Skip to main content

Full text of "Patrologiae cursus completus sive biblioteca universalis, integra, uniformis, commoda, oeconomica, omnium SS. Patrum, doctorum scriptorumque eccelesiasticorum qui ab aevo apostolico ad usque Innocentii III tempora floruerunt .."

See other formats 


This  is  a  digital  copy  of  a  book  that  was  preserved  for  generations  on  library  shelves  before  it  was  carefully  scanned  by  Google  as  part  of  a  project 
to  make  the  world's  books  discoverable  online. 

It  has  survived  long  enough  for  the  copyright  to  expire  and  the  book  to  enter  the  public  domain.  A  public  domain  book  is  one  that  was  never  subject 
to  copyright  or  whose  legal  copyright  term  has  expired.  Whether  a  book  is  in  the  public  domain  may  vary  country  to  country.  Public  domain  books 
are  our  gateways  to  the  past,  representing  a  wealth  of  history,  culture  and  knowledge  that's  often  difficult  to  discover. 

Marks,  notations  and  other  marginalia  present  in  the  original  volume  will  appear  in  this  file  -  a  reminder  of  this  book's  long  journey  from  the 
publisher  to  a  library  and  finally  to  you. 

Usage  guidelines 

Google  is  proud  to  partner  with  libraries  to  digitize  public  domain  materials  and  make  them  widely  accessible.  Public  domain  books  belong  to  the 
public  and  we  are  merely  their  custodians.  Nevertheless,  this  work  is  expensive,  so  in  order  to  keep  providing  this  resource,  we  have  taken  steps  to 
prevent  abuse  by  commercial  parties,  including  placing  technical  restrictions  on  automated  querying. 

We  also  ask  that  you: 

+  Make  non-commercial  use  ofthefiles  We  designed  Google  Book  Search  for  use  by  individuals,  and  we  request  that  you  use  these  files  for 
personal,  non-commercial  purposes. 

+  Refrainfrom  automated  querying  Do  not  send  automated  queries  of  any  sort  to  Google's  system:  If  you  are  conducting  research  on  machine 
translation,  optical  character  recognition  or  other  areas  where  access  to  a  large  amount  of  text  is  helpful,  please  contact  us.  We  encourage  the 
use  of  public  domain  materials  for  these  purposes  and  may  be  able  to  help. 

+  Maintain  attribution  The  Google  "watermark"  you  see  on  each  file  is  essential  for  informing  people  about  this  project  and  helping  them  find 
additional  materials  through  Google  Book  Search.  Please  do  not  remove  it. 

+  Keep  it  legal  Whatever  your  use,  remember  that  you  are  responsible  for  ensuring  that  what  you  are  doing  is  legal.  Do  not  assume  that  just 
because  we  believe  a  book  is  in  the  public  domain  for  users  in  the  United  States,  that  the  work  is  also  in  the  public  domain  for  users  in  other 
countries.  Whether  a  book  is  still  in  copyright  varies  from  country  to  country,  and  we  can't  offer  guidance  on  whether  any  specific  use  of 
any  specific  book  is  allowed.  Please  do  not  assume  that  a  book's  appearance  in  Google  Book  Search  means  it  can  be  used  in  any  manner 
anywhere  in  the  world.  Copyright  infringement  liability  can  be  quite  severe. 

About  Google  Book  Search 

Google's  mission  is  to  organize  the  world's  information  and  to  make  it  universally  accessible  and  useful.  Google  Book  Search  helps  readers 
discover  the  world's  books  while  helping  authors  and  publishers  reach  new  audiences.  You  can  search  through  the  full  text  of  this  book  on  the  web 


at|http  :  //books  .  qooqle  .  com/ 


MAKVAKn 


Y^l.g 


:n^ 


PATROLOGIiE 

CDRSUS  COMPLETUS 

SEU  BIBLIOTHECA  UNIVERSALIS,  BSTEGRA,  UNIFORMIS,  COMMODA,  CECONOMICA, 

iHIMDM  SS.  PmDN,  DOCTORUN  SCRIPTOiUINQIJE  eCGLBSIASTICORUN. 

SIYB  LATINORUM,   BIVB   ORfiCORUM, 

QVI  AB  jEVO  APOSTOLICO  AD  jETATEM  INNOCENTII  III  {ANNO  1216)  PHO  LATINIS 
ETAD  CONCILII  FLORENTINI  TEMPORA  (AAW01439)  PROGRjECIS  FLORUEfiUi\'T  . 

RECUSIO  CHRONOLOGICA 

OmilUM  Q\]£  EXSTITERE  MONUMENTORUM  CATHOLICiE  TRADITIONIS  PER  QUINDECIM  PftlOaA 

ECCLESIiE  SiECULA  ET  AMPLIUS, 

iUJTA     EDITI0NK8    ACGURATISSIMAS,     INTER  8E    CUMQUB    N0NNULLI3    CODICIBUS    MANUSCRIPTIS    COLLATAS,    FCaQUAU 
DIUGENTER  CASTIGATA ;    DI3SERTATI0NIBUS,    COMMBNTARIIS,   VARIISQUE   LECTIONIBUS   CONTINENTER   IL1.U!3TR\TA  ; 
OMNIBU8  0PEBIBU8   POST  AMPLISSIMAS   EDITIONES   QUyB  TRIDUS  NOVISSIMIP     SiBCULIS    DEBENTUR    ALldiJLUlAS 
,  DBTECTIS   AUCTA  ;  INDICIBUS  PARTICULARIBUS  ANALTTICIS,  SINGULOS  SIVU  TOMOS  8IVE  AUCTORES  ALEi;u J  U 3 

MOMENTI   SUB8EQUENTIBU3,    DONATA ;    CAPITULI8   INTRA    IPSUM  TEXTUM   RITE   DI8P0SITIS,   NECNON    ET 
TITULIS  8IN0ULARUM  PAGINARUM  MARGINEM  SUPERIOREM  DISTINGUENTIBUS  SUBJECTAMQUE  MATE- 
RJAM    SIGNIPICANTIBUS,   ADORNATA;    OPBRIBUS   CUM    DUBII8,  TUM  APOCRYPHIS,  ALIQUA  VERO 
AUCTORITATE  IN  ORDINE   AD  TRADITIONEM   ECCLE8IA8TICAM  POLLENTIBUS,  AMPLIFICATA; 
DVCXNTIS     ET     AMPLIUS     LOCUPLETATA     INDICIBUS;  AUCTORUM     SICUT     ET     OPERUM,     ALPHABETICIS,    GKm/NULOQIClB^ 
j  8TATISTICIS,    8YNTHETIC18,    ANALYTICIS,    ANALOGICIS,    IN   QUODQUB    RELIGIONIS    PUNCTUM,    DOGMATICUU,    llOR.^LB, 

LITUROIGUM,    CANONIGUM,    DISCIPLINARE,    HISTORICUM,    ET  CUNCTA   ALIA   8INE   ULLA   EXCEPTIONE  ;    BJ^H  i'fu4i- 
8BRTIM    DUOBUS    INDICIBUS    IMMEN3IS    ET    GBNERALIDUS,    ALTERO     SCILICBT    HERUM,     QUO     CONSULrO, 
QUIDQUID  NON   SOLUM  TALIS  TALISVE  PATER,  VERUM  ETIAM   UNUSQUISQUE   PATRUM,    NE    UNO   QUJtlEU 
I  0MI8S0,   IN   QUODLIBET  THEMA   8CRIPSBRIT,  UNO   INTUITU  CONSPICIATUR;  ALTERO  SGRIPTUR.E 

'  SACR^,   EX   QUO   LECTORI   COMPERIRB  SIT  OBVIUM  QUINAM    PATRES  ET  IN  QUIBUS  OPERUM 

8U0RUM     LOCIS    8INGUL08     BINOULORUM     LIDRORUM     8.    SGRIPTURiB    VERSUS,    A    PRIMO 
GENBSE03  USQUE   AD  NOVISSIMUM   AP0GALYP8I8,    COMMENTATI   6INT. 
I         BDCTIO    ACGURATISSIMA,    CiBTERISQUB    OMNIBUS    FACILB    ANTEPONENDA,    81    PERPENDANTUR    CHARACTERUM    NITlDfTAB 
CHARTiB    QUALITAS,    INTEGRITAS    TEXTUS,    PERFEGTIO    CORRECTIONIS,    OPERUM     RECUSORUM    TUM    VARIETAS,   TUM 
NUMBRU8,    FORMA    VOLUMINUM    PERQUAM    GOMMODA    SIDIQUE    IN    TOTO     PATROLOGIiB     DECURSU     CONSTANTBR 
8IMILI8,     PRETII     BXIGUITAS,     PILBSERTIMQUE     ISTA     COLLECTIO,     UNA,     METHODIGA      ET      CHRONOLOGICA 
SEXCBNTORUM  FRAGMENTORUM   OPUSCULORUMQUB   HACTENUS   HIC   ILLIC   SPARSORUM,  PRIMUM  AUTEM 
ZN  N08TRA   BIBLIOTHEGA,    EX    OPERIBUS   ET  MSS.  AD  0MNE9  ^TATES,  LOCOS,  LINGUAS  FORMASQUB 
PERTINENTIBUS   COADUNAIORUM. 

1  SERIES   LATINA 

I  IN  QUA  PRODEUNT  PATRBS,  DOCTORES  SCRIPTORESQUE  ECaESIiE  LATINyfi 

A  TERTULLIANO  AD  INXOGENTIUM  UI. 

AGGURANTE     J.-P.     MIGNE, 

Blbllothec»  Clerl  anlvcrs», 

5ITB  CURSUUM  COMPLETORUM  IN  SINGULOS  SGIENTIiB  EGCLESIASTICiB   RAMOS  EDITORB 


PATIWLOGIjE  LATINjE  TOMUS  CLXXllL 


lEO  MARSICANUS  ET  PETRUS  iDIACONUS.  RODULPHUS  ABBAS  S.  TRUDONIS.  FALCO  BENEVEN- 
TANUS.  LANDULPHUS  JUNIOR.  S.  OTTO  BAMBERG.  EPISC,  MATTHiEUS  CARD.,  GILO  TUSGUL., 
GAUFRIDUS  CATAL.  STEPilANUS  PARIS.,  EPISCfGUAITElvLTS-C  L15NIAC.  MON. 


PARISIIS    .    ' 

APUD    GARNIER   FRATRES,    EDITORES  ET   J.-P.    MIGNE    SUGCESSORES, 

IN  VI A  DICTA  :  AYEf^VB  DU  MAINE,  i08. 


\ .  173 


GlUhy.  —  Ez  typis  PAUL  DUPONT,  13,  vi&  dkci  Bae-d^AtniorM.  S17.1S.94. 


S/ECULUM   XII 


LEONIS  MARSICANI 


ET 


PETRI  DIACONI 


MONACHORUM  CASINENSIUM 


ET    OPUSCULA 

ACCEDUNT 

RODULri  ABBATIS  8.  TRUDOlilS 

GESTA  ABBATUM  TRUDONEISSIUM 

NECNON 

FALGONIS  BENEYENTAIil,  LANDDLPOI  JilORIS 

cnuomcA 

INTBRIilSCENTUR 

SANCn    OTTONIS  BAMBERGENSIS   EPISCOP.,    MATTHiEI    CARDINALIS,    GILONIS 

TUSCULANI,  GAUFRIDI  CATALAUNENSIS,  STEPHANI  PARISIENSIS,  EIM- 

SGOPORUM,  GUALTERI  CLUNIAGENSIS  MONAGHI. 

0PU8CULA,  DIPLOMATA,  EPISTOLiE 

ACCURANTE3    J.-P.    MIGNE 
MUIotheMB   Clerl  nBlverM» 

mc  oimsDini  cohpistordii  a  sihcijlos  scibntue  ECCLESusnCie  rahos  htmnK 


TOMUS   UNICUS 


VfcRir  10  F».   6.V!XU3S. 


PARISIIS 

APUD  GARNIER   FRATRES,  EDITORES  ET  J.-P.  MIGNE  SlXCE.ssORIiS 
IN  VIA  DICTA  :  AYENVS  DV  UAINE,  tO« 

1895 


ELENCHUS 

AUCTORUM  ET  OPERUM  OUI   IN  HOC  TOMO  CLXXIII  CONTINENTINI 


RODULPHUS  ABBAS  S.  TRUDQNI&. 
Gesta  abbatum  Trudonensium.  coL        11 

Rodulphi  epistolae.  193 

Vita  Lietberti  episcopi  Camcracensis.  433 

Acta  translalioais  S.  Gereonis.  433 

LEO  M.VRSICANUS  ET  PETRUS  DUCONUS. 

Cbronicon  Casinense  auctoribus  Leone  Marsicano,  et  Petro  diacono.  440 

Yita  S.  Mennatis  auctorc  Leone.  990 

Acta  translationis  S.  Mennatis  auetore  eodem.  992 

Narratio  de  consecratione  et  dedicatione  ecclesiae  Casincnsis  auctore  Leone.  997 

De  viris  illustribus  Casinensibus  auctore  Petro  diacono.  1003 

Liber  de  orto  et  obitu  justorum  ccenobii  Casinensis  auctore  eodem.  1065 

Ejusdem  liber  de  locis  sanctis.  U15 

Ejusdem  prologus  in  Regestum  Casinense.  II33 

Petri  diaconi  disciplioa  Casinensis.  II34 

Ejusdera  epistolae  tres.  II37 

Ejusdem  Rhythmus  de  uovissimis  diebus.  II43 

FALCO  BENEVENIANUS. 

Chronicon  Mediolanense.  II49 

MATTILEUS  CARDINAUS. 

Epistolae  et  diplomata.  1261 

S.  OTTO  BAMBERGENSIS  EPISCOPUS. 

Epistolae  et  diplomata.  1313 

GUALTERUS  CLUNIACENSIS  MONACHUS, 

De  miraculis  B.  Yirginis  Mariffi.  I379 

GILO  TUSCULANUS  EPISCOPUS. 

Epistola  de  vita  Uugonis  Cluniacensis  abbatis.  1387 

Hisloria  de  Tia  Hierosoiymitana.  1389 

Epistola  adyersus  Antiochcnum  patriarcham.  1390 

GAUFRIDUS  CATALAUNENSIS  EPISCOPUS. 

Epistolae  et  diplomata.  1394 

STKPHANUS  PARISIENSIS  EPISCOPUS. 

Epistolae.  1411 

Diplomal^.                                       ^  1421 

LASDli^H&S  lUI^JOR '.  ••     • 

Historia  !\Iodio!anensis.  1249 


•  •  • 

•  •  • 
•••  •• 


A.V.\0  DOMINI  ■CXXXVIII 


BODUI.FUS 


ABBAS  S.  TRUDONIS 


NOTITIA  HISTORICA  ET  LITTERARIA 

(Fabric.  Biblioth.  md(L$tinf.  Lat.,X.  \,  p»  115) 


Aodnlfus,  abbas  monasterii  S.  Trudonis  (Saint-Tron),  dioecesis  Leodiensis,  ipe  vitm  su»  notitiani 
exhibet  a  libro  vm  ChroDici  Trudonensis  usque  ad  lib.  xiii,  unde  pauca  ezcerpenda  sunt.  Natns  est  in 
villa  quaB  sita  est  super  Sambriam  fluvium,  Domine  Monasterium,  uoi  habetur  abbatia  monialium  nigras 
vestes  ferentium.  Leodii  studia  Iractavit  usque  ad  annum  xviu,  deinde  monachus  factus  Porceti  juxta 
Aquisgranum,  ad  custodis,magistripuerorum,ceIlerarii,  niinorlsetmajorisprffiposilidignitatem  aspira- 
vit.  Postea  ad  monasterium  S.  Trudonisperrexit,  nbi  rursutn  pueros  docuit,  postea  decanus  sive  prior, 
tandemann.  1108  abbas  fuit.  Eleclus  quoque.  1121  abbas  S.  Pantaleonis  indioecesi  Goloniensi  munus 
atramqaeadministravitjdisciplinaBmonasticflBstudiosissimus.  Vi-i?eChronicaregia  S.  Pantoleonis,  tom.l, 
Eccardi,  p.  927  ;  Vai.AndreffilBibl.  Belgicam,  p.  801  ;SwertiiAthenasBelgicasyp.665 ;  Oudinum,  to.moll, 
p.  1010  ;  Galtiam  Ghristianam,  t.  III,  p.  739,  958. 

FjaB  opera  sont  sequentia  : 

1.  Gesta  abbatumTrudonemium^  ord.  S.Benedicti, edita  a Oacherio, SpiciL  tom. VII,  edit,  nov8Btom.II» 
p.  639. 

2.  Epistola  ad  WaleramnumducemLimburgensei|i,advocatummonasteriiTrudonensis,i>e  esiusmoiuh 
zUmstatu  :  exstat  in  Aub.  MiraBi  Godice  piarum  donationum,  tom.  I,  p.  61,  edit.  novffi  :  aiia  p.  520. 

Z.Bpistola  ad  Stephanum,  episcopum  Metensem,  destatu  monasterit  sui  :estht>era  HistoriaBTrndo* 
nensjs,  pag.  691. 

4.  Bescriplum  ad  ccenobium  S.  Pantaleonis,  aquo  quaBsitus  fuerat,  an  lieeaialiquidpro  receptione  pue^ 
rorum  acetperef  Ezstatin  Alanectis  MabiUonii,  tom.  II,  p.  495,  et  466  edit.  novsB. 

5.  Vita  Lietberti  episcopi  Cdmeracensis.  'Av<uyu^&»c  edita  erat  a  Oacherio  t.  IX  (edit,  novn  tom.  II, 
pag.  138) ;  nostro  autem  vmdicat  Mabillonius  ex  ms.  oodioe  Aqutcinotienst,  ubi  subscriptio  h6B0  erat : 
Explieit  Vita  domini  Lietberti  episcopi,  edita  a  quodam  monacho  nomine  Rodutpho 

6.  Ineditisunt  Carminavaria^  quorumipsememinit  HistoriiBTrudonensisiib.  viii,  p.  690;et  Trithemius 
qaoaue :  Volumen  septem  librorum  contra  Simoniacos  ipse  loco  citato  memorat,  Mabitlonius  in  monasterio 
uemblacensi  invenit,  et  contenta  narrat ;  sed  illi  posteaingenerali  monasterii  conflagratione  perierunt, 
prout  testantur  Martene  etOurand  prffifat.  ad  tomum  IVGollectionisampliss.,paff.  17.  Meminit  quoque, 
p.  687, Comp»to^ionum,qu8B  multisaententiis  divinisetsecretis  concihomm  plennfuerunt,  item Graduatit 
a  se  conscripti. 

7.Acfa  translationisSancti  Gereonisuniusmilitislegionis  rAedcvorum*  GditaestaSorio  d«24Novemb.^ 
nec  non  a  Martene  et  Ourand  Collect.  ampliss.  tom.  VI,  pag.  1013. 
8.  VitaPetri  Venerabilis,  ibid,  pag.  1187  (a). 

(a)  Ett  Rodulphi  alteriut  Guniacensis  monachi.  £dit. 


Pathol.  GLXXIIL 


.!^ 


tUAULFI  A&BAfiS  S.  TRUBCMld 


M 


GESTA  ABBATUM  TRUDONENSIUM. 

EDIDIT  D.  B,  KffiPKE  PH.  D. 

Georgius  HeiDricus  (Pbtrz,  Monwmenta  GermanuBhistoriea,  Script.  t.  X,  p.  213.) 


PROLEGOMENA. 


Nullum  facilemoDasterium  exo  mnibus  quiB  ori- 
ginis  suarumque  reruQiUudatorMi^veiieriipt^el 
benignioremprflBbuit  §eftbendl  mafei1^,Yel  accu- 
ratiores  habuit  auotores,  qui  per  longius  temporis 
tpatium  fortunn  secundfiB  yel  ad  vers»  vicissi  tudines 
prosecuti  sunt,  quam  quod  io  Masbaoia  fundataiHi 
est  SanctiTrndonis  monasterium.  Per  septingentos 
trigintaocto  annos  a  quatuor  rerum  scriptoribus 
gesta  abbatummonasteriiSancli  Trudonis  deduoia 
sunt,  quffi  integra  plenaque  in  hoc  Monumentorum 
Germaniae  Yolumine  primum  dare  luci  publicas  haud 
immnritODobis  gratuiari  posse  videmur.  Annienim 
628  usque  ad  1366,  grande  historiee  Germaniss  spa- 
tium  omniqiie  memoria  digttaffi,  ifibisquos  propo' 
niBitis  vigiatiuoof esloramUbrisoomprehensi  suDt. 
Nodooiniaqmdem  quatoor  illi  Triidonenses,  qui  et 
priorumetsuorumtemporummemoriamposteritati 
cOmmendaruntyeademauetoritateseribere  poteranly 
cum  neqaeattliqaioraexipsoram  reeordationetra- 
derenti  neme  dmfies  eodem  feliei  ad  scribendum 
ingenio  essent  ornati.  Sed  hffic  est  eorum  laus,  ut 
qood  uAusquUfoe  s«alo«>  suieque  YirilMie  j^ofote 


A  potuerit,  haud  male  ad  effectum  perduxerit.  Summa 
▼^*^  gratiik  kabei|(lB  m%  fik  nto,  qui  primus  ad 
scriDendasresTrudonensiummanusadmovit,atque 
ut  eamdem  viam,  qua  ipse  praeierat,  ingredi  cona- 
rcDtur  suo  exemplo  iuvitavit  reliquos.  Gst  hic  vir 
JMNiulfii»  cbbas  Tradouensis,  cujus  nomea  apud 
suorum  temporum  homiues  prfieclaro  hoaore  cele- 
brabatur,qui  primushorum  geslorum  fuudameata 
saluberrimo  posuit  consilio.  De  quo,  cumunius  ex 
omnibus  Sancti  Trudonis  scriptoribus  uomcD  ser- 
vatum  sit,  paulo  altius  ostrepeteDdum.  Cum  vero 
et  ipse,  et  qui  primus  post  eum  scribeudi  partes 
exeepit,  ubarrime  scripMrU  de  juTeoiii  ejtis  »tate 
ei  vila  moftaefaiea,  deque  ttiDeribus  et  ratfone  qoa 
abbatis  muDUs  admiDistraverit,  hoc  loco  leviter 

Q  tantuDi  adumbrasse  sufflciat,  quflsapudipsum  au- 
ctorem  ma|or»  eum  uliiilafte  umeqaitqoe  poteat 
legere. 

Rodalfas  (i)  parentibus  plebeiis  Monasteru  ad 
Sabim,incomitatu  Namurcensi,  ubi  liogoa  ulebaa- 
tur  Walonica,  anteannuSiiOTO  ut  videlQr  (f)Balus» 
i«oelelMrfii«aLeod1enshimsdiolao«mibasfItoram 


NOTiE 


({)  Primus  quod  sciam  ex  recentioribus  qui  Ho- 
dum  feceruBt  mealioaeB  eai  Trithemkta  in  Cbroa. 
Hirsaugiensi  ad  a.  Il20,  ubi  hso  leaoBtor :  OtorMti 
Aw  fmne  temporibu§  BoduifuB  aobat  wtmtatUrii 
Sancii  Trudom$inBrabanii(elimht$tno§tri  ordimu, 
in  dicecesiLeodiensif  k$moin  Seripimis  $m  Hmpe- 
siatedocii$$imu$t  necminusreyuiarimttesancHm(h 
niaquam  Ulierarumerudifionevenerabiiis,  gtdscri* 
psiltnierc4ielsraingeniisuioim$cuiain$t§nevoiumen 
eoniraSimoniacos  m  libros  sepiemdimsumfCkroni' 
eon  quoque  irmsiscii  temporie  iibrum  c^mrpemdi 
unum  et  qucedam  alia  nobis  incognita,  Eadem  fere 
legootur  apqd  euadem  Trlihenmai  ki  libro  De 
scriptoribus  ecclesiasticis  ed.  Fabricius^  p.  93 :  Jlo* 
duifus  abbas  Sancti  Tnutonis  in  dicecesi  Leodiensi, 
OrainisdiviPatris  Benedicti,  natione  Teutonieus^vir 
in  divini$  SaHpturisjufiexerciiationeperitus  et  in 
$CBCularibu$  iitter%$  non  xnfme  doctu$,carmine  varen$ 
et  prosa  etmu$icu$excellen$^necminu$operequam 
$ctentiaclaru$.Scrip$itutroque$tylonon  epernenda ' 
opuscula,dequibu$ferunturcontraSimoniacostibri 
nXfChronic4  Quoque  iiber  i,  carminamulta.  Canitu 
etiam  m  laiMm$anctorumplure$  dulciet  reaulari 


melodia  composuit.  Claruit  sub  Hertrieo  V,  anna 
Dom.  i4M.  Dehi  rei  litterarift  sefiptores  accarathis 
modor  modo  levius  Rodulll  Vifam  litteris  manda- 
miil ;  ila  PoseeviftQs  in  Apparatu  sacro  !l,  350. 
V.  ADdreasin  Bibliotheea  Bejgica,p.  7(n.9«rert}n8, 
Alben»  Belgietf  p.  669.  yo89ias,Dehistoricis  Latioiir 
p.  H%.  Geleniss,  De  magnitadine  Cofonise  p.  365. 
riseni  Ftores  Leodienses,  p.  i5l.  MabirioD.,  Aan. 
ordie.  sancli  Benedieti  V,  403  :  Tl,  66,  iU,  9SS. 
OttdiniM  in  Comment.  de  antlquls  script.  eccies.  n, 
lOiO.  Dupin,  Nomeile  biblioih.  des  ctuteurseefel^.  I X, 
185.  Cave,  Biblioth.  script.  eccles.  i^57f.  F^bridaa 
el  Man^,  Mbliott.  scrip.  med.  et  intttfxx^  Laf.  VI, 
4%i^,  Foppem,  BlMoth.  Belgica  U,  lOSS.  Getflier, 
Hisi.  gek.  de$  auteurs  $ettr.  XXH,  68.  Bistoife  Hi- 
tiraire  de  la  France  XI,  675.  Mart^oe  et  Durand, 
CoU.  amplisa.  IV,  f.  i7«  G4Ui»  ChrMlianla  lU, 
958.  Paquot,  Uimoire  pour  $ervir  d  Chi$toire  liit. 
desPays-Bas  II,  569.  De  Windt,  Bibiioiheek  der  ne- 
"dertandschenGe^chid^chrt/ver^l,  26.  Supplementd 
Vart  de  virifier  les  date$,  m  collecUone  Nauveaux 
nUmoire$  de  VAcadimii  d$  BfuxMm^  VIII,  9i. 
(2)  Quod  probari  yideturiis^queesequuntur. 


ii 


GBSTA  ABB.  TBUDON.  -«  PhOLBOOMBNA. 


ift 


Uaporiiaiboiiifl  ariibiis  iastniotus  est.TumPoroeti  A 
apadAquensem  arbemnomettadYitam  monarehi-' 
cam  Aselini  abbatis  tempore  professus  esi  anno 
stetisdeetmo  ooiaYO,  eum  legendis  sanoiomm  Vitia 
animas  ejus  ad  coBlesiia  petenda  essei  ereetos  (3)« 
Gara  vero  ibi  paulatim  ad  praipoeiii  munus  prove^ 
ctiis»  sine  uUo  frootu  pro  regula  aoouraiius  ser  vanda 
eontendissei,  in  aliis  monasteriSs,  e.  g.  in  Hersfel* 
deosiposiannum  1088  (4),  eipmeipue  apud  (Had* 
baeenses,  qui  seYeriorem  Cluniaeensium  normam 
sUm  Yita  dooem  sumpserant»  hospiiari  eoapit»  ei 
post  Axelini  mortem,  quas  a.  4091  aoeidii  (5),  For- 
ceto  relioto  in  alium  rebgiosae  Yiiae  porium  confu- 
gere  aiatnit  In  Plandriam  itaque  profeciua  ad 
Sancti  Trudonit  monaaterinm  Yenii  hospes  annis 
iOM-liOl  (6)f  ei  a  Theoderieo  abbate,  qui  fehoem  g 
I  ^as  indolem  perspexerat,  ad  refrenandam  Trudo- 
I  aeosiam  feritaiem,qu«inier  iniesiinaabbaittmbeUa 
I  iagfuerat,  iootus  ei  adjoior  reientosesi.  Duos  per 
aonos  acholarammagisierpfieros  primisUiimunim 
mdimeniis  imbnit,  ei  monaohorum  cABiumsaiis 
Imrbarumsecundum  Gnidottem  Areiinum  feUoissiue 
eaendaYii.  Dein  annooirciierli03  prior  eledtus» 
aeeerriao  aiudio  monaehorum  disoiplinam  in  meUo^ 
rsmsiaiom  r^fbrmare  ecepiii  Gumquein  saluberri^ 
mo  boe  consilk»  abbaa  Theodericua  Uberam  ei  de^ 
dissaipoteelat«m,consianierpognansoonifa  effbros 
meoaehos,  moree  eorom  emendaYii  el  somiruia 
mooittteril  aBdifloia  resareinaYii.  Anao  YeroilOO 
psne  desperans  de  taotiaehls  in  exsiUum  iYit,  sed 
eodem  anno  roYoeatoS)  iandema*  1107  hoc  eYidt*  ^ 
ui  Qoniacensium  UsUs  ApndTrudonetlaes  inlrodu* 
osraiinr.  Quantum  Yero  odii  quaniumque  inYidim 
Us  omnU)us  in  se  suso^perii»  ipse,  suppHssso  qui' 
dem  sno  momine,  satis  tamen  aperte  indieaYii  {7)« 
Sed  hi  alus  eiiam  pericuUs  Bodulfus  abbati  suo 
fiiMisshBot  fuit  adjutor  conira  fleiftrioum  dueem 
Uatbargeneomt  qui  monasierii  adYoeakie  major 
Hesiliiamram  moaachlina  TrndoaensibM  abbaiftitt 
obtrudere  conabaiur.  Sei  longe  majores  tempes- 
taies  concusserunt  monasterium,  cum  post  Theo-» 
derici  obiium  mense  ApriH  a.  1107  de  eUgendo 
mm  abbate  dlflMltiAa  q««elio«torta  essett  €um 
enlm  qhi  Berihiatiiid  f&ti^ba&t  ^M  pnf  ti»  tutoi^^m 


adepti  eneni  Heinricum  quinium  regtm,  ab  hujus 
legaiis  ei  Gisleberio  eomiie  Duraohiensi  adYOcaio 
in  monasierium  iUe  introduoius  eei  abbas  (8).  Qua 
de  causa  Roduifusad  Adatberonem  epiaeopiiaalie* 
iensem  miaaus  legaius^ad  oojus  dominium  apecia» 
bat  Sancti  Trudonis  abbaiia,  se  adjunzii  oomiiem 
exeroitui  Priderict  aroliiepisoopi  GoloaiensiB  ei  G<^ 
defridi  duois  LoYaniensis,  qni  eodem  tempore  Yir- 
donum  ad  regem  proflciseebantur.  Qua  inexpedi- 
tione,  quam  prssdones  potius  quam  miUlesfaoere 
Yidebantur  (0),  cum  decem  per  dies  summo  oum 
YitSB  perieulo  hsBsissei  et  enimicorum  insidtts  y^t 
oYasissei,  tantalneum  eruperunt  adYtrsarioram 
odla,  ut  Rodulfus  in  tutioremloeum  Saoeti  Lauren- 
Ui  monasterium  se  reciperet  (10)*  TandemYero  ad 
doneoTtUam  hrn  turbes  redierunt ;  in  eooeiUo  eaim 
Heinrioi  regls  LeodU  eodem  anno  habito  Heriman* 
nns  ad  usnrpato  munere  le  abdieaYiii  et  Rodulfus 
die  80  Jan.  1108  abbas  eleotoe,  die  18  Pebr.  eon^ 
seoratus  esi  (il).  Gratioribus  iaodem  pMotdis 
erepius  eet  morte  Herlmanni,  qui  aiino  4114  non 
sinemagnomonasterU  eommodoeYitae3tceftsii(lS). 
Sedmot  innoYas  ealamitaM  ineidttabbfti.  BtAhitt 
enim  lM)numinter(sOdefridumLoYaniealeiildueem 
otGislAbertetn  coiniiem  Duraehtensem,  quo  eod«m 
ahno  1414  in  oppidi  Sancti  Trudonis  ineendio  mo*' 
nasteriom  etiam  tixdom  restaarittam  ighe  adustutd 
ost  (13).  QuUb»us  ex  beUoruiti  fluettbus  eum  Yit 
emersisset,  denuo  in  altum  mare  rejfectus  est.  Nam 
iu  tvahit  d6  episcopato  Leodiensi  exortis  contra 
Alexandrum,  queca  confirmaYerat  itnperAtor,  Ro^ 
dtdfUsfautor  erat  Fridericiepiscopicanonice  elecU* 
maluitque  in  exsUium  ire  anno  1121  quam  cum 
excommnnieato  iUo^^ejusque  amieis  commiinicA^ 
re(l4).Primum  Gandm  apudSanotumP^trum  com'» 
moratus,  dein  Calonlam  prof^ctus  est,  ttt  s^odo 
Priderici  arohiepiseopi  Coloniensis  interesset  qna 
Alexander  se  ab^piseopato  Leodl^adt  f  eeedere  telle 
ptOMistt.  Patilo  post  d.  8  S8pt.  1121  A  monachis 
Sancti  Pantaieonis  abbas  elecius  esi  Rodulfus,  ma- 
ghaque  cum  laude  suomm  usque  ad  annum  1123 
monasterio  prffifuit(15).  Quo  iempore  tesiis  inter- 
fuiieffodiendis  reliquiissanciorumThebdsOftkm,  ex 
quibus  nonnuUas  ad  Sanctum  Trudonem  transmi- 


NOTiK 


g; 


mi 


\  t^mpOM  FVUl^Hei  abb&ti)f,  Ut  ips^  t^slatur  I, 
5,  btQUs  mtotto  irgcUnlt  itt  tainili^  aUnls  1095  et 
1099  d^Us  apud  Wbnk  Hdssi^cbe  Uttd4sgesch.  Ur- 
kiM^bucn  lom.  II,  Sl. 

rs)  JU^Uiihm  boe  mo  mdftaum  ^^$6  Quix.Yir  in 

rtDOiPOrotd&hiibud  beriUftsimus»  bohteadit  in  Ad- 
YemHis  iuli  4x1^  iidrtftht^  tU  bibttotheca  regia 
Bmlitiensi ;  itt  iiblfo  ^em  d^  abbaUa  Poircetensi 
eottl^Hbdlt  ttetlom^  qiUdem  A^dUni  occurrit,neque 
qttM  iciiim  &Uai  i^jud  mentio  hm  f  &t. 
"** .  tttttpt»  qttp  ad  Satttttum  Tmdonem  Veneril 
1)0«  Btttlud  cifchmkcribi  nequit. 
If^iOt^.  ddloblltttieQse  ApriU 
TtW^WI  Wl,  ttl  brobatiiV  V, 


rico  regnante  Yidisse  intra  quinque  yoI  sex  annoi 
monasteriutn  a  septemdecim  monachis  esse  relicium, 
unde  patei  eum  jam  anno  1 101  apud  &uictum  Tru- 
donemcommoi^atum  esse.  AnttpllO^inauguraUoni 
noYffi  crypt»  se  interfuisse  probai  Vt,  2. 

(7)  YI.  22. 

8)Vi2. 

1 9)  VII,  3,  4. 

10)  VII,  12. 

(11)  VII.  15, 16:YIU,  1. 

(12)  X,  11        * 

(13)  X,  14,  15. 
(14)X1, 11,  i3,  44. 

(15)  X(,  16-^18.  Cf.  episiola  50  de  inYenUone 
sanciorumtliebfleQrumetGaroaJtefidii  PaaiaUoiiis 
ap.  Kccard  Corpus  ftS.  mM.  «Yi  1 917. 


15 


RODULFI  ABBATIS  S,  TRUDONIS 


16 


tit.  Anno  demum  H23  mense  Junid  rediii  ad  suos  A  pestates,  locorum  redituumque  probat  eatalogtis^ 


TnidoneDses,  cum  tandem  Adalberonis  episcopi 
electione  Leodiensium  res  pacatte  et  in  pristinum 
statum  essent  redactiB.Sed  horribilem  sane  praebe* 
bant  aspectumresdomesticffi.Rodulfo  exsuleGisle- 
bertus  adyocatus  mosnasterium  denuo  tanquaro  proe- 
diomsuumexpilaYerat  (16).  Quibus  miseriisomni- 
bus  circamyestus)  aliud  consilium  animo  volvere 
ccepit  abbas  Romam  proficiscendi^  ut  inde  sibi  sola- 
tium  peteret.Itaque  comes  factus  Aiexandri  olim 
inimici  aui,  qui  peccatorem  absolutionem  peiitorus 
«rat,  non  sine  novis  et  itineris  et  prmdonum  peri- 
culis  per  Tusciam  Romam  annoil26  profectus  est. 
Cum  vero  resRomanaslonge  alias  quam  exspecta- 
verat  esse  vidisset,  aano  sequenli  corporis  morbis 


quos  Sancto  Trudoni  partim  recuperavit»  parttm 
novos  acquisivit  (23).  Quantas  vires  quodque  tem- 
pus  consumpserit  in  reparando  meliusque  ssdifi- 
cando  coenobio^  qoomodo  dirutum  iliud  vastum 
monasterium  ad  finem  perduxerit,  Rodulfi  conti- 
Huator  nobis  testis  est  (24).  Summaque  oparay 
quam  in  emandanda  oKmachorum  disciplina  po* 
snerat,  ita  apud  omiies  iKmam  monasterii  famam 
extulit,  monachorum  numerus,  qui  «nte  Hodui- 
fum  vix  17  vei  18  fuerat,  iiUus  temporibus  altwum 
tantum  excederet  (25).  Quibus  omnibus  adtantum 
et  giorifle  et  bonsB  conditionis  fastiginm  monaste» 
rium  evectum  est,  ut  postero  tempore  ad  mioora 
tantum  descendere  posse  videretur.  Sed  ut  stio 


factus  domom  rediit  (17).  Niliilominus  anno  1128  b  tempori  rebus  gesiis,  ita  posteritati  scriptis  consu- 
apostolorum  liminaiterum  adiit  cum  eodem  Alexan-     luit  Rodulfus. 


dro,  quiobexpiandam  Simoniam,  quapost  Adall>e- 
ronis  mortem  ipso  anno  episcopatum  adeptus  esse 
accusabatur,  Romam  erat  vocatus  (18).  Sed  ob  hoc 
solum  aaoo  1129  in  patriam  salvus  videbatur  re- 
diise,  ut  novis  tempestatibus  abriperetur.  Anno 
1139  Trudonoises  crudelissimo  bello  pressi  sunt  a 
GodefindoduceLovaniensi,  cujusducatus  ab  impe- 
ratore  datus  erat  Waleramno  Umburgensi,  et  a 
Gisleberto  comite,  oui  advocatia  atijudicata  erat  ob 
innumerabiles  injurias^quibusSanctum  Trudonem 
vexarenon  cess«d>at(19).  Cumqueinter  ipsosillos 
socios  annos  tl35  bellum  exortum  esset,  Rodulfus 
cum  suis  non  minora  maia  passus  est  (20).  Sed  post 


Primum  intereosquos  composuitlibroi  obtineni 
locum  GestaprflBdecessornm  suorum  abbatumTru* 
donensium,  qu»  eo  consilio  litteris  mandavit  utea 
conservaret,  qucB  priorum  negligentia  pene  essent 
oblitterata,  et  hocpotissimum  moneret  posteros,  ut 
priorum  socordia  vitata  suarum  renim  gestarttm 
monumeniascripta  conderent.  Quodeomagis  erat 
mooendum,  cum  prater  illos,  qui  Vitam  sancti 
Trodonissibi  tradendam8umpserant(26),  historiae 
Trudonensium  acribend»  manum  admoverein  men- 
tem  venerat  sane  nemini.  Fon  tes  igitur  unde  priomm 
temporum  memoria  hauriri  poterat,  exaruerant 
pene  omnes.  Nam  de  iisqusB  Adalardi  primi  tempora 


decursum  longum  malorum  spatium  ab  omnibus  q  prsBcesseranti  i.  e.  annum  999,  memoria  servata 


his  miseriis  morte  liberatus  est.  Cum  anno  jam 
1132  paralysi  itapercussusesset,  ut  sioemagno 
labore  ambularenequiret  (21),  post  trigiata  annos, 
quibus  in  abbatis  munere  omni  cum  studio  omni- 
busque  animi  sui  viribus  id  unum  egisset,  ut  Sancti 
Trudonis  monasterium  in  meliorem  statum  redige- 
ret,  die  6  Martii  1138  diem  supremum  obiit  (22). 
Quod  quam  feiiciter  cesserit  inter  gravissimas  tem- 


erat  pene  nulia  ;  neque  ante  Adeiardi  II  tempora, 
qui  monasterio  ad  anno  1059  prsBerat,  largiua 
historiflB  flumen  promanavit.  Si  jam  tredecim  iilos 
Gestorum  libros,  quos  pdmus  editor  Dacherias 
uni  Rodulfo  ascripsit,  paulo  accuratius  inspexe* 
ris,  vix  te  fugiet  ad  uno  eodemque  audore  hsee 
omnia  minime  soribi  potuisse.  AUus  potius  anctor 
Rodulfi  vestigia  presso  pede  secutus  est.  Mam 


NOTiE 


(16)  XII,  1. 

(17)  xn,  2,  3. 

(18)  XII,  5.  6. 

(19)  XII,  7, 8. 

(20)  XII,  14. 

f  21)  XII,  9, 10. 

(22j  In  nonnullis  etiam  tabulis  Rodulfi  invenitur  : 
mentio:  anno  1119  in  charta  qua  continetur  divisio 
jurium  inter  monachosTrudonenseshabitantes  in 
Dunk  et  parochum,  quse  facta  est  per  ipsum  Ro- 
dulfum,  apud  Mirffiuml,  520;  deinll31  inAndreoe 
episcopi  Ultrajectensisconfinnatione  cccIesifiB  Albur- 
gensis  data  Trudonensibus,  ibid.  IV,  364 ;  deniqpie 
anno  ll36inStephani  Metensis  episcopi  conflrma- 
tione  monasterii  Averbodiensis,  quse  facta  estcon- 
sensu  Rodulfi,  ibid.  1,  102. 

(23)  Cf.  Rodulfi  epistolaad  Stephanum  episcopum 
Metensem  inlibro  IX  etX,  2. 

(24)  IX,  29,30;  X,  13. 16—18.  XII.  10. 

(25)  IX.  30. 

(26)  Primus  quicentum  circiter  annospost  sancti 
Trudonis  mortem  vitam  ejus  posteris  tradere  apud 
animum  constituit^  Donatus  erat  presbyter,  cujus 
iibeilos  lemtur  apud  Mabillon  Act.  ord.  &mcti  Bena 
dioti  sflsc.  U,  1069»  et  CUmqaier  in  Act  SS.  Belg.  V. 


Posthunc  Guicardosquidam  monaohus  Trodoneai 
sis  patroni  vitam  sibi  sumpsit  scribendam  ssbcuIo 
undTecimo,  cujus  liber  teneoris  nescio  quibus  tegi- 
tur  ;  sed  mentionem  ejus  fecit  tertius  scriptor  VitsR 
sanctiTrudonisTlieodericus  abbas  in  iibro  suo  his 
verbis ;  quem  (sanctum  Trudonem)  Umfeante  Dona- 
tusdiaeonus  eiposteaGuikarduSf  uinusque  linguce 
usqve  ad  interpretemuterqueperilU  Latinitati  tradi' 
derunt,  Cf.  Surii  Act.  sanct.  Yl,  544.De  Theoderioi 
Vita  sancti  Trudonis  vide  Sigebertum  De  viris  il- 
lustr.  cap.  171  IdemTheodericus  conscripsit  etiam 
serinonem  de  translatione  sanctorum  Trudonis  et 
Eucherii  ibid.  pag.  566,  qui  vero  nuliius  faciendus 
et  momenti.  His  denique  accedunt  Stepelini  Mira- 
cula  sancti  Trudonis  lib.  II,  qui  conscripti  sunt 
antea.  10o5;dedicatienim  suntGuntramnoabbati, 
cujustemporibus  uitimis  miraculis  celebrari  ccspit 
sanctiTrudonissepulcrum.  Leguntur  apudMabiiion 
Act.  sanctorum  ord.  Ben.  ssbc.  VI,  2.  Recentiori 
tempore  Gerardus  Moringus  LovanU  1540  et  Mola- 
nus  in  Natalibus  sanctorum  Belmi  vitsB  sancti  Tru- 
donis  operam  navarunt,  quiprsBter  illos  aliumiibel- 
iuminterpraBsidiahabuemnt,qnem  nominant /n/or« 
matiodomni  Trudonisprioris  loci.  Inmeamnotitiaiii 
hnjas  argumenti  iii>er  non  venit. 


17 


GESTA  ABB.  TRUDON.  ^  PROLEGOMENA. 


tB 


RodolfumaGrimoaeabbateugqueadipttuselectio-  A  alteroveloeoquodammodoexipsiusRodulfiperfona 


oem  auQO  1 108  res  Trudooensium  prosecutum  esse 
exillis  apparet  verbis»  quae  sub  fiuemllbri  septimi 
subjunxit  liV^tttf  enimadhucpaxfmldeHerimanno, 
adhucreslal  indedicendagravis  inquielatio,quam%lU 
scribendam  seroamuSy  qui  gesta  hujus  abbatis  post 
d(minnm  Theodericum  assumel  sibiscribenda,qui  si 
/ideUs  dUigeHsque  relator  exstiterit.imeret  gestis  kujus 
abbaiis,  quid  Eerimannus  ei  fecerit  et  qualem  no* 
vissvne  finem  habuerit,  Neque  postea  coasiiium 
mutavit,  sed  alius  calamnm  a  Hoduifo  deposilum 
reeepit,  et  sequentibus  sex  usque  ad  deoimum  ter- 
tiumlibrisbtstoriamTruJooeasium  usque  adaunum 
1136  circtter  deduxit  (27).  Nam,  etsi  eadem  fere 
scribendi  rutionetisusest  Rodulti  historiarum  con- 


scribere  conatus  est,  quod  fecit  e.  g.  vm,  15  ubi 
hasc  leguntur  :  de  quibus  (i.  e.  turbis  inter  Theode- 
ricum  et  Herimannum)  superius  yirtem  atiquam  teti- 
gimus ;  at  non  ipse  sed  Rodulfus  est  qui  has  turbas 
desoripsit;  ahoqueloco  de  iisdem  abbalum  conten- 
tionibus,  quasnon  tetigit,dicit  idem^^uo^  superius 
dixifnus  (30). 

Huic  conscribendo  operi  quodseptemcontinetur 
libris,  post  multas  gravesque  exantlatas  miserias 
manum  admovit  Rodulfus  abbas  (31).  Et  si  quid 
video  uno  tenore  composuit  librum  suum  exeunta 
anno  1 1 1 4  vel  anno  1 1 1 5  •  Q  uod  haec  mihi  persuadere 
videntur  argumenta,  uitimis  suis,  q\m  supraattuli- 
mus,  verbis  probat  Rodulfus,  novissime  obiisse 


tinnator  primus,  suamque  narrationemcumallera  r  Herimannumusurpatorem,quodannolll4factum 


illaconjunxitarctissime,tamennemouausdubitabit, 
quiu  minime  Rodulfus,sed  continuator  sit  qui  hffic 
eoQscripserit  Quod  quo  magis  in  aperto  sit,  non- 
nulios  apponam  locos,  qui  sententiam  iilam  certo 
certiusconfirmabunt.  Vlil,  17  continuatorhochabet 
verl>a  :  Quse  autem  postea  secuta  sunt,  usque  dum 
abbaiiimmtraret  (Rodulfus)  etquomodo  introierit, 
puto,  quod  satis  ittde  scriptor  prcecedentis  historice 
prmlocutussit;  ad  iltumrecurrat  quisquis  hcec  diU- 
genterscire  desiderat.  X,:iO  ad  Roiiulli  epistolam.ad 
Stephanum  episcopum  Metensem  supplementaqufi»- 
dam  se  addere  velle  scribit  :  Neeesse  est,  ait,  nos 
amodo  ad  priorem  narrationis  ordinem  redire,  ut 
siquidforte  omisit  (Rodulfus),  aut  obscurius,  quia 
brevius,posuit,nostranarratiorestituatet  elucidet. 
XI,  2,  Rodulfus  est  domnus  abbas  ;  XU,  9  iu  descri- 
bendo  ejus  morbo  Rodulf  us  nominatur  caput  nostrum, 
denique  Xll,  iO  eum  his  verbis  sum  narrationis  te- 
stem  fecit  auctor,  ut  ipse  referre  solebat.  Quibus 
argumentismiDime  convellendis  vix  estquod  addam, 
quod  Rodulfus  ipse  de  se  abbatesuppresso  tantum 
nomine  loquitur  (28) ;  idem  non  fecit  continuator, 
qoi  eom  formosumpulchrequelitteratom  juvenem, 
et  alio  loco  pulchre  personatum  foisse  dioit  (29), 
quoda  viro  tam  modesto  scribi  potuissenemo  sane 
fociie  credat.  Continuatordemum  secundus  in  sua 
praBfatiooe  satts  aperte  indicavit  priora  tempora  non 
abuno  auctore  essedescripta  his  verbis :  Quoniam 
tribulationes  ecelesice  nostrce — stylo  quorumdamsa' 
p%enHum  iUustrari  meruerunt,  etc.  Neque  ideo  hfisc 


esse  legimus  (32).  Alio  ioco  primum  monasterii  iu- 
oendiuma.  1086  narraturus,  ad  aliud,etnifaIIorad 
illud  incendium,  quod  factum  est  die  19  Jul.  ill4 
Sancti  Trudonis  oppidi,  respexit  liis  verbis  :  Unde 
ipsialiquando  meminimus  el  post  prcesentes  vidimus, 
non\solumoppidum  nostrum  incendioprorsus  confla- 
grasse,  verum,  etc,  (33).  Uoo  loco  monasterii  suo 
tempore  denuo  restaurali  fecit  mentionem  (34),  at, 
cum  ecclesiam  auno  1115  summis  viribus  reparari 
coeptam  (35)  silentio  preeterierit,  auctorem  hunc 
annum  scribendo  transgressum  nonesseconjicimus. 
Minime  vero  eodem  tempore  in  lucem  pubUcam 
emisitlibrum ;  maluitenim  eumtanquam  testamen- 
tum  posteristradere,  utprobant  verba  ejus  in  pne- 
,  fatione  (36).  Fontes  ex  quibus  narratio  hauriri 
'  poterat^iaud  itabenigne  promanabant ;  erant  potius 
obintestinasturbas  vix  unquamsedandasinterrupti 
etparctssimi,  et  merito  Rodulfus  modo  negligentiam 
antiquorum  homioum  modo  conditionem  eorum 
htteris  minime  faventem   vehementer  dolet  (37). 
Libri  et  tabulse  quas  in  auxillium  sibi  adsciscere  pote- 
rat,8untpaucissimaB.MenlionemquidemfecittabuIa- 
rii  monasterii.sed  senunquam  quodibi  quaesitsritin. 
venirepotuisseprofltetur ;  nequebibUotheca  meliora 
pr6esidiatrideturpr6ebui8se(38).ExUbrislaudavitvel 
Donati  velTheoderici  Vitamsancti  Trudonis,  Yitam 
sanotiRemaelietcodicem  quemdam,  in  quo  prster 
alialegebantur  nominaantiquorum  abbatum  usquead 
Adelardumll,  quorum  posterloribus  appositi  erant 
numeriannorumet  regni  et  Christi  nati.  Quasnotu- 


commoveri  posaevidentur,  qood  continuator  uno  D  la8tenui88imas,proutinlU)eUoinvenerat,  in  praefa- 

NOT^ 


(27)  Quod  videront  etiam  auotores  libri  Eistoire 
im.de  ta  France  XI,  675. 

(28)  In  libro  septimo. 
(i9)Vin,  4;IX,47. 
(90)  X,  5. 

(31)  1, 8.  No9  autem  qui  adhuc  supersumus,  sicut 
ftageUMir(gDeietindiifMtionissuperloeumnostf*um 
non  vidinms  ineepisse,  iia  quoque  gravissima  anvie- 
tale  ingemisdmus  adhuc  quotidie  necdum  desiisse. 
Com  his  cf.  III,  1,  et  pr»fationem. 

m  X,  it. 

(33)  Quodcopiosissime  narratur  X,  i4. 

(34)  ni«i2  ;  quo  loco  voce  ecclesia  eam  non  de 


ffidificio  sed  de  toto  monasterio  usum  esse  ap- 
paret. 

(35)  Quodprobatur  X,  i6,  ubi  monasteriuin  idem 
est  quod  nostris  munster.  Accedit  quod  Rodulfus 
ipse  in  eplstola  ad  Stephanum  Metensem,  quam 
uestorum  quasi  supplementumanno  ii36  scripsit, 
ecclesi»  anno  iii7  denuo  consecrat»  ab  Obberto 
Leodiensi  episcopo  fecit  mentionem  IX,  29. 

(36)  Dum  adhuc  in  come,  qua  nunc  agonizatis, 
positus  essem. 

(37)  I,  2.  4  ;  m,  iO. 
(38)Fr»fotioIlI,  ii. 


19 


nODOLPf  ABBAttS  8.  TRUDONIS 


20 


tfoiiA  eiMripslt.  Gx  alk>  libro  Ihasanrt  San^tl  Tru- 
donis  oatalogam  addidit,  quem  aniio  870  Ad  Tentii 
Meteiisisapisoopilogati  oonsoHpseruat^ao).  Beliqua 
Yero  omnia  ez  iis  sibi  petivit  qun  antiquorum  fira* 
trura  et  testium  ooullatorum  veridioa  narratione 
didieeraf,  Yei  longotemporis  spatio  prior  etabbas 
Trudonensium  suis  ooulis  ipse  Yiderat.Quas  auotori- 
tates  in  prfiBfatione  his  apertis  indioavit  terbis  : 
Ctttera  verofideliumvirorufn,  quih(Bcviderunt,aut 
eo$  qtH  hasc  viderant,relatu  didiei ;  quce  meprmsente 
aut  me  jam  juveneexisienteacta  sunt  aliquantula 
ftdilisiimce  quidem  memorice  mandabo,  Et  pauio 
post :  A  secundoautem  Adelardousqueadmequid- 
quidreferam,  aut  ipse  vidi  aut  videre  potui,  et  quce 
non  vidif  eorwn  relatione  qui  hcec  viderunt  didici. 
Antiquorum  narrationes  praBoipue  in  libro  primo 
seoutusest^qui  historiam  tiium  abbatum  Adelardi ,  I 
Guntramni,  Adelardi  II,  annis  999—1082  oontinet 
(40)  longe  yero  majorem  narrandi  messem  in  de- 
soribendis  potuit  faoere  iiiis  temporibus,  qn»  Ade- 
lardi  11  mortem  et  Theoderioi  obitum  interoessere, 
quorum  Tiginti  quinque  annorum  historiam  in  reliquis 
sex  libris  ex  iis  qu»  toI  a  testibus  ooulatis  audierat(4l 
velipse  Yiderat(42)posteritatitradidit.Quibus  pr»- 
iidiis  ad]utus,rerumsoriptorismunu8,ut  resgestas 
vere  sinoereque  sorii>eret,  ita  profecto  administra- 
vit,  uthano  laudem,quod  partes  suas  bene  egerit, 
ei  negare  non  possis.  Harissime  enim  quod  sdam 
erravit  (43),  et  oharissimam  quam  sibi  finzit  muneris 
imaginem  a  rerum  soriptoresusoeptihis  verbisbone 
descripsit  (44) :  Nemo  me  mordeat,  nemo  michidetra" 
hatf  si  veritatem  loqui  ipsa  mecompellatveritas;^ 
historiografi  debitum  estnecassentatione  nec  amore 


A  nee  odio  nee  timore  a  veritatis  tramUe  diclinare 
scribam i§itur,Deoteste,  sicftt  a  multisdidici,  et  ut 
veracius  exquirereafratribusquoquepotuitquierani 
apudnos  tunc  temporis,  et  quimecumpostea  indeore 
ad  osista  sunt  locuti.  Nequeartisoritio»,quainini- 
me  oarere  potest  qui  res  pr»teritas  vult  memorias 
oommendare,ob]itus  est|  sed  in  singulorum  testiam 
narrationibus  ezaminandis  aocuratum  se  prasbet  at- 
que  providum  virum,  qui  qusB  fide  minus  digna 
viderentur  non  uno  looo  aperte  indieavit  (45).  At 
verumest^  nonnuilasilentioprstereundaesse  satius 
duzit,  qu»  se  pudore  ordinis  sui  feoisse  profite- 
tur  (48),  Altiores  etiam  sensus  in  narrandls  rebus 
ipsis  non  desiderantur,  quibus  velut  fundamento 
totam  narrationem  stiperstruzit,  Ex  his  hano  pK>tis- 

B  simum  sententiis  haud  pauois  repetivit  loois  (47), 
omnes  eaiamitates  Trudonensibus  iliatas  posnas  esse 
a  Justo  Deoezaotas,  od  luxum  superbiamque  qua 
rebus  seoundis  ad  oaptandam  vanam  glorioiam  se 
abripi  passi  essent.  fn  dijudioandis  rebus  politiois 
et  eoolesiastiois  ez  parte  Romani  pontiflois  auotorem 
stare  viz  est  quod  mireris,  si  oogitaveris  eum  iilo 
tempore  fuisse  eduoatum,  quo  Gregorius  VII  pon« 
ficatui  libertatem  ab  imperio  vindioare  ooeparit. 
Itaquein  rebuseoclesiastioisAomanopontifioi  ma- 
gis  obediendum  esse  quam  imperatori  aperte  in- 
dioat  (48).  Si  Jam  qu»ris  quomodo  tantametrerum 
gestarum  et  sententiarum  molem  digesserit,  eum 
unamiilam  viam  ingressum  essehaudnegabis,  qua 
in  serii)endis  rebus  tam  perplezis  tamque  turbatifl 
inoedi  poterat,  quamipse  desoripsit  viam  his  Terbis 
ab  initio  libri  sezti ;  Cumvariasabbatum  commutch 
tionespost  obitum  abbatisAdelardisecundiretulimus 


mTM 


19)1,3. 

40)  Exempla  quomodo  ex  senioribus  firatribus 
antiquiorem  monasterii  historiam  quffisierit  ipseaf- 
fertinprsfatione :  Sednequequisqttam  eratantiquis 
defratribust  qui  se  usquam  hoc  tegendo  reperuse, 
vel  unquam  audiendo  didicisse  dieeret,  ut  eg^  seirs 
oucerebam.  Quibusoum  estconjungendumquodde 
StepelinonarraturVIII,  8,qui  eiantiquarumrerum 
auotor  erat. 

4i)  Hi  sunt  loei  qaibus  ad  aliorum  testiiim  nar^ 
rationem  respezit :  Pr»f.,  Quodfidelmm  narraHons 
didici^breviter  referam.l,i  ,de  Adelardo  I|de  qui  obiit 
anno  1034  legimus  :  Unde  et  usque  in  hodiemum  D 
diem  deeo  a  plerisque  solettale  quid  memoriale  re- 
ferri.  Ibid.  de  eodem,  aiunt  et  r^^erri  audM;  1, 3, 
acctdtmco(^otmittis;ibid.deGuntramno,atidtt;imt<«; 
III,  3,at4€fttHmti5,  de  Lanzone  abbatea.i085  aLiu- 

EDuis  fautoribus  in  turri  obsesso  ;  in,  8,  dtci/t«r,de 
einrico  episcopo  Leodiensi  oum  Trudonis  urbem 
videretoonorematam ;  infBiioissimamurbisoIadem 
postea  audivitamonachis  quibusdam,9Ut  diupostea 
nobiscum  fuerunt,  e.  g.  oum  StepeHno  sopramemo- 
rato  diu  vivefoat  sn  monasterio^qui  »que  testishis 
rebnsinterfuerat  ;IV,4,  audivimui,  defraudequam 
monasterium  a,  4088  est  perpessum  ;  IV,  41,  de 
Uuponie  itinere  a.  4094  ad  imperatorem  in  Lango- 
bardiam  faoto,  sicuta  multis  didiei  \  V,  l,deinopia 
monasterii  post  Liuponis  roortem,  nonnullos  ore 
proprio  audivi  referre  ;  V,  6,  aiunt  fraires  ;  VI,  », 
miseriam,  qu»  primo  Theoderid  ftempore  ch*citer 
a.  4404  pressit  monasterium,  desoripsit  seeundum 
quod  audivimus  maximaqueexparteipse  vidi  ;VII, 


2,  de  Herimanno  juniore  unum  habet  testem  qu 
cum  illo  erat,  oum  denuo  in  monasterium  irru. 
pisset. 

(42)  Qu»  sequuntur  inde  ab  inennte  libro  flezto 
Rodulfus  ez  sua  ipsius  oognitione  narravit,  ut  ac- 
ourato  probat,  rerum  descriptio  et  ipsa  ejus  verba 
testantur ;  VI,  i  i ,  ipse  oeulis  vidit  summam  I»ti(iam 
qua  receptus  esi  Theodericus  abbas  anno  4108,cum 
ezezsiliorediret;  VI,  19^  omnibus  viribuslai>oravit 
ut  inter  Heinrioum  auoem  Limburgensem  et  "nieo- 
derioum  abbatum  paz  constitueretur.  Reiiqua  om- 
nia  ipse  testis  oculatus  litteris  mandavit ;  cf  YII, 

3,  13. 

(48)1,  6.  Qiselam  imperatrioemoum  sanota  Guni* 
gunda  videtur  oonf udisse,  aliisque  quibusdam  loeis, 
ni  failor,  in  oomputandis  annis  iapsusest ;  e.  g.  II, 
43;  VI,  25. 

(44)IV,  ii. 

(45)  Pr»f.  :  Nam  de  supradictis  cmteris  nichit 
accepiquodfideeertaproferreaudeam,  1, 4  :  Atunde 
hoc  potissimum  accidisset,  fide  piena  relatione  non 
didici,  1, 4 : Nonpluradidicimus ;  1, 5 :  Quo  ordinenon 
di^cimus;lb,:Ouomodovero  inde transierU  Hersfel 
diam  nescimus,  sed  quod  ex  eo  transierit  didicimus.- 
I,  42 :  Quod  verisne  an  falsis  haminum  fieret  sugges- 
tionibus,  hoc  Bomino  Deo  nemo  novit  meHus,  ete. ;  lY, 
II :  de  Herimanno  seniore  nt At^  didieimus  quod  di* 
gnmn  memoria  videatur. 

(46)  Pr»f.  IV,  ii. 

(47)IL  1,4,8,  19  111,2,7,9. 
(48)  III,  2. 


21 


GESTA  ABB.  TRUDOIf  —  PROLBOOMENA. 


tt 


eertam  annmm  senem  propter  violentioi  eorum  et 
ftequentee  ^ection€setregre$sk>nessingulorum  ne- 
quaqucmtenerepotuimus.Nam  uhi  nullus  legitimus 
ordosuceeilentuimsibiabbatumservabntur-^observa-' 
rifaeileeertusannorumnumerusnonpotuitdesingU' 
ti$,maxime,etiamsiposset,cumfamiliari  sempernos' 
tris  negligentia  nemoeratqui  operam  impenderet. 
Recte  etbene;  namsi  annalibus  haec  omnia  auctor 
inclasisset,  non  sine  magno  perspicuitatis  damno 
largissimum  narrationis  fluTium  interrupisset. 

Sed  Tir  omnibus  eruditionis  prmMdiis  ornatusin 
componendo  fioc  uno  Gestorumlibrosibi  viz  satis* 
facere  potuit  Ezstant  haud  pauca  doctrinffi  et 
ditigentisejus  speciminahoc  loco  enumeranda.ex 
quibQBnonnuUahisGestisdabimussubjuncta.Primo 
loco  hicccnsendnsuntRodulft  epistoIeB,quibu8  ex 
parte  Gestorum  suppiementa  haud  contemnenda 
coQtinentur.  Ex  bis  pr»  caBteris  mentione  sunt  di- 
goissim»  littene  ad  Siephanum  episcopum  Meten- 
lem,  a.  1136  dats,  quas  servatas  debemus  conti- 
nuatori  primo,  qui  eas  librum  tanquam  nonum 
Gestis  ipsisiprudenti  consilio  inseruit.  Hoc  potissi- 
fflum  anteoculos  habebatRodulfus,  utenumeraret 
ea  pnedia  iuona8terii,qu8B  ipse  sive  nova  acquisierat 
siteinj  uste  possidentibus  extorserat.Quem  bouorum 
indicem,  si  novaaccesserint,  suo  tempore  complere 
apodaoimum  constituerat,ideoque  Metensi  episcopo 
eommendaverat  ut  sua  auctoritate  bunc  bonorum 
Trudonensium  statum  integrumservaret.Quaeom- 
nia  ex  tabulario  Trudonensi  hausit  (40).  Ad  eum- 
dem  Stephanum  aliam  scripsit  epistolam  quesiteQi 
haberi  potest  Gestorum  supplementum,  de  injuriis 
et  vexationibns  quibus  Otto  comes  Duracbiensis, 
ffiiaf  Gi8lei>erti  advocati,  Sancti  Trudonis  mona- 
sterium  per  longum.tempus  presserat.  De  in  ventione 
porroreliquiarum  sanctorum  Thebaeorum  deque 
tempore  qao  apud  monachos  Sancta  Pantaleonis 
vivebat,  nberrimam  oonscripsit  narrationem  anno 
1123  inepistolaadTrudonenses^SO).  Acceditquar- 
taepi8tola,copiosioriUa,  qua  contineturdissertatio 
id  eosdem  monachos  Sancti  Pantaleonisi  qui  a 


A  Rodulpho consilium  petierant  deTiroquodam  diTite 
quifllium  iisdederatmonachumeducandum,h8Bre« 
ditateejus  retenta  sob  vitanda  SimonisB  specie, 
Scripta  est  epistola  postannumii25(51).  Quintam. 
brevem  vero^  dedit  inter  annos  1119  et  1138  ad 
Waieramnum  ducem  deTrudonensis  advocatijuribus. 
Nonnulla  aliaqusBcomposuitopusculaaut  perierunt 
aut  felicem  fortasse  exspectant  inventorem.  Teste 
oontiQuatoreprimo  Rodulfus  ipseomnium  suorum 
operum  confecit  catalogum,quem  ab  illo  desoriptum 
non  essc  dolomus  (52).  Ex  quibus  videtur  fuisse 
gravissimum  opus  septem  libris  conscriptum  contra 
Simoniacos,  de  quo  hsBc  leguntur  (53).  Bxstat  et 
aliud  volumen  septem  librortm  ejus,  quos  contra 
Simoniacos  scripsit,  quatuor  ratione,  tribus  agens 

B  auctoritatibus, CaiunpsLtytxmipse  servavitfragmen- 
tum  in  libello  ad  monachos  Sancti  Pantaleoois,  ut 
his  patet  verbis,  qua  hoc  loco  repetere  liceat :  Ad 
qu(eprobanda{BTgamenisL  contra  Simoniacos)  cum 
per  campos  sanctarum  Scripturarum  aliquando  luds- 
remusMcpila  multis  et  variis  auetoritatumftoribus 
respersimus  nostra  vestigia,  Bxrtant  volumina  per 
qum  scribendo  modo  recurrsrepiget^  vestro  tamen 
amorepauca  reeoltigere  libet,  Nemo  facile  dubitabit 
quin  ad  opus  supralaudatum  re8pexerltauctor,quod 
abeo  ante  annum  1123  lucidatum  esse  apparet. 
Anno  primo  quo  apud  Trudonenses  morabatur, 
jubente  Theodorico  abbate  collectionem  canonum 
conscripsit,  quam  oontinuator  primus  utilissimas 
yocdLicompitationes,*plenaspturimarumdivinarum 

Q  sententiamm  et  multorum  decreta  concitiorum  (54). 
Ad  Alexandrum  Leodiensem  anno  yidetur  1119 
de  injustaejus  episcopatus  InvaBioneetde  electione 
canonica  misit  epistolam,  quod  sciam»  non  serva- 
tam  (55).  Praterea  duo  composult  carmina  de  in- 
cendio,  quod  Sancti  Trudonis  oppidum  anno  lil4 
consumpsit,  quibus  acerrime  perstringens  Godefri- 
dum  ducem  Lovaniensem,  in  manus  ejus  inourrit 
odium  (55),  et  aliud  carmen  de  Eucharistia  (57). 
Deniquecantus  ecclesiasticos  hjmnosque  panxit,et 
grad  uale  conscripsit  ad  moderandum  oantum  mona- 


NOTiE. 


(49)  IX,  22,24. 

(50)  Acta  tranalHtionis  prioiui  edidit  Surius  in  ^ 
Aetis  sanctorum  etpost  eumexcodica  Trudonensi 
Vartane  et  Durand  in  Goileot.  amplisi.  Yl,  10i4. 

(5i)  Uoacum  Sibertiepistolaad  Rodulphumedtdit 
eam  Mabilloa  io  Aoatecl.  veterib.,  p.  465. 

(52)  VIll,  15.  Exstal  volumen  opusculorum  ejus, 
m  cujta  prxfatione  invenitur  quid  scripserit,  quid 
modtilatus  fuerit,  et  eur  et  qt^ando. 

(53)  I.  l.  Mabilloaii  tempore  servabator  oodex 
hujaa  lil>ri  io  monasterio  Gemblaeeosi,  sed  postea 
imparabiU  ut  videtur  damoooonaumptus  est  Qua- 
lis  fuerit  argumenti,  ex  Mabiliooii  annotatione,qui 
eo^cem  iospexerat,  in  Aoaleet.  veterib.  p.  465  ooo- 
jici  potesl,  quam  hoe  looo  repetere  lioeat :  Votumen 
iiiud  uti  eiiuas  prmmissas  epistolasinveniinlribtio' 
ikseaQembiaeensisubhoeemordio: « Budolfusgratia 
Deisanctique7\-udomsidquoest,Liebsrto  suosatutem^ 
Scio  me  ante  tibrum  morosius  hac  iltacque  defer- 
ri,  •  etc,  Tum  incipitprxfatio : «  Nuper  tibi,frater  Lie- 
tmHs^sirifssram  HMlumquemlabsnnthum  primce 
"^ —  7  nmiulavtramf*  eteJnfnima  iihroprimast^ 


et  maximam  hssresimesseSimoniam  ostendit.  In  se^ 
eundo  depiorat  quod  nihil  maximum  aut  mmimum 
tune  essst  indomo  Dei,  quod^uaiictmque  modo  non 
essst  vsnak,  In  terlio  ab  agris  meipiens,  id  est  a  pres" 
byterisv%liairum,progreditur  usque  ad  reetoru  et 
maqistratusecclesiarHm,ostendens  quomodosoleant 
cterici  fieri  et  eectesiassuseipere.ln  quartoab  agris 
transit  ad  urbes  agens  ds  venditionibus  prmbsndarum 
et  omnium  offieiorumqumsuntinecelesia.Inquinto 
sibiobjieitquoddsmonachis  toquensSimonias  eorum 
dissimutet,  In  duobusposterioribuspurgatsedeeius- 
dem  obisetis.  Eumdem  codicem  pastea  iooeodio 
penisse  adnoUt  Mabillon  Ann.VI,  1^5.  Alioaoodex 
servabatur  in  monasterio  VillariaAsi  teata  Sandaro 
in  Biblioth.  Belg.  1.271. 

(54)ViI,  4.  Cf.  Lebeuf  Dissertations  sur  l^ktsioire 
de  Paris,  H,  130. 

(55)XI,  0. 

(56)  X,  14. 

(57)  Ex  quo  quatuor  tantum  versos  servati  euot, 
qui  ieguntur  ex  Groppero,  qui  eos  prinus  dedit 
Eist.  titt. delaFr.M, 686.  Rodulfofalso asGii(pi«m 


23 


RODULFl  ABBATIS  6.  TRUDOWIS 


ik 


choramsatis  iDciU(uin(58).  Yirum  libris  scribendis  A  ipse  uoQviditRodulfum  habebal  testeoi  (70)  et  imo 


tamdedituoimagnumeruditionisapparatutnlegen- 
dis  aliis  scriptoribus  sibicomparasse  facile  conjicias. 
Sed  veterumsententiis  Hbros  suos  minus  quamalii 
distinxit ;  unum  tantum  Horatiilocum  inveni  (59). 
Sapiuslaudavil  EcclesiaB  Patres  Hieronymum,  Au- 
gustinum,Gregorium,Benedictum  (60)  et  canones, 
quibus  scribendis  et  legendis  summam  operam 
Tidetur  navasse  (61),  Vitasque  sanctorum  Mauri, 
Luciee.LaurentiiiCaeciliae  (62).  Heec  deHodulfo. 

De  Gestorum  abbatum  Trudonensium  continua* 
tore  primo  pauca  tantumpossuntafferri.Nam  mo- 
nachi  hujus  Trudonensis  (63)  ne  nomen  quidem 
posteritati  traditum  est,  sed  oplimum  sui  monu- 
mentum  incontinuatione  posuit,inquaeum  rerum 


loco  quid  seuserit,  quid  cogilaverit  ille  quantaque 
fuerit  animi  ejus  perturbatio  copiosius  descripsit  ; 
qusomniauniusRodulfi  tantum  auctoritate  poste- 
rilati  tradi  potuerunt  (71).  Ex  hmpidissimis  igitur 
fontibus  ubique  suamhausithistoriam^quamGesto- 
rum  libris  sex  posterioribus  composuit.  In  ipsa 
scribendi  ratione  jam  supra  monuimuscum  in  Ro- 
duifum  quasi  in  exemplar  clarissimum  intuitum 
esse,  eumque  id  praeoipue  egisse,  utsuoslibrosillis 
adaptaret  quam  arctissime,  unumque  ex  utraque 
parte  volumen  conficeret ;  quod  quam  feUciter  ad 
effectum  perduxerit  nemo  non  videt. 

Post  primum  hunc  continuatorem  praeterlapsi 
suntanni  quadragintaduo,antequam  unusexposte- 


scriptorem  invenies  Rodulfo  vix  inferiorem.  De-  g  ris,quo8  Rodulfus  ad  scribendam  historiam  exci- 


duxit  Gesta  abbatum  usque  ad  annum  1136  (64), 
nequehdut  itadiu  postvidetureaoonscripsisse  in- 
tra  annos  1136  et  1138.  Quod  ni  falloranteRodulfi 
obitum  6  Mart.  1138  factum  est ;  nam  ultima  fata 
viri  a  seomnibus  laudibus  ornati  minime  sane  si- 
lentio  praeteriisset  auotor,  si  illo  tempore  jam  acci- 
dis8ent,quolibro  suo  finem  eratimpositurus. Aperte 
indicat  se  quaetradituruBeratexhausisse,  nullam- 
que  scribendi  materiem  superesse,  seque  priora 
qufle  scripserit  relegisse  (65).  Quibuscum  consentit 
Gestorum  oodex  antiquior,  in  quodesideraturbre- 
yIs  illa  de  morte  Rodulti  narratio,  legitur  vero  in 
altero  oodice  Bruxellensi.  Postero  itaque  tempore 
videtur  esse  adjecta,etsiquid,videoacontinuatore 


tare  voluerat.ad  exsequendam  hanc  exhortationem 
se  accingeret,cum  jamhaud  paucfle  res,  quee  priori 
tempore  accuratius  scribi  potuerant,  oblivione  es> 
sentobfuscats.  Gontinuator  secundusquatuorlibris 
sibi  soribendam  sumpsithistoriamabbatumFoioar- 
di,  Gerardi,  Wirici,  i.  e.  annorum  1138-1183,  quo- 
rumillosduobusprioribus,  huno  duobus  posterio- 
ribus  paulo  uberius  absolvit.  Nam  hoc  prflecipue 
sibi  proposuit  ut  Wiricumabbatem,cujustempore 
vivebat  ipse,  ita  celebraret,  ut  merita  ejus  videre- 
tur  postulare.  Quodconsilium  ullimis  suishisindi- 
cavit  verbis(72) :  Dignum  est  igilur  ut  tanti  patris 
operum  et  muUiplicum  beneficiorumgrata  memoria 
in  benedictioneapudposieros  habeatur,quorumusu 


secundo.qui  ad  eam  primis  his  videtur  respexisse  p  bus  et  commodis  tam  egregie  tamque  paierne  desu 


YerbhiAnnoigitur  Inc.  Dom,  1138— de/u9ic/o,  ut 
prmdiximus,  pridie  Non.  Mart.  abbate  Rodulfo, 
etc.  (66).  Itaque  vivente  Rodulfo  abbate  prima 
Gestorum  oontinuatio  scripta  est  (67).  Quin  imo 
jam  Rodulfi  prioratustemporeinter  monachosvide- 
tur  fuisse  auotor,  nam  quomodo  fuerit  tunc  vita 
monachica  vix  ab  alio  quam  ab  oculato  teste  tam 
acourate  soribi  poterat  (68).  Et  ni  fallor  unus  erat 
ex  fidelissimis  Rodulfi  amiois,  nam  aocurate  enar- 
rat,qui  potissimum  fuerint  viri  qui  abbatis  fami- 
liaritate  usi  essent  (69),  prooulque  dubio  in  iis  quas 


dasse  luce  clarius  comprobatur.  Ei  ergo  commune 
precum  conferamus  juvamen,  orantes,  ut  spiritus 
ejus  in  pace  requiescat.  Quibus  verbis  hoo  etiam 
elucere  videtur,  quod  auctor  haud  ita  diu  post  Wi- 
rici  mortem  a.  1 183  opus  suum  aggressusest.  Neque 
arctioribus  Qnibuscircumscribi  videtur  posse  tem- 
pus  quo  librum  suumoompo5uit,nam|olariora  de- 
siderantur  indioia  ;  Wirici  vero  eum  fuisse  »qua- 
lem,  qui  annoll55  ad  abbatis  munus  eveotus  est, 
apparet.  Rebus  enim  anno  1167  in  Italia  gestis  se 
fuisse  eequalem  indicat  (73),  anno   1169  reliquiis 


NOTiE. 


esse  Vitam  Lietberti  episcopi  Cameraeensis^  qui 
obiit  anno  K)76,  aMabillonio  Anal.  vet.  p.  465  et  in  , 
AnnalibusV,  102.  quod  |^t  hunc  repetierunt  alii, 
observaaitBethmannusm  Gestisepisc.  Cameraoen- 
sium  Mon.  Germ.  Scripl.  Vil»  398,  n.  47  Neque  alias 
Rodulfl  Vita  Petri  yenerabilis  abbatis  Ciuniaoensis 
nostro  dari  potest,  quod  mera  videtur  esse  conje- 
ctura  Fabricii  in  Biblioth.  soript.  med.  Latin. 

(58)  VIII,  5.  Vide  etiam  narralionem  de  Rodulfi 
morte. 

~  (59)  IX,  30.  Qui  sit  pbjsieas  oujus  affert  verba 
in  prasfatione  nescio. 

(60)  Omnes  epistola  ad  monaohos  Sanoti  Pan- 
taleonis. 

(61)  11,10,  11. 

(62)  Epistolaad  mon.  Sancti  Pant 

(63)  Hoceum  fuisse  et  per  se  patet  et  ipse  indica- 
vit,  e.  R.  VIII,  5,  7, 11,  aliisque  locis. 

(64)  XII,  15, 

(65)  XIII,  2,  3. 


(67)Non  obstare  videturIoou8anu8VIII,10,unde 
fortasseconjictas  oontinuationem  soriptam  esse  post 
morlem  Rodulfi  ;  leguntur  enim  ibi  Tcrba  toioque 
vita  iUius  tempore  malas  qoasdam  monachorum 
consuetudinesesserepressas.Namminime  hoo  uno 
modo,opinor,interpretanda  sunt  illa  verba,  ut  vi- 
tam  Roaulft  jam  preeterisse  credamus. 

(68)  VIII,  9, 10  ;  X,  4.  Turbis  post  OU>erti  Leo- 
diensis  mortem  exortis  1119  testis  intererat  ooula- 
intisicvidimuSy  sic  aHdivimus,sic  seribimus,  dieit 
de  iUis.  XIII,9,t;tdimii«de  Rodulftdieittemporibus. 

(69)  VIII,  18.  Atque  in  tantum  —  rem  quam  cer^ 
tissime  scio  fidelissime  refemm  ecce  t  coram  Deo, 
quianan  mentior~-quodnullusfrairumtam  cama- 
litertamquespiriiuQMierpoterateiessefamUariSttXc. 

(70)  VIII,  2  sqq.  in  narranda  Rodulft  juventute, 
e.  g.  XIII,  8,  seniores  fratres  habet  testes. 

(71)  X,  12. 

(72)  IV,  32. 

(73)  III,  il.  Quodnecmin  di^Um  vemat  nosque, 
qtMrtinwsinterfkiimus,  uipoie  iongo  terrarum  od 


GGSTA  ABB.  TRUDON.  --  PROLEGOMENA. 


^ 


stncti  Lietberti  effodiendis  testis  oculatus  inter- A  doctoruiDvironimmore^utitadicam^perftcrutanda 


fuit  f74),  itemque  miraculoquo  sanctorum  reliquiis 
militis  oujusdam  bracbium  videbatur  saoatum 
esse  (73).  Reliqua  scribendi  praesidia  potissimum  e 
Saneti  Trudoois  labulario  sibi  petiit.  Sunt  litteraB 
tabula»qae  publioae,  quas  partim  laudavit  partim  in 
ipsum  textum  integras  iaseruit  (79).  Ex  libris  duos 
tantum  quod  sciam  inter  subsidia  admisit :  Sige- 
berti  continuationem  Gemblacensem  (77),  ettriuno- 
phum  sancti  Lamberti  (78),  quas  in  universuni 
magis  excerpsit  quam  ad  verbum  descripsit.Itaque 
Dt  minora  erant  ejus  prsBsidia,  ita  in  scribendis 
rebus  minime  ad  eamdem  ut  Rodulfua  et  cootinua- 
tor  primus  potuit  perveoire  laudem.  Minus  enim 
ben^ne  profluere  videtur  rerum  narrandarum  co- 


sibisumpsit.Duaeigitur  terliaecontinuationis  partes 
suntdiscernendaB ;  prior,  in  qualibris  tribus  mo- 
nasterii  origines  abanno  628  usque999conscripsit, 
et  posterior  altera,  in  qua  eorum  abbatum,  qui 
monasterio  annis  1183  usque  1366  praeerant^histo- 
riam  libris  duobus  posteritati  mandavit.  Quam 
continuationem  duplicem  eo  consilio  auctor  com- 
posuit,  utcum  vetustioribus  Gestorum  libris  suos 
accurate  conjungeret,  et  ita  quidem  ut  partem 
primam  praemitteret  operi  Roduiri,aiteram  tanquam 
continuationem  tertiam  antecedentibussubnecteret. 
Sed  non  iu  hoc  unoacquievit ;  lotamTrudonensium 
historiam  adornare  omniaque,  quas  vel  ab  aliis 
scripta  invenerat  vel  scripserat  ipse»  in  unum  Ge- 


pia,minorestipiiusnarrationisperspicuitas,mioor  \^  storum  abbatum  Trudoniensum  volumen  redigere 


simplex  illa  venustas ;  sunt  potius  omoia  arida 
magis  etjejunaminusque  apta  adanimumcommo- 
vendum.  Nequeejusdemsuntmomenti  quasposte- 
ritati  tradidit  res  gestas.  Priores  rerum  scriptores 
non  unum  suum  monasterium  respexeraQt,neque 
soae  provinciae  aut  imperii  historiam  a  auo  munere 
amandaverant,  quod  saepissime  Ihoii  continoator 
secondus.  Insimpiicioribusenimhis  rebus  potisssi- 
mum  aequievit,  in  enumerandis  monasterii  juribus 
et  redditibus,  in  iidelium  donationibua,  in  descri- 
bendis  aedifioiis  noviter  constructis,  in  enarrandis 
sanctorum  inventionibus  aliisque  hujuscemodi  re- 
bus ;  in  secunda  demum  parte  libri  quarti  ad  alia 
scribenda  animum  vertit  (79).  Eruditionis  etiam 
specimina  sunt  rarissima:  uootantumloco,  si  quid 
video,  Horatii  laudavitversum  (80). 

Longedeniquelatiorem  campum  sibi  percurren* 
dum  statuit,  qui  ilium  excepit  continuator  tertius. 
li  enim  Trudonensium  abbatum  Gesta  deduxit  ab 
aono  1183  usque  ad  annum  1366,  longeque  diffici- 
lius  erat  quod  sibi  proposuerat  exsequendum  con- 
silium.  Namnon  modo  Gestorumcontinuationem 
sed  etiam  suppiementa  dare  conatus  est,  et  quod 
Rodulfus  ante  annos  ducentos  quinquaginta  perfi- 
eere  non  potuerat,  ut  de  primordiis  monasterii 
Sancti  Trodonis  8crii>eret,  hoc  sibi  difflcilius  non 
esse  continuator  tertiusopinabatur.  Priores,  rerom 
magna  ex  parte  tesles  oculaiiysua  praecipue  tempora 
deschpserunt,  hic   anticuissima  etiam 


etcompingere  conatus  est,  itaut  ex  antiquissimis 
temporibus.usque  ad  ea  quae  novissime  erantgesta 
lector  descendere  posset.  Quod  eonsilium  in  prae- 
fatiooe  primae  partis  uberius  exposuit  auctor^  et 
quomodo  absolveiit,  probatur  aperte  ilio  io  quo 
servatae  sunt  hae  continuationescodice  Bruxeliensi. 
Soripta  enim  invenit  in  codice  saeculi  xu  Gesta 
Rodulfi  primique  con(iuuatoris,cum  quibussecun* 
dam  conjuoxit  cootiouatiooem,  quae  io  codice 
daeculi  xni  erat  cootenta  (81).  Uuic  duplici  volu- 
mioitaoquam  primam  (82)etquartam(83)addidit 
partem  quae  ipse  saeculo  decimo  quarto  oooscripse  • 
rat.  Sed  oeque  hoc  ei  satis  erat.  Ubi  plura  aut 
meliora  postehs  se  tradere  posse  quam  Roduifus 
opioabatur,  haud  pauca  ex  illius  libro  rasuris  de- 
levit,  suaqueinipsum  textum  intrusit  aut  in  mar- 
gine  annotavit,  ex  parte  tanquam  ab  ipso  Roduifo 
essent  scripta ;  quas  inlerpolationes  Incidenlia  ap- 
peUavit.  Utin  unum  denique  ordinem  omnia  redi- 
geret,  io  capita  etiam  Rodulli  iibrum  divisit,  quod 
iiii  ipsi  minime  in  mentem  venerat.  Hoc  modo 
Trudonensiumsoriptorumcorpuscondiditoontinua- 
tor  quartus.  Quis  foeritaccuratushicatquediligens 
auctor,  utrum  monachusanfortasse  abbasTrudo- 
nensis,  hoo  ex  tenebris  in  lucem  produci  non  po- 
test  ;hoc  unum  apparet,eum  fuisse  Trudonensem, 
Ne  nebusnoYissimegestismanum  admoveret  l>ene 
sibi  cavit,  ne,  ut  ipse  in  praefatione  profitetur,  si 
tempora  D  gestarumrerum  veritatempet*sequerer,quorumdam 

NOTiE 


eis  semoli  ipaiiOt  faUa  referre  credat,  etc. 

(74)  IV,  i,  Nobisque  Deum  et  ejus  mariyrem  (Li- 
bertum)  —  coHaudantiims,  etc.lbid.  Rol>erium  du- 
cem  HaslHmia  —  ibidem  cum  uxore  sua  sepultum 
semorumnoHrorum  aitestationedidicimus,  etc.  lY, 
%,  Aperto-^forwmne  invenimus  sareofagum,  etc. 

(75)  IV,  9.  NobiMque  subito  inchoanHbus  hym^ 
num,  ete. 

(76)  1,3,  tabnlas  laodat  Stephaoi  Metensis  epi- 
scopiTrudoneQsiboedatas;  1,  5,aliamdehle  qua- 
dam  ioter  Forcardum  abbatem  et  Arooldum  de 
Diast ;  f  «ll^chartamdooatiooieTegnonis  cojusdam ; 
III,  lO,Alexandri  arcbidiaconi,  Heinrici  episcopi 
Leodiensis  et  Victoris  papae  contirmationis  tabulas 
ni,  7,  in  narratione  seontus  est  litteras  quas  all79 
PrklflncaB  I  et Adrianuspapa  miserunt  aitercontra 
aherum ;  Itl,  ll^  Raynaldi  ar^^iepincopi  Golonien- 


sis  epistolam  de  rebusin  Italia  gestis  a.   1167  ex 
parte  descripsit. 
(77)1,3. 

(78)  I,  4. 

(79)  Sed  cfr.  etiam  III,  7  ;  IV,  26. 

(80)  in,  6. 

(81)  Praef.  part.  I.  Deinde  consequenter  trium 
abbattm  gesta,quiRodulfoimmediiate  tuccesserunt 
in  antiquo  libeilo  sciipta  inveniens  annexi. 

(82)  Ibid.  Pauca  que  coltegiad  continuandum  re- 
rum  gestarum  ordinem,  libris  per  venerabtlem  do- 
mnum  Rodnifum  degestis  novem  ahbaitim  nobiiUei* 
digestis  anteponere  curavi. 

iX^)\b\&,  Postremo autem  posui  duodeeim  ab- 
batum  gesta,  qui  prmfueruni  abanno  Domini  1180 
(errat ;  1 183)  usque  ad  obiium  Roberii  abbatii,  oui 
obiii  anno  Dom,  1366.  Et  sub  flnem  cjusdeni  pma- 


«T 


RODULFI  ABBATI9  9.  TRUDONIS 


forsmfqu(adku€9uper$tite$8tmt,  o/feH$amineurre' 
rem,  aut  $%  a  veritate  di$cederem,  adulatiani^  $eu 
mendatii  nota  fu$earer.  Etob  eamdem  siQe  dubfo 
cansam  satis  dia  post  annum  1366  opus  ad  flnem 
perduxlt ;  uno  enim  locd  mentionem  fecit  annl 
i  372  (84)  alioque  pestem  quamdam  usqnd  ad  annnm 
1383  (85)  durassetestatur,  et  Zacheus,  abbas,  Ro- 
berti  successor,  cujus  subftnemlibri  fecitmentio- 
nem,  anno  1391  obiit  (86).  Bst  hic  seribendi  ter« 
minus  qui  excedi  nequit»  nam  equidem  posterioris 
temporis  indicia  non  invenL  DiVersi  generis  sunt 
subsidia  qufein  conflciendaparteprima  continua- 
tionis  adhibuit,  qus  descripsit  ita  in  prflefatione  : 
Evoluti$  tandem  bibliotheee  no$tre  libri$  et  cartha- 
rum eopfi$paueaque,e\c,QMibiis^cctdi{  antiquarum 
rerum  memoria,  qucB  monachurum  ore  circumfe- 
ret>atur.  Verumest,reseetisomnibusqu«Bdetcripsit 
auctor,  nonnulta  restant  quap  et  post  Roduifum 
memoria  sunt  haud  indigna.Ordinem  chronologicum 
totiusque  librifundamentaex  Sigebertodesumpsit, 
ut  apparet  ubivis  usque  ad  flnem  partis  prim»^ 
inque  iis  quae  incidentia  appellayit ;  unoqne  ioco 
Sigeberti  auctarium  Affligemense  exscripsit  (87). 
Neque  minorem  messem  fecit  ex  sanctorum  Vitis; 
sunt  veroquas  in  anxilium  yocavit  hn  :Theoderict 
Vita  Sancti  Trudonis  (88),  Vita  sanctorum  Theo- 
dardi  (89j,  Amandi  (90),  Ghlodulfl  (9{),  Sigeberti 
regis  (92),  Bemacli  (93),  sancti  Beregisi  (94),Beneri, 
Vita  sancti  Lamberti  (95),  Ruberti  (96),  Eucherii 
(97),  Visio  sancti  Eucherii  (98),  BigolMrti  (99), 
Stepelini  Miracula  sancti  Trudonis  (100),Vita  Bru- 
nonis  (101)»  Sigeberti  Vlta  Theoderici  episcopi 
Metensis  (lOt),  Vita  Balderici  (103)  episcopi  Leo« 


A  diensia.  Ria  addidit  Martinum  Polonum  (104),  et 
fortasse  Martinum  Minoritam  (106)  quem  inter 
anctoris  fontes  fuisse  haud  ita  oaKo  oontendam« 
Majorem  adhua  dubitationem  moyent  nonnuUa  alia» 
quainter  ejusprmsidia  ftiisse  fortaese  oonjiciat 
aliqnis.  Unue  alteryeenimlocus  in  memoriam  mihl 
reyocayerunt  Fredegarium  (106).  Gesta  Treyirorum 
(i07)  et  Gronicon  eomitum  Plandriie  (408),  eed 
libros  ipsos  ab  eo  essse  inspectosyix  oredam.  Regi* 
nonem  (109)  fidetur  legisse,  sed  inter  fontes  eum 
non  habuit.  Sequuntur  denique  tabuiie  et  scriniis 
Sancti  Trudonis,  quas  yel  laudayit  (140)  solnm  yel 
lectorum  utilitati  excripsit  (lli)>  et  epitaphia 
(412).  Histabulis  et  antiquorum  hominum  narra- 
tionibus(113)  debentur  eaqusmajoris  roomenti 

B  posteritati  tradidit  auctor.  Ex  iisdem  fere  fontibus 
continoationis  partem  secundam  hausit.  In  qua 
componenda  his  usus  est  chronicis :  Vinoentii  Bet- 
loyacensis  speculohistoriaM(li4)  ejusqne  quadam 
continuatione  (115),  Vita  sanct»  Liutgardis  Aqui- 
riensis  (il6),  Hocsemii  Gestis  episcoporum  Leo- 
dieasium  (117),  et  annalibus  mihi  qnidem  igno- 
ti8(ii8).  Sequuntur  tahnl»  partim  laudattt(4i9) 
partim  in  textum  recept»  (120).  epitaphia  (itl), 
martyrologia  (122).  AUa  neque  paucississima 
ex  antiquorum  hominum  memoria  et  fama  yui« 
gari  slbi  petiyit  (123).  Ipse  yero  de  fontibus  suls 
hoc  in  prnftbtione  testimonium  fecit :  Horum  duo^ 
decim  abbatum  actu$  ex  diver$i$  hinc  inde  libri^ 
et  e»  antiquorum  relaiibus  coUegiy  ac  ea  quoe  meU 

Q  tefnporibus  videre  etaudire  potui  inserui.  Gum  yero 
continuator  scriptioni  operamdarecoepis8et,iteruai 
haud  pauoaobliyionehominummemorin  yidentur 


NOTiE 


tionis  hfficlegimtur  :Z>ts<tn^tii<urati(m  hec  ge$tO' 
rum  ahbatumcompilatioin  ouatuor  parte$t  quarum 
primapar$  continet  Ubro$  tre$,  secunda  iibro$  tre- 
deeim,  tertia  quatuor  libfoe,  quarta  vero  in  duo*' 
bu$  libri$  compleiur. 

(84)  GestaRoberti^c.  14. 

(85)  Gesta  Amelii,  c.  5. 

(86)  Galtia  Ghristiana,  IH,  963. 

(87)  A.  i089. 

(88)  Gont.quart»part.  prim.  l,  i,  8,  4,  6,  8,  40, 
—  13,16,  18,21,  -26;  11,8,9. 

(89)  I,  2,  3.  7,  12, 18, 

(90)  I,  2,  5. 
(9i)  I,  3. 

(92)  I,  5. 

(93)  I,  5,  i2. 

(94)  I,  i6. 

(95)  I,  19,  20,  22. 

(96)  1,  28,  29. 

(97)  l  31 ;  II,  3,  4,  6. 

(98)  II,  5. 

(99)  II,  5. 
(iOO)lU,  4,7,  a.  1021. 

(101)  111,13. 

(102)  III,  15. 

(103)  A.  1013. 

(104)  U,  10, 14,  ubi  Martini  nomen  laudat.  IS, 
20,  22,  a.  1903,1025. 

!105)  U,i4. 
106)  II.  4. 
107)  U,  15,  M, 
4Ai)  11,  m. 


(109)  II,  22.  Omneshas  auctoritates  scriptas  uno 
alterove  loco  in  universum  laudavit,  I,  1 6,  ut  vete- 
rum  historia  refert :  leguniur ;  11,2,  excepta  ge$tQ- 
rwn  antiquitatum  ;  III,  4,  $olemnium  virhrum  Ay- 
$torie  te$tantur. 

(110)  U.  2,14,  15  ;  III,  11,14. 

(111)  IL  7;  III,  5,  10,11. 
(112)111,14,16. 

(130)  11,7,  ut  aiunt ;  II,  28,  ut  ferunt  ;  Ul,  2, 
eecundum  antiquorum  relationem. 

(114)^1187, 1188,  H90,  1191,  1197,  1198,  ubi  laii- 
datur  Vincentius,  1211-1214,  1226,  1245. 
j.     (115)  1273,  1292,  1289, 1309,  in  yetusUssimis  le- 
gitur  editionibus. 

(116)  120). 

(117)  1257,  1274,  1281,  1282,  1292,  1296-08 
1300,  1301,  1307,  1309.  1312,  1316,  1818,  1324, 
1326-1328.  1331*1335,  1337,  1342,  1345»  1346. 

(118)  1345. 

(119)  1181  prout  in  charti$  no$iri$  —  eontintiur. 
1227,  ubi  ohartiB  ipse  sunt  fontes.  1258.  jprotil  in 
lUteris  inde  confeeti$  pUniu$  coniinetur.  Cf.etiam 
1288,  1315,  1327,  1338. 

(120)  1250  WiUelmiabbatis  Utter»,  epistola  Con- 
radi  cardinalis  Sanctn  Rufina,  1348  dementis 
papa  epistoia  tres.  504. 

(121)  1221  Cbristiani  abbatis,  1248  TbomsB  ab- 
batis. 

(122)  1353. 

(123)  1189 /#nml,  1227, 1269,  1271  credi/tir,  1248 
1300  dieunt,  12ft6  iecundum  r$lata,  ui  ferehaiur 
ifrn  prout  r$UUa  audivi,  1808  tik^mr. 


GESTA  AM.  TRUDO».  --  PHOLEGOMENA. 


90 


fi]J9s^  ftbstma.  Nam  miDork  sunt  monenti  qnm 
m  prlmollbro  deprioribus  no?em  abbatibus,  ex* 
ceptottnoWiUelmo  primo,  litteHs  mandaTit  ;qaod 
estlongius  quam  centum  amioram  spatiumi480- 
i297.Hioderebus  monasterii  potiusinternis  seripsit 
quameztemisyde  pradiis  aequisitis  rel  amissis,de 
TilJieationibusetdebitis,  quibussupra  modumone- 
ntumeratmonasterium.  Uberiorsoribendimateria 
parata  erat  auetori  inde  ab  anno  4297  usque  ad 
1366,  potissimumin  Roberto  et  Amelio  abbatibus, 
i.  e.  id>  anno  4330.  Qun  bie  Itfgtiniur  totam  magis 
proTineiam  oppidumqne  Sanoti  Trudonis  speetant 
quam  monasterium ;  suntprnterdaeum  et  oomitum 
bella  uii>lam  potissimnm  eommunitates,  quarum 
s«pissime  mentio  fticta  est,  ut  non  monasterii  sed 
uri^s  poti  08  onj  usdam  historiam  legere  tibi  videaris. 
Satisqiie  dilucide  et  perspiouescripta  sunt,qu8Bde- 
dit  auctor  in  secundo  boe  libro,  ut  sine  ullodubio 
hunc  priori  illi  prssferas.  Utrum  quarto  hoc  eonti* 
nuatore  posteriorem  scriptorem  Trudonensium  res 
inrenerint,  non  satis  in  aperto  est.  Unus  exstat 
Bruxellensis  eodex  (4S4)  in  quo  supplementum 
quoddam  iegitur,  quod  ineipit  nomin^Zaclumi  de 
Yrtmkhoven,  etc,  qui  est  2azeus  Roi>erti  abbatis 
successor.  Quod  vero  num  Josta  sit  Gestorom  conti- 
naatio*anabbatum  cataiogosneseio.Grammayelao- 
dat  chronicon  Trudonopolitanum  600-4560  auelore 
Rober(o(sinedabio  Rodulfe)abbate  etquatuor  sioBa* 
ehis  post  eom  (425).  Neque  de  oppidi  Saneti  Trodo* 
nisChronieo,quod  serratur  in  Giessensi  bibliotheea, 
aceoratias  aliquid  afferre  possom  (IH).Aposterio- 
ribQSscriptoribasin  Bruxeiiensl  nostro  codicepao- 
dssima  sont  adnotatade  Amoldo  de  Berhighetde 
Qeorgio  Sarens  a.  4466  et  1498  abbatibus,  qo«  ne 
quid  omittatur  ad  ealoem  dabimoSi  elsi  per  se  m^ 
nimi  sont  momenti.  Smculo  demum  decimo  sexto 
dooqaod  sciam  erant  qoi  ras  Sancti  Trudonis 
coascr]pseront,qaorom  eratprimns  Moringosjam 
supra  laodatos»  qui  Chronioon  Sancti  Trudonis 
edidit  inde  ab  anno  44iO,quod  postea  alius  quidam 
monachusTrudonen8iscontinuaTit,etaliumejusmodi 
argumentilibrum  composuitJoannes  Latomus,qui 
obiitanno  4578 ;  codaxpriori  tempore  Leodii  serva- 
bator  (427).  Qui  deniqoe  ex  posteris  Gesta  al>batum 
Trudonenaium  tanquam  fbntem  adierunt  suaque 
inde  petierunt,  quod  sciam,  pauci  sunt :  iCgidius 
AoreaTallis  (428),  interpolator  Chronici  Sancti 
I^orentii  Leodiensis  (129)  et  Brusthemius,  cu|as 
iiragmenta  dedit  Ghapeayiiie  (480),qoiomnes  si  quid 
rideo,  onius  Rodulfl  et  continuiitofis  ^Hmi')iEfos 
czseripserunt*  '  •'       "•'  •  • 


B 


A  Eiiis  qni  hi  notitiam  nostram  perreneront  codi- 
dbus  doos  tantnm  in  editione  adomanda  adhibui- 
mus ;  sed  sunt,  ni  fallor,  oodicum  qui  hodieexstant 
antiquissimi,  ut  faciie  supersedere  possimus  reii- 
quis.  Ab^o  vero  codiees  arotissime  inter  se  co- 
lisBrent. 

i)  Codex  sttculi  xii,  med.|  membr.,  in  ocUto» 
quemimeficioYiri  reyerandi8simideRam,de  rebus 
Belgicis  m6ritissimi,ex  sua  lubliolbeca  nobis  traos- 
misit  virreyorendissimus  Corten8,vicarius  gene- 
raiis  Mechiiniensii ;  quibus  duumyiris  summas  pu- 
blicereferregratiasofficiumestreligiosecolendum. 
Codax  eleganter  undecim  et  dimidio  quaterniono 
poriptus  Qst.Scribendi  compendia  neque  multa  sunt 
iiaque  inusitata ;  e  scepius  ocourrit  in  casibus  obli- 
qnis  prim«declinatioms,etin  aiiisquibusdamvoci- 
bus,  e.  g.  in  eccUiia,  pcmitentiaf  accepit,  fecit,  etc. 
Sed  etiam  e  pro  a  legitur,  e*  g.  quod  constanter 
scribitur pre ;  lineola  iitteras  t  superposita  in  liltera 
duplicata  tantum  admittitur.  Capita  textus  non 
quidem  numeris  sed  litteris  initialibus  colere  pictis 
distincta  sunt,  qu®  in  numerandis  nostris  textus 
capitibussecuti  sumus.  Hicest  codex  in  quo  quasi 
in  fundamentonostranititur  editio;integrumenim 
Rodulfi  etcontiouatoris^'primisine  interpolationibus 
prffibet  textum,  prseterque  unam  ad  monachos 
Sancti  Pantaleooislepistoiam  littersB  et  continuatio- 
nes  desunt  reliquoB  omnes. 

4')Cod.  48184,  membr.,  ssse.xuex.  etxiT,  fol., 
Q  e  Burgundiea  blii>iiotheoa  Brnxeiiis,  quem  prius 
possidebat  Lammens(4d4),arctissime  oohffretcum 
codice  1,  ex  quo  ono  dubio  pars  ejus  prior 
descripta  est,  quod  haud  paoeis  probari  potest 
exemplls ;  repetuntur  enim  errores  nonnolh  (432) 
in  quos  librarius  codicis  4  incurrit,  et  praiterea 
rarissime  duo  illi  inter  se  diffBrunt  eodiees.Constat 
codex  foliis  203  ;  f.  34-448  leguntur  GestaRoduifi 
primique  oontinnatoris,  quasundecim  quatemioni- 
l)us  s»c.  xu  conscripta  peculiare  sine  dubio  priore 
tempore  confecerunt  yolumen,  quod  a  tribus  ut 
yidetur  conscriptum  erat  librariis.  Item  singularis 
erat  oodex  sseculi  xui  qui  sequitur  f.  423-444,  quo 
tribus  qoaternionibus  historia  abbatum  annisi438- 
4483  legitur.  Scribendi  compendia,  quibus  librarii 
in  priore  parte  modestius  usi  erant,  jam  frequen- 
tioraet  graviora  occurrunt,  e.  g.  pr  pro  |MUer,pria 
pro  palHa»siuimiserleordta,  ca  cMi«a»eto,Foit.444- 
193  septem  deqountur  qoaterolones,  qoi  snc.  xiy 
exarad  cpnf*nent  Cesta  annornm  4483-4306.  Et  hic 
grdviores  iunt  breyiationes  ;  gis  pro  communii^ 


.NOm 


(lU)  Cod.  7647 s«c.  xynj  ArchJfy.VUI,  »04. 

(125)  CataloguedesHistartemdu  Bralntnt ;  cf.  Le 
LoDg  Bibhoth.  1, 790. 

(126)  Archiy.  IX,  578. 

(4271  Sanderi  BibUoth.  Belg.  IJ,  460. 

(128)  C.  44,  30,  ap.  Ghapeayiile  Gesta  epp.  Leod. 

n. 

(129)  Mon.  Germ.,  SS.  YIU,  262. 

(130)  n,  36,  37,  64,  65. 


(431)  Arh.  VIH,  Hi», 

(432)  E.  g.  I,  42,  in  utroque  codice  legitur  falso 
eants  pro  canus ;  Y,  4,  falsoa66a/iampro  abbatia; 
VI,  5,  sibi  falso  repetitur ;  YI,  49.  mque  pro  neque ; 
YI,  24,  lene  pro  leve ;  YII,  40  tnfsuiso  legitur  in  utro- 

fue  codice ;  jL2i,  propulsius  falso  pro  propensius; 
II,  4,  terra  ralso  pro  terram ;  XII,  9,  lo^tim  falso 
pro  tottrni ;  ibid.  paralieam  pro  paraliticam» 


3i 


HODOLPl  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


32 


Gestoruro  pars  priaut  f •  i-20  tcripta  e8t,quo  annos  628- 
999  cooUoet ;  f. 20-30  denique  eadem  mannconfectus 
estindexcapitumGestorum  Rodulfi.Jam  supramo- 
nui  haeo  capita  non  a  Rodulfo  sed  a  continuatore 
tertio  esse  instituta,  itaque  duIUus  sunt  pretii, 
neque  in  nostraeditioneindex  ille  est  repetendus. 
Idem  deniqueestinierpoIator,quitextum  gpenninum 
undecimlocis  in  Rodulfl  Gestis  erasit^suaqne  mann 
aliain  textum  intrusit  vel  inmargineapposuit.  At 
minimi  faciendsB  sunthae  interpohttiones,  nam  se- 
pissime  Roduiiisententiee  amplioribus  verbisrepe* 
tuntur  eo  consilio  ut  capita  sua,  quibns  haud  raro 
contra  sensum  librum  divisit,  eo  facilius  afferre 
posset.  Qua  de  causa  interpolationes»  qus  nihil 
genuini  continent,  inter  varias lectionesrecepimus. 
Totum  denique  hoc  Gestorum  volumen  in  unum 
quasi  corpus  redigere  conatus  est  auetor  ordine 
chronologico,etin  singularum  paginarummargine 
superiore  apposuit  littens  minio  scriptis  hanc 
inscriptionem : prtma  --seeunda—tertia  —quarta 
^^ars.Nos  vero,cum  librorum  singulorum  restituenda 
sitformagennina,eumdemordinem  secutinon  su- 
musy  sed  an  tiq  uissimo  ex  his  auctoribus  Rodulfo  dedi- 
muslocum  primum ;  dein  sequetnrcontinnatioprima 
et  secunda,  et  ne  ea  quse  ab  auctore  quarto  scripta 
sunt  discerpamus,priorem  partemnltimncontinua- 
tionis  dabimus  tanquam  Auctarium  Trudonense, 
cui  incidentiain  ordinemchronologicumredacta,et 
loco  ^timo  oooiinuationem  quartam  addemus. 

Hi  preter  illos  sunt  codices  qui  ex  codice  1* 
descripti.omnety  boc  loco  sunt  enumerandi : 

l'a)  Codex  Parisiensis  bibliotb.  Arsen.  hist. 
Lat.  35,  qui  est  exaratus  annol479  (133). 

rb)  Ood.  BruxeUensis  bi^ioth.  Bmrgund.  16607, 
sa»c.  XVI  (134). 

i»c)  Cod.  BruxellenBis  biblioth.  Bttrgund.i4965, 
aaec.  xvui  (135). 

Una  exstat  Gestorum  Trudonensium  editio  apud 


A  Dacheriumin  Spicilegio  (136),  sed  vitioaissimaiUa 
et  negllgentissime  confecta.  Codicem  secntus  est 
editor  nescio  quem,nam  ne  verboquidem  ejus  fe- 
cit  mentionem ;  sed  neque  interpoiationes  neque 
contiAuationes  videtur  habuisse  codex,  in  variis 
itaque  lectionibus  magis  cousentit  cum  codice  1 
quam  cum  r.  Ita  vero  pervers»  sunt  haud  raro 
varias  lecliones,  ut  (acile  conjicias  codicem  fuisse 
recensapographum^cujusJitteraanegligeutiusexa- 
ratas  legere  non  poterat  l>acheriu8.  Sappius  etiam 
modominorem  modo  majorem  narrationispartem 
mira  negligentiaomi8it,qua8  lacunae  suislocissub 
littera/).  adnotabimus.  Secundum  Dacherius  erat 
excerpta  qu«dam  ex  Rodulfi  Chronico  suo  naore 
dedit  Bouquet  (137).  Minime  vero  Dacherius  erat 

B  primus  in  oujus  notitiam  venerant  Gesta  abbatum 
Trudonensium^sedanteeum  alii  singulafragmenta 
luci  dederant,  quorum  nomina  hic  videntur  appo- 
nenda.:Molanu8,  quodfoiam,  primusest  qui  Gcsta 
abbatum .  Trudonensium  laudavit  et  libro  suo  ad- 
scivit  pressidium  (138).  Anno  i615  Sausseje  (139) 
illa8  Gestorum  partes  typis  mandavit  quob  sanctum 
Eueberium  spectant ;  hasc  apud  ipsos  Trudonenses 
ex  nostro  ut  videtur  codice  1«  sibi  petierat.  Anno 
1624  Chronici  Trndonensis  hinc  inde  mentionem 
fecit  Mirffius,  qui  codicem  etiam  cum  continualio- 
nibusvideturpos8edisse(140).  Anno  1634  secutus 
est  Meurisse,  qui  ex  excerptis  a  Chesnio  sibi  trans* 
miasis  haud  pancos  publici  juris  fecit  locos  ex 
Bodulfi  et  oontinuatorum  chronicis  (141).  Sspissi- 

Q^  me  GeataTrudonensiumio  consilium  vocavit Mante- 
hus  (142),  qui  Historiam  suam  comitum  Lossen- 
sium  pene  inhoo  unoiuadamento  posuit.Hen8che- 
nius  denique  in  Actis9anctorum(i43)  ex  Chroaico 
Trudonensi  manuscriptoex  singulis  continuationi- 
bus  dedit  fragmenta  de  sancto  Eucherio,  Liet- 
berto,  etc.,  quffi  repetita  sunt  a  Ghesquiero  (144). 
Scribebam  BeroUni  mense  Maio  1 848. 

B.  KCCPKE 


NOTiE 


(133)  Archiv.  YIII,  357. 
(i34)Ibid.  VIII,  544. 

(135)  Ibid.  VIII.  541.  De  monasterii  Sancti  Tru- 
donis  codicibus  in  universum  vid.  ibid.  VIII 48,  40, 
etde  chartulariis  Vll,  844. 

(136)  II,  659. 
(i37)XI,  204.  XIII,  591. 

(138)  Natales  SS.  Belgii  ubi  verbis  nrtmt  te- 
staniur  Ctestas  abbatum  Trudonennum  acl  loomn  a. 
1227  in  tertia  continuadone  respexit. 

(139)  AnnalesEcdesiffi  Aurelianensir>P<iti8t.^l^i5. 
4,  p.  271  hffic  leguntur :  Visum  est  hd^^  teo  chro- 
nologiam  exannaHbus  SanHi  Trudonis,  tfliam  nlisu 
ad  nos  dictus  Remigius  Watzoniusabbas  anno  Dom. 
i607,  d,  24.  Sspt.,  guamque  nos  ipsi  a*tUfi  ipsum 
monasterium  diUgenter  legimusar^  idQ^A/>^  tgco 
de  eerho  adperbum  inserere.Vide  etiam  p.  256,258, 
265. 


(140)  Opera  diplomatica  ed.  Foppens  I,6i,  ubi 
hffichabet:  Rodulfus  abbas  Tittaoniensis  scripstt 
monaslerU  suiehronicon,quodmanuscriptum  apud 
me  exsiat.  Gf.  Ibid.  I,  493, 520. 

(i4i)  Histoire  des  evesgues  de  Melz,  p.  134,  ex 

^  quo  singulos  locos  collegit  v.  d.  Hirsch  :  De  vita  et 

scriptis  Sigeberli,  p.  23i,  qui  recte  conjecit  Gesto- 

rum  partem  primam  a  Bodalfo  non  esse  composi- 


(142)  Historia  comitum  Lossensium  1671  p.  19, 
83^:5!u57,^85.  ctc^  Sed  minime  ubique  accurate 
consentit  ^^^iv^^^^cum  nostri  textus  verbis,  ita  ut 
fabiie  coujiciam  eum  non  Gestis  genuinissed  t^tu 
quodam  postea  amphficato  usum  esse. 

j^ti3;  Act.^:SS;Fisbr::III,  222,  in  commentatione 
de  ^ransMi^ite  iMuidliEucherii. 

(l44)Act.  IS^.  Bergil  V,  11 ,  sqq. 


33 


^BSTA  ABB.  TRUDON. 


34 


BODEn  6ESTA  imni  TKODOHEISim 


Rodulfus  *  N.  Salutem.  Notum  est  *  omnibusy 
qoibus  gratifica  manus  liberalis  ^  fortunae  experiendi 
copiam  dedit  quodveteravinagendis  promptuariis 
totoannicirculoliquata  autumni  tempore  ad  tem- 
passeponantur,etnoYamustanaturali  motu  adhuo 
calentia  et  necdu  m  prorsus  defsBcata  avidius  suman- 
tur.Ut  quid  hoc  ?  Utique  non  ut  nova  et  turbida 
Teteribusetdefi»catisquasime]iorapreponantur,sed 
qaodnoTieresdelioatoshomlnumanimos,  irruente 
pa8sionedesideriorum,oblectabilius  afBcere  soleant, 
dooecjsaciatapassione  desideriorum,  cum  alacriore 
aTiditale  ad  veterum  usum  revertantur.  Unde 
qoidam  physic»  noo  ignarus  att :  AUemis  uH  de- 
ieetabile  est;  ip$aque  aUernitoisapores,  lieetimpa' 
res,  mque  tamen  inlerdum  gratificat.  Secundum 
higas  dict»  ^  rei  simllitudinem»  dilecte  mi  et 
semper  *  diligende  proposite  Sancti  Dyonisii  N., 


A  mitto  tibi  hystoriam  nova  incude  formatam  de  his 
qu8B  acoidemnt  antiquo  et  moderno  tempore  erga 
fficclesiam  iiostram,  ut  qui  velerum  et  novarum 
rerum  usu  deiectaris,  Tetera  nostra  et  noTa  per 
eam  sapias,  per  quam  cnpidum  animum  ad  condi* 
gnam  passionem  afficias.In  qua  licet  ad  emditionem 
pamm  proficia$,scire  tamenpoteri8,qninoTa  scire 
cum  Teteribus  queris,  qualis  quoodam  flecclesia 
nostra  fuerit,  de  quam  sublimi  *  ad  quas  abyssi 
Toragines  Arequentercorraerit,  et  quantum  laboris 
super  Tix  extantem  adhuc  TCteris  rnincB  faTillam, 
contra  malignomm  flatuum  importunitatem  cotti- 
die  irruentem,  ne  prorsus  aTolet,  egerrime  susti- 
neam^^.Quod  te  scire  in  eo  michi  proderit  quia 
solent  plemmque  miseri  homines  referendo  suos 

3  aaquanimius  sustinere  doloresi  cum  iuTenerint  qui 
eos  audiant  familiariter  et  oompatienter*. 


INCIPIUNT  GESTA  ABBATUM  SANCTI  TRUDONIS 


Rodnlfus  gratia  Dei  sanctommque  Trudonis  et 
Eueherii  abbas  eorum  coenoMt»  omaikus  potlaris 
meis  tam  abbalibiis  quam  moBaebis,  qui  in  boe 
eodem  coenobio  *^  Deo  sunt  militaturi,  id  fore 
quod  profitemini,  et  peccatricis  anim»  mem  iater- 
dum  reminisci.  Sepe  nec  non  et  sepissime,  fratres'^ 
karissimi,totamarmarii  nostri  roTolTenssuppelle- 
ctilem,dum  adhucin  carne,quanuncagonizatis»posi- 
tusessem,  ardebamTehementerme  posse  reperire» 
qui  et  quot  etcujus  professionis,  utrumne  *'  omnes 
moaachlcae  ancanonicffi  aliqui  fuissentpredecesso 
resmeiet  cujus  quisque  Tooabuli  et  quot  annis 
prefuerit.  Quod  ad  desiderium  meum  fateor  me 
nunquam  potuisse  reperire ;  sed  neque  quisquam 
erat  anti^pus  de  fratribus,  qui  se  usquam  boo  le- 
gendo  reperisse,  Tel  unquam  audiendo  didicisse 
diceret,  ut  egoscire  querebam.  Hoc  utrumne  000- 
tigmt  famiMari  semper  nostrie  negligentia  nota* 
rioram,  an  inter  firequentissimas  loci  desolationes 
amissione  forsitan  librorum^  certum  similiter  ha- 
berenullo  modopotui.  Domnum  autem  nostmm 
etpiissimie  memorieesanctum  Trudonem  clericum 
fuisse  et  sacerdotem  et  ccenobii  nostri  primum 
edificalorem,  Vitaipsius  dooet(145)n6onon  etbeati 


Remaoli  Tungrorumepiscopi,ubiet  aliqui  leguntur 
de  priite^ibas^nsgDoramet  reetoribvsescclesiamm 
quommlemporibasbocnoitram  saactissimffi  puri« 
tatis  lilium  efiElomit.  Sed  hoc  manifeste  neque  ibi 
neque  alias  usquam  datur  inteliigi,utrum  per  eum 
ipsumregereturprimoedificatum  coenobium  nostrum 
siTc  per  alium,|clerici  quoquesiTC  monachi  fuerint 
quos  in  eo  constituerit,  et  quando  monachi  in  eo 

Q  esse  incepemnt.  Taha  quie  quidem  dignissima 
essent  sincere  annotatione,  dum  lectione  aut 
Tcra  reiattone  sepe  et,  ut  dizi,  siepissime  Tehe- 
menter  arderem  cogno8cere,ioTeni  iibellum  quem- 
dam  ubi  Tita  sancti  SilTeatri  habebatur  atque 
translatio  sancti  Benedicti  nec  non  et  sermo  de 
assumptione  sanctas  Mari»  semper  Virginis ;  in  eo 
quantumreppererim  hicannotare  curaTi.jUnde  ex- 
cusatumrogo^^habere  me  Jectoreshijyusmei  opus- 
ouli,si  minusquam  TeUetie  eertos  tos  reddidero  ez 
his  de  quibus  ipsecertior  esse  non  potui.  Hasc  mea 
in  hoo  opusculo  est  intentio,  ut  quod  aliomm 
negligentia  ferme  obliteratum  rei^ri,  nostra  sal- 
Tum  dihgentia  puriusque  eliquatum  futurm  con- 
serTom  posteritati.  Abbates  et  monachos  post  me 

D  futurosinboc  coBnobioTolo  soUicitotinde  redderoi 


VARLifi  LECTIONES. 

*  R.  t.  r.R.  —  salutem  desuniY^.    •  t/al.  D.  facimusl*.    •  deest  D.    *  r.  d.  i*.    •  deest  D.  «• 

iui  1.  i'quanam  sublimitate  D.    ^  sustineant  D.    •  compatiantur  D.  Vale  addU  i\    •  Ua  i.  vox  S. 

Tradonis  erasa  et  nomma  prfiefatio  libri  primi  addii  i\  in  quo  adscripsit  interpolator  prcAemium.  <* 
nobio  i'.    <*  mei  addit  V.  deest  i.  D.    <•  deest  D.    >•  m.  h.  r.  i*. 

NOTiE. 

(145)  Num  sit  illa  auctore  Donato,  quam  Tide  apud  Gbe^uier,  V»  83,  an  Tbeoderioo,  defimiri  nequit. 


3B  i\ODULFI  ABBATti  6.  TRUtM)NlS  M 

quatenasiB  aaterioruiB  suoraiBBegligeDtiam  ulta-  A  abbas  prefuit  a.  5  (147).  Theudefridus  abbas  pre- 


rius  noQ  incidant,  sedsuisquoque  posteris  de  pre- 
decessoribus  sult  plllitiaifidM  tQOAitdattlta  sariptO 
relinquant.  In  tttttt  dbm  pHjMtas  sWt  lAproblWis^ 
singulorum  frequenter  legi  poterit,  probi  priorum 
exeasplo  accensi,  in  melius  et  melius  semper  profi- 
ciant,  improbi  imagioata  sibi  vita  sua  confusi,  a 
malis  operibus  suis  vel  sio  saltem  resipiseant. Acci- 
pite  ergo  posteri  mei,  nomina  quflsdam  abbatum 
sine  aunisquibus  prefueruntet  absque  annis  Oo- 
miniyquadamcumipsorumtantum  aQnis,qu«dam 
et  cum  ipsorum  annis  et  cum  annis  Domini.  Cs- 
tera  vero  fidelium  virorum,  qui  bsc  viderunt  aut 
eos  qui  baoc  viderant,  relatu  didici ;  ipse  quoque 
de  quibusdam  didici  ^.  Qu»  iqe  presente  aut  me 


fuita.  30  (I48).Erenfridu8abbas  prefuit  a.  4  (149). 
Hie  usque  r^peH  fuol  antiil  pi^lAierint,  sed  ta- 
t^  #lne  imkftr  OMiini  Adelaf  dlis  all^as  memona 
dignissimus  prefuit  a.  35,  id  est  **  usque  ad  a. 
1034  **incaraationis  Dom.  Guntramnus  abbas  pre- 
fuit  a.  21  "i  id  est  "  a.  1034  *  incarnationis  Do- 
mini  usque  ad  iOoS.Adelardus  abbas  prefuit  a.27, 
id  est  *>  a.  1055  usque  ad  108*2  ^  incarnationis  Do- 
mini.  Huc  usque  et  ita  in  supradioto  libello  rep* 
peri.  Post  buQc  autem  Adelardum  illorum  tantum 
nomina  ponam,  qui  vel  abbates  fuerunt  velabbates 
se  esse  voluerunt,  usque  ad  nostrum  introitum 
quoniam  tantam  conf  usioneoi  annoruin  in  ter  se  con- 
tendentesfeceruntyquod  desingulisnullum  certum 


jamjuvene  quoqueexistente  acta  sunt,  aliquantula  3  tempus  babere  potuimus  preter  unurn»  sicut  in  se- 


fidelif  simaquidemmemoria  mandabo,plurimapu- 
dore  Qostri  ordinis  et  nimio  tedio  longas  relationis 
preteribo  *^. 

Igitur  Domina  abbatum  **  cmnobium  qwondam 
Saneii  Trudonis  regentium  sunthffic  ;  Grimo  "  ab- 
bas  (14I)  Reyramnus*"  abbas,  Hardebenus  abbas, 
Columbanusabbas,Angelramausabbas,Ambrosius 
abbas,  Gislebertus  abbas,  Adelboldus  abbas,  Hii- 
dradus  abbas,Sabbatinus  abbas,Ermemmarus  ab- 
bas,  Raiiilfttai  itfias,  |.ilodo^|ctis  khbu,  Bhtbef- 
tus  abbas,  Rodegangus  abbas.  tluc  usque  repperi 
sine  numeroannorum  quibus  prefuerunt.Reynerus 


quenti  ^  opere  ezplanabimus.  Nomina  autem  eo- 
rum  fueruQt :  Lanzo,  liujpo^  HerimauQus»  et  alier 
HarimannuSf  et  predecessor  noster  doomus  abbas 
Theoderious.  De  tribus  Tcro  supradictis  abbatibusi 
scilicet  AdelardOjGuntramno  et  secuodo  Adelardo, 
quod  fideiium  Qarratione  didici,  breviter  ^  rele- 
ram ;  nam  de  supradictis  cffiteris  nicbil  aocepi,quod 
fide  certa  proferre  audeam.  A  secundo  autem  Ade- 
lardo  usquead  me  quicquid  referam,aut  ipse  vidi 
anlvidere  potui;  e(  auainoa  vidi,  eortm  relatione 
qui  nsec  viderunt  dioici. 


EXPLICIT  PBSFim  IRCIPIT  TEXIDS  OPEKIS. 

LIBER  PRIMUS'. 


1.  Igitur  primus  Adelardus '^-^^  nativam  finguam 
non  babuitTIieutonicam,sed  quam  corruptenomi- 
nant  Romanam,  Theutohice  Walonicanl  ;  fami- 
liam  ^  fficclesiffi  nostrae  viscerabiliter  dicitur  di- 
lexisse,  unde  et  usque  in  bodiern^m  diem  de  eo  a 
pleris(|uesolet  tale  quid  memoriale  referri.  Cumex 
sterilitate  t^m,  aiunt  **,  famas  aliquando  ejus 


G  temporeaccidisset(150),  concurrebai  ad  elimosi- 
nam  fratrum  omnissexus  etaetas  importune  et  mi- 
serabiltter.  Quorum  aliquibus  interdum  ad  se  voca- 
tis  querere  dicebatur  joculariter :  (^tijus  servus,  iu 
ille  ?  tuve  illa,cujusandlla  es  ?  Respondentibus  iUis 
verbi  ^atia  sancti  Lamberti  aut  sancli  Petrt,  sive 
5aneli.$ert;ahV,sivesancfi/{emac/t,postr^moc(Juas- 


YARLf}  LEGTIONfiB 

**  deest  ri.  '5  textus  dddil  V,  duasi  tnscHptlone^  sequehtU.  ^  detst  i*.  *♦  MUtufn  ctttatogi  in  1  mU 
nf6 9cripH iuni.  <« Reimannus D.  «•edlieetD.  •MO^f.D.  •^riffinfiD.  ^demuD.  ••  eenteslfliQm 
oetog.  seoi  D.  ^  oMteqMMi  D.  •'  deem  D.  »  hmc  ehnmt  i\  tm^^  prciatio  demmt  D.  ''^*  faotm 
abbas  bqjua  loei  aaiio  Dom.  990  addit  D«    **  qvd  lamuU  tn  rasurei  interpokuar  i\   ^^  eiuQt  ut  D. 


NOTiB. 


(146)  Secundum  Roberti  comitis  tabulam,  quam 
ptoiulit  continuatoir  tertius  lt,7,  Grimo  abbas  praee- 
rat  moQastefb  tefient^  idterretftiotllo,  td  qtiod  tem- 
pore  QmM  afarielli  teepoet  The(EMtoriei  IV  mortem 
redierant. 

(147)  Si  sequeris  tabulam  RuechlindsB  iUftMir 
Reyneri  abbatis  apQdcontinuaiorem  111«  5^  prserat 
iiionaltei*io  inufi  tdrtto  Oltonis  priai.  At  bunc  axi- 
QUm  duiQ  sedueQtium  annoi^um  niimeHs  miiiliQe 
quadMire  satis^t^t ;  tlaque  autid  appdaeiidisnu- 
meris  erravit  auctor,  aut,  quod  ad  verifatem  pro- 
pius  accedit,  desideratur  in  boc  abbatum  catalogo 
nomen  quoddam.  Duas  alias  servavit  contiQuator 

illly  M^llt  thftle12ietlt  <lttMilf,K«, 


957  et  d&9  scriptes,  mquibus  mentiofacta  est  Adal- 
b^^ohis  eprscom  Heten^is  et  ejusdem  abDatis  trl]- 
diMMnshi.  ObhtaMb  Hk  ewpie  stlceei^it  teftte  coAr^ 
^*  tiinnlere  TlmNlMrtdiit  «tobat,  cml  ttMintre  bho  m^ 
queadannum  994  functus  est.  Adalbero  vero  mona- 
^tiM^tyMfuisse  dicitur  per  annos  vigintiy  i.  e.  944 

(149)  OMtrNovembTDe  &1S  diebus  eta6rtttali- 
DU^viaeteciAtiQjiatoremterliumUlf  IB,  47. 

(150)  Aqqo  iOOd  misigna  lame  illam  terram  pres- 
.   aam  esse  testantur  Annales  Leodienses  Moq.  Germ . 

SS.IV,  18.  Gfr.  etiam  Alpert.  1, 6,  ibid. 


t1 


atfftk  Ato.  tntjDOft. 


bbel  mieU»  aiebal :  Quid  ^imrWW  etfomiHm  M^  A 
crt  TVtfdonis  f  Pa$eat  te  tuus  dominUBy  tuju»  tu  n 
iarim.  Qui  saooH  Tradoais  se  esse  profllebatiir^ 
paterae  ab  00  audiebat  :  Pa$€et  ego  t$  hodie  san' 
etus  Trutito  domimui  no$ter,eon$ervu8  enim  noster  es. 
Primie  ejas  anDis  aooelesia  nostra  neoessariis  iUis 
defieienaitms  aiude  nimis,  ut  referri  audivi,  iabora* 
Tit.  At  Qiidfi  boe  potissimain  aooidisset,  ftde  piena 
rslalioiia  noil  didkri. 
*  Aaoo  *^   Domiui   m,  imperii  Ottonis  iereil 

anno. . .  ,  prasulatus  varo  Notgeri  Leodiea- 

sis  episcopi  a.  27,  defuacto  Erenfrido  abbate 

hujus  loci,  successitAdeiardusprimus  hujus 

ttomifils,  natiTam  lingu&m  non  habensThea- 

toiiieam,  sadi  ete. 
h  QMrMdara  fhatrmfe  saornm  ioc|aietation# 
TtModarieus(l5l>llettennsS(pieoopufin  eumaded  b  eti  Trudonis  r^ftam (153)  ipsiuscorponsauroargenr 


38 

usurpani  patram  pneri  beUoeepit,  et  in  episeo* 

patu  permaasit.PostaUquot  vero  tempus  quo- 

rundam  fratrum  iQstigatlonecontraabbatem 

Aaelardum  adeo,  etc> 

i,  AnnoabineamationedomininostriJesu  Christi 

870  •«,  indictione  3  et  a.  i^  sedis  domni  Adventii^ 

gloriosi  presulis,  sub  die  18  Kal.  Sept.factaestde^ 

Scriptioperjussionem  ipsius  ex  abhatiaSancti  Trudo- 

nispersuos  legatos,videlicet  Fredelonem  el  Eerigau- 

dum.  —  Hinc  etiam,  sicut  ex  aliis  mullis,  nostro- 

f  um  negligeatia  debet  merito  reprehendi,  qui  hic 

aeg^exerunt  annotare  nomen  abbatis  sul,  qui  tunc 

temporis  preerat,  cum  non  tantum  Mettensis  epi- 

scopi  ^  nomea  hic  inveaiatar  anriotatam,sedetiam 

nomiaa  legatoram  ejus,  quihaac  descriptionemfo* 

derant.  — Repperimus**  de  thesauro  xccUsiss  San^ 


commelQs  exslitH,  qno  eum  abqaamdia  quasi  er- 
snlem  abductom  Mettis  lensret,  et  per  prepositos 
ioterim  ree  no^ras  oarar«t;  sed  episcopoLeo^ 
diense  (192)^  ou]qs  diocesls  eral;  ]as  suum  in  eo 
delsQdeate,  taadeia  honorifice  revoeatus  est.Qaem 
reversiim  lanla  oomilata  esl  gralia,  ul  aecclesiam 
soam  noo  modo  neeessariis  ftumret  abandare,  ve* 
r«a  etlam  interioset  exteriad  vario  oulln  diversi»* 
qoa  ttleftsilibcis  gloriese  cborasoare.  Qnorttm  per^ 
panM,  preeiosissima  tantum,  ? idimus^  nam  ccete- 
ra,  fliaut  el  alia  perplarima,  f uror  deba#chantium 
SymaBiaoorQm}  elde  nosM  abbatia  inter  se  deoer* 
tsmiQm,  variismodtsdifersisqneTicibasdampnose 
Diens  dtstraxeral  perditionique  perpetuasepeiive' 


tUqnefabricatamJtem  rebam  sanctiBucherHargentd 
nobilitatam  Jtem  in  dexteraparte  sanctiTrudonis  si-* 
militer.  Item  altare  in  honore  samtx  Maria  et  •* 
sancti  Petri  auro  argentoque  imaginatum  cum  ey* 
borio  {i%^)desuper\  in  mediocyborhpendentem  co* 
ronam  xream  deauratamJtem  altare  in  honore  sem- 
eti  Stephani  argento  paratum.Capsam  i  gemmis  au- 
roqne  insignitam.  ttem  capsas  argento  teetas  li* 
Cruces  inler  mr^ores  et  minores  argento  pctratas,  iQ. 
Capsas  evangetieas  argento  paratas  d.  Mala  granata 
argentea  t.  Catices  argenteos  cum  patenis  xnter  ma* 
jareS  et  minores  i9.  Item  patenas  6.  Item  caticem  i 
aureum  cumpatena**  argentea,  unde  debenturde  ar- 
gento  librm  8  etdimidia,  Item  crueiculas  anreas  3, 


rat.  Bt  Beqnis  videns  tiodie  paupertalem  (ecolesiee  q  argenteas  0,  ex  eupro  t.  Attarta  parva  argento  pa* 


Dostr»  et  in  snbstaQlia  et  in  thesauro,  existimel 

mae  •empertamtenaemtamqaamnadamfhisse,v»' 

dgtur  imohl  non  ingralom  ilii  debere  fieri  neque  no- 

Hria  vareoQQdum,  si  hto  ei  rslolero  quod  in  qiHh 

dam  qUo  Hbro  tnveat  de  ihesauro  qaondam  noslro 

el  daaubalaolia  prebeodM  fMrom  ila  annolatam : 

*  M^verba€rmi$duainmlineii  ttaampltavitinter^ 

poh44»*  r :  Anno  seoundo  prsiaUonis  Adeiardi 

priauAdeil>eroneMetensiepiscopohuiusnoaii- 

oistercio  mortuo,  Theodericus  secunaus  higus 

oominis,  consanguineus  ipsius,  episcopatum 

sibi  Qsurfiat.  Dut  enim  Mosellanorum,  qai  et 

Lothariogie,  Tiieodericus,  defuneti  Adelbm>* 

oisfrater>episcopatuprefato  Adelberooi  hujus 

nominis  quarto,  flliosuoadhucpuero,collat0| 

ipBom  Theodericum  eidem  tutorem  constituit, 


rata  5.  ThuributaargenteaZ  etmum  excupro.Can^ 
deltfbra  argenteal.  Buxtasargenteast  adf&endum 
ineensum.  0/fertoria  (155)  argentea  i6  ^.  Scyphos 
argenteos  4,  et-tex  eupro.  Buxtilem  ••  argenteum. 
YiUm  tfOneti  TYudonis  argenteam  cum  imaginibus 
decoratam,  Lampades  argenteas  ^,  et  1  ex  stagno. 
Coronas  argentean  2,  et  8f  •»  excupro  partim  deaura- 
tas.  Claves  argenteast.  Item  etavicellam  exauro. 
Cambutas  (156)  *  argento  tetcas.  Yetitla  4.  (yapps^ 
33  preeiosse  de  palHo  (157).  Casutaf{i9B)i%precio- 
ssBdepaltio.  halmaticas^  cum  tunids  subdiaconali" 
bus.  Cussinot  serieos  3.  Pallia  inter  majora  et  mi* 
nora  44.  Item  paltium  i  cum  friso  (15^)  et  margari- 
tU.  Itempalias  (f  66)  lineas  serico  coopertas  i9.Item 


qai,  pQm>  ab  nrbe  exeluso,  epiecopatam  sibi  0  pallas  lineas  sine  serieo  98,  faeistergios  ^  4.  F^mo^ 

VARLE    LECTIONES. 

•*  Anoo  -—  Theutonicam  interpolator  i\  icripiii  erUiie  qsm  nntea  fuerant  tribus  lineis.  Numerum  Otto* 
ms  abundU  bibliopega.  ••770  D.  ••n.  M.  ep.  i\  •^  hic  catalogus  in  i  ita  conscriptus  est,  ut  una  linea 
atramento,  altera  verp  mnio  eoMLrata  sit.  •'  deest  i\  sanctiaue  0.  tff  etiam  addit  i\  '^  17  D.  ••  Ua  vidstur 

^^fAniftlArffirift  — •  AiiItAlliim  dexiint  D, 


legendum  ;  suxtiiemi.  1*.  ^  et  8  —  atgenteas  t  desuni  D, 

NOTJS 


^  faoistergios  — •  cuitellum  desunt . 


(151)  Est  secundus»  qui  sedebat  inde  ab  anno 
100e-'1047. 

(152)  Quis  iUefiinrit  noo  sati»  palet }  n«m  intra 
anonui  i066*-ld34  spaliiiai  LeodiaDsem  fiede- 
tiQos  ffQteroiit  episaopi  5,  Notkems»  Baklerte«ii 
Wolpodo,  Duraodns,  llaginb«rdus. 

teB3>  i.^  tepB^  ast  Hretn  operoalum. 
fittli  Meoi  «iQocl  paoia  sopr»  reba. 
(155)  CalicisvelpatensB  genns» 


(i56)  Virga  pastoralis  episcoporum. 

(ii^7>  I.  ^  4$  maferiB  pafii,  hoc  seftsn  paHlam 
est  quoddam  genus  panni  seflcfi 

(158)  Idemquod  pkiAeta ;  esl  ves^  sOcerdoMis, 
qu8B,  iBsie  WtobapO/  supremum  am/nium  i^dumefi- 
torum  est  etcceteraowmieiinteMMpeteuummini- 
wson  tafit  es  H^h^t^ 

(151^)Fimbria.' 

(160)  AulsBum  quo  altare  operitur. 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


40 


ne$  (i60  ad  o/Termdum  8.  CortvMs  Imeoi  6,  la- 
neat  2.  Buxtas  tbumeas  3.  Anappum  (162)  1  cum 
aqua.  Manile  (163)  ex  eupro.  Faldones  (164)  2  cum 
euuinis.  CuUellum  1  auroparatum.  FuscinulasaU" 
reas  parvas  de  auro  penstu  denariorum  5. Fialam  *^ 
1  argenteam.  Itemdeargento  fractolibrasietdimi* 
diam.  Mueronem  1,  Silula${i6li)  2  ex  cupro.  Circv* 
los  ^*  2  argenteoSf  cuprinosZ.  Restantadhuc  inqui' 
rendce  inaures  aurecB  appendentes2[,  cum  gemmis 
decentiisime  omatx.  Item  alice  inaures  aurece  appen" 
dentes  denarios  13.  Item  maneosos  (166)  o.pensantes 
denarios  6.Habent  ipsifratres  adproprium  usum  de- 
putatam  speltam  ad  panem  faciendum  corbos  120, 
guod  coUigitur  ad  modios  1 600  ;  atf  ceruisam  faeien" 
dam  odei  corbos  192,  quod  eolligitur  ad  modios 
1920.  Sunt  simul  inter  speltam  etordeum  corbi  312^ 
quod  colligitur  ad  modios  3520  ^*.  Porcos  sagiria^ 
los  15,  leguminis  modios  60,  salis  modios  24. 

4.  Talem  quondam  fuisse  thesaurum  nostrumet 
fratrum  prebeudam  certa  annotatioQe  legatorum 
Metteasls  episcopi  repperimus,diu  tamen  ante  istum 
Adelardum,majoremque  partem  permansisse  femie 
usque  ad  ipsum,  ipsumque  oichilominus  nonnulla 
pttrditareparasse^quiBdamqueilliasstudioacquitita 
usque  ad  nostra  tempora»  non  tamen  usque  ad 
nostram  prelationem  perduratse.Nam^utsuperius 
diximus  et  in  subsequentibus  (167)  suo  apte  looo 
ponemus,furorpertinacissimusdebacchantium  Sy- 
moniacorum,  et  de  nostra  abtMitia  inter  se  coUi- 
dentium  yariis  modis  dirersisque  vicibus,  misera- 
biliter  niinis  preciosissimum  cecdesife  nostre  the- 
saurum  distraiit ;  sepultoque  irrevocabiliter  inesti- 
mabili  iUo  deeore,  sedere  eam  usque  hodie  fadtlu- 
gubrem  et  miserabilem  extrema  plenaque  conf usione 
SU9  nuditatis.  De  Adelardo  preter  obitum  ejus  non 
plura  didicimus ;  nunc  ad  successorem  ejos  con- 
vertamur. 

5.  Postprimum  Adelardum  successit  Guntram- 
nus  natus  de  Hasbania  (168),  liberorum  prosapia, 
innutritusccenobio  nostroab  adolescentia*,ibidem- 
que  flecdetiasticis  adprime  institutus  offlciis  et  re- 
gularibus  disciplinis.Tempore  autemquopredeces- 
sor  ejus  *',  abbas  scilicet  Adelardus,  a  Mettense 
episcopo  Theoderico  exui  tenebatur,  acddisse  co- 
gnovimus,  sed  quo  ordine  non  didicimusy  coenobii 
nostricuramagereprimum  Poponem  Stabulensem 
abbatem.  Interea  nonnulli  de  fratribus  nostris  loco 


A  nostro  diversi  ezolabantccenobiisyamissipastoris 
gravissimoddore  ezacerbati.  Inter  quos  predpui  et 
religiosissime  magnifid  viri  Gonzdinus  et  Godezo, 
servi  Dei,  carne  quidem  germani,  sed  spiritu  uno 
in  Oeo  coanimati,  qui  reverso  tandem  paatore  ad 
ovile  sunt  reversi  et  apud  nos  consepuiti.  Interea 
oum  proordinandare  utrique  homini  nostroneoes- 
saria,primus  Poppo  Stabuknsis  abbas  (169)  — ot- 
potequi  exsulantisabbatisvicesagebat—  ad  cceno- 
bium  nostrum  detceBdis8et,capitulum  f^atrom,  ut 
audivimus,  ingressus  est,  et  de  colpis  ccBpit  agere 
pastoraliter ;  curoque  usque  ad  istum  Guntram- 
num  devenisset,  elegantissimm  form»  juvenisqua* 
litate  perspecta,  coepit  de  eo  sagaci  mente  piom 
aliqoid  humileque  presagire,  atque  in  loeen  velie 
producere,  si,  ut  sibi  de  eo  vidtbatur,  ita  ezperiri 

B  posset  in  re.  Oblatam  igitur  sibi  ordinis  negligen- 
tiam  coepitineum  exindustriavehementiusaggra- 
vare,  et  pie  caritatis  stimuUs  pectushumiiitatis  te* 
rebrare ;  tandem  quasi  in  contumeliam  perceptum 
dat  d  per  obedientiam,  ut  ad  agendam  ibi  negli^ 
genti»  suffi  poenitentiam,  pedes  eum  seqoeretur 
usquead  StabulensemeBcdedam.Erat  ilieprimeva 
pube  vernans,  forma  elegantissima,  statura  ultra 
noetre  setatishomines  procera,grosdtudine  prooe* 
ritati  congrua;  vocalitas  ineo  instartubae  altissonai 
predulcis  tamen  e  t  mde  corporis  non  indigna.(aaria 
eum  natalibos  ortum  soperios  dizimus,et  apprime 
eruditum  offilciis  flBcdesiasticis  etregularibus  disci- 
plinis.  HiBc  qum  plerisque  vagis  juvenibos  soper- 
biendi  solent  esse  multa  materies,  puldierrimus 

C  juvenis  tanto  in  se  ezistimabat  venustiora  fore, 
quanto  humiliori  ezercerentur  obedientia.  Vieino 
igitur  jubentispede  oi>edienti«  iter  Stabulaus  ala» 
criter  pedesque  aggressus  est,  nec  podore  insoati 
peditis  motus  nec  difficultateitlnerisezterritus.Ubi 
cum  lassus  quassusque  tenerum  corpus  delioatas 
Juvenis  pervenisset,  ez  peroepto  abbatis,  cui  por- 
tarius  eum  jamadessenuntiaverat.ad  portamatrii, 
ad  quam  suscipiuntur  hospites,  scilicet  eztra  con- 
ventum  fratrum,nocteeamanerejus8us  est.  Agebat 
pius  pater  ez  industria,  quaiiter  ejus  comprobata 
exaitaretor  humilitas.  Fortarius  igitur,pia  humili- 
tate  et  hiiaris  vultus  obedientia  in  tamspeciosono- 
bilique  juvene  sagaciter  considerata,  atque  tam 
fratribus  quam  priori  flecdesi»  necoon  et  ipsi  tan- 

D  dem  abbaii  in  ammirationem  cdebri  facta,  Cacile 


VAAL£  LECnONES. 
^*  fialam  —  mocronem  desunt  D.  **  circulos  ^  denarios  6  desunt  D.  **  ita  recte  D.  3700  1,1% 

NOTi€. 


(16i)  Est  mappula,quemanibustenetar,qoando 
missnoffidum  amtur. 

(162)  1.  q.  anapnus,  id  est  vas. 

(i(^3)  UrceuB  quo  aqua  manibos  infonditur. 

(164)  Indomentom  laneom. 

(465)  Estliquidorum  mensura;  90  situltterant 
una  carrada. 


(166)  Mulierum  omamentum ;  armUla* 

(167)  In  tertio  libro  et  sequentibos. 

(168)  Est  pagus  in  Moso,  sinistra  ripa  sitos  intsr 
fluvios  Mehaigne^  qui  in  Mosam  ezondat,Demeram 
et  in  quem  hic  se  presdpitat,  Dviam. 

(169)  Obiit  anno  1048;  cf.  Vita  PopponU  apud 
Mabilion  Act.  SS.  ord.  S.  Ben.  b»c.  Vl,  1,  p.  H9. 


41 


GESTA  ABB. 
A  • 


TRUDON. 


42 


per  ipsos  obtiQnit,  ut  a  coQTenlu  fratrum  qoq  dif- 
ferretur  tam  houestus  tamque  preclare  obedieus 
JQveQis.  Itaque  coQveQtui  admissus  est,  at  loco  ul- 
timo  positQs ;  totis  scapulis  celsior  quoque  majoribus 
hak>ebatur.  Nocte  illa  coQversio  saocti  Pauli  auQualis 
de  more  solempQiter  celebrabatur  {Jan.  25),  qua 
illa  ad  ioYitatorium  ymuos,  psalmos,  aQtjphoQas 
respoQsoria  dulciter  jugiterque  iustar  amplissimm 
tQb€B  reboaQs,  attOQitas  aures  fixosque  iu  eum  om« 
nium  fratram  aQimos  absque  iuvidia  delectabat. 
CQmque  ad  illud  respoQsorium  veQtum  fuisset«^, 
quod  cantaQdum  abbati  ab  armario  (170)  defertur, 
significavit abbas  armario,  utmemoratojuveui  pro 
se  cantandum  deferret,  eo  loco  quo  stabat  in  ultimo. 
GuQtramQus  suscepta  cum  humiiitate  cautaQdi 


•  Interpolator  qnaluor  lineiserasis  hcec  :  Post  tri- 
bulationem  vero  crue  domno  Adelardo  primo 
iucrebuerat,  dum  nujus  loci  commonachi  exu- 
lautes  per  diversa  hiQciode  ccQobia  hospitabaQ- 
tur,  GuQtramQus  supradictus  iu  coBQobio  Her- 
sfeldie,  quod  situm  esl  iu  Turiugia,  hospitali- 
tatis  gratia  multo  tempore  moratus,  factus  est 
camerarius  loci  ipsius  abbatis.  Est  enim  lo- 
cus,  etc. 

e.lQtereaprimus  Adelardus  abbasloco  nostro  et 
honori  suo  jam  dudum  restitutus,  defungitur  (an. 
1034)  35  auQis  aBcclesiae  prelatus,  famaque  volaute 
HcrsfeldiflB  ipsique  imperatrici  Quutiatur.  Nec  mora, 
apud  utrosque  fit  dehberatio,  qualiter  GuutramQo 
daretur  Qativi  soli  sQi  boQoret  propriiloci  prelatio ; 
sed  parvum  quld  esse  hoc  tauto  viro  ^  reputaba- 


respoQsorii  obedieotia,  tam  mirabili  tubefle  su»  b  I""^  ">n«iquod  iuter  suoseum  sublimaQduQ,  ma- 


voeis  Qovitate  atque  orgaQica  fistulati  gutturis  dul* 
cediue  totumchorum  ipsumque  maxime  abbatem 
permulsit,  ut  fiuito  versu  et  Gloria  Patri,  eadem 
hora  abbas  significaret  et  ad  se  venire,  et  de  eo  quo 
QJtimQsstabat  locoeuma  se  secundum  stare.  Itaque 
aliqQanto  ibi  mansit  tempore,  majori  semper  cun- 
etis  babitus  ammirationi  et  reverenti».  Quomodo 
vero  iude  traQsierit  Hersfeldiam  Qescimus  sed  quod 
ex  eo  traQsierit  didicimus^  quia  factum  eum  ibi 
eamerarinm  abbatis  coguovimQs  ***.  Locus  regius 
stndiis  artium  liberalium  muudaQarumque  rerum 
gloria  egregie  precipuus.  Mausimus  quoque  etnos 
aliqnamdiu  apud  ioci  iUius  abbatemFredericum(17l) 
etexnberantiumdivitiarumejusjugeminundantiam 


jus  multum  illi  peregrino  honore  gratiusque  posse 
fore  asserebant.  De  provehendo  eo  Hersfeidia  im-* 
peratrixque  gratulabantur.  sed  quod  tanto  viro  tali- 
que  carerent  mestificabantur.  Magnis  igitur  mune- 
ribus  ab  abbaie  Hersfeldense  (172),  maxtme  veroab 
ipsa  **  imperatrice  honoratus,  cum  iitteris  imperia- 
libusetcommendaticiis  honestoque  comitatuMettis 
transmittitur,  ut  episcopo  aQQueute  abbas  ioci  qo- 
stri,  quin  immo  sui  sine  contradictione  constitue- 
retur,  Theodericus,  qui  tunc  erat  Mettensis  episco- 
pus,  frater  imperatricis  (173)  secundun  camem 
habebatur  :  atqueitaDeo  ordinante  contigit,  utsi- 
mul  una  die  venireQtaote  episcopum  etimperatriois 
nuntii  cum  Guntramno  et  fratrumioci  nostri  missa 
legatio.Utrorumque  audita  episcopus  legatione^dis- 


etliberaliumartiumapud  fratres  studiosam  effica- p  .  T.^  .-       ..        •       - 

tom  cotidie  tanqaam  de  novo  expaviinas.  Camera-     *"^^^'«"!,^«I"^'»5"^^^^^^ 


rias  aatem  abbatis  non  idem  qui  et  fratrum  ;  est 

honor  magnus,  nam  et  pluribus  abundat,  et  dome- 

sUcisimperans,  eis  qucB  debentur  abbati  qua^i  ter- 

tius  participat.  Ubi  dum  moraretur,  corporis  pul- 

critmiiQe  morumque^  nobilitatein  brevi  factus  est 

celebris  anlfle  regiee,  ipsique  religiosss  imperatrici 

maxime. 

"  A  b  interpolatoi*eVerasis  septem  lineis  hmc  imerta 

sunt :  Descriptis  igitur  monasterii  hujus  the- 

sauriset  fratrum  prebenda,et  scripto  commen- 

datis,  priusquam  a  Normannis  monasterium 

ipsumdestrueretur,ad  prosequeudum  historiam 

est  redeundum.  Tempore  autem  hujus  domni 

Adelardi  quidam  laudabiiis  j  u  venis  QomiQe  Guq- 

tramaus,  aatus  ex  Hasbauia  liberorum  prosa- 

Sia,  Qutritus  iu  ceaobio  hoc  ab  adolesceatia, 
oruit  ibidemque,  etc. 
•  •  Processu  vero  temporis  quo  veaerabilis  scripsit 
idem  interpolator  V  una  linea  erasa. 


recedeatibus,  cum  jam  profundior  esset  vespera, 
jabet  episcopiis  duos  de  obsequio  suos  famulos  ire 
aute  GuQtramuum  cum  aureis  suis  candelabris  uec- 
Qoo  et  fiammaatibus  super  ea  cereis  usque  ad  iilius 
hospitium,  simulque  caudelabra  ilia  doQo  jubet  ei 
reiioqui  servitioque  ejus  et  houori ;  quffiqueillisunt 
suisque  secumnecessaria  trausmittuntur  large  de 
episcopali  curia.  Quo  viso,  fratres  rem  ut  erat  fu- 
turaintelligunt,  et  facto  mane  unanimiterhilarique 
vultu  consentiunt  episcopo  de  preferendo  sibi  con- 
fratre  suo,  viro  venerabiii  Guntramno. 

7.  Factus  igitur  abbas  Guntramnus  Mettis  et 
consecratus  Leodii*,  multam  paupertatem  in  loco 
Qostro  iQveQitparumqueiu  ordiueQOstroreligioQis, 
Maturius  utrumque  correxit ;  paupertatem  ex  eis, 
quffi  ab  imperatrice  doQo  acceperat  et  a  regio  loco 
secum  detulerat,  ordiuem  ex  discipiiaa  maxima. 

VARL£  LECTIONES. 


♦♦  V.  f.  desunt  D.    ♦•  probitate  et  addit  D.    ♦•  taato  viro  desuni  D.    *'  reputabatl.    ♦•  deesi  i\ 

NOTiE. 

(170)  Custos  bibliotheca  monasterii  et  idem  pree- 
eeotor  etiam. 

(171)  De  quo  vide  supra  praBfationem. 

(172)  Bardone,  qui  inde  ab  anno  1031  Hersfeldiae 
abbas,  eodemannoMoguntinus  archiepiscopus  fa- 
etos  est.  HesrfeldisB  anno  1035  successit  ei  Megin- 
berus. 

PlTBOL.  CLXXltl 


(173)  Confundit  Giselam,  Couradi  H  nxorem, 
cum  S.  Cunigunda  ;  hsec  jam  obierat  die  3  Mart. 
1033,  cfr.  Aqq.  Hildesh.  Moq.  Germ.  SS.  III  ;  ejus- 
que  frater  erat  Theodericus  II  episcopus  Meteusis. 
Yide  etiam  MabiUoQ,  Aqq.  ord.  S.  fienedicti  IV, 
396. 


i^ 


RODOLfl  ABBAtlS  S.  TRUUONlS 


u 


quamHersfeldiaedidicerat.Moxquidispersifuerant  A  aimoaa  caeteraque  suppeliectiii  famulaatibus  sibi 
monachisredeuntibus,  nonnulisqueex  seculo  apud 
no8  habitum  vitamque  mutantibus,  florebat  locus 
odorifioentissime  religiosofum  senun  canitie  obe- 
dientiumque  juyenum  officiosa  multitudine.  Per 
21  annum,  quibut  eam  prefuisse  comperimusi  sec- 
ciesianostraettemporalibuset  famosissiiHe  cresce- 
bat  spiritualibus. 
*  Anno  Domini  i035,  imperiiConrardi  ratione  no- 

tninis  secundi,  sed  ratione  imperialis  iMBnedi- 

<:tionis  primi  anno  9,  et  Reginardi  Leodiensis 

^piscopi  atmo  ii  (\U),  itnnotavit  imierpolator 

i'iH  margiH$. 

8.  Hujus  TitiB  ultimis  anni«  domini  flostri  saneti 
Trudonis  sepuiohram  frequentissimis  Ccepilchorus- 
care  miraoulis^  (|u0b  ilie  ^  studiosissime  satdgebat 
oeoultare  ;  sagaoienimpeotorecoflcipiens  quodfu- 
turum  eral,  signa  data  esse  infidblibus  non  fideli- 
bns  (i  Cor.  xiv,  M)  dicebat,  qubd  non  iouge  post 
ilium  nonnuUi  de  nostrisexperti  sunt^quiititer  ipsa 
qUoque  miraouia  Detim  ofiendere  non  timuerunt. 
Nosantemquiadhuc  supersumus,  sicut  flageUairas 
Dei  etindignationis  snper  iocum  nostrumnon  Tidl^ 
mus  ineepisse^  itaquoque  gratisftima  anlfetate  in- 
gemiscimus  adhno  oofidie  necdom  desiisie. 

9.  Tempore  huj  us  domni  abbatis  Guhtramni  usque 
ad  mediumproduotaestmaximaparsturris  nostnb 
cum  utrisque  testudinibus  snis.  Quia  vero,  utsupe- 
rius  in  jnventute  ejus  testifioati  sumus,  fbirma  erat 
elegantissimus,  corpoHs  proceritate  conVenientique 
grossitudine  delectabilis  homnium  aspectibus,  ex 
eoque  *•  sonora  ▼alde  modulatione  dulce  canorus, 
hunoeioontuierathonorem8BOoiesiaLeodien^is(i75) 
ut  summis  ejus  sollempnitatibus  indutus»  honorifi- 
centissime  ohoram  medius  **  cantorum  regeret^ 
pulchritudine  magni  corporis  pascens  tisns  astan* 
tium,  et  dulcedine  vocis  tabe«  aures  delectans 
eum  ammirantium.  Quid  plura  f  Taiis  ante  eum  ih 
loco  nostronon  BUrrexit,nesoioutmmne'post  iilum 
futurus  sit  ^.  Obiit  tandem  a.  iOS5.  iucamatfonis 
Domfniconfessus  etunctus,  adhucquetigeQte  in  eo 
totosensu  animi  dispositasapienter  super  strattim 
doloris  sui  re  familiari,  et  consoiata  muitimodie 
domo  suaspirituali.  Multa  dona  in  argento»  equis, 


familiaribusqiie  reliquit,  et  victum  alque  yestitum 
abundantissime  usque  in  alterum  annum  uiterius- 
que  ^  fratribus  suis ;  sepultusque  in  6Bcclesia  nostra 
jacet  nunc  juxta  exteriorem  partem  tempii  versus 
aquilonem,  medio  parietis  qui  jungitur  fratrum 
conyentui. 

iO.  Huic  successit  ^  Adelardus  secundusi  liberis 
ortus  parentibus  de  Brabantia,  de  vico  qni  dicitur 
Lovinium  j  uxta  Lo  vani  um,  atque  inde  diminuti  vato . 
Hic  a  puero  innutritus  est  cosnobio  nostro  sub 
Adeiardo  primo  et  Guntramno  abbatibusi  honeete 
litteratus,  neque  ignarus  de  sculpendis  pengendis- 
que  imaginibus ;  post  alios  nonnullos  aBOclesia- 
sticos  honores  de  majore  preposito  electus  est 

li  abbas  et  consecratus.  Magnffi  gloria^  apud  mun- 
dales  in  abbatia  habitus  est,  multis  afiluens  divitiis 
et  expensis  utens  sumptuosis»  utpote  qui  do- 
minum  habebat  fortem  et  religiosum^  Aibero- 
nem  *»  (176)  videlicet  Mettensem  episcopam,  fra- 
trem  ducis  Frederici  (177)  cui  in  omnibus  quo 
erant  ipsius  episcopii)  nuilns  principum  sive  advo- 
catorum  audebat  quicqaam  darapni  inferre  sed  pro 
ejus  sanctitatisreverentiaet  ejus  timore— quia  tota 
pendebat  ab  eo  imperialis  curia,  necnon  quia  tota 
utriusque  Francias  regno  dififusaerat  per  nobiliorea 
ejus  parentela  —  ubique  pacata  exercebantur  et 
multiplicabaniur  exteriorabonanostra.  Sed  et  ve* 
nerabilis  abbas  Guntramnus  pingue  ditatam  abba 
tiam  bonisque  omnibus  refertam  illi   reliquerat 

G  paceque  vigentemetrebus  aMuentem  securus  eam 
glorioseque  possidebat.  Accedebat  quoque  ad 
augendam  illi  divitarium  magnitudinem  sepul- 
chrum  l>eati  Trudonis  frequetissimis  cotidie 
miral>ilibusque  choruscans  miraculis,  qucB  tanta 
toto  orbe  terrarum  fama  resperserat^  ut  multitu- 
dinem  peregrinorum  non  solum  templi  ambitus» 
sed  et  ipse  quoque  totus  oppidi  nostri  locus  ferre 
minime  posset.  Namque  ab  oppido  nostro  psene 
usque  ad  dimidium  miliare  per  omnes  in  circuitu 
popuiares  viai  ad  nos  se  dirigentes,  necbon  et  per 
campos  alque  per  prata  tddtus  peregrinorum  coetus , 
nobilium  videlicet  liberorumqueatquepopuiarium 


•♦  fibdem  anno superscripsit  tnterpolator  i\    »» in  rasura 


VARIifi  LfeCTIbNES. 
*•  dueht  i*.    ■*  (BX  eo  iituo(j[ue  \\  •'  taedium  1*.    •«  deest  i*.  Oui  postquam  prcefuit  a.  2i,  iseruit  inter' 

pola(ori\literaOera$a.    »»  reiiquitrejwlft  4*     "**  ' "  *  ' *-     -     -- • 

addidit  manus  reemiior  II  m  i. 

NOTiE. 
(174)  Hsecnon  accuratequadrantinRudolfichro- 
nologiam. 


(175)Guitemppre  QuntramnipraBerant  Reginhar- 
dus,  NithaWtiS  et  Waid  '^ptsiopi. 

(176)  Adalbero  Ul  qui  sedit  annis  1046-1072, 
filius  Theoderici  ducis  LotharingiaB.  Vide  stemma 
higus  fQjnilite  Mon.  Germi  8S.  iV.  S48. 

(177)  Est  Fridericns  Labiinirgensis  dux  Lbtharin-^ 

gicB  mferioris  per  AnnoA  1048-1065.  Vide  Sfgls 
erti  Ghron.  et  Steniei  Frnnk.  Rafser  II,  ii9. 
Adalberonem  episcopum  Metensem  M  hunc  FH- 
dericum  fuisse  iratres,  ipse  testatur  Adalbero  itt"* 
tabula  quadam  data  anno  1065,  quam  ab  aliisjam 
editam  suo  loco  dabimusy  cum  in  liiii  ipsis  Trudo- 


D  nensium  gestis  legatur.  Ex  eadem  tabula  apparet 
FHdlBHbuhi  ex  beneficio  Adalberonis  fratris  advo- 
catiam  monafterii  Sancti  Trudoais  tenulssei  6t 
post  mortem  ejiis  eamdem  esse  datam  ab  episcopo 
iMensi  Udoni  successori  ejusdem  Friderici.  Hunc 
vero  Udonem,  gui  in  praBcepto  quodam  anni  i06i 
appidllattir.  Uio  ^ir^xA  tf^  He^fmrHt  iiphd 
Ernestum  in  Histoire  ae  Limbourg,  VI,  1M  fuissd 

generum  Friderici  d\Xt\$  et  patrem  Heinrici  bomitis 
e  Limbnrg,  d^  quoinfrapitiraleguntur,«Uil)deiki 
qui  alio  homiiid  appeliabatur  Wdtadarui»  tome^ 
Arloni^sis,  certb  certins  profoa^  tidt^Uir  ideth 
Ernest.  1. 1.  Gfr.  etiam  infra  V^  3. 


kh 


6ESTA  ABb.  TRUMN. 


46 


sexus  utriusqu^  pene  cotidie,  niaxime  vero  diebus  A  ^g^us,  ne  tantus  etemosinarum  tnictus  ticio  tolus 


solenpnibus  confluebat,  ut  in  papilionibus  taber- 
naculisque  frondeis  corlinatisque  (I78)habitantes, 
totum  ipsum  oppidum  circumsedisse  obsidionis 
specie  viderentur,  quos  pree  multitudine  ipsft  oppi- 
danorum  domus  aliis  refertdB,  caperenonpoterant; 
tam  mercatorum  copia,qui  vixinequis  et  ourribus 
plaustris  et  animalibus  tanta  poterant  advehere, 
qu8B  sufficerent  multitudini  peregrinee.  De  oblatio- 
oibus  altaris  quid  dicam?  Taceam  &nimalia,  pale- 
fpidos,  boves  el  vaccas,  verres,  arietes,  bves,  qute 
iacredibili  mcdtitudine  oflFerebantur  ;  s(ed  et  iinum 
etcffira,  panes  etcaseinullopondere,nuilo  numero 
nullo  existimabantur  "precid,  fila  argentea  et  Vil 
jam  clauso  vespere  Oljmpo  (179)  exhaustus  denii- 


ceder^t  et  I^uxui^moiiast^riumyquddneitlue  velusUte 
neque  rimis  aliquam  niinahi  videbaiiir  miiaari,ttoh 
san^  passiise^t  presiimptuosortuh  hominum  tain 
mofiachbrnm  «JiiAto  laicorum  temeritate  dirui,  sed 
amplitudine  latitudiheque  maJtiB  satis  ordinatum 
muro  flrmissitiio  ddlutfinlsq^e  spectkbilibtis,  piil- 
cherrimo  tand^m  o^drd,  sedei)[^^nsis  inestini&blli- 
bus  reparari.  Vtdere  eriit  nairAbHe  A  relAtu  etU  • 
incredibile,  de  qttamlongequknta  hoMinuti!!  multi- 
tud6  quanto(tu6  studro  et  laeticia  la^ldes,  feilceib, 
sabulum,  ligna  ac  qu6ecunqu6  operi  6r^t  neces- 
saria,  nocte  ac  di6,  pTaustris  *t  et  curribn^  gfktis 
pro]fjriisqufe  expensis  no'fi  cessai^feiit  iidvehef^.  t]g)sl 
qubque  lapides  *  mkceriales  atqueih  fdndiiineiJito 


riorum  acervus  quam  piurimos  in  recipiendo  et  ^  ^J^cles  atquegavissimipositifldelite^hbcpbssiint 


recondendo  custodes  fatigabant,  et  preter  id  nichil 
penitus  cotidie  agej*e  ••  sinebant.  Erat  igitur  non 
tam  incomptitabilis  qaam  revera  inestimabilis 
peregrinomm  «emper  veHientium  ad  altkre  oblatio, 
etnomtobeati  Tmdonis  fTeqtientissimis  mirablli- 
bosqne  mir&ctilis  (jGBtiobiumque  nostrum  exuberitnti 
divitiis,  dilTamatuin  plus  quahi  totb  Rbmanl  orbiii 
imperio.  Nam  si  lieet  vera  MerT^  etiam  cr^dere 
nolentibus,  tnajor  longfe  kitius,  si  recto  existimare- 
tar,  erat  {^  totum  annnm  int^grum  aitaris  frnctus 
quam  omnes,  vel  modo  vei  tuhc,  abbatise  reditus  ; 
atque  hoc  non  uno  aut  *^  duobus  annis,  sed  per 
totum  vitffi  teaipua  hujue  abl>ati8  Adelardi.  Pace 
igitur  et  abu^dkntia  Secui^s  gIoi4o>eMvebat,  con- 
ctis  **  de  regno  nobis  et  nostris  reverentiam  exiii- 
bentibus  ;  liiQG  gloriosis  sancti  patroni  miracu- 
lis,  iiine  domni  nostri  episoopi  Mettensis  virtute  et 
Dobilitate  ^us  utriusque  homiois.  Quantacunque 
essel  werra ''  in  patria  ^\  quantacunque  discordia 
in  regno,  lecurus  ambuiabat^securus  terramsuam 
inhabitabat  quicunque  sancti  Trudonis  sive  servum 
sive  anciUam  se  esse  dicebat.  Milite»,  vero  qui  de 
circum  adjacentibus  viliis  ob  infestationem  inimi- 
corum  Buorum  oppidum  nostrum  incolebant,  cum 
adhoc  esset  sioe  omoi  vallo  et  munitione,  tanta 
tameD  pacis  secoritate  in  eo  manei)at,  ut  si  forte 
contigisset  aliquando  eos  super  hostessuoslongius 
processise,  et  fugientes,  ut  plerumque  assolet, 
redire,hanc  prestantisbeoeficii  g;ratiam  ex  meritis 
et  reverentia  i>eati  Trudonis  habereftl,  quatenus 


attestari,  quifn  tdU  Hdsbania  cuM  noh  possint 
reperiri  de  alienislf)attibns  comprobahlur  apportati. 
Goinmnad  autem  de  Guormatia  par  Renudi  Golo-* 
niam  u^que  i^avieffb  deductad,  kicin^  aliunde  aii&s 
plku^tri^que  iii^ve^a^^t&ti^nalbfia  Col<:rnia  us^u^ad 
.  n(»  pefr  (erram  Vell^da^  pophlus  vicatim,  fimlbti^ 
plkustrfs  Thj^ctis,  afdentisslmo  slildI6  ra|>i6ba!,  et 
sifife  omni  bo^ibfnm  jumentotum^ub  ^f^<siflo;|>€r 
ipsufM  qno4i:t6  fundtito  Mosfi^  sine  pont^  tra}ec!as 
caterv^  kd^ho^ythhiso^nTsvbcibntftjfetducfebant. 
Q\Ad  ptnt^  ?  ttufb  tidlt  66nsuthmatum  et  t^ctd 
totum  pene  obumbratum,  excepta  parteaiiqua^ 
qu€»  )oter{maj<Mrem  turrim  %i  arcum  graadem 
tmcpb^hufti  conttnetur. 
^  12.  Nec  minusintereain  edificandis  per  abbatiam 
"*  eecciesiisetemendisncclesifiB  nostrasnoiMlium  villis 
etprediisde  obiationibus  adaitare  fideliteroperam 
dabat .  Nam  dimidi  um  quod  habemus  in  Viiiario  (i  80). 
et  tolum  quod  bai)emus  in  Moscha  (181)  a  oomite 
Brunone  de  Hengel>ao  «cciesifle  oostree  aequisivit 
emptum  700  marcis,  similiter  et  totam  viilam  de 
Stades  (i82),emptam  iOO  marcis  a  duce  FrederioOi 
et  quidquid  liabemus  in  Harches  (183)  acomite  de 
Musai  Aiberto,  necaon  et  partem  iliius  quod  possi- 
demus  in  Sarchinio.Pro  his  tamenplurima  dethe- 
sauro  ecciesisB  distraxit ;  inter  caeteraquidemoali- 
cem  aureum  magni  ponderis  et  frontem  auream  de 
feretrosancti  Trudonis ;  aiiquaetiam  moleQdiaain 
vadio  positamortepreventus  redimere  non  potuit. 
ificciesisB  quas  per  abbatiam  novas  edificavit^  seu 


ex  eo ioco cessarent  eos inimici  eorum  insequi^quo  ^  quasreedificariex  parte  juyit,sunt  heetamnumero 

primumpoterataltiorparsturrismonasteriilMnM     ^am  nomine  :  prima  major  nostra  aBcclesia  ; 

Tideri.  gecundasancteBMarifiB  semper  virginis  in  oppido 

iU  laiemk  abbas  Adelardus  secoadus  soUictte     nostro  ,  tertia  sanoti  Gengulfi  martyrie  ia  eodem ; 

VARliE  LECTiONES. 
'•facere  1*.  ''  vel  1*.  "  que  addit  D.  •«  essei  Werra  desuntl>,  «^in  rasura  1.  propria  D.  •*erat 


NOTiE. 


(178)  Tal>ernacuifiB  de  cortina  paiMli  qtAtfam 
specie  factas. 

(m)  ^.  «ti.  1, 3rM. 

(180)  Xom  Viiie-en-WWitin^otttifbtti  miiiur^ensi 
haud  procul  ab  Huy  ? 


(181)  Num  Moxhe  ah  Iffdha  itl  ierrk  t^ddleU^  ifa 
sinistra  ripa  Mosee  ? 
({%!)  Staye  haud  brocul  a  S.  Whdone. 
(183)  Herk  ad  fluvmm  Herk  inter  Diest  et  Hasi^ett. 


47 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


48 


4.  in  Albnrg  (184) ;  5.  in  Guimala  ;  6,  in  Pire;  7> 
in  Soafe  (i85)  ;  8.  in  Guebechsm  (186) ;  9.  in 
Dunch  (187) ;  10.  in  Stades  ;  11.  m  Mere  ;  12.  in 
Bevinges  (188)  ;  13.  in  Horel ;  14,  in  Jemapia  (189) ; 
domum  etiam  nostram  quee  es  t  Leodii  a  f  undamento 
fecitrenovari.  Cumque  **  tot  et  tantis  operibus, 
qu8B  ipsum  quoque  imperatoris  eBrarium  possent 
attenuare,libens  8ollicitaretur,sollicitus  occupare- 
tur,  tamen  a  dominis  nostrffi  SBCClesiaB  et  a  **  tj- 
rannis  principibus  terras  non  minus  vezabatur 
irequentibusobsoniiB(190)  et  gravissimisprecariis. 
Et  licet  oblationum  altaris  fructus  interdum  per 
eptomadam  centum  pesset  estimari  libris,  preter 
quodhac  illacquedistraxerataudaxcustodumfraus 
et  dampnosa  manuum  iniquarum  rapacita8,tamen 
inter  hasiUasque  sollicitudines  etexpensas  frequen- 
teregerevidebatur,  et  egebat  intolerabilius,  quia 
a  nemine  sibi  inde  credebatur.  Jam  enim  sanctsB 
memoris  Adelbero  Mettensis  *>  episcopus,  frater,ut 
dxxi,  ducis  Frederici»  murus  et  arma  paxque  post 
Deum  etsanctos  etketa  abundantianostricoBnobii, 
obierat.  Gui  succedens  Berimannus  (191)  pro  dis- 
8ensione,quam  contra  Heynricum  ^*  imperatorem 
moverat,  eum  videlicet  qui  sub  filii  suipersecutione 
longe  postyistis  peneomnibusjamdefunctis^Leodii 
profugus  obiit,  gravissimis  exactionibus  abbatem 
cotidie,  ntitadicam^^exossabat,  «celesiasque  et 


A  censum  suis  beneliciari  majoris  dampni  dampnatione 
cogebat.  Quem  usque  Mettis  semel  ex  violentia 
precepti  sui  pertractum  tanto  memore  gravatum 
remisit,  utinibibeatumprothomartyrem  suppliciter 
exoraret,  quatenus  prius  somno  mortis  domi  quie- 
sceret,  quam  Mettis  amplius  reversus  recideret 
iterumin  violentas  judiciicjus  mauus.  Sedet  Heyn- 
ricus  Leodiensis  episcopus  (192),  hujusHerimanni 
contemporaneus,  ft^equentissime  adaudientiam  sibi 
vocatum  anxienimis  terrebat  eum,  et  in  paceesse 
sinegravissimo  dampno  minime  tandem  permittebat. 
Nam  licet  canus*'  toto  albicaretcapite,  etinsenium 
vergens  omnem  em  ulis  videretur  toUere  suspitionem 
familiaris  vitaB  sue,  tamen  apud  eum  non  penitus 
habebatur  acceptus ;  quod  verisne  an  faisis  homi- 

Q  num  fieret  suggestionibus,  hac  domino  Deo  nemo 
novit  melius.  Hic  de  abbatia  multa  suis  beneficio 
dedit,  etfiducia  oblationis  altaris  nichii  vei  reliquit 
vel  constituit  quod  iuminaribus  vel  coeteris  neces- 
sariis  serviret  monasterii.Jamque  eum  tedebat  vi- 
vere,  cum  neque  oblatio  altans  neque  multus 
fructus  pinguissimaB  tunc  abbatisB  valerent  gravi 
sollicitudini  ejus  satisfacereyCessissetque  loco  Sige- 
berge  (193)  intentus  animo,  si  eum  non  retinuisset 
prepositi  ejus  Gerardi  nomine  cura  et  devotio. 
Quievit  tandem  in  paoe  ^'  anno  1082.  inc.  dom., 
prelatus  cBcclesieB  nostrffi  27  annis. 


EXPLIGIT  LIBER  PRIIHUS  ^  INGIPIT  SEGUNDUS. 


1.  Po8t  obitumabbatisAdelardisecundimalaga- 
vissimaet  dolores  super  doiorem  mulieris  parturientis 
apprehendemntflBCclesiam  nostram,  qukHanon  suut 
audita  in  toto  unquam  mundo  ab  illo  famoso  sub 
Tito  et  Yespasiano  JherosoUmorum  excidio  ;  quAB 
in  hoc  secundo  libro  altiori  repetenda  dignum  duxi 
prinoipio,  ut  directa  per  ordinem  veritatis  semita 
viantem  gravatum  longo  plano  relevet  vestigio. 
Siquidempius  multumet  patientissimaBlonganimi- 
tatis  dominus  Deus  non  precipiti  ira,  neque  subito 
furoris  sui  turbine  statumevertit  aBcclesieenostraB ; 
sed  ''^  multa  diutissime  sustinuit  miseratione  ter* 
ruitque  signorum  et  miraculorum  incessanti  per 
annos  plurimosformidandaqueformidine.  Sed  qui 
timc  erant  temporis,  patientia  Dei  abutebantur  in 


C  contumeliam,  vitam  suam  magis  magisque  disten" 
dentcs  in  luxum  etdesidiam;  itaque  Cflecitate  sua 
etcontemptu  miserationisDei  vim  tandem  fecerunt 
patientiaB  ejuset  longanimitati.Namquodperioulo- 
sissimum  est,  atque  im  Dei  maximum  incitamen- 
tum,  nolebant  intelligere  suispeccatis  accidere  Dei 
super  se  flagellum,  sed  eorum  tantum  hominum^ 
per  quos  Deus  puniebat  in  eos  suis  contemptum. 
Unde  factum  est  ut  agitati  tandem  intoierabili  judi- 
ciorum  Dei  turbine,dispergerentur  diversis  partibas 
orbis  terrsB,  longiusque  multo  ipsis  corporibas 
exiliarentur  quam  [infami  nomine  prius  ventila- 
rentur. 

2.  Igitur,  ut  superius  dixi,  miracula  ad  sepul^ 
chrum  beati  Trudonis,  quantum  licuit  quantumque 


VARI^  LECTIONES. 

••  i^a  1.  D.  dum  «♦  deesi\  «»  secundus  addit  D.  e(  recmtioH  manu  1*.  ••  l.  m.  H.  i\  IIII.  addU 
recentu>rmanus  in  1.  •'  ut  i.  d.  desunt  i\  addunt  1.  D.  «•  canis  1.  T.  ••  8.  Id.  Dec.  superseripsitinter. 
I*.     '•  desunt  D.      '*  sed  —  formidine  desuni  D. 


NOTiE. 


(184)  Teste  Stepelino  qui  miracula  S.  Trudonis 
con8cripsit,inpago  Masualensi ; vid. Ghesquier i ,55. 
(186)  Schaflfen. 

(186)  Webecom  haud  procul  a  Diest. 

(187)  Donck. 

(188)  Beringenin  provincia  Linburgensi  haud 
procul  a  Diest. 

(189)  Genappe  m  Brabantia. 


(190)  Est  convivium  quod  vasallus  certis  tempo* 
ribus  domino  parare  debet. 

(191)  Sedit  annis  1072-1090  ;  vide  Lambertum 
et  Bemoldum. 

(192)  1075-1091  ;  cfr.  Ann.  Leod. 
(193)Mona8teriumngidioris  disciplinaB  ab  Annerd 

constructum  ad  Sieg  fiuvium. 


49 


GESTA  ABB.  TRUDON. 


50 


hQmana  iQdustria  facere  potuit,  ocoulta  fuerimt  A 
usque  anle  paucos  annos  obitus  domni  Guntranmi 
abbatis.Intelligebatenim  tanquam  vir  prudens  non 
evenire  ea  suis  neque  suorummeritis^sedammoni- 
tionem  ea  esse  de  vit»  et  morumsui  suorumque^* 
correotione,  quoniam  signa  data  esse  infidelibus 
non  fidelibus  legerat.  Satagebat  ergo  quam  plurimum 
fratrum  numerum  augereet  meritum,quapropter  a 
liberalissima  manu  omnipotentis  largitoris  hano 
obtinuitbenedictionem,  utomnibusdiebus  vitoeejus 
pax  et  abundantia  comitarentur  ejus  studiosam 
religionem.  Defunctoautem  eo  (an.  i055)etBUcce- 
dente  abbate  Adelardo  seoundo,  ccBperunt  haberi 
miracula  et  virtutes  sepulchri  beati  Trudonis  non 
tamtimori  et  reverentiee,quamostentui  et  populari 
glorise.Frequentabatenimsepulchrum  ejusinfiuitus  3 
peregrinorumnumerus  ;  neque  diebus  tanlum  sin- 
goiis,  sed  singulorum  dierum  horis  et  scripulis 
superveniebat  multitudini,  atque  noctis  medio 
grandisona  fiebat  venientium  etabeuntium  inquie- 
tatio.  Vellent  nollent  fratres,  per  omnes  ciaustri 
irrumpebant  partes,  maxime  quia  aqua  nostri  qui 
adhuc  superest  putei  dicebatur  potata  in  nomine 
sancti  Trudonis  fieri  medela,  atque  fiebat  acceden- 
tibus  adeam  languidis ;  sed  et  leprosi  ibidem  de  ea 
ioti  referuntur  nonnunquam  fuisse  curati.  Quid 
multa  ?  Oratorium,  chorus,  templum,  daustrum, 
pratum  nocte  diequenon  inveniebatnr  amultitudine 
Tacuum,quarum  perstrepentium  continua  inquieta- 
tio  magnae  fiebat  molestiae*  et  ordinis  impedimento 
seoioribus,  solitisetvolentibusDeoservireinquiete  ^ 
et  silentio.  Juniores  vero,  quibus  tedio  erat  religio 
et  disciplina  odio,  gratulabantiir  prius  occulle  hac 
quasi  neoessitate  se  magistrae  regulfie  mandata 
prssterire.  Accessu  vero  temporis  et  frequentissimo 
usu  peregrinie  mullitudinis,  tandem  inverecunda 
fronte  cceperunt  ad  iibitum  cuncta  agere ;  locorum 
iodifferenter  abutebantur  qualitatibus  et  horarum  tam 
iacompelentium  quam  competentium  vicissitudinibus 
seniorum  increpationes  indignanti  supercilio  respue- 
re  in  ipsumquoqueabbateminterdum  indecenter 
protervire,quoque  primura  in  anima  monachi  totius 
perditiooisradioabUeetseminarium.etsupremumex- 
terminandi  ordinis  vixque  unquam  evadendum  exci- 
dinm  intereaiiticitis  proprietatibus  ardenter  studere, 
ei  aseculariumpersonarum  accessibus  vei  medio- 
criter  non  abstinere,  audere  qnod  uon  expediebat. 
flincquosdam  superbi  sanguinis  effrenabat  tumida 
ieoordatio,hinc  quibusdam  lenocinantibus  modo  sub- 
murmuratamodopalamobjectaaccendebatejusdem 
fiastussuggestio.Quorum  impunitas  aliosanimoet 
saoguine  degeneresaudaciores  reddebat  adsimilia 
aolmajoracommittenda.etimpatientioreseffloiebat, 


si  forte  decepti  digne  plecterentur  regularis  disci- 
pHnse  sententia. 

3.  Ad  hoc  ruinosum  pentur»  fecclesi»  precipi* 
tiumaccedebatgrande,utitadicam,lubricamentum, 
videlicetquod  de  hac  vita  subtrahebantur  cotidie 
san^ti  et  religiosi  viri^  qui  nutriti  fuerant  sub  di- 
sciplina  abbatis  Guntramni;quantoqueeorumim- 
minuebatur  numeru8,tanto  presumptio  et  indisci* 
pUnatio  invalescebat  amplius.  Qui  vero  de  illis 
supererant,  admodum  pauci  sibi  soli  cum  dolore 
vivere  et  de  juvenum  insolentia  nec  audere  mutire, 
Quid  pudore  et  reverentia  nostri  ordinis  teneor  ? 
Quanto  longius  ferebatur  relatione  peregrinorum 
gloriosa  celebritas  miraculorum  sancti  Trudonls» 
tanto  et  nostrorum  reprehendebatur  secularitas  ex 
levitate  morum  et  abusione  indisciplinationis.firat 
enim  summa  oportunitas  quibusque  nostri  ordinis 
perire  volentibus  ex  peregrina,  ut  dixi,  veniente  et 
abeunte  multitudine,  tum  ex  confracti  monasterii 
vasta  reparandaque  amphtudine. 

4.  Et  quoniam  quicquid  a  discipulis  delinquitur 
ad  abbatem  respicere  beatus  Benedictus  testificatur, 
extendit  pius  et  cautus  salutis  nostrae  monitor 
manum  suam  ad  percutiendum  abbatem  Adelardum 
quia  remissius  multo  agens  quam  necesse  est  ani- 
mabus,  nonopponebatseadtantum  animarum  pe- 
riculum  et  ad  advertendumimminentisfuroris  Doi 
exterminium,  Percussit  igitur  eum  Dominus  sen- 
suque  alienavit,  ut  etiam  inter  signa  et  miracula, 
quibus  perbeatum  Trudonem  vitam  nostrorum 
emandandamcotidieammonebat,exhocammonit08 
fratres  terreret,  territos  animadvertere  faceret, 
quod  eorum  peccatis  facientibus  ille  sensu  esset 
alienatUB,  cujus  ducatu  regi  deberent  nutantes  eo- 
rum  gressus.  Ductus  ilaqueest  Leodium  ad  mona- 
sterium  beati  LaOrentii,  ibique  freneticorum  more 
factis  multis  diebus  in  cripta  beatae  Mari»  semper 
Virginis,  curari  tandem  meruit  ejus  intercessione 
ad  sepulchrum  beati  Wulbodonis  episcopi  ( 1 94} .  Sed 
neque  sic  sentire  voluit  nostrorum  mcda  csdtas, 
quam  pie,  quamcautemanum  misericordiieporri- 
geret  eis  diyina  misericordia,  in  flagello  sui  capitis 
periculum  ammonens  totius  corporis.  Quin  magis 
impetu  irrevocabili  ferebantur  ad  omne  quoderat 
eis  desiderio  et  voluptati,  capta,  ut  superius  dixi 
oportunitate  ex  circumstrepentiperegrinorum  mui- 
titudine  atque  ex  vasta  fracti  monasterii  amplitu- 
dine.  Tum  qaia  si  quid  forte  concupiscenti<e  ^*  cu- 
jusquam  deerat,8upplebatsingulisadplacitum  suae 
pruriginis  effusissima  oblatio  sepulchri  beati  Trudo- 
nis ;  non  enim  noxias  manus  a  tanto  sacrilegio 
continerecurabant.  Latere  ista  omnino  non  potue- 
runt  dominos  nostros,  sdlioet  Mettensem  et  Leo- 


VAHIiE  LECTIONES 


^*  qntdeeit  i\  '^*  concupenscientie  1* 


(194)  LeodieniiB  qui  obieratanno  i02i , 


miM 


8i 


mmm  A«BATis  s.  li^uDONis 


52 


(tie^smgl4gcopo««qaM»iinmamTidaruaicle|atioAe  A  ^iiam$mmachis,  utregiuhip^evaric^UoipsimauciO' 


majora  satis  veritate  cceperuat  ind^  credere»  abba- 
temque  gravissimis  exactioaibus  et  frequentibus 
audientiis  supra  posse  gravare.  Nam  clerici,  quos 
in  exiciale  malum  suum  parvuios  educarat  iuter 
scolarespueros  noBtros  stulta  abbatis  seniorumque 
iadulgentic^,  rem  sibi  ex  prima  familiaritate  aimis 
uotam  cumaugmeato  deteriore  per  multorum  ora 
spargebaat,  ipsosque  episcopos  modo  litlerarum 
tr^asmissione,  modo  preseati  suggestioae  ia  ao' 
strorum  omaium  ejeciioaem  etaliorum  moaacho- 
rum  iatroduotioaem  vehemeatissime  acceudebaat* 
Quorum  impudeates  liaguae  atque  impudeatiores 
Utter®  plus  caeteris  omaibus  delatoribus,  plusque 
ipsa  fao^aremsemper  augmeataate,  aostrisqui^os 


ritat^et  ^tmtia  em$nd$iwr,  ita  tamen  secuncUitn 
madm  regulamt  ut  rubigo  vam  sic  abradatur,  ne 
iesta  hmanm  fragiliUUis  penitus  commintuUur, 
Peccatii  quidemnastris  exigmtibus,Ucet  $erotamen 
recognoicimus  factos  nos  esse  obprobriwn  omnilms 
per  circuitwn  nostrum,non  tamen  cuncta  aera  essc 
qu»  loqi/kuntur  adversum  nosmalignm  linguw  odio 
nos  habentium.  Quapropter  si  canonicum  hoc  est 
si  regulce  nostras  consentaneum,  si  vestrw  religioni 
iiebUum,$iusibus  wccUsiasticis  usHatissimum,date, 
oramus  pranisque  tam  mentibtiS  quam  corporibus 
imploramuSfdate,  supplicamus,date,  piissimidomini 
nobis  abbatem,  quoniam  nosier  defunctxis  est,  Cum 
datus  ille  nobis  fuerit,  de  omnibus  quibus  infamati 


educaveraatexicialesyUt  dizi,  fuere,  Unde  factum  B  sumus,  quibusque  hodieacousamurtam  falsis  quam 


est  ut  duo  supradicti  episcopi,  Metteasis  scilicet 
Herimaaauset  Leodiensis  Heyaricus,pari  ia  uaum 
coa^pirarent  consilio^  quatenus^  si  superstes  adhMC 
defungeretur  abbas  Adelardus  secuadus,  auaquam 
nostrisexnostrisabbasdareturiSed  ad  evacuandam 
irr^ligiusitatem  eorum»  alius  filiquis  religiosus  eis 
iatroducei^etur.  Boaum  siquidemetutile  coasilium, 
^i  mfigi^tra  di^pretioae  et  aoa  ir^  v|adice  es^et 
coa^unuaatum.  Quidplura? 

5.  8  Idus  Decembris  abbas  Adelardus  secuadus 
defungitur»  fratrum  electio  Mettis  respuitur,  3.  ^^ 
Idus  Augusti  ia  capitulo  aostro  ab  utrisque  episcopis 
cun^religiosistam  dericis  quam  moaacbis  cpavc 
aitur.Affuit  et  abbas  Saacti  Laureatii  Bereagarius 


veris  vocibus,  magistraregulaipsoii9l) ordinante, 
vobisetiam  siplacetpres<mtibuSiSatisfacere  et  emen- 
darCt  parcUi  sumus.  Qui si  prius cuiquaminderes^ 
ponderedebemus,sanctusistevesterdecematconven' 
tus.  Electusnoster,  cumnontantum  careat  crimine 
sedomniquoque  malasuspitione,  isque  nulla  possit 
auctoritate  respuijSi  nostris  tantum,licet  falsis.re- 
probatur  criminibus,detur  nobis  cuicumque  vobis 
plaeueruit  alius.Non  contradicim^s,quin  libfnter  dn- 
nuimus  dummodo  habentes  caput  purgari  et  emen- 
dari  sub  ocuiis  ejusexhispossimus,quibus  vel  pre- 
s&Ues  vel  absentes  arguimur, 

7.  Et  quidem  erat  electusille  vir  peroptimus,pru- 
deas  et  religiosus  monachus,  humaaa  divinaqqe 


(195)^  et  magufiB  vit»  et  aomiais  Fraaco,  magister  q  pagiaa  adprime  eruditu8,diuque  loci  aostri  prepo- 


spolarumSaactiLamberti  religiosus  (i96).Recitaa- 
tur  sub  piaaimn  audieatia  delatrices  Utter®  ab  iai- 
quis  ilUs  clericismaleque  nobis  famiiiaribus  datm 
asscribuntur  iUis  et  iUis  de  aostris  9lm  atque  a\m 
crioi^iaaUoaum  i|ifamissim8enot«,  deinde  omaibus 
pro  haciafamia  fratribusinconimupe  precipitur,  ut 
e}^iUo  longe  lateque  per  diversa  coeoobia  feraatur. 
Totum  poadus  capituU  die  iUa  ip  aoslros  coaver- 
titur  ;  aoa  eaim  erat  qui  misereretur  quibus  jam 
dudumcaecitate  suaobduratis  loagaaimus  Domiaus 
taadem  iavehebatur  iratus.  Tamea  petita  vixque 
impetrata  audieatia,  uaus  ita  respoadet  pro  om- 
aU>U8  : 

^.Licet  peccatanostra,  odomininostrietepiscopi 
vosque  sanctus  tam  clericorum  quam  religiosusabba- 
tum  et  monachorum  conventus^  alienenl  pia  corda 
vestra  a  nostri  miseratione,  tqmen  debita  justicise 
piique  judicii  regula  nunquam  debet  vacare  ab  uni- 
versalimatre  virfutumfSancta  discretione.Si  a  regula 
sancti  Beneiicti  quam  pfofesii  sumus  hactenus  ut- 
cunqv^  4^Viavimus,}ccircoregulam  datam  e^ecre- 


situ8,aomine  Gerardus,  ex  discipuUs  Gunirani 
ahbaUs  supersUtum  adhuc  unus.  Sed  tanta  fuerat 
proh  pudor  ^^ !  infamia  eUgenUum,  ut  prejudicans 
prevaleret  adversus  eiecU  meritum  ;  quoniamque 
Dei  benignitate  et  paUentia  abuteates,  aurem  cor- 
disa  clamoreejus  diu  averleraat,  effectum  peUtio- 
nis  sufiB,  licet  justffi,  licet  regularis,  justo  tamen 
Dei  judioio  assequi  aonpoteraut.Quid  plura  ?  Sol- 
vitur  taadem  die  iUa  capitulum  cum  ira  magaa  et 
iadigaaUoae  episcoporum. 

8.  Ratioue  et  regalari  auctoritate  se  premi  dissi- 
mulaates,  tamea  ooculte  iagemisoebant,  sed  tam- 
quam  ministri  iraet  virgafurorisDomini  in  nostros 
eUam  voleates  assenUri  non  poterant.  Satagebaat 
D  ergototadieilla  simuIiUtquifori  iaexUium  relucta- 
reutur,  viribus  et  igoomioiose  sequenti  die  demo- 
aasterio  et  oppido  ejicerentur,uU)ue  ejecU  miseraUo 
nebumaoa,  a  nuUo  reciperenturveliahospitio.PrO' 
gressusia  pubUcum  episcopus  Leodieasis  Heyoricus 
stolatus  auctoritate  episcopaU  per  bannum  omnibus 
ia  episoopio  suo  precapit,  ut  et  hospiUoeis  non  in- 


VARIiC  LEGTfONRS. 


'♦  13.  D.    "  dolor  D. 


NOTit:. 


(195)  Qui  prffierat  suo  mooasledo  inde  ab  anno 
i076  :  cf.RuperUChron.  Sancti  LaurenUi  Leodiens. 
0,  44. 


(196)  de  quo  vide  Mon.  Germ.  SS.  IX,  2, 

(197)  ScU.  abbate, 


53 


GESTA  ABB.  TRUDON. 


S4 


dolgereat,  ct  cuicqoid  babere  inTfinirentur  primo  K  enim  illirequirenii^suntt  quam-  aHqui  de  alieni$ 


Ulis  obviaates  impuae  distrabereat.  Res  miserabi- 
liter  miseraada,  et  aisi  judicio  Oei  accidisset,aullo 
Dei  ei  hominum  judicio  susoipieada.  Sed  ae  forte 
in  judicio  duorum  istorum  episcoporua  occultum 
Dei  judicium  videamurrepreheadere,  siaamuscum 
reTcreatia  j  ustum  j  udicem  Deum  peocata  aostrorum 
per  istos  puaire:  hoc  tantum  ad  mi^eriam  eorum 
Teraciter  referamus,  quod  etiam  uoa  ioteUigeates  ^ 
miaistros  \tm  Dei  et  virgamfuroris  Dowai  se  e9se« 
esse  taipeQ  merueruat  et  pro  peccatis  9ui9  peccata 
aliorum  puoire,  atque  ita,  ut  aoa  ipodQ  boo  fieret 
siae  revereatia  monachici  ordiais,  «ed  etiam  9ige 
compassioaeiahomioos  peccatoressaitem  extremm 
humaaitatis  ^.  Qua  eaim  regul^i  quis  oaaoR,  quis 


cgcclesiis  preferantur.  Uabeatunusquisque  fructum 
suxmililiaincBCclesiasua,  inquasuam  super  omnia 
Qfficiatransegit  cBtatem;  in  aliena  stipendia  minime 
aUer^obrepatf  nec  aliidebitamaltersibiaudeal  ven* 
dicare  mercedsm*  Um  suat  auotoritatas  sedis  apo-* 
stolicflB. 

il.  Quod  si  quis  domiaum  istum  et  religiosum 
quideo)  Tirum,  Lauzoaem  abhatem,  ex  eo  ooaatur 
defeadercquiafacieateipsiusfamosareligioaecon- 
seuseriatia  eum  duoepiscopiisti  de  Tioleata  ejui 
ia  gostros  preiatione,  audiat  se  iode  redargui  hac- 
^usdemNicholaipapcBad  eundem  Egiloaem  aucto. 
TxiSileiQuid  au^em»  iaqu;t,  suffragatur  consensus 
^piscoporumtubinonpro  regulispaternis,  sedcontra 


ordo,  quffi  leges  hoc  auctorizaut,  ut  defuacto  suo  3  r^gulas  adunatur  f  Et  paulo  post :  Cujuseunqtteitd'' 


abbate  monacbi  abbatem  regulariter  peteates,  et 
quicquid  de  eis  vel  fama  mentitur  tcI  Tcritas  per- 
hibet  n,  secundum  regulao^  suam  tcI  purgare  tcI 
emendareTolentes,ireantedatum  abbatem  abepi- 
scopo  in  exiliuin  compellantur,  et  nisi  assentiaut, 
slola  el  banno  omnes  in  episcopio  christiani  ab 
eorum  hospitalitate  interdicautur?  Sed  cum  rcTe- 
reatia,  ut  dixiipusjustum  Deijudiciumiuistorum 
iojusto  judicio  suscipiamus,  proximioremque  Dei 
clemeatiam  indubitanter  credamus  esse  erga  illos, 
qiios  dignatur  eorripieado  ilagellare,  quam  quos  TO- 
luit  ministros  ir«  suse  et  Tirgam  furoris  sui  esse,  si 
tamen  in  humilitate  conscientiae  suae  sciunt  corre- 
ptionem  Dei  suscipere. 


quesitsanctitatisdono  quilibet  preditt4Si  alienosnan 
debet  laborespreripere,  quippecumjubeturnil^il  «o- 
r  14171  quceproximi  sunt  aliquo  modo  poncupiscere.  Eo 
ipso  enim  qi40  quisque  alteri  pertinentiajura  surripU, 
sanctitasgraiiamperdit ;  nam  qums^netUtis  vendicat 
mercedemalteridebitatnt  Quss  u^nctitas  altenus  siki' 
metfructus  t4surpat1  Gontra  hac  «cclesiastiaa^  aa* 
ctocitates  pi  sedis  apostoUc»  iatardiotioaes,  l)o#t 
saactus,licet  justus,  Ucetreligiosus,  Ucetsuffragaate 
ilU  duorum  episcoporum  consensUi  peccatis  nostro- 
rumitamerentibus,  domnutliaazo  abbasestsuper 
nostros'introductu8.  Donum  tamen  rerum  tempo- 
ralium  et  cura  committendarum  ei  aaimarumdUa- 
tum  est  ab  episcopis  usqqe  Q.  K^i.  Sept.  Die  yerQ 


9.  Episcopi  igitur  nec  justfiB  petiUoni  nostrorum  ^  capituii  conTcaeruatia  chorum  ad  Te^peros  omaef 


acquiescentes  nec  Deumin  se  nostros  persequi  pro 
peccatis  tam  suis  quamnostrisinteUigentes,  spreta 
nostrorum  digna  elecUone  et  qusB  reprobari  non 
poterat  aUquaregulariobjectione,  sicut  jam  dudum 
deliberaTerant,  sequenUdie,  stupenUbus  oculis  mo- 
nachorum,  introduxerunt  in  monasterium  nostrum 
Lanzonem  quendam  de  coenobio  sancU  Yincentii 
Mettis  abbatem,  Tirum  quidem  religiosum  et  inter 
reUgiosos  nominatissimum,  at  nichU  reUgioni  ejus 
detraxissent,  si  tamdiu  a  regimine  coenobii  nostri 
absUnuissent,  doneccanonica  auctoritas  etiam  re- 
pugaantem  eum  ad  id  pertraxisset. 

10.  Namnisi  mefaUuatauctoritates  sedisaposto- 
lic®,  sciiicet  CoelesUno  papa  precipiente  necnon 
etiilud  idem  Nicholao  papa  ad  Karolum  Francorum 
regem(198)et  EgUonem  episcopum  Sennensem 
multipUciteriterante  (199):  lllicitum  est  in  aliena 
stipendia  quenquam  obrepere,et  ex  transverso  venien- 
tem  in  eastraintei* qux nonmilitavit  ducatum arri- 
pere,  Tunc  tandem  alter  de  altera  eligendus  est  ceccle- 
tia,  sids  civitatis  ipsius  clericis  velmomachis  nuUus 
dignu$inveniripotuerit,quiordinandussit,  Primum 


confratres  nostri,TesUente8  chorum  formosis  Tirii 
magnarumpersonarum  et  eruditis,  apprime  in  om- 
nibus  officiis  fficclesiasticarum  iastitutionum.Felix 
quidemfficclesia  tot  et  talU>u8  et  taatis  yiris,  si  aoa 
iratum  habuisseat  sibi  Deum  patrem  pro  peccatis 
suis,  Tel  iram  ejus  scisseat  portare  ia  bumiUtate 
cordis  et  coatritioae  carnis.  Sed  quid  moror  ? 

12.  Kademnocte  inteUigentes  ab  amiois  quod  se- 
q!ieati|die  Tioleuter  et  contumeliose  truderenturia 
exiUum,  si  iu  claustro  esseut  iuTeati.  paToredisso- 
luU — ut  esthumauanatura  et  maxime  formidolosa 
simplicitas  monachorum  — fuga  sibicousulueruat. 
Uqus  tantumeorumLuiponomine,  exUiosibi  xpagui 
quam  f:iga  electo,  transmissus  est  Leodium  sub 
Berengario  abbate  apud  **  Sanctum  Laurentium  ; 
paucissimi  Tero  cum  abbateLanzone  remanserunt, 
Gerradas  scUicet  prepositusiUenostrorum  electus, 
necnonet  BUgerus^Herimannusquoque  seniorcum 
anlio  Herimanno  nepote  suo,atque  Engo  qui  paulo 
post  missus  est  Mettis  ia  exiUum,  oeterorum  Tero 
plurimis  per  Flaudriam  et  AagUam,  Datiam  et  Sa- 
xoai&m,  regaum  quoque  Theutonicorum  dispersif . 


VARIiB  LECTIONES 
**  indulgentes  D.  ^    necessitaUs  D.  ^  prohibet  T  ^  reprobandi  Mansi.  h  ut  Uansi  •^    deest  i\ 
•adi*. 

NOTiE 

(108;  Nioolai  i  ep.  M  Manti  XV,  39i .  «... 

(i99)  NicoUii  i  ep.21   Appeodioe  apud  Mansi  XV|  393.  Tune  -^  meresdemtmX  verba  Oeslestini  I* 


55 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


56 


Parsminiina,  habiknsibi  retento,  per  diversa  cob-  A 
nobia  hospitabatur,  pars  maxima,  nichil  sibi  de 
monacho  retento,  presbiterorummoreper  diversas 
parrochias  vagando  ferebatur.  Sed  et  Leodii  et 
Coloniee,  post  irae  Dei  super  locum  nostrum  poeni- 
tentiam  et  redditam  nostris  miserationis  suae  gra- 
tiam,  vidimus  nonnullos  eorum  inter  clericos  sub 
clericorum  habitu  consenuisse  in  ordine  canoni- 
corum ;  Leodii  inmonasterio  sanctSBCrucisnecnon 
et  sancli  Johannis,  ColonisB  in  monasterio  sanoti 
Georgii. 

13.  Interea  Lanzo  abbas  duorum  fultus  auctori- 
tate  episcoporum,  cospit  strenue  de  temporalibus 
et  spiritualibus  apud  nos  agere,  advocata  sibi  de 
Mettensium  "  partibus  religiosorum  monachorum 
multitudine;  sednescimusquo  occulto  Dei  judicio>  3 
gravissimacontritusest  divinitus^^adversitate^  dum 
humana  nimium  forsitan  elevaretur  prosperitate. 
Nam  tercio  prelationis  ejus  anno  (200)  super  no* 
stros  7  Idu8  Martii  (an,  1085)  combustum  corruit 
miriHcum  illud  et  pulcherrimum  operis  monasterium 
no8trum,quod  incomparabilibusinhac  terranostra 
columnis,  ettecturairrecuperabilipene  consumma- 
verat  pia  sollidtudo  abbatis  Adelardi  secundi ;  tan- 


tumque  fuit,  non  dicam  infortunium,  sed  ut  dixi  * 
occultumDeijudicium,utdeunadomuncula,  longe 
quidemjposita,  in  totooppido  nostro  solum  nostrum 
comburereturmonasterium.  Globus  namqueardea- 
tisstraminisaltissime  seattoUens  abincendio  flam- 
mivomantis  domunculsB,  dicitur  visibiliter  tandem 
corruisse  super  nidum  cyconi»,  in  una  duarum  tur- 
rium,  qunest  juxta  orientales  absides  in  australi 
latere*;  et  oppidanisad  clausum  ostium  monasterii 
concnrrentibus,  sed  fratribus  oausam  nescientibus, 
tamdiu  protelatum  illis  esse  introitum,  donecvis 
ignea  inexpugnabile  sibi  preoccupasset  totius  domus 
imperium.  C2ecidit  igitur  tandem,  cecidit  illud  mo- 
nasterium,  cujus  simiie  amplius  nostrum  nonhabe- 
bit  coenobium,  lUflBque  mirabiles  coIumneB,  super 
quibuslabor,  expensaB,  studium,  opus,  pulchrltudo, 
magnitudo  referri  digoe  vix  potest,  ita  funditus  igne 
resolut8B  corruerunt  ut  de  duodecim  reformari  noa 
posset  ilio  similis  preteritarum.  Sed  a  tam  luctuosa 
descriptione  paululum  hic  jam  respirare  oportet, 
et  secundi  libri  iine  terminato,  ad  tertium  inchoaa- 
dummolestum  animum  recreareclementioriotio. 
*  Sita  ad  dexteram  capelle  SanctiTrudonis  in  su- 
periore  margine  addidit  interpolator  1*. 


EXPLICIT  LIBER  SECUNDUS,  INCIPIT  TERTIl  S. 


i.  Dum»  gravi  sollicitudinum  mearum  pressura  G  bustum  estmonasterium  nostrum,  scicilet  7.  Idus 


urgeor,  tenue  nimis  viliterque  scissum  ipse  repre- 
hendo,  quicquid  in  hac  ordita  telatexuissevideor. 
Sed  quid  ?  Si  talis  non  fuerit  res  peracta,  ut  digna 
sit  ita  permanere,  tantum  saltem  conferet  ex  sua 
yilitate,  quod  quandoque  coget  erubescentem  se  in 
melius  stilum  commutare.  Interim,    lector,  ani- 
madverte  quod  scribitur,  non  quam  bene  scribitur. 
Annoigitur  dominicaB  incarnationis  1082  obiit  ab- 
bas  Adelardus  secundus  8.  Idus  Decembris ;  3.  vero 
IdusAugusti  capitulum  actum  est  superconfratres 
nostros  a  duobusepiscopis,  Herimanno  scilicet  Met- 
tense  et  Heinrico  Leodiense  ;  qua  nocte  dispersi 
sunt  omnes  confratres  nostri  preter  paucos,  quos 
superius  nominavi"'.  9.  autem  Kal.  Septemb.  ^  (201) 


Martii  annovidelicetdom.inc.  1085"*'.  Hildebran- 
duspapa,qui  et  Gregorius  *>  est  appellatus,et  Hein- 
ricus^^Romanorum  imperator,  qui  Leodii  obiit  filii 
persecutionem  fugiens,gravissimi8  discidiisregnum 
et  sacerdotium  hac  illacque  miserabiliter  distrahe- 
bant**.  Quare  imperator  faventium  sibi  episcoporum 
Mogonti{B*conciliohabito,  suique  pap»  Clementis 
appeIIati,Ravennatium**  scilicet  archiepiscopi,  au- 
ctoritate,  ut  sibi  videbatur,  roborato,  Herimannum 
Mettensem  episcopum  hostem  imperii  puplic  um  adj  u- 
dicatum,  quoniam  ^  sequi  contra  imperatorem  vi- 
debatur  Gregorium,  abjudicari  fecitMineodemcon- 
cillo  totoquo  alienari  Mettensium  dominio  (202),  8U> 
bate**  quodam  Sancti  arnulti  Mettis  Gualone  dicto 


Lanzo,  abbas  Sancti  Vincentii  Mettis,  ordine  **quo  D  episcopo***  proeo  supposito  ^o*. 

secundo  libro  disserui »,  abbatiam  nostram  regen-         *Ante  hos  vero  annoscum  interpolatoruna  linea 

damr  suscepit ;  tertio  vero  anno  introitus  ej  us  com-  erasa  V . 

YARIiE  LECTIONES 

^  Mettensibus  1*.  ^  Anno  Domini  1085  abbas  Lanzo  gravi  attritus  est  scripsit  xnterpolator  i\  drnbus 
Hneis  «rasu,»  utd.  desunt  {\»  quam  i\  «  nominavimus  D.  »  Anno  sequenti  addtt  interpolator  in 
rasura  I*.  »  memorato  addit  D.  •<>  quo  —  disserui  desunt  D. «  ita  D.  «  Vll  addunt  D.  et  inierpo* 
lator  1*.»»I1IL  ree.  man.  tn  1.  •*  distraxis  sent  interpotat,  in  rasura  1*.  »  rasura  1*.  ••  Ravennen- 
sium  D.  ••quoniam  — •  Gregorium  desunt  D.  ••  interpotator  i\  fecisset.  ••  abbatem  quendam  interp, 
1*.  »••  Gualonem  dictum  episcopum  interpA*.^^^  supposuit  «iwer».  1*. 


Lipposuit  tnterp. 
NOT;E 


(200)  l.e.  anno  1086.  Si  revera  ut  ex   sequenti- 
bus  patetcombustumest  monasterium  anuo  (1085), 
erravit  auctorin  computando  abbatis ;  eratannus 
secundus,  Cf.  etiam  infra  IX,  29  ;  X,  15. 
.    (2Q1)  Ita  legendum  esse  non  Decemdris,  quo4 


exhibent  codices  Dachery,  ex  antecedentibus  II, 
llpatet. 

(202)  Vide  Sigebertum  ad  huno  annum  et  Macsi 
XX,  613.  De  Walone  vide  Hugoais  Flav.  Chron. 


57 


GESTA  ABB.  TRUDON. 


58 


2.  Inierea  Luipo,  anus  de  fratnbus  nostris,  ille  A  sibtvitQBpresidiumfecit.Quffiresperniciosissimum 


inqaam  qui  Leodii  apud  Sanotum  Laurentium  exilii 
sententiamsusceperat,fugaexiiium  evadit,  necessi- 
tate  quidem  ea,q  uia  Leodensium  episcopu  m  longius 
eum  velte  in  exilium  mittere  sensit.  Quid  cum  per 
omnes  quos  utiles  sibi  fore  existimabat,  per  ipsum 
quoqneimperatorem  apud  abbatem  Lanzonem  omni 
humiiitate  ageret,  ut  reoeptus  in  claustro  suo,  quo 
DDtritus  fuerat,  ordine  quo  et  alii  vivere  posset, 
Qulio  modo  impetrare  yaluit.  Atille  cumparentibus 
sui^sLoYaniljinterdum  vero  Salechem  atiasque  non- 
Donqnam — nobiliterenim  natus  fuerat— depatrimo- 
niosuo  tristis  et  merens  <«  vivebat.  Sed  auditisinimi* 
citiis^qn»  inter  im  peratore  m  et  Herimannum  Metten- 
sem  obortn  f uerant  et  quia  abjudi  catum  ilii  episcopa- 
tum imperator  cumomnibusappenditiis  ejus, simu-  b 
etiam  et  abbatiam  nostram  eademlege  babebat  in 
manu  sua  *<*,  iocutus  h>atribus  nostris  qui  Gande 
in  monasterio  sancti  Bavonis  exulabant,  necnon  et 
quibusdam  qui  abbatem  Lanzonem  aliquantum  cum 
eo  morali  tandemeffugerant,  simul  etiamaiiquibus 
qui  cum  eo  adhuc  erant,ut  multa  interea  hac  illacque 
preteream,  ab  imperatore  tandem  obtinuit,  ut  susce* 
pto  dono  abtmtiffi  nostrae  de  manu  imperatoris,  per 
duos  comitesejusin  eam introduceretur,  Gerardum 
scilicetdeoastelioquod  diciturde  Guassenberge^**, 
et  Gozwinum,  avunculum  ejus  de  castello  quod 
dieitur  Heinesberge.  Hfficautem  ea  geri  videbantur 
ratione,  quia  absque  electione  domnus  Lanzo  in- 
troierat,  fratrum  electioni  superpositus,episcopatus 


postea  exemplum  nostris  extitit,  fiducia  tanti  presidii 
factis  rebellibus  in  excidium  totius  loci  nostri ;  non 
tamen  vir  reiigiosus  ita  ^  intellexit,  cum  eam 
ascenderet,  qui  nil  ex  ea  nisi  vitam  sibi  servan- 
damcogitabat.donecepiscopiauxiliosalvusevadere 
posset.  Sed  seditiosus  populus  noster  et  ad  omne 
quod  est  turbee  etdiscidii  levissimus  ;hujus  viri  ne- 
cessitatis  leviter  inmalopotuit  meminisse,  oblata 
sibi  rebeilandi  et  calumniam  faciendi  occasione. 
Undeipsi  aliquando  meminimus^etpost  presentes 
vidimus,  non  solum  oppidum  nostrum  incendio 
prorsus  conflagrasse,  verum  turris  hujus  occasione 
plurimamiserabiliaineoaccidissecumhumanisan- 
guinis  larga  effusione  (203). 

3.  Igitur  quidam  de  fratribus  nostris,  qui  prela- 
tionem  Lanzonis  abbatis  ferebant  inviti,  ad  Luipo- 
nem  statim  se  convertunt ;  beneficiati  ecclesiee  prseter 
paucissimos,  nocnon  et  oppidani  fidelitatem  el  fa- 
dunt.  Lanzointerealetanias  rogationum  (204)  intra 
parietes  templi  agebat  cum  paucis  monachis ;  Luipo 
per  oompos,  ut  mos  est,  oum  multis  de  fratribus 
nostris  et  turba  laicali.  Homines  nostros  ad  hujus- 
modi  seditiones  facillimos,  et  modo  hac  modo  illac 
levissime  devios  usque  ad  nostra  quoque  tempora 
invenimus ;  quod  et  interdum  gravissime  experti 
sumus,  quam  diude  monachis  nostris  superfuit  vel 
unus,quicontendere  deabbatia  nostra  moliretur. 
Quid  moror  ?  Franguntur  tandem  ab  hominibus 
Luiponis  fores  monasterii  versusclaustrum,  et  abba- 


queMettensium,quiHerimannoabjudicatusYideba-  q  tem  Lanzonem  intra  turrim  coactum  ostium  exire 

non  permittunt.  Tantam  eum  in  ea  necessitatem 
audivimussustinuisse,utaIiquotdiebusapauperio- 
ribus  mulierculi  per  fenestras  aleretur  grosso  et 
aridopane,  vasculoqueparvissimae  refocillaretur  «^ 
aquflB.  Sic  et  sic,  et  hflec  et  illa  per  1 5  dies  sUnt  inter 
eos  acta.  Quinto  decimo  demum  die,  inlqua  fuit*<» 
secunda  feria  pentecosten,  5  scilicet  Idus  Junii, 
misitepiscopusLeodiensisabbatemBerengariumde 
coenobio  sancti  Laurentii  Leodii,  et  aslu  simplici 
ereptum  abbatem  Lanzonem  de  nostra  turri,  cum 
eodem  abbate  manere  fecit  Leodii  in  monasterio 
sancti  Laurentii.  Fecit  etiam  ibidem  servire  ei  quio- 
quid  habere  videmur  in  Sesnin  »*»  (203)  ct  in  Jema- 
pia  etin  Villario  etin  Orele  (206),  deliberans  interea 
quid  de  Luipone  ageret.  Post  heec  nichil  moratus 


tur,  in  manu  imperatoris  habebatur,  oujus  capiti 
inheret  ^  nostra  abbatia.  Quare  imperator  Lanzo- 
nem  tanquam  invasorem  removere  posse  sibi  vide 
batur.  et  fratribus  nostris  suum  electum  dare.  No- 
stro  tamen  judicio  non  videtur  coherere  hsecratio ; 
cum  siqoidcontra  oanones  actum  esset  ab  episcopis 
innostros,de  Lanzone  apostolica  prius  cohercendum 
essetauctoritate,quamillicita  impratoris  potestate. 
Sed  apud  mortales  per  mortales  nichil  juste  ratio- 
nabiliterque  igitur,  oum  rationis  justicifieque  regula 
Deusjudexjustusvictapatientiainsurrexeritiratus. 
HactamenrationeetordineLuipoabbatiamnostram 
primum  visus^estintrasse;  quisitumet  postmodum 
gratis  et  per  ostium  intraverit^  testabuntur  sequentia 
ipsins  operis.  Intravit  igitur  7  Kalendas  Junii  {an. 


1086)  in  pompa  magna  militum,  qua  die  secunda  ^  Luipo  Mettis  proficiscitur,  et  redditum  Gualoni  ba- 
feria  fuit rogationum.  Cujus tirannidem  Lanzo  veri-  culum,qui  super  Herimannum episcopusibi diceba- 
tus  intra  parietes  se  continuit,  turrimque  preoccu-  tur,  ab  eodem  recipit,  presentibus  ibi  de  fratribus 
pans  cum  paucis  monachis  vitfle  sibi  eam  solatium  nostris  multisetdeoppidanis  melioribus.  Episcopus 
fecil.  Primus  quidem  ipse  fuit,  qui  turrim  nostram     Leodiensis  hanc  presumptionem  **•  Luiponis  con- 

VARLB  LEGTIONES 

i«  Vixil  qui  sequenti   auno  soilicet  1086  interp,   i».  *«  suis  D.  »•*   Guastenberge  1*.   »*  inherebat 
r.  ««•  deeit,  i\ ««  a.  r.  1*.  ^  fuit  —  Junii  Desunt  D.  *••  Seni  1*.  Sesuin  D. »»»  de  hac  praesumptione  D. 


mTM 


(203)  Cf.  X.  U,  15. 

(204)  Quae  celebrantur  ante  Asoensionem  Chri- 
sU. 


(205)  Seny  haud  prooul  a  Huy. 

(206)  Oreye  inter  Sanctum  Trudonem  et  Leo- 


dium 


59 


RODULFl  AB3ATIS  S,  TRUDONIS 


60 


tewptumqudecclesiasaaotiLamberMsui^tawabba-A  Qccupatte  eum  a  raditu  arcerei,  donec  domiQus 


tibus  quam  archidiaconibus  totique  simui  sscclesiae 
couqueslus,  eorum  judicio  Luiponem  excommu- 
picat  17Kal.Julii,  octavisscilicetPenteoostea,  om- 
nesque  adberentes  ei. 

4.  Heu!  beul  Nunc,  nunc  invalescit  materia  de 
miseriarum  nostrarum  miserrima  relatioae,  sub 
cujus  pondere  mens  colUsa  bebitudine  sua  stilum 
quoque  hebetem  facit,  borroreque  informis  monstri 
et  enormis  materiaB  timet  in  lucem  prodire.  Dicep- 
dum  enim  bic  erit  posl  primam  el  miserabilcm  illam 
mirabilis  quondam  tlamma  faciente  templi  nostri 
ruinam  secundo  vix  anno,  et  qu^si  calidis  adhuc 
templi  cineribus,  quomodo  totum  oppidumnostrum 
in  una  quasi  favilla  corruerit,et  humanus  sanguis 


eorum  Luipo  ab  imperatore  pace  babita  rediret. 
Tantaque  erat  cfecitas  judicioDei,eorum,qui  vide- 
banturinoppidonostrosapientioresetnatqmajores 
ut  non  attendere  vellent,  quam  pessimum  tiaem 
haberet,  quod  domus  Dei,  illis  cooperantibus  aut 
consentientibus,  sive  non  resisteotibus,  fiebat  mill- 
tum  presidiumi  quia  immo  spelunca  latronum  et 
sacrilegorum  refugium.CcBperunt  iaterea  noTi  illi 
castellani  edificatam  sibi  munititionem  possiderey 
ruulto  Dei  contemptu  et  rerum  fficcleuasticarum 
abusione.  Nam  cortinis  et  tapetibus,  quibus  tuno 
multisetpreciosis  abundabat  nostra  fiBcclesia,  vela- 
bant  undique  ezterius  novsB  edificationis  su«  ciroa 
lurrim  ambulatoria,  subillis  et  circa  ea  protegentes 


non  modo  perustos  semirutosque  tempU  parietes  3  se  ab  ABStivaiis  solis  ardore,  et  bibentes  etmaadu- 


fo2daverit,verumaltiuslargequesupraipsasaltario- 
rum  crepidinesroraverit.Igitur  Luipoquid  faceret? 
£piscopum  Heipricqqo  inexorabilem  prorsus  sibi 
videt;  rem  igitur  suam  ad  imperatorem  iterum 
atquQ  iterum  refert.  Imperator  in  turbato  sibi  re- 
gno  et  sacerdotioegre  occqpatus,rem  ejus  usquein 
curia  Aquisgranidiffert.  Fitcuria  in  patale  Domini 
(an.  1Q87) }  assuatepiscopus  et  Luipo.  Longus  ii^ter 
utrosquepost  etanteimperatorem  verborum  confli- 
ctus ;  dedit  tandem  episcopus,  victus  terrore  impe- 
ratoris  magis  quam  legjbus.  Solvitur  cum  si|is 
omnibus  ab  excommuncatione  Luipo ;  sed  interim 
fratribus  nostri^  omnibusdivinointerdictoofficio, 
donec  dato  sibi  conductu  veniens  ad  audieotii^a^ 


cantesdormientesqueineisluxuriose.  Nam  spacium 
monasterii,  quod  est  a  turre  usque  ad  arcum  pri- 
mum  ante  ipsam  turrim,  muaitioni  suas  quasi  ante- 
murale  conjunxerant,  et  per  fenestra  trium  simul 
positarum  turrium  trabibus  ingentibus  longe  porre- 
ctis,  in  giro  extra  turres  placidum  aspectu  compo- 
suerant  ambulatorium.  Ibi,  ut  dixi,  cortinis  et  tape- 
libus  caBterisque  ascclesiasticisutensilibus  luxuriose 
Dimisabutebantur.CensumquoqueetaonooamquaB 
pertinebant  ad  prebendam  fratrum  gul«  suas  el 
libidini  prodige  nimis  servire  faciebant.  Nam  ioter 
magnos  et  parvos  vix  octojfratres  tuac  babebaotur 
apud  nos.  Qui  enim  Deum  timebant,  I^eodieasis 
episcopidispositione  per  alia  caBOobia  hospitaban- 


pacifice  LeodiidiscutereturLuipo,quomodoposset  q  tMr^etquidam^vestibusabjectismonachici^iClerica- 


de  eo  peticio  imperatoris  fieri.  Luipo  instante  die 
licetconductum  sibi  videret  deesse,  Cunradum  sci- 
licet  Uiterioris  Trajecti  episcopum,  qui  sibipromis- 
susfueratcoram  imperatore,tamen  ad  diam  tendit. 
Quem  ministri  Leodiensis  episcopi  excipientes  insi- 
diisjuxta  villam  Jupiliam  (207)  Leodio  proximam, 
graviter  verberatum  spoliant,  neque  tamen  sic  a  pro- 
posito  itinere  prorsus  deterrent.  Sedit  concilium  ; 
jubetur  Luipo  intrare.  Ille  non  abnuit,  dummodo 
spoliato  sibi  res  suas  restituerentur^  et  qui  eum 
introduceretpromissuseiadessetconductus,Iterum 
atqqe  iterum  et  usque  tertio  vocatus  cum  superius 
dicta  ratione  venire  noliet,  tandem  excommunica- 
tur ;  sicque  ***  tristis  ad  claustrum  reversus  res 
domesticasdisponitet  statim  ad  imperatorem  r^dit. 
Nec  mora  ;  fautores  ejus  consilio  simul  habito  de 
munienda  turri  nostra  deliberant,  et  quidquid  mu- 
nitioni  obsidionique  videbaturesse  uecessarium  p^ 
rant.  Eiigunturad  tale  negotiuo^  juvenes  audacis- 
simi,  multarumin  corpore  et  parentela  virium,  sed 
parvissimi  consilii,  ut,si  episcopusLeodiensis  Lan- 
zonem  abbatem  reducere  vellet,  timorturris  abillls 


li  babitu  exules  abutebantur ;  quidam  vero  illorum 
qui  cumLuiponeremanserant,  horum  omnium  ma- 
lorum  non  tam  incentores  quam  etiam  cooperatores 
existebant,  et  simul  cum  seditiosorum  furore  quasi 
oleum  in  igne  rebellionum  insania  effervebant. 

5.  Quorum  scilicet  turrensium  insoleotiam  cum 
majoresoppidanorum,  tardequidem  nimium,cobi- 
bere  vellent,  nullo  aiodo  jam  poteraot,  quia  et  "* 
parentelaet  armis  insuperquefortibenequestipen- 
diata  munitioneconhdentes,admodum  quemexoes- 
serant  fedire,  jam  nisi  inviti  volebant.  Unde  fre- 
quenler  inter  eos  est  rixa  exorta,  inque  fori  medio 
et  intra  ipsum  atrium  cruenter  pugnatum.  Tunc 
demum  peregrinorum  multitudo  coepit  cessare,  quaB 
ui  superiusdescripsi  "*,  cotidiana  concertatiooe  ad 
sepulchrum  bealiTrudonis  solebat  oblationem  affer- 
re .  Nam  hioc  illos  dehortabat  ur  borror  belUcaB  immo- 
diabolicee  f aciei ,  quam  ex  armata  turre  impresseran  t 
latrones  iili  <<«domui  Dei ;  bincepiscopalis  terrebat 
intcrdictiOy  quae  sacrilegos  illos  preconabatur  ex 
oblationefideliumnon  dcberestipendiari.  Quidlon- 
giu8  moror  ? 


VARIifi:  LECTlOrjPS 
**A  Tunc  Liupo  merens  et  interpolat  in  rasura  [*,  ^^deest  i*.  *"  dixit  i\  »"  decet,  1* 

(207)  Jupille  ad  Mosam  in  ripa  dextrat 


61 


OBSTA  ABB.  TRUDON. 


68 


S«  ffit  ei  ftliit  ionamwabilibas  nostrorQm  pre-  A  aostro|tiiicepepat,aftdemhoraquaant6eum  vene- 


tnmptionibas  proTOoaius»Leodieasit  epiacopas  mo- 
Tit  tandem  exercitum  ad  expugnandam,  non  jam 
turiim  »ccle8i8B,sed  tpelunoam  latronum.  Igitur  <^^ 
Nonaa  Julii,  feriateeunda,  obtettamett  ab  eo  op- 
pklum  nottrttm,iptequereseditante  portamillam 
qos  exit  Sarchinium.  Erat  tuno  temporis  totum 
oppidom  nottrum  vallo  fortissimo  munitum»atqae 
desoper  pottibut  /ortittimit  magnitque  tabulis  *^* 
ooronatam  ;  tupra  tingulas  portat  turret  ligne» 
tminentiua  edificattt  stratttque  per  medium  et  vetti- 
taper  cirouitumoratibutfirmissimis  et  nullit  sa- 
gittarum  aeuminibut  perviit.Preterea  turrit  moaa- 
it^  firmiatima  quatianezceltain  medio  oppidi, 
iottarmontit,  eminebat,  quaiem  non  deceret  tuno 
tempons  babere  monatterium,  ted  oivitatem  belli* 
eotittimamautoatteilumregiuin.Tum  fortittimqs 
monatteriimurut,qui  in  antarioreannoeoncrema- 
tis  tecUs  adbuc  totusstabat  nudutjoogo  tuo  exte- 
riut  gjro  et  amplo  interiut  tpacio,  aptittimot  et 
plenot  aecaritatit  prebens  iilis  qui  in  turre  mora«- 
bantarrecetsat,Hititaquefreti  muaitionibus,  tum 
muititudinemaximabellieotorum  magnaqueauda- 
wt  viroram ,  quibus  temper  abundasse  oppidum 
nottrum  tcitur,  prima  die  obsidionit  frequentet 
tamerariotque  nimis  faoiebant  ia  eieroitumexour^ 
sat.ita  utepiteopum  locomoverifaeerent,etmajo- 
remtooramconvooaremultitudinem ;  potuitsentqae 
Qonmoltum  timereillam  obsidioaem,  nisi  propter 
iojuatam  eorumoautam  etdomut  Oeiprophaaatio- 
nem  Oeam  viodioem  habuisseot  expugoatorem. 

T.Orta  igitur  tequeoti  siatim  ^"  die  ioter  eos  est 
leditio,  aliis  de  deditiooe  murmuraotibus,  aliis  de 
repognationecoBolamaatibus.ltaqueinvititqui  tur- 
rem  occupaverant,alii,quos  jam  posoitebatincepti, 
obsidesepisoopotradunt^uttaQisrebussuis  et  oor- 
poramconoettatibiincolumitale,epitoopMscederet 
ib  oLaidione,  oppidani  a  rebellatione.  Sed  quae  pru- 
dentia,  quod  coosilium  effpgere  taodem  potest  j  udi- 
eis  ireB  Dei  judicium  ?  Nam  etiam  ipsa  poBniteotia 
iotardum  este  potet t  iofructuosa,  oum  facti  mali 
p(BQite(oosmagi8,oederebustemporalibus  ahquid 
perdamu8,quamutDeumquemoffeodimus  satisfa^ 
ctiooeplacaresludeamus.  Brat  tuoc  temporisadhuo 
inter  BruttenuoQses  (208)  et  nostros  Trudooieoses 


rapt,perquo8damrecessus  ultra vallum  io  oppidum 
DOttrum  trantiliuot,  oottrit  niobil  minut  quam  id 
tuapieantibutpro  paoelaudataet  datis  jam  obsidi- 
bus,  etideo  remisse  positisque  armis  ae  oontinen- 
tibus.  Priut  ergo  tileoter  igoe  iojeoto,  deinde  pe- 
dettri  populo  damoribus  io  id  ipsum  ooocitato,  de- 
mumigoe  et  ferro  totum  iovadit  exercitus  oppidum 
nostrum  spe  predst  oaptivaodorumque  eupiditate, 
000  raspioieotet  ad  reolamaotem  fermeque  solum 
reliotumepisoopumfquinichilBrustemiensiuminsi- 
djarum  sibi  con8ciu9,egi*e oimislBrobat  pro  acceptis 
obsidibus,  iaorima^que  et  grave  suspirium  dicitur 
fadi88e,cum  viotrioemflammam  videret  eoolesiam 
beat»  Mariffi  temper  virginis  corripuisse.  Nostris 

B  licetsero  adarma  tamen  audenter  convolantibus, 
per  plateat,  percompita,pernototiibimeliusquam 
illis  viarum  recefsus,  muitushostium  saoguis  effuo- 
ditur ;  bioo  tamen  eos  igne,  hino  armis  jugiter  cir- 
oumvaliantibus,  inque  fori  medio  gravissimo  eom- 
missum  est  prelio.Armorum  collisiane  et  gemituosa 
bumani  sanguiniseffuHionetetraetmiserabiiis  facta 
est  diei  illius  faoies,  borribilis  quoque  et  oruenta 
tota  fori  plaoicies.  Prevaluit  tandem  muititudo,  et 
oostros  io  atrium  retrogrado  ooguot  vestigio.Heu ! 
quaotumsaoguiuisibi  effusum  fuit,priu8quam  pos- 
teot  oostri  oompelli  iotra  portat  mooaiterii  1  Nam 
qui  supra  turrim  eraot  omoi  defensionis  genere 
hostes  miserrimeprooul  etpropeoonterebant,etiam 
quibusdam  ex  mooachis^qui  diu  postea  nobiscum 

Q  fueruQt"',acerrimeacciaoti8  adhujusdefensionem 
necessitatis. 

9,  Miserabile  erat  videre  a  fenestris  turris  san- 
ctam  im^ginem  PomiQi,saQctum  soilicet  or  uxifixum 
peodere,  et  io  expositum  saocti  Euoherii  feretrum 
ooogredieotem  multitudioem  sagittas  jaoere.Cum- 
que  reoepti  iotra  templi  parietes^qui  fug»  aut  neci 
superfueraot  de  ooitris»  portas  clausiseot,  multi- 
tudo  hostium  dolore  graviisimosuorummotaocci- 
8orum,8pequeillecta  majoris  predcB,  ocepitdiligeo* 
tissime  explorare  per  gyrum  mooasterii  parietum, 
si  quem  ad  nostros  posseDt  habere  accessum  ;  et 
fraoto  taodem  muro  ad  auslrum  cootra  criptee  in 
troitum,  oeoooo  et  per  feoestras  CGeperuot  irrum- 
pere  in  mooasterium.  Inlerea  oostri  timorem  et 


graviasimum  etaotiquum  belUjure  discidium,quo-  p.  solitudiQemiotussileQtiosimulantes^quautos  voluut 


rom  alterutrosouoc  laocea,  ouoo  sagitta,  plerum^ 
queetgladiususqae  ad  quamplurimoset  demelio- 
hbos  aemper  virisvoraverat.  Itaque  Brusteipieoses 
iQteUigeotes  de  pace  faoieoda  ioter  oostros  et  epi- 
scopam,  gravissime  ferunt,  et  quicqnid  illud  sit, 
audent  moUri  ad  oostrorum  excidium. 
8.  Postposita,  igitur  fide,  qua  episeopus  obsidet 


dehostibusiotrarepermittuQt,8ubitaqueioeosfacta 
irruptioQO  non  tantum  truoidaot,  quautum  supra 
ipsaquoque  altaria  iQsiUeotes  horribiUter  immolant. 
Fit.  proh  dolor  1  in  domo  Domini  cedes  cruenUs- 
sima,  humani  saoguinis  UbaUoprofluentissima"*, 
ita  ut  membraUmconcisorumhosUumhaciUacque 
plurima  facta  congerie,vi8ceribusqueeffusis,  insa- 


VARIiB  LBCTIONES- 
^Eodem  aono  Domioi  ^cilicet  i086,quifuit  quartut  aoous  Laoxoois  io  hac  abbatia,  annolavtr 
yine  inferiore  1*.    »♦*  trabulis  D.    m'  8,  Id.  JuUi  interpolator  V  in  rasura.    '••  vixe» 


vkUrpolator  in  margine  .,      _  , 

mat  D.    "*  humani  —  proflueoU^sima  desmt  1). 


(308)  Brottbem  villa  Sancto  TrodpQi  vioiaa. 


NOTi^. 


63 


RODOLFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


ciabilifureatis  gladii  muorone,noasoium  parietes  A  ria.  Pauci  de  monachi8,quiin  ipsa  obsidione  gravi 


payimentahumano  aspergerentur  sanguine,8ed  ipsa 
quoquealtariasanctorumque  Trudonis  et  Eucherii 
sepulchraavulsarum  intestinarum,  heu !  heu  !  pol- 
luerentur  stercore.  Nec  satis  hoc  erat  huic  tam 
misere  YictSB  nostrorum  yictori8B,namartus  exani- 
mesigoicircumfurentiinjectos  hic  yigens^  adhuc 
flamma  horride  circumlambebat,  ibi  prunarum  ex 
incendioferyentissimusfactus  aceryus,  pestiferini- 
doris  profluente  sanie,miserabiliter  urebat.Hoccine 
portendebant,beateTrudoJua  miracula,qua  tantis 
prius  temporibus  fiebantadsepulchrum  tuum,  tot, 
tam  crebra,tamstupenda,tam  glonosa  ?  Portende- 
debant  quidem,quia  dum  blanda  commonitione  mi- 
raculorum  tuor  um  non  corrigeretur  negligen  lia  y  it« 


senecta  corporis  locum  reUnquere  non  poteranl, 
miserabilem  loci  faciam  intus  et  ezterius  aspicien- 
tes,  et  nichil  aliud  preter  ruinam,  niai  horribilem, 
8oIitudinem,utcumque  exire  inde  conantur,yiamque 
Mergueles  arripientes,  a  nostrisquoque  perfidissi- 
mis  et  nullo  unquam  Dei  judicio  castigaiis  corri- 
piuntur,  percutiuntur,  spoliantur,  episcopoque  Leo- 
diensi  plectendi  transmittuntur.  Erant  in  his  duo 
yiri  magnarum  et  pulcherrimarum  personarum. 
yiri  ^  litterarum  artibus  et  usu  fficclesi»  nostrae 
apprime  eruditi.  Alter,  prior  sdlicet  Liebertus,  cu- 
jus  studiomulti  et  optimi  adhuc  hodie  habentur  in 
bibliotecanostralibri  etqui  multa  thesauro  asccle- 
sise  nostraeaddiderat,qu8eiIIoezterminio  cumceete- 


nostrorum,  quin  magis  inconsiderate  elati  in  luzu  B  i*is  ahis  quam  plurimis  bonis,  non  tam  predonum 


et  desidiaabuterentur  fructuinestimabiliad  altare 
obIationum,meruerunt  tandem  ezperiri  tam  terrifi- 
cam,tam  gemituosam  sententiam  in  seirae  Dei  ju- 
diciorum.  Inteflezerat  hoc  longe  ante  prudentia  sa- 
gacismenti8reIigiosiabbati8Guntramni,qui,quando 
suoprimum  tempore  iucipereot  fieri  h«c  signa,di- 
cebat  ez  auotoritate  diyin»  Sripturffl,infideIibus,non 
fidelibus  signa  data  primumfuisse  ;et  quasi  ad  di- 
yinam  commonitionempereasignahumilior  factus 
et  timidus,  satagebat  prius  multum  de  occultandis 
quffi  fiebant  suo  tempore  miracuhs,  deinde  de  yitffi 
suae,fratrum8uorum  correctione,quam  praedicabat 
cotidie  ea  miracula  commonere.Quodquoniam  no- 
strinoluerant  animadvertere,  involuti  sunt  tandem 


quam  nostrorum  quoque  manus  8acrileg8&  diripue- 
runt;  alter  yero  Stepelinus  (2i0),  cujus  nos  diu 
post  sepulture  interfuimus.Caeteri  utcumque  miser- 
rime  quidem  evaserunt.  At  episcopus  ilios  preter 
nostrorum  perfidissimorum  spem  impunitosabire 
permisit,  episcopium  tamen  suis  eis  interdixit. 

11.  Acta  sunt  hffic  8.  Idus  Julii.  Interea  comes 
Arnulfus  de  Los  turrim  nostri  monasterii  pro  pre- 
sidio  habebat  Gumque  in  monasterio  nostro  nec 
puer,  nec  juyenis,nec  senex,nec  quisquam  mona- 
chorum  tandem  remansissetyUudosque  et  semirutos 
monasterii  et  claustri  parietes  solitudo  cum  nimio 
horrore  nocte  et  die  inhabitaret,  erat  nimis  mise- 
rabileetgemituosumetiaminimicisde  tam  gloriosa 


hac,quam  descripsimus  miserrima  yultus  sui  con- ^  quondamdomofaciemtam  tristem,tamlugubrem 

fusione.  Quid  tandem?Tota  die  pugnatum  est.  " 

Noctis  intervenientis  beneficio  cessaver  unt  utrimque 

hostes ;  in  tolo  oppidonostro  nec  minima  domun- 

cula  die  illa  superfuit  incendio.  Nocte  illa  quiqui 

supererant  de  nostris  fuga  dilabuntur,  quippe  qui 

nichil  congregaverant  sibi,  unde  in  monasterio 

sustentarentur;  pauciquierantin  turre,  et  quitan- 

lorum  malorum  maximaparsfuerant,  licetambigui, 

necdum  tamen  nocle  illa  r6cesserunt,  sed  missis 

nuntiis  ad  comitem  Arnulfum  de  Los  (-lOOjjturrim 

ei  tradiderunt. 

iO.  Heu,  heulquibus  gemitibus  quibusve  lacri- 
mis  referam  gloriosam  adhuc  tunc  therauri  fficclesi«^. 
nostree  supellectilem,  quee  in  ea  turre  comportata 


tamque  horribilem  aspicere,  vespertinisque  horis 
necnonnocturnis  et  matufinalibus  pro  dulci  quon- 
dam  spsallentium  monachorum  choro  stridores  tan- 
umin  ea  audire  vespertiUonum^et  male  ominatos 
cantus  ulularum.  Tunc  deeadici  illudapte  nimis 
quidempoterat,quodDooiinus  per  Isaiam  prophe- 
tam  minatur  de  Babylonia.  El  m7,inquit^  Babylon 
iUagioriosd  in  regnis,inclita  insuperbiaCaldeorumy 
sictU  subversit  Deus  Sodonam  et  Gcmorram  (Isai 
xni,i  9).  Atque  illud  Jheremiae  iPrecipitavit  Dominus 
necpepercitomniaspeceiosaJacob,€Usiruxitinfurore 
suomunitiones(Thren.  u,  2).  Et  infra:  Et  succendit 
in  Jacob  quasi  ignem  flammoe  devorantis  in  gyro 
(ibib,  3).  Et  paulo  post :  Factus  est  Dominus  velut 


fuerat  areddentibu8,arecipientibus  turrimquibus  j^  tnimicuSfprecipitavitlsraeLprecipitavitomniamtB- 
quantisque  modis  distracta  f uerit,  quo  ludibrio  ha-  nia ejusy  dissipavit munitiones  €jus,et  replevit  infilia 
bita,non tam  viris  aut  malronis,quam  ipsis  quoque  Juda  humiliatum  et  humiliatam.Et  dissipavit  quast 
mechis  et  mulierculis !  Nudala  est  die  illa,die  illa  *«  ortum  tmtortum  suum.demolitus  est  iabemacutum 
aecclesia  nostra  omni  interiore suaet  exterioreglo-      suum,ObtivionitradiditDommusinSyonfestivitatem 


VARIiE  LECTIONES. 
'^  vigens  —  circumlambebat  desunt  D.    »"  d.  i.  desunt  D.    «  deest  V 


(209)  Est  Arnulfus  IV,  quem  filium  fuisse  dicunt 
Emoois  comiti8Lossensis,ex  illa  familia  oriundus, 
auanomenacastroLoozvel  Borgloon  in  vicinitate 
Sancti  Trudonis  ducens,  originem  ad  saeculum  de- 
cimum  usque  reduxit.Cf.  Mantehi  Historia  Lossen- 
sis  ed,  Robyns,  Leodii  1717,  p.  50,  84. 


NOTiE. 


(240)  Is  estille  qui,  teste  continuatoretertio,  ad 
annum  4050  ad  Guntramnum  abbatem  scdpserat 
librum  De  miraculis  sancti  Trudonis,  quem  edidit 
Mabiilon.  Act.  SS.  ordin.  S.  Bened.  .S«c.  VI.  2. 
cujusque  fragmenta  nonnuUa  ex  alio  codice  dedit 
Ghesquier  V,  49. 


65  GESTA  ABB.  TRUDON. 

et  sa^batum  l  ohprobrioin  indignatione furoris  sui  A  nostri  ordiDis.Sed  erat  odibilis  supra  modumpene 

rtgemetsacerdotem.ReppuUtDoffiinusaUaresuum^ 

maUdixit  sanciificationi  suaB^  tradidit  in  manu  ini- 

mieimuros  turrium  ^us{ibid,t  b-l),  Eipemlo  su- 

perias  :  Manum  tuam  misit  hostis  ad  omnia  desidC' 

rabUia  ajus  (Thren.  i»  10). 

12.  Possem  currere  pene  per  omnemiamentatio- 
Bem  JheremieB  super  Jherusalem,  et  etiam  ad  li  tteram 
ioYenire  possem,  aptissime  convenire  eamadso- 
desias  nostrcB  lamentabilem  miseriam.  Qui  enim 
etiam  niinc  hodie  eam  aspicit  intus  et  fons^  cum 
tamen  multoetincredibililaboreetsumptibus  pars 
aiiqua  murorum,  immomulta  sit  resarcitayCt  edifi- 
doram  restructa,  substanti®  reacquisita,  fratrum 
iimncnismajor,ordo  etyitaeorum  melior,  et  prius, 


omnibus  oppidanis,dicentibuseum  causam  fuisse 
malorum,  quae  acciderant  eis.Tunc  tandemmilites 
comitisAmulfi  recesserunt  de  presidio  turris,  et 
oppidumnostrumccBpitiicentiusinhabitari.Interea 
dum  h»c  aiiaque  perplurima  mala  gerunturapud 
nos,  et  non  tam  volubili  fortun®  rota,  quam  justa 
in  nostros  vindicis  Dei  ira,  nichii  firmum,  nichii 
certum,  nichil  prosperum  nostris  esse  permittitur, 
Mettensis  quoque  flBCcIesia,  cujus  nos  membrum 
sumus,  tanto  altiorum  fluctuum  gravissima  quatie- 
batur  collisione,  quanto  caput  cffitera  queelil>et 
membra  solet  supereminere. 

i  5  Itaque Gualo,  quem superiusdizimus episcopo 
Mettensium  Herimanno  superpositum  "^(21 1 ),  videns 
eQmadhucflorensstaretfficcle8ia,Yidereeampotuit  B  quod  nichii  proficeret,  quin  immo  veraciter  cogno- 


io  pulchntudine  sua  et  divitiarum  gloria,  parvissi- 
man  quidem  est,  unde  consoletur  tuam  mesticiam, 
cum  vix  umbra  sit  haec  ad  priorem  ejus  gloriam. 
Sed  de  his  satis  hic  dictnm  sit;  ad^t  narrationis 
ordinem  recurramus. 

13.  Igitur  hac  miseria,  et  majore  quam  sciamus 
dieere,  hocque  in  monasterio  solitudinis  horrore 
jdgiter  permanente,  preter  quod  mihtes  comitis 
Amulfi  de  presidio  turris  prophanatica  preesum- 
ptione  frequentabant ingressum  et  egressum  mona- 
sterii,  tandem  episcopus  Leodiensis  misertus  miseri» 
loci,  tam  quondam  gloriosiquamtunc  ignominiosi, 
eodem  anno,  parum  sciiicetante  Augustum,  remisit 
ad  locum  nostrum,  prepositum  Gerardum,  illum 


scens,  quod  segraviter  apud  homines  Infamasset, 
apud  Deum  condempnasset,  quia  scilicet  iilicita 
ascensioneviventis  adhuc  patrissuicubilemaculas- 
setypoenitentia  ductus  ad  humillimam  satisfactionem 
Herimanno  venit  coramomnibus  majoribusetreli- 
giosioribus  episcopii,proque  emendatione  tam  illiciti 
faoinoris  positus  in  coenobio  Gorziensi  sub  disci- 
plina,  factus  est  custos  puerorum,  qui  antea  dice- 
batur  episcopusMettensium.Postea  tamenvidimus 
eum  abbatiam  suam  recepissey  scilicet  sancti  Ar- 
nulfi  Mettis,  compulso  ad  miserationem  ejus  Heri- 
mannoepiscopo  super  patientia  '^^  humillime  pcBui- 
tentis.Verumtamen  imperatorHerimannumnec  sic 
esse  quietum  sinebat;  statim  enim  contra  eum  et 


scilicet,  quem  superius  dizimus  fuisse  adabbatem  q  supra  eum  Mettensibusaliumfiguravitepiscopum, 


dectum.  His  enim  malls  super  locum  nostrum 
irruentibus,  et  abbate  Lanzone  apudSanctumLau- 
rentium  Leodii  morante— posueratcum  episcopus 
apudSanctum  Jacobumineadem  civitate,  diligens 
et  honorans  eum  tanquam  virum  prudentem  et 
religiosum  —  remisit  igitur  eum,  ut  dixi,  ante  Au- 
gustum,  ut  horrea  construeret,  fruges  colligeret, 
et  circaexustosmonasterii  parietes  aliquas  utcum- 
que  domunculasrepararet,  sepulchrumque  sancto- 
nim  Trudonis  et  Eucherii  qualicunque  capellula 
circnmdans,  prepararet,  ubi  aliqui  de  fratribus 
redeuntes  possentincipereDeo  servire.et  habitacu- 
tom  aliquod  manendi  invenire.  Quarepro  tempore 
et  loci  facultate  peracta,  coeperunt  fratres  bini  et 


Brunonem  scilicet  filium  comitis  de  Calueh  (212), 
hominem  quidem  nobilem  sed  levissimum,  inque 
solo  mendacio  graTissimum,cuj  us  frater  Godefridus 
postea  extitit  comes  palaiinus. 

16.  Bruno  igitur  per  missaticos  suos  ea,  qu89 
apud  nos  habere  videtur  beatus  prothomartyri  Ste- 
phanus^  sibi  usurpans,  fpequentibus  et  humillimis 
htteris  Lanzonem  abbatem  ad  se  venire  rogabat, 
suamqueinvasionem  hujus  viriauctoritate  palliare 
voiebat.  Sed  viri  religiosi  constantia  nullo  modo 
acquiescebat,habenseum  solum  pro  suoetMetten- 
sium  episcopo  (2i3),quo  vivente  videbatadhuc  vacare 
sedem  illam  absque  canonicojudicio.  Quid  tamen 
faceret  ?  Permanente  ita  invasore  illo,  aut  abbatia 


bini  redire,8ediIlitantumquiLuiponemexeorantes  |^  sancti  Vincentii  Mettis,  quam  cum  nostra  tenebatj 


Lanzonem  noluerunt  deserere. 

14.  Lanzo  autem  *^  abbas  novissimus  suorum 
omniam  rediit  10  scilicet  Kalendas  Martii,  die 
oatalis  sancti  "^Rucherii,  et,  ut  dixi,  pro  tempore 
et  loei  facultate  agere  strenue  coepit,  nichil  tamen 
onquam  remissius  agere  permittensdehisquflesunt 

varij:  lectiones. 

M  ad  —  recurramus  desunt  D.    ^^  codem  anno,  scihcet  1086  interpolator  in  rasura  1 
1'.  B*  suppositum  i'    ^  poenitentiam  D. 

NOTiE. 


erat  illi  carendum,autadillumquoquomodorespi- 
ciendum.  De  nostra  quoque  non  bona  multumspe 
diutius  presumebat,  cum  et  illum  super  se  irruere 
cotidie  metueret^  etplurimis  oppidanorum  nostro- 
rum  propter  templi  incendium  et  loci  excidium  se 
intolerabiliter  exosum  videret.  Nam  cum  noctead 


"•  scilicet 


(21 1)  ffl,  2. 

(2lS)  I.  e.  Calw  in  Suevia:  eratfiMus  Adalberti 
comitis  Calvensis,  cnjus  m»ntio  ssejpius  occnrrit 
ipod  Bemoldum ;  de  hoc  Brunone  vide  etiam  Wal- 


tramum  II>  30.quieummonachum  SanctiTrudonis 
fuisse  falso  dicit. 
(213)  scil.  Herimannum. 


6t  RODULh  AfebATtS  &.  Tftt)DONtS  68 

matutinorumhyainossurg6ret,procedereiiuDquam  A  qaorund&tn  tndhibtls  labor  pred^c^ssorU  ilbstri 


adchorumaudebat,nidstipatusaritlaioMm  mdnu,  dothni  abbiitl^  Th^bdbrici  et  Hlksirdi  ^**  tunc  pr^po- 

neque  inde  dllter  regredi.  siti,  nostrd  tatldem  teihpore,  preposito  I^olkdrdo 

i7.  Pertesus  igitur  tandem  tantorum  malorum et  maximeallabol*ante, no^tra qtioqu^  ^ollicitudo  ina- 

jam  qu^sidesperansultradepa^e,  versusJherosb-  ximis  dldpendiid  ad  ddniitiicalict  ndstt^a  retrctxit, 

limam  coepit  ordinare  p^regrindtionehi  iMAm,  toto  totumqueexnovoreedificaitimvixcotltrarenitenteis 

tamen  illo  ando  et  Usque  dum  Leddium  vehifet  ita  pluritHo  dampnb  r^tindre  ***  potuit.  Similiter  quic- 

occulte,  quod  nuilus  nostrorum  onltiium  illtid  un-  qUid  itl  villa  Hallei  (^t9)  habfere  vidlJttlur,  eodem 

quam  potuitsubihtelli^^re.  Itaqu^  contrdvittjg  sua^  tempore  eUiddtH  fdrli  tyi^aniiOyScilicM  Bvfefardo  de 

propositumet  tiomindtae^^Mneo  reli^iottishabitudl  Nodewet;dulpatUrbetleficiasse,sumpto  ab  eo  muld 

coepltindrgbntumtequeet  iniquecbtlilare,  quicquid  \pik  prbfetstiotiis  saae  die.  Sic  et  sic  tntilto  collecto 

per  totam  abbatiamd^  sua  '^^et  fratruth  prfebenda  argentd,^que,ut  diii,et  inique  ^^',exivitde  oppldo 

potuit  corradere  "<^.  Inter  c(ute  constat  feutli  tunc  nostr6  netnltie  qub  proflciscerelur,  pretef  uflutn 

gravidampnoebcclesiseno^trmdedi^s^qus^tiuehunc  stiorutii  **^  hoc  iscient^,  tftniehsqu^  Leodium  in 

de  Henhrodevidenturfextradominicalia (^i4)  ttostrd  criptassltictiLaurentii,  ^tupentlbus  omnibtid  nd^tris 

esse.  Qui  etiam  silvas  quce  Mere  et  Burlo  pfertine-  ^  qui  aderant,  ireddidit  episcopo  Leddieh*i  curdtn 

banlfecitextirpari,  sumptuminde  precium  servstns  abbatifienostrd^etb&culnm^cclppa^tatnenetcasulas^ 

suffi  peregrinationi.   Gensum  verd  molehdinl  de  et<|uicquidd^  reliqulis  thesauri  hostri  tulerat,  pef 

Moyse  juxta  Viiarium  ad  quinqufe  tantum  solidos  manusprepOBiti'**G6rardi  ad  tloii  remisit,sed  Utio 

redegit,quodmuiiislohgisqnereciamationibuslongfe  tahtumdiesd  r^liquiSse  fl*atribu^,  tthde  tivefent^ 

post  prorsu^  difutum  6t  dfe^tructum  dfe  fortiorum  preposito  confessus  discessit  (216). 

t» 

EXPLldlT   LlfeER   TEtiTlUS,  llNClPlT  QtARTUS. 

1.  Heu!  heul  heul  domine  Deusi  Oui  Lanzone  cur  non  permisisti  tiihc  intrare,  cum  prius  posset 

recedente  putabamus  nau^ragi  perditis  mercibus  canonice,  scilicet  cum  tlerimannus  pacifice  adhiic 

nudi  saltem  portum  tenere,  ecce,  videinus  nos  ite-  manerelinsuasede70quantamaladehaberethodie 

rum  idaltissimumsevientismarisprofundumgravi  nbstra  ecclesia,  qu6e  tibi  impiitantur  omnia,  dum 

revolvi  turbine.  Perpauci  igltur  fratrea  de  noshris  iltumprohibesnobispromoveri^quopossentheecet 

qui  jam  redierant  —  nam  permiserat  suos  Lanzo  alia  futura  nobis  maia  utcumque  arceri.  Itaqiie 

abbas  quisecum  venerant  — Mettismittunirelatio*  Bruno,  paucis  interim  diebus  interlapsis,  ad  nos 

nem  de  abbate  Lanzone,  qaomodo  discesserat  pe-  desccndit,nullumhabenssecumdehonorabiUoribus 

tuntque  humiliter  primam  adhuc  sibi  concedieie-  Mettehsium;auc(iensqueGerardumprepositumnoiie 

ctionem,8altemposttantamlocinostridesolationem.  acci|)ere  de  manu  sua  baculum,  nuUo  modo  eum 

Annuiteis  Bruno,  quiHerimannosuperpositus  post  coegit,  quin  magis  gavisus,  cuidamfratrumnostro- 

Gualonem  ^ettis  invaserat  eplscopatum,  mandat  rumHerimannoscilicet,quicalvuset  seniorcogno- 

tamen  se  prius  ad  nos  venturum.  Interea  '*''  prepo-  minabatur,  pecunia  gravissimaabbatiam  vendidit. 

situs  Gerardus  consulit  episcopuim  tleinricum  de  HabebatisteHerimannusgermanumquehdamvirum, 

secundasua  electione  et  iratrum  deeoiihanimitate.  virum  quidemtam  genere  nobilem  quam  prediis  a 

Alter  namque  alteri  familiarissime  sibi  credebat,  patribus  suis  predivitem,  nomine  Engerathnum, 

et  quis  alterum  potius  diligeret, non  facile  poterat  cujus  interccetera  dicitur  fuisse  villa  de  Horfale,  et 

intelligi.  Dissuadet  episcopus  pretenta  ei  sicut  et  fuit;  hic  de  suo  proprio  totum  dedit^  quod  de  ven- 

superiusindomabiliinquietudine  fratrum,tum  quia  dita  sbbatia  nostra  Bruno  accepit. 

videbat  Bruhonem  illum,  a  quo  accepturus  erat  ^     2.  Quod  audiens  factum  episcopus  tteinricus, 

baculum,sup6rcanonicumadhucqueviveQtemepi-  indignatus  de  presumptione,  voluit  Herimannum 

scopuminvasisseepiscopaihm,perquemsiintraret,  statim  excommunicare  ;sedobstitit  instantissioia 

canonicam  ei  benedictionem  aare  hoh  posset.  6  suppUcatio  familiaris  sui  etamici,pr6posittGirardi 

Heinrice,  Heinrice  I  verunotquidemet  piumest,  per  proponentis  ei  et  commonehtis  simill  re  primftm 

manus  uivasoHs  religiosus  vu*  intrare  non  debet ;  sed  desolationem  fficclesise  nostrae  sub  Latizone  et  Lui- 

VARLB  LECTIONES. 

^hivio  latwD.  "•  ntto  i\  *«•  corMdtoQ  1;  i\  *^^  Omordi  D^  ^rediaierdO.  «**  Aniio  7.  in- 
trusionis  sue,  qui  fuit  annus  Domini  1089,aclaa8tronostro  clam  difTugiens,  nunquam  rediturus.  Anno' 
iaiio  inierpolaioris  in  margine  inferioreV.  ^pii^i.  i*  iesUntD.  "»  suiarfou  D.  *««  liber  addit 
1*1    <*^  Aiino  eodem  mteapoM^  tn  marf^e  i\ 

(214)  Dominium  proprietas.  ^trfscopi,  1096  Urbanus  II  dedit  ei  privilegium  quod- 

(815)  HaHe  Oeoidefttem  yertus  a  8an«to  Truh  dam,  et  anno  1099  subscripsit  tabulam  Riolieri 

done.                                                            ,    .  epbo^^  yirdwpensifi^anf^iO^Sde^aabbaliau^ 

(2i6)  MmimevideturintfrrmmoteiQ^IMai  sv^  Giim^  But.  de  Lorrdim  l,  pr.  p.  3^,  3U7, 

esse ;  a.  1090]tf ettis  subsoripsit  tabulam  Herimanni  5ifk 


60 


GfelSTA  ABB.  TttUDON. 


10 


peneaccidisse^timeDtisqueadliuciodegraviusquo-  A  geuimaiauioperisquemiriliciinestimatioDe.  Inquo 


que  maltum  posse  a-:icidere,  cum  jam  populus  non 
haberet,  quid  sicut  primo  perderet,  etin  vindictam 
preteritorum  dolorum  faciilime  commoveri  posset. 
Episcopus,auditaratione  considerataque  tempestuo- 
sorum  temporum  tiecessitate,  aquievit,  et  Heri- 
manno  neque  maledixit  neque  benedixit.  Verum 
qoidem  ille  scilicet  Herimannus  non  satis  erat  ad 
hanc  honorem  idoneus,  utpoteinquo  de  aliquibus 
Tirttttibas  nichil  didicimus,  quod  dignum  alicujus 
memoHs  Tideatur,  ncque  de  ssecuiari  neque  de 
scientia  litterali. 

3.  Interea  Bfuno  sevissimus  (juidemturbo  in  su- 
perextantes  cinerum  nostrorum  favillas,  qusecuinque 
nostra  et  ejud  apud  nos  erant  ventilata  diiigeiitis- 


negotio  multam  fraudem  audivimus  fecisse  nobis  — 
sicut  et  sepius  fecerunt  —  hujus  rei  venditores  et 
argentiporlitores,maximeveropresbiterosnoslros, 
semper  et  usquc  hodie  aecciesifie  fratrumque  nostro- 
rumdampnososinsidiatores.Quidamplius?Undique 
concluseratnosDei  indignatio,  nullorumquehomi- 
num  maximeque  domesticorum  compassio  applica- 
bat  se  nostras  miseriae,  quin  ipsa  nostra  /amilia 
erubescebat  se  faterinostreeesseaecclesise.  Cum  his 
tantis  malis  aliisque  multis  quse  pretermittimus  don 
tam  quateremur  quam  funditus  erueremur,  letigit 
dominus  Deus  cor  Heinrici  episcopi  non  nostris 
meritis,  sed  ipsius ;  ct  reminiscens,  quanta  mala 
nobis  ac  nostris  accidissent  in  brevi  suo  tempore, 


sime^coepititiomnemventUmdispergere  ;utquehic  B  ipsumqne  maximam  partem  idde  fuisse,  tactusin- 


taceam  de  plurimis  tanquam  de  minimis,  inter 
csetera  villas  nostras  vendidit  viro  cuidam  forti  et 
Dobili,  Ottoni  videlicet  d6  Diste,  patri  Arnulh,  scili- 
cet  Gaebechem,  Palte,  Haietre  (217),  Guimale; 
acceptisqueabeo  iOO  marcis,traditionequalipotuit 
ei  firmavit.  inde  Aquisgrani  ad  curiam  profectus, 
oltra  ad  nos  non  est  rcTerdUs ;  nam  ^^"  Mettenses 
cam  lnsolentiani  ejus  llsrrc  non  possent,  stultaque 
e]as  suortimque  superbia,  Deo  ita  volente,  provo- 
cartntur,  afmis  tatidehl  in  eum  irruerunt,  et  intra 
monasterium  beati  prothomattyHs  conclusum  obse- 
derunt.  Std  foribus  tandem  super  eam  fractis, 
milites  eju^  hac  illacque  per  monasterium  gladiis 
laac^isquecontbderilnt,  quosdanl  super  ipsaaltaria 


Irinsecus  cordis  dolore  —  erat  enim  homo  pii  cor- 
dis  —  atque  graviter  se  peccasse  inclamans  in  na- 
stram  fiecclcsiam,  accinxit  se  ad  succurrendum  iUi 
in  quibus  laborabat,  et  ad  parcendum  in  quibus 
uHerius  peccaret  humanitus.  Primum  Igitur  10 
marcasde  phopriomisit  ad  reparandam  eecclesiam 
sanctae  Mariae  semper virginis,  quse  cbmbusta  f uerat 
temporenostraeobsidionis.  beinde  Otloni,  viroilli 
forti  et  nobili,  qui  villas  nostras  aBrunone  emerat, 
minacite^  interduit,  ut  de  bonis  secclesias  nostrae 
nullo  modo  se  intromitteret,  alioquin  eum  excom- 
municaret.  Non  eniin  poterat  esse  ratum,  quod 
contraDei  ethominum  legeslnde  fue^at  factum.  At 
ille  non  acquievit. 


mmolantes,quosdamipsisaltariiscontortisspiculis  n     5.  Mandante  igltur  episcopo  nobis,  fratres  nostri 


affigente^.  Itaque  Bi*bno  vix  elapsud,  tam  honore 
qaam  notnltl&  episcopi  ea  ipsa  die  penitus  est  pri- 
ratusa  lletti^dftibiis(^18).  Qurdigitui*misera  eeccle- 
siandstra  (joterdt  faceret  Pdst  ignem  et  ^ladium 
graritis  fenibathoc  dampnum  sibicontigisse,raaxime 
enm  n6md  liSdet,  etiam  si  posset,  qui  no^  tris  misereri 
Tellet.  Itettis  turbatid,  L^odii  supel*  nos  et  nostra 
Dei  et  hotnitlutn  itidignatio,  abbas  quasi  nullus, 
qnipp^  tui  n^qtle  pulchrutli  responsum  pro  aliqua 
QOstra  niecessitate  daretur. 

4.  Acddit  quoque  eodem  tempore  ad  cumutum 
malortnbttostfbmm,  dum  inhis  aliisqu^  perturba- 
tkmiba»  nostrii  degiigeretur  secclesianostra  de  Al- 
borg***,  dt  islaus&diutissimecaderettandemjudicio 


et  multa  famiUafledclesiaetammilitiim  quam  pedi- 
tum  cum  fe^etro  et  reliquiis  sancti  Trudonls  Hales 
ad  eumteniant.  OitiveroadGuebechemetadalias 
villas  nostras  pertinebsint,  qdas  Otto  sibi  usurpave- 
rat,  nudati  pedeslaneisque  induti,  miserabili  cultu 
maximoqueeijulatit  ex  altera  parte  fluminis  (220) 
sanctis  no$tridOccurrerunt,Iia  utipsum  etiam  epi- 
scoputn  compuagerent  ad  lamentum.  Itaque  cum 
graudi  silordm  nostrorumque  processione  introduxit 
episcopus  sanctos  nostros  inGu^bechem,  celebra- 
to(^ue  ibf  ih  aecclesia  **^  divino  sacramento,  inter- 
dixit  ante  aliare  Ottoni  episcopali  auctoritate  vilias 
nostras,  satisfaciens  omnil^us  qui  astabani  ration^, 
quod  non  posset  stare  legitime  illa  vendiiid,  quam 


inmaiiibasepiscopiTrajectensisCuiiradi,gravisslmi  ^  fecisset  non  episcopus, sed  fur  ei  latro ;  iiabuitque 
et  potMtb&imi  hominis  {t  1 9),neque  prius  inde  posset  de  presenti  inde  sermonem  ad  populu  m^initians  ibi : 
eximi,  donec  atttplius  quam  60  ^^*  libras  constaret  Vw  hominiUUper  quem  scandalum  venii  {ifattL 
aobis;  p)ro  qualittiil<^nec6sditat6  venditudest  calix  xvni,  7).  Sicque  nostris  in  pace  et  leticia  magna 
magtitu  fturenS)  iiitiltd  preclb^idr  had  quantitate  dimissis  ^**,  ipse  ibi  propd  ad  sua  pernoctaturus 
peeotitia,  t!M  falentiSftltiii  pbndtote  et  mirabiUum     pertransiit. 

VAS1;E  LEdTlGNfiS. 

«••  iiBim  i\    *»»  AlBtirg  1\  AlixJW  D.    ***»  4d  0.    ^^^  s.  m  flec.  4*.    *^«  episcoptis  addit  D. 

NOTifi 


(217)  Num  Haliet  interra  Leodiensi? 

(218)  Qnod  Bernoldo  teste  jam  factum  est  anno 

m. 


(219)  Qui  Heinrici  iV  partes  sequebatur. 

(220)  M0S8B. 


ri 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


72 


6.  AtOttonec  sic  quievit;  nam  recedente  epi- 
scopout  prius  omnia  illa  sacramento  sibimancipa- 
vit.  Gontigit  autem,  Deo  ita  ordinante,  pacis  die 
(22i)hocillumpresumpsisse.  Quodaudiens  episco- 
pus,  ut  erat  vir  valde  potens  nec  minus  nobilis, 
indigneadmodum  tulit;  veniensque  Leodium  paribus 
illius  majoribusque  sui  episcopii  conquestus  est 
acriter  oontemptum  suum  et  pacis  violamentum. 
Quorum  judicio  tamdiuprosecutusestOttonem,  ut 
reus  adjudicatus  ad  satisfactionem  tandem  venire 
compelleretur,  et  non  solum  villas  nostras  sine  ulla 
nostra  **^  redemptioneexfestucaret,  verum  episcopo 
pro  gratiaipsius  100  marcas  persolveret.  SicqueDeo 
miserante  sanctoque  Trudone  interceden  te,episcopo 
vero  mirostudioallaborante,recepit  cBCciesianostra 
bona  sua  et  tenet  usque  hodie. 

7.  Interea  auctore  hujus  mali  Brunone  ab  urbe 
Mettensietepiscopioirremeabiliter,utsuper]Usdizi, 
expulso,  Herimannus  episcopus  adsuam  rediit  se- 
dem,non  tamen  satis  adhuc  securuspropter  impe- 
ratorem.Qui  (222)  mandans  se  cito  venturum  ad  nos, 
precepit  non  Herimanno  a  Brunone  abbati  posito, 
sed  Gerardo  preposito,  ut  pararet  ei  servitium  suum, 
Herimannnmquenumquam  adducerentante  conspe- 
ctum  suum.  Gumque  Leodium  venisset,  volebat  ei 
jurare  super  sancta  ^^^cumundecim  adductissecum 
liberis  Engeramnus,  germanus  Herimanni  (223), 
quod  de  bonis  aecclesifiB  nichil  omnino  datum  fuisset 
pro  fratre  suo  posito  abbate,  sed  de  suo  totum, 
nichilque  ampliusinde  vellet  exigere.Quemepisco- 
pus  benigne  audiens  rem  distuht  usque  inloco  nostro 


A  pumnepoti  suo sciiicet  ^*^  Leodiensiepiscopodebe- 
ret  occurere,  Hoium  (224)  statim  citissime  teten- 
dit,  neque  ultra  ad  oos  aut  nostra  est  reversus. 
Excepto  autem  dampno^  quod  de  magnifice  sibi 
parato  servitio  afflictae  nostrse  fecerat,  duos  ei  He- 
rimannusequostransmisit.proquibusmolendinum 
de  Stades  in  vadio  positum  fuit.  Sic  et  sic  iater 
episcopos  et  abbates  cotidie  ibat  in  deterius  aeccle- 
sia  nostra ;  Herimannusveroita  remansitin  abba- 
tia.  Dum  hsec  et  illa  aguntur  per  annos  aliquot, 
Luipo  jam  dudum  sine  spe  auxilii  ab  imperatore 
redierat,  adhucque  excommunicatus  cum  parentibus 
suis  Lovanii  hac  illacquemanebat,  ubi  gravissiinay 
utvisumest,infirmitate  correptus—  fuerunt  enim, 
qui  eam  simulatam  fuisse  dicerent.  ut  tahter  ab- 

r.  solvi  ab  episcopo  posset,  et  ad  claustrum  suum 
redire,  cum  quasidesperare  de  vitavideretur — per 
parentes  suos,  nobiliter  enim  natus  fuerat,  hoc 
effecit,  ut  absolutus  ad  claustrum  suum,  si  forte 
vivere  posset,  referretur^sedciloconvaluit,  et  cum 
reversis  redeuntibusque  fratribus  nostris  privatus 
manere  csepit. 

9.  Reversi  autem  majori  parte  fratres,  cum  diu- 
tina  longaque  nimis  in  se  Dei  animadversione  ex- 
territi  et  emendati  esse  possent,  obhti  simt  citius 
et  preteritarum  culparum  suarum  et  poenarum  pro 
his  subsecutarum,  de  vita  sua,  de  religione  magis, 
ut  ita  dicam,  cotidie  deteriorantes  quam  emea- 
dantes.  Et  cum  experti  fuissent  quanta  per  alienos 
*^'  passi  essent,  haberentqueex  se  ipsismodo  pre- 
latum,  perquem  nullo  modo  gravarentursi  vivere 


^ ^ ^ ,  ^-  -^  ^ 

Ubi  cum  venisset,  nulla  nos  voluit  communione     vellent  quiete,  ita  agere  noluerunt,  sed  verbis  et 


su8cipere,donec  absolveretnos  abanno,quo  dicebat 
nosteneri  proexcommunicatoillo  Brunone.Gumque 
altero  die  sedens  in  cella  abbatis  de  negociis  suis 
strenue  ageret,prandiumqueilli  ingens  ex  dampno 
nostro  paratum  interea  expectaret,  inter  plures 
oppidanorum  nostrorum,  qui  ante  eum  ad  placitum 
vocati  fuerant,  unus  eorum  ita  protervo  ore  indi- 
gnantisupercilioprofatusest  iHiccineest,  viriopti- 
mi,  episcopus,  qui  facta  in  xcclesia  ista  et  oppido 
nostro  tanta  seditione  de  suis  abbatibus,nostra  omn  ia 
incendiofecitcremariy  etparentes  nostros,  nobis  vix 
elapsis^  gladio  cruento  fugulari?  Et  ecce,  nunc  in 
conspectufiliorum  cum  miseiHs  excidiinostri  reliquiis 
contenditjudidOtCuinon  deberet  rependi  nisimors 
pro  tanto  nostro  nostrorumque  excidio  ? 

8.  Subintelligens  haec  verba  episcopus  <^^  rem 
diligentius  interrogatam  alto  silentio  dissimulat, 
secreteque  parari  sibi  rquum  suis  ^*^  secretariis 
mandatyhabensqueinverbo,  quodforis  supercam- 


factis  suis  misenime  illum  cotidie  affligentes  ut 
ranee  bacillum  conculcabant.De  substantia  fficclesiee 
pene  annuUata^  de  combusto  reedificando  monaste- 
rio,  de  reparandis  afundamento  officinis  et  claustro 
nulla  eis  aut  minima  cura  erat,  sed  ventri  tantum 
et  eis  qu8B  sunt  ventris  servire,  portionesque  grandes 
piscis  et  mensuras  vini  exigere.  Hinc  lites  horis  et 
locis  incompetentibus  competentibusque  cotidie, 
hinc  maledicta,  hinc  convicia  in  miserum  illum 
Herimannum  sine  uUa  miseratione  '^*.  Gontigit 
ergo  quadam  die  pro  una  mensura  vini  nescio  vel 
medonis  imi  fratrum  deficiente,  ut  ad  cellam  ejus 
ruerent,  et  nisi  declinasset  procacibus  affeotum 
conviciis»  male  quoqueeum  multassent.  Hujus  mali 
£)  incentor  fomesque  quidam  fuerat  frater  noster 
Stepelinus,  soUicitans  cotidie  Luiponem  de  readi- 
piscendo  prerepto  Uli  abbatis  honore,  ammonens 
eumde  non  vilipendendaejusnobilitate,  Heriman- 
numantesubsannans  retroquecondempnans,  gra- 


VARLE  LEGTIONES. 


^^^deestr. 
polator  in  rasura  scripsit 
expendens  desiderantur  apud  D 


***  sacramenta  D.    **5  Herimannus^  vnseruit  interpolator  W    *♦•  que  addit  1. 

Henrico  1*.    **•  altercationes  D.    **»  sequentia  omnia  usque  arf necessitatU^us 


inter- 


NOTiE. 


(221)  Pacem  Dei  anno  1085  Heinricus  IVMogun- 
tifiB  publiceconstitueral;  cf.  tabuiamMon.  German. 
Legg.  II,  55. 


(222V  ScU.  Ilerimannus  episcopus  Metensis. 

(223)  Abbatis  Trudonensis. 

(224)  Huj  ad  Mosam. 


74 


A 


73  6ESTA  ABB.  TRUDON.  —  LIB.  IV 

Tissima  inquietudiDe,  lingueesuea  facultate,  dicens 
noQ  debere  nomen  aut  honorem  abbatis  habere 
hominem  idiotam  vilemque  personam,  indignum 
benedictione.  Sed  cum  diutius  ista  et  alia  quam 
multa  Herimannus,  imo  Deus  pati  non  posset,  res 
ista  digna  gravitate  episcopo  Leodiensi  per  Heri- 
manni  amicos  relata  est,  promissaque  ei  et  suis 
usque  ad  14  marcas  argenti  pecunia,  ut  liberaret 
secclesiam  de  talium  virorum  intolerabili  malicta. 
Qu»  cum  magno  dampnoscclesieetotafuitp^so- 
luta,  atque  ita  eyeniebat)  ut  dam  invicem  morde- 
rent,  ab  iayicem  consumerentur.O  dura  precordia, 
0  insensata  animaUa  I  0  csca  peetora,  quee  Deo 
recalcitrabant  inter  ipsaflagella,  manifestissime 
adhnc  super  se  manu  Domini  extenta.  Vocantur 
igitur  Luipo  et  Stepelinus  Leodii  ad  audieutiam. 
Quos  excipiens  episcopus  indamosa  voce  et  gravi 
indignatione  ait  ad  Luiponem :  Tune  es,  inquit, 
Luipo  ille,  eujus  maUlia  fecit  me  ad  Sanctwn  TVu- 
donem  ire,  et  pro  peccatis  meistotum  illud  tantum 
oppidum^  necnon  et  aecclesiam  sanctissimaB  semper- 
que  Virginis  Marix  incenderefM  Stepeiinum  au- 
temconverHus :  Tuque^nquittinveteratedierumma' 
torum  canuscanis,  quiddebacharis  in  reHquias  pa- 
tentis  adhuc  ruinx  et  mistrandse  desolationis  ?  Re- 
spondereque  volentes  dedignatus  audire,astanti  sibi 
advocato  nostro  Ottoni  (225),  patri  Gisleberti,  mi- 
naciter  ait :  Precipienao  precipio  tibi,  ut  faeias 
paeem  xcclesise  sancti  Trudonisde  istisduobusDei 
inimids.  Qnos  in  multa  oculoruai  suorum  confu- 

sioneaddomumnostramL.eodiirever80sGislet>ertu8,      „ , , 

fitius  Ottonis  advocati,  tyrunculus  tunc,  statim  e  ^  costen  (250)  episcopo  Hejnrico.Quaetiamdie  sub 


10.  Parvo  interea  preleilabente  tempore  '*<*' 
moriunturamboepiscopi  Herimannus  Metlensiset 
Heynricus  L.eo(iiensis,  iiuperator  autem  *5»  jn  Lon- 
gobardia  morabatur  (227).  Sicque  faotum  est  ut 
quisque  terree  nostres  potentium  quantum  vellet 
usurparet  sibi  quee  suis  adjacebant  vei  interjace- 
bant  partibus.  Igitur  comes  Heynricus  Lo vaniensis, 
cujus  defuncti  frater  Godefridus  comitatum  tenuit, 
qui  eliam  pdmusLovaniensium  postea  duxextitit 
(228),  iste  quidem  Hejnricus  tunc  potentior  habe- 
batur  in  nostris  partibus.  Et  quoniam,  mortuo 
episcopo  Ueynrico  nuiloque  alio  ei  substituto,  non 
erat  qui  eBcclesiasticie  ei  resisteret,  viribus  autem 
seBOularibus  neque  ipseetiamdux(229)  eum  offen- 
dere  auderet,Luiponem  *"  in  abbatia  nostra  resti- 
D  tuit,fratribus  ita  volentibusjaicisque  partim  assen- 
tientibus,  partim  contra  Ucere  non  audentibus.  Sic 
itaque  ^^*  Herimannusdeabbatishonore  etnomine 
irreouperabiliterejectus,in  claastro  nostro  maosit, 
quietusquidem  et  nullum  unquamindescandalum 
movens.Quinobiscumtandem  gravissimo  languore 
et  longo  multum  consumptus,  atque  prius  in  pau- 
pertatepropter  ioci  desolationem  magnam  et  multa 
augustia  cruciatus,preterossa  etnervostensaroque 
desuper  cutem  pallidam  nichilhabens  vigoris,peene 
hominem  vivens  exutus,  tandem  confessu8,unctus 
et  communicatus,  presentibus  nobi8,obiit,atque  in 
fratrum  cjmiterio  sepultus  est.  Dies  vero  qua  hoc 
Herimanno  ejecto  Luipo  intravit,  fuit  translatio 
sanctorum  Trudonis  et  £ucherii,  3.  sihcet  Idus 
Augusti,  defuncto  eodem  anno  ^''  in  diebus  pente- 


vestigio  prosecutus  est,  et  cessos  graviter  fosdeque 
laceros  domo  ejecit,  toUens  eis  parefiridos  et  quic- 
quid  preter  simpUcem  vestem  habere  videbantur. 
Itaque  StepeUnus  Mosum  (226)  se  contuUt,  Luipo 
Lovaniimansit.Herimannus  inabbatia  cum  parvo 
qddem  hooore  pr eter  soiuta  uamen  ^il ;  nam  fa- 
cientibus  malissuperioribuSyCOtidieque  novls  super- 
venientibu8,Yix  corrodere  poterat  unde  pauci  quoque 
qniredierantfratresvictitarent,tnterdum  etiamves- 
timenta  sua  domestiois  neoessitatibus  expendens. 


Ilerimanno  episcopo  et  Hejnrico  supradicto,  capi- 
tulum  Ulud  ante  actum  est,  quo  fratribus  nostris 
expulsis,  Lanzo  abbas  SancU  VincentU  Mettis  apud 
nos  quoque  abbas  constitutus  est. 

i  1 .  Tunc  vero  quidam  canonicus  Sancti  Lamber ti , 
Obbertus  nomioe,  prepositus  in  eadem  civitate  in 
'  monasterio.  sanctes  Gracit,  jam  dudum  (231)  ad 
imperatorem  in  Longobardiam  profectus  fuerat, 
spe  adipiscendi  Leodiensem  episcopatum,  sicut  et 
adeptus  est.   Videns  igitur  Luipo  oportunitatem 


VARLiE  LECTK)NES. 

i>*  imperatore  Henrico  permittente  episcopus  Herimannus  a  Metensibus  in  urbe  recipitur.et  ipso  die 
post  praodium  in  lecto  mortuus  invenitur.  a.  Domini  1090.  Post  cmus  obitum  Henricus  primus,Leodien- 
sis  episeopnsy  nepos  eju8,sequenti  anno  obiit ;  cui  eodem  anno  Obbertus  in  episcopatu  successit.  Itaex 
^eberto  interpolator  i ;  duabus  lineis  intextuetin  mar§neinferiore,^*^  interpolator  i:  tnrasura 
(uididit  tunc.  »»•  sede  vacante  Leodiensi  superscripsit  interpotator  i\  "'  tercio  anno  suo  superscripsit 
interpolcUor  i  :  «»♦  Domini  1091  adscripsit  inierpotator  4*. 

NOTiE 

(225)  Est  Otto  comes  de  Duras   subadyocatus  D  Belgioue  p.  99 


moneisterii  Sancti  Trudonis,quo  munere  cum  jam 
anno  1060  et  1065  functum  esse  patet  ex  tabulis 
Theoderidet  Adalberonislll  episcoporum  Melen- 
sinm,qua8  jamaHaseditasexnostrocodtce  dabimus 
infra. Jaminitio seecuU  undeciml  comites  Durachien- 
ses  heLbuisse  hanc  advocatiam  [irobat  tabula  ques- 
dam  ex  tabulario  Sancti  Trudonis  luci  data  a  Man- 
tetio  p.  55  Deprehendimus  hic  anno  1024  Gisleber- 
tom  advocatum  Sancti  Trudonis,  filium  Godefridi 
comitis,  quemhujusOUonispatrem  fuisse  minimt*. 
oimas  auoax  videtur  esse  conjectura.De  ha(5  advo- 
catia  ct  etiam  St.Oenoi8  Histoire  des  avoueries  en 
Patrol  GLXXIll. 


(226)  Muysenhaud  procul  a  Sancto  Trudone. 

(227)  Per  annos  1090-1097. 

(228)  Quod  Sigeberto  teste  factum  est  anno 
1106. 

(229)  Godefridus  de  Bullonio,  qui  tenebat  duca- 
tum  inde  ab  anno  1089. 

(230)  Secundum  Martyroloffium  Sancti  LaurenUi 
Leod,  obiit  die  31  Mai.»  vid.  Glhron.  Sancti  Laurent. 
Leod.  c.  44.  n.  61  iEgidium  Aureeevai.Dies  Pente- 
costes  incidit  in  i  Jun» 

(231)  Quod  ante  annum  1090  factume^senequit. 
Of.eliam  Gbron.  S.  Laur.  Leod.,  c.  45. 

3 


t5  kODULPI  ABBATI8  S.  TRUDONlS  16 

temporii  ad  confirmandmii  se  in  abbatia  nostra,  A  rentibus  ▼erotuiiet  ouradomesiioa  proQuusnimis 

circa  autumnum  et  ipse  ad  imperatorem  in  Loago-  et  gloriosut  ^*^  plura  victus  et  vesti^us  effuudebat 

bardiam  profectu8e8t.Nemo  me  mordeat,nemomi-  quam  in  fratribus,  et  que  interdum  tolerare  non 

chi  detrabat,  8i  veritatem  loqui  ipsa  me  compellat  poterant  abbatice  reditus,  uoda  etruricolas  inpre- 

▼eritas»  ipse  animaB  me«  timor  de  mendaeio,  ipsa  cariisfrequenternimis  *'*aggravabat.  Gultor  tamen 

Dei  per sanctam Scripturam comminatio ; nam omn^  agrorum  et  nutritor  pecorum  habebatur  strenuus. 

mendacium  a  diaboh  esl  (Joan.  n^  81),  et  qs  fuod  Quid  tlempofalia  quideno  iooiaoibus  ejus  prospe- 

mentitur,  occidit  animam  {Sap,  i»  ll)|Hieldriografi  fabftalnp,  s^d  de  tapend^  aut  *^^  emendanda  rcli- 

debitum  est,nec  assentationcnee  amore,  seo  odio  gione  prtslittaqiie  moruai  fratrum  qualitate,neque 

neo  timore  declinare ;  seribam  igitur,  Deo  teste  timor,  nequerefpectuialiquisapudeosbabebatur. 

sicutamultis  didici,  et  ui  veraciuaezquirereafra-  Dereparandomonasterioetclauatroqufieidam inci- 

tribus  quoquepotni,  qui  erantapnd  nostuno  tem-  pienti  iili  parom  suooedebat ;  oam  quod  memoria 

poris,  et  qui  mecum  posteainde  ore  ad  osista  sunt  dignum  sit,  niobil  inde  egit.  Quartam  tameu  illam 

locuti.  Sed  quid  rem  profanam  rerbis  juvat  mulli-  partem  elauatri,hoo  eet  domum  lantum  quaeslad 

plicare  7  Gravissima  pecunia  Luipo  hoe  ibi  efileioit  oooidentem4nciBptamperLanzonemabbatem,ipse 

apud  imperatorem,  ut  Obbertus  factus  ^scopus  g  oonsummotam  texit»et  interius  sursum  et  deorsum 

Leodiumque  reversus  et  conseoratus»  seeondum  sinaomnioultureliquity  in  qua  posteatantasfieri 

kissionem  imperatoris  eum  oonseerarel  in  ab^tem  ootamuiationas  offioioaruw  vidimus,  ut  aesciamus 

Sapcti  Trudonis.  De  qua  persolveack  iUis,  fuibm  quo  matis  m)miaeeam  app^mus, 

constituerat  imperator,  et  aliis,  fulbu«  ipseoset  ia«  Qu»dam  WQ  tmpore  diebus  messi^  valde 

promiserat,  multa  foeda  et  illicita  plaeitavisa  sunt,  aMtoanslassusque  de  agro  reversus,  cum  vespere 

Ipsa  etiam  die  qua  indutus  fnerat  ut  oonsaorerelur  multum  bibisset  cum  domesticis  suis^multumleeta- 

(232) ;  de  quibus  honestius  est  silere  quam  loqui.  tus  atratoque  saous  repoaitua»nLedia  nocieinveulus 

Hoc  tantum  sufflciat,  etnimium  sit  dixisse,  quia  est  membrispfisneomnibusioeumemQriuis^iia  ut 

neque  prius  neque  tunc  inlelhgere  potuimua  eum  neque  loqui  neq^e  movere  se  posaet,  deterlusque 

secundum  Deum  intraase.  semper  et  deteriua  ageret ;  vizque  uicumque  usque 

12.  Qui  paulo  post  gravissime  iBgemisoens  de  '^'  ad  priiium  vivens  diluQuium,  taudom  exspira- 

malis.  qu8B  per  eum  apud  nos  aociderant,  et  eon-  vit>neqtteconfessu6,nequeuactua»nequecommuni- 

scieQtiamsuaminfirmaDtcrebrisprodenssuspiriis  eatua.  Obiitaulem  ^**  Kalendas  Augusti^  vix  post 

acciogere  se  videbatur  ad  diiuendapecoata  sua  per  oansecratioAem  auum  vivensin  ahbatia  duobua  an- 

multas  eiemosinas  et  per  suscipiendos  paupereaet  ^  fiis,8epuituaqueestinmoQasteriono$iro.  Quo  etiam 

peregrioos  et  etiam  interdum  ieprosos  lavandoa,  anno  prepositus  Gerardus  mortuus  est,  priu^  con- 

tergendoa   maoibusque  propriis  uagendoe.  Aoer  le8soa,unQtMtet  oonuounioatusi»  sicquetandem  ia 

quidem  erat  constansque  et  intrepidusad  resialen-  hoaa  memonaad  patrea  auos  inmonasierio  nostro 

dum  violentiffi  advocatorum,  tanqaam  generoae  ost  appoaltua. 

natus  de  libertate  et  familia  Lovaniensium.  Inpa- 

FINIT'"UBERQUARTIIS,  INCIPIT  QUINTUS. 

i.  Considerato  lugubris  miserabiltsqu^  operis  Godelridua,  qui  poalea^*^  IberosQlimam  profectus 

instanti  poQdere,  qui  superius  hen  I  ter  exolamave-  rex  ibi  deluAOltta  **'  eat»  toiam  abbaiiaw  nostram 

ram,nunc  septiesatquemultocrebrius  iihid  i^Qm  auo  mancipat  servitio.   Necdum  reparata  erant 

exclamare  in  assttmendamiohimalariaapuahabo^  lempU  daustriquenosiriedificia,  sed  fratres  quasi 

rem ;  nam  quo aliius  provehor,  terribiliores Oootus  im  tugurtis  eirca^uaioa  parietesbac  illacque  habi- 

in  {aeiem  miijhi  consurgere  video,  Igitur  '**de^  ta[>ant ;  paramapiideoareiigiettiamiAiisqueconsi- 
foDoto  Laipone,   pcur  quem  anle  ^bbaii^  **'  ei  in  ^  lii.  rnter  quos  eratquidam  Herimannus,  Bepoasu- 

abbatia  navis  ecciesifle  nostree  onerosa  pecoatit^  perius  diqti  Herimanoi»  uobiliter  natus  et  a  puero 

nostris  in  gravissimas  Sirtes  defluxerat,  ei  inesi-  clau8tronostroinnutriius,simplexquesiae  pruden- 

pleta  Garibdi8voraveratquicquidfr«etuseidoi^8  tia»  taciius  et  paiiens  ad  sufferendas  injurias,  sed 

in  domo  Dei  hitus  ^  feris  apod  not  f»eiaMa]|  ^<>  oJbstimtua  94  QOCulte  ulciscendc^s^  facilUmus  ad 

VAWiE  LEqHQNES. 

iHgQlomaD.  ^*  d$m  i\  "^  ^  i*.  '*^  deest  V.  "*«  A.  Domini  imB.  eutseHmit  mf$wjs^aiari\  t^  es^. 
cit  4*.  <^'  Anno  eodem  supers$rtpsit  interpotator  i\  <** abbatiam  i.  I\  *^  LoliuiriBge  el  BoUoai  tfUmao- 
kU^  i\  ^  Abm  9u  04sctip9it  mterpollator  i\  «^  rex  Ibi  def.  denmi  D. 

NOTvf 

(232)  Quod  demum  factum  esse  polosl  poiidiem     Leod.»  a#  Hi  ia  quo  eitiam  hulus  Luiponis  mentio 
t  Eebr.  10^«  quo  ipse  Oberios  LMdiettals  cpisco-     emttMlc.  47 
pus  co^seoratufe  est,  festo  Chro».  Saneli  Xaor, 


W  QteTA  ABB.  TRtiDm  -*  UB,  Vt  1» 

qtudifspMauBiAndqmtatd  perliimekuiiiiia  adnon  A  neeQOH  ei.UodieaaiafpisoQpo  M^^teii^  *^^  QHnoQi* 


dimittendum,  de  liberali  scienlia  insnlsos,  mn  aec- 
ckdm  sua  tantum  exercitatus.  Hic  iaicoruiQ  sug- 
gestione  corruptus  et  partim  eorum,  qui  propter 
Luiponem  turrim  olim  occupaverant»  ex  donp  ducis 
superius  dicti  Godef  ridi  providentiam  invadit  totius 
abbatiaB  nostrae,  sperans  sic  tandem  ipsum  et  nomen 
et  fructum  obtinere  posse.  Huicdono***  fratresve- 
bementissime  reclamabant,  tum  quia  ad  talem 
carsmeum  inutilemesseomnino  sciebant,tumquia 
metuebaDt,  ut  evenit,  de  promissaabeoducipecu- 
oia  pro  eo  dono  tam  vastandam  abbatiam.  Yicit 
tamen  ducis  violentia,  corrasaqueestillimodo  bin^ 
modo  iUiqo  cum  maximodampnp  aecclesise  gravi«i 
mmif  pecunia.  Nam  soli  nostri  bomines  de  Testre- 


cam  offerabant,  simuJque  et  Trftvareu^sft36)li(tft- 
raa,  quibus  Herimaoaumt  iater  fnini^s  quidem  ^\ 
verberadireptioBwqueciUM^orumfuorumetTft^ti- 
mentorum.  ad  abbatem  «ibi  nan  49bfure  dari  qqi^<* 
stantissime  rationabilitoqu^refuti^baut.  Sod  quid^ 
Prflivaiuit  pacuniii,  prevaluit  advasauo)  jfratr^  i^- 
coormnmaUtia.  aataeatKertmanAabaAWQtoriUU 
abbatia. 

3.  Fratrea  iada  f%Unu  laoari,  «pqUati^t  PAdA^a 
per  tamtougum  par^a  Uua<ibffi(^a  itar,  im  Pf^ 
ordiaam  adoelasi»  saiwti  kambarti  epiaciQpQqua  Uc 
enmabUttar  comquasti  «OBfc  at  danum^  4e9a)Mi#« 
qu8B  ^«^  pasaa  per  Hesimaiiiium  fuasaAi  et  m^^m 
quflaauacaam  pasfusammelaebaaUiHsaniirioUia 


bant  (233)  usque  ad  6Q  marcas  inde  persolventes^  B  ^  ▼estittta  extr^aiam  iaopiam*  Yioti  taudem  %m 


mendicare  tandem  cQmpu4si  sunt,quipriq^faerant 
divites.Quidsi^gulaenumereip  ?  Undecumquefue^ 
rit  corrasi^  iOO  marcasnescio  quantum  super  excesi- 
sit  summa. 

%,  Sic  et  sic,  etsic  etsic  pauci  etiam,  qui  apud 
QQs  tooei  erant^  |ratres  summa  vivebant  inopia, 
Qudi  turpiter  et  famelici  intoierabiliter.  Quidam 
vero  ab  iatroe^ntibus  moaasterium^  ut  ipsos  qre 
pr^prio  a^divi  referre^stipem  iuterdum  petebant  \ 
aliqui  eorum,  qui  a  parentibus  suis,  cognatis  e( 
amicis  aiiquid  accipiebant,inde  aliq^uandiu  tenqiter 
oimit  victitabant  ;aUqui,  siquidin  libris  aut  yestti- 
meolts  hi^t>erent,quo  patentius  carere  posseQt,veu- 
deQties,paaemin4eemebant.Herimannus  autem  lai- 


eoatempiu  et  aoBtrof um  miseria  etiamp.quoa 
traaavareoa  aliquaodo  agabat  aeriiuaaiil  paouuia» 
aeoadoat  apiseopumul  ad  audieatiam  f aoial  vaaire 
monaohoaetBarimaaaum.  Yao^tuvMuaelel  iteruai 
ao  teroioHeriaiaa[UuB,taademquev«air«  oulaas  ^ 
ooaieapros6catioBeaxoom»«aioalar  aldawpaAlttlv 
Naqiia  aic  taaiAa  coMil  ^**.  Al  varilus  no  apieoor 
pom,  aa,  tioui  ditpmiebal,  maao  «tilitavi  ^laiial 
eam,  oppidamaottpam  exivtl»  et  apod  vit|am  oo^ 
tlram  Baiaa  iJiquaadia  molto  4ampao  «ociaAiflB 
•omotoratut,  Ivaasivil  ad  aDmilaai  de  LawbpuBg 
Haif nmeqm  aoHdae  (^a?),  m|af«m  taaa  laaiporia 
advoaatumaottreMBaeleeifle.  8pevabalQaimparaam 
te  poata  raei^Mrara  qaaadoqaa  abbateoh  aul  ta 


corujQ  consiliis  s^rviliter  addictus.eprum  etiam  qui  q  afflictorum  aam,  tieul  fecil,  fraqaaaiiinis  daaipai^ 
babe(iaaturdestultiorib^s,nuucapudepiscopum  Ob;     el  multia  irruptiooibat. 


tiertam,qui  H^nrico  Itcodii  aucoe9serat,nunc  apud 
arcbjdiaconos  casterosque  aulicos  promittendo^ 
daado,mentieado>vocesfratrum  prp  uecessitatibu|k 
saiddamaatiupi  adefieQtum  aUqvtem  pervenire  ^on 
stnebat.  AudiQUS  au^m  quod  prevalente  adver^us 
imperatorem  (33^)  flecc\esia>  Herims^inpPoppo  ai^p- 
Gestarat  (233),  mi^gUQ  laicorum  stipatus  agmine» 
led  QuUo  omoiaa  sibide  fratribus  oaslris  comile^ 
Metlit  ad  eum  taieudit,  et  quibuscuojuiue  pravis 
modis  solet  iilud  fieri,  donum  ab  eo  abbatifle  am- 
bire  ccepit.  Aderanf  ibi  aiiqui  de  nostrisfratribus. 
mtssl  a  cfltteHe,  legatlonemque  eBCciesifle  nostraB 


4*  loterea^^^necdumceisai^  discidio»  quod  erat 
iatev  Metlaatium  epiaeopttmel  impavatoeej»  H^jra-^ 
vieara,  imperator  pavtim  Ulam  domAaiaalaciu  quaia 
Maltea^s  episooput  apud  aoa  bafaera  vidabaatur, 
tvadiditiabaaaficiooQiaiti  ArautfodiMM.Quqdia*^ 
digi^faveot  ooaiet  HayavituaiiaUmbattS^uoaiatt 
ma)arapi¥i  nos  eral  advooatuMatfoivil  oppiduai 
Boiivum  eum  aliquaalia  aquitibat»  oaavpaDt  tiU 
cpaad  ooaiet  Araulfut  io  ao  habira  vidabalujp^  Ad- 
duiarat  eliamtuaotaoum  Herittaaoumi  wUaabha^ 
tia  virettituertlaum»  alfralvaa  laala  aoaaiiailataat 
aaatlaiitia  spieveruol  euat  al  aaqua  tigaam  iml« 


YARliE  ^ECTIONES. 

tsa  dtaaao  h*  t^?  d^et^  W*  Roppoai  §upmf$eriimt  inter  X.  ^«*  au»  -^  migova  d€$uut  Du  \^   aeque 
—  aoaotl  AMMf  D.  "^  h^umfAS^^^emripBU  inUrp.  i\  *^^  A.  Ooaiiai  1084»  m<#r]^  i\ 


NOTiE. 


_(?«aPM«fw;^rfl«viosUflk,  Waale|Mosam. 
Emst.  19tsT.  aeLtmbourg  l],  u6,  232conjicit  boc 
ioco  cogitandum  esse  de  illis  partibus  pagileaaih 


driae  qpjjB  erant  vicin®  pago  testerbant. 

Btleaeit  ActobBronem  eaia^ 


)mepia9opufla 
vid.  Bernoldum  ad 


<M)Qofapodttei 
foattituere  volebatanno  1093 
i.  a. 

Qrn^  Mm.Wrt  Um»»^  BAl^Mi  aoni 

.Bn««W.4ijyiP»i>urftf^^^  fililia  Walf^mi 
s  Arlonensis,  qni  primus  conttruxit  castrum 


Umburg,  undeposteatotainaprovincia  sibideduxit 
nomen.  Accurate  de  hac  faiziilia,  quse  originem 
duai^  iade  ad  Tbeoderico  I,  duce  Mosellanorum,  dis* 
seruit  Albericus  in  Cbron.  ad  a.  1064.  Mater  bujus 
Haiavici  aral  iuditb,  filia  Voaderlei  dueit  JLolkarin- 
gisB  inferioris,  qui  mortuusanno  1065yteste  eodem 
Alberico,  fiiise  uxorique  Walrami  reliquera  domi' 
niumultri^  Mosamprope  U^Qdium,  Pdmu^quipost 
Duchespiqm,  Rerth^latum  alioque  diiucicui  coip- 
mentationehan9ori|;iae(iieomitumUipburgensiuux 
JL  t%\%tu^\xk  BiitQir^  deti^lH>urg^^Mi^ 


i^ 


RODtJLFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


80 


sare  *"'  neque  divinum  officium  faoere  TelleDt, 

quandiu  cum  sciebant  esse  intra  septa  monasterii 

nostri  aut  atrii ;  terroribus,  minis,  blandieiis^  pro- 

missionibus  per  homines  Heinrid  comitis  pulsali 

frequenter,  nuUo  modo  moTebantur.  tlie  vero  in- 

terim  latebat  in  angulo  nnius  nostri  spicarii,  ad 

qnem  accedentes  fautores  e}us,  bomines  levissimi 

etnulliusboniinternostros  testimonii  sive  consilii, 

animal>ant  eum  ad  perseverandum  in  proposito,  et 

comitem  Heynricom  etiam  conyitiis  inflammabant 

ad  Yindicandnm  ternbiliter  in  nos  contemptum  suum 

de  abbate  suo.  Interea  comes  Arnulfus,  colleota 

suomm  ing^nti  multitudine,  comitem  Heynricum 

aut  in  oppidonostro  oocidisset  aut  dedecorose  eje- 

cisset,  nisi  orantemitasupplioiter  pernuntios  suot 

comes  Godefridus  de  DoTanio,qui  posteadnx  exti- 

tit,  interponendo  seilium  eripuisset ;  oujusconductu 

sanus  evadens^abduxit  quoque  secum  suum  abbatem, 

statimqueapudnos  etsignumhoree  tertuB  8onuit,et 

divinnm  officium,  quod  propter  eumdimittebatur, 

flericcBpit.  Utraque  igiturrepuisabomes  Hejnricus 

gravissimeefferatus,  Herimanno  apud  se  ooUocato, 

qnaKSunque  de  nostris  poterat,  invadit,  dissipat, 

affligit,sui8que|ut  simUiter  faoiant  precipiendo  pre- 

cipit  *.Quis  referretotumqueat,  quibus  quaatisque 

matis  distraota  tuno  temporis  t)ona  leoolesies  nostre 

aut  prorsus  in  perpetuum  snnt  sobis  sublata,  aut 

nimia  longaque  afflietione  nolHs  ampUus  pene  inu- 

tUia  reddita  ?  Nam  dux  >^*  Godefridns,  qui  postea 

rex  Iherosolimorum  ii>idem  obiit,  nostra  sibi  qu»- 

que  erant  in  Hasbania  et  in  Testerbant  *'^  ad  iU>i- 

tum  servire  faciebat ;  comes  Heynricus  quffi  erant 

oiroaetultra  Mosamet  in  Ripuaria  etciroa  Renurai 

comes  Be^mricus  patatinus  (238)  quss  habere  vide- 

mur  supra  MoseUam.  Ab  iUam  die  invasam  nobis 

fBcciesiam  de  Fonce  (239),  non  longe  a  Mettensi 

urt>e,  numqoam  postea  rehabere  potnimus,  qusB 

adhucLanioniBabbatis  temporeetlongepostadhuc 

ut  nostra  possidebatur.  Preterea  viUici  nostri  et 

qoidam  debeneficiaUshominibus  ecciesiffl  nostr» 

quicquideisplacuit,  quioquideis  meUustunc  visum 

fuiti  suis  attraxerunt  viUicaUonibussuisquefeudis, 

nobis  Dsodo  volentilyuB  ea  recipere  oflEereates  j  urare, 

sua  f uisse  anUqua  legalique  benefioii  aut  viUoationis 

possesione. 

*  preoepit.  A.  Domini  1095,  Henrici  in  regno  , 

quarti,  in  imperio  teroii  anno  40,  et  Obberti-  ^ 

l^diensis  episoopi  anno  5,  Herimanno  symo- 

niaco  invasorejuste  ab  hac  abbalia  anno  pre- 

cedentirepudiato,  hec  prius  famosa  abbaUa  per 

annos  oiroiter  4  pastorecaruit,  ciyus  violentas 

irrupUones  per  tyrannos  ingestas,  qui  referre 


B 


totumqueat  ?H(bc  abinterpolatore  insertasunt 
una  linea  erasa  i*. 

5.  NuUi  igitur  mirum  sit,  in  gloria  et  diviUis 
attenuaUhodiehumUitervivimus,cummaglsmiran- 
dumdiligenterattendenUbu8possitvideri,quomodo 
inter  tot  loci  nostri  desolaUones  vel  tantum  adhuc 
reUotum  est,  quod  congregaUo  apud  nos  esse  et 
abbaUa  appeUari  potest.  Uaque  paucissioii  tunc 
temporis  apud  nos  fratres  remanserant,  nuUus  apud 
eosordo,  nuUareUgio,utpote  qui  victus  et  vesUtus 
necessitates  afflicU,fame  et  frigore  pene  iDteribant, 
et  qui  neque  claustrales  officinas  habebant,  quibus 
auasnecessitatesoccultarent ;  tantaque  fueratmise- 
ria,  tanta  desolaUo^  tanta  rerum  distraotio,  ut  de- 
sperantespleriquevel  ipsum  ndmen  abbatias  loco 
posseremanere,  satagere  viderentur  ut  clericocum 
prepositura  fieret,  et  sex  aut  octo  sub  se  clericos 
haberet.  Inter  hsec  et  c«tera  innumerabiUa  mala, 
cum  pene  '^>jam  annuUataessetnobiUssimaiUaet 
famosa  quondam  abbatia  nostra,  tandem  miseraUo 
divina  tetigit  corda  Leodiensium,  habitoque  simul 
frequenti  coUoquio,  coeperunt  viscerabUiter  tra- 
ctare,quomodode8oIatffi  etpene  adniohUatffi  abba- 
tisB  subvenire  possent  Sed  quoniam  temporale  bo- 
num  nostrum  ad  Metenses,  ouraqueanimarum  lan- 
tum  pertinet  ad  Leodienses,  erant  aliqui  inter  eos, 
ut  plerumque  fit,  qui  ad  subveniendnm  nobis  non 
multum,  erant,  attenU,dioenteshoc  tantumadeum 
perUnere,  cui  debebatur  annalis  reditns  nostrae 
ecclesiaB,  Leodiensesque  non  debere  nobis  abbatem 
C  donare.sed  tantumordinare.  E  contra  sapientiores 
et  reUgiosi  asserebant  oanonice  hoc  posse  facere 
Leodiensem  fiBccIesiam,  ut,  quia  cura  animarum  et 
oonsecratioabbaUsadeam  pertinebat,  et  Metensis 
fiBcoIesia  nobis  subvenire  non  poterat  proptertribu- 
lationemsuam,  Leodiensis  fficolesiaabbatem  «eccle- 
sise  oursB  suae  provideret  atque  ordinaret,  ita  ut 
nichil  ex  hisquae  debebat  Metensi  detraheret;  non 
enim  esset  leve  ferendom  tantum  looum,  tantum 
nomen,taDtum  quoodam  honoremnegligenUaMe- 
tensinm  annuUandum  esse  ab  asoolesia  Leodien- 
sium. 

6.  Querebatur  igUurdiiigenUssimesiquissuper^ 
esset  defilUs  nostras  aacoIesiaB,  oui  idonee  oommitti 
posset  cura  subveniendi  matri  su®.  Aiunt  fratres 
^  nostri  neooon  olerioiet  laici,  qui  cumcognoverant, 
quod  Gande  in  monasterio  sancU  Petri  moraretur 
(240)  unus  denotb*is  frafaribus  nomine  Theoderious, 
qui  a  looo  nostro  recesserat  sub  contenUone  abba- 
tum  Lanzonis  et  Loiponis.  Hic  si  posset  inde  ex-> 


VARLE   LECTIONES. 
i^ifaoereD.     ^^*  Lotharingis  et  BuUonU  supereripiit  interp,  i\ 

NOTiE. 


*^*  Testebant  1.      *^»  L  p.  i\ 


(238)ObUt  12  AprU.  1095.  Gf.  GroUius  Erlauterte 
Reme  der  Pfazgrafen,  p.  134,  et  adnotaUonem 
LavaUeyi  in  Ernst  Hist.  ae  Limff.  II,  175. 

(239)  Ponc^  in  sinistra  ripa  MoseUaB  meridiem 
versus  a  MetUs. 

(240)  In  hocexsUio  compotuit  Ubrum  De  vita 


sancti  Tlrudonis  hortatu  Gerardi,  quod  opusculum 
ipse  in  prsBfaUone  pignus  ab  exiilu  anguttia  desii^ 
natum,  et  cxulatui  Ubellum  appeUat,  vide  eum 
^ud  Sorium  Vl,  543,   et  quaB  dedit  Ghesquler 


81 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  UB.  VI. 


82 


trahi4<ioneas  illis  viderettiradregendum  abbatiam  A  aatiquo  possidebat,  ut  absque  douo  ejus  nullusin 


qooniam  TheutoDicaetGualonica  ILaguaexpeditus, 
liberalibus  artibus  egregie  eruditus,  in  prosa  et 
versu  nuili  esset  suo  tempore  secundus,  dulci  et 
altissoua  sonorus  vocalitate,  brevis  sed  pulchra 
persona  mediaque  astate  ;  qui  etiam  fratrum  suo- 
ram  intirmitatibus  meliiis  sciretcompati,tanquam 
t  puero  iliis  connutritus,  et  qui  viderat  et  audierat 
mala  queepassi  erant  in  suis  tribulationibus.  Quid 
plnra  ?  Gavisus  est  inde  episcopus  Obbertus  et 
scclesia  Leodiensis. 

7.  Electum  igilur  a  fratribus  eum  necnon  clericis 
et  laicis  vix  tandem  de  coenobio  sancti  PatriGande 
litteriset  missaticissuisubstrahit,  etductumsecum 
Aquisgrani  facit  eum  accipere  donumabbatiee  nostrse 


eo  constitueretur  episcopus,  Nunc  autem,quoniam 
ut  dixi,Poppoabsquedono  etvolimtateimperatoris 
episcopatumMetensem  intraverat,  et  hac  decausa 
imperator  qu»suntapudnos  beati  prothomartyris 
suo  juri  mancipaverat^  necessitas  hoc  fecit,  ut  de 
manu  imperatoris  baculum  de  abbatia  nostra  reci- 
peret,ne  longainter  imperatorem  et  episcopum  de- 
certatione  locus  noster  miserabiliter  desolatusinter- 
iret.Quamdiu  ergo  Aquisgrani  erat,  eunti  illuc  et 
moranti  ibi  episcopus  obsonium  illi  dabat ;  inque 
suis  expensis  reducens  eum  Leodium,  tamdiu  ^''^ 
secum  tenuity  donec  ordinatum  ab  abbatem  per 
semetipsum  ad  nos  adduceret,  et  loco  abbatis  posito 
fratribusque  etpopulo  commendato,omnibus  diebus 


de  maau  imperatoris,siGutmoserattunc  temporis.  B  vitffi  suae  consilium  et  auxilium  suum  eiin  auribus 


lloc  iccirco  per  manum  illius  tactum  est,  quia  im* 
perator,  quicquidbeatusprotbomartjr  inpartibus 
Dostrishabere  videtur,  suo  juri  mancipaverat,pro- 
pter  PopponemepiscopumMetensem^qui  episcopa- 
tnm  absque  dono  e  t  consensu  imperatoris  obtinebat; 
adhuc  enim  imperator  hoc  in  toto  regno  suo  jure 


omniumpresto  fore  promitteret.dummodostrenue 
agens  de  locirecuperatione  propter  nimiam  ejus 
desoiationem  non  desperaret.  Datus  est  ei  baculus 
3  Kalend.  Februarii  Aquisgrani,  consecratus  estin 
abbatem  et  sacerdotem  Nonas  Martii  Leodii,  anno 
ab  incarnatione  dominica  i099. 


EXPLICIT  LIBER,  QUINTUS  INCIPIT  SEXTUS. 


f .  Cum  ^^  varias  abbatum  eommntationes  post 
(^tum  abbatis  Adelardi  secundi  retulimus,cortam 
annorum  seriem  propter  violentias  eorum  et  fre- 
qnentes  ejectiones  et  regressiones  singulorum  ne- 
quaquam  tenere  potuSmu8,Nam  ubi  nulluslegitimus 
ordo  succedenlium  sibi  abbatum  servabatur,  sed 
quamcitiusquisqnepoteratemulumsuumejiciebat 
^steque  quam  minus  poterat  tlltim  preesse  sinebat, 
observari  facile  certus  annorum  numerus  non  potuit 
desingulis^maxime,  etiam  si  posset,  cum  familiari 
semper  nostris  negligentra  nemo  erat  qui  operam 
impenderet.  Superins  igitur  repetens  ab  obitu  sci- 
licetabbatis  Adelardi  secundi  usque  ad  introitum 
abbatis  Theoderici  in  abbatiam  annos  continuabo» 
etqood  aliorum  interpositornm  scisma  dirupit,per 
daos  ietoe  renodare  studebo,  notatis  ex  obitu  alte- 
rioe  et  alterius  introitu  annis  incarnationis  Domini 
AbbasAdelardossecnndus  obiita.  i082incamatio- 
Disdominic»,  abbas  Theodericusintroivitabbatiam 
a.  t099  ^^*  ejnsdem  mcarnationis;fueruntigiturab 
obiUi  abbatis  Adelardi  secondi  usque  ad  introitum 
in  abbatiam  Theoderici  ablMLtis  17anni,  quos  inter 
se  oeiBpieverant,  iste  plns,  iste  minns,  Lanzo, 
Luipo,  Herimannus  et  alter  Herimannus  de  abba- 
tia  contendentes,  et  nullum  certum  tempus  invi- 
eem  habere  permittentes. 

R«  Anno  igitur  ab  incarnatione  sempiterni  princi- 
pii  !099;postlongas  etdiaturnas  mortee,  quibus  a 


G  domnoabbateAdelardo  secundo  usqueadeatem- 
pora  de  «oclesia  sancti  Trudonis  omnis  Tioinia 
desperaverat,  qukiam  Theodericus  ejusdem  iooi 
antea  nutritus,  adeamdem  secclesiam  regendam  a 
domno  Obberto  episcopo  et  primis  Leodisensiam, 
tertiis  jam  missis  litteris,  a  Piandria  monasterio 
sancti  Petri  Crande  tandem  est  rCTOcatus,  nescio 
magis  an  coactus,  et  Nonas  Martii  presbiter  et 
abbasloci  nostri  consecratns.Quantaro  descdationem 
intus  et  foi*is  invenerit,  crede  michi,  o  qui  h«c  le* 
gis  quianuUavi  ingeniipossumexprimerenullaqQe 
faoultate  exponere  sicat  veritas  se  habuit.  Nam  de 
toto  monasterio  preter  tnrrim  niohil  tectum  habe- 
batur,  quin  interioribus  parietibus  ooUapsis,  exte- 
riores  Tastissime  patebant,  oontinentes  in  medio 

^  viHssiraam  capellam  sopra  sanctoram  Tradonis  et 
Rucherii  sepalchrum.Nostriaatempost  combustio- 
nem  temi^,cum  sanotuarium,stante  adhuo  firmis 
stmemurofortissimo,  facili  sumptu  pofsent  coope- 
ruisse,  totum  ^^^  potius  funditusdiraerant,et  majus 
Btultatemeritateorditum,  voiuta  jamcripta,  usque 
ad  fenestras  cancelli  illud  produxerant.  Ad  quod 
opus  ferventissime  accinotus  domnus  abbas  Theo- 
dericus,  brevi  temporequicquid  est  superius  a  fe, 
nestris  cancelli  pulcherrimo  opere  consummavit- 
duobusque  pilariiscum  superstantibus  illis  parieti- 
bus  juxta  chorum  edificatis,  totam  illam  partem 
monasterii,quieestabarca8uprasepalchrumsancti 


VARLC;  LECTIGNES 

"t  M  addit  0.  <^^  dum  i*.  post  D.  ^^'  Eodem  anno  Godefridus  de  Bullio,  dux  Lotharingieetprinceps 
Iherosolimorum,  obiit,posl  quem  Henricus  imperatoranno  sequenti  ducatum  Lotharingie  Henrico  comiti 
Lemburghensi  contuUt.  Hwc  exSigeberio  ab  atia  {Urlia)  manu  in  margine  adjecta  sunt,  *^'  Quidam  ex 
imramabbattbiii  $mpererip9it  interpoUUor  i\ 


^3 


ftbDttttl  ABfeA*hg  S.  'ffttJDDNlS 


84 


f^tldotiis  M  pllH^ih  Oftehtift,  cttttl^ilto  i^k^iliAtit,  k  Mibttiii  ftftohim  t^\!l«foruiD,beUarium,domum  infir- 


6)ido^d6&lbaTit,feuestH8  Titlreisdeooravit,  cri^tuMi 
eoutiuuatit,  tectamque  supferiUs  pavimento  Ihiivit 
iiiferius;  sfmiliteret  criptam.qtiam  vt^lutam  tau- 
tum  iuviftnit,  CBeteris  omnibus  4U8d  decreant  consuiln- 
mavil,  atqUe  in  tionore  beatl  protomaHyrls  Ste- 
phani  pHncipalein  ea  altare  dedicari  fecit***.  Anno 
ab  iUcarnatione  Domini  i01!i*^*(!le  viiissimacapella 
supra  sepulchra  beatorumTrudonls  ^t  EucheHi  in 
troduxit  nos  in  eam  criptam  ^antare.  Quflddles  vtsa 
est  Uobis  et  fuit  immensae  IflBtitia^,  tutn  in  ea  jam 
inciperemus  seoundum  ordinem  ei  oraUones  f acelre 
et  in  choro  stare  et  ad  altareproc^dere,quodntiIld 
modo  polerant  prius  fi^atres  per  multos  annos  in 
augustia  capell^.  Nam  ab  ea  die,  qua  vetus  mo- 


morum.  ^ed,  utsuperius  dixi,  sine  aliquo  eulttt 
eraut  omnia  :  tectura  ntiUa  ante  officinarum  ista- 
rum  ostiajugeque  lutum  hyeme  et  molestia  gran- 
dis  intus  pulvi»,  nivis,  grandinis  et  boresB,  ni- 
chilque  obstaculi  quoprohibereturquodvis  animal 
accedere. 

4.  Domus  infirmorum  neque  die  habebat  ignem 
neque  noctelumen,  nisi  fratres  in  ea  jacentes  unde- 
cumque  sibi,  interdum  etiam  ez  victu  et  vestitu 
suo,  ea  »*«  procurarent.  Sed  neque  in  dormitorio 
lucem  erat,fratribus  tola  nocte  in  tenebris  jacenti- 
bus  et  per  tenebras  ad  matutinos  euntibus.  Quod 
quidem  erat  gravissimumeis,quia  de  illa  parle  do- 
mus  in  qua  dormiebant,  oportebat  eos   tenebras 


nasterium  dirutum  fuerat  et  novum  combustum  b  transire  partem  ali^m  inquareficiebant,atqueinde 


atque  discissum.inter  caBterasetiam  desolationes  et 
calamitates,  qufie  firatribus  accidisse  superitis  retu- 
limus,  ordo  et  disclplina  prorsus  abolita  fUerant^ 
maxime  loci  positura  deficiente,  in  qiia  teneri 
pOsseut. 

3.  Positus  igitur  estunus  de  fratrlbus  antiquiort- 
buSyTixpresenectute  seipsum  valensregerccustos 
pa^rorqpiiVut  «t^te«dh^«  vet^nifnaatorif  nH^ 
rat  dilcl|[>MbaiA  eorudl  et  (*diiieili  fmtruav  Itakiia 
paulatim  coeperunt  reviviscerequsderant  religionis, 
alfirequeatiiaoapitulo  coIktioiieabuadAatiugpro* 
fioere^Poitquamveroeduxitnosdeodptainohoruia 
pulcherrimiun  et  in  partim  iUam  monastarii«quam 
pafUmadifioavarat»partimrefaraiaveratasepulohro 


exeuntes  sub  tectura  partim  lignea  partim  strami- 
nea,  utraque  vero  semiruta,  j  uxta  murum  monaste- 
rii  palpando  frequenterque  ruendo  aut  ofi^endente 
ire  omni  nocie  ad  matutinos,et  de  matutinis  simi- 
hter  per  tenebras  redire.  Infira  matutinos  si  quis 
flratrum  aut  puerorum  volebat  aliquando  exire  ad 
necessarianaturae,  dumtimerettenebrarum  horro- 
reco  iongiqne  ^*  iiineris  lutt am  difflooitiit^,  ma- 
gAacA  Inte^itKiiusUaebat  natumlis  neeeseilbti  inju- 
riam.Hyemali  temporelectafraUrum  aspergebantur 
aive  deasiB«iiaa»surgeatesque  ad  matutino»  siout  se 
albicantesaivesuper  vestimenta  sua  iaveaiebaat, 
ita  et  revertentei  tota  leotisteraia  sua.  Propler 
oommunem  quorumlibetacoedere  voleatium  impor- 


beatorum  Trudoain  et  fiuoharii  usque  in  fiaem  c  tunitatemniohiltute  servare  poteraat  da  leotister- 


oparii  versui  oneatem»cua;  augmeatalatitiffi|ooBpit 
atfiJigioMgaiaatari  etfratrum  aumerui  aliquaa- 
iuium  oroieere*  Hoc  autem  veheaieatiiiime  impe^ 
diebat»  quia  offieiaa«  (244 )  olaustri  fratroi  pauoiiii- 
maiaAqueiUai  viiiisimai  habebaat  partibus  illiiy 
qiMi  iuatad  orieatam  el  aquiloaem,  aoa  habeati- 
busiiiii  taoliua  iepem  audam  et  viliiiimam,  quo 
aoa  modo  homiaibui,  iod  et  oaaibui  et  poreii  inr 
differeater  pervia  eraaU  Para  illa  claaitrii  ia  qua 
•adeatei  fratroi  ad  iectioaem  ooaveatum  iuum  ii^ 
ieado  vel  loqueadoau>do  teaeat,  medio  iatartexta 
panete  taatumooaperturfiBhabebat»iubqualratres 
oapitulum  ittum  faeiebaat,  dimidiumque  sup^ 
rextaotii  dioudii  aecdum  ooopartumax  varia  aeria 
iatamperiefrairibusibiiedere  voleoiibui  niultam  ] 
molestiam  tam  esstate  quam  hyemefaciebat.  Re- 
lectorium  fratrum  ao  dormitorium  domui  illa  uoa 
arat,  quffi  ad  oocideatem  pari  quarta  olauiiri  eise 
debebat,  iatertexta  aichilomiaui  pariate,  habeai 


oiis  suis  iadormitorio,aichilqae  de  his  quibus  ser- 
viebatur  measfiseorumiarefeGtorio;  qua  aeceisitate 
habebant  qui  habere  potarant  pro  lectii  ligoeii 
archas  seratas^in  quibus  surgeates  lecUsteroia  sua 
obfirmabaut ;  qui  vero  babere  ooo  poteraot,  fre- 
queatei  moleitias  de  vestimeatii  suii  a  furibua 
sustioeimnt.  la  refectorio  autem  poet  se  io  muro  fe- 
oestrulas  diligeoter  seraias  hal>ebaot,  recoadaotea 
io  eis,  OMippulai  iuas,  cultellos,  ciphoi  et  queia- 
pereraot  eis  de  meosa,  quia  ooo  habebaot  qui- 
bus  oeoessitatibui  iuis  suocurrereatyOiai  ex  ea  suba-* 
taotia,  quA  aut  supererat,  aut  quam  ori  suo  aub* 
irahebaot ;  adelemosiaam  oichil  iadeaut  permo*^ 
dicum  dabatur. 

,  5.  Transitus  tritus  sexui  utnuiqtte  erat,  pluri- 
mum  vero  ad  miiias  maoe  per  eam  looum,  quam 
tuoo  appellabamus  etauachabamus  coaveotum^fct 
frequens  ia  eo  cum  fratribus  fabuloiumque  iaico- 
rum  et  clerieorum  usque  io  oootem  oaUoqulum.  6i 


YARLfi  LECTIONfiS 


iio  Aoaoeodem  tiOO.  3.  Kal.  Oot.  aiino^oi;»^  inlerpol.  i\  '*^  dedicata  est  cripu  oostra  a  domioo  Ob- 
berto  episcopo  Leodieasi,  ad  instantiam  domini  Theoderici,  qut  kcec  vef^ba  desunt  in  utroque  codice  i 
et  i' ;  at  in  illomanus  soec.  XIV  ea  in  margineMdscripsit;  teguntur  etiam  apud  D.  ***  sibi  repetunt  1.  i*. 
i**  longique  —  difficultatem  desunt  D. 


NOTifi. 


(241)  Gubicula,  in  quibus  servabaotur  qu»  ad  siogulo/nm  JHaMehorttfii  violttm  laliqttoalua 
pertioebaot» 


85 


GESTA.  ABB.  TRUDON.  —  UB.  VI. 


qaa  potens   persona,   ut  fi*equentissime  assolet,  A  nodum  undeafflgebatar^ex  auro  etinargaritispul* 


hospitari  apud  nos  voluisset,  fratribus  hac  illacque 
misere  panem  suum  manducantibus^  ipsain  refecto- 
rio  ad  mensam  fratrum  discumbebat  aut  si  purior 
esset  ciementiorque  aer  in  medio  prati.Militesusque 
ad  osiium  refeclorii  sive  ad  medium  convetitus 
equitantes  ibi  desicendebant,  nullamquo  reveren- 
liamj  noQ  dinam  monachis,  sed  ipsis  quoqtie  sauc- 
tislocisexhibere  usque  adnoctis  medium  curabant. 
Testor  Deum,  quia  digne  non  possutn  os  meum  sti» 
lumque  miseriae  applicare,  qno  tantam  majorem- 
que  miseriam  fratrum,  secundum  quod  ^udlvimuB 
maximaque  ex  parte  ipse  vidi,  fldeliler  Yaleam  re* 
ferre. 
0.  Vir  autembonus,  scilicetdomnusabbasThfcode* 


chre  habentem  oompactum,  in  eis  acquitivit.  Simi- 
literetetngolos  duosyUxramdenigroboiioqtiepailio 
latum  satis,  aurlfHgio  latitndiais  triiuD  digitorum  ia 
iine  decoratmn,  alium  de  paUio  variioolort«  vakto 
bonum,  a  oodo  ante  veDtrral  eiagttiiti»  eum>  fUis 
aureis  usque  ad  snmmitat»m  eperose  multum  oras* 
sequeundiqne  conteztum.  Sedetbaltenmetcaiieen 
cUm  patena  argenteum,  intus  et  oirea  oras  eKterius 
d^tiuratum,  pixidem  argenteam^  similiter  et  argea> 
team  acerram  vasque  argenteom  ad  vinum»  triuia 
firtotiom  (S44)|K>ndu8  habmt)  thortbuium  qooquede 
cupro  deaoratum»  eatenulasargeflteashabens ;  pel* 
viculam  simulaoro  bestiol»  oaBdatam  de  oupro 
factafn  ad  «usofpiendam  aqoam  manuum  laTaada- 


ricus,  noviter  hanc  Iherosolimiticam  nesdo  an  ma-  ^  rum^  intus  babentem  imaginiolas  argenteas  fusili 


gis  Babylonicam  desolatton^m  ingressuS)  6um  om 
nia  simul  invenisset  corruisse,  omnia  simul  ^t  dere« 
pentenonpoleraterigere.  Verum.utsuperiusreluh, 
ad  monasterium  reparandum  et  ailimo  intendebat, 
et  studioinfatigabiii  accingebatur.  Qui  dnmfacundi 
oris  gratia  contionaretur  diebus  pasca  sive  pente- 
costen  in  secclesia  beatffi  Mariae  ad  populum,  fre- 
quenter  eis  eliciebat  decem  aut  duodecim  plusve 
minusre  marcaruin  ad  monasterii  reparandi  auxi- 
lium.  Ubi  occupatus  minus  intendebat  ad  claus- 
trum,tamenquamciciuspotuitindomoinfirmorum, 
indormitorlo,  in  cella  abbalis,in  cripta,  ante  altare 
beati  prothomartyris  lumen  constituit  de  fiecclesia 
de  Corbecce  (242),  disponendum  pcr  manus  custo- 
dis  aecclesiffi  de  marca  et  dimidia  census  ejtis,  con-  q 
stituens  custodi  marcam  ad  luminare^  preposito 
vero  dimidiam  ad  prebendam  fratrum,  qusB  prius 
Don  persolvebatnisi  5  tantum  solidos.  Similiter  de 
censu  aecciesise  de  Stadesconstituit  custodi  5  solidos 
ad  luminare,  quee  amplius  non  persolvit.  Elemosi^ 
nae  pauperum  prorsus  abolitfle  6  cotidie  constituit 
siligineos  panes  dandos  de  decima  de  Brustemia, 
qaam  redemit  positam  in  vadio  pro  10  marcis  Mo- 
lendinum  de  Moyse  cum  auferre  prorsusnon  posset 
Tiro  potenti,  qui  dicebat  se  iliud  acquis  isse  pT6 
censu  5  solidorum  singulisannis^etquodplusvale- 
bat,accepis3e  in  beneficio  de  manu  abbatis  Lanzonis^ 
multis  sumptibUB,  multis  laboribus  eo  produiit,  ut 
ferro  inde  sublato  paulatim  decidendo  annullaretur, 
et  preter  aquam  et  ripam  nec  vestigium  moiendioi 
ibi  rellnqueretur ;  quod  usquead  nos  itapermansit. 
Alia  plura  molendina  redemit,  quee  gravissima  pe- 
eania  invadiata  aut  beDeficiata  dicebat  sibi  fraus 
maligna  nostrorum  foBueratorum. 

7.  Ad  missse  suae  omamentum  reponendum  scrl- 
aioladuotaliopericonvenientia  fecit,  suoquestudio 
amictnm  magno  aurifrigio  (243)  et  longe  omatum, 
aibamque  laqueum  a  collo  aurifirigio  factum,  et 


oper^  caBlatas;  tresquetueUasi  unam  stemeDdam 
super  altare,  aliam  sub  libro,  tertiam  ad  tergendas 
manus.  Gfucem  quoque  eom  eracifixo  et  pede  qua* 
tuor  e  vangeiistftrum  imi9igitiibn»  operosoj  ntrnmqua 
de  cupro  sed  deauratum.  Coiumbara  etiam  oupraam, 
auro  tftmen  sup^Hus  argentoque  variatam,GODiiDen- 
tem  aquam  ad  opus  manuum.  Gasnlam  de  nigro 
ipnlM  circa  collum  et  a  eollo  usque  ad  pedes  anta 
venti^em  aurifi^igio  lato  omatam  ;  oappam  simiiiter 
de  nigro  palleo  peene  eodem,  cirea  eolium  etsoper 
cristum  capitli  auriff igio  omatam,  ante  peotus  ha« 
bentem  plus  quam  palmflBunius  longitudinis,  asqna 
kiDgitudtne  et  latitudine,  atififHgium»neque  tantum 
auriffigium  quam  rem  fllis  aureis  desuper  sotisis« 
sime  conteiiam,  in  medio  habentem  gemmuiam 
buUula  citcumoIusam.lffltKsomDia  adoffioium  missa 
suae  et  ad  ornameDtum  noelesiai  propriostudiode 
Dovo  acquisivit.Redemitquoque  cappam  unam  albi 
pallii  Valde  bonam,  thuributum  quoqua  argenteum 
appeddetis  septem  mareas.quod  postea  eum  presti* 
tissetarchidiaooDo  ouidam  nomiDeAIexaDdro  cutt 
pallio  uDo  optimo,  quod  tpse  qnoque  emerat,  et 
calice  argenteo,  uumquam  rehalHsre  potuit  qoes  tta 
usquehodieDOBtra8BceIesiaperdidit.Palliumqnoqne 
UDum,  quod  suffleit  ad  Hiajus  altare  oooperieD- 
dilm,  emit  totum  Dovum,  et  de  spisso  pallio  purpu» 
tei  coloris,  pallentis  tameu,  in  graDdiusculis  rotis 
imaginibus  bestiarum  variatum.  Hoo  hodie  quoqoe 
penes  nos  habetur. 

6.  Fralres  quos  invenit  benigne  fovit,  et  quot  et 
quos  potuit  addidit,  multa  perpessus  ab  liis,  quos 
necessitate  minoris  sibi  numeri  de  aliis  claustris 
ex  untes  suscipere  cogei>atur,  iDveheDtibus  in  iilum 
frequenter  maligiie  semper  ioqoaeibusin  nos  nostris 
oppidanis,  quod  taDtasfiructum  abbatittooto  aut  de- 
cem  tautum  fratres  consumereut^  non  attendentibus 
neque  veteri  malicia  caecitatis  suae  considerare  vo- 
leDtibus,  adquautam  paupertatem  devolrissent  ab 


NOTiE. 


(242)  Ck>ri>eck  ad  Djlam  in  Brabantia. 

SiZ)  Gallis  orfroi,  brodetie,  iimbus  acn  plctusi 
ribusy  aoro  argentoye  distinetus» 


(244)  I.  q.  ferto,  Galiis  oiim  fertin,  Germams  Me^ 
ting,  est  quarta  pars  maras. 


g|  f^ODULFC  ABBAHS  S.  TRUDONIS  88 

batiam  furor  mobilitalis  eojum  ek  contentio  inter  A  et  dampnum,  quod  per  hos  duos  suslinuit  ecclesia 
se  abbatum  factione  eorum,  et  quanta  consumenda      noslra  »«*  ? 


essent  inrepapando  monasterio,  claustro  et  appen- 
diciiB  eorum.  Hac,  inquam,  male  ioquacium  et  ma- 
ligne  detrahen  tiiim  Decessitaie  compulsus»  cum  plu- 
resde  suisfratres  non  haberet,  et  aliunde  veniente» 
monachos  ignotos  susciperct,  multa  et  dampna  et 
injurias  suttinuit  firequenter,  talibus  nuUum  ordi- 
nem  servare  volentibus,  et  cum  de  nuditate  sua 
reteBtiti  et  de  famelicitate  sua  refocillati  essent» 
aut  molestissime  nobiscum  commanentibus,  aut 
onm  dampno  et  '*^  injuria  et  **^  detractione  nostri 
tandem  a  nobis  effugientibus.  Vidi  ipse  intraquin- 
que  aut  sex  annos  de  taUbns  17  a  nobis  recessisse, 
revestitos  apud  nos  a  planta  pedis  usque  ad  verU 


tO.Acciditinterea  turbatovehementissime  regno 
et  sacerdotio,  ut  Heynricus  tertius  Romanorum 
imperator  augustus,  traditis  filio  eque  vocato  Heyn- 
rico  imperialibus  ii^signibus  (246),  abjectusque  a 
regnoiterutnregnaremoliretur  Cujus  maxima  spes 
tunc  temporis  esse  videbatur  iste  Heynricus  comes 
de  Lemburg  (347),  dux  *"  modico  jam  ante  crea- 
tus  (248).  QuA  res  prope  exterminium  debuit  esse 
ecclesiflB  nostrae,quia,cum  tunc  temporis  non  tam 
duxquam  rex  esse  videretur,utpote  qui  regis  erat 
patronus  factus,  nonerat  rex,  nonerat  episcopus, 
non  amicorum  quisquam,  qui  auderet  nos  cootra 
tantumtyrannumjuvare  ;  maxim6  pravissimisqui- 


cem  integra  veste.  Studium  et  laborem  ejus  circa  B  busdam  de  oppidanis  nostris  et  homnibus  de  fa 


emeodandam  aecclesiam  aostram  intus  et  foris,  et 
quantum  tubeo  profecerit,  longissimumesset  enar- 
rare,  eum  tamen  nuoMiuam  defuissent  interim  ei 
tribulationes  et  persecuUones  ab  eis,  de  quibus 
aUquid  hic  modo  volo  referre. 

9.  Primo  tempore  introitus  ejus  in  abbatiamgra* 
vissimus  peraecutor  fuit  ei  comes  Gisiebertus  de 
Duraz(24a),advocatusno8ter,quem  numquam  potuit 
placare,nisidampnosa  «Bcclesiffi  pecunia  pro  eo  in- 
tercurrente.  Preterea  Heynricus  de Lemburg,  major 
noster  advocatus,supradictumiUum  Herimannum. 
qui  per  violentiam  non  potens  abbaUam  nostram 
quaminvaserattenere,  adeum  patrocinU  causacon- 
f  ugerat,frequenter  auper  domnum  abbatem  Theode- 
ricum  in  oppidum  etusqueinceilamabbaUsintro-  q 
duoebat,  volenslibentissimein  abbaUaeum  conUr- 
mare,  si  et  fratrum  consensum  Inde  prius  habere 
potuisset,  et  fideiibus  fficclesi»  fidelitatem  extor- 
quere  suo  Herimanno.Sedfratribusconstantissime 
iUi  pro  domno  abbate  Theoderico  in  faciem  resi- 
stentibus,  atque  adeo  ex  auctoritate  Leodiensis 
episcopi,  ut  quamdiu  Horimannus  aut  in  ceUa 
abbatb  autquoquam  in  toto  oppido  uostro  esset, 
divinum  ofBciom  in  fficclesia  nostra  non  fieret  et 
nuUa  campana  sonaret,  cum  muita  tandem  confu- 
aione  et  in  nos  et  nostra  indignatioae  recedebat, 
suumque  iterum  Herimannum  in  malumnostrum 
recipiens  oustodiebat.  Jesu  i>one  I  quando  totum 
dicerem,autquomodototum  dicerepossem  maium 


cUone  LuiponisetHerimannorumfactiosissimis  ad 
boc  coUdieiUum  instiganUbus,etin  fornacem  arden- 
tissimamiUius  malffisuggestionis  suffioleum,picem, 
adipem,  resinam  et  omnia  instigaUonum  fomenta 
congerenUbus,  ut  suumHerimannum  in  abbaUam 
nostram  resUtueret,  Theodericum  ejiccret,  modo 
venisse  »•'  tempus  »••,  in  quo  hoc  liberrime  facere 
posset;faceretque  eumbenedici^cumnon  auderet 
umquam  episcopus  contradicere  ei^  quem  et  intro- 
duxit,sed  fratres  non  amplius  quam  antea  inflectere 
ad  suam  voluntatem  potnit.Relicto  tamen  eocum 
custodibus  sibi  famiiiaribus  in  cellaabbaUs,  abiit, 
multa  vastaUonefacta  incuria  nostra  et  in  claustro 
de  rebus  victui  vestituique  nostro  preparatis. 

1  i .  loterun  domnus  abbas  Theodericus  secesserat 
ad  castellum  comiUs  GisleberU  Duraz,  timens  sibi, 
si  tyrannum  Ulum  expectasset,  de  vila,  Quo  una 
parte  oppidum  nostrum  egrediente,  ipse  (249)  aUa 
ingressus  est.  TestorDeumomnipotentem,quianisi 
ipse  oculis  vidissem,  et  prffi  magnitudine  leticiae 
gemitum  eorum  querelosaetsuspiria  auribushau- 
sissem,  non  faciie  mihi,  sed  neque  ipsi  cui  Uebat, 
posset  persuaderi  tantus  affectus,  tanta  erga  eum 
popuU  devotio  sexus  utriusque,  diversffi  etaUs.Ipse 
et  conversoquamacclinivuitu,  quam  modesto  ore 
humiUari,quam  profusis  iacrimis,  quamhumecUs 
genis  tota  facie  irrorari ;  flebant  iUi  pm  nimia  qua 
eum  ardebant  caritate,  flebatipse  prffi  maxima  qua 
se  ipsum  meUebatur  humUitate.  Tam  triumphali 


VARIiE  LECTIONES. 

*•♦  aut  i\  «'^  seqvitur  hoc  loco  in  i  folium  vacuum,  desiderantur  igitur  omnia  usque  ad  verha  in  c.  43 
malorum  recordatione  populus  etc,  Recentior  manus  quxin  margine  superiore  foliorum  numeros  appo- 
suit,relictofolio  vacuoa  XXVarfXXVH  transiiPMaque  minime a librano  kmc  omissa  sunt,sedfoliumposlea 
casu  quodam  excidit,  aut  poiius,  ut  videtur,  excimm  est,  quod  inde  quoque  conjici  potest,  quod  vacuum 
folium  no»  eum  quatemione  cohaeret,  sed  postea  insertum  est.  *»•  Lotharingie  superscripsit  interpolator 
1*.  *"^  utiUsflimum  D.  ^*^  adesse  addit  D. 


NOT.E. 


(245)  Duras  haud  procul  a  Sancto  Trudone.  De 
Gisleberto  comite  vide  supra  IV,  9 ;  pater  eiusOtto 
interannos  i090  et  1099obiisse  videtur.Si  Udes  est 
Vitffi  Arnulfi  episcopi  Suessionensis^  Otto  ille  fuit 
frater  Arnulfi  comitis  Lossensis,  cf.  ManteUum, 
p.  50. 

(246)  Quodfactum  est  d.  3<  Dec.  1105 Ingelheim; 
cf.  Ann.  Hildesh. 


(247)  Ad  quem  imperator  temporepaschaU  anni 
li06  Leodium  venerai. 

(248)  Anno  1 101  NataliUis  Domini  MogunUffi  fa- 
ctum  est  tesUbusAnn.  Hildesh.  Eodem  annopasdo 
ante  comitem  ab  imperatore  in  caslro  Limburg  ob- 
sessum  esseconstat. 

(249)  Theodericus  abbas. 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  LIB,  VL 


90 


applaasu,  tam  favorali  populi  devoUone  ezceptus,  A  ad  meridiem,  juxtamurum,  statim  ut  exitur  de 


usque  aote  ceila  suib  januam  est  perductus.  Atilli 
inlerius  eam  obfirmaverant,  et  strepitu  indignatio- 
oeque  populi  perculsi,  nii  sibi  certius  quam  eorum 
<»ufodi  gladiis  expectabant.  Qua  oblirmationepo- 
puJo  magis  magisque  in  iram  indigoationemque 
concitato,  cum  tamen  quidam  dubitare  viderentur, 
atrumne  vi  in  eam  irruerent,  quidam  vero  ad  irrup- 
tionem  eum  damore  jam  se  accingerent,  unus  eo- 
ram,  cujus  sapientiset  consilio  totuminniii  videba- 
tor  oppidum,  vuitu  flammeo  etore  grandisono  pro- 
rupit  iu  medium :  Eyia,  'mqiiit,viri,  eyia  vhi,  si  ta" 
men  viril  Quidhic  iam  ignariter  excubatisl  Quidad 
poMtes  hi^^usdomiciliiobservaUs^fCur  statini  fraclo 
repagulo,  vel  ipsis  postibus  radicUus  evulsis,  apei^to 


ostio  ad  dexteratn  manum.Hoc  lali  viro  ita,  ut  su- 
perius  dixi,  peroranteadpopulum,statimversusin 
furorem  preteritorum  malorum  recordationepopu- 
lus,et  tamquam  ursuscruentis  pregustatiscarnibus 
in  eos  efferatus,  stricto  mucrone  in  eos  conclamat 
ostia  confringere,  postcs  eveliere  pretemptat,  ut 
omnes,  tammonachosquammilites,minoresquam 
majores  in  ore  gladii  interficial.  Sed  stalim  pielas 
et  i>enignitas  domni  abbatis  Tlieoderici  per  turis 
scelestis  tutissimum  scutum  se  opposuit,  vehemen* 
terque  inciamans  Gisleberto  comiti,  nec  non  singu- 
los  suorum  proprio  ex  nomine  revocans,  vix  tan- 
dem  ue  in  funestos  ilios  irruerent  multis  precibus 
oblinuit  Quibus  sedatis,  hoc  modo  fratres  suos 


ostio,micanie gladio non  irrumpitis  ?  Quasinon  vo'  3  ante  populum  alloqui  ceepit : 


tuntale  nequejudicio  Dei,sed  foriuiiu  hic  conclusiie' 
neanlur  rei  illi  ei  gladUs  nosiris  hodie  decapiiandi, 
quorum  venenaia  delciione,pesiiUniiconsiliodomus 
vesirtB  damno$ooHm  flagraruniincendio,  matresle- 
gUimo  destiitUae  suni  conju§io,nepotes  vestrisinepa- 
rentibus,vo$  ipsi,  heu !  heu !  sine  liberisesiiseinepoti 
bu$,Eiecce,nunc  iierumad  nostram  coniumeliam  et 
nominis  gene^nsquevesiriignominiam  in  oculos  nos 
ros  importuni,contumaeeSfignobiles  lenones  se  inge- 
runtyUtguorumpatres,/ilios,fratres,nepoifis,affines, 
amicos,servos  peremerunt,guosque  igne  et  rapina  de 
divitiis  in  inopiam,degloria  in  ignominiam  deiruse' 
runt,eorum  nunc  dominum  inermes,  ignavi,  pauci 
tcelerati  ejiciant,  ui,  quss  ferro  flammequoe  eorum 


13.  Absit  a  me,  fratres  kari$$imi,  absit,  inquam, 
duicissimi  filii,  koc  peccatum  in  Domino,  hoc  scan- 
dalum  in  populo,  ut  regressus  meus  ad  vos  et  pia 
in  me  vettra  papulique  devotio  maculetur,  obfusee- 
tm*  sanguine  euju$vi$  aut  homieuHo,  Non  his  armis 
deee9*tandmn  nobis,  non  hoe  gladio  trumandus  esi 
impius  hostis*  Cujus  no$  $umu$  milites,  ipse  arma" 
turanosiraChrisius  est\  hu^$$igniferbeaiusPaulu$ 
$ui$  ita  cmclamat  commiHionibu$  :  «  Siaie,  inquit, 
precincti  lumbos  vestros  in  veritate,  et  induite  io- 
ricam  jusiiciae,  et  calciate  pedes  in  preparaiionem 
evangeU$  pacis,  super  omnia  accipientes  scutum 
fidei,  in  quo  possiiis  universa  ieta  maligni  ignita 
extinguere,  ei  galecan  saiuiis  accipite  et  gladium 


mmpericuhcapitumnostrorum^puimusM^^      C  spintut,  quod  eH  verbumDei{Ephes.  m,  14). »  HU 


sidegluciant;  sediiionem,  intestinum  betlum  inop 
pido  no$tropleciendiparricidce,ui  olim,  uisepius, 
nune  etiam  commoveant,  per  qusestirpis  nosirce  mo' 
nimenta  et  extremoe  reliquiarum  nosiramm  reli- 
quioe  prorsu$  iniereani.  Si  vtri  essemus,  filii  viro- 
rum,  numquid  hwc  in  capiia  eorum  nunc  de  pre» 
ienti  non  redundarent  ?  Taiia  Guntramnus. 

12.  Erat  hic  Guntramnus  servus  ecclesiaBnostrffi, 
homogratissimee  grandisque  facundice,  statura  pro- 
cerus,  grossitudine  corporis  ejus  decentissimeres- 
pondente  proceritati,  acerrimusin  bello,  audax  ani- 
mo,  prudens  consilio,  constans  in  negQcio*^^,  for* 
mosus  tam  veuusto  corpore  quam  pleno  vultuetele- 
gantissima  facie.Hunc  talem^  qualis  apud  nos  de 
Dostris  nemo  surget  amphus,  oppidani  nostri  fla- 
grantes  in  eum  odio  mabgno  et  nequissima  invidia 
pro  probitate  ejus,  casu  volantis  in  frontem  ejus 
sagittae  incerto  auctore  occiderunt,  dum  quadam 
die  proditione  ejus  sic  tandem  patefacta,  adversus 
eum  sic  nec  opinantem  consurrexissent  armati. 
Quem  si  casus  comminus  se  gladio  defendere  non 
Tetuis  et,o  **®quantamdedis8etstragem,antequam 
occumbere  posset !  Sepultus  jacet  inter  turrim  et 
ostium,  quod  aperitur  versus  cymiteriam  fratrum 

**•  c.  in  neg.  desunt  D.  *»*  quot  qoantamque  D. 


armi$  ad  simititudinem  boni  regis  David  muniti, 
hunc  superbissimum,  spurium  et  incireumcisum  )l- 
ducialiier  poterimus  aggredi,ut^  eum  tanius  blas- 
phemu$  percussits  infronie,  et  in  ea  eorpof^is  parte 
vulneratt*$,  in  quapre$umptor  $ucerdoin  Ozia$  lepra 
incanduit,lepra  corruerit,  eapUeei  propriomucrone 
truneaio  armieque  omnibusexpoliato, «  confiteamur 
Domino,  quoniam  bonu$,  qwmiam  in  $eculum  mi$e- 
ricordiaejus,quifacitmirabHiamagna  $olu$  (P$al. 
XXXV,  1).  »  Aique  iierum  cum  nosiro  David  diear 
mus  :  «  Benedicius  Dominus  Deus  meu$^  qui  doeei 
manm  meas  ad  preUum  et  digilo$  meo$  ad  bettum ; 
misericordia  mea  ei  refugium  meum,  susceptor  meus 
etliberator  meu${P$ai.  xuii,  t).  » 

14.  HflBC  cum  dixisset,  populus  ad  propria  rediit, 
ipse  vero  nobiscum  inclaustrohabitavit.Qui  autem 
conclusi  erant  in  celia  abbatis,  ne  a  nostris  qui 
turrim  eis  preripuerant,  deberent  interfici,  nocte 
iliapene  omnes  effugerunt,  et  preter  unum,  qui 
oum  Herimanno  venerat  de  Mahnundaria  mona- 
chum,  quasi  nuiii  cum  illo  remanserunt.  Quidam 
tamen  ex  oppido  nostro  impurissimi  nebulones^ 
ventrioolffi,  apud  quos  data  crustiUa  hispidi  panis 
cujusvis  dignitatis  nomen  facile  mercari,eadeiiique 


VARIi£  LECTIONBS 


'**  c.  ln  D6g.  deeunt  D.  «^  quot  quantaiBque  D. 


oi 


RObULFl  ABBAT13  S.  S.  TRUDONIS 


92 


subtracta  patibuloreus  poss^sadJudidari.treqtieQ- 
ter  ad  eum  conclusnm  in  ceila  introibant^lethargi- 
cumquecerebrum  ejusfeetidoadulaiionis  suaeoleo 
iu]pinguantes,interimleccairi8e(250)8U6esiccumeo 
satisfaciebant.  Tota  autem  abbatia  et  maxime  mo- 
nacbi  ad  domnum  abbatem  Theodericum  humili 
fidelitatis  obsequio  et  piae  obedientiae  oculo  respi- 
ciebant,  ejusque  anxietatem  amaro  satis  animo  de- 
flebant.  Sequenti  igitur  die  eum  domnus  abbas 
Theodericus  vocante  eum  episcopo  Obberto  Leo- 
dium  venissel,  injuriam  suam,  persecutionem,  re- 
divivi  Symonis  superbiam,  invasionem  in  auribus 
episcopi  ecclesiaeque  beati  Lamberti  exposuisset, 
non  eos  tantum  mesta  compassione  santiavit,  sed 
etipsam  totam  civitatem  merore  quidem  maxime 
obnubiiavit.  Erat  enim  tam  olero  quam  populo  et 
monaohis  gratisgimiis,  muHa  liUerftram  •ciencia 
etegregifle  TooiBJUbilo  aeeeptissimus,  tum  pUeidis* 
simis  moribus  et  vultus  bilaritate  serenissimus. 

i  tt.  NoQ  tamsn  proutdooeretdignitatem  disoipiin» 
et  nominis  LeodieBsium,  cito  viQdicatuin  fuit  tam 
gravo  faoiiius  in  presumptorom  impium.  Ssd  qoo 
mirum.BoQa  eis  voQimiQvhilgenius,  dum  Qeeessita* 
tem  temporis  eteorumaogustiamrespioimus.Erat 
efiim  tuQo  Qon  parva  turbatio»  noa  iu  ea  taQtooi 
noclesia,  sed  et  iq  toto  episoopio^et  uQumquemque 
QOQ  QMKloreipuplicn,  sedftimiliarisquoquesoilicita 
urgebat  oooupatio.  Siout  superius  tetigimus  pro 
reouperaado  extorti  sibi  regni  statu  imperator 
Hejdrious  ibianzie  insudabat ;  etquiacrudeliodio 
et  gravissimis  dtssidebant  ioimicitiis  episcopus  et 
Heynrious  dm,  simul  quoque  NiimuoeQsis  comes 
Godefridus  (S5i)  et  idem  dux,  eos  prius  ad  paoem 
et  oOQOordiamrevooareimperatormaziQielabora- 
bat,  ut  postea  robur  pacis  eorum  st  ooQoordics 
esset  ei  spes  et  oausa  vietorisB.QuatiebaBlur  etiam 
muri  totius  oivilatis  et  eoclesiaB  uudosa  imminentis 
l>elii  formidioe,  qua  ferebatur»  verumque  erat,  ft* 
iium  imperatoris  HejQrioum  Qomioe  io  manu  ro- 
busta  et  iodigaatione  maxima  ad  oivitatem  obti- 
nendam  properare  (368). 

16.  His  malis  iQtorourreQtibiis,quo  puplicaB  fami- 
liarique  rei  suee  UQusquisque,  prout  Qooesse  sibi 
videbat,ooQsulil  attoQtius,  eo  de  Qostra  dispoQitur 
satis  quam  expediret  nobis  QegligeQtius.Semel  tar 
men  *'*  atque  iterum  vocatum  eum(253)episcopu8 
tandem  excommunicat  omnesque  ejus  compliccs, 
precipiensarchydiacouo  suo  Alexandro,  ut  eum  de 
caminata  abbatis  atrioque  suo  eliminet.  Sed  ille 


A  omnino  neglexit ;  qua  causa,  quoatiimo,ipse  vide- 
rit.  At  dux  Qon  immemor  injunfle  contemptusque 
sui  in  Herimannum  ***,  arma  copiasque  suasinfu- 
rore  et  indignatione  magna  adversum  noscolligit, 
ut  die  data,quoscunqne  de  nostrisaddedlcationem 
sui  Relis  compellere  non  posset,  eorum  carnes  in 
ejus  sacrificio  victimas  propitiabiles  faceret.  Sed 
comes  Gislebertus,  qui  reconciliati  sibl  fidelis  tunc 
adjutor  existebatdomni  abbatis  Theoderici,  con- 
ducto  sibi  comite  Lovaniense  Godefrido,  qui  non 
multo  post  dux  extitit  (554),  viriliter  ei  restitit, 
omnemque  conatum  Heynrici,  licet  domini  sui, 
dum  accedere  noQ  auderetjrritum  fecit.Necmuttd 
post  domnus  abbas  Theodericus  revei^sus  est  de 
Leodio  ad  coenobium  nostrum,grandi  ferens  patlen- 

B  tia  condusum  in  cella  sua  emulum  suum. 

17.  Jamque  die  imminebat,  quacbmes  (f  55)  FlaQ- 
drensium  imperatori  occurrere  Andeguerp  debe- 
bat.  Quo  dum  imperator  proficisce^etur,  contigit 
eum  habere  per  locum  nostrum  trailsitum,  atqu^ 
in  cella  abbatis,  qua  non  sani  consttii  frater  ille 
habitabat.nocteunahospitiutn.Quidumceliamom- 
nino  non  auderet  imperatori  contradicere,  si  tero 
ab  ea  egrederetur,  nullum  sibi  ulterius  patere  re- 
gressum  formidaret,  in  cellarium  sub  catninata 
descendit,  ibique  tota  iila  nocte  mansit,  ut  fkcto 
mane,  cum  imperator  viam  suam  proflcisceretur, 
ipse  ex  inferioribus  abditis  prodiens  ad  obtinendam 
cellam  regrederetur.  Sedquidamde  pueris  nbstris, 
qui  nocte  illa  imperatori  mlntstraverun  t,frAtrum  nos- 

Q  trorum  consilio  prestruentes  ei  aditum,in  cella  re- 
gredi  non  permiserunt,  nichil  tamen  contumeliae 
aut  virium  ei  ejusque  satellitibus  intuIerunt.Cumque 
siliiinierceptamintroeundi  facultatem  intelligeret, 
et  se  quasi  in  sepulchro,  cellario  illo  scillcet^  a 
pueris  nostris  suffocandum  omnino  formidaret,de 
iacu,  in  quo  se  ipsum  male  dampnaverat,  novus 
quasi  terrigena  ad  invisam  sibi  lucem  per  aliud 
ostiolum  tandem  erupit,  et  magnum  spectaculum 
populo  factusplatearumque  pueris,adunam  foren- 
sium  domum  homo  siue  honore,  monachus  sine 
pudore  proripuit,  aliquotque  dies  ibi  faciens,  sab- 
bato  sanctMominicffi  resurrectionis  iterum  ad  du- 
cemtransivit.  Quapesteeliminatasentinaque  ejecta 
de  navi  nostrae  fiecclesiffi,  mox,  quia  erat  hora  ter- 
tia,sonuit,et  post  tot  luctuosos  dies,quibus  chorus 
Qoster  siluerat,  nos  jam  posse  licenter  divinis  ora 
aperire  laudibus  grandis  Ifieticiafuit.  Nam  nostrum 
monaslerium  et  parrochia  foris  tamdiu  ab  episcopo 


YARIiE  LECTIGNES. 


«*»  deest  i\  »w  Herimanno  1'. 


NOTiE. 


(250)  Est  iQcontiQeQtia;  leoatoresthomofQiosus, 
iaooBtiQOQs ;  Belgis  <ee4er«  Galiis  Uehard. 

(25i)De  hoc  videetiam  Chron.  Sancti  PaQtaieo- 
Qis  apud  Eccardum  i,  923. 

(252)  Henricus  V,  anle  pascha  1106  jam  cer6dr 
factus  de  Heinrico  duce  Lotharingiae  et  Obberto 
episcopo  L.eodieQ8iimperatori8  partes  tueQtibu8,iQ 
ipsamLothariQgiamprofecturussrat  ;cf.Ekkehard« 


UraQgieosis  ad  h*  a. 

(253)  HerimaQQum. 

(254)  Qui  ipso  aoQO  1106  LothariQgi»  iQferforis 
ducatum  Uemrico  de  Limburg  ereptum  acoepit 
teste  Sigeberto. 

(255)  Robertus  U  quem  vocaot  Hierosoljmita- 
nuM  t  rag»«yit  lu  IQn-iiiU}     . 


«3  afiSYA  ABft.  TRtJb6N.  ^  11«.  V!.  n 

iAbtoQO  podita  ^aiit,  ut  iti  ds  htBffib  i^titM,  A  ti  metd  ^ctebatuf^iiietueiis  etiatn  etnimlum  sol- 

licitQs  iie  iti  takita  tdrba  tjilifiquam  propter  eum 


doneede  ^eUaftbbatis  et  de  tota  curia  et  atHo  fle 
rimAfiiiue  eilret. 

i8.  Qttod  cum  nunefattttt  fui^set  duti  tfeytiHco 
-  forte  enim  ipse  eadem  hora  per  forum  nostrum 
transibat — ira  incred!bili  exarsit,dolore  itilblerabili 
infremuit,  etnisihanc  suam  in  exemplum  omnibtis 
injariamvindicaYerit,  cum  obtestatioue  et  horribiil 
qaadam  auathematizatione  se  suaqUeomniadinemor- 
tieiterminioque  crudeli  devovit.lra  Igitur  rehetnenli 
furoreque  ingenti  necnonet  indi^nitione  non  miui  ma 
in  Qos  et  nostra  exardeseensy  cotitemptum  stii  ab- 
batiscordi  gravius  apposuit,  totumque  se  statim  iu 
nostrumnostrofumquevitae  peHcnlum,  quam  sub 
stautiffihimmembrorum  qooque  detrimentum  dis 


oecideretur,carcerarettir,  spoliaretur.Sed  cum  sub 
hbc  curarum  sollicitudinumque  onere  importabiliter 
premeretur,  fuerunt  quidam  ez  amicis  ejtis  cum 
duce,  qui  videtites  angusliam,  oppidanorum  peri- 
cuIum,8Bccle8iffiintoIerabile  et  irrecupftrabile  dam- 
ptium,mediante  pecunia  conabanturadhuc  eum  ab 
hid  matis  quffi  cogitabat  in  nos  revocdre.  Tix  tan- 
dem  argenteo  matleo  emollitaestnigri  silicis  duriti^j, 
ertccploque  doinite  Gisleberto,  annuit  ut  pacem 
habeat  abbas  hoster  et  tota  ejus  cecclesia.  Sed  re 
periatatandemad  domnumabbatem Theodericum 
— nam  novit  Dominus,  se  nescientc  hoc  prius  ab 
amicis  agitabatur  —  nuUa  ratione,  nulio  consilio, 


solate  nimis  accinxit.  Jamque  multi  nostrum  par-  I  nuU^  persuastone,  nuilo  timore  adduci  potuit  ut 


eereintermonachtim  elcleritnm,  blericom  ethi- 
camneque'^  qufcqiiam  discertiere,  crudeliter  per- 
sequi,  i>estiaU  ftirote  in  no^tros  el  tiostra  ievire,  ut 
DoBius  nostrum  mi^ereaiitur  suod  omnes  suppUbi- 
tcr  orare,  obsecrare,  terribifiter  precipiehdo  pre- 
cipere.  TUm  Si  Hlbs  de  no^tri»  possent  ariHper^, 
quosdam  sine  compasslon^  decern^bat  6uspendere, 
quibosdam  oculos  effodere,  istib  hares  truhcare, 
iiiis  manus  amputare,  aliil  pedes  absddere,  Uon- 
nulliscraracomminuere.Quibus  vero  niisericordem 
atqne  humaniorem  se  exhibere  volebat  videri,  eos 
diu  carceratos  tandem  preciplebat  gravt^simo  ar- 
geutiponderedebere  rediml.  fet  certe  illi  lobge  se 
t>eatiores  cttteris  reputabatit,  qul  nichil  aliud  se 


a(iqutesceret,nisi  res  aBCciesise  quas  impedierat  prlus 
ab  6mn)  impedimento  dui  enodaret,  et  comitem 
Giftlebertum  bppldanosque  omnes,  quibus  propfer 
eum  molestus  fherat,  ihfirmampacemgratiamque 
suam  revocaset.  Quod  miro  Inedicibiiique  labore  ab 
titraque  parte  tandem  cohcessum  est.  Ipse  presens 
istis  interfui,  et  pro  explendis  fbria  sexta  parasce?e 
Domini,  die  una  Leodium  equitavi,  et  muitum  ibi 
moratus  pro  hoc  negotio,  ipsaredii,  et  statim  reas- 
cendens  cUm  domnoabbateiterum  Leodium  abii.Per- 
soluta  estibi  pacta  prius  pecunia,comiti  Gisieberto 
reddita  est  ducis  gratia  oppidani  liberati  sunt  a 
timore,  res  mcclesiaB  eo  jubenteprorsus  suntezpe- 
ditse.  De  Hferimanno  vero  mter  ducem  et  domnum 


perdere  qnam  pecuniam  metuebtint.  Erat  igitur  q  abbatemh6ctandemdlfSnitumest,utsicogno8cens 


omnibtta  grandis  formido,  pavor  et  tribulatio, 
mentis  hebitudo,  membrofum  dlssolutid,  genuum 
coUlsio,  cum  num  tiostrum  ettra  oppidum  pate- 
ret  aliqua  via  sine  vites  periculo,  membrorum  aut 
sul>stanti8B  detrimento.  Sed  et  comitem  Gisleber- 
tnm:  quia  pro  nclbls  se  illi  opposuerat,  in  tantum 
odio  habebat,  quod  enm  de  infidelitate  palam  ar- 
guere,  et  heredltario  propter  hocprivare  beneflcio 
fidenter  lal>orabat«  Erant  etiam  tunc  nobis  adhuc 
GoIoniflB  plmres  carratse  vini,  qua»  statim  fecit  suis 
imbns  obfirmari. 

19.  Haeo  allaqne  plurima  quae  nobis  cotidie  inge" 
rebat  mala  —  nam  et  villicis^^^omnibus  intermlua- 
tas  terribiliterfuerat,neinquovis  nobis  responde- 


reatum  suum  ad  satisfactionem  et  poenitentiam 
venire  veilet,  misericorditer  reciperetur,  probata- 
que  ejus  humilitate  et  obedientia,  secundum  ejus 
animi  infirmitatemcondescefcidereei  domnus  abbas 
nondedigoaretur.Sed  inveterata  miserandis  hominis 
malicia  humiiiaH  nulio  modo  ad  satisfactionem  et 
poenitentiam  potuit,  sed  id  quod  fuit  permansit,  el 
quod  noti  erat  assumpsit. 

20.  Exhac  ducis  oppressione  et  Herimanni  inva- 
sione  gravissime  afQicta  eianguit  diu  ascclesia  no- 
stra.Calii  aureus  nescio  quanti  ponderis  cum  patena, 
quemipde  domnusabbas  "nieodericus  acquisierat, 
hac  necessitate  irrecuperabiliter  venditus  est  silva 
in  Kircheym  ezcisa  et  vendita,  substantia  alia 


rent— domni  abbatis  Theoderici  animum  graviter  «t  mulum  attenuata,  quodque  magis  dolentum  erat 
*"  •  . ... . .       ..^        .  .         *.  .    .      magisque  deflendum,totumopusmonasterii  inter- 

missum  usquead  obitum  ejUs  deperibat.Delautem 
faciente  judicio  eodemanno  abjudicatus  fuit  Heyn- 
rico  ducatus  <**  (S56)  et  datud  comiti  Godefndo  de 
Lovanio,  causa  existente,  quia  eadem  eptomada 
scilicet  feria  quinta,  quae  fuit  ccena  Domini.pugna- 
verat  contra  filium  abdicati  imperatoris  Heynrici 


afflciebant,  et  illud  muito  amarius,  quia  audiebat 
eumveUet)eneficiaresuissatellitibusquffinobisjuzta 
Mosellamnecnotiet  inTe^trebant  >^>  obaudiebant. 
Qnod  si  semeiin  tam  tempestuosa  tempestate  con- 
tingeret,  autvixaut  nutnquameaampfiui  eecclesia 
nostra  reciperet,  etvinum  et  piscee  ulterius  abba- 
tia  noetra  non  possideret.  Immeii&o  igttur  dolore 


VARI^  LEGTIONES. 

^**  eque  i.  i'.  ^^*  nofiitis  addit  D.  ''^  Testebraoti*  *'^  Eodem  anno  Dom.  1106  mortuo  Henrico 
imperatore  tercio  ducatus  Lotharingie  abjudicatus  est  Henrico  Lemburgensi  advocato  nostro  interpola- 
tor  r.  duabus  lineis  erasis. 

NOTJL 

(250)  In  placito  Wormati»  habito  die  Pentecostes  testibus  Ann.  kildesli» 


96 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


96 


regem  creatuo},  Heyaricumdomlaum  suum  si^pra  A  Laurentii  Bereagarius  de  eadem  civitate  duos. 


fluvium  M0S8B  oppido  Guisez  (-257)  ante  pontem, 
regenoque  coatrito  exercitu  ejus  fugaverat.  Ad  cu- 
mulum  autem  malorum  aostrorum  accidit  aobis  et 
aliud  maium,  quanto  de  familiariori  et  amiciori 
prius  nobis  potente  persona  tantoetgravius,tanto 
et  intolerabilius.  Coeperunt  namque  in  invicem 
dissidere  comes  Gisiebertus  advocatus  noster  et 
domnus  abbas  Theodericus.  Comes  exigebat  ab  eo 
24  marcas  argenti,quas  duci  Godefrido  dederat  de 
Lovanio,  quia  ducem  Heynricum  propter  suum 
abjectum  a  nobis  Herimannum  super  nos  irruere 
aoa  permiserat,  et  quicquid  super  eas  ex  usuris 
cotidie  crescebat  ;  abbas  respondebat  se  ei  aon 
promisisse  nisi  5  tantum,ei  eas  se  jam  persoivisse. 


Goepitque  doceri  ordo  Gluniacensium  ferventissimo 
apud  non  studio  et  exerceri  tenacissime,  non  ex 
parte  sed  ex  integro,  maxime  juvenibus  nostris  in 
eo  laudabiliter  sine  omni  mendacio  nostro  ferventi- 
bus,  senibus  cum  silentio  mente  pacifica  acquie- 
scentibus,  scolarum  puerissinegravij  ugo  cotidiaaa 
exercitatioae  discipliaamexbibeatibus.  Quialiuade 
apudaos  collectifueraat  mutarique  veterem  levita- 
tem  suam  uolebaat,  recesserunt ;  similiter  et  de 
nostris  aliqui  ejusdem  levitatis.  Volo  autem  hic 
annotare  nominaeorum  qui  tunc  de  presenti  vive- 
bant,quando  usus  isti  apud  nos  introducti  sunt,ut 
et  gloria  eorum  inde  in  hac  quoque  vita  crescat,et 
posteri  intelligantquaata  apud  aos  fratr  um  paucitas 


Sic  et  sic  cotidie  maia  nostra  multiplicabantur.  3  extiterat :  Abbas  Theodericus,  prior  egoRoduifus, 


Come»  quid  feceret  ?  Rationi  omnino  acquiescere 
noleas  neque  veritaii,  cum  duplici  dampno  quam 
argenti  hujus  summa  fuisset,  totum  per  abbatiam 
quodexigebatdiripuit,nulliusque  umquam  petitione 
abbati  reconciliari  voluit,  sed  conversus  ad  domi- 
aum  suum  comitem  Heynricum  (258)  et  ademulum 
abbatisHerimaaaum,  ccepitomai  coasilio  etvirtute 
agere,ut  de  abbatia  ejiceretur  et  Herimanaus  reia* 
troduceretur. 

21.  Habebatur  tuac  ^^  Mettis  episcopus  Adel- 
bero  *«  (259)  post  Poppoaem(260),  qui  licet  litteras 
suas  et  missa  icos  pro  domao  abbate  Theoderico 
ad  comites  Heyuricum  et  Gislebertum  frequeuter 
mitteret,  aichil  tamea  aut  modicum  juvare  eum 


secretariusSybertusiprepositus  Morungus,  cellera* 
rius  caatorqueFolkardus,£agojam  seaex,GisIeber- 
tus  juveais  maturus.  Prima  autem  die  qua  ordiuetii 
iocepimus,  exieruat  de  scoIib  quiuque  pueri :  Thi- 
delmus,  Balduiaus^  Ueyaricus,  Christianus,  Fraaco, 
qui  posleaabjecto  habitufugit.Hiomaes  jamaduUi 
fueraut  etde  scolisjam  dudumexisse  poteraat^sed 
prioris  diligeutia  eos  iatra  scolas  usque  ad  eatxi 
diem  teauerat,  timeas,  si  aate  ioceptum  ordiaem, 
secuadum  veterem  abusioaem^extrascolas  levitatis 
etocii'^^pIacitamjuveaibu8veaeaatamquamdulce- 
diaem  gutaseat,  quod  amplius  rigidffi  juveoum 
jugique  iasuetae  cervices  applicari  ad  ordiuem  non 
posseat.  Pueri  qui  ia  scolis  remaaseruat,  fueruat 


poterat  coatra  eos,aisiia  hoc  taatum,  quodmagis  q  hi  :  Guazelious,  Adulfus,  Guulbertus,  Fredericus 


inde  coofor  tabat  animos  fratrum  oostrorum  et  corda 
arabigua  levium  oppidaoorum.  Sub  hujus  fuoe 
coatentionis  aliquamdiu  ancipites  agitataB  sunt 
utraeque  partes  dissidentium.  Cum  igitur  humano 
undique  destitueretur  auxilio,  et  ab  iUis  vehemen- 
tissime  affligeretm*,  qui  eum  maxime  debuerant 
juvare,  ratum  sibi  duxit  ad  divinumeo  modocon- 
fugere^  si  dissolutionem  nostri ordinis,  quee  diu  ni- 
rais  casibus  diversis  accidentibus  apud  nos  non 
absque  infamiainoleverat,  religiosorum  monacho- 
rum  usibuspossetemendare.  Ad  quod  peragendum 
quidam  de  fratribus,  pauci  tamen  instantissime 
eumperurgebant,pluresautemgravissimeinvetera- 
tas  abusiones  suas  immutandas  sibi  ferebant.maxime 


Humbertus.  Inter  majores  ei  minores  eramus  17. 
Quo  parvo  numero  cum  adjutorio  eorum  qui  de 
Leodio  prestiti  aobis  fuerant,  coepit,  ut  dixi,  fer^ 
veatissime  ordo  teoeri,  maxime  studio  juveaum 
laudabiliter  ad  huoc  se  acciageotium. 

22.SiquistameaaostrumpriBcipue  exstitit  cujus 
importuai  tas  et  oportuaitas,cuj  us  miUe  formis  variata 
sagacitas  aaimum  abbatis  ad  hos  usus  teoeados  prior 
ioduxerit^etcum  multasuatribulatioue  etaogustia, 
odio  et  iovidia  apud  ipsum  ut  teoereatur  taodem 
obtiouerit,  et  cujus  studio  eo  viveate  vigueriat, 
mortuoque  refrixeriat,ooa  dubitat,  quisquis  ille  sit 
cummultumemeadatiooisvitffifratrumetprofectus 
8Bcclesi8B  per  hos  usus  subsecutum  sit  quod  de  eo 


vero  qui  apud  oosde  allisclaustris  profugi  conflu-  ^  nobis  tacentibus,  ille  taceredebeat,pro  cujusamore 


xerant.  Sed  cum  Dei  adjutorio  prevalente  meliori 
parte  fratrum,  Ucet  minoti,  introducti  sunt  usus 
Cluniacensium  in  monasterium  et  claustrum  no- 
strum,8cilicet  Kalendas  Martii,quaB  fuit  eo  anno  sexta 
feriaincapitejejunii  *"*,  ad  quos  demonstrandos 
misitnobis  domnusabbas  Sancti  Jacobi  de  Leodio 
Stephanus  duos  de  suis  fratribus,  abbas  Sancti 


»'  A.  1107.  interp.    *»•  V  addit  i\ 


nichil  adversi,  nichll  odii,  nichil  invidiae,  nichil 
periculi  sustinere  formidabat,  dummodo  religio 
introduceretur  et  locus  a  preteritaB  irreUgionis  iu- 
famia  liberaretur. 

23.  Injecta  igitur  nobis  ad  Heynrico  gravissimi 
memoris  nubila,  magna  jam  ex  parte  deterserant 
novaintroducti  ordinis  gaudia,  et  sub  suavijugo 
VARI^  LECTIONES. 
*»•  A.  Dom.  1107.  inter.  in  margineinf.  **^  odii  1". 


NOTiE. 

(257)  Vis^  inter  Leodium  et  Trajectum  ;  de  die  bante  Sigeberto, 
coaseotiuot  Sigebertus  et  Ekkehardus.  (259)  Quartus. 

(258)  Qui  ex  carcere,  cui  Heioricus  rex  oum  (260)  Qui  jamobierataaaoii03. 
mandaYerat,interim  effogerat  aano  ipso  ii06ypro- 


97 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  LIB.  VI. 


98 


DoDiiiiileve  **^  saUs  habebaturnobisonusnostrflB 
aifiiettonis.  Vidit  inimicas  et  inYidit  prosperis  de 
OTdine  nostris  saccessibus,  atque  multum  doluit 
gyganteisy  ut  ita  dicam,  nos  in  eo  promoveri  passi- 
bus.  Implevit  igitur  spiritu  suo  Qequissinio,  en 
nescio  quotavice,  eumdem  Heynricum  ad  afSigen- 
dasauimas  nostrasjamdudum  usitatissimumsibi 
BEunistram  et  familiarissimum.Qui  oblitus  preteriteB 
pactionis  cum  domnoabbate  Tbeodericodampno- 
ssqoe  multum  nobis  pecuni»,quam  ei  eztorserat 
pro  sibi  ulterius  eo  placato,  mentitus  iidem  etnon 
Bei  reveritus  judicium^iterum  aggressus  est  sine 
omni  dilatione  suumnobisintrudereHerimannom. 
Regnnmautemetsaoerdotium,  ut  superiusdizi^ita 
adverstts  invic^n  erant  contorbata  et  commuta^ut 
adversus  violentiam  tirannorum  niohil  aut  parum 
juvare  posset  nos  tunc  aecdesiastioa  censura.  Heri- 
mannus  etiam  per  quosdam  complices  et  in  curia 
regis  aliquantum  familiaresconeiliavit  sibi  animum 
cancellarii  regis  Adelberti  nomine,  qui  postea  ar- 
ehiepiscopus  fuit  Magunti»,  et  per  ipsum  regem 
habens  eos  fidos  adjutores  de  sna  restitutione.Res 
vero  non  fuerat  ita  notificata  regi  et  canceilariOi 
sient  te  veritas  habebatdeHerimanno.Itaquemen- 
dadis  faventium  Herimanno  deeepti»  restitui  eum 
in  abbatia  nostra  per  litteras  et  missatioos  suos 
Motensi  et  Leodiensi  epascopo  perceperant,  cujns 
adventus  ootidie  nobit  nuntiabatnr.  Comes  autem 
Gislebwtaa  paratus  erat  suseipere,  etquiaadvooa* 
tas  noster  foerat,  in  abbatiam  eum  introduoere. 

24.  Inter  qam  miaakitia  fam»  volitaatis  cotidie 
tcmitraa,  manns  tonantis  Dei  exoeba,  jam  dodum 
ab  antiquo  gravissime  super  nosextenta,terribilis- 
simo  fulgure  snbitonos  perforavit,tollens  nobisde 
medio  domnum  abbatem  Tlieodericum  infirmitate, 
?ix  qoinque  dimim  ez  sanguinis  minutione  viam 
universiB  carnis  introductum.  Heu  !  quo  orehabeo 
r6iBrre,qQo  stilo  scril>ere,quas  tunc  suMinaerimus 
pcessmrasytriiHilationes  etafigustias?Hiqaiviveiite 
abbate  Theoderico  palamnos  perseqaeliantarpro- 
pter  Herimannum,  viz  jam  manus  continebanti 
quin  nos  vivos  discerperent  «it  in  frusta  gladiis 
coneiderent ;  etqoi  ocoulte  soliti  erant  nobis  ponere 
insidias,  tonc  aperta  fironte  prodibant,  tanto  in  nos 
jam  palam  acrioresquanto  prius  fnerant  occultiores; 
paaeissimi,qoi  nobiscom  sentientes  quicquampro 
nobis  agere  vellent,qaod  efifootum  aliquem  virtaosi 
alicojas  operis  iiaberet.  Herimonnus  cotidtie  pro 
foriboa  nuntiabatur,  et  ab  aliis  invitatus  ab  aliis 
expectabatnr.  Omnium  tamen  fratrumanimieraAt 
contra  eom  obfirmati,  non  minus  abbate  de&moto 
quam  prius  vivente  illo. 

^.  In  hmc  nostra  pressura,  tribulatione  et  angu- 


A  stia  nuUosgravioresinvenimuspersecutoresyquam 
presbiteros  nostros  tres  potentissime,  Reynemm 
scilicet  de  Hales,  Hezelonem  de  Mergueles  necnon 
et  Lanzonem  quemdam  de  oppido  nostro.Istisdis- 
sensiones  magnasfecieQtibus^et  laicarumame  ntiam 
contra  nos  ante  et  retro  concitantibus.viz  obtinui- 
mus  utintegrodiedefuncti  abbatis  corpiis  insepui- 
tumcustodiremus,  donec  mandaticomparesejusde 
bitaseisolverentezequias.  AiiipresbitercM^umetiai- 
oorumadventaati  Herimannoaociamat>ant,ahihunc 
et  iUum,prout  suntqualites  hujuscemodi  parlium, 
nulii  tamen  eorum  secundum  assensum  nostrum  ; 
uode,  ut  dizi,  viz  se  oontinuerunt  quin  sepelissent 
eum  absque  exequiis  fratrum.  Quorum  furori,cum 
essem  prior,  constanti  auctoritate  me  opposui,  in 

3  multo  tamen  periculo  vitflemeae,  floccifactus  prius 
ab  illis,  muitis  convitiis  et  pluribusoontusus  injuriis* 
Evici  tandem,  et  tertia  die  espeetata,  sepelivimus 
abbatem  Theodericum,  ezhil>ente  ilii  ezsequias 
domnoabbate  fierengariode  Sancto  L«aurentio  I^- 
dii,  prosequente  funusejus  comitam  et  nobilium 
et  populorum  grandi  iurba  interque  sibi  viventi 
fideles  et  amico,facieatibasiili  fratribus  planctum 
maguttm  et miserabilem,  ploratom  etejulatumin- 
repressibiiem.  Fueratenim  ergaeosienissimiafiec- 
tus  et  grandis  patienfia,  voltus  hilaris  et  jocuodie  al- 
looutionifl,malos8squaaimiterscienstoleirare,bonos 
amareethonorare.  Obiit  autem  7.  Kalendas  Mail, 
die  ietuniiB  majorisanno  abinc.  domii07,ezactis 
inabbatiaaonis9  *^' (261),  mensibus  tribus,  sez 

Q  diebus  minus.  Nichii  de  possessione  sua  tempore 
ejus  perdiditflecclesianoetra,  ezoeplo  aUodio,quod 
jaeetversu8AadeguerpjuztaMalliiie8(262)  locoqui 
dioitur...*^fioc  penolvebatsingulisannis29  solidos 
nioneta>et  ponderisdeAudogoerp  die  conversionis 
saneti  Pauli,  quod  ea  necessitate  vendidit,quiani- 
chiiindehaberepoterat  ascdesia  nostra  propter 
raptoresetvioieotos  predatores,ea  autem  intentione 
utdepreeioejus  aliod  i^udnos  aUodium  redimeret, 
fecit  que  iliud  nonsuis  aaiusconsiik)  sedmajorum 
suorum,  Metttasis  scilioet  episcopiet  advocatorum 
nostrorum  et  pariam  scciesi».  Sed  morte  iUum 
preveniente,  comes  Gislebertom  ab  hominil>usiilis 
oo0iiiussum  argenlam  abstulit,  qui  servabant  iilud 
ad  redimentom  880oleain  aliud  aliodium  ;  sioque 
secclesia  tandem  et  aliocium  perdidit  et  precium. 

^  Turibulum  etiamargenteumpooderis  7  marcarum, 
et  unum  preeiosam  prorsasque  novum  paliium  neo< 
non  etcaloemargenteum,appendentem  *^^  marcam 
et  dimkliam,  pcestitit  arohjdiaoono  ouidam  Leo- 
dienai  nomiae  Aiezandro,qu£B  usq  ue  iiodie  rehabere 
non  potuimus.  AstuHt  etiam  comes  Gislebertus  eo 
deftocto  Acclesin  nostras  phyiacterium  (263)  pre- 


VARLE  LECTIONES. 

'*>  lene  i.  i\  *<^*  ita  i.  i^  *^*  m  1,  et  i*  locu$  vocaMo  relictui;  loco  qui  dicitur  detmtD. 
"♦  repetU  i. 

NOTiE 

(261)  bno  octo,  ez  iis  qun  ipse  supra  Y^  6  pro»         (2^)  Mechebi. 
toliU  (263)  Area  in  quaservantur  sanctorum  rdUquias^ 


90 


RODKLFi  ABBAfti  S.  TIHJDONIS 


100 


aiommmotD>  ipio4  et  abbat  pmtHent,  labulam  A  ewkitara,  Ib  nitariori  tmo  purifliim^^  aiQltit<|oe  et 
floilieet  atiiufl  pedit  longitudiiieiii  liaiMiiteiii  taQtun-     eleetiflflinifl  lapidibufl  imro  •pere  emataBi  et  one" 
deaque  prope  lititttdiAis^iB  exterieri  pirte  argeoto     ratam,  pienam  pve^osiflflimanim  r^iquiarum  ^* 

FINIT  ■"  LIBER  SEXTUS,  INCIPIT  SEPTIMUS. 


i.  Sepulto  igitur  domno  abbate  Theoderieo,  osm 
Tiderem  emulorum  raeorumioTidiamme  sufltiaere 
non  poflfle,  maxime  eormQ  jamjam  ee  manifestan- 
tium  odia,  qnibnfl  prepter  novi  ordinifl  introda- 
ctionem  noa  Hoebat  abuti  oiaustre  noslro  et  boris 
iooisque  tnooB?enieatibuB  fratrumcolloquio,eadem 
die  bumillima  satisfaotione  peHyi  me  abe^a  pvio* 
ratu :  et  absokitus  flum,  fratmbufl  tamen  id  egre 
ferentilHis.  PretereaquicumqueHerimaBnam  desi^ 
deranter  expeotabaQt»  coeditemQislebertiMB  et  uxo 
rem  ejus,  et  quotquot  alies  poteraat,  malignis  de 
me  detraclionibasetfiotis  autTcris  meie  soeleribBfl 
in  me  oottdie  inflammabant,  certum  babentefl^ 
quamdiu  com  fratribus  essem,  qiiod  adTereus  eos 
ratione  aut  consiHo  de  sua  HerimaBno  prsvalere 
Bon  possent.  Faetam  igitur  fratres  eleetionem  suam 
oum  Leodiiepiseopo€BcclefliGBquerepresentafl8fl9it,et 
inde  Mettts  traosire  ▼flHent^iBVenerunt  tbi  nuntlos 
imperatorifl  HeriBiaBBum  prevenisee  liltepis  impe*' 
rialibus,  et  viva  foee  epieoopo  preeipientefl,  ut  He- 
rlmanno  uHra  molestusdeabbatia  nostra  noa  exi- 
steret  (264).  Bpifloopas  ^"^  tunc  noviter  Imperatori 
reconeiMatus  fuemt  (2«S),  defimolo  beodii  patM 
iraperatoris,  oujus  partes  contra  filium  a^juverat; 
quo  timore  bob  satis  aadebat,  non  tanen  eoni  de* 
enisset,  violeato  ifliperatOFis  ooBtrsdieere.  Neque 
ta»eB  asseiiflityfledqoanlamsatvagraliaimperato^ 
rispotuitnaiiyisvatioBem  reddicHtiquo  modoap«d 
Sanc^m  Trodonem  bob  posset  ampUosabbas  oa- 
BOitioe  fieri,  atque  subjonxit :  Nm  tBi  mmm  dm*e 
donum  abbatim  saneH  TmdcmiSi  sed  sdkKem  e^ 
hemdieert ;  Metemsis  iiimd^  episecpi ;  qmm  mleAt 
milM  ^edieemdum  ipse  9ideriL  ibi,  fliei^et  alias 
fipequenter,religioBUfl  virabbas  Sane^  Jaeobi  Leodii 
Stepbaous,  moita  Qdoeia  et  ra^one  BOBlHfl  fimpera- 
toris  ostendit,  qood  frostra  iaboraret  imperalOFde 
HerinMiflno,  qoem  suo saorumqoo  eonpariBm  sm^ 
desiastioojodieio  eoBstabat  iamdodomdarapoa'- 
loffi  esseproiovasiooe  huJasslibatifls^et^^oobBtifiih 
lioBeiBeorrigibilftatifl  SBffi^tiaoi  exeommoBieatum 
fbisse^Beo  ***  potoiflselandem  mereri  absolutioBem> 
flisipromissa  ampiitiaemeBdalioMiBvafliOffisflun 
etvioloBtiiB.  Hao  torbatiOBe  iBterflriasa  eelfratrum 
profeetfo  Mettis;  etfoipersi  eoBl  Bd  etaoetrum  bo- 


fltpum^  diflpoueBtes  nuntiura  euum  siittepepro  ib- 
staoti  neeessitate  ad  MetteBsem  episoopum. 

%  Neemora;  adestHerimaBBoe,etnoatiisimpo- 
ratortseuaiaddoeeBtibos,  percomitemGisiebertaflii 
iB  abbatiam  intiodueitor ;  faeiiurt  ei  fideiitatem  et 
bomiBiBra  qoibiifl  piao^t  ipse>  et  qoi  propter  eo- 
mitem  oonaodebant  eoBtradieete.  Primi  tamoB 
abbatinethonestiorefl  viri  maBUA  floafl  eontiBueroat 
a  fldolitate  ejofl  et  hominio ;  f ratres  omaefl  uoaBi- 
mtternoo  eoiammoaaflterio  etclattfltrOyflodetBuUo 
oom  digoator  oi^i  per  interoontiofl  eolk>quio*et  eo 
dupo»etqood  asaentiri  otBoBeot  uUo  modo,oisiad 
aiidieBliametcaaoDieamdisQusflionem  prius  veoi- 
FOt,  quamilli  taaquam  iBfirmsflsibi  coosoioBtiiB,  ut 
flemper»  ita  et  niiBe  refogtat^at*  CoUateralefl  e>as  et 
ooBfliliani  eraBt  hominefl  levis^mi,  meodeeefl,  «e 
ipflofl  metiri  BOfleieBtofl,  iBaaifl  flpei,omiiie  preflom* 
ptioDifl,  ooMiafl  tam  vivtotifl  quam  ooofliitii  pavfl 
maxima  doyu  LaipoBiflOoojaratafactiooe^adhae 
tooe  troBeafl  maoos  portaalflfliBfligttam  dampat- 
tioBifl  et  exiegalitatifl  flo».  fiia  mieeeis  et  misei^ 
rime  miflemnMs  hoouBibus  oireiUKeeBtuo  et,  Btab 
uno  eoTBm  didioimBfl*  Joimtus  ia  saiietofl  ilUfl  ad 
ioflanium  eovombaeiUacqueiMilensvaleBflqueiere- 

C  batur  inflaiuifly  BiohUomiBos  iaterdum  iUis  taatom 
ditipieBtibufl,  ut  dob  haberet  ealtem  panefB^ceo*- 
vteam»  UBdeaierslur,  aut  prolepflimplieemtuBioii* 
laos,  imde  modia  quoqoe  gflaviflflima  hieme  oo»- 
poiftor.  4)ui  aibi  taUfl  eial^  qualem  uolMfl  fot^Bm 
osiatimatis? 

8.  OBOsitttfliBtetea  niHiliiHquldehis  a^aHsrolaT 
HoBem  f^iveiMettifl,eloetufl  ad  hooetoompBlflaeBflBif 
tiflfralPomBiiiii  >^  preoibBfl^tipflOBfl  miehi,flkMtBt 
pofltea  graviter  eettfli  aeeidiflfle,  quaBtum  ox  reliolo 
priooflluiBviiiffi  et  odii  HerintaBttitarttm  eredideflavi 
Biiehi  «MBai  peeoe^qaod  tatttum  coqtfahoreiByfli  boo 
ampUufl^exhao  flUflotpi#Qda4egatioi|o ;  pajmttameii^ 
proeiOflioromadehiooBfaeieaflaBimamBioaai  qoaie 
moploflin  otHitateBu  SodpropterMflvimaBBttBffUfli 

I)  ittflidiaflaoo  aoflnfl  poplicam  viam  Metlifl  tranefro, 
Jttttxi  mo  exerdtoiopioeopi  OoiottldBeiflFredcrieiot 
do«9LovBBilQodeAMdi,«im«lM*etMmueeB«ifl  eo«^ 
flflitifl  GodeCridi  et  LoBOBoiecomitifl  ArDBlft,dBnWMii> 
«I  pBlriMmySi  BM  anyUttfl^iBlttittm  militaflstOBdett* 


jni 


yAmjR  LECTiMM 

««•  gemmarum  D.  •«•  explicit  i\  "'  Obberlus  inierp.  superseripsit,  "•  ampUus  hoc  loco  addit  D. 
»flwptibee  !>.•<«  «imol^MoMdi^iefliNilO^      :^  ^ 

NOTiE 

regem  Aquiflgraoiveoerat,  ot  legitor  hi  AnnaUbus 


(264)  ScU.  episcopus  Leodiensis. 

(265)  Jam  anoo  ii06  postHeinrioiff 


ad 


iOi 


OitSTA  AlJB.  TRUOON.  ^  LI6.  Vll. 


t02 


liaai  ttd  iflipmttorem  ad  iirbeiii  Virduniim  {i%%y  A  ^mifugeraat,  poFMllof  galUMsqae  MtsetfaUoB  %i 


HabiiifDiH  igituriter  de  Leodio  Hoium,  de  Hoioper 
Hasflangiamet  Villantiam  (207),iQde  per  oasteUum 
Yruys  (t68)Bieqoe  per  aliud  oastellom  Dun*"  (260) 
perveniraQs  tandem  Virdunum  Jeiu  bone  t  Quanta 
in  iUo  iUnere  sustinnerim  ***,  quomodo  referrem  ? 
Dum  pularem  nos  nocte  debere  per  viUas  hospitari, 
subito  vix  oetava  adhne  ora  diei  laxabant  equos 
suos  scntiferiet  miUtumnonnnlHiettotasimuldna- 
rum  Tei  trinm  ▼iUnlarnm  edittoia  tapientes  gran- 
demqoo  et  parram  materiem  eandiseqnorum  tno- 
nim  iigantes^per  viridaria  secus  ftnenta  aliqua  quasi 
domieiUa  inde  sub  una  hornla  sibiet  equis  sois  edifl- 
eabantySecumbypennesaUaqneferramenta  ad  tale 
opus  portantesnecnonet  faloes^quibusintereapars 
alia  herbamadopusequorummetebantDominiau-  q 
tem  in  papUionibus  suis  magnis  et  operosis  statim 
ereetis  quasi  in  domopropriahabitabant,dediieen- 
tessespatioseusqueadyeiperuro,  aut  perviridaria 
seeusflaenta,aut  secnssaltuumyirgulta  Tarieyolo- 
crummodulisYoluptuoeeqneresullantia.Ategoquid 
facere  monaehus  ,et  un  um  tantum  hat>ras  famulum? 
Si  ad  TiUas  tenderem,  atit  eiereitu  eas  diripiente, 
}am  rElm  nott  eranthominibnsomniirasdeeisper 
silTasiatitantibQs ;  aut  si  qua  j  uxta  remanserat,niohii 
totnm  me  posse  in  ea  servarenocteiUaeertum  ha- 
bel>am,  hinc  a  rustiois  spoUatis  et  noete  expiorare 
▼enientibusexereitumde  sihrarum  latibulis,  hino  a 
eomitibus  quoque  nostHssna  sibi  ioTioem  diripienti- 
bus.Si  autem  per  spatiosa  pratorum  viridaria  inter 


csBtera  parva  animaliasuaieeumimhenteB.etintra 
domura  ethorreum  hoepittemefleooneiudenteevQa- 
seos  autem  et  lae  et  panem,  qualem  habeiMint  ave- 
naoium,  et  miohi  et  famulo  meo  gratis  ingerel>aot 
ad  comedendum,  nec  non  et  fosDnm  el  annonatn^ 
graUsniohilominosomniahno,  ad  pabolum  equo- 
rum.  Sed  graUas  Deo  I  niciui  gratis  ab  ilUs  aoeepi, 
et  Deo  me  meriUssaneli  Trudonis  protegente,  non 
solum  nichiiea  aocte  perdidi,Terum  quicqoid  pa- 
Tid«  mulierculflsadhospitiummeumeontraxerant, 
mane  exeroitu  discedente,  sine  aUquo  dampno  re- 
oeperunt.  Mansi  p«ne  tota  iUa  noote  insomnis,  ma- 
xime,  ut  est  paTida  natura  muiiercoiarttm,  me  ibi 
trepidare  faeiealium  ubi  non  erat  Umor. 

4.  SequenUdiesnmmodilueuiomoTenteseexer- 
eitu,  salutaUs  meis  mulieroaUs  surrexi  ad  jungens 
me  nostro  oomitatui.  Sed  pro  prseleritfls  diei  fatiga- 
tione  et  noote  JASomni,tota  die  Uia  sub  gniTiestmo 
soKs  ardore  eram  estaans  et  anlielans,  et  super 
equum  toto  itioere  dieiiUiussotainolento  oapite  et 
quasifraoloeoUo  nntabuodus  equitans.  Sa  tamen 
die  emens  mibi  etfamuio  meobipennuiamneefton 
et  faieem,  eoepimusamodode  oasuliset  hospiUoUs 
nostne,  metante  exeroitu,  sioot  el  aUi  faoere,  ma- 
gistra  nobis  neoessitale,  preterquod  rapina  et  do- 
morum  eonfractione  abstinebamuv ;  eoneisisq«e 
TiminibusetUgnisgrandinsdaUe,  oasulas  nobiset 
eqnis  noetm  oo&fieiel>afBus  presepia  el  aUqua  oimi- 
bratoria.  Foetor  enim  fimi  equevum  ei  iiomlnom, 


exereitum  remanerem,  ut  taceam  de  domiciUs  et  ^  oonloogea  nobiead  eeoes6umdedinantium,piBae 

easnUs^quas  etsi  soirem  non  iMd>ebam  tamen  unde 

ediftcarem,  ant  miohi  aat  eqois  meis  Tiolnm,quem 

mecum  noo  portabam,ne9Ciebam  ubiemere,neque 

l»abniam  adopus  equomm.Pamulomautem  meum 

ame  separare  non  audebam.qniasoiosremaneos, 

eoi  DM  de  oxeroitaeonjungerem^squeomnibus  in- 

eognittis^  nesciebam.  Tlandem  me  et  mea  Deo  et 

beaio  Trodoni  committens,  exiens  exercitum  ibi 

joxta  ad  unam  Tilhilam  semirutam  acomiUbus  meis 

transiTi,  nuUum  Tirum  in  ea  inTeniens,nisi  tantum 

feminas  propter  ttmorem  exeroitus.  QueB  Tidentes 

me  monachum  ,irruebant  in  oeooranm  meum  certan- 

tes  ittTicem,  quce  iUarum  primameposset  hai>ere 

Bode  ilia  ad  hospiUnm  sunm.ut  mea  preesen^  de- 

fenderetuf  derapina  inimieissimoram  scutiferorem. 

Cumque  ad  miam  deciinas8em,oa}Us  deihns  mnniUor 

nfdii  peurietiJMis  Tidebatur,statim  onmes  mtUiereuieB 

eom  poerh  suis  et  infanUbus  de  tota  Tflla  ilia,  re- 

lietis  domibus  suis,  ad  liospiUttm  meum  uiuiakites 


me  ooUdie  eneeai>at)Orebro  perurgens  ***  ad  romi- 
tnm.  TiHn  grandiam  die  moe<)aram  densissimain- 
fostatioetnootedormtreToienU  tenne  sibUantium, 
et  usquead  effusionemsimguifiisafflarecrebroque 
BEkordeMium  malarnm  euUoum  importnna  nimisexui- 
taUo  ••«. 

5.  Tandem  emensoilinere  perdeoeml\»rme  dies^ 
qnod  tamen  per  quinque  poteramus  suaTiter  fbcisse, 
Virdunum  Tenimus^  imperatorem  U>iquia  needum 
Tetieratexpeotantee*  Andiensautemquodepiscopus 
Metensis  liospitaretnr  ad  unam  Tilfam  juxta  Virdu- 
num  nomioe  Dongei  (i70),  Uiuo  ad  eum  translTi, 
dans  ei  ibi  iitlefas  fratrum  nosttorum,  et  Tiva 
Tooesupplenselquerimoniamet  pelitionemeorum. 
Ipse  Toro  respondere  mihi  Metli»  distuiit,  consiUo 
majoTum  suorum  acturus  de  hac  re  ibi.  Sed  eum 
aUquandiuapud  eum  mnnerem,o  quantassustinui 
Ibi  eontrorersias  et  eontradletiones  a  quibnsdam 
iierimannitis.  Brat  enim  iiyi  comes  fleynricus  de 


VARIJE  LECTIONES. 
•u  efiml  D,  ^  sMstinnseiBras  D.  i^  pius§eDsl\  *^*  ialsatalio  IX 


(a86>0MiiemiikanClaMkediei4  AprUiaAlQPI 
MoguntieBceiebrasset,  papeePasohaU  ii,  qui  conci- 
lium  habiturus  in  Franciam  Tenerat»  obviam  ire 
Toiuit  inconfinioLotharingieBetFrancifie,  uthabeni^ 
Annai.  liMe^  f  (9^Q0»te|i^  M#ttis  Qe(ebr^Tit  2 
Jmu 


(f#7) 

(S58)  iTois  prope  Mouzon. 

(269)  Ad  Mosam. 

(270)  Py^j^ 


103 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


104 


Lemburgoum  episcopo^et  ad  eum  mUerant  Heri-  A  per  castellumBriei(272),nocteillahaben8hospitium 


maQnitflepresblterum  quemdamaostruin  verbosis* 
81  me  couteQtioeis8imum,aomiQe  Hezelonem  de  villa 
Mergueles,ut  illiQUQtiaretmortuumesse  Uomaum 
abbatem  Theodericum,  et  ammooereteum  juvare 
apud  epiBCopumdeabbatiaHerimaQQum.  Qualem 
ibi  frequeater  simul  cooflictum  aote  etretro  habui- 
mu8,quam  viz  evasi  iosidias  ejus  tensasmihiiQter 
DoQgei  et  Virduaum^dum  prohacQecessitatepseae 
cotidie  equitarem  ad  episcopum ! 

6.  Viila  autem  hsdo,  soilicet  Doagei,  qu»  versus 
auslrum  Virduoo  miliario  parvo  adjacet,  sicut  a 
MeteQftibus  et  io  ligeois  tuoc  ibi  dihoi,  una  fuit  ex 
iliisquas  domiQusQostersaootusTrudo  oum  catero 
allodio  suoi>eato  prothomartyri  Stephanoio  pueri- 
tia  8ua  Mettis  lradidit.QuflB  ad  raeosam  episcopo* 
rum  Meteasium  usque  ad  tempus  episcopiTheoderioi 
permaQsit,qui  cceaobium  mooachorum  sub  titulo 
beati  ViQcentii  martyris  Mettis  fiedifioaQs  (271),  fra- 
tribusDeo  et  beato  Viaceatio  ioibi  famulaatibus  ad 
stipeodium  proprium  eam  io  perpetuum  tradidit. 
Sed  cum  Deo  me  protegeote  oichil  mali  michi  ibi 
faoere  potuisseot^  tractabaot  quomodo  io  reditu  meo 
iosidiis  meexcipereat,etaut  turpiter  dehoaestrareot 
aut  crudeliter  ioterficereot.  Sed  coiomisBus  ab  epi- 
scopo  priori  de  Sancto  Glemente  Azelino  nomiae, 
qui  poslea  extiiit  abba»  Gorzes  —  habebat  eoim 
secum  tunoeum  tanquam  virum  sapientemet  reli- 
giosummonachum—  Mettisoumeotransivi,  expe- 
otans  ibi  apudillum  aliquandiu  episcopum.Qui  oum 
venissetyConsuUus  signalas  miohi  dedit  duas  Utteras, 
unas  *i*  ad  fratres  >alias*^*  ad  Herimanoum  fereodas, 
mandavitque  fratribus  cito  se  veUe  veoire  ad  eos, 
ut  presens  presentibns  oonsiho  eorum  terminaret 
longum  contentionis  funem  inter  eos  et  Herimaor 
num.Litterae  autem  ad  fratres  habebant,  ut  nullius 
timore  frangereotur  a  justitiaetveritate,  quia  vim 
nuliam  de  Herimaooo  veUet  eis  faoere  ;  ad  Heri- 
maooum  vero  ita  erantmodifioaUB,utduplici  soobu 
possent  intelhgi,  ab  Herimanno  de  assentiente  sibi 
episcopo,  a  fratribus  de  contradioente  illi.  HaBC 
ambiguitas  iocirco  faota  erat  ut,  dum  vana  spe 
illuderetur  Harimannus,  ante  adventum  episcopi, 
qui  cotidie  expeotabatur,  nuliumpersatellitessuos 
inquietaret  de  fratribus  sibi  assentire  nolentibus,  et 
fratresnonfrangereaturterriti  de  dubiosibi  animo 
episcopi. 

7.  Bis  aoceptis  htteris,  et  in  pacis  osculo 
ab  episoopo  dimlssus,  viam  qua  veneram  ne- 
que  audel>am  neque  soiebam  reverti,  puphcam- 
que  nichilominus  viam  metuens  **^  insidias  Heri- 
mannitarum,  quas  michi  densissimas  tetenderant. 
Igitur  ducente  me  nuntio  boni  viri  Azeliniytransivi 


apudreligiosissimos  canonicos  in  silvajuxtaibi  <^* 
monasterio  Sancti  Petri,noviter  iocepto  abiliisedi- 
fioari.  Qui  mane  faoto,  die  scilioet  asceosionis  Do- 
mini  (iifat,2a,  1107),  simiiiter  aocepto  abilliscon- 
duotu,  veni  ad  castellum  Guus»ubi  eratcellula  fra- 
trum  de  mooasterio  saooti  Uuberti,  ot  apud  eos 
oocto  iila  maasi.  Tertia  vero  die  perveoi  ad  Sao- 
ctum  Hubertum  per  viamloogissimametvastasoli- 
tudioe  horribilissimam,  peoesoUsardorecerebrum 
coocrematus,  et  muscisquibusdam  aote  quasi  dea- 
tatis,  aliis  vero  siae*dubio  amare  oimis  retro  acu- 
leatis,equorum  meorum  caroibus  gravissime  oon- 
cisis,  et  sanguine  eorum  peneexhausto.quiamaris- 
simarum   punctionum  suarum  aut  sevissimorum 

B  morsuum  agitatioae  taotumhac  illacquepreaogu- 
stia  subtus  me  tota  die  illa  dissilleraot,  ut  vix  me 
jam  posseot  portare  et  ampiius  quam  leotum  passum 
ioeedere,  V(b  terrffi  illi,  qui  Deus  tam  pessimorum 
moostromm  maledictiooe  maledixit  t  Quarta  die, 
duceote  me  quodamderico  qui  ooo  mious  captivi- 
tatem  metuebat  quam  ego,  aescio  p>er  quas  devia 
peraltissimorummootiumjugasaxosa^perdeosium 
vallium  ooooava  palustria,  miserabiliter  ftota  die 
illa  eoervati  oos  et  equi  oostri  fuimus.  Nec  ***  va- 
lentes  tota  die  illa  de  silva  exire,  tandem  ia  medio 
ejusin  villulauna  turpissima  pernoctavimus;  sem- 
per  aures  attonitas  adomnemoujushbet  reistrepi- 
tum  attollentes,  ne  forte  caperemur,  aut  familiari 
looo  illilatrenumexcursu  dormieatibusnobisequi 

P  oostri  toUereotur.  Quinta  die  illucesoeote  looum 
execraales  effugimus,  clerico  viam  suam  teoeate» 
me  aliam.  Habeot  Cluoiaceases  cellulam  io  silva 
ioter  Hoium  et  Leodium,  ubi  dioitur  Ad  saoctuca 
Symphorianum ;  ad  eum  cum  venissem«  humaois- 
sime  ab  illis  susoeptus  sum  oocte  ilia.  Sexta  die 
perveoimus  Leodium,apud  piissimumetreligiosis- 
simumabbatemdeSaoctaJacobOjdomoumStepha- 
oum.  Ibiio  securo  jara  positus,  ocspi  taadem  gra- 
vissime  seotire»  quid  doloris  coatraxissem  de  looga 
itioeris  difficultate.  Jesu  booe !  redde  aoimaB  ejus 
compassioois  humanitatem,  quam  ibi  iofirmitati 
mee  ezhibuit,  quam  benigoo  vultu,  quam  larga 
manu,  quam  consolatorio  alloquio !  Jam  dudum  ibi 
prestolabanturquidamdefratribusnostrLs  reditum 
meum,  pio  timore  volentes  **^  me  avertere,  ut  ad 

^  claustrum  tunctemporis  non  redirem,quoniamto- 
ta  obstinatione  conjurassent  in  me  HerimannitiB,et 
jussudoB^isuihomines  comitis  Gisleberti  summo- 
pere  quererent  me  dehonestare.  Fateor,  territus 
aliquantulum,modicumanceps  hesi  ;sedre8umpta 
michi  constantia,  etsi  adclaustrum  nontransirem, 
gravi88imoconsideratoiBeclesiaBdampno,miraarte, 


VARLE  LSGTIONES. 
M  unam  1*.  *^*  aliam  1*. '"  ob  addit  D.  ^^*  nomen  loci  D.  *^^  nec  =  pernoctavimus  demmt  D.  *^  m. 

NOTiE 

(271)  Anno  970 ;  cf.  Vita  Theoderici  auctore  Sigeberto  Mon.  Germ.  SS.  IV,  470  {Patrolog.  CLX). 

(272)  Briey  inter  Virdunum  et  Mettim. 


105 


GESTA  ABB.  TRUDON.  -«  LIB.  VII. 


106 


bonatamen,efifeci,utplacaremmichiuxorem(273)  A  humilitate,  ut  non  audiret  contra  eosfantores  He- 


comitis  Gisleberti,  quae  maxiroe  iricitabat  dominum 
suum  et  suos  in  auxilium  Herimanni.  A  qua  facillime 
obtinui,  ut  de  Leodio  ad  claustrum  nostrumpacifi- 
cumconductum  michi  daret,  etHerimanno  suisque 
preciperet,ut  innullomichimolestiessent.  Suspen- 
deram  enim  animum  ejus,  quod  forsitan  Herimanno 
concordarer,  si  secundum  misericordes  litteras 
epLscopi,  quas  ilIia£terebam,consilio  meo  acquie- 
scere  veliet.  Quod  illa  libentissime  de  ore  meo  sus- 
cepit,  ei  quicquid  volui  de  pace  mea  ab  illa  tunc  im- 
petravi.  Revera  autem  non  mentiebar  ei,  quia,  si 
Uerimannus  velletconsiliomeo  acquiescere,  secun- 
dumlitterasepiscopiquas  apportabam  iili,qu8e,ut 


rimanni;  deinde  constanter  affirmabant  illi,  quia, 
si  conlra  «ecclesiasticas  reguias  vim  eis  inferre  mo- 
liretur,  etiam  usque  Romam  non  vererentur  eum 
appellare.  Episcopus  autem  promittebat  illis  se 
nichil  de  Herimannofacturum,  quod  nonesset  ca- 
nonicum ;  sed  fautoros  Herimanni  circnmvenientes 
consiliarios  et  collaterales  episcopiy  incredibilibus 
promissis,  modo  fidem  spondendo,  modo  jureju- 
randointantum  sibieosinclinaverunt,  utdeLeodio, 
ubi  venerat,  bona  spe  redire  ad  locum  nostrum 
facerent  Herimannum.  Precessit  episcopus,  lonte 
subsecutusest  Herimannus.  Episcopum  venientem 
cum  obvia  processionesuscepissemus^precantaba- 


dixi,  duplicisensupoterantintelligi,  inhocconcor-  3  mus  ei  cum  multis  lacrimis  et  singuitibus  iilud 


darer  ei,  ut  ab  aBcclesiacostra  recederet  et  abbatem 
canonice  nos  habere  permitteret.  Egoautemdum- 
modo  sanus  possem  intrare  claustrum,  non  multum 
postea  timebam  Herimannum.  Sic  simplicitate  mo- 
nachica  delusa  est  mulieris  astutia.  Tendens  itaque 
audaci  fronte  et  nudo  capite  ad  ciaustrum,  stupori 
eram  omnibus  occurrentibus  michi  per  viam,  ma- 
xime  qui  me  transeunte  in  medio  oppidi  nostri  sta- 
bant.  Rarus  enim  erat  incola  nostri  territorii,  qui 
ignoraret  de  coanimata  eorum  obstinatione  in  pe- 
rieulum  mei  capitis,  sed  comitissee  nemo  illorum 
contradicere  audebat. 


responsorium:  Asptc^,  Domine,  quiafaclaestdeso- 
lata  civitasplena  divitiis;  eiaWud:  Recordare,  Do* 
mine,  testamenti  tui,  et  die  angelo  percutienti:  Ces- 
setjam  manus  tua  (//  Reg.  xxiv,  16).  Deinde  in- 
troducto  capituium  nostrum,  lecta  est  ei  et  suls 
clericis  illalamentabiiis  Jheremiee  lectio  iRecorda- 
re,  Domine,  quid  acciderii  nobis,  intuere  et  respiee 
obprobriumnostrum,  *^(Tkren,v,  \)  et  osetera.  Ubi 
cum  ventum  fuisset  ad  illum  versiculum  :  PupilU 
factisumusabsquepatre,matresnostrwguasividux. 
cervicibus  minabamur^^^ylassisnon  dabaturrequies 
{ibid,,  3),  lector  primum  tantis  increpuit  singulti- 


8.  Fratres  vero  viso  me  in  medio  claustri  preter  C  bus  et  profusus  est  lacrimis,  ut  vox  deesset  legere 


spem,  cum  magno  stupore  atque  ingentilstitia  me 
circnmsedebant,  tanquam  redivivum  de  sepulchro 
aut  depensum  a  patibulo,  et  redditum  vivum  con- 
ventui  suo.  Labores  itineris  mei  cum  eis  referrem, 
pectora  sua  percutiebant,  et  quod  saltem  vivum 
recepissent  Deo  gratiasagebant.  Interea  episcopus 
Leodiensis  monasterium  nostrum  et  foris  eecciesias 
in  banno  posuerat,  quamdiu  Herimannus  in  abbatia 
moraretur.  Paulo  post  fratribus  tradidi  litteras  le- 
gendas  Metensis  episcopi,  et  quomodo  deberent 
intelJigi  alia  missee  Herimanno  exposui  illis  secun- 
dum  sensum  Metensis  episcopi,  unde  fortissime  in 
suam  sententiam  contra  illum  sunt  animati.  Susci- 
piens  autem  Herimannus  de  manu  mea  missas  illi 


inantea  volenti,  et  visus  pre  inundantia  lacrima- 
rum  obtenebraretur  ante  se  aspicienli.  Deinde  to- 
tus  conventus  in  id  ipsum  flebiliter  incitatus,  om- 
nes  episcopales  ea  hora  ad  pietatem  et  misera- 
tionem  super  nos  inflexit ;  sed  cito  ab  cordibus 
eorum  miseratio  illa  et  pietas  evanuit. 

10.  Indetamen  surgensepiscopus,  humanisnos 
consolatus  verbis,  bona  spe  eventum  rei  modicum 
sustinere  precepit.  Siluimus,  sed  fautores,  immo 
venatores  Herimanni  iterum  atque  iterum  nocteet 
die  collaterales  et  consiliarios  episcopi,  quin  certe 
etiam  vilissimos  quosque  de  curia  ejus,  maximis 
promissis  et  qui»  vix  aliquis  sperare  poterat  solhci- 
tantes,  satagebant  summopere,  ut  sibi  animum 


abepi8copoIitteras,nuIlumquealiumineissen8um  d  episcopi  inclinarent,  quodetfactum  est.  Habebat 


inveniens  nisi  qui  ei  placebat,  familiaribus  suis  eas 
ostendit,  addens  etiam  illis,  quia  episcopus  ei  man- 
daret,  cum  veniret  quod  de  me  pacem  ei  faceret,  si 
nos  concordare  non  posset.  Qusd  spes,  licet  inanis, 
tamen  eosinterim  mitigabat,  ne  furorem,  quem  ma- 
ligna  mentein  me***conceperant,  maligniori  opere 
exercerent.  Acta  sunt  hasc  in  mense  Maio. 

9.  Mense  autem  Julio,  quarta  eptomada,  venit 
episcopus  Metensis  Leodium,  tendens  ad  locum 
nostnim.  Cui  occnrrentes  fratres  nostri,  depreca- 


enim  Herimannus  nepotem  quemdam  Gualterum 
noQQine  de  Harche,  liberum  quidem  hominem  etplu- 
rima  in  feodis  '^^  et  prediis  possidentem.  Huic  non 
erat  curie  quid  promitteret,  quid  persolveret,  quid 
juraret,  quid  pejuraret,  sua  multa  bona  in  vadio 
ponenspro  argento  dando,  pro  equis  et  palefridit, 
pelliciiset  pellibus  grisiis  et  variis  (874)  csterisque 
vestibu8,dummodo  Herimannus  abbas  statueretnr. 
Casteri  nichilominus  ejus  compliees  nullo  modo  at- 
tendebant»  quantum  inde  fidemmentirentur,  quan- 
tum  perjurarent»  dummodoillum  nobisnolentibus 


bantur  cum  primum  omni  precum  humillimarum 

VARliE  LECnOiNES. 
•«  no8  D.  "« desunt  D.  "^  minabamus  et  caetera  1*  "*  feudis  1* 

NOT^. 
(^d)  Gertrudim.  (874)  Pelles  murinae  ;  Gallis  vair  gris, 

Patrol.  CLXXill.  4. 


l07 


hODULFl  ABBATIS  S.TRUDONIS 


100 


iotradereiit.  Summa  tandem  per«oiuti  argenti  sup-  A  quedes/nritualiy  nequede  temporali  dono  abbatix 


putata  est  nobis  fuisse  usque  ad  70  ^*  marcas  et 
aliquid  amplius,  ei  equorum  atque  paleCridorum 
usque  ad  42.  Sic  erat  tunc  fama^  quin  immo  infa- 
mia,  tibi  imputetur,  nonmicbi,  si  git  mentita.  Sed 
Dos  eaqu®  yidimus  et  presentes  audivimus  veraci- 
ter  referre  possumus,  quia  ante  ceilam  abbatis,  in 
qua  episoopus  bospitabatur,  et  per  totam  curiam 
magnus  cotidie  venientium  et  al:>euDtium  equorum 
discursuB  et  ciamor  bominum  yendentium  aut 
ementium  eos  babebatur,  qui  dabantur  a  fautori- 
bus  et  amicis  HerimanDi  consiliariis  ei  oollaterali- 
bus  episcopi.  Herimannus  vero  in  spicario  nostro 
morabatur,  parvo  latis  spatio  disiante  a  "*  ceila, 


fwstra,prelationem  super  nos  acripere  presum/sit, 
et  homines  eecclesiw  nostneper  sacf^amentum  et  ho- 
minium  sibi  mancipare,  Tertio^quiabonaxcclesix 
dislraxUy  familiam  nfflixit,  nos  victus  et  vestitus 
egestate  cruciaint,  QuariOy  quia  sine  omnium  con- 
sensu  fratrum  et  electione  Mettis  profectus  est,  et 
donum  illud  quod  accepit  a  Poppone^  presentibus 
ibi  fratribus  nostris  et  viva  voce  ei  contradicentibus 
diemque  et  audientiam  petentibus,  tamen  accipere 
presufnpserit  ;insuper  cufn  ibifratres  inpresentiarum 
habuissent  Utteras  Leodiensis  episcopx  et  alias,sci- 
licet  ejusdem  xccksixnecnon  et  Treverensis  archi- 
episcopi,  magistri  Metensis,  qux  donum  iiti  contra' 


in  qua  episcopus  bospitabatur,  ita  ut  intercurren-  ^  dicebant  cum  fratribus  nostris.  Quinto^  quodetiam 

illud  donum  per pecuniam  obtinuef^t,  etquodcon- 
tradicentes  ei  fratres  spoliari  et  /lagellari  gravis- 
sime  fecerit,  Sexto,  quod  eum  **"  necdum  monachus 
sit,  sciiicet  cum  ad  nuUius  umquam  xcclesim  titu- 
lum  adhuc  professionem,  fecent  neque  benedictio- 
nem  monachi  susceperity  quod  abbas  vuU  esse  et 
benedici  in  abbatem,  qui  necdum  est  benedictus  in 
monachum  ?  et  quomodo  mofiachis  benedictioneni 
fnonachitem  dabit,  qui  eamnecdum  accepitfAut  ^' 
quomodo  pt*ofiterifaciet,qui  necdum  professus  est  ? 
Septimo,  quiapro  hisculpis  cum  semelatque  Uerum 
necnon  et  tertio  canontce  ad  audientiam  vecatus 
fuerit^et  venire  noluerit^quod  inde  excommunicatus 


tes  nuDtii  maaifestissime  ad  eum  iDgredercDtur, 
et  de  quaDiitate  ei  qualitate  sui  turpissimi  merci- 
moDii  aDte  eum  tractareDi. 

ii.  HsBC  dum  agerentur,  nos  interea  gravissima 
victus  et  vettiius  necessitate  afficiebamur  in  tan- 
tom^  ut  presenie  episcopo  et  tirannizante  Heri- 
manno  die  solempDitatis  saocti  Peiri  apostoli,  Ka- 
leDdas  Augusii,  et  iu  ioTeDtioDe  l>eati  protbo- 
martyris  StepbaDi»  patroni  et  domini  nostri,  nichil 
omnino  quod  oomederemus  aut  biJi>eremus  inve- 
nissemosad  mensam  nosiram,  et  ciBleras  perpiuri- 
mas  Decessitates  pateremur»  quas  bic  eDumerare 
loogum  esset.  Quid  moror?  Corrupti  graviter  et 


facti  turpiier  abbominabiies  in  siudiis  pessimaebu-  q  usqtteadeam  diemadhuc  extiterit.Qux  si  ita  esse 


jussymonife,omnes  qui  tunc  aderant  episcopales, 
maiime  vero  ei  ardentius  cierici,  subtiiissima  exa- 
minatioue    ei  asiutissima   pertractacione   quere- 
bant,  quomodo  nobis  deeeptis  Herimannum  intru- 
derent,  ui  sic  promissa  sibi  acciperent,  aut  accep- 
ta  deservirent,  aut,  si  nos  neque  astu  decipere 
neque  vi  aut  raiioue  possoDt  fraogere,  quomodo 
tauta  eis  promissa  aut  jam  data  illuso  Herimanno 
retinerent.   Qui    frequentissime    nobiscum    inde 
agebant»  et  cum  neque  ratione  superare  neque 
astu  posseoi  decipere,  maiignis  verbis  et  minis 
quam  plurimis  affioiebant.  Ne  tamenomnesbicia- 
teat,  quid  oobis  proponel>ant,  et  quid  nos  eis  res- 
pondebamus,  paucis  bic  annoiare  curavimus.  Aie- 
bani :  Cum  Poppo^  qui  Herimanno  Mettis  m  epis- 
eopeUuccnmicesuccessit,  Berimanno  huicabbatiam 
Mettis  dederiti  quomodo  audetis  dono  ejus  con- 
tr*adieerey  quieanonicusfuU  episcopus  f  Quibusfra- 
ires :  Popponem  Meiensem  post  Eetifnannum  cano- 
nictmi  episeopumfuisse  non  negamtis,  sed  Henman' 
num  ecmonicnm  donum  abeo  non  eu^vepisset  his  ra- 
tionibuinsqueadmajoremaudienliam  eipprobarepa. 
rati  sumue :  Prtmo,  quia  scientia  tmn  dwina  qutm 
humafus  ^  Aonore  et  nomine  abbatis  sii  indignw. 
t9$cimdOiquiadefunctoaSbate$uofrutribus  eireela- 
mantibus,  per  vim  et  per  pecuniam  et  per  Uiicalem 
manumducis  Godefridi,adquemnilpertinebat,  ne- 


•"  60  D    »•  in  i.  V.    »  deest  D.    "• 


nollentcrpdere,(iiesdar€turetaudientianobisetiUi; 

si  seposset  excusare  ab  his,  noncontradiceretur  ei. 

Talia  cum  a  nobis  Metenses  audissent,  nesciebant 

quid   cerii  nobis  respoodere   possent :  attamen 

aviditasardeniissima  gravissimad  eis  promissffi  aut 

jam  datffi  pecuniaB  urgebai  eos  in  omnes  anfractus 

ire.  Quid  tandem  ?  Ipsemet  episcopus  '*^incapitu- 

ium  nostrum  venit,  si  forte  vei  ejus  presentia 

frangi  posset  fratrum  constantia ;  sed  cum  non 

posset,  saltem  ioco  abbatis^uadebat  nobistamdiu 

iiium  nobiscum  pati,   donec  discuteretur   nobis 

presentibus  Mettis  de  bis  suis  culpis.  Fratres  vero 

de  discussionis  iliius  die  omnimodo  acclamabant, 

sed  quod  anie  discussionem  in  loco  abbatis  aut 

etiam  fratris  inter  eos  stare  deberet,  nuiio  modo 

pati  voiebant,  maxime  cum  (ecciesia  Leodiensis  in 

tantum  pro  excommunicato  eum  baberet,  ut  di- 

vinum   ascciesis    nostrse  officium    interdixisset, 

quamdiu  intra  atrium  et  curiam  nostram  esset ; 

communicareque  non  audebant,cui  Leodiensis  non 

communicarei  ascciesia,  quoniam  de  ejus  cura  et 

communione  erant.  Sub  bae  dissensione  die  ilia 

capitulum  nosirum  soiutum  est,   muneratis  ab 

Herimannoidegreferentibus  munerandisque  multo 

egriuB.  Gonsolaium  tamen  eum  et  suos,  sicut  in« 

venerant,  reliqueruni,loiientesque  secum  grandem 

quam  ab  eo  acceperant  pecuniam,  et  magnum 

VARliE  LfidTlbNES. 
dum  1*.    ^*  aut  professus  est  desunt  D.    ***  Adelbero  super* 


109 


GBSTA  ABB.  TRUbON,  —  LIB.  VIl. 


110 


eqaorum  nuror^rumpellefqueetpellitius  lam  varias  A  Graiias  illiSf  quiaomaihuinanitate  et  majoriquam 


quamgrtsiaSf  Mettis  receiserunt.  Epi»oopo  uutem 
Fee6dente,  factus  est  apud  nos  error  noTlssimus, 
pejor  pejore,  effaratis  crudelissime  omnibus  Heri- 
mannitis  in  nostram  tribulationem,  fame;  siti,  nu- 
ditate  ;  tamen  de  ordine,  quantum  unquam  susti- 
nere  poterat  humana  fragilitas,  secuodum  mala 
qnsB  accidebant,  nichil  voiuntarie  pretermittebant. 
12.  Versum  estautem  in  me  solum  majus  pondus 
istorum  malorum,  et  in  me  succensi  furebant  ar- 
dentissime  animi  omnium  Herimannitarum.Putabant 
enim  se  potuisse  prevaiere^sisolumcessisa^m^cum 
lieet  per  me  *^  plurimum,aoa  tamen  per  me  soium 


dignus  esKcm  honore  consolari  satagebant  fralres 
multo  studio  receotis  doloris  mei  egritudiQem. 
Intcra  nec  Herimannus  ab  obstinatione  mentis, 
aecTraU^eBquamvis^usiufestatioaeautsuapenuria 
removeri  poteranta  sua  constantia;  tam  diuque 
inter  utrosque  protractus  '*'  est  miserabilis  con- 
teationis  hujusfunis,doQec  imperator  Leodium  re- 
verteretur  de  sua  in  Flandriam  profectione,scilicet 
eodem  anno  ( 1 1 07),  mediante  mense  Decembre  (276). 
14.  Ibiigitur  procJamantibus  fratribusimperatori 
ooram  episcopis  et  principibus,  qui  oum  eo  erant, 
quodcoDtrasanctorumpatruminstitutaetcaaonum 


totumfieret,quodprevHlereooapoteraot.Gomitissa  ^  deoreta  Herimaaoum  eis  rioleater  veliet  feusere 


vero  6ertrudis  tandem  seotieas  qua  ei  artiillusia- 
sem,  iratum  in  me  maritum  suum  comitem  Gisle- 
bertum  vehementiiis  indignatiaae  feminie  coepit 
aeceudere,  ita  ut  etiam  intra  parietes  ditsipati 
daustri  oostri  oon  auderem  me  credere,  iafraquB 
ipsam  monasterium  titueremcapi  plerumque.Quod 
meee  viflB  periculum  cumdiutius  sustinore  non  pos- 
tem,  tacite  egi  per  comitem  Arnulfam  Looeosem, 
ut  mt  suo  coaducttt  afaaum  deelaustro  aostroedu- 
eerel,  aoimamque  loeam  de  medio  oatulorum  leo- 
Dumeriperet.  Eduiitigitur  me4Kaleadas  Septem- 
hrit  tnstemvehementi8sime,quodlocum  assuetum 
Biichi  reliaquerem,  etad  juveaes  ia  quos  erudieo- 
doi  muUum  desudaveram,  ad  omoemqae  coogre- 
gatiooera  pro  qua  plurimum  laboraveram,  ooo 
oltra  redeuadi  tpem  haberem. 

13.  Brat  eoim  multo  major  quam  hodie  quis- 
qaamexistimare  possit  loci  desolatio,  fratrum  tri- 
bulatio,cum  Herimauous  usurpata  sibi  tota  abbatia, 
homoiiioecoQsilioetabsque  pradentia^per  pessimos 
nebulooes  et  meadacissimos  et  levissimoshomines 
omaia  ageret,patroeinaatifous  ejut  violentiam  peene 
omoibus,  qui  defeodere  det>erent  eecciesiaB  nostrae 
jtistioiam.  Uodelaborismei  proeo  loco  et  multarum 
aagu8tiarum,qua8  frequeotissime  sub  domoo  abba- 
te  TheodedeosttstiQuerani,mnUum  me  modopige- 
bat,  ia  teoerrimo  florerelinquens  pede  superborum 
eootereadum  et  iulo  ffliserrioNe  cooversationis  eo- 
nm  imprimeodumi  quod  putaveram  me  perduce- 
re  poste  ad  maturumi  pifie  operatioait  fructum. 
Flebam  igituri  amaristime  disoedeos,  oullumque 
loogo  subaequeatit  tem|KHi«  apatio  eoosolatiooem 
redfieas^  Nec  multummoratue^eoatuliaie  adSaoc- 
tum  Laureotium  Leodiii  tub  magislerio  sapieotis 
viri  abbatis  Bereogarii  (27^  ( ibi  infra  lertiaoci  eb- 
doiBadam  Septembrit  firnuivi  slabilUatem  meam. 


preesse,  cum  olim  cuipa  exigente  ejaotus  exeooi* 
municat  us  que  fuisset  ab  eor  um  eecclesia  et  prelatio- 
ne  judiciomajorum  Leodiensisfficelesi«,imperator 
jussit  Herimanaum  et  fratres  sequeoti  die  adesse 
ut  coram  Leodieosi  sBCclesia  iutelligeret,  si  ita 
esset  de  eo  sicut  fratres  ei  cooquerereatur.  Nam 
fautores  Herimaoni  ootum  feceriiat  ei  quod  preju- 
dioium  passus  fuisset,  et  quod  ooo  oaooniee  sed 
obttioate  fratres  eum  ii)jieereiit.  Die  igitur  data 
hujus  iodagaada»  veritatis,  sedit  imperator  ia  ca^ 
pttolio  sancti  Lamberti  cum  episoopis  suis  et 
priocipibus  ;sedit  et  episcopusLeodieosisObbertus 
cum  archidiacoaibut)  prepositisidecaaisicaotori-* 
bus,  scolasticis  et  muito  alio  olero ;  sederuot  et 
abbates  decivitate,  abbas  Saacti  Laureatii  Beren- 
gariusi  et  abbas  Saoati  Jacobi  Stephaous.  lotravit 
autem  capitolium  et  Herimaonasi  multa  vi  et 
iogeoio  ad  hoc  ut  aote  veoiret  compuIsa8.A.deraat 
et  fratres.Ibisi  adesses^posses  vidissetqunm  parvl 
homo  erat  et  ooasiliijquam  iovereeuadi  aaioiiiqaam 
hehetis  iogeoii.  Nam  ioter  ceetera  eo  usque  per-* 
duxeraot  eumsui  co&siIiarii|  qui  tuaoprocul  valde 
ab  eo  eraat,quod  io  ipsa  hieme  vix  habebat,uode 
vel  frigus  asegrosso aliquo legumeato  propelleret, 
Q  io  medio  tanti  eonventus,  necessitate  ureotis  eum 
frigorit^  super  tuaiceilam  suam  iodutus  viliseimam 
cappulami  oum  qua  equitabat. 

II.Tuoc  surgeasiacoaspeetuomoium  episoopus 
Obbertus  oarravit  per  ordioem,  quomodo  judiaio 
8U8B  ecclesie  actum  esset^  olim  de  HerimaaQo,  et 
qu6B  ratioesset,quodQoa  licareteum  esseamplius 
abbatem  Saocti  Trudoois,  et  quod  ejosdem  culpes 
obstioatione  et  frequeoUssima  iteratiooe  usque  ad 
eam  ipsam  dkm  teneretureub  eua  eicammuaica-' 
tiooe.Quicum  perorasset^  abbatesetarchidiacooos 
et  omoemsuum  quiibi  aderat  deruiiiperobediea-' 


VARIifi  LEGTIONES 


«« me  deesl  i.  1'.  *"  peraetus  1* 


NOT.fi, 


(275)  Qui  ipse  paucis  aonis  ante  exsul  fuerat ; 
vid.  Chron.Sancti  Laurentii  Leod.  sub  flnem. 

(276)  De  UeiBrioi  expeditiefte  eoatra  Robertum 
FtedrMR  oeAitefii  Meose  Oetobri  anoi  4107  facta 
tL  Ekkehardvt  Urfttg.el  Ana.  Hiidetiu  et  re^ts 


praeceptum  die  23  Dec.  Leodii  datum  ap.  Chapea^ 
Tille  11,54, ubi  pro  Kalend.Jan.  legeodum  estxiira- 
knd.  Jan.y  utexipsis  HtltrisemiQdaTit  fira6t  Ai5^ 
de  Lmbourff  11,  23«. 


lii 


RODULFI  ABBATIS  S.  TBUDONIS 


112 


tiam  ammonuit,8i  ita  res  essetacta  de  Herimaano 
olim.  Quam  eodem  tramite  repetentes,  eodem  fine 
concluserunt.  Tuncimperator  dixit  ad  Herimannum ; 
Fraier^  si  habes  aliquid  adversum  hcec  dicere,  exi, 
consuky  revertere,  el  responde,  Sedebat  juxta  im- 
peratorem  fautor  Herimanni  potentissime  tuoc 
temporis  famosus  et  famosissime  potens  in  curia 
imperatoris  Adelbertus,  postea,  ut  dixi,  factus 
Maguntinus  archiepiscopus  (277),confu8usnimium, 
quia  cum  vellet,  contra  yeritatem  non  poterat 
juyare  eum.  Rogabat  autem  Herimannus  aliquosde 
archidiaconibuset  de  dero  utexirent  ad  consilium 
ejus:  sednuliuscum  excomunicato  homine  exire 
Tolebat.  Tunc  unus '"  de  principibus  nomine  Gui- 
bertus  de  *»♦  juxta  Albinfluvium  (278)  et  Rabodo- 
nensis  episcopus  (279)  dixerunt  ad  archidiaconos 
et  clerum  Sancti  Lamberti :  Bene  decet  vos  exire 
cum  excommunicato  homine  ad  consilium,ut  consu- 
laiis  ei,  quatenus  cesset  ab  ea  re  pro  qua  tenetur 
excommunicatus.  Quod  audientes  quidam  exierunt, 
et  aliquandiu  habito  foris  cumhe)>et6  et  obstinato 
homine  conflictu,  ad  hoc  tandem  perduxerunt,  ut 
reingressus  in  medio  omnium  se  peccasse,8e  errasse 
fateretur,  et  toto  corpore  prostratus  absoiutionem 
deprecaretur,  promittens  se  amplius  talia  noUe 
committere;  ubi  et  absolutus  est  et  jussus  abire. 
Quem  statim  omnes  satellitesejusnon  modo  solum 
reliquerunt,yerum  precurrentes  adhospitiumejus 
nec  equum  nec  quicquam  preter  sicut  stabat  et 
ambulabat  ei  reliquerunt.Quidam  autemcanonico- 
rum  SanctiPetriLeodiisoIumeumjamvesperascente 
invenit  stantem  ante  capellam  Sancti  Trudonis 
ibidem  Leodii,  merentem  et  quo  declinaret  prorsus 
nescientem.  Quem  nocte  illa  ducens  adhospitium 
suum,  mane  juvit  transire  Mosam  in  silvam  ad 
Sanctum  Symphorianum,  cellam  ceilie  Cluniacen- 
sium.  Ptatres  autem  nostri  cum  Iieticia  magna 
reversi  sunt  ad  claustrum  suum.  Sic  agunt  laici  erga 
stultos  et  nimium  eiscreduios  monaoha8,ad  talem 
honorem  perduount  honoris  cupidos,  sed  honoris 
indignos  !  Imperator  inde  abiens  habuit  curiam 
suam  Aquisgrani  in  natale  Domini  (280)  {an.  1 107, 
Dec.  25) ;  ad  quam  cum  audissent  fratres  nostri 
quod  episoopus  Metensis  adesset,  venerunt  ibi  ad 
eum,8ua  malaqun  passi  fuerant,  omnia  ei  impu- 
tantes^quoniamt^rranni  illius  violentiam  opprimere 
eos  passns  fui88et.Qui  suspensos  eos  de  dieindiem 
reddens  dedandoillisabbate,  tamdiu  distuIit,nu]lo 
fratrom  nostrorum  quicquam  ei  pro  abbatia  pro- 
mittente,  donec  cum  eis  ad  claustrum  nostrum 


A  veverterelur.  Tandcm  vero  sentiens  non  bonam 
famam  ubique  volitari  de  se,pro  eo  quod  nobis  de 
Herimanno  feceral,  Leodienses  vero  necnon  et 
Metensium  meliores  non  sine  nota  symonicse  afili- 
ctionemscclesise  nostrae  ei  manifestius  imputare, 
secretum  eum  suis  iuiit  cousilium,  ut  pro  hac 
extinguenda  infamia  ipsemet  irct  Loodium,  fra- 
tresque  noslros  meliores  secum  duceret,  et  ibi 
abbatum  et  primorum  aecclesiee  consilio  dc  prefi- 
ciendo  fratribus  nostris  abbate  ageret.  Quod  etita 
fecit. 

16.  Quarta  igitur  ebdomada  Januarii  (an.  1108) 
venit  Leodium,etadeleclionemfratrum  nostrorum 

B  qui  ibi  aderant,  prioris  scilicet  Guederici  et  pre- 
positi  Morungi  sacristaeque  Siberti  et  Cantoris  cei- 
lerariique  Folkardi,consilioabbatumet  monacho- 
rum  nec  non  et  majorum  clericorum  Leodiensum 
primis  Metensium  qui  aderant  tam  clericis  quam 
laicis  inid  ipsumacclamantibus,necnonetmeIiori- 
bus  de  famiha  uostrae  aBcclesiee,  perfecit  eis  abba- 
tem  —  cujus  nomen  nonest  meum  hio  ponere  ^, 
contradicente  huic  electioni  multa  animadversione 
advocato  nostro  comite  Gisleberto.  Sed  fratres  et  ma- 
xime  homines  nostraB  aecclesiae  maxima  constantia 
et  libertate  coram  Metensibus  et  Leodiensibus  pro- 

^  nuntiabant,nichil  omnino  ad  advocatum  pertinere 
de  tali  re  ;  quod  si  episcopus  hanc  iibertatem  eec- 
clesia;  vellet  infringere,  nullus  eorum  omninoin- 
teresset  novae  etinauditfie  illis  haclenus  preesumptioni 
et  violentiae.  Vicit  fratrum  hominumque  ecclesiae 
constantissima  acclamatio,  et  in  novum  abbatem 
et  ei  familiarius  adherentes  succensa  est  quasi 
fornax  vehementissima  advocati  ira  et  indignatio. 
Acta  sunt  haec  Leodii  in  domo  sanctiTrudonis,sci- 
licet  quod  abbas  iste  positus  fuit  3.  KalencL  Fe- 
bruarii.  4.  vero  Nonas  Februarii,  hoc  est  die  puri- 
ficationis  sanctae  Marioe  oppidum  et  monasterium 
sancti  Trudonisintravit,  susceptus  eumprocesiione 

D  fratrum  et  multa  multitudine  utriusque  sexus  et 
diversee  etatis  oppidanorum ;  statimque  indultus 
candelas  benedixit,  processionem  cum  aliis  egit 
missamque  cantavit.7.autem  Kal.Martii  consecra- 
tus  est  in  abbatem,  qua  fuit  eo  anno  prima  dies 
scilicetdominicaquadragesimflB,  quando  cantatur : 
Invocavit  me  anno  ab  incamatione  Domini  Ii08, 
regnante  Roma  imperatore  quarto  ***  Heinrico, 
cujus  paterL.eodii  defunctus  est^presidente  Romae 
in  papatu  Paschali  post  Ur[>anum,  Mettis  Adelbe- 
rone  quarto  **^  post  Popponem,  Coloniae  Fredrico 
post  Herimannum^  Leodii  Obi)erto  post  Heinricum 


VARliE  LECTIONES. 
«M  imus  i*  ***  defluvium  desunt  D.  «»*  quinto  1.  manc.  recin  rassura  et  D. "«  ita  i,  in  rassura  et 
D.  quinto  i\ 


NOTiE. 


(277)  Annoilii  ;  anno  iii2  contra  Ueinricum 
inimicum  partes  tueri  coepit,  teste  Ekkhehardo. 

(278)  Wicbertus  marchio. 


(279)  Bartwicus  episcopus  Ratisbonensis. 

(280)  Recte  noster  contra  Ekkehardum  qui  Hein- 
rioum  Moguntiee  fuisse  yult.  Cf.  Bdhmer  Reg.1983. 


113 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  LIB.  VII.  —  CONTINUATIO  I. 


114 


Quod  autem  eonsecratio  abbatis  tamdiudilatafuit,  A  quam  attemptaret.  Neque  enim  adhuc  pax  fuit  de 


fecithoc  advocatus  tunc  noster  comes  Gislebertus, 
qui  quocumque  modo  per  se  et  per  amicos  suos 
adversabatur  ei,  iumcausaHerimaDni,  quem  sicut 
prius  juverat,  ila  et  tunc  **^  quoque  juvare  adhuc 
deabbatiavolebat,  tumquia  accorrimum  sibieum 
fore  metuebat,  si  libertatem  fficclesiffi  nostrffi  in- 
fringere  propter  advocatiam  suam  ullo  modo  un- 


Herimanno  ;  adhuc  restat  inde  dicenda  gravis  in- 
quietatio,  quam  illi  scribendam  servamus,  qui 
gestahujus  abbatis  post  domum  Theodericum 
assumet  sibi  scribenda,  qui  si  fidelis  diligensque 
relator  extiterit,  inseret  gestis,  hujus  abbatis,  quid 
Herimannus  ei  fecerit,  et  qualem  uoyissime  finen) 
babuerit. 


FINIT    LIBGR  SEPTIMCS,  INCIPIT  OCTAVUS. 

GONTINUATIO  PRIMA. 


t.  Obiit  doronusabbas  Theodericus 
Maii  anni  ab  incarnatione  Domini  1107  ;  fuit  autem 
abbatiasine  abbate  usque  3  Kal.  Februarii  propter 
supradictas  dissensiones,  volentibus  Herimannitis 
suum  intrudere  Herimannum,  fratibus  vero  volen- 
tibus  habere  canonice  electum.  Tandemigitur  post 
inedicibiles  labores  suos  et  miras  angustias  preva- 
Iiiit  fratrum  canonicaunanimilasunanimisque  con- 
stanlia,et  **'  3KaI.  Februarii  substitutus  estabbas 
Roduifus  ordinequo  superiore  libro  tacito  nomine 
descriptum  est  de  illo.  4  autem  Nonas  Februarii 
intravit,  id  est  die  purificationis  sanctffi  Maris,  7 
vero  Kal.  Martii  consecralas  fuit. 


7  Kalendas  B  At  cum  nocte  de  more  monachorum  vilffi  patrum 
legerentur  ad  coUationes  fratrum,  absoondebat  se 
in  apto  ibi  juxta  posito  locello,  unde  audire  totum 
et  intelligere  poterat  quod  legebatur.  Neque  hoo 
faciebat  adhuc  studio  tantum'^^edificandi,quantum 
audiendi  miracula  vit»  simplicium  virorum,  de 
quibus  ibilegebatur,et  novo  auditorio  stili  simpli- 
cioris.  Gumque  frequentius  ardentiusque  non  tam 
stili  rusticitati  quam  mirabilibus  dictis  et  faotis 
simpHcium  sanctissimorumquepatrum,  de  quibus 
ibi  legebatur,  attenderet,  coepit  ei  vehementer 
vilescere  presentis  vitn  miseria,  et  nichilominus 
accendi  adcontemptumsfficuli,  atqueilludin  corde 


2.  Fuit  iste  Hodulfus  natus  de  villa,  quffi  sita  est  ^  suohac  illacque  versare  continua  noctisin  stratu 
supraSambram(*281)fluvium,nomineMonasterium 
{tS2),  ubi  habetur  abbatia  sacrarum  monialiura, 
nigras  vestes  ferenlium,  locusque  est  in  honore 
sancti  Petri  apostoli  constructus  a  sancto  Amando 
episcopo,  ubi  requiescit  sanctus  Fredegaudus  glo- 
riofus  et  virtutibus  probatissimus  confessor.  Pa- 
rentes  quidem  ejus  plebeii  sed  christianissimi  de 
ejusdem  aBccIesiffifamilia,  hospitalitati  pauperum  et 
refeclioni  eorum  infatigabili  studio  servientes,  et 
conjugalem  vitam  sine  crimine  et  absque  nota 
aliqua  christianitatis  sure  ducentes.  Sub   scolari 


suo  meditatione.  Quid  plura?  Intra  paucos  dies  in 
tantum  coaluit  lactea  potatio  illarum  oollationum 
in  cor  ejus,  ut  non  solum  titubandem  aliquantu- 
lumsodalemsuum  demutandohabituexhortatione 
sua  firmaret,  verumipseunaeademquedie  mutaret 
decimo  octavo  anno  etatis  su»  (an.  1088  ?).  Die 
igitur  conversionis  sancti  Pauli  {Jan*  25)  uterque 
habitum  mutavit,  monachumque  professi  sunt  in 
loco  qui  dicitur  Porcetum  juxta  palatum  Aquis- 
grani,  in  monaterio  sancti  Joannis  Baptista  sub 
Azelino  abbate.  Sed  cum  audita  regula  videret  fra- 


disciplina  etstudio  lilterarum  Leodii  positus  usque  ^.  tres  eam  in  perpaucis  observare,   ccepit  religiosa 


ad  18  annos  statis  suffi  ibi  mansit  ;  ubi  quantum 
metro  et  prosa  profecerit  ex  scriptis  ejus  et  opu- 
sculis  ejus  quffi  postea  fecit  plane  intelligi  poterit. 
Jamque  factus  subdiaconus  libertatemque  eundi  quo 
vellet  adeptus^  amore  cujusdam  clerici  sodalis  sui 
Domiae  Lamberti,  qui  confessus  ei  fuerat,  quia 
Porceti  (283)  vellet  monachus  fieri,  quod  etiam 
dudum  Deo  et  sanctis  loci  illius  voverat,  tum 
gralia  videndi  loca  calidis  aquis  de  terra  emanan- 
tibus  famosa,  cum  illo  Porcetum,  quodestjuxta 
palatium  Aquisgrani,  transivit ;  nichil  tamen  minus 
faerat  ei  tunc  in  voluntate  quamfieri  monachum. 


Coloniensis  episcopii  coenodia  frequenter  cirpuire» 
interdumque  ibi  et  menses  et  dimidium  annum 
facere,  maximeapudreligiosum  et  pium  abbatem 
AdaIberonemGIadebacensem,quiprimusetnoviter 
tunc  tenebat  ibiordinem  Sigebergensium  nomina- 
tissimorum  tunc  temporis  monachorum  ui  ordine, 
religione,  hospitalitate.  Quorum  discipUnam  quo 
ardentiori  animo  ebibebat,  eo  fastidiosior  loci 
sui  dissolutionem  et  securitatem  nimiam  abhor- 
rebat. 

3.  Mortuo  interea  abbate  Azelino  {an.  1091),  cu- 
jus  nimia  simplicitas  et  gravis  senectus  et  ordinem 


VARLfi  LECTIONES. 
«•'  nunc  r.    *»«  explicit  i\    "*  sequenti  anno  superseripsi interpoL  i\    •♦*>  iia  1.  D,  deeit  i\ 

NOTA 

(281)  Sambre.  (883)  Bortseheid* 

(282)  Moutiers  occidentem  versus  a  Namur. 


445 


RODULFI  ABBATrS  S.  TRUDONIS 


116 


ettemporalebonufnnimisdefluerenescicDtismulins  A  lonice  possent  eum  intelligere.  Vioit  tamen  labor 


dimiserat,  saccessit  Johannes  custos  et  deoanus 
ejusdem  coenobii,  senexmultum  etinnullo  prorsus 
valens  ad  taleministerium  ;  nam  fratres  secundum 
quod  erant  personam  sibi  idoneam  elegerant.  Tuno 
videns  Rodulfus,  quia  multiplicata  essent  mala  et 
di8solutioroborata,secundumquodremveracissime 
intelligebat  futuram^  desperans  deloci  aut  ordinis 
emandatione,  accepta  licentia  recessit  tendeasiler 
in  Flandriam,  ubi  audierat  ducireligio^am  mou^- 
chorum  yitStn^.  filAdibaiaateai,  ubl  tape  moraius 
fuerat,  idcirco  ire  noluit,  quia  sentiebat,  ut  postea 
evenitysi  abbas  lociilliuf  A(^l)^K>|ii9r^rftur.q^qd 


improbus  omnla  vincens,  et  eodem  anno  feeit  eos 
lltterale  faoillime  intelligere  quidquid  volehat  eis 
legere.  Instruxit  etiam  eos  arte  musica  secundum 
Gnidonem,  et  primus  illain  in  claustrum  nostrum 
introduxit,  stupentibusque  senioribus  faciebat  illos 
solo  visu  subito  cantare  lacitaarte  magistra,  quod 
numquam  auditu  didicerant.Miserrima  tunc  adhuc 
ut  superioribus  Jibris  relatum  est,  et  lamentauda 
habebatur  loci  facies,  fratpibus  prQrsus  qon  haben- 
tibus  neque  olauitrum  neque  monasteriuui,  scd 
nudam  et  discissam  atquehorribilem  templi  vasti- 
t£^em>  ft  d#  claitslfo  demuin  unam  tantum  imper- 


cum  eo  corrueret  et  qri^ SifOberglOiis  doviier  ibi  ^  ficiamtetincultaDi,tncujus  dimidietatereficiebant, 


introductus.  Multas  autem  et  gravissimas  frequenter 
injurias  prius  in  Porcetosustinuerat,  cum  primum 
positus  custos  et  scolaris  magister  puerorum,  inde 
oellerarius,  deinde  minor  atque  major  prepositus, 
de  emandata  religione  contenderet  pene  cotidie 
ipse  et  sodalis  suus,cumquomonachusfactusfue- 
rat,  firatibus  eis  convltiose  multum  atque  iojuriose 
resistentibus,  cumparvumaut  nullum  haberentab 
abbateinde  auxilium. 

4.  Defetigatus  ***  igitur  multum  ut  dixi,  despe- 
ransque  deloci  emendatione,  recessit  tandem  ten- 
dens  in  Flandriam.  Contigit  autem  eum  habere 
transitum  per  Sanctum  Trudonem,  et  nocte  ilia  * 
hospitio  eumrecepisse  domnumnostrumabbaiem 
Theodericum.  Qui  Interrogans  eum  quis  et  unde 
esset,  quoque  qualique  menteproflcisceretur,  cum 
bonum  ejuspropositumintellexisset,  formosumque 
etpulchreIitteratumjuvenemiIIumattenderet,c(Bpit 
sagacissime  satagere^  quomodo  eum  sibi  retineret 
utilemsibi  eumforecredens,primumad  instruen- 
dos  sibi  disciplina  etdoctrina  pueros  suos,  deinde 
ad  promovendum  inaliquod,  siita  forte  accideret, 
ut  accidit,  SBCcIesiasticum  intus  aut  foris  ministe- 
rium.  Cui  cum  persuasisset  demorandi  secum  vo- 


et  in  altera  dormiebant.  Fratres  autem  qui  tunc 
habebanturisti  sunt :  PrimusdomnusabbasTheo- 
dericus,  secundus  Boso  decanus,  quia  <^>  sic  tunc 
in  illo  veteti  ordine  appellabatur,  qui  modo  inisto 
prior,vocatur,tercius  Stepelinus,quartusHeriman- 
nus  cognomento  calvus,de  quibus  superius  aliquid 
dictum  est,quintus  Sybertus,  sextusEngo,seplimus 
Moringus,octavusFolkardus,nonus  Bovo,  decimus 
Ruzelinus  ;  pueri  de  scolis  :  Gislebertus,  Gerardus, 
Thidelmus,  Balduinus,  quatuor  hi  lantum.Inter'*» 
fratres  etpueros  i4erant,  preterduos  hospites,qui 
paulo  post  recesserunt  (284). 

5.  Itaque  post  duos  ferme  annos  Boso,  qui  tunc 
erat  decat)us(an.  4403),  moritur,  et  Rodulfus  ad 
illud  ministerium  ab  omnibus  fralribus  electus,  io 
loco  ejus  substituitur.  Qui  statim  accingens  se  ad 
emendationem  ordiois  cotidie  in  capitulo  et  extra 
capitulumconferebatcum  senioribus,  qualisetquo- 
roodoantiquitusordoinmonasteriopriorietclauslro 
adhuc  stante  teneretur.  Quibus  consuet  udines  plenas 
honestissimse  gravitatis  etreligionis  antiqui  mona- 
sterii  illi  demonstrantibus,  suadebat  illis  benigna 
arte,  mollique  et  paulatim  procedente  informabat 
ve8tigio,utattemptarenteas  posse  recipere,  et  anti- 


luntatem  gratiosi  orisfacundia,primumei  scolares  ^  quaminusteeillisinfamiaerubiginem  sicaliquando 

puero^scolaribus disciplinisinstruendos  commisit, 

quasdamque  utilissimas  compilationes,plenas,  plu- 

rimarum  divinarum  sentenliarum   scribendas  et 

multorum    decreta  consiliorum  (an.   4099-4101). 

Scripsit  igitur  ei  eodem  primo  anno  volumenillud 

utilissimummultumcontinensscriptur®,  et  pueros 

vixmt^^am  declinere  sciolos  non  tam  dictamen  quam 

metrum  quoque  componere  docuit.  Gravissimum 

autemsustinuitlaboremad  introducendoseos,  cum 

ipseloqui  eisTheutonicam  nesciret,etquidampue- 

rorumparvitateadhucscientiaeetnativa  illis  lingua 

TbeutonicanequeLatine  neque^utitadicam,  Gna- 


vel  tandem  abradere.  Ipse  autem  nocte  et  die  assi- 
duus  erat  omnibus  horis  in  choro,  et  de  psalmis 
tractim  cantandis  et  cantudulce  sequeque  modu- 
lando  indefessa  illi  solliciludo.  Sed  cum  nesciret 
secundumusumclaustricantare  — ususenimnoster 
cantandi,  nescimus  unde  hoc  acciderit,  nuIJi  com- 
provintialium  nostrorum  convenil  —  erubescereque 
vehementissime  quasistipem  inutilem  seintercan- 
tanduminchoro  stare,miro  quidem^^^etinedicibili 
labore,  et  gravissima  capitis  sui  inSrmitate,  gra- 
duale  «*•  (285)  unum  propria  manu  formavit,  pur- 
gavit  (286),  punxit  (287),   sulcavit  (288),  scripsit. 


»"  ita  i.  i\ 
dale  4*. 


*^Uta  l.D.quil*. 


VARLE  LECTIONES. 
•♦'  inter  —  hospites  desunt. 


D.      **♦  j(a  1.  quidam  i*.      «♦' gra- 


NOTiE. 


(284)  Cf.  supra  VI,  17. 

(285)  Liber  m  quo  responsorii^ fiisi^Qt  iM)a0O?ipt|t. 

(286)  Pumice  pergamenum. 


(287)  Subulas  affixit  in  sangulis  codicis  folii';, 
quidus  lineee  exarandee  prflBscribebantilP* 

(288)  I4(^MB  scriput. 


m 


GESTA  ABB.  TR13D0N.  —  LIB.  Vni.  ^  CONTINUATIO  I. 


118 


illuminavit,  musiceque  notavit,  sjllabatim,  ut  ita  ^     7.  Tenebatur  tunc  quoqueabusio  qusBdam  vesti- 


dicam,  totum  usum  prius  a  senioribus  8ecuaduq[i 
antiqua  iliorumgradualiadiscutiens.  Sedcumusum 
eorum  per  quam  plurima  loca,  propter  vitiosam 
abusionemet  corruptiooem  oantu^^nullo  modoad 
rectam  regulam  possettrahere,etsecuadumartem 
Don  posset  notare,  nisi  qqod  reguUri  et  verisona 
cQQstiiret  ratiope,  ipse  autem  ab  usu  «cclesifienon 
facile  vellet  di^sonare,  miro,  ut  dixi,  inedicibilique 
labore  in  boo  tanluro  se  frqstra  afftxit,  qnod  ex 
totousum  mend^cem  regulavera  tenerenonpotuit, 
sed  in  hocprofecitquod  quidquid  alicubl  ip  mono- 


mentorum  apud  nos,  non  antiqua  saactione  sed 
novellapresumptione,  scilicet  quod  tunicffi  fratrum 
non  erantsine  capitiis,8icutmodo  8unt,sed  itaba- 
bebant  a  se  capitia,  ^icuta  cucullis,pepdentia,quod 
si  quando  tunicas  induerent,  sine  cucuUis  ibaqt, 
etquandocucuilas  portabant,  tunicas  nunquam  jn- 
duebant,proptersingula,  ut  dixi,  capitia  a  singuJii 
vestibus  fixe  dependeutia.  Et  quia  talis  abusio  ab 
illis  tantum  tenebatur,  qui  irreligiositate  notabiles 
habitisecularesquoquemonachiappellabantur,do- 
lebat  multum  Rodulfus  hac  nota  se  et  fratre^  suos 


cordo  (289)  cantari  potuit,  de  usu  aecclesi»  non  _.  teDeri,quodabsquealiquacorporis  afflictione  pote< 


pretermisit  se  preterire.  Multa  tamen,  propter  negU^ 
gentioremsuam  perficiendi  '*•  operis  velocitatem, 
qufiB  per  graviores  htteras  notari  debuerunt,  per 
acutas  sivepersuperacutas  notavit,  et  quseper  acu- 
ta»  sive  per  superacutas  pergraviores ;  quodii^cor- 
rectum  reliquit  alia  sollicitudineintercurrente.  Con- 
summavit  autem  uoo  anno  opus  illud  propria,  ut 
dixi,  manu,  deomnibusparvisetmagoisqusperti- 
nere  videntur  ad  graduale  cumantyphonis  rogatio- 
num  et  benedictione  cerei  in  pascha.  Statimque 
puerieljuvenes  magisteriumejus  etlibri  exemplar 
teqiientes,  non  solum  artem  illam  cceperunt  addi- 
scere,  verum  emeodacius  et  accuratius  librossuos 


rat  emendari.  Contra  quam  abusioneqs  immutan- 
dam  maxime  repugnabant  superius  dicti  hospitei 
monachi,  et  alios  hortabantur  artificiosa  adulatione, 
ut  non  acquiescerent  juvenili  Hodulti  insolenti», 
maximecumnunquamdebuissenteum  aliunde  i^c- 
cilum  sibi  prefecisse. 

8.  Sed  Rodulfus  prudenti  astu  bonoque  iQgenio 
malameorum  frustratusest  suggestionem ;  KiaiQ  V6~ 
niens  ad  unum  de  senioribus  fratrumi  nomine  Stepe- 
liu  um  (29i  ),interrogavit  eum,quot  annihaberentur, 
exquopuerclauslrumnostrumprius  intrasset.  Qu) 
cumrespondisset:Pa?ne  80,  querenti  illi  ita  ab  eo 
subjunxit  quoque  se  in   pueritia  sua  seniores  in 


postillumnotare.  Quod  postquam  vidit  petebat  ut  C  claustro  nostro  vidisse,  qui  non  minorisi  quin  imo 


suustollereturdemedio,  ne  propter  ejus  inemenda- 
tioneoQ  et  festinentis  manus  incuratam  scripturam 
et  notam,  esset  ei  iu  posterum  confusio.  Sed  pueri 
et  juvenes  qui  ex  illo  introducti  fuerant,  magistri 
amoremonimentum  iilius  leviterdeperire  nonsine- 
bant.  Scripsit  igitur  in  posteriori  parte  voluminis 
ioter  duas  ascellas  (290)  ita :  Graduate  non  tam 
regularequamusuale,postremo  nequeusuale  neque 
regulare,  ut  ostenderet,  quia  licet  ita  notasset,  non 
tamen  ignoraret  quid  erroris  haberet,cum  regulam 
propterusum  et  usumpropter  regulam  tenere  ibi 
Don  posset,  etcum  ptopter  festinationem  interdum 
de  regula  preterisset,  ubi  eam  tenere  altentus  po- 
tuisset.  D 

6.  AbbasautemTheodericus  videns  studium  ejus 
etfervorem  in  religione,  vehementissime  super  eo 
gloriabundus  Ifetabatur,  et  ad  voluntatem  ejus  om- 
QiaqufiB erant  claustri  sinebat  libenter  disponi.  Sed 
ille  afHigebatur  qiiaiu  maxime  et  paeoe  continue  a 
quibusdam  inquietismonachis,  quos  propter  pau- 
eitatemfratrumnostrorum  abbas  Theodericus  per- 
mittebat  nobiscum  hospitari  de  aliisclaustris,  cum 
eoscompelleretnobiscum  sub  regulaet  disciplina 
vivere,  quam  illi  autin  coenobiissuis  non  didice- 
raot,  aut  exosam  habentes  efTugerant^ille  autem 
aiebat,mailesecum  paucis  religiose  vivere  quam 
eum  multis  irreligiose. 

VARI^  I4ECTIONES. 
NOTiE 

»♦•  proaciendi  4* 

(t89)  Musicum  instrumentum. 

(290)  Signumquoddam,ut  videtur,bracbJo,8imile. 


majorisffitatisextiteruntquamesset  ipse.  Sed  cum 
seoior  illum  interrogaret,  cur  tam  diligenter  hoo 
quereret,  adjunxit:  Quoniam,  inquit,  patert  vellm 
scire  side  tamlongo  tempore,centum  scilicet  sexQ'^ 
ginta  annorum,  de  quibus  tu  potes  meminisse,  sipe 
relatueorum,quos  vidistioctogenarios,sive  visutuo^ 
cum  sis  ipse  oetogenanus  in  claustro  isto  hodie^  si 
umquam  uUomodopotesmeminisse,  hanc  consuetu- 
dinem  abantiquo  incecclesia  ista  fuisse,  ut  fratres 
non  haberent  capitia  a  tunicis  suis  pendentia,  sicut 
nonhabent  hodiealiacosnobia  religiose circa nosvi- 
ventia.  Cui  senior:  Certissxmus,  inquit,5Mm,  et  relatu 
seniorum  meorum  et  visu  proprio,  quod  a  cucullis 
tnntumpenderenteorumcapitia,sedtnvalescentesub 
abbate  Adelardo  secundo  juvenum  indisciptinations 
et  insolentiajpresumpsisseeos  hocnovissimotemport 
hancabusionem.ut  adutrasque  vestes  capitia  fixa 
ferrent,  seniores  tamen  semper  tenuisse  primam  et 
antiquamconsuetudinem.CniRodol^hasiTgiturcum 
ita  sitt  pater,  lU  asserisyquare  transgredimur  iltum 
quisanctorum  etantiquorumpatrumin  hoc  quoque 
nostro  ccenobio  usus  fuit  otim  communis  omnibus, 
nunc  quoquecirca  nos  religiosismonachisf  fudor 
est,  relicto  retigiosorum  usuetantiquaccenobiinostri 
consuetudine,  imitari  novam  stultot*um  et  indisciply- 
natorum  juvenum  presumptionem^  hacque  tantilla 
cultus  corporis  immutatione  notabiles  habericirc^m, 


(891)  De  quo  vide  8upra  III|  11. 


Ii9 


RODULFI  ABBATIS    S,  TRUDONIS 


120 


qvaqueapudreligiosmdeirt-eligiositate^^isalmque  A  unius  seniorisafferret;etillequidemnecdumcapi« 


facundioris  persuasionibus  consiliHtis  firmatisque 
sibi  seniorum  animis,  abbati  tandetn  rem  eandem 
suggessiti  facileque  deinde  obtinuit^  ut  unusquisque 
flratrumnostrorumcapitiumatunicasuadeponeret, 
abbateprimumdcponente  suum. 

9.  Sed  uDus,  quem  de  Sigebergensium  coenobio 
abjectum  domnus  abbas  Theodericus,  flrmata  sibi 
stabilitate,  propter  noslrorum,  ut  superius  dixi, 
paucitatem  susceperat,  huic  decreloobstinatissime, 
coatradicebat,prioreRodulfo  sepeeum  ammonente 
atque  tandem  perobedieDtiamprecipiente,ut  capi- 
tium  sibi  atunica  deponi  sineret,  cum  a  puero  inter 


tium  de  tunica  sua  deposuerat,  forsitan  ad  hoc  re- 
servatum  divina  providentia.  Surgens  igitur  quod 
facturus  erat  fecit,  contumeliamque  sibi  factam  per 
seniores  adabbatem  retulit.  Abbas  et  seniores  gra- 
vissima  animadversione  in  presumptorem  ilium 
exacerbati,  pnblice  eum  in  foro  virgis  cedendum 
deliberaut,  et  sic  tandem  de  claustro  ignominiose 
ejciendum.  Sed  prior  omnino  vetabat  hoc  fieri,  di- 
censparcendum  esse,  si  noD  tanto  presumptori,  no- 
stro  saltem  propter  sfficulares  ordini.  Veniens  igitur 
abbasTheodericusadcapitulum,gravissimoverbere 
cedentium  eum  duabus  scopis  diu  multum  macera* 


Sigebergenses  illud  ira  semperportasset,  etnosse-  B  vit,  et  primum  fratrum  quidem  intercessione  in  le- 


viorum  tantum  culpam  esse  vix  reliquit.  Sed  ille 
sententiam  nullomodoobservans.  sed  culpis  culpas 
cotidie  superaccumulans,  cnm  esset  incorrigibilis, 
et  compedibus  ^^  tandem  astrictus,  cultello  vellet 
priorem  perforare,  ejectus  est  tandem  a  claustro, 
permissus  quo  vellet  irrevocabiiiter  abire.  Ceeteri 
yero  fratres  proficiebant  cotidie**  melius  et  melius 
in  ordiue,  priore  totum  ad  hoc  studium  suum  im- 
pendente,  neque  deficiente  umquam  hac  sive  alia 
aliqua  contumelia  aut  cujusvis  provocatione. 

iO,  Sed  et  aliam  quandam  pravam  consuetudi- 
nem,  qusB  male  apud  nos  iusolentia  nichilominus 
dissolutorum  j  uvenum  dm  inoleverat,prorsus  cessa- 
re  fecit,  neque  tantum  inter  nos,  sed  etiam  ferme 
prorsus  inter  laicos  nostros.  Nam  diebus  rogatio- 
num,  cum  antiquo  more  prima  die  Septemburias 
(293)  processio  nostra  venisset,  perplurima  pars 
fratrum  prece  velmercede  equis  sibi  conductis,  ibi 
statim  ascendebant,  et  Brustemiam  ante  processio- 
nem  equitantes,  indequead  claustrum  cum  levibus 
oppidanorum  juvenibus  per  campos  ante  faciem  to- 
tius  popuii,  modoquantaagilitatepoterantcquos 
suos  laxabant.  modosubita  retentione  hacillacque 
girabant,  pertiois  intentis  nunc  hos  aut  illos  fugan- 
tes  seu  fugientes  ;  quod  totis  tribus  illis  regationum 
diebus  non  cessabant  facere,  secunda  die  Falmiam 
294),  tertia  Mergueles  pergente  processione.  Unde 
hoc  siDguiis  illis  diebus  eveniebat.  ut  quioquid  ad 
mensam  fratres  habere  debuerant  piscium  autpla- 
centarum  iliis  darent,  qui  equos  sibi  prestiterant, 
preter  paucissimos,  qui  prece  sive  mercede  nolue- 
rant  sibi  conducere  aut  non  poterant ;  quin  etiam 
scolares  pueri  hac  pravissima  consuetudine  tene- 
bantur  illecU.  Fratres  autemquosaut  voluntasaut 
necessitas  peditesire  etredirefaciebat,  populocito 
vestigio  equitantes  sequente  domum,  gravissima 
affligebatdefatigatio,  tum  ex  longo  itinere  tum  ex 
inassuetaetcita  ambuiatione.  Itaque  diesrogatio- 
LECTIONES- 

omnia  usgue    ad^ 


cundumantiquamcoDsuetudinemidemmodofacere 
videret.  Sed  •"  ille  neque  ammonitionem  recipiebat, 
neque  obedienti®  parabat.  Prior  autem  videns  d  urse 
mentis  illius  obstinatiam,  pendentem  a  lecto  ejus 
tunicamdie  quadam  accepit,  et  mittenseamconsu- 
toribus  fecit  inde  capitium  honeste  deponi,  et  ad 
modumaliorum  *^  fratum  apte  formari.  At  ille  cum 
die  quadam  dominica,extracta  de  more  oucuUa  ad 
primam  vellet  ire,indutus  tuoica  capitium  non  in- 
venit,  torvoque  vulluseipsumcircumspectumirri- 
dens,  sine  cucuUa  in  sola  decapitiata  tunica  chorum 
intravit,  tota  illa  prima  spectaculum  '**  se  prebens 
fratribus  fronte  impudenti.  Sed  quid  ?  Veutum  est 
ad  capitulum ,  vindicatumque  est  in  illum  regulariter 
impudentishomioistaIespectaculum,jussumquesta- 
tim  oapitulum  exire,  et  pendentem  a  lecto  ejus  cu- 
cullam  sub  tunicainduere  ;  vellet,  nollet,  feciteum 
domnus  abbas  Theodericus  secundum  alios  iudu- 
tumincedere.  Atille  *^  alto  malignae  mentis  profundo 
rem  factam  sibt  reponens  (292),  sed  ad  tempusdissi- 
mulans,  altero  mane,  dormientc  post  matutinas 
priore,  ad  leotumejus  clancuio  aocessit,  et  sublata 
inde  ejus  cuculla,  capitium  secum  tulit,  truucatam- 
queilIamadlectumejusreponens,ad  lectum  suum, 
quasinilmali  fecisset,  rediit  .Cumque  jam  orto  die 
tempusesset,  ut  prior  signum  faceret,  quo  fratres  ad 
orationem  surgerent,  priorcucullam  suam  indutus 
absque  capitio  eam  respexit,  miratusque  primum 
vehementer,  vix  tandem  rem  ut  erat  ex  crepitanti 
furtivi  auctoris  subrisione  intellexit.  Quid  faceret  ? 
Tunica  sua  capitium  nonhabebat,  et  malignusille 
artifex  de  cucullaejus  aliud  delraxerat.  Si  scrgens 
decapitiata  veste  incederet,  ridiculosum  fratribus 
spectaculum  de  se  preberet,  maximefactfe  sibihu- 
jus  auctori  injuriee ;  si  autem  diutius;  expectaret  et 
horam  surgendi  preteriret,  tamen  nil  amplius  habe- 
ret,quid  indueret.  Tandem  vocato  ad  seuno  ex  fra- 
tribus  jam  vigiIante,sigDificavitei,  ut  sibicucullam 

WARIJE 
*"    sed  —  parebat    desuntD,*»  aXierasum    1.     '••  spectaculo    i-   ^  rellgna 
mullo  modo  observanda  desunt  D.  •*'el  compedibus   —  perforare  desunt  D.  ^'m.    et  m.   c.   i 

NOTiE. 

(292)  Virgilli  ^n.  1,209.  (294)  Vallem,  uoa  leugameridiem  versus  a  San- 

(293)  Zepperen,  una  leuga  a  viila  Sancti  Trudo^     cto  Trudone, 
nis  distans, 


D 


i2i 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  LIB.  VIII.  —  CONTINUATIO  I. 


122 


num  et  ketaniarum  supplicatioaes  erant  apud  nos  A  ti,paucis8imisaitem  nigriscappis  et  absqu6  albiset 


quasi  miiitantium  excursiones  etmoUiumjuvenum 
lasciv€ecircumventilaliones,quamdetestabileraabu- 
sionem  priorexhorrensRodulphus^cum  ahis  ascen- 
denlibus  offerretur  eiad  equitandumequus,aiebat 
Qon  decerenequelaicorumnedum  monachorum  re- 
gulam,nulIiusqueprorsuschristiani  esse  ut  in  equo 
poeniteQtiamageret,dies'^*rogationum  dies  ducens 
poeniteotiffi  et  supplicationum  ;  et  hoc  pretendere 
expoliatorum  si  pedum  nuditamenatquejejunium, 
etquod  cooperto  capite  supplicationes  sanctorum 


superpelliciis  (296).  Tum,  quod  contrariumest  non 
tam  nostro  ordini  quam  ipsis  quoque  religiosis  lai- 
cis^  quin  immo  omnibus  recte  christianitf,  inter 
agenda  misteriorumChristisecreta,  duo  auttresde 
ipsis  clericiscircumsedebantinipso  choro,  unum 
aut  duos  de  fratribus  nostris  aut  singuli  singulos 
circumveniebant,  et  verbis  ociosis  risuque  et  jocis 
reliquum  miss»  sic  pariter  peragebant.  Ubi  autem 
post  plurimas  intolerandasqueindisciplinationesad 
refectorium  ventumfuisset,  tantusinte,reficiendum 


recitatis  eorum  nominibus  frequentarent.  Qua  et  ^  fiebat  ibi  strepitus  diversorum  et  etiam  ignotorum 


aliis  qusead  hocpertinere  videntur  rationibus,pri- 
mum  persuasitdomnoabbati^^S deindeceeteris  fra- 
tribos,  ut  tandem  cessaret  iila  equitatio,  et  qu8B 
fiebatpro  equitatione  indecensmonachorumdisso- 
lutio,  et  prebendae  eorum  dampnosa  elemosinseque 
distractio,  cui  suppeterent  de  fratribus  viros,  iret, 
cui  non,  inclaustro  maneret,  sicque  abbreviaretur 
?ia,  ut  euntes  nimia;  defatigationis  nulla  afBceret 
molestia.ltaque  cessare  coepit  sub  prioratu  ejus  illa 
ad  rogationes  equitatio,  cessavitque  toto  vittie  illius 
tempore,  tantumque  populocoepit  placere,  ut  pau- 
latim  inducerentur  paBue  omnes  simihter  et  loqui 
et  facere. 


presbiterorum  etclericorumclamor  etfabulatio,  ut 
vixaudlri  posset  voz,  licet  altisona,  legentis  in  emi- 
nentiori  loco  ;  quoque  productior  erat  refectio,  eo 
major  accrescebat  vino  incitante  inquietatio,  tan- 
tusque  erateorum  numerus— passim  namquequi- 
cumque  volebat  ingrediebatur  —  ut  constitutis  ad 
serviendum  illis  fratribus  vix  denobis  quinque  aut 
sex  remanerent,qui  admensam  reficerent.Quanta 
die  illa  expenderetprepositus,quinimmoquanta  illi 
distraherentur  necrationenec  numero  poterat  com- 
prehendere.Quam  nichilordinis  et  disciplinationis, 
quinpotius  quantum  dissolutionis  et  pericuU  ani- 
marumdiebusillis  apud  nos  haberetur,  honestius 


li.  Quid  dicam  de  diebus  solempuibus  festivita-  ^  existimohicreticerequamloqui.Surgentibusautem 


tum  sanctorum  Trudonis  et  Eucherii  atque  sancti 
Remigii  ?  (Nov.  23,  Jan.  13.)  Quidam  clericorum 
Dostrorum  ex  familiaritate  qua  scolaribus  aiiis  in 
ciaustro  nostro  cum  pueris  nostris  pueri  quoque 
ipsinutriti  fuerant,  alii  quoque  nonnulli  ex  religio- 
sitate  sua,  apud  antiquiores  nobis  olim  jam  diuque 
multumobtinuerantyUtsupradictissolempnitatibus 
chorumnostrumannuatimadmajoremmissamcum 
reverentia  intrarent,induti  albissicut  et  fratres  no- 
stri,  et  81  qui  forte  eorum  vocales  essent,  tropos 
(t95),  quitunc  temporisapud  nos  cantabantur,  aut 
graduale  siveAUeluia  cantarent,  atque  cum  omni 
bonestate  diebus  ipsis  ad  mensam  fratrum  in  refe- 
ctorio  cum  eis  reficerent,indequesurgentescantan- 
do  aitis  vocibus  quod  ad  festum  pertineret,  fratres 
Mitereremei,  Deus  cantantes,ad  ecclesiam  precede- 
rent.  Sed  usus  qui  ex  caritate  et  rehgione  piumvi- 
defurhabuisse  inicium,procedente  tempore  paula* 
tim  ccBpit  transverti  in  superstitionem  et  vicium. 
Namcumillis  tantumprius  permitteretur,dequibus 
etsicutdiximuSfinhanctandemevaseratsuperstitio 
presumptivam  abusionem,utquicunque  presby  tero- 
rom  ex  agris  ad  nundinas  magis  quam  ad  soUem- 
pDitatemi  diebus  illis  convenirent,  indifferenter  in 
ehorum  nostrum  inter  f ratres  intrarent,  ad  majorem 
missam  sine  omni  reverentia  ruerent,  nonnulli  ve- 
stibnslaicorumfissisqueanteetretro  turpiter  indu- 

VARIiE  LECTIONES. 
^  dies  —  pcenitenti»  desunth.  '^^  Theoderico  otfdttD. 

NOTiE. 

(295)  Ver8U8(]lui  praecipuis  festivitatibus  ante  misses  intcoitumcanebatur. 
(^)  Pecoiians  canonicorum  vestis. 


a  mensa  fratribus»  etnonnuUis  ineptorum  invere- 
cundorumque  clericorum  quiecumque  occurrerent 
manibussuis  inde  diripientibus,  statim  nonminor 
administros  consedebat  popuIu8,8ciIicet  quicum- 
que  incurti  nostra  de  aliquo  ofliciointromittere  se 
per  totumannum  videbatur;  strepituum,  sumptuum 
nec  modus  nec  ratio  ibl  lenebatur. 

12.  Talia  primo  et  secundo  prioratus  sui  anno 
videns,  atque  inde  gravissime  ingemiscens,  Bodul- 
fus  multis  et  exquisitis  modis  et  frequentibus  in 
tantam  indisciplinationemexaggerationibus  satage- 
bat^  quam  plurimumveroapudabbatemTheoderi- 
cum,utpravusisteu8U8  etdampnosus  ascclesiee  aut 
adpriorum  temporum  modumreduceretur  aut  pe- 
nitusde8trueretur.Abbas,licetabsque  magna  com- 
motione  hoc  fieri  non  posse  videret,  tamen  bonffi 
prioris  intentioni  non  satisfacere  inutile  ordini  fore 
etfiecclesis  su»  videbat.  Annua  igitur  revolutione 
festis  redeuntibus,  dictumetclericis.ut  absque  re- 
ligiosa  veste  chorum  nostrum  nullus  eorum  intraret, 
sed  quimissasmajoriinteressevellent,  incancello, 
cumesset  spatiosum,  circa,  abl>atemstarent,  cum 
reverentia  tamen  et  silentio  ut  bene  conveniebat 
festo  et  tanto  misterio  ;  quod  si  quis  eorum  aut 
alba  vellet  indui  aut  superpellicium  haberet,  pos- 
fratresultimus  in  choronostro  staretsub  reverentia 
nichilominus  etsilentio.  Post  missam  domus  eis  es- 


123 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


121 


set  exlra  refectorium  parata,  in  qiia  ministraretur  A  anteparietemhaberetquodfratresadejusofficiaas 


eisnon  minoriquam  cum  fratribus  abundantia.Non 
enim  fratres  ferre  poterant,  neque  decebat  eorum 
ordinem,  ut  tantam  haberent  et  in  choro  et  iurefe- 
ctorio  suo  indisciplalionem  et  inquietudincm.  At 
illi  omnesgravitercommoti  et  indignalionis  irseque 
pleniludine  rationem  non  admittentes,  penitus  re- 
cesserunl,  et  nisi  prior  eis  abusio  pcrmitteretur, 
nichii  aliud  faccre  voluerunt:  sicquc.  forsilan  ita 
Deo  volente,  factum  est,  ut  morbus  ille  diu  apud 
nos  inveleralus  tandem  deficeret.  Sed  et  laici,  qui 
inrefectorioadmiiiislrossolebantdiebusilliscome- 
dere,in  domum  aliam  compulsisunt,  licet  multum 


intrantes  apluvia  elluto  defenderet,  sedpatentibus 
undiqueaditibus  nichilaut  parum  fuerat,quodlai- 
cos,  interdum  etiam  et  mulieres  transitum  habere 
per  locum  conventus  fratrum  prohiberet,satagebat 
multa  anxietate  benignaque  et  prudenti  arte,  toto 
studio  multoque  labore  apud  offlciatos  maxime  apud 
Folliardum  fratrem  nostrum,  qui  secundus  tunc 
post  abbatem  in  omnibus  nostris  •"  temporalibus 
rebus  habebatur,  ut  ediflcarentur  aliquae  domus, 
qn«  claustrumformarentettransitumpuplicumper 
mediumfratrum  prohiberent.  Nec  fruslala  esteum 
pia  intentio,  inque  brevi  tempore  edificio  ligneo 


inviti,  reflcere,  providenlibus  ei  preposito  et  celle-  B  clausaestparsorienlalis.Qufledomuscura  perfecta 


rarioquaque  habiturierant  in  refectorio.  Res  vero 
talismultumodlumetpersecutionemlongotempore 
tam  de  laicis  quam  de  clericis  priori  conspiravit, 
semperfeslis  istis»"  diebus  apud  convenientes  ad 
nundinaspresbiteros  morbumistum  recommoven- 
tibus. 

13.  Neque  istud  tacere  habeo;  si  defuncto  alicui 
apud  nos  missa  generaliter  celebraretur,  frater 
noster,  iile  videlicet  qui  missam  cantabat,  totam 
oblationem  habebat^et  tamquam  propriam  sibi  rem 
eam  vendicans,  nichil  inde  ad  communitatemalio- 
rumrespondebal**<.Etquonidm  secundumAposto- 


fuisset,  antecompositosubtectura  deambulatorio, 
partem  sui  capitolium  nobissatis  aptum  prestitit, 
parlem  dormitorium.  Similiter  a  media  fere  parte 
conventususqueadduaspartesdomusilliusqusBOc- 
cidentalis,erat  coopertumdeambulatorium  factum 
est,  ut  |)er  tres  partes  claustri,  orientalis  scilicet, 
australis,  occidentalis,  coopertura  facia,  honeste 
possetincedi;  sola  pars  aquilonaris  sepe  adhuc  te- 
nebatur  el  positio  claudebatur.  Cumque  hac  oon- 
clusione  et  fratres  arceretab  egressu  claustri,  pre- 
ter eos  quibus hoc  solum Iicebat,et  utrumque sexum 
ab  ingressu,unamque  ipse  inde  ferret  clavim,celle- 


lum  avarilia  et  idolorum  servitus  (Ephes.  v,  5),  et  ^  rarius  aliam,  comitiss»  advocatricis  nostrce  Ger- 


secundum  beati  Henedioti  Regulam  {cap.  xxxiii), 
nicMl  proprium  debet  habere  monachus,  priorRo- 
dulfus  buic  occurrens  vicio,  de  medio  nosti  um 
summoilludIaboretuIit,slatuens  presidente  abbate 
commune  esse  omnibusfratribusytamparvisquam 
magnis,quicquid  eisquandocumque  vol  ubicumque 
ofiferretur,  interposito  quod,  si  frater,  cui  oblalio 
fieret,  aliquarecula  sibi  necessaria  indigeret,  pro- 
videretur  ei  a  priore  ex  eadem  oblatione  ;  verbi 
gratia  sive  corrigia,  sive  cultellus,  sive  lineus  sub 
capite  etscapulis  ejuspannus,  aut  talealiquid  me 
diocris  precii.  Quicquid  aliter  inde  agatur,  sciant 
posteri  nostri  ita  fuisse  statutum,  fratremque  qui 
dieillamissam  cantaverit  libere  posse  sibi  exigere 


trudis  (^97),  qufle  apud  nos  in  claustro  nostro  re- 
quiescil.gravissimam  inde  iram  et  indignationem 
incurrit,cum  solilo  morenequiret  transitum  habere 
per  medium  elaustrum  nostrum  etconventum  fra- 
trum.lncitabant  autem  eam  vehemontissime  in 
eum multiclericorum  nostrorum  et  laicorura,maxi- 
me  famuli  de  curti  nostra,  qui  se  conquerebantur 
odiose  a  solito  Iransilu  clauslri  et  familiaritate  fra- 
trum  arceri.  Verum  ille  licet  terribiles  in  eum  de- 
tonarent  rain»  penetrantiaqueetiam  durissima  bo- 
minumcordaundiqu^verborummanifcstavolarent 
jacula,  taraen  imperterritusirreflexusque  manebat 
solura  hoc  metuens,  ne  de  emendando  ordine  et 
claustro  minus  ei  ad  votum  succurreret.Ut  igitur 


per  manum  tamenillud  totumprioris  —  si  quid  D  secundumordinemfratreshaberent,undeinckustro 


ei  defueritde  minoribusrebus  sibi  necessariis.Nos 
enim  huic  statuta  presentes  interfuimus,  et  exigi  et 
dari  frequenter  vidimus,  sicut  hic  scribimus.Quod 
autem  postea  immutatumest,etpars  adcoopertu* 
ram  plumbi,pars  ad  utensilia  circa  altariacustodi 
dataest ;  nonideofactumest^utsic  ampliusperma- 
neret,  sedquamdiu  abbati  et  fratribus  placeret. 

14.  Etquouiam  du«  partes  loci  illius,  qui  clau- 
strum  apud  nos  debebat  fieri,  sepe  humiiiima  et 
arida  semirutaque  cingebatur,et  sine  aliqua  tectura 
erat  ad  orientem  scillioet  et  ad  aquilonem,  parsque 
occidentalis,licet  domusessetlapidea,  nichiltamen 

VARI^  |,E;qTlONES 

«"  illis  1*.  *"  redundabatD.  "  ita  1.  et  D.  deest  W 

NOTifi 

(297)  Secundum  Mantelium,  p.  65,  obiitanno4il4. 


adsedendumel  legendumatque  cantandum  tenen- 
dumquesilentium  faciJius  retinerentur,  armarium 
in  claustro  primusipsefecitex  obedientia  suafieri, 
librosquein  eo  ad  numerum  fratrum  reponi. 

15.  Interea  raro  umquam  ipse  cessabat,  quiu 
semper  aut  scriberetaut  notaret,interdum  quoque 
modulatis  delectabatur carminibus,etde  sollempni- 
tatibus  sanctorumcompositiscantibus.  Extat  volu- 
men  opusculorum  ej  U8,in  cuj  us  prefatione  invenitur 
quid  soripserit,  quid  modulatus  fuerit,  et  cur  et 
quando ;  extat  et  aliud  volumen  septem  librorum 
fljui,qaot  contra  symoniacos  scripsit,  quator  ra- 


m 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  LIB.  VIII.  -  CONTINUATIO  I. 


iS6 


tione,  tribas  agess  aQcIoritatibus.  Paucts  referre  A  Jobannlsdiscesserat,inadventuDoaiinistatimpost 


Don  possem  Cfuantum  .laboraverit  causa  abbaHs 
Tlieoderioi,quamfideliter,quamconstanter,inquot 
et  in  qQtbuftlocisetooram  qnibus  proeo  astiterit^ 
cum  magum  et  primae  regnorum  person»  vellent 
eom  de  abbatia  ejlcere  et  supradictum  Herimann  u  ra 
iatrudere.  De  qni})us  superiuspartem  aliquam  teti- 
|imn«. 

16.  Postquam  ista  et  alianouaulla  bona  et  mala, 
firoepera  paucaet  adversamultaper  aliquotannos 
pnoratua  sol  apudnossuntgesta.andivi?  Rodnlfns 
usus  Ctaniacens.um  apud  Sanctum  Jacobum  Leodii 
teneri  introductos  perabbatem  Steplianum,dictum 
etiam  Stepelinum,  quos  paulo  post  abbas  Sancti 
I^urentiiBerengariussusceperat.Undeeosomnium 


festivitatem  sancti  AndresB  apostoli  reiiit. 

17.  Prioratu  igitur  suo  ei  reddito  captatoque  loco 
et  teropore  oportuno,atque  domini  abbatis  et  fratrum 
bllaritate,  fidem  promissi  modo  serio  modo  jocose 
reposcebat,  remque  bonam  non  diu  quin  fieret  esse 
dlfferendam  aiebat.Mirisigiturlaboribus  et  freqnen- 
tibus  Leodium  itineribus,concitatosibi  muitorum 
inde  dericorumet  laicorumaliquorumquefialrura 
nostrorum  maximo  odio,!an^em  effecit  ut  eodem  anno 
"«  i209)  Kalendif?  Martii -"  U187),  quw  fiiil  sexta 
feria(30^jin  capitejejuuii,  introducerentur  usus 
Cluniacensium  inclaustrum  nostrum  lenendi.Qui- 
bus  introductis  cum  vehementissime  fervcrent  in 
eis,  et  ultra  quam  quisquam  speraret,  fratres  no- 


religiosorum  ora  magnificabant,et  frequenti  hospi-  b  stri,  paulopost,  heu  !  heu  I  Domnus  abbas  Theode- 


lio  ant  colloquio  reverentius  qnam  prioribus  annis 
digoabantur,  preterea  de  sflBcnlo  tam  clerici  quam 
laioi  pluresad  eos  convertebantur^  el  invalescente 
religione  augebatur  et  fratrum  numerus  et  fructus 
«celesi».  Jamque  Kodulfus  videns  tempus  adesse, 
quo  desideriumsuam  posset  adimplere  de  melio- 
randis  usibus  et  tenenda  apud  nos  religione,  quo- 
camque  modo  poterat  ad  hoc  nocte  dieque  apud 
abbatemTheodericum  laborabat,quatenus  eum  ad 
hoc  aceenderet  ut  postistos  duosabbates  tertius 
eoidem  ususin  claustrum  nostrum  inlroduceret. 
Decere  enim  eum  aiebat,  cum  non  rainoris  es^et 
seientoet  glori»ins8Bculoquam  illi,etIocus  noster 
antiqaiorls  etfamosioris  essetnominis,  ut  in  reli- 


ricus  oblit,  7  scilicet  Kalendas  Maii.  Quse  autem 
posteasecuta  sunt  usquedum  abbatiam  intraret,et 
quomodo  inlroierit,  puto  quod  satis  inde  scriptor 
precedentis  historiaB  pra»locutussit  ;ad  illum  recur- 
rat  quisquis  hsec  diligentiussciredesiderat. 

t«.  Postquara  autem  abbas  constltutus  est  [cn. 
1108,  Jan.30),  de  ordiue  tenendo  omnimodis  sata- 
gebat  amator  illius  etamatorumejus.Aique  in  tan- 
tum — rem  quam  certissime  scio  fidelissime  referam, 
ecce  coram  Deo,  quia  non  menlior  —  quod  nullus 
fratrum  tam  carnaliter  tamque  spiritualiter  poterat 
ei  esse  familiaris,  qnera  perfeclo  unquam  corde 
diligeret,  nisi  diligentera  nostrum  ordinera  cogno- 
sceret,  el  fidelemderebus  secclesisesibicoramissis, 


gioae  et  apiritualibus  non  obscurior  apud  horaines  q  probasset.  E  converso  nullus  fratrnm  poterat  esse 

oeqneindigniorapud  Deum  inveniretur.  Sed  cura,  ^  ~  *     *'        --^»  —    -.-• 

perturbantibus  hanc  molitioaem  ejus  quibusdam 

fratribus,  rem  ad  effectum  perducere  nou  posset, 

acceptalicentiaaloco  nostro  adsuura  (298)  sine  spe 

reditionis  transiit,  qt  dispoi^itoibiitlq^rf  suo^ipde 

transiret  q'io   districtius  ordinem  tenerl  audissel. 

Moxaliqui  fratrum  necnonetfamulorum  noslrorum 

oeeutteaperteqaeexultantes,  ex  voloque  sibi  acci- 

disi«  gaudentes,  quia  ad  voiuntatem  suam  modo  li- 

beriuspossent  facere,noa  mnlto  post  iotellexerunt 

ex  eomparationepositi   nltorius  prioris,  quantuni 

iste  prestaret  eis  consilii,  anxilii  et  honoris.  Peni- 

ttotes  igiiurquam  plurimum  post  paucos  menses, 

umolata  alia  re  quidam  eum  revocarunt  sub  pre- 

leotia  el  assensu  abbatis  Theoderici,  flrmantes  ei 


tam  rarus  accessu  ad  eum,  qui  etlam  palara  aut 
occulte  de  diclis,  factis  vilaque  ejus  si  eum  monia- 
citer,utplerumque  solel,  reprehenderel,  dummodo 
aliquandocessaretetdiiigentem  eum  ordiuein  aspi- 
^er^t  et  f)delea)  it  rel)us  isqcies|fii  il^  <}0i^missls, 
quin  facillime  hos  aliosque  ei  lapsus  eiiara  graves 
iudulgeret.  Quid  tibi  vis  arapliu*?  dioara  ?  Brevius  el 
verius  quampotero  hoc  tibi  sub  testimonio  Ciiristi 
dicam,quodnuIIa  reseumfralrpni  sibicommendare 
poterat,  quem  dilecliordinis  et  fidelitasrerum  aec- 
clesife  sibicommissarnra  non  coramendabat,  non 
cetas,  non  farailiaritas,  non  timor,  non  consangui- 
nitas,  nonscientia,  nou  pulchriludo,  non  generosi- 
tas,  uon  aliquaetiam  ma^^na  ulilitas.  Propterquce 
duo  (301)  apud  eum  poterant  (302)in  quoscuraque 


arediret  etprioratum  suum  reciperet,  quod  infra  ^  invenirentur,  et  apud  eum  mchilaut  rainiraumpo- 
anQQiB  illum  (!  106)  usus  Cluniacenses  in  claustrum  lerant  apud  quoscumque  non  haberentur  ;  frustra 
aottram  introduoerent.  Vix  tandem  obtinuerunt.  quivis  aliter  laboraret,  autista  habendo  gratusilll 
doi  igitar  parum  ante  festivitatem  nativitatis  sancti     aut  non  habendo  ingratus  existeret. 

VARIiE  LECTIONES. 
*»•  Domini  1107t>i/e/7>.  "*  Maii  D. 

NOTiE. 


;298)  Num  Porcetum  ? 

(299)Scilicetquo  Leodiumitinera  fecerat,nonquo 
idSanctum  Trudonem  redierat,  ut  ex  antecedenti* 
^  satis  apparet. 

(300)  Feria  sexta  incidil  non  ig  primurn  sed4n 
leenndani  diem  m^nsis  MartiiJfi(}uniumveroiqoqp- 
pii  die  3  mensis  Martii ;  itaque  m  computando  dle 


auctor  videtuF  erasse;  legendum  easet :  wNoh. 
Marl.  Sed  ef.  supra  VI,  21. 
(301)  I.  e.  propter  duas  illas  virtutes,  amorem 


ergaordinera  et  fldera. 

n)\ \. 

buis  illis  excellebant. 


rg<] 
(3 


302)  l,  e.  auctprUftte  vfirfebant  illii  qui  virtuti' 


127  RODUFFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS  128 

19.  Prfficipue  detestabatur  boc  vicium,  et  ad  ex-  A  lateque  diffundi  dulcefragrans  unguentum  boni  de 

terminandum  illud  quacumque  virtute  poterat  per  loco  nostro  nominis^fGedaquecicatrix  vultus  nostri 

se  et  per  illud  sibi  referentes  laborabat,  ut  nuUus  de  obprobnoprfleteritaeindisciplinationis.paulatim 

fratrum  de  substantia in  refectorio  sibi  statutaali-  curata  detergi manu  piae moderationis.Uospitalitas 

quid  quoquam  distraheret,  sedper  manus elemosi-  laete  supervenientibus  exhiberi  maximequeobsecu- 

nariiquodoriejus  superessetpauperibuserogarisi-  toribusnostriordinis,  refecliopauperumpostmen- 

neret.Quoscumqueautemfratrumlaicorumvidebat  sam  fratrumnon  negligenter  provideri.  Sed  quia 

amicitias  et  confabulaliones  et  has  illasque  vanas  exteriora  saeculi  bonaad  hflec  aliaque  nostroordini 

gloriolas  proclivius  appetere,  aut  nunquam  aut  in-  multum  sunt  necessaria,  primumque  regnum  Dei 

vitus  illos  volebalad  aliquamobedicntiam  promo-  querentibus  necessario,    deinde    secundum  Dei 

vere,  nequeeos  quosintelligebatquocumque  modo  promissionem,  sunt  eis  ista  adicienda,coepitse  tota 

illam  vel  iilam  obedientiam  (303)  ambire,  et  quos  vigilantia  et  labore  accingere,  ut  non  modo  quae 

noverat  inhiare,  ut  possent  aliquid  clauculo  dare  salva  invenerat  de  bonis  eecclesise  conservaret,ve- 

etaccipere.  Quibus  non  erat  grata  ante  obedien-  rum  quae  dispersa  fuerant  congregaret  **^. 

tiam  hominum  gratia,et  qui  sequo  animosimplici-  ^i.PrimaigitutdicquahominesaeccIesiaedebebant 
que  tantum  contenti  erant  claustri  substantia,illis  q  ei  fidelitatem  ethominium  facere,  prepositumaec- 

dicebat  danda  claustri  ministeria.  Quos  sibi  lauda-  clesise  et  cellerarium  quosdamque  de  senioribus 

bant  sflBculihominesdeobtentaapud  eosfamiliari  juxta  seincella  sua  fecit  sedere,  ut  nulliusmanus 

tate  et  frequenti  coUocutione,  et  si  quid  unquam  neque  fidelitatem  reciperet,  quem  fratres  de  pre- 

haberepossent  de  benivola  eorum  dapsilitate  (304),  benda  sua  injuste  aliquid  tenere  quererentur.  Quae 

eosjudicabatindignosclaustrumvelquoquamexire;  resmultas  ei  peperit  inimicitias,  quas  tamen  sine 

quorum  barbariem  et  silentiuro,  etquia  nichil  eis  gravi  dampno  evasit,usus  postremo  consilioneces- 

darentaut  ab  eis  acciperent,  reprehendebant,qua-  sarise  in  omni  re  discretionis.  Ut  autemsciant  po- 

qua  vellent  ire  securus  eos  sinebat.  Silentium  inter  steri  ejus,  et  scientes  magis  solliciti  inde  reddantur 

monachos  tantoexlolIebatpreconio,utdiceretnum-  quanta  soUicitudine  et  timore,quantoquestudio  et 

quam  tamperfectos  et electos monachos simul  esse  labore  servavit  professionem  pro  posse  et  nosse, 

posse  qui  ordinem  et  disciplinam  valerent  absque  quam  teste  aecclesise  ante  altare,  coram  stolato  epi- 

silentii  virtute  tenere.Superba  subjectorum  rigidi-  scopo,stolati  etipsi  in  consecrationibus  suisfacere 

tate  numquam  frangi  poterat ;  humilitate  quamvis  solent  tam  abbates  quam   episcopi,  finem  hujus 

multumlesus,  citius  etiam  vincebatur  quam  eiipsi  q  octaviUbri  facerehic  decrevi,  et  nonum  ab  ea  epi- 

interdum  expediret.  stola  incipere,  quam  scripsitadMetensem  episco- 

20«  His  aliisque  bonarum  virtutum  studiis,  hinc  pum  Stephanum(305),  locinostri  tunc  temporisdo- 

ipsius  sollicito  curante  magisterio,  hinc  discipulo-  minum. 
rum  pio  obedientifle  obsequiOyCaepit  in  brevi  longe 

EXPRICrr  LIBER  OCTAYUS,  INCIPIT  NONUS*" 

I .  Venerando  atque  reverendo  sanctce  •••  Metensis  notatione  excessu  memorioe  exciderit,aut  spe*  pari- 

oecclesiae  episcopo  Stephano  Rodu  Ifus  gratia  Dei  san-  tura  adhuc  *«*  necdum  protuleiHt  ,cum  illud  meminero 

ctique  Trudonis  id  quod  est^  salutem  animce  et  cor-  et  istud  evenerit,  huic  aliquando  svbnectam  operi. 

poris.Diebus  prelationis  mew^^^y  hoc  est  a  H08  Testemintejimconscientixmeoshabeam  Deum  quia 

anno  '^^  inc.dom.  usque  ad  i  i  36,  qui  tunc  ogebatur  non  hoc  facio,  ut  inaniter  videar  gloriari  secundum 

quandohoPcscribebam.qucenostroRoecclesiosvidelicet  hominem  et  non  secundum  Deum  de  rebuSyquarum 

CBCclesioebeatiTrudonisinHasbaniaaccreverint^si'  tenuilas,  etsi  gloriari  vellem,  magis  afferre  potest 

vepermeum  laborem  deperditis  recuperata,sivede  j^  michi  confustonem  quamgloriamfSedutpostenmei 

non  habitis  acquisita,  sive  per  meum  nostrorum-  desidiam  meam  et  prelcUionis  meceinutile  spatium 

que  studium  de  nullis  aut  parvis  reditibusadaliquos  erubescentes,accingant  sefortius  et  utilius  nonsolum 

et  majores  fructus  inslaurata,etquaepro  animabus  ad  servandas  has  et  alias  res  afcclesiie  quas  invene- 

fidelium  paucipauca  in  possessionibus  tradiderunt,  rinl  sed  admiUtiplicandas  suis  laboribus  et meritis  ; 

fideliter  hic  annotare  curavi.  Quodsi  quid in  hac an-  quamquam  qui  tempestates  maris,quo  jactatus  sum 

VAKIiE  LECTIONES. 

"<»  ret  erasum  1.  "»  Epistola  Rodulfi  ad  episcopum  Stephanum  addit  W  •«'  deest  i*.  *«•  vigesimo 
octavo  anno  cutdit  D.  ^^*deest  t *..••*  deest  {\ 

NOTiE. 

(303)  Cella  velprseposituraa  monasterio  depen-     monasticum. 
den8,ad  quam  curanaam  singuli  mittebantur mona-         (304)  Liberalitate. 
chi  jussuabbatis;  dein  obedientia est  omnemunus         (305)  Qui  sedit  annis  1120  —  1103, 


129 


GESTA  ABB.  TRUDON.  - 


et  adhucjactw,  coynoverUt  magis  ammirari  possil 
aUguidinlerimesse  servatum  quamacguisitum,  quce 
quoniam  alias  plenius  descripsi  (306),  itsrare  hic 
supersedt.  Et  hcec  etiam  nichilominus  idcircofacio, 
ut  sub  impetranda  negligentio!  mece  venia  hoc 
quoqueaclementia  veslraobtineam,qwUenus  vestra 
auctoritate  et  sigillofirmetur,  ut  nullus  postdecesso- 
rummeorumprioribuserroribus  ampliuseo  involvat 


LIB,  IX.  -  CONTINUATIO  I.  130 

A  quce  absolvi,  sed  fixa  permaneant  ut  inslitui.Quod 
sipresumptum  fuerit,  iiritum  fiat,  et  banno  vestro 
omniumque  successorum  vestrorumsubjaceat.Non 
enim  parvo  rerum  famiUanum  dispendio  ea  obtinui, 
cum  interdum  cum  vitce  quoque  mecepericulo  vix 
evaserim,  et  in  perpetuum  odium  eorum  usque  ho- 
diesum,quiea  se  amisisse  dolent,  quamvis  injuste 
tenuerint. 


EXPLICIT  EPISTOLA,  INCIPIT  TEXTUS 


S.Igitnr  postobitum  abbatis  Adelardi  secuQdi,tanta 
malaapprehenderunt  aBCclesiam  nostram  et  multis 
annis  tenuerunt,  quanta  non  sunt  audita  in  quovis 
loco  ab  iilo  famosissimo  Jherosolimorum  excidio 
(307).  Evenerunt  ea  propterdissensiones  de  abbatia 
nostraintermonachosetopiscopos.Metensem  vide- 
licetHerimannum  etLeodiensem  Hejnricum^dum 
monacfaiextrudereniterenturintrnsumepiscoporum 
abbatemper  violentiam,  et  stabilire  suumsuperpo- 
situmper  symoniam.  Sic  primum  secundus  et  se- 
candam  exlrudit  primus,  tertius  inter  utrosque 
irrepit  quartus  trium  labores  invadere  et  locum 
occupare  presuroit.  Quorum  uomina  sunt  haec  : 
Lanzo,  Luypo,  Herimannus  et  item  Herimannus, 
inter  quos  septemdecim  annis  miserrim«  decerta- 
lum  est  (308),  atque  sic,  ut  infra  duodecim  annos 
tredecim  fierent  commutationes(309)aliomoriente, 
alioaHam  ejiciente.  Subistis  totum  oppidum  no- 
stru/n  unadie  redactum  est  in  faviilam,effusoineo 
craentissime  multorum  hominum  sanguine  (340). 
Vixque  duo  anni  pretcriorant,  ex  quo  monasterium 
qaoqne  nostrum  novum  et  mirifici  operis  et  clau- 
strum  cum  omnibus  appendiciis  suis  funditus  igne 
cremata  interierant  (3li).  Turris,  quas  sola  super- 
erat  deincendio,facta  estlatrocinantium  hominum 
munitio,  thesaurus,  qualem  nostrffi  similis  nulla 
habebat  eecclesi^,irrecuperabiliter  distractus  periit ; 
monachi  omnes  ^prorsus,  inquam  omnes  —  dis- 
persi  por  diversas  regiones,  solum  in  loco  vastatio 
et  horribilis  solitudo  (312). 

3.  Hac  tempestuosa  tempestato  contigit  «ccle- 
siam  nostram  de  Alburch  decidisse  in  potestate 
Trajectensis  episcopi  Conradi,  et  longa  loci  nostri 
miseria  in  jus  ificclesi(B  ipsius  transisse  lege  s^m- 


B  odalietjudiciocanonico.Propterquamliberandam, 
sed  nec  sio  liberatam,  distractus  fuit  calix  aureus 
8BCcIesi8B  nostrae,  cujus  pretii  pars,  scilicet  GOmar- 
C8B,data  est  opiscopo  Gonrado^ut  restitueretiir  ffic- 
clesiajuri  nostro ;  quod  superfuit  pretii  perfide 
distraxerunt  in  boc  negotio  perfidlquidam  presbi- 
teri  nostri.Episcopusacceptapecunianudo  tantum 
verbo,non  auctoritate  canonica,  mandavit  nostris, 
ut  reciperent  sua,nonquidem  maliciose^sed  minus 
caute.  Et  factum  est  ita.  Subsecutus  est  Conradam 
episcopum  (313)  Buchardus  episcopus  (314),  qui 
occasionemaccipiens,  eoquod  legibussynodalibus 
non  essetliberenobisrestitutaaecclesia,  mancipavit 
eam  suisusibus  synodali  judicio;sicqueeam  tenuit 
usque  ad  adventum  meum  in  abbatiam.  Ad  quam 
liberandam  profectus  sum  eodem  anno  (108),  quo 
intravi  in  abbatiam.  Ulterius  Trajectum  in  sancti 
Johannis  festivitate,  et  per  auxilium  Dei  et  advocati 
nostri,  comitis  de  HoIIant  Florentii  (315),  judicio 
fficclesiastico  liberam  nobis  restitutam  aeoclesiam 
retulimus  domum,  cartha  de  hoc  facta  et  episcopi 
Burchardi  signo  sjgillata.  Eodem  anno  aecclesia  et 
alia  qu«  Alburch  habemus  bona  valuerunt  nobb 

D  domiabsoIute24'**marcasargenti.Quanto  labore, 
quanta  soUicitudine,quantis  expensis  pertres  inte- 
gras  ebdomadas  finem  hujus  rei  effecerim,  lon- 
gumessetreferre^  cum  predivitem  comitsm  et  gra- 
vissimum  pinguedine  oportuerit  me  funibus  argen* 
teis  de  HoUant  Trajectum  trahere,  ipsiusque  epis- 
copirigidamcervicemejudem  metallis  malleo  michi 
inclinare,  nec  non  et  archidiaconum  reacquisitfle 
eecclesise. 

4.  In  ejusdem  villflB  viUioatione   homo  quidam 
Gualdo  nomine  erat,  qui  5  soUdos  denariorum  de 


«•«t^al.  D.  XXXIV.  f. 

(306)  In  Gestorum  libro  sexto  etseptimo. 

(307)  Eadem  iisdem  verbis  vide  II.  1 . 

(308)  a.v,  1. 

(309)  Annis  enim  1082-1084  hae  fact®  sunt  con- 
versionesinmonasterio  SancU  Trudonis :  1082  obut 
Adelardus  II  abbas,  1083introductusest  Lanzoab- 
bas  4  085  combostnm  est  monasterium ,  eodem  anno 
ab  imperatore  introductus  est  Luipo  abbas,  1087 
rediit  Lanzo,  lO^^Lanzospontesemunere  abdica- 
nt,eodem  annoHenmannus  senior  emitabbatiam, 
lOOi  toipo  abbai  iterum  introdactus  e8t4093  Luipo 


VARLE  LECTIONES. 
NOTiE. 


obiit  et  Uerimannus  junior  abbas  introductus  est, 
4094  monasterium  reliquit,  et  ilerum  reductus,  ite- 
rum  rejectus  esl. 

(310)  III,  7  sqq. 
(341)  II,  43. 
((312)  Cf.III,  11. 

343)  Quianno4099  occlsus  est ;  cf.  Annal.  Hil- 
desh.  ad  h.  a* 

(314)  Obiitanno  4412. 

(315)  Secundi,  qui  regnavit  annis  4094-4422. 


131 


ftODULFl  ABflATIS  8.  TRDDONlB 


«32 


1VyIe(3l«  dif^ohat  «c  habtre  iii  honHficiodeahhtite;  A  propter  violentiamriislehorli  coiiiilifs,  qui  inde  erat 


falsum  erat,  et  conviclu*  recognovit  eos  coratn  pa- 
ribu8  «ccle^iflB  ad  pi^beadam  fratrutti,  (jfuos  de  lerra 
suadebebat.  Pro  Mmtli  mendacio  quldam  Franco 
nominede  Ooureh,  convictus  legibus  fet  judicio, 
4  Bohdos  ie  denarils  Audeguerp  duobils  denurlis 
minus  ami^it  et  eos  prebendi»  fralrum  restilui.  In 
villa  Ilulsela*'*''  villicuslantum  sibi  de  sensufurtitli 
usurpaverat,qui  ad  noslroausus  retraclus6  solidos 
facit,  Incadem  filladecimaai  Itdidttpiferliezeioad 
feodum  suuul  tfaHebat,  de  qtia  ie^ibus  dt  judioid 
abstractus,  periiiisit  eam  habere  fralres  ad  opus 
mapparum  in  refectorioad  meDsam  ubi  perlinebaQt. 
Tolam  ***  fiBCclesiam  de  Merguelis  presbilerquidam 
ilezelo  Qominepermulios  antios  subtribusabbati- 


taide  conirarias  nobis. 

6.  Tempore  quo  intrusl  etsymoniaci  de  abbatia, 
iit  siipradixi,  contendebant,quicumque  de  nostro 
aliquid  invadere  polerat,  suum  esse  dlcetal.Conli- 
git  tUQo  tempdris  24  aUQis  villQm  nostram  de  Se- 
snine  invasatn  fuisse  a  comlte  quodam  de  ViaDDe 
Berlholfo,  quam  beneficiaver&t  viro  libfero  GuaKero 
nomiQede  Ambhz,  etGualterusHuberto  de  Asche  ; 
ceoleiiam  vero,qu8Bet  nos^afttitKltiliisi  osolidos 
IdlvlBi^  diefebltnti  eos  quoqtie  duriqtiitlii  solvebant. 
Quidmulta?Muitisiaboribus,  multisezpeusis,  mul- 
tis  profectioQibus  apuddomiDum  QOstruin  MeteQsem 
episcopum  Alberouem,  apud  majorem  advocatum 
Qostrum  Heyoricumde  Lemburcii  ,po8tremum  apud 


bus  ila  eihi  usurpaverat»  ut  devictis  et  coafusis  B  iiQperatorem  HeyQricum,  qui  Trajecti  obiit,  efifecj, 


abbatibu8,modoperl^6mburgeQdemcomitemHeyti- 
ricum,modo  per  Durachieuscm  GisIelKirtum,  ali- 
quaudo  per  Lovanieusem,  ialerdum  per  episeopum 
(317)  et  archidiacoQum  miris  amfractibus,  iQenar- 
rabili  decertalioue  presbiteros  iegitime  iuvestitos 
ababbatibusyUQumetalterum  et  terUum  et  aescio 
quot ab eecclesia ejiceret,  et  pro  eo ezcomaiUBieatue 
quoque  cantans  <318)  decimam  sibi  raperet,  dicens 
pro5  solidiseam  setenere,  et  eosbeneficium  suum 
ab  abhate  esse)  et  hoc  juro  sempiterno  etheredita- 
rio.  HaQc  sciUcet  aecclesiam  iDtegrato  prebeQdce 
fratrum  ubi  pertioebat  restitui  legibus  et  judieio, 
dampQamullapriuspasBus  et  tribulatibQet  ab  ipso 
presbitero ;  solvit  modo  siogulis  aoDie  iu  Qativitate 
saucti  JohaQnis  30  soiido«)  i 

5.  Ea  quse  videmur  habere  ia  Sarchinio  unue 
fortium  et  sapieutium  oppidaQorum  Qostrorum, 
GuntramQus  QomiQe,ad  feodum  suum  cunetalra- 
hebat,  advocati  uostri  Gisleberti  fortissimo  adjuto- 
rio.  Quo  defuQcio,  iQ  eodeoi  filius  ^us  RejQertts 
succcssit,  ct  quoQiam  prebenda  fratrum  erat^  eo 
eum  perduxi,  utcuncta  in  potettate  mea  redderet, 
ut  sub  liac  conditione  iteruin  de  manti  mea  accipe- 
ret,  qua^inus  villicus  Qosteriadeesset,  et  de  eeosu 
terrsB  et  luoleQdiQi  parte  15  solidos  prebendae  fnt- 
trum  iu  maou  prepositi  singulis  aunis  soiveret,  de  ' 
placitis,  j  usticiis,  pascuis^  et  emeadatiouibus^  vadiis 
terraeque  requisitionibus  et  omnibus  qu«  ad  tale 
quid  pertiQCQt,  tertiam  partem  haberet,  prepositus 
dua«,  excepto  si  duo  aut  tres  deaarii  aut  sextarius 
viui  ei  obveQiret,  hoc  iQtegrum  haberet.  Quicquid 
supra  15  solidosesset  iufeodo  haberet  et  homb  fetb^ 
batis  ex  eo  esset,  et  viihcus  doQum  viHicatioDii 
seorsum  acciperetetdoQum  feodi  seorsum.  luvitus 
kane  eMipoftiiieiietti  flsoi)  Mdalitef  fierf  houpotuit 


muQeratis  gravi  flsre  et  domiQiset  iotereessoribus, 
quod  paciiiceusque  hodie  tcQemus  et  fficclesiam  et 
villamy  et  servit  vestiaiio  fratriun.  Quee  videlicet 
vilia  quaado  et  quomodobeato  Trudoui  tradita  fue- 
'it,  digoe  memori»  mandare  ahas  disposui. 

7.  Iq  viiia  Halmaia(3l9)miles  quidam  Gentram- 
Qus  Qomine  terram  hereditariam  solveQtem  15  eoli- 
dos  dicebat  se  habere  io  beaeficio.  Cui  oum  eam 
extorquere  dod  possem,  prohibeDtibus  domiais  et 
advooatit  nostris^  per  qtios  maxime  juvari  debere- 
mus,  data  ei  commutatioQe»  sciiieet  moleodiQo  qqo 
Iq  Halesiquod  ab  alfo  quodam  beueficiato  meo  no- 
miQe  Theymboldoredemi,ceasumretiQui  etoame- 
rae  fratrum  servire  statui.  Maosus  uqus  terree,  qui 
jacet  ioter  Haimala  etSanctum  Trudonem,  20  soli- 
doe  Bolvit  ia  festivitate  saucti  JohaQQis  baptistSB, 
quem  duo  fratres  »e  dicebant  habere  ia  feodo^  Bve- 
rarius  de  Overhejm  et  Hcielo  de  Comite  ;  hos  tan* 
tum  legifous,  ratioae,  veritate  eoartavi»  quod  de  in- 
vasione  poeQiteQtiam  ageates  ceasum  raichi  reco- 
gaoverunt,  qui  ad  caminatam  abbatis  pertinet  lu 
viila  QOBtra  Vilario  aomine  miles  quidam  Lambertus 
nomiaemaa8umuoumteoebat,deguocumobtinere 
Qon  posset,  quod  feodiun  ejusesset,dicebatseinde 
non  debere  solvere  singulis  aanis  nisi  19  tantum 
deaarios;  qai  judicio  et  testimoaio  scabiaorum  et 
familiffi  coavictus,  6  solidos  siagulis  auuis  solvere 
coactus,  solvit.  la  eademvilla  duosuatvillici,  quo- 
rum  uauequisque  6  boauarios  (320)  sibi  usurpavera  t 
terres  uUra  juseuum—  sex  solvuatiaaoQO  3d8ex- 
tarios  aaQOQee  et  modium  aveaaBet  40  deaarios,  et 
6alif  tantuadem —  hos  judicioscabiQorumet  fami- 
lia,  evicimus,  ut  supradictum  solvereot  debitum. 

8.  MoleadiQum  de  Moyse,  quodsolvit  25  solidos, 
prorsu^  itkefatp^rdituiHtioQleQtidQefbrtiutti  vuro- 


VARIiB  LECTIONES. 
*«^  Husela  1*.  Hylsela  D.      *«>  qmm iBqtmHlUf'  omnia  usqUe  tructu  posstmt  experlri  desiderantur  apud  D. 

(316)  Thielt  viciaum  Aerschot.  (319)  Halmael  ia  viciaitate  Saocti  Trudoais. 

(317)  LeodicQsem.  ,  (320)  Idem  quod  bonarium,  certus  agri  modus 

(318)  QatiUt  ille  presbjrter,  etil  ec«lesht  ^«dlstm     limttUMMeircttfiftscriptus ;  fiaees  ipsi  ftoaiinabantur 
ab  altera  majori  depeadeos  ouraada  tottdnisBi  «st     bMaria. 

quasi  capeilaaia. 


133 


GESTA  ABB.  TRUDON.  -  LIB.  IX.  --  CONTINUATIO  I. 


134 


ruincontranos,iitnec8ignummolen'liuisuperfluviu{n 
Maliaa^e  (320  iadevideri  posaei,  uecquisquamud 
reparanduED  iBaauni  poaereauderet.  Bviciiiius  tan- 
deiximvasore8inulti9laboribuS|inuUapecuDia,aiul- 
lis  ejJLpensis  ad  reparaudum,  ut  siuecontroversiasu- 
pradiclum  inodosoivatdebitum^etproadjacente  cur- 
liii  J  2  denarios^et  pro  palustri  terra j uxta  po^ita  4 de- 
Darios.MoleDdiaum  de  Mecerio  (322)oiim  pertinebat 
ad  mensam  fratrum,sed  inveni  illud  oceupatum  pro 
feodo  ajudicequodamnostronomineUdelrico,  qui 
defnnctus  reliquit  post  se  duos  liberos,sed  non  de 
unamatre,  Iegitimostamen.Qaorumunu8»adquem 
moleQdinum  pertinebat>  Bineliberis  obiit,  Alardus 


A  erat,l)landijnenii^.proinissionibnsmials4erroiibus 
ficqucuterpropteniluuiuieftgi'e8SU8fuerat,cumque 
evincerenon  pos8et,tendem  se  nostrocronobioetho- 
spitio  representavit.Cuiinstanti  propuerorespondi 
putans  me  sic  meii  us  posse  e  vadere :  Fi^tmm  preben- 
daeitiSineeofndm  tusensufacerenecaudeo  necdebeo. 
Qui  stati  m  ad  eos  absente  me  se  transferensjacillimc 
simplicitali  eorum  persuasit,  ut  ei  concederent. 
Quodcum  iutellexissem,  omnino  coepi  reelamare, 
meque  non  debere  sequi  deceptam  s^implicitatem 
eor  um  sed  corrigere.  Episcopus  Irasci,  minari  e  t  me  in 
hoccumeoconvenisaefiuosnoslrosqueattestari.Miro 
taademlaboreevici,ettriabdnuariacullnr£B«'",quflB 


Domioe,  divisis  «ibi  prius  suis  partibus  ;   alter  B  jacent  juxta  oppidumuostrum  via  qute  ducilMer 

ffueles,  rctinui  rtt  eum  exfestucare  feci.  Cffitera  *^* 
invitus  tradidi,  sio  tamen  ut  protribus  illis,  qacein 
Kircheym  prius  pater  ejus  tenuerat,  trta  alia  in 
Stades  acciperet  et  Kircheym  liberam  relinquerct ; 
terra  relieta  nobisduplioiter  quam  alia  raelior  est. 
Puer  pravorum  hominum  suggcstione  corrbplus, 
sequeati  annoannonamejusdemterr»  voluit  michi 
toUere  et  ad  eafestucatum  feedum  violcoter  redlre. 
Sed  hcetarmata  manu  raichi  ocourrissetsupcream- 
dem  terram,  et  fihiiiii  eomitis  Gisleberti  advocati 
nofitri  secum  haberet  OttoBem,  tamen  dedit  Deus 
nobis  viotoriam  permeliori»  ad  vooati  nostri  auailium, 
scilicet  beaU  prothomarthjrie  8tephaoi,et  annona 
domum  deductainoon«p«otueorum,terram  usque 
in  hodiernum  diem  retinuimus  liberam. 

iO.  Inoppidonostro  duoquidarahoulinesde  cen- 
auali  tcrra,  quee  admeUBamfratrum  pertinet^  tan- 
tum  sibi  infeodo"»u8urpaverant,quantum  45  de- 
narii  solvere  debent  Alter  eorum  vocabatur  Ra- 
mundus  scabinas^  alter  flcjnficus,  Guntramtti 
magni  fiUusi  quiagitati  a  nobislegibus  et  veritate, 
altereorum  Ramundus  videhcet  48  denario»  reoo- 
gnovit,  altcr  vero  HejrnrioiM  80,  tcstitutique  sunt 
prebendtt  fratrum.  Loaus»  quidam  est  ante  curtim 
DoslraiB  juxta  fontem^  nbi  ollm  bracerta  (316) 
fuerat,  qui  nostrolaborcdefeodtvivlentiaretractus 
6  dcoarios  solvit.ln  foesaourtis  noatnfe^  qu»  juxta 
domum  elemosintuiamjaeel  tcrftuiaquilonem,tria 
sunt  curiilia  quee  solvunt  48  denario8>  ubi  nullus 
anteb  ueus  habebatar ;  hos  cottstitui  elemosinario 
ad  refectionem  tredecim  paOperumindie  anniver- 
sarii  mei.  Ilan9»m  tianm,  quen  habemu^  ln  villa 
Haverdorp  solventera  B  sotidof  ^iDvasoH  ertpuf  ,et  Jjre- 
bendae  fratrum  rettitui.SitDilitif  «ImmttiB]  aliutt  alii 
invasori  in  villa  nostra  Mere,  qtii  eolvit  {jrebeildflB 
fratrum  quantum  et  alii  mansi.  Dedmkffi  lini  et45 
modios  annon«  in  villa  nostra  Quebechejm,  et  60 
oaponee  et  SO  oarratas  iignomm  dicebAt  TilUetts 


s(*ilicel  Everardus  superstes,  cum  ad  moleodinum 
in  fcodo  redire  vellel  nec  legibus  posset,  quiaobji- 
eiebam  eiquod  prebenda  fratrum  fuisset,  et  fralrr 
ejus  exaliamatre,abeo  legitimeseparatus,  nullum 
post  56  heredem  nisi  fiecciesiam  reliquisset,  ad  hoc 
tandem  perductusest,  ut  ampliusexeo  jureheredi- 
tario  osolidossolvat.Quos  Ssolidoscoramparibus 
•oclesis  in  caminata  mea,  et  coram  fratribus  in 
eapituio  priori  et  preposito  ad  refectioncm  fratrum 
tane  et  deiDcep^  araplitis  '<^*  tradidi,  31  denarios 
iQdedispoaensinfettivitatesancti  Quintini  {Oct.  31), 
qaam  ipse  eau8a>  quatn  alibi  dicam,  celebrari  in 
albis  et  12  lectionibus  constitui,  30  aliosin  diecon- 
secratfonis  meeB,itautmedefuncto  30isticonsecra- 
tioois  me«  denarii  transferaatur  ad  diem  anniver- 
sarii  met«  Quod  siquisampliusvoluerit  infringere, 
sciant  fratresita  meet  acquisisseetstatuisseperque 
maBnspriorisordinandaesse.  Yillicoautem  quicum- 
qoe  inQle&dinum  tenebit,  die  qua  de  denariis  istis 
fralribus  refeetio  dabi  tur » mittetur  ei  inde  ad  domum 
^usportio  una  pisoie  et  lanturaviniet  paniBquan- 
tuffl  cst  uniusfratris.  Molendinnm^cambam  et(323) 
t8li«rDukira,qu«8antanteportamcurti8no8tra9,non 
ioveDi ;  qam  nostro  tempore  edificata  quantum 
loivant  in  anno,  qui  hab€«t  in  manibus  ex  coti- 
diiaoo  frncin  possunt  emperiri* 

9.  Uaus  ex  iUisquatuorpestilentiBSimisflatibus, 
qaos  snpradixi  mare  nostrum  tam  naufragose  agi- 
tasse^  Loipo  scilicet,  tnabonuariaoulturie  nostrfe, 
qae  jaeet  versiis  Mergucles,et  *^^  tr  ia  Kirchey  m  (324) 
ettriaSladetbetteficiaveratcuidam  amioosuononine 
Lo^uieo^etdemensafratnimalienaverat.Quimor- 
tausreliquitparvulufflfiiiuainomineHejjrnricttm  in 
eedcttiojintieiatcui  eadera  bonnariareqiiirentia  nc 
£eododare  nolai^quoaiam  de  mensa  sua  fMres  Bublata 
cssedf  eeban  t  ii^  uste.  Longa  fuit  alteraatio^Bultis  ejus 
ttoiilibus  de  me  oonquerentibas.  Episcopus  quoque 
l^ieMisObbertttBqiioniam  pitereoasaDguiaettsejiie 


VARI/fi  LBGTIONES. 

»» deest  i*.     «^o  et-Stades  desunt  D.     *'»  praBiifljtes  addit  D.  et  desunt  reliqua  usque  Merguclcs.  «^s  us- 
pte  vestiario  fratrum  restituimus  sequenttA ;  desunt  omnia  apud  D.     '^*  feodum  1*. 

NOTJE. 


(324)  Mebaigne  quiin  Masamexundat» 
(322)  Nnm  Maiseret  in  vicinitate  Namurci  ? 
(333)  Braeaiatorum  officina. 


(314)  KeHcem  haud  prooul  a  Tlrlemonii 

(32^)  Domus  in  qua  cereviBia  conficitur. 


i35 


aODULFI  AB6ATIS  S.  TRUDONIS 


436 


noster  Heynricus  de  eadem  villa  ad  suos  iisu>  por-  A  habere,  quodsolvit  singulis  annis  5  solidos.  Contra 


tinere ;  quosadnostrosretraximus,cum  veritateet 
justicia  retinere  non  posset.  Similitcr  in  eadem 
villa  molendinum  unum  quod  soivit  2  solidos. 

It.  Molendinumde  Mergueles,  quod  solvitmodo 
duas  marcas  etdiroidiam^quidamde  factione  Luj- 
ponis  Heynricus  cognomine  Sualch,  et  Godezo 
clericus,  frater  ejus,  auxilio  ad  vocator  u  m  nostror  um 
sibi^^^  pro  beneficio  mancipaverunt,  et  molendina- 
rium  in  sua  tidelitate  et  sacramento  opposuerant. 
Gontra  quos  et  contra  advocatos  cum  diu  decer- 
tassem^  tandem  cum  magno  labore  et  dampno  e  vici , 
et  usibus  fratrum  molendinum  cum  omnibus  quee 


quem  viventem  usque  in  finem  vitseejuscontendi, 
defuncto  prebendffi  fratrum  restitui ;  filius  tamen 
adhucimpedit.Antecessormeus41ibrasdenarioruro 
duobus  potentibus  viris  benefioiaverat,  duas  villico 
episcopi  Metensis  in  oppido  nostro^duas  alias  aiii, 
cujus  et  nomen  et  personam  non  est  utile  nobis 
memorare.  Unam  de  duabus,quas  villicus  in  bene- 
fido  habuerat,redemicontraeum  etcamer»  abba- 
tis  restitui^aliam,  cum  possem,nolui,quoniam  utile 
vidi^^^^esseaBCclesiffiyUtvillicusepiscopibeneficiatus 
esset  abbatis.  Duas  alias  quas  subpressi  nominis 
personaantecessorismei  tempore  et  meoviolenter 


solvit  restitui.  Ea  quae   videmur  habere  in  villa  ^  tamenmagis  quam  juste  tenuerat,  nichilominus 


Alost  (326)  excepta  secclesia  3  libras  solvunt  ad 
vestiarium  fratrum.  Dequibus  viri  iniqui  et  aeccle- 
siee  nostra)  crudeiissimi  10  solidos  suum  feodum  esse 
mentiebantur ;  cumqueeos  utinvasoresetmendaces 
nunquam  investire  voluissem,per  ampliusquam  per 
quindecimannosmultistribulationibusetcontumeliis 
me  affecerunt ;  sed auxiliante  Deo  in  presentia  ducls 
Gualeramni,  majorisadvocatinostri,  etdomniepi- 
scopiMetensisStephaniJudicioetjustitiaetveritate 
evicimus  et  vestiario  fratrum  restituimus. 

12.  Oppidanus  quidam  noster  Amulfus  nomine 
*^'  patris  sui  Baldrici  imitatus  violentiam,  terram 
tenere  volebat  sine  servitio,  quae  debet  servire  fra-  ' 
tribus  ad  omnem  minutionemsanguiniseorum.  De 
ea  terra  sunt  18  bonuaria,  et  dicitur  mansus  de 
Nissen ;  debet  et  aha  minuta  servitia  ad  utensilia 
camera abbatis,  scilicetquicquid  deferro ad  sellam 
equitariamejuset  ad  calcariaetadsaumascompo- 
nitur,  dato  sibi  ab  abbate  ferro.  Fractas  vitreas 
fenestras  monasterii,  claustri,  cellae  abbatis,  accepto 
acustodevitro,  piumboetstagnoetceeraet  sumptu 
emendat.  Glaves  omnes  monasterii  et  scriniorum, 
dato  sibi  ferro  '^S  novat  et  renovat,  similiter  et  de 
omnibus  officinis  clausth  et  curtis.  In  solempnitate 


contra  eum  redemi  et  exfestucare  feci,  et  usque 
hodie  abbatis  camersB  restitui. 

14.  Viliicus  de  Stades  dicebat  suos  esse  12  de- 
narios  et  Scaponesde  molendinoquoddicitur  mo- 
lendinum  Remigii;  contraeumtantumegi  perpre- 
positum  meum  Folkardum,quod  nobisetdenarios 
et  capones  reliquit.  Jacent  ante  portam  curtis  no- 
stroB,  invicoqui  diciturScurehov6(328),duo  curtilia 
qu8B  solvunt  7  denarios,  unum  4,  alterum3 ;  hsec  a 
duobus  qui  injuste  possederaot  eripuiet  prebendse 
fratrum  reddidi.Silvamqueedicitur  silva  de  Gode- 
ledaleth  iniquus  homo  et  >^^  infestissimus  fiecclesiee 
nostrae  ministerialis  episcopi  Metensis  invaserat, 
dicens  eamesse  suum  feodum.  Quam  cum  eimulta 
mei  injuria  extorsissem,  dedi  ad  censum  aiiis^qui 
7  ^^^  solidos  inde  solvunt  siugulis  annis  ad  bracenam 
fratrum.Gurtile>^i  etlam  jacetinpalude  juitaviam, 
quee  de  orientali  porta  curtis  nostrae  ducit  versus 
sancti  Gengulti  SBCclesiam.  Uocse  oum  domuncula 
dicebat  habere  in  feodo  Franco  quidam  camera- 
rius,  quod  obtinere  non  valens  reddidit ;  hoc  celle- 
rario  8  denarios  solvit. 

i  5.  Gunradus  quidam  Leodiensis  cambam  unam 
inoppido  nostro  dicebatsehabere  in  feodo.Gujus 


sancti  Trudoni8(iVot;.23)et  sancti  Remigii  {Jan.  13)  j^  longa  inter  me  etipsum  contentioadhoc  perTenit 


adjutor  estcellerarii  ad  serviendum  honestishospi 
tibussecundumantiquam  consuetudinem.  Quando 
minuebant  fratres  (327),  chorus  totus  unus  simul 
minuebat,  cum  siientioetpsalmodiasedentesordi- 
nate  in  cella  una ;  ea  die  dabatur  domino  hujus 
mansi  quantum  uni  fratrum  ad  mensam.  Hffic  cum 
ille  tandiu  tenuisset,  ut  pro  libero  militari  feodo 
habere  se  diceret,  convictus  tandem  recognovit 
coram  episcopo  Metenso  Stephano  et  majore  advo- 
cato  nostro  duce  Gualeramno  et  paribus  «cclesiaB 
et  servitoribus  curtis  nostrae. 

13.  Quidam  ^^^  Berengerus  ministerialis  epis- 
copi  Leodiensis  pratum  nostrum  in  villa  Gemapia 
invaserat,  similiter  et  ipse  pro  feodo  volens  iUud 


ut  eam  frathbus  recognosceret,  quoniam  ad  fratrum 
prebendam  pertineret,  et  exea  8  solidos  persolve- 
ret  in  anno ;  cumque  ipse  et  uxor  ejusdefungeren- 
tur,  4  indie  anniversarii  ejus  solidi  solverentor,  4 
in  anniversario  uxoris  ;  si  autem  camba  esse  desi- 
neret,  locus  qui  ramenaret  ad  quoscumque  usus 
verteretur,  5  solidos  solveret,  30  denarios  in  anni- 
versario  unius,  30  in  anniversario  alterius,  et  eos 
mensae  fratrum.  fingeramnus  homo  nobilis  cum 
obisset,  reliquit  nobis  legitima  traditione  pro  eo 
factatantumallodii  invilla  Uerebach,quodBinguli8 
annis  debetsolvere  15  solidos.  Qoi  tunc  videbatur 
apudnos  abbasesse,  tradiditiUud  cuidam  servo 
SBcclesiae  nos  trse  feodo  nomine  Machelmo,  de  quibus 


VARIiE  LECnONES. 

"♦  deest  i\  «'» nomine  —  violentiam  desunt  D.  ^^  dato  —  ferro  desunt  D.  «''  qux  sequuntur  usgue 
fratrum  reddidi  {festint  omnia  azm^/ D.  ^Mnde  1'.  <^*  Metensis  desunlB.  **^  decem  D.  **(  re- 
liqua  usque  ad  verba  quiete  hoaie  decimam  desunt  omnia  apud  D. 

NOTiE* 

(326)  Aalst  ad  Denderam  m  Flandria.  (328)  Num  Luttecoven  vicinum  Looz  ? 

(327)  Scil.  sanguinem  vena  incisa. 


137 


GKSTA  ABB.  TRUDON.  —  LlB.  IX.  —  CONTINUATIO  I. 


138 


postea  40  cum  beneplacito  possidentis  reacquisivi-  A  pecunia  tandem  inter  me  et  tyrannum  mediante 


mus,  5  in  anniversario  virinobiiis,  5  domui  infir« 
momm  deputatis. 

16.  ViliaiDnostramdeProTin(329)Adelbertus  qui- 
dam  invaseratyipsequefueratde  factione  unusquatuor 
iflonimabbatum,proquorumambitiosacontentione 
abbaiia  nostra  pene  usque  ad  extremum  extermi- 
Dinm  declinaverat.  Qui  et  cum  suis  complicibus 
dam  abbas  contra  abbatem  rebellaret,armata  manu 
torrim  aecclesiffi  noslrsB  occupaverat,etcaptus,alii8 
suspensiSf  aliis  manibus  amputatis,  ipse  quoque 
manum  dexteram  perdiderat,exlexque  factu8,tamen 
ab  inyasioneviUa  nostrsB  non  recedebat,  in  qua  ad 
suum  feodum  istapertinere  dicebat :  Stramen  totum 
annonfB  nostrsB,  quod  in  illis  partibus  propter  pe* 


Aquisgrani  in  curia  imperatoris  decimam  obtinui» 
In  eodem  territono  paius  qu6Bdam  olim  inarabilis 
modo  frugifera  est,  cujus  decimaB  terminus  pertinet 
ad  aBcclesiam  nostram  de  Alburch;hancdecimam 
quasi  novam  patrocinio  Trajectensis  episcopi  sibi 
usurpaverat  Gerardus,  Flaminius  qui  dicebatur  et 
erat  patriaB  comes.  Gontra  tantos  dominos  tam 
potentes,  maxime  contra  episcopum  Trajectensem 
quieumjuvabatquantamlitemsttstinuerim,edicere 
longissimum  est.Maximaigitur  necessitate  ad  co- 
mitemde  Hollant  Florentium,  advocatum  nostrum 
in  illa  terra,compul8ussummeconyertere,etdivi8a 
eidecima  si  eam  totam  juvaret  nosretinere,  sio 
patrocinio  ejus,  evici,quia  necepiscopus  neque*** 


nuriam  lignorum  valde  carumest,  ad  nativitatem  b  comesGerardusaudebanteumoffendere.Tenemus 
Domini  60  capones  et  60  panes,ad8ancti  Johannis      igitur  quiete  hodie  decimam. 


fe^vitatem  30  panes  et  omnem  terree  requisitionem, 
preterea  quotiens  illnc  iret  et  rediret,  de  denariis 
fratram  yiveret,etnullummonachorum  magistrum 
aut  comitem  haberet.  Et  cum  esset  homo  inanissi- 
mus  et  infidelis,  eoaliquandoperduxit  substantiam 
vilis»  utinannomichinon  solvisset  nisi  5  firtones  et 
15  denarios ;  etsi  totum  solvisset  quod  debebat, 
parum  amplius  esset  quam  si  marc»  Goloniensis 
pondens  et  puritatis.  Gontra  hunc  vix  ahquando 
comprehensibilem  invasorem,  quidlaboris,quid  mo- 
lestias,  quid  dampni  sustinuerim  quomodo  me  ag- 
gressus  fuerit  permajoremtunc  advocatumnostrum 
comitemHejnrioamde  Lemburch,et  subadvocatum 


18.  DepaucisquaBproanimabos  suis  fideles  tam 
yiventes  quam  morientes  ad  aBcdesiam  nostram 
nostro  tempore  tradiderunt,  ita  evenit.  Adelgerus 
miles  quidam  de  villa  Pumirs  supra  Mosellam,  ad 
nos  venlt,  et  societate  nostra  impetrata,  yineam 
nobis  tradidit,  quffi  afferre  potest  3  carratas  yini. 
Da  eadem  villa  Gerardus  quidam  relicta  seculari 
vita  ad  nos  convertit,  tradens  nobis  4  vineas,  3 
minores,  quartam  majorem ;  h»  possunt  afferre 
duas  carratas  vini.Istorumanniversaria  agimus,  in 
quibus  oaritas  vini  debetur  fratribus  deeorum  col- 
latiouibus.  In  villa  *^'  Runchir8(332)  degebat  homo 
nobilis  Hardechunut  nomine  ;  pro  hoc  defuneto 


ejus,comitem  Gislebertum  de  Duraz,  tandem  vero  q  Berthaconjunxejus,  nobihs  et  ipsa,  tradidit  jnobis 


percomitemFlandris  Robertum.  et  quomodoeum 
evicerim,  non  sine  grandi  hjstoria  enarrare  posh 
sem.Evici  tandem,et  villam  nostram  absolute  fra- 
trum  vestiariorestitui  per  manus  fratris  qui  vestia- 
lio  preest  sine  ahcuj  us  laici  inquietatione  regendam ; 
qutt  nosths  postea  diebus  solvit  in  anno  8  maroas 
argenti  Goloniensis  puritatis  et  ponderis. 

17.  De  non  possessis  et  acquisitis  decima  est  de 
Bardowich  in  Testerbrant***,  quee  modo  solvit  in 
anno  marcam  etdimidiam,quam  statui  ad  annale 
serritinm  episcopi  Metensis,  et  de  supercrescente 
homo  debet  esse  abbatis,  qui  eam  tenet.  In  hano 
introierat  homo  nobilis  sed  tjrannus  crudelis, 
Anmlf us  de  castelio  Rode  (330),contra  quem  diu  con- 


duos  mansos  terreB^quisolvunt  in  annol^soiidos. 
Advocatus  noster  comesGislebertus  tradidit  nobis 
pro  animasui  et  uxoris  suffi  Gertrudis  terram,  qua 
solvit  in  anno  20  solidos  et  3  denarios.  Inter  San- 
ctum  Trudonem  et  Sarchinium  quidem  Libertus 
nomine  parum  allodii  habebat  quod  moriens  reU- 
quit  fratribus  pro  anima  sua  ;  solvit  autem  de- 
narios  in  festivitate  sancti  Remigii,  qui  cum  aliis 
12  ponuntur,  quos  vivens  Hardechunut  pro  anlma 
8ua  dederat  fratribus,  et  in  capite  jejunii  ad  cari- 
tatem  fratrum  in  refectorio  dantur. 

19.  ***  Decima  de  Stades  in  tres  partes  est  divisa» 
unam  habet  presbiter,  duas  reliquas  duo  operarii 
lignorumetlapidum.Unamistarum  duarum  ab  uno 


tanditpredecessormeusdomnusabbasTheodericus  «^  operariorumetheredibusejusredemicum  omnium 


benivolentia,quoniam  pauperes  erant,et  de  vadio  ubi 
jacebat  redimere  non  poterant,tantumque  eissine 
onmi  violentiaet  injuria  superaddidi,  quod  extoto 
exfestucaverunt  michi.  Hano  custodi  aBcciesia  in 


led  nonprevaIuit.Dleenim  ex  episcopo  Trajectensi 
dicebat  se  eamtenere'*',inquam  egogravissimam 
Ittemingressus^multisprofectionibus  adciu*iamim- 
peratoris  Hey  orici  (33  i )  fatigatuB  sed  non  defetigatus^ 

VARIifiLECTIONES. 
^iiaU  1*.  *••  habere  !*.««♦  nec  l*.     *•«  In  yiUa  usque  3  denarios  desun/ D.  *••  religua  Uique 
lohanoem  Brunoni  dedi  desiderantur  omnia  apud  D. 

notj:. 

(329)  Proven  in  Flandria.  (331)  Quinti. 

(830)  iErschot  yieinum.  (332)  Runckelen  haud  procul  a  S.  Trudoae, 

Patrol.  qLXXIlI.  5, 


m 


RODIJLFI  ABBATlS  S.TRUDOMS 


140 


perpetuum  tradidi  habeadam,  ut  ex  ea  lumeD  in 
turricula  qua  est  versus  claustrumomni  nocle  mi- 
nistret,  cujus  fenestra  ita  est  aptata,ut  ex  ealumen 
inciaustro  et  monasterio  seque  fundatur.Ex  eadem 
quoque  decima  debet  idem  custos  pro  videre  omnibus 
personis»  quibus  nocturnalis  candela  anteponitur, 
in  noctedormientibuslumen  et  minutam  candeldm 
ad  servitium. 

20.  De  nullis  aut  parvis  reditibus  ad  majores 
et  meiioresusus  instaurataista  sunt  :Molendinum 
superius,  quod  est  ante  portam  curtis  nostraB  occi- 
dentalem,  nostro  tempore  edificatum  est,  quod 
singulis  diebus  valere  potest  3  denarios,  carotem- 
pore  multo  plures.  Molendinum  superius  de  Gur- 
semdrul  f333)  nunquam  extiterat,  sed  nostro  tem- 
pore  edificatum  solvit  modo  singulis  annis  24  modios 
puri  frumenti.  Silva  de  Meceres  adjacebat  casteilo 
Durachio,  vicina  quoque  nostro  oppido  et  villulis 
nostris ;  que  inter  ista  el  illa  ad  hoc  perducebatur, 
ttt  nichil  nobis  conferret  preter  scandalaet  sangui- 
num  effusiones,  dum  cotidie  detruncaretur  a  cir- 
cummanentibus,maxime  a  Durachianis.Quaneces- 
sitate  compulsus,  prius  tamen  multaspasfius  inju* 
rias  a  castelianis  et  domino  castelli,  ne  forte  quod 
supererat  adhuc  lignorum  ad  nullam  utilitatem 
ncclesi»  redigeretur,  vendendum  tradidi  fidelibus 
Tiris,  et  quicquid  ex  eo  acciperetur,  constitui  ad 
reparandum  monasterium,quod  ante  annos  multos 
combustum  misserrimae  ruin»  hiatumprebebat.De 
terra  vero  arabiii  facta  30  solidi  solvuntur  in  anno 
et  20  denarii ;  quos  dividens  10  eorum  bracensB 
fratrum  constitui,  10  claustro  cooperiendo,  et 
10  qui  spersunt  cum  20  denariis  caminat»  ab- 
batis. 

21.  Silvula  quoque  Juxta  villam  Stades  erat,qute 

tam  a  colonis  nostris  quam  a  villico  et  aUenis  ex- 

stirpabatur  cotidie  sine  aliqua  utiUtate.  Hanc  tali 

necessitate  ad  fruges  ferendas  tradidi,  ut  de  terra 

solverentur  singulis  annis  5  solidi,  quos  ad  brace- 

nam  fratrum  constitui.  Alia  silva  juxta  oppidum 

nostrum  adhuc  superest,qufiB  vocatur  Bruderhoit ; 

hancmilesquidamArnuIfus  nomine,  subadvooatus 

noster,  dicebatsein  feodo  habere**^  Cuicummiro 

et  magnolabore  extorsissem  judiciotamenparium 

nccIesisB,  ettamen  nec  sic  retinere  cum  pacevale- 

rem,tradidieaminhereditatem  duobus  quibusdam 

viris  de  Brustemio,  Lamberto  scilicet  et  Gerardo 

fratribus,  qui  possent  resistere  invasori  viribus  et 

Justicia,utsinguli8  annistantum  lignorum  afferrent 

in  curia  nostra)  quantum  sufficeret  ad  4  cervisias 

coquendas,  unam  ad  festivitatem  sancti  Remigii, 

aliam  ad  festivitatem  sancti  Trudonis,  tertiam  in 


A  nataleDomini,quartam  menseMartio  ad  caminatam 
abbatis,  ita  ut  silva  illa  ab  eis  nunquam  exstirpa- 
retur^  sed  diligenter  custodiretur  et  nutriretur,  et 
totum  aliud  silvsBcommodumababbate  tenerentin 
feodo  et  homines  ejus  ex  eo  essent.Itaque  nisi  hasc 
fecissem,  non  silvam  solum  sed  et  ipsum  fundum 
perdidissem. 

22.  Grutarius  villaB  nostraB  Rejneruscum  defun- 
cta  matre  in  illo  officio  veliet  heres  fore,et  hoc  non 
posset  fieri  nisi  nostro  multo  labore,  5  solidos  et 
libram  piperis  fficclesiaB  nostro  recognovit  solvendos 
singulis  annis.  Hos  5  solidos  conslitui  refectioni 
fratrumindie  anniversarii  Adelberonis  Metensis 
B  epi8copi,qui  fuit  post  episcopum  Theodericum,  ut, 
quoniam  Theodericus  primo  et  Adelbero  secundo 
grutam  (334)  fratribus  nostris  pro  animabus  suis 
dederant,  et  die  anniversarii  Theoderici  fratres  5 
sohdos  in  refectione  pro  anima  ejus  habebaut,die 
quoque  anniversarii  Adell>eronis  episcopi5  solidi  et 
refectionem  haberent.Quod  enim  illeprimus  dedit, 
istasecundusconfirmavit.  Solvuntur  5soUdiethbra 
piperis  pridie  anuiversarii  Adelberonis  episcopi, 
sicut  et  pro  animaTheodericiepiscopi5  solidosad 
libra  piperis.  Jus  omne  bracenarum  quod  propter 
grutam  solvitur  in  cervisia  fratrum  est^sicuttesta- 
tur  carthaquam  habemus  deillajusticia  ;  nuUam 
omnino  bracenamexcipiUHocpIures  oppidanorum 
G  nostrorum  ita  invaserant,  partim  dicentes  suum 
esse  feodum,parUm  se  hai)ere  in  vadio,  ut  parvis- 
simi  inde  reditus  ad  fratrcs  venirent.  Longa  inter 
.  me  et  iUos  f uit  decertaUo,quflB  ex  parte  eUam  usque 
bodie  manet,tamen  usque  ad  paucosomoesevici, 
spe  victorifiBde  csteris  necdum  amissa.  Hujusjuris 
fratrum  reacquisitio  q  uem  fructum  habeat  supputare 
nescio,quia  qui  bracenam  habet  apud  nos  quando 
vulteam  destruitet  ad  aUosusus  suos  verUt,etideo 
quae  hodie^non  est  cras  aUquando  est  ;ediffcari  nau- 
tem  sine  abbatis  UcenUa  non  debet,  destrui  vero 
potest.  Redenu  autem  8  qu»  jacebant  in  vadio  ez 
his  quflB  Deus  deditnobiset  fratrer  unus  nosterno- 
mine  Gerardus,  quide  longa  peregrinaUone  adnos 
munificus  reversus  est.  Quarum  reditus  ad  pium- 
bumemendum  consUtui,ut  inde  cooperiretur  mo- 
nasterium,  quodcumopertumforet,  reditusearum 
adceliarium  fratrum  sicut  antearedirent;  adminus 
autem  4  marcas  solvunt  In  anno. 

23.  Ecclesiade  Dunchduas  tantum  Ubras  solve- 
bat  in  anno;  locus  in  quo  stat  soUtarius  est  et 
amenu8,utpotecircumflueDteeum  aqua  navigiferay 
et  arcentibus  ab  eo  latis  paludibus  omnem  viam» 
^xcepta  una,  studio  poUus  quam  natura  facta.  la 
hocvidelicetlocopreteraBCcIesiam  ab  omniedificio 


VaRLE  LEGTIONES. 

'^^  hoc  loco  in  margine  superiore  adscrtpsitini  manus  sxc.  XIII :  Hanc  dicit  esseterram  quamnuno 
tenet  Renboldus  de  Thosen  et  Herimannus  miles  de  Brusteio  etGoduinus  fiUus  castellani  de  Brusteio. 

NOTiE. 


(333)  Gorssum  in  vicinitate  S.Trudonis. 

(333)  Tributum  quod  ooctores  cerevisia  solvunt 


De  hoc  jure  vide  Metensium  episcoporum  tabulat 
qu»  Gestis  adject»  sunt. 


141 


GESTA  ABB.  TRUDON.  — UB,  IX.-  CONTINUATIO  t. 


142 


TaeuOy  quia  alias  noo  habebam,  domum  conlraxi  A  negligentia,  quod  in  jus  abbatis  Sanoti  Martini  Go- 


dominiealem  ethorreum  claustruiumque  satis  aptum 
composui  juxta  SBcclesiam^intusque  et  foris  offici- 
nas  coenobitis  necessarias.  ConsUtuti  ibi  duo  fra^ 
tres,  qui  Deo  et  beatsB  Marie  serviant,  ex  fiBodesia 
cum  famulissuis  vivunt,  ettamen  in  anno  sicut 
antea  duas  nobislibras  solyunt.Inter  fratres  autem 
ibi  moranteset  presbiterum  parroohianum  sciant 
posteri  mei  ita  fuisse  divisum,  sicuthio  invenient 
seriptnm  ;  ut,  si  plaoet  et  utile  est  etmetius  non 
possnnt,  obtineant  sic  in  eeternum : 

24.  Bgo  Rodulfu»,gratiaDeicimob%i  zancti  2Vu- 
ikmis  abbas,do  fratriJohanni  cecclesiamde  Dunch 
inomnibustertiamparlem  tam  magnofdecimoBquam 
wMiuUBt  dotem  totam,  tria  bonuaria  terrce  in  Ro* 


loniaB  irrecuperabiliter  transissent,  nisi  ex  impro- 
visa  nuntiata  michi  extrema  iilius  judicii  die,  sub 
vix  dimidia  hjemali  die  et  nocte  pervolassem  potius 
quam  equitassemad  diem  illum.  Obtinui  tamendo- 
mos  et  censum  reoepi  judicio  et  justicia ;  |cum 
quanto  vero  per  virtutes  beati  Trudonis  miraculo 
alias  enarrabo.  Tertia  vero  domus,  quoniam  |una 
est  de  capitalibus  turribus  urbis  Colonise,  si  forte 
obsessa  fuerit  urbSyhoc  ei  per  nos  debet,  ut  custo- 
dibus  nostris  et  stipendio  muniatur  et  defendatur, 
cavendumque  nobisest,  siout  eam  ditigimus,ut  pro 
maoeria  et  tectura  ruinam  nuUam  patiatur.  Quod 
totum  ante  curare  debebat  abbas  et  prepositus  Mo- 
sellaB  ;  quare  ad  hoc  atiquando  pervenerat,  ut  per 


theem(Z3!i),totidempratorumjuxtaDunchtCapitecen  B  negligentiamnostri8,utdixi,semperfamiliarem  17 


sumfamitiarumquicquidestinparrochianissuistam 
vivis  quam  defumtis  totum  peromnia,exetemosina 
qu4B  ponitur  super  altare  tam  in  festisquam  in  pro- 
festis  diebus  nullo  ezcepto  tertiam  partem.Si  quid 
deinceps  atlodii  a  1119,  anno  inamationis  Domini 
ab  aliquo  nobiU  vel  extraneo  parrochiano  datum 
fuerit  ecclesim^in  meapotestate  retineo  cui  votuero 
itabilire,  nisi  presbiterosuaparsdenominatafuerit 
a  dante.Si  atiquisnobHisibidemvelextraneuspar^ 
roehianussepelitur.primam  missampersona  sccle- 
sim  eantet,  quicquid  sibi  offertur,  habeat  majorem 
abbas  vet  monachus^in  oblationepersona  nichit  que^ 
rat.Pro  hac  suprascriptaprebenda  frsiter  Johannes 
eoneiliumf  synodum,obsonium  et  ccsterat  qussalii  ^ 
eomparessui^debet  proeurare.S\ih\iOCito^emdviiso 
post  Johannem  Brunoni  dedi. 

25.  De  campanis  autem  quffi  aut  novfls  aut  inno- 
vatas  sunt  meo  labore,  scribere  ahquid  ad  gloriam 
Deihic  volui,  o^jus  adjutorio  eas  fecifieri,  qua 
etsi  ventrem  non  pascunt,  aures  tamen  et  corda 
hominum  ad  laudes  Dei  sonus  sui  duloedine  pro- 
vocant  et  attenta  reddunt.  Sunt  igituromnes  16; 
seiticet  cimbaluml,in  refeotorio  2,  ad  parrochiam 
sanctnMariflBl,  ad  SanctumGengulfum  1,  eaquam 
misillettis  beato  prothomartjri  Stephanol,  super 


marc»  super  eam  deberentur.  Ego  vero  ad  hoc 
posteahospitemnostrumin  ea  Bernerum  perduxi, 
ut  tam  ipse  quam  onmes  qui  post  eum  in  ea  vellent 
manere,  si  forte  urbs  obsideretur,  aut  domus  ali- 
quam  ruinam  minaretur  aut  defectus  reparandos 
pateretur,  omnem  tertiam  partem  constitutarum 
solverent,  et  tertiumhominem  pro  defendendaurbe 
in  ea  ponerent  et  stipendiarent^dimidiam  vero  mar- 
oam  non  minus  solverent. 

27.  Est  quoque  beato  Trudoni  ejusque  vicarus 
domus  honesta  et  dominicalis  Leodii,  a  qua  per- 
versissimum  invasorem  in  hereditatehabere  volen- 
tem  ejeoi  multa  lite  usque  ante  episoopum,de  epi- 
soopo  ad  advocatum,  de  advooato  adimperatorem 
Heynrioum,non  sine  dampno  meo  et  multo  labore. 
Annaliter  igitur  posui  et  pono  in  ea  quem  volo  et 
volui.  Ejectus  violentus  et  iniquus  heres  totam 
pmne  discoopertam,  putridam,  maceriis  discissam 
vastatamque  domum  miohi  reliquit,ad  cujus  repa- 
rationem  in  una  tantum  sBstate  9  marcas  posui, 
exoeptismeis  obsoniis,qu8Billucvadens  etaliquam- 
diu  manens  habui.  Reparavi  igitur  ex  integra  et 
novateotura  simul  et  nova  csBlatura,  resarcitis  la« 
pide  et  cflBmento  murorum  scissuris,  et  parietibus 
csBmento  linitis  et  oalce  dealbatis,  fecique  in  ea 


diorum  nostruml,  in  turri  nostra  9.  QusBquantum  D  capellam  novam,  cum  prius  nuUa  haberetur,  satis 


dolcedine  valeant,atque  unaquaBquein  suo  modo 
alque  magnitudinis  pondere,  et  videre  mirabile  et 
andire  est  delectabile.  Unum  quidem  affirme,quia 
tot  el  tales  et  taatn  pro  100  marois  fieri  non  pos- 
senlhodie. 

26.  ***  Beatus  Trudo  et  ab  eo  abbas  vicarius  ejus 
domas  tres  habet  Goloni» ;  dua  solvunt  18  dena- 
liosilltas  monetflB,  tertia  dimidiam  marcam  qu6B 
tamendominicatis  domus  abbatis  est,  debens  ei  ac 
soia  omoibus  paratum  hospitium.  Duo  111«  domus 
qoa  18  denariosdebent,  eo  legibusforensibus  per- 
Huciae  fuerant  nostrorum  nostris  semper  familiari 


pulchram  et  aptam  hospitantibus.  Feci  et  novam 
coquinam  inourti  etnovastabula,obturaviqueom- 
nia  ostia  in  platea  patentia  preter  unam  portam, 
qua  oommode  exitur  et  intratur.  Retraxi  etiam  ad 
me  cameram  juxta  portam  positam,quam  quidam 
nostrorum  in  feodo  se  habere  dioebant,  ponentes 
in  ea  annaliter  pro  censu  dando  quem  volebant ; 
oensus  vero  2  solidi  erant.  Gratis  igitur  in  ea  ho- 
minem  constitui,  qui  portam  olaudat  et  aperiat,et 
totam  domum  interius  oustodiat. 

28.  Bonum  veroquod  habemus  invilla  Beredorf, 
via  ColoniflB»  miles  quidampalatinusdeviUa  Cher-> 


VARLE  LECTIONES. 
**•  reliqua  usque  ad  tervitium  preposito  sol-veret  desunt  D. 

NOTiB. 
(335)  Rothem  td  Moiam. 


143 


ftODULFI  ABBATIS  «.  TRUnoNfS 


lU 


neninvaserat  quod  pcr  auiilium  episcopi  Colo- AadquadrageDariumnonpervcnit;aUquaDdotamen 


niensisFridericicum  magno  nostrolaborereacqui- 
sivi  Solvitautemadminusdimidiam  marcampre- 
positodeMosella  inanno.  Sedet  Ulud  quod  ha- 
bemus  juxta  vUlam  Bruches,  qu»  est  et  m  latere 
Aquisgrani,  quod  servit  preposito  Mosellfle  illuc 
eunU,sive  indomovelit  possidenlissivcin  hospiUo 
Buo  Aquisgrani,  illi  cui  abjudicatum  fuerat  -  et 
sine  omni  respectu  ineo  violentermanebat— cum 
multa  soJlicitudine  ct  labore  extorsi,  ponens  ineo 
jure  hereditario,  cui  contradicere  non  auderet 
violentus.  et  qui  debitum  serviUum  preposito  sol- 

veret. 
29.  De  incenso  autemet  diruto  monasteno,quo 


unus  tantum  defuit,  trioesimimi  tam  quintum 
necdum  desoendit^  et  nisi  mors  immatura  aut  le 
vium  quorumdam  fuga  tulisset,  quadragenarium 
multo  superexcessisset. 

34.  His  ita  ^  descripUs  non  inuUle  arbritror, 
immo  valde  nece88arium,de  prs&diis  »cclesi«B,qu» 
impedita  inveni  etexpedirenecdum  prorsus  potui, 
81  posterosmeos  certos  reddidero^quomodoinvaso- 
res  eorum  et  quo  judicio>nte  judices  agitaverim, 
et  ubi  rem  perduxerim,  ut  ibi  incipiant  post  me  de 
rehquo,  ubi  ego  finem  fecero.  Notum  igitur  sit  eis, 
quia  comes  Otto  et  Uhus  ejus  Gislebertus  de  Dura* 
chio,  ilieproanimauxorissuiBOdiBfistepro  anima 


20  De  mcenso  auieme*  uiruw  iiiw"»»»^*«'^»i--'       — 1^  . .      .n 

niam  alias  plenius  scripsi  (336).  brcvitcr  his  tan-     matris  tanlum  aUod..  nobis  dederunt  m  vUla  qu« 
gar.quoniamgratia  Dcietsanctorum  patrociniain  »  dicitur  McldrcgC8(33»).non  longc  a  v.lla  Lcncholt. 


restruendo  afifuerint  michi.  Omnes  qui  videbant 
tanla»ruin8eexpavescenduinbaratrum,desperabant 
aliquando  esse  reparandum.  Igitur  a  pylariis  et 
arcu,qui  suntadpedesdomininosUi  beaU  Tru- 
donis,  ubi  predecessor  meus  abbas  Theodericus 
finem  operis  sui  fecit,  usque  ad  majorem  turrim 
omne  quod  est  operis  infra  exterioresmuriparietes 
meo  tempore  assurexit,  exceptis  pylariiscum  arcu 
quiB  sunt  in  medio  navis  monasterii.  Et  quod  ante 
me  et  sub  me  factum  fuerat,  feci  consecrari  3.Ka- 


quod  singulis  annis  vaiere  potest  inter  censum  or- 
deum,  linum,  pullos  si  non  amphus  20  soUdos,  ut 
memoriamejusin  anniversario  ageremu8,etdieiHa 
caritas  fratribus  de  vino  et  piscibus  in  refectorlo 
ministraretur  ;diem  anniversarii  agimus  etcaritas 
debitanobis  nonimpenditur.Nam  iUo  temporequo 
oontendebant  superius  dicii  quator  de  abbatia, 
junior  eorum  et  novissimusHerimannus^ejectusde 
claustro  et  viUa  subquodam  viUico  nostro  Johanne 
Halessetranstulerat(340),qui  redituum  vUl»  UUus 


me  et  sub  me  lacium  luerat,  loui  wu»«^.«»»  — ™ ^      /-^  *    *      i       * 

lendasOctobrisabepiscopoLeodiensiObbertoanno  C  supra  quam  dici  potest  vorago  erat  et  calamitas. 

i^caJnationis  Domini  4117,  ordinaUonis  me»  9,  ab     — -^«^»- .^.ii«.«„«mn.r«nnnm  .h...lva. 

eo  quo  crematum  fuit  monasterium  32  «••  (337). 

30.De  claustroetomnibusejus  appendicUs  nichU 
inveni  quod  sic  posset  remanere,  neque  quivis 
hospitum  pernoctare.  Domus  tantum  una  prorsus 
inculta,  et  tam  cestale  quamhyemeprosuis  mulUs 
defectibusfratrum  usibus  molesta,  tamen  et  re- 
fectoriumpr«stabateiset  dormitorium,  ceUarium 
quoque  et  miserrimum  carcerem  poUus  quam  in- 
firmorum  ceUam  ;c»ter8B  partessepe  veterrima  et 
lemiruta  signabantur  poUus  quam  clauderentur. 
Quicquid  igitur  monachis  opus  est  m  officinarum 
usU)U8,  oportuUme  fesUnanterconsU^uerede  Ugni» 
ad  tempus,  postea  paulaUm  Ulud  diruere  et  a  fun- 
damento  per  igyrum  de  muro  edUicare.  De  quo 
opere  Ulud  adhuc  HoraUi  possum  cantare :  Dtmt- 
dium  qui  caspit  habei  (338).  Propier  multas  et  vix 
enarrabUes  UibulaUones  lente,  pulchre  tamen  sur- 
git  maximecumaduobusmUiarUsempUadducan- 
tur  lapides  etcabc,  a  septem  et  quinque  denarii8 
Inlerdum  emitur  modius.  Numerus  fratrum  cum 
inler  parvoset  majoresante  me  frequenUssime  vice- 
narium  duobus  aut  iribusdescenderet,u8quehodie 

VARIiE  LECnONES. 

•••  Et  a  consecraUone  crlpte  16  (341). /nferp.  m  iuperiori  margine 

«^'*-  NOTA 

..^  .  „  4 ^  dio  consumptnm  slt  die  0  Mart.  1085* 

Jill"xMs»r„fc  g|BaM-pr,»..».«.«...p».v,. 


Vastataigitur  per  ampUusquam  perannum  ibisUva. 
et  consumpta  ab  utriusque  tota  viUfB  sub8tanUa,ad 
comitem  Heynricum  de.Lemburch,  majorem  advo- 
catum  nostrum,  Herimannus  se  proripuit,  sperant 
se  de  recuperaUoneabbatiaB  per  eum  juvari.  Vaoa- 
bat  interim  abbaUa  et  a  mulUs  mulUformiter  diri- 
piebatur.  Tuno  quoque  bonum  deMeidreges  Johan- 
nes  sibi  rapuit,  et  usque  ad  meum  tempus  suum 
feodum  esse  dixit ;  quem  propter  hano  et  propter 
aUas  inenarrabiles  culpas  et  infideUtates  suaslon- 
D  gissima  etdampnosissima  michi  decertaUone  eo  per* 
duxi^  ut  non  tantum  vUUcaUo  et  omne  feodum  ei 
abjudicaretur,  verum  et  hereditas  et  corpus  ejusin 
potestate  nostra  redigeretur.  Post  annum  et  dimi- 
dium  fiUus  ejus  nomine  Macharius  quassita  gratia 
nostra  ad  viUicationem  et  patemam  hereditatem 
venit,  sed  feodum  recipere  noluit,  quia  bonum  de 
Meldreges^quod  pater  invaserat  etjudioio  in  manus 
nostras  redierat,  nolebam  tradere  ei ;  in  breviqua 
hoc  egit,  ut  multo  pemicisior  patre  et  infideUor  a 
viUicatione  deponeretur,  etquicquid  sperabat  te 
habiturum  de  nostra  manu  a  uthabere  jam  videbatur 
eiabjudicaretur.  Advocatus  autem,  oujus  traditio 

^extrema  hujut  Hbri  daideraniur 


145 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  UB.  IX.  —  CONTINUATIO  I. 


146 


hujQs  allodii  proanima  matris  su»  fuerat.adopus  A  per  loDgitudinem  enatans  sine  molestia  exivit 


fratrum  quibus  dederat  bonum  illud  iotrans  resa« 
ciavit  (342).  Sio  yeritate,  judicio,  legibus  de  hoo 
bonoactumest.  Hocsolum  adbucimpediebat,quod 
homo  defortibus  Lovaniensium  provadioillud  se 
habere  dicebat;  quamlitemnecdumfinitamintroi- 
Timus. 

32.  Gualtemshomo  liberdecastelloBacounguez, 
stimolatus  mala  cupiditate  et  illeotus  predii  nostri 
adjacentis  suo  castello  commoda  amenitate,  cum 
propter  »cclesiffi  nostrffisupradictamdesolatiooem 
non  haberetur  qui  ei  obsisteret,  codpit  nostra  sibi 
adjacentia  attrahere  suis  usibus  quasi  propria.  Di- 
cunt  nostrirustici»  quod  inter  silvam  et  terram  ara^ 
riam  sintexeis  quasi40mansi;  dicuntetiam.qiiod 


deindequodsupereratdivisionis  tamio  terraquam 
in  aqua  cum  nostris  perfecit.  Adversarius  quoque 
suam  fecit  partem,deDOstra  suaattrahens,  partem 
nobis  liberam  relinquens.  Finiridie  iilanon  potuit. 
Alia .  dies  posita  est,  ut  liberi  veritatem  dicerent 
circummaneotes ;  corrupti  muneribus,  ut  fama  fe- 
rebat,  veritatem  se  nescire  mentiti  sunt.  Nec  sic 
defatigatus  quievi ;  adversarium  iterum  ad  curiam 
Aquisgraoi  aote  imperatorem  feci  vocari.  Ubi  cum 
multum  sibi  timeret^  fecit  me  interpellari  per  ho- 
nestos  virosytamliberosquamservos»  promittens, 
quiatotum  allodium  sicut  preambulaveramus  eec- 
elesife  recognosceret,  si  dimidium  daretur  ei  in 
feodum,  exquohomo  abbatis  etsuiheredesfierent, 


dominideDisthecumaliquandoea  invaderevoluis-  i^  et  dimidium  fficolesia  absoiutum  reciperet.  Placuit 

michi,  immo  valde  placuit.  Sed  contra  hocnostris 
tamclericisquam  laicis  pertinaciter  reclamantibus» 
etquffidam  indignainadversariumetin  mequoque 
proferentibus  tristis  et  merens  coactus  sum  ab  eis 
non  facere,  quod  amplius,  sicut  predicebam,  non 
potui  recuperare.  Venimusergo  ante  imperatorem. 
Advoeatus  meus  suum  statuit  prolocutorem,  adver- 
sarius  suum.  Ab  utraque  parte  est  dictum  et  sub 
Judicio  positum  Judiciumque  usque  ad  proximam 
curiam  dilatum.  Interim  regnum  turbari  et  impe- 
rator  impediri,  donec  in  Itaiiam  transivit  (344), 
resque  nostra  usque  hodie  sio  remansit  indiffi* 
nita. 

33.  Pene  preterieram  quod  hio  ante  dixisse 
debueram.  Media  occidentalium  turris  nostra  ab 
utroque  latere  habet^*  unam,  eodem  muro  sibl 
compactam,  perque  singularum  cocleas  (345)  ad 
primumet  secundum  et  tertium  statum  ascenditur 
usquead  campanas  ;deindemedia  relictahumilius 
altioribus  se  proripiimt cacuminibus,  habetque  pro- 
prium  unaquffique^umtectum.Istffi  propter  supra- 
dictas  varias  fficolesiffi  nostr»  desolatiooes  longo 
temporediscoopertffi  propeerantputridffique  tectu- 
re,  et  Irabium  corruptarum  periculo  dampnosissi- 
mam  ruinam  maxime  campanarum  minabantur. 
Parsenim  plumbearumtabularumabbis  qui  turrim 
oustodierantaiiquando  eteamhabuerant  propresi- 


sent,  pater  hojus  Gualterijurejurando  coramlegi- 
timo  advocato  nostro  comite  Oitone  obtinuisset, 
quod  nostra  essent,  cumque  super  hffic  suffi  pro* 
prietati  attraxisset,  major  advocatus  nosterHejnri- 
cns  de  Lemburg,  mandatus  a  meispredecessoribut 
iiluo  ivit  et  legibus  juri  fficolesiffi  nostr»  restituit. 
Sed  neque  sic  avarus  invasor  quievit.  Ventum  est 
ad  tempos  nostrnm  et  possidentem  nostra  inTeni 
eum.  Ciamavi  advooatis  nostris,  duci  quoque,  et 
nuUusexaudivit,  peounia  auresobturati.Quidfaee- 
rem  ?  Ad  imperatorem  Heynricum,  filium  Hejnrioi 
qui  Lesdii  obiit,  me  contuli  ;  oausa  mea  audita, 
reinyestiri  me  prediis  ffioolesiffi  per  ducem  Lovanien* 
sem  Godefndum  et  advooatum  nostrum  Gislebertum 
fecit.  Avarus  invasor  clamitabat  violentiam  sibi 
fieri.  Duxiterum  Lovaniensissecundum  mandatum 
imperatoris  diem  posuit,  ut  presente  adversario 
preirent  homines  nostri  etdivisionem  rectam  face- 
rent  nostn  et  illius  predii.  Ventum  est  ad  diem  ; 
affuit  dux,  affuimus,  affuit  et  Gualterus,  et  oum 
multis  Iit>eris  grandis  utrimque  popuIus.Perambu- 
laveruntnostridivisionem  faoientesallodii,  cumque 
ad  aquam  vivarii  (343)  sub  castellojaoentis  venis- 
sent,  quam  ille  stagnaverat,  et  per  quam  partem 
allodii  nostriocouIuerat,dizeruntnostri  sereotam, 
perambulatiooemnon  posse  faoere,  nisipriusaqua 
emitteretur,  sub  qua  reota  divisio  occuUabaiur. 


Adversarius  hoc  ne  fieret  omnimodis  renitebatur.  ^  dio,  furtim  sublata  erat,  pars  veutorum  flante  tur< 


Tunc  unus  rusticorum  notrorum,  oui  melius  divisio 
Dota  fuerat,  se  omnibus  vestimentis  suis  exuit,  et 
ligata  cibicruoe  aureasuperdorsumioterscapulas, 
quffi  ante  presens  ibi  feretrum  sancti  Trudoois  fe- 
rebatur,invocatonomine  Domini  et  veritateipsiui» 
rectae  divisionis,  sanctumque  alto  clamore  obtestatiMl 
Trudonem,  in  ipsum  vivarium  saltu  se  iojecit,  et 


bioe  in  perpetuam  perditionem  a vulsa  f uerat.  Totat 
igitur  ex  iotegro  etex  novo  feci  reoooperiri,  et  sub 
trabibus,  qu»  oampanas  sustinent,  transyersam 
aliamtrabem  ponicapitibusparibusmuro  utrimque 
iofixis  ;  et  sub  eadem  trade  posui  ^  oolumnam 
fortissimam  ligneam,  sustinentem  eam  et  appo- 
diantem  se  super  subjaoentem  illi  aliam  trabem. 


•*  lurrim  addit  i\    "«  posuit  1.  i*. 


VARIi£  LICTIONES. 


NOTiE 
resti' 


(342)  Gallioe  resaisir   in   possessionem 
tuere. 

^343)  Gallioe  vivier,  Weiher 

f344)  Gum  Heinricum  imperatoremappellet^sine 
daoio  haec  gesta  sunt  ante  secundum  expeditionem 


in  Italiam  annoiii6,  faotam  itaqne  currente  nt 
videburannoiii5,quod  probaturetiamregno  tur- 
bato  de  loquitur  auotor. 

(345)  Coohlea  est  alta  et  rotunda  turris  in  quf 
per  oircuitum  ascenditur. 


147  aODULn  ABBATIS  S.  TRUDONIS  148 

transvdrsejacentem  super  iaferiores  trabes  a  parte  A  dianam  manicham  (346)  aequalis  muro  monasterii 
una  turris  usque  ad  aliam.  Sicque  factam  est,  ut     diu  ante  me  facta  fuerat,   meis  diebus  perfecta 
pondus  campanarum  et  lignorum  sustinentium  eas     plumboque  cooperta,  insignita  desupercroce  deau- 
prius  6  tantum  trabes  sustinerent,  modoquindecim     rata  splendide  emicat'. 
Ulud  aeque  sustineant.  Turris  vero  qusB  juxta  meri- 

*  In  hujus  turris  opposito  ?ersus  aquilonem  alia  est  turris,  que  etiam  ante  me  facta  fuit,  altitudine  et 
sructura  equalis  isti  inter  apsidam,  que  est  versus  conventum  Juzta  dormitorium  situata.  Hee  due 
turres  duas  habuerunt  stationes,  quar um  alterutra  inferior  lapidea  erat testudine  yolutata ;  ambe  vero 
superiores  grossis  trabibus*'*  iigneis  asseribus  superpositis  conserte,  firmum  ascendentibus  tabuiatum 
prebebant.  Quia  veronomine  manicahic  ponitur^  sciendum  quod  sub  talinomine  quatuor  extremitates 
seu  ale  tam  anterioris  crucis  fabrice  mooasterii  ad  chon  majoris  dexteram  et  sinistram,  quam 
inferioris  capeliam,  que  nunc  dicitur  sancti  Eucherii  annexam  ad  dexteram,  et  sancti  Lamberti  ad 
sinistram,  designantur.  Inierpolator  in  margine  inferiore, 

EXPLICIT  LIBER  NONUS,  INCIPIT  DECIMUS. 

i.  Fiaitaepi8tolaabbati8Roduifi,quamadepi8CO-  B  yersario  defuncti  ad  refeotionem  fratrum,  6  ad  ea 

pum  MetensemStephanumscripsitidehisqusejus  qunnecessariaerantaddomum  infirmonim;nichil 

tempore  accreverunt  in  abbatia,  sive  per  suum  enim  omnino  erat  adeam  ordinatum  aut  oonstitu- 

8uorumquelaboremdeperditisrecuperata,sive  de  tum,  preter  quod  negligenter  multum  a  preposito 

nonhabitisacquisita,8ive**^denonnu)lis  autparvis  interdum  dabatur.  Paulo  post  defuncta  est   uxor 

reditibus  ad  aliquos  et  majores  fructus promota,  et  ejusdem Hardechenut nomine  Bertha,pro qua  tantum 

quieproanimabusfideliumpaucainpossessionibus  datumestnobis  quantumet  pro  maritoeju8,terra 

sunt  data,  et  de  his  quae  impedita  invenit,  ad  quem  soilicet Juxtaillam  eandem  terram  solvens  12 soiidos, 

statom  perduxerit ;  necesse  estnosamodo  ad  prio-  in  diesancti  Johannis  Osolidos  et  indie  epyphaniflB 

rem  narrationis  ordinem  redire,  ut,  8i  quid  forte  ^solidos.DequibusababbateRoduifoeodemmodo 

omisitautobscurius  quiabreviusposuit,  nostra  nar-  solempniterconstitutum  est,  6  sciiicet  solidi  in  an- 

ratio  restituat  et  elucidet.  q  niversario  ejus  et  6  ad  domum  infirmorum.Quam 

2.  Eo  itaque,  secundum  episcoporumetabbatum  videlicet  terram  cum  iegitimadonatione  tradidissent 

in  sacratione  sua  professionem,  servaute  inventa,  adaecclesiamnostram  advocatusnosterGislebertus 

recuperante  perdita,  recoUigente  dispersa,  emen-  et  filius  ejus  Otto,  qui  supradictorum  liberorum 

dante  neglecta,  mortuus  est  juxta  nos  homo  qui-  herede8extiterunt,tamen  posteainvadi  passisunta 

dam  ***  nobilisHardechenutnominede  locello  Run-  nepote  suo  comite  Arnuifo  de  Los  et  mmquamresi- 

chirs  (347).  Bic  tantumdeejusdem  loci  allodio  nobis  stere  voluerunt  (348). 

reliquit,  quod  i^solidosdebetnobis  singulis  annis  3.  Pro  comitissa  aotem  Gertrude,  qu»  jacet  in 

8olvere,primadominica  postepyphaniam  Osolidos,  claustronostro,  tantumaliodii  datum  estnobisquod 

etprimadominicapost  festivitatem  sancti  Johannis  solvit  singulis  annis  20  solidos  et  3  denarios.  Ja- 

6t»«solido8,etnullamaliamju8ticiamamplius;Bunt  D  cet**Mnde  Alost,quod8olvit  Ssolidosetddenarios, 

inde  duo  mansi,  et  si  metiaris  plus  invenies.  Et  et  ad  Assebruc  (349)  5  solidos  et  ad   Steinvert  8 

quoniampredecessores  abbatis  Rodulfi  muita,quffi  solidos ;  hiomnes  faciuutiO  solidosetSdenarios,  et 

ita  tradita  fuerant  fiBCclesiaB,  olim  suis  famulis  in  38olidi  solvunturKalendisMaii.Superestadhuctan* 

feudumdederant,itautdetotahuju8modielemo8ina  tamjuxta  Steinvert  de  eodem  allodio.  qnodsolviti 

non  remansisset  fratribus  vel  una  in  anniversariis  solidos  in  die  sancti  Bemigii,  etquandoapportatur 

refectio,timens  ne  illud  idem  de  isto  postsefieret,  iste  census,  nichil  omnino  debetur  inde  ***  appor- 

corammajoribusflBCclesiaeettraditoribusetrecepto-  tantibus.  De  his  nichilominus  constitutum   estso- 

ribus  hujus  allodii  fratres  omnes  convocavit,  et  lempniter  presente  marito  ejus,  advocato  nostro 

priori  adcdesisB  nostrsB  hos  solidos  singulis  annis  Gisleberto,   et   filiis  e(u8   Ottone  et  Gisleberto,  et 

recipiendos  per  manus  prepositi  statuit,  6  in  anni-  comite  Arnulfo  et  Theoderico  fratre  eju8(350),  pe- 

VARIiE  LECITIONES. 

«••  travivus  i\    «•*  sive  —  perduxerit  desunt  D.    «••  deest  1*.    «••  quinque  D.    «»'   iacet  —  denarios 

NOTiE. 

(346)  I.  e.  partem,  latus  i.  q.  nos  dicimus  Flw-  a.  ilOi,  itaqueAmulfnmlV  antehootempusobusse 
9^1     .  ^.  oonjicit. 

(347)  Cf.  K,  18.  (349)  Num  Assebruck  in  Flandria  ? 

(348)  E8t  Arnulfus  V,  comes  de  Los,  fundator  (350)  Idem  Theodericus,  frater  AmulfiV  Losaen- 
coBUobii  Averbodiensis,  nam  ArnulfusIV  frater  pa-  sis  occurrit  in  eadem  tabula  Henrici  IV  de  Andana 
truelis  erat  Gisleberii  H,  oomitis  Durachiensis  ;  cf.  villa  Godefrido  comiti  Namucensi  restituta  a.  liOi, 
supra  IV,  9.  Hunc  Amulfum  eumdem  esse  vult  Man-  ap.  MirflBum  1, 368.  Cf.  etiam  Wolters  Cod.  diplom. 
tehu8,  p.  92,  c^jus  mentio  fit  in  Hemrici  IV  tabula  Lossensis.  Gand  4849,  p.  33  sqq. 


149 


GESTA  ABB.  TRUDON,  — LIB.  X.  —  CONTINUATIO  I. 


150 


tente  ei  allaborante  abbateRodulfo  proptersupra-  A  duasindepartesprepositushaberetyquihaoillaoque 


dictum  timorem,  ut  per  manus  prepositi  singulit 
annis  totus  census  iste  priori  daretur,  darenturque 
in  anniversario  ejus  6iode  solidifratrumrefeotioni, 
et  quando  maritus  ejus  Gislebertus  defungeretur,  6 
similiterinanniversarioejas,  et8  reliqui  et  3  dena* 
rii  ad  domum  infirmorum  habentur. 

4.  Engeramnus  vir  nobilis  de  Horpale  '**  oiim 
ante  istos  (351)  defunctus  fuerat,  qui  proanima  sua 
in  viUa  quae  dicitur  Herebac  tantum  allodii  nobis 
reliquerat,  quod  preter  alias  justicias  15  solidos 
solvere  debebat,sed  ab  abbatibusin  feodumdatum 
olim  totum  fuerat.  De  quibus  studio  prepositi  sni 
Folcardi  abbasRodulfus  iO^  solidos  reaoquisivit, 
sed  quia  cum  labore  acquirebantur  et  vix  retineri 


suis  sumptibus  pro  acquirenda  justicia  equitaret» 
tertiam  prior;  prior  vero  custodi  ^^  domusinfirmo- 
rum  de  istis  S5  tantum  solidis  singuJis  annis  re* 
sponderet,  si  autem  nuilus  custos  in  ea  esset,  ipse 
per  seeadem  disponeret.sicntetdeanniversariiset 
de  aliis  elemosinis.  Mortuo*  vero  qui  aliquid  de 
censu  isto  jure  hereditario  teneret,suoce8sor  ejusad 
claustrum  veniret»  et  domum  hereditatis  de  manu 
prepositi  et  prioris  reciperet,alioquin  legitimum  non 
esset.  Lumen  autem,  quod  custos  prius  dabat  ad 
domum  infirmorum,  constituit  abbas  Rodulfus,  ut 
divideret  byemali  tciapore  per  quator  angelos 
claustri  ante  collationes  (352)  usque  post  completo- 
rium  (353).  Ista  pauca  domui  nostr»  infirmorum  ez 


poterant^  voiebat  illud  aiias  lil>enter  cambire  si  B  eleroosinis  quae  suo  tempore  venerunt  oonstitiiit» 


posset.  De  his  10  solidis  similiter  abbas  Rodulfus 
majorumsuorumconsilio  statuit,  ut  5  in  anniversa- 
rio  ejus  ad  refectionem  fratrum  hal>erentur,  5  ad 
domum  infirmorum.  et  si  quis  illos  cambiret,  qui 
tunc  temporis  essent  sollicite  ordinarent,  ut  de 
eambiis  anniversanum  ejus  ordinaretur,  et  quod 
Buperesset  ad  domum  inflrmorum  daretur.  Jam  igi- 
tnr  25  solidi  sunt  et  3  denarii,  qui  constituti  sunt  ad 
domum  infirmorum.Dicendummodoerit,  quid  ex 
his  agendum  abbas  Rodulfus  constitnerit.  Adligna 
coqninae  domiis  infirmorum,  quando  per  se  coquinam 
babuerint  infirmi,  el^ad  focum  faciendum  hyeme 
ante  eos  8  solidos,  et  ad  continuum  in  ea  nocte 
iumen  incendendum  6  solidos,etad  minutum  lumen, 


quia  ad  eam  nec  parvum  nec  magnum  constitntnm 
invenit,  preter  quod  infirmis  et  languentibus  cames 
ministrare  debebat  et  adhuc  debet  prepo8itu8,quod 
si  inlardario  (354)  abbatisautincurtiinvenirentur, 
inde  acciperet  quod  ipsisinfirmisoonvenirevidere- 
tur.  Novit  eDimDominus,quiaad  eammiseriamet 
tenuitatemdisceptatione  abbatum  res  aBcclesiae  de- 
fluzerant,quod  domns  infirmorumnequelumenin 
nocte,neque  focum  indie,nequequicquam  infirmus 
ampliushabebatlanguens  in  lecto,  quam  sanus  in 
refeotorio.  Ez  eo  slquid  appetituiejus  non  conve- 
niebat^  commutationem  foris  faciebat^  pro  eoquod 
intus  desiderabat,  interdum  etiam  ori  et  appetitui 
subtrahebat,  unde  necessitatem  luminis  et  foci  sibi 


quo  coenantibus  et  missam  in  ea  cantantibus  ser-  q  supplebat.  Quasconstitutio  non  ob  hoc  faotaestab 


vietur,  3  80lidoset3  denarios,3  solidosadutensilia 
emenda,  scilicet  vascula,  quibus  in  ea  opus  habetur, 
et  mappas  et  mensulas  et  manutergia  et  minuta 
hujusmodi.Quinqueautemsolidosquiadhucrestant 
ita  reliquit,  ut,  si  forte  contingeret,  quo  minus  20 
alii  solidi  et  3  denarii  solverentur,  ez  istis  quod 
deessetsappieretur,etsiplenepersolverentur,quan- 
tumque  20  soiidis  ilUs  superesset,  necessitatibus 
infirmorum  disponerentur,  ad  quascunque  custos 
domas  infirmorum  consillo  prioris  videret  necesse 


eo^  ut  sic  tenuiter  ampiius  permaneret^sed  ut  pre- 
sentem  tunc  necessitatem  utcumque  alieviaret.Nam 
voluotas  ei  eratsumma  etdesiderium  pluraaddere 
si  ei  acciderent^  aut  ab  eis  addenda  relinquere  qui 
post  eum  venirent. 

5.  Ad  vestiarium  fratrumparnm  certi  eratstatu- 
tum ;  nam  caetera  abbates  prout  eis  veniebantpro- 
curabant.  Quorum  negiigentia  magnam  frequentis- 
sime  fratres  penuriam  vestimentorum  sustinebant, 
maxime  inter  illas  quas  superius  dizimus  abbatum 


fore,  sive  ad  carnes  sive  adaiiasres,  licet  cHrnes  ^  contentiones.Tamendicendumhicociosumprorsus 


depreposituradebeant  venire.  Gensum  autem  istum 
de  omnieiemosina  iccirco  constituit  recipieudum  a 
preposito  a  debitoribus,  et  a  preposito  presentibus 
illisdandum  priori,  utabsquemajori  sollicitudineet 
absque  ullis  ezpeosis  preposito  procurante  soi  veretur 
ei.  Si  autem  redemptio  aiiqua  de  terra  moriente 
herede  eziret,  aut  culpa  aliqua  existente,  vadium 
vei  tale  aliquid  preter  censum  vivens  persolveret» 


esse  non  credidit  qusB  ad  eam  tunc  pertinebant,et 
post  qusB  et  quomodo  statuerat.  Bonum  de  Provin 
totum  ad  iliam  periinebat,  et  census  de  Alost  3 
libraB,  et  ascclesia  de  Pirges  4  librsB,  et  »cciesia  de 
Duncde  2  librae^et  flecciesi»  de  Guebechem21ibrflB 
Bonum  autemdeProvin  adidmodicum  defluzerat, 
atvizsolveret7marcas,cum  aliquandol9  solvisset, 
unde  interheec  omnia  viz  adl7  *<^*  librastandem 


VARIiE  LECTIONES. 
*—  Norpale  1.  ^^  quindecim  D.  ^^  de  Istis  25  t.  s.  cust.  dom.  inf.  1*.  *^  viginti  duas  D 

NOTiE. 

(354)  Mantelius  p.  72,  argumentis  ductus  nescio  quae  post  coenam  fieri  solebat. 

quibiis,  conjicit  Gislebertum  V.  superfuisse  ad  an-  (335)  Officium  ecclesiasticimi  ultimnm,  quod  aub 

Dom  usgue  1138.  noctis  initium  habetur. 

1352)  Sacrorom  libroram  lectio  apod  monachot»  (354)  Locus  ubi  cames  asiervabantar. 


iM 


RODULFI  ABBATIS   S.  TRUDONIS 


152 


perveniebat.LignaadTestimentafratrum  lavanda  A  libro  de  vita  beati  Tradonis  (358),  quia  TiTens 


Teniebant  de  terra  qui  dicitur  Manedac  (355),  ad 
balDea8deLare(356),prebend88  lautorum  et  consu* 
torum  de  molendino  de  Grosmec. 

6.  Igitur  abbasRodulfus  audiens  eaqusBabbatet 
de  Buodabant  ad  vestimenta  fratrum,  quia  cum  la- 
boreetdoloreetlongapHus  afflictione  eisinterdum 
dedissent,  timensque  quia  id  idem  post  se  posset 
accidere,  uUle  duxit  tam  anim»  susb  quam  fratri- 
bus,  ut  plene  ordinaretetdenominaret  bonaadTC- 
stimentafratrum  jam  amplius  pertinentia  maxime 
quia  fratrum  numerus  crererat  sub  eo,  qui  supra- 
dicto  penso  Testiri  non  poterat.  Voluit  etiam  ita 
ordinare,  utilla  tcI  illa  curia  non  demembraretur 
de  censu  siTe  de  annona  sua,sedquo  serTire  dehe- 


adhnc  monasterium  suum  primum  in  honore  san- 
ctorum  Quintiniet  Remigii  fecisset  Deo  consecrari, 
et  ante  aram  ipsorum  se  sepeliri,  Tideretqueusque 
hodie  et  a  populo  exterius  et  a  fratribus  interius 
festivitatem  sancti  Remigii  celebrari,  et  de  sancto 
Quintino  unumtantumcoliectum  fieri,  miratus  qua 
negligentia  hoc  de  tanto  martjre  contigisset,  gra- 
tum  existimaTit  fore  beato  Trudoni,  qui  se  et  sua 
sub  nomine  ejus  Deus  dedicaTcrat,  si  solempnitas 
ejus  celebraretur  in  loco  qui  esset,  ut  dixi,  Deo  ex 
nomiueejus  dedicatus.Gompositoergo  expassione 
ejus  pulcherrimocantu,  cumantyphonisetrespon- 
soriis  hymnisque  dulcisonis  solempniter  celebrari 
ejus  festivitatem  apud  nos  instituit,  statuto  fratri- 


ret,  totaintegraserviret,  ut  si  quando  carum  tem-  b  bus  die  illa  reditu  in  refectorio  ultra  communere- 


pus  accideret,officiatusdeannona  se  pleniusjuva- 
ret,  et  si  annona  vile  venderetur,censu8  esset  qui 
ei  succurrere  posset.  Dicebat  enim  nuUum  officia- 
tum  de  aliqua  curia  posse  proficere,cui  aut  census 
de  ea  aut  annona  deesset.  Ttaque  Provin  sicut  erat 
ad  Testimenta  fratram  dimisit,  et  censum  de  Alost 
et  eecclesiam  de  Pirges  et  ligna  et  prebendas  smv 
Tientium,  sicut  inTenit.Gensum  autem  de  aecclesia 
de  Guebechem  et  de  eecclesia  de  Dunch,  quoniam 
Tiil8a  istflB  majori  parte  ad  abbatem  pertinent,  in 
manum  retinuit  superius  dicta  intentione.  Villam 
Terode  Sesninc  cum  secclesia,  quoniam  studio  suo 
et  labore  eam  magno  etgraTibus  expensis  reacqui- 
sierat,  ad  vestimenta  fratram  statuit,  et  villam  de 


fectionis,  sicut  ^^*  supra  in  epistola  ejus  scrip- 
ptum  est. 

8.  Molendinum  de  Gursemdrul  ^  ratione  di- 
ctante  duos  modios  fecitsolvere  ampUusquam  an- 
tea  solveret,  alteram  siliginis,alterum  frumenti.  In 
die  sancti  Quintini  di  midium  siJiginis  constituit  pau- 
peribus  ad  domum  eiemosinariam,  alteram  dimi« 
diumsimihlerpauperibusadeandemdomum  in  die 
sacrationis  suee,  sic  ut  post  suum  decessum  trans- 
ferretur  ad  anniversarium.  De  altero  modio  fru- 
menti  constituit,  in  die  festo  ejusdem  sancti  ut  si- 
mila  excuteretur,  et  panis  ponderis  duarum  mar- 
carum  et  dimidisB  daretur  inde  singulis  fratribus 
super  panem  suum  cotidianum,  de  reliquo  farinas 


Stades  absque  flecclesia  et  molendino  Remigii  in  q  panis  fieret  communi8,et  singulis  camerarioram  et 


censu  et  annona.  Si  igitur  diligenter  computave- 
ris,  invenies  quodad  vestiarium  aliquidplus  perti- 
neatquam  valens  30  librarum,  de  quibus  iO  su- 
peradditflB  sunt  quse  prius  non  erant. 

7.  In  villa  •*•  Ham  (357)  qufle  est  in  Texandria 
mansum  unum  habebat  flecclesia,  solventem  30  de- 
narios.  Quem  quoniammultiquerebantinfeodum, 
et  nos  ibi  nichil  amplius  habebamus,  timens  abbas 
Rodulfus,  ne  post  se  aliquis  veniret,  qui  illum  in 
feodum  alicui  daret.  sicut  sibiquoqueprope  conti- 
gerat,convocavitmajores  8Bcclesi8B  tam  de  laicis  et 
dericis  quam  monachis,  et30  illos  denarios  in  fe- 
stivitate  sancti  Johannis  solvendos  priori  constituit 
fratribus  ad  servitium  eorum  in  festivitate  sanctflB 
MariflB  MagdalensB,  ut  facerentfestivitatem  illam  in 
albis,  quam  prius  vix  in  tribus  lectionibus  facie- 
bant.  Addidit  etiam  ad  eandem  festivitatem  solem- 
pnius  celebrandam  30  alios  denarios,  qui  veniunt 
de  Guebechem,  de  loco  ubi  olim  camba  exstiterat 
et  modo  status  curtilicius  est.  Gumque  legisset  in 


servientium  in  curti  unus  daretur  ejusdem  ponde- 
ris.  Similiter  de  alio  modio  in  die  suflB  sacrationis» 
et  cum  defungeretur  ad  diem  anniversarii. 

9.  Bonarium  *<^  unum  terrfls  jiixta  culturamno- 
stram  versus  Mergueles  Gueinrico  cuidam,  subvil- 
hco  nostro,  conquerenti,  quod  injuste  esset  sibi 
sublatum,  restituit  ea  conditione,  ut  12  denarios 
singulis  annis  inde  persolveret  villico  de  curti  no- 
stra  ad  opus  servientium,  scilicet  cocoram,  pisto- 
rum,  lautorum  et  ifldiorum  de  curia  nostra,  ut  die 
festivitatis  sancti  Quintini  6  inde  denarios  ad  bi- 
D  bendum  simul  haberent,6in  die  ordinationisejus, 
qui  6,  cum  defungeretur,  transferrentur  ad  diem 
anniversarii  eJus.Ante  occidentalem  curtis  nostne 
portam  inter  superius  molendinum  et  viam  publi- 
cam,  qu8B  a  ponte  dirigitur  ad  sancti  Gengulfi  8B0- 
clesiam,tabernulaest  factaejus  tempore  superri- 
vum  juxta  pontem,  cellerarii  labore,  sumptibus 
SBCclesisB  super  nostrum  dominicale,deciguscensu 
sive  reditibus  —  potest  enim  interdum  oommutari 


VARLE  XEGnONES. 

•ot  quce  sequuniur  usaue  ad  curiilicius  est  desunt  D.  ••♦  sicut  —  est  d^unt  D.  ••»  m  rasura  1. 
sequuntur  usque  ad  ciphos  firatribus  desunt  D. 


quw 


NOTiE. 


(355)  Num  Montenaken  haud  procul  a  Landen  ? 

(356)  Laer  in  vieinitate  Landen. 


(257)  Hamme  Lovanio  vicinum, 
(358)  Donati  VitaS.  Trudonisc.  15. 


163 


GESTA  ABB.  TRUDON.—  UB.  X.  -  CONTINUATIO I. 


154 


sic  Tel  sie,  nl  solTat  plus  vel  minus  —  constituit  A  rantab  utraque  parte  ingreseus  cancelli  ante  altaro 


ceUerario,  ut  emat  in  refectorio  ooclearia  et  cop- 
pas  (359)  et  ciphos  fratribus. 

10.  Igitur  intor  ista  reeolligenda  et  illa  acqui- 
randa  et  singula  ordinanda  dummiroardoredesu- 
daret,  non  deerant  illi  maximfls  tribulationes.  Per- 
lequebatur  enim  eum  inhumane  advocatus  noster 
oomes  GisJebertus,  et  plurimum  advocatrix  comi- 
tissa  Gertrudis,  conjunx  ipsius,  ita  ut  nichil  aut 
permodicum  ei  relinqueret  de  omnibus  reditibus  ad 
eum  pertiQentibus,  preter  communem  victum  et 
Testitom  qui  debetur  fratribus.  Vetus  autem  hoo 
odiumexordiumhabuit  atempore  abbatis  Theode- 
hd,  propter  quem  frequenter  et  constanter  eis 
restiterat  tempore  prioratus  sui,  et  cum  modo  fa- 


beati  Remacli.  Ubi  abbas  Rodulfus  duminfra  ifa- 
gnificat  et  sequentem  amt  jphonam  baculo  pastorali 
innixus  oaput»  quemambabus  junctis  tenebat  ma- 
nibus  ad  altare  staret  versus,  amarissimum  et  pro- 
fusum  profuditfontemlacrimarumprosua  necessi- 
tate  qua  peregrinabatur.  revocabatque  sepe  beato 
confessiori  Reinaclo  ad  memoriam  eam  *^*  quam  ipse 
senex  et  beatus  Trudo  adoiescens  viventes  adhue 
in  carne  habuerant  simulamicitiam.  Piaetiam  ez- 
probratione  objiciebat  ei  consilium,pro  quolradi- 
derat  beato  prothomartyri  Stephano  Mottis  precla- 
rffihereditatissuflB  atquefamilismagnum  etillustre 
moDimentum,  cum  non  esset  modo  presul  in  urbe^ 
qui  succurreret  angustiis  nostris  et  miseriaB.  Quid 


ctos  esset  abbas,  fortius  et  fiducialius  pro  posse  et  B  plura  ?  Audivit  pius  confessor  tacitos  gemitus  me- 


oltraposse  resistebat,  ubicumquejurancclesisB  eos 
infnngere  videbat.  Propter  quod  tantum  in  eum 
processit  teminea  procacitas,  utmisso  ad  eam  ali- 
quando  priori  nostro  Guedencoardentiiracum  ju- 
ramento  minaretur,  nisi  etiam  communis  victus  et 
festitus  abbati  tolleretur,  quod  eis  suus  non  relin- 
qoeretur. 

11.  laterea  abbas  claustro  clausus  tenebatur,re- 
levanssibi  ociumettediumlectione,prosa,metroet 
canto»  quasi  non  habebat  oec  audebat  quo  pro- 
grederetor.Desperans  tandemdeauxiliohomioum, 
eonvertit  se  ad  divinum  disposuitque  iter  suum 
Mettisinfra  dies  pasohales  (on.  H 14,  Mart.  29),  non 
ad  aliquem  dominum  suum  in  carne  adhuc  positom 
episcopum,sed  ad  beatum  protomartyrem  Stepha-  c 
Dam,  specialem  postDeumfficclesisB  nostrttdomi- 
aom  et  patronum.  Ubi  cum  ante  pares  Metensis 
acdesiee,  monachos,  clericos,laicos,  causam  itine- 
m  sui  et  angustiam  perorasset,  nuUumque  posse  ab 
illis  fieri  auxilium  videret,  convertit  selaorimabili- 
ter  per  octo  dies  quos  ibi  fecit  ad  beati  prothomar- 
tyris  saffragium,frequentans  reverenter  parvulum 
qnoddam  beat»  Marissempervirginisin  eo  mona- 
tterio  oratorium.tantoqueprofusiori  corde  causam 
toam  illis  agendam  commitlebat,  quando  se  pro- 
polsius  humano  destitutum  auxilio  coosiderabat. 

12.  Sed  dum  illuc  transiret,  in  monasterio  beati 


rentis  cordis  illius,  vidit  profusos  perbaculiim  us- 
quein  pavimentumlacrimarum  flluxus.  Nonsolum 
igitur  ab  insidiantibus  abbati  dispositis  latronibus 
eripuit  eum  in  itinere,  veruui  precedens  eum  vere, 
vere  precedens  eum  potenti  virtute,  causam  ejos 
efficaciter  Mettis  egit,  non  cum  episcopo  Alberone 
secundo  (361),  sed  oum  beato  prothomartyre  Ste- 
phano  atque  cum  beatissima  Dei  genitrioe  Maria, 
cuj  usoraculum  in  ejusdem  prothomartyris  fficclesia 
gloriosa  frequenter  illustrant  miracula.  Nam  ante 
quam  abbas  reverteretur  a  Mettis  Stabuiaus  ad 
beatum  iterumvisitandumet  orandum  Remaolum, 
in  itinere  nuntiatum  est  ei,  quod  mortuaesset  illa 
superius  dicta  advooatrix,  etipsiusetscclesiad  per^ 
maxima  persecutrix  {an.  1114).  Advocatus  autem 
Gjslebertus,  qui  inimicissimus  ei  prius  fuerat,  re- 
verso  a  Mettis  statim  obvius  ivit  amioo  vultu  et 
suppHci,  et  quicquid  in  eum  deliquisset  amodo  se 
hbentissime  velle  emandare  promisit.  Sed  neque  hic 
adhuc  continuit  sebeatus  Remaclus.  Nam  Hcriman« 
nitarum  etHerimanni  multos  etmalignos  et  sepius 
redivivos  in  abbatem  conatus  potentercontrivit  et 
abomni  spe  deciderefecit«Quid  videlioet  Heriman- 
nusadSanctum  Symphorianum  insilva  supra  Leo- 
dium  juxta  Glarum  moniem  (362),  sicut  ante,  se 
contulit,  et  ab  ioguine  inferius  gravi  infirmitate 
correptus,  privatus  est  omni  gressu.  Longo  itaque 


Bemacli  *^  Stabulaus  nocte  una  habiiit  hospitium.  d  cruciatu  ibidem  mortuosest  etsepultus  (on.  41 H)» 


Oleberrima  erat  nox  illa  solempnitatis  institut» 
proeo  qnod  beatuaRemacIusreacquisieratsibiMal- 
mondarium  (360),  quod  Anno  archyepiscopus  Golo- 
Dieasis  susceperat  de  manu  Heynrici  imperatoris 
qui  Leodii  obiit.Poppo  seoundnstunctemporis  ab- 
i>asibihabebatur,simulqueet  Prumiensem  tenebat 
thbatiam»  quas  quam  irrevocabiliter  dilapidaverit 
dlcere,  hic  mei  non  est  propositi.  Nocteilla  ad  pri- 
8K>s  solempnesvesperosamboabbatesalbis  et  oap- 
pii  precioflis  induti,  positis  sedibus  festivis  sede- 


prius  tamen,quantomfieripotuit,per  intemuntios 
abbati  et  ttcclesiffi  reconciliatus ;  sex  quippe  annis 
postea  vixit  quam  abbas  Rodulfus  in  abbatiam  in- 
travit,  quo  vivente  alter  nunquam  absque  pertur- 
batione  fuit.  Hic  et  talis  finis  extitit  Herimannly 
qui  unus  et  ultimus  fnitquatnorillorum  ventorum, 
qilorum  turbinibusagitatifreqoenterusque  nd  coe- 
los  foimus,  et  depressi  nsque  ad  abyssos  descen- 
dimns. 
13.  DefunctisHerimanno  et  comitisa  aliquantula 


^  S.  Trudonis  D.     •••  deest  i\ 

(359)  Vas  potorum 

(360)  Malmedy. 


VARIiE  LEGTIONES. 
NOTiE. 


(361)Imoquarto. 
(36S)Glermont 


i55 


RODUFFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


156 


paz  abbati  et  aBcciesieB  est  reddita,  et  qQoniam  de  A  nomtne  RuzdaB,  suis  somptibue  unum  pylarium 


reparando  monasterio  propter  ▼afltitatem  ej  us  despe- 
rabat,  et  manus  apponere  propter  paupertatem  non 
audebatjconyertitse  ad  edificandam  quartampar- 
tem  claustri  versusaquilonem  ezlignorummateria, 
sicut  erat  pars  ilia  qu»  ad  orientem  respiciebat, 
oum  prius  amhfle  vix  daudereutur  sepe  humili  et 
Tetustate  discissa.  IUam  versus  orientem  habebat 
pro  fratrum  dormitorio,  versus  aquilonempro  in- 
firmorumdomUySubqueunoipsiustectodomuserat 
lavatoria,  domu8elemosinariaetcurticula(363)  ante 
oum  posticio.  Ezitus  de  claustro  et  introitus  pulcher 
etamplus,  in  quo  mandatum  (364)  pauperum  agebatnr 
etcurticula  ante  portaclaudebatur ;  superiusgrana- 
riuQ),  inferius  duscamereB,  una  in  quavestimenta 
fratrum  camerarius  reponeret,  aliain  qua  consue-  B 
rentur.  Deindedomusinfirmorum  habensfumariam 
sive  focarjam,  capellulam,  lobiam  (365),  cameram 
dispensatoriam^cameram  privatamaliamque  priva- 
tiorem,  ortum  (366)  ante  eam  postibus,  tabulis, 
spinis  munitum,  ut  esset  ez  aere  et  viriditate  infir- 
raorum  aspeclibus  refrigerium.  De  domo  illa,  quae 
prius  erat  quasi  carcer  infirmorum  fecit  cervisaa  et 
vini  cellarium,atqueadezteraintroeuntium  aptum 
hospitibusprepositi  habitaculum.  Qnfle  prius  cella- 
rium  fuerat,  fecit  pulchram  et  ampiam  sihi  et  ma- 
joribus  hospitibus  caminatum,habentem  ab  utroque 
latere  duasalias  usibus  hospitantium  necessarias, 
ez  quihus  aptus  et  secretus  in  monasterium  est 
introitus,  interclusamanica  a  monasterio,  faotoque 
in  ea  adtitulumsanctiLAmberti  martyrisoratorio,  q 
hospitibusTolentibus  missam  audireveldicerecon- 
gruo.In  pariete  hujus  manichsB  versus  monasterium 
est  fenestra  ah  utraque  parte  vitrea,  quas  lumen 
fundit  et  in  monasterio  et  in  hoc  hospitum  oratorio ; 
lumen  hoc  procurat  custos  de  5  solidis  qui  veniunt 
ei  de  aecclesiade  Alost.  De  hocquoque  oratorio  est 
introitusin  aliam  caminatam^quamipseahbaslatam 
et  altam  simiiiter  hospitibu s  edificavit cum  necessa- 
riis  eju8appendiciis,ut  nonhaberentfratres  inquie- 
tudinem  dehospitibus  inciaustro,neque  necessita- 
tem  ezire  propter  eos,  sicut  ante  solehant,  de  suo 
refectorio.  Sunt  et  atriaet  porticus  antehas  utras- 
quecaminata8,et  vjridiarium  spaciosum  et  delecta-  D 
hilehospitibus,cum  pluribuslignis  diversosfructus 
ferentibus.Dequibus  psneomnibus  nichil  invenit, 
nisi  situm  horrihilem  et  dirutas  macerias,quando 
abbatiam  est  ingresus.  Et  cum  de  reedificatione 
monasterii  propter  horribilem  vastitatem  ejus,  ut 
dizi^  desperaret,  et  propter  tenuem  Acclesiffi  sub- 
stantiam  accingerese  ad  tantum  opus  formidaret, 
iospiravit  Deus  cuidammatronffide  oppido  nostro 

VARIiE  LEGTIONES. 
•••  Deus  —  meritis  detunt  D.    •••  qu» — remanserunt  deaunt  D 

NOTiB. 

363)  Atrium. 
1 364)  Ablutio  pedum. 
365)  Portious. 
356)1.  e.  hortum. 


prima  coepitedificare.  Goepit,erezit,consummayit ; 
Deus  ^^  retribuat  ei  sancti  Trudonis  meritis.Hanc  imi- 
tatus  quidam  Libertus,  de  hac  majori  curte  nostra 
villicus,  aliud  juzta  eam  incepit  et  consummavit. 
Post  istos  oppidani  nostri  de  suis  fraternitatibus 
quatuor  inceperunt  pylaria,  et  duo  reliqua  sunt 
imperfecta.  Perpendens  ergo  abbas  Rodulfus,quia 
voluntas  Dei  erat  et  sanctorum,  spiritu  recepto, 
aliis  intermissi8,adiUud  tantum  opus  non  segniter 
se  accinzit.Itaquepjlariistantolal>oreet  constitura 
erectis,  qualem  nemo  novit  qui  non  interfuerit,  in 
brevi  tempore  de  choro  usque  ad  turrim  utrosque 
parietesnavisaecclesiffi  pene  usque  ad  consumma- 
tionem  perduzit. 

14.  Sed  diabolus  crescenti  invidens  operi,  cum 
turbatis  regni  principibus  adversus  imperatorem 
Heynricum  quar  tum  videret  locum  impediendi  opus 
nostrum,  partes  fecit ;  et  propter  comitem  Gysleber- 
tum,  advocatum  oostrum.  imperatorem  des^rere 
nolentem,  et  ducem  Godefridum  Lovaniensem  im- 
peratori  adver8antem(367),irruptio  facta  estab  eo 
inoppidum  nostrum.Nam  stoliduspopulus  preter 
corporumcommuniaarmaetpeotorastulteaudacia, 
nulla  preperaverat  adversus  eum  repugnationis  ma- 
chinamenta;  fossatum  oppididetritum  etdirutum  et 
plus  quam  centum  Iocispervium,porta  nulia,  terra 
locopontium  continua,  ligna  per  stratanulla  trans- 
versa.  Stulte  tamen  audaz  et  male  ante  securus 
populusruiteiobviamobdurati8pectoribus,oontra- 
qaeomnium  tiominumspem  diune  intraret  virili  ei 
manu  obstiterunt,  et  bis  et  semel  violenter  ingres- 
sum  bis  et  semel,  facta  magna  strage  oorporum 
eorum,  cruento  vestigio  ejecerunt.  Sed  tertio  pre« 
valentes  hostes  multitudine  et  securiores  nostris 
ferreo  tegmine,  compulerunt  nostros  intra  atrium, 
quod  tantum  munierant  contra  eum.  Statim  omne 
oppidum  usque  ad  25  domos  igne  fuitooncrematum, 
quffi'^^  paludisbeneficio  remanserunt.lnterea  mili- 
tes  circumquaque  discurrentes  omnia  nostra  diri- 
piunt,  non  amplius  fficclesiis  quam  domiciliis  parcunt, 
manequeabeuntes,quicquidsupereratdepopulatioQi 
igni  tradunt,  omnes  nostras  villas,  qu»  ilh  super- 
fueruntincendio  suos  mancipare  fecit  duz  suo  suo- 
rumqueservitio.  Quam  nostram  calamitatem,  quam 
tristimetro  bisdescripsitabbas  Rodulfus,  prosahic 
iterare  ociosum  duzimus.  Hoc  •**  tantum  hic  de  eo 
attmgimus,  quod  multam  peperit  ei  iudignationem 
et  fomitem  odii  apud  eosquierant  ducis,  quoniam 
in  eum  invective  veritatem  ezpressit 

15.  Tunc  intermissum  est  opus  monaslerii,  cum 
eaipsa  die,  eademhora,  quacremabatur  oppidum 


«li  hoc  —  ezpretsit  detunt  D. 


(367)  E  porte  conjuratorumprincipumstetitcum 
Frederico  archiepiscopoGoIoniensietHenrico  duce 
Limburgensi,  testante  Ekkeohardo  Urang.  ad  a. 
ilU. 


157 


GESTA  ABB.  TR13D0N.  —  UB.  X.  —  CONTINUATIO  I. 


158 


operan]8tar6Dtadhucsuperas8nrgeiitem***murum,  A  riis  mane  ante  solis  ortum, 


jamjamque  posituri  supremooperi  extremam  manum. 
Videntes  enim  gravissimi  igDismagnum  periculum 
super  cborum,  super  absides,  super  cancellumi 
eeleriter  se  transfhderunt,  et  cum  magno  vitfle  susb 
periculo  et  intolerabili  »stu  atque  ardore  partes 
iOas  abincendioeripueruniNam  multis  inlocis  de 
tectura  snb  pedibus  eorum  flamma  erumpebat,  et 
dorso  atque  capitibus  minaciter  desuper  allambebat. 
GratiasDeo^parsillaevasitabincendio,  non  tamen 
line  aliquo  in  diruptione  tectorum  daropno.AnDUs 
qao  hnc  mala  Dobis  accideruut  auDus  erat  iucar- 
nationis  Domini  1114,  ordinationis  abbatis  7,  14 
Kalendas  Augusti,  feria2,  messe  matura,  anno  a 
coQcrematione  monasterii  et  ciaustri  sub  Lanzone 
etLuipoDede  abbatia  contendentibus  29.  (368),  a 
eoQcrematione  oppidi,  quas  facta  est  snb  Heynrico 
Uodiense  episcopo  et  per  eum  30  et  pius  modico 
(369). 

i6DQX  LovauieDsis,  licet  mala  ista  omDia  Dobis 
propter  advocatum  uostrumGyslebertum  fecisset, 
majora  tameu  adhuc  miDabatur,Deque  boua  SBCcie- 
nm  solvenda  ab  invasiooe,  nisi  prius  fossatum  atrii, 
quod  contra  eum  elevaverant,  reimpleretur.  Quid 
molta?  Qaod  stulta  factum  erat  temeritate,  ut  ita 
dicam,defectum  esttristi  necessitate ;  fossatum  atrii 
repletum  est.TuDc  abbas  Rodulpbus  a  turre  moua- 
steriipercircuitum  versusaquiJouemusque  ad  por- 
tam  curtis,  qusB  respicit  ad  orieatem,  cumulum 
grandis8im»fossffi  non  exterius  sed  interius  sparsit» 
propter  magDum  precipitium,  quod  ea  partecurtis  ( 
intus  deformiter  habebat.  Portam  quoque,  qum 
respiciebat  ad  aquiloDem^traDstuIitJuxta  moleudiDa 
ad  occidentem,  in  qua  commoda  planitie,  videlicet 
inter  portam  orientalem  et  occidentalem,  pulchro 
modo  ordine  suntpositeenecessarifficurtiofficiDflBt 
Orrea  duo,  domus  domiuicalis,  vasta  habeDs  per 
eircuitum  suistabulaequis  supervenientium  hospi- 
tam  necessaria,duffi  domus  pauperum,alteraffisti- 
Talis  ad  habitandum,aitera  hyemaie  calefactorium 
«d  reficiendum;percircuitumortus  amenus,pomo- 
nim  herbarumquecommodus  usibu8,deiDde  pistri- 
aom  post  braccDa,  post  eam  divitibus  hospitibus  D 
eoqulDa,  quffi  cum  expedit  fratribus  est  domus 
iavatoria  ;  io  medio  et  aote  istas  officioas  puteus, 
Qtilidcurti  ad  omues  aqun  usus.  Igitur  repletaatrii 
bssa  etpacata  ducisira.recepit  fficclesiauostrasua 
boaa  vacua  et  post  multos  auDos  inutilia.  Deiude 
lequenti  anno  tam  ardenti  animo  ad  reparandum 
iDOQasterium  abbas  Rodulpbussecoepitaccingere, 
qaodyUt  itadicam,  vix  medituUio  noctis  poterat  re- 
qmescere,  quin  ipse  semperadessetpresens  opera- 


vespere  usque  post 
occasum^  ad  instantiam  operis  urgens  eos,  hinc 
lapidi  hiDc  ligDo  occupatos.  Totos  igitur  parietes 
monasterii  aDDo  illo  usque  ad  turrim  persquavit, 
et  trabibus  supra  compositis  fere  percooperuit, 
modico  superexstaute,  quamvis  illud  idem  dod 
cessaret  cotidie  strcDueconsummare.  TuuctaDdem 
fracta  est  ab  ipso  capellula,  quse  supra  sepuchra 
saoctorum  Trudouis  et  Eucherii  fere  triginta  annis 
computruerat,  et  circumdata  sunt  sepulchra  eorum 
iDferiusmuro,superiusquadratis  tabulis  quadra- 
giuta  preter  aditum*''  versus  altare  iusitis,  ligDO 
operoso,dupIici  ordiue.  Gircuibat  hoc  opus  saucto- 
rum  corporibus  revereudum  miuor  chorus*  valde 
decorus,  et  iuvalidis  fratribus  ad  sedeudum  aptus, 
etad  veueraDdamet  oraDdam  preseotiam  saoctorum 
corporum.  Per  duo  utrimque  ostiola  iotroitus  erat 
permiDorem  chorumad  altareet  sepulchra  saocto- 
rum,vaIvisduabu8fbrreisaDte  altare  iDtercludeuti- 
buspopuIumetfratres,siquaDdo  caotatum  autoratum 
procedere  velleut  maDifeste  autoccuUe  ad  altare  et 
•*♦  corpora  sauctorum,  Muro  itaque  mouasterii  et 
tectogravissimissumptibus  coDsummatis,fecit  iUud 
solempuiterdedicariab  Obberto  Leodiensium  epis- 
copo  in  gaudio  et  gloria  magna  anno  ordinationis  suae 
abbatis  vidlicet  9,  ab  incarnatione  Domini  1117,  3 
Kalend.Octobris,obeoquocrematumfuit  32  (370). 
*  cuiuslatus  unum  ad  levam,  invalidis  fratribus 
adsedendumet  ad  missas  audiendum  estcon- 
gruum,  reliquum,  quod  est  versus  dexteram, 
ad  confessiones  audiendum  et  solitarias  ora- 
tiones  exsolvendum  constatesse  opportunum. 
BaBC  interpolator,  tribus  lineis  erasis. 

i7.  Reliquiffi  veroquffi  inaltaribus  et  in  quibus 
altaribus  posit»  sunt,  ita  habentur :  Principale 
altare,  post  beatam  et  gloriosam  semperque  virgi- 
nem  Dei  genitricem  Mariam  est  consecratum  in 
honore  sanctorum  Quintini  et  Remigii,quibu8  beatus 
Trudo  primum  ase  factum  monasterium  dedicavit, 
in  quocontinentur  reliquiffi  istffi :  De  corpore  sancti 
Adriani  martyri8,de  sepu]chroDomini,decolumna 
Domini,de  spinea  corona  Domini,De  oiiva  Domini, 
desancto  Theodoro  martyre,  de  •"  sancto  ApoUi- 
nare  martyre  et  episcopo,  de  sancto  Nazario,  de 
sancto  Georgio,  de  sancto  Maxelende,  de  sancto 
Christoforo,  de  vestimentis  sancti  Stephani  protho- 
martyris  et  aliorum  multorum.  Altare  quod  est  retro- 
majus  altareest  cousecralum  iu  hoDore  saDctorum 
MartiDi  esiscopi  et  Christofori  martyris,  io  quo 
coDtiDeDturreliquiffiistffi :  DevestimeutissaDCtorum 
Trudouis  et  Eucherii,  de  '^*  lecto  saucti  Othalrici 
episcopi  de  reiiquiis  saDCtorum  Christofori,  Pan- 
oratii,  Victoris,  Rumoldi  martyrum,  Bavonis  con- 


VARIiE  LECTIONES 
»»  assargentem  —  super  deiunt  D  «"preter  aditum  desunt  D.  •*♦  aut  \\  •*•  de—  multorum  desuntD. 
>tt  de  ^  Cnristofori  desunt  D. 

NOTiE 
(3^  Imo30 

(360)  hno  S9.  Gonfodit  auctor  numeros  ;Icfir.  supra  11,  13  ;  III,  6. 
(370f  Et  hi  numerijosto  uno  ^minores  sunt. 


159  RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS  160 

tessoris  et  aliorum  moltoram.  Altare  in  dextera  A     18.  Dictum**^^  estsaperius  (d7i)de  Dumerocam- 


parte  esf  consecratum  in  houore  sauctoru  m  Johannis 
baptistset  Jobannis  evaogelists  inquocontinentur 
reliquiae  ists  :  De  lecto  sancti  Johannis  baptistfle  et 
de  spelunca  ipsius  et  de  aliorum  multorum.  Altare 
in  sinistra  parte  est  conseoratum  inhonore  sancto- 
rum  apostolorumPetri  etPauli  et  aliorum  omnium ; 
in  eo  continentur  reliqui»  istae  :  De  corpore  sancti 
Amandi  confessoris  et  sancti  Valentini  martyris '" 
et  sanctiLandoaldi  confessoris,sancti  Firmioimar- 


panarum  etdulcedine  sonoritatisearum^sed  omis* 
sum  est  de  vocabulis  et  ponderibusearum  quas  fecit 
•*i  novas  fundi  aut  veteres  renovari.Prima  facta  est 
de  4  centenariis  et  aliquanto  plu8,8cilla  dulce  sonora. 
Secunda  de  21  in  honore  sancti  Eucherii»  et  eam 
appellavit  Aureliam,  quam  et  benedixit  Tertia  de 
duobus  centenariisquam  appellavit  Filiolam ;  hcec 
sanctSB  Marisdata  est  ad  parrochiam.Uuartade  33 
centenariis  in  honore  sancti  Quintini  martyris  ap- 


tyris  etaliorum  multorum.  Allare  ad   sepulchrum  ^  peliata  est  Quintiana.  Quinta  Remigia  in  honore 


beatorum  Trudonis  et  Eucherii  in  minori  choro  est 
conseoratum  in  eorum  honore  ;  in  eo  continentur 
reliquiflBistflB  :  De  capillis  sanclSB  MarisB,  de  vesti- 
mentis  sancti  Jacobi  apostoli  Domint,  de  reliquiis 
sanctarum  undecim  millium  virginum,  de  *^'  vesti- 
mentis  sancti  Rumoldi  martjris,de  reliquiis  sancto- 
rum  apostolorum  Petri  et  Pauli  et  Thomm  et  alio- 
rummultorum.Altareindextera  parte  ad  introitum 
monasterii  est consecratum  in  honore  sancti  Leonar- 
dietsanctes  Gertrudis  virginis;  in  eo  continentur  reli- 


^ancti  Remigii  de  7  centenariis.  Sexta  de  6  cente- 
nariis  dicta  est  Benedicta  ad  honorem  sancti  Bene- 
dicti.  Septimamde  8  et  amplius  centenariis  vocavit 
Angustiam,  quia  in  tempore  illius  angusti»  facta 
fuit  quo  tota  villa  nostra  et  abbatia  per  ducem 
Lovaniensem  Godefridum  combustfi  autinvasa  fuit. 
Octavam  factam  de  6  et  ampliuscentenariis  vocavit 
Drudamin  honore  sancti  Trudoni8,quiBbis  fusaia 
dulcedine  sonus  nolli  aliarum  compar  fuit.  Nona 
vocata  est  Nicholaia,  qu»  20  centenarios  ad  ignem 


quifiB  istflB :  DecorporesanctffiGertrudis  et  aliorum  q  habuit,sed  nescio  quantum  superexcrevit.Decima, 


multorum.Aliudcontraistud  allare  in  sinistra  parte 
est  oonsecratum  in  honore  sancti  Lamberti  martjris; 
in  eo  continentur  reliquifle  ist»:De  capillis  sancti  Lam- 
berti episcopi el martyris,  de  sancto  Georgio  martj- 
re,de  *'*  corpore  sancti  Germani  episcopi  et  confea- 
sorisydecorpore  sanctfleGertrudisvirginis^de  sancto 
Vincentio  episcopo  et  martyre,  de  sancto  Mauritio 
martjrcdecapitesanctiYpoliti  martyris,  desancto 
Innocentio  martyre,  de  sanclis  Marcellino  et  Petro, 
de  sanctis  innocentibus. 


quae  propter  preciositatem  suam  missa  est  Mettis, 
4  centenarios  habuit,  quam  Stephaniam  vocatam 
beato  prothomartyri  Stephano  dicavit.  Undecima, 
quae  translatafuit  ad  aecclesiam  sancti  Gengulfi,  4 
nichilominuscentenarioshabuit^sednonfuitsimiiis 
preciositatis.DusB  scillie  in  refeotorio  et  cymbalum 
in  claustro  bis  fusum  potuerunt  habere  ad  ignem 
dimidium  centenarium.  Ulaquffi  pendetsupercho- 
rum  habuit  plus  quam  centenarium.  Iste  simul 
positus  numerus  facit  centenarios  1  i  $  et  dimidium 


EXPLICIT  DECIMUS,  INCIPIT  UNDECIMUS. 

i.Ante  hos  consecralionis  monasterii  undecim.  D  nalibus,  episcopis  et  presbyteris,   diaconibus  et 


anoos  exconmiunicatus  obierat  Leodii  Heynricus 
imperator,filiusHeynrici  filii  Gunradi  imperatoris, 
regnoque  et  atrio  privatus  erat  propter  dissensionem 
interipsum  et  apostolicosRomanosde  investiturit 
episcopatuumperanulos  et  baculosdemanu  impe- 
ratoris,  et  propter  symoniam  quam  de  eis  faciebat. 
Regnabat  autem  proeo  filius  ejus  ffique  Heynricus 
Tocatu8,qui  cum  Romana  fficclesia  patrem  persecu 
tu8,regno  eumpri vaverat . Hic  cum  regnare  coBpisset, 
et  potentissime  atque  robustissime  in  regno  confir* 
matus  esset,  in  Ulud  ipsum  iocidit,  in  quo  pater 
fficclesiam  ofTenderat,  et  pro  quosententiam  priva- 
tionis  acceperat,  majoraque  satis  atque  nefanda 
committere  non  pertimuit.Nam  cum  Romam  venis- 
set.et  ad  gradus  t)eati  Petri  apostoli  processione 
guscipiendusesset  adomnopapa  Pascbali  et  cardi- 


6mnibu8  dericis  Romanorumque  nobilioribus  et  po- 
puloinnumerabili,  fidem  subito  rupit,  sacramenta 
interposita  postposuit,  datos  obsides  vilipendit, 
manusque  sacrilegas  tam  ipse  quam  sui  in  domn  um 
papam,  cbristum  Domini,  injecit,  et  in  omnes  qui 
capita  videbantur  esse  fficclesiasUci  ordiois  atque 
Romani  popuU  custodiaque  conclusit  (an  11 11, 
Febr.  12).  Ibi  quod  quisquesuorumpotuit  de  insi- 
gnibusfficclesiasUcis,  sU)i  rapuit,  tam  in  auro  atq^e 
argentoquam  incappis  et  casulis,  siculunaqunque 
fficclesia  attulerat  adornatum  processioois  (372). 
Quid  longius  protraho  ?  Tandem  gravi  necessi  tate  et 
lamentabiU  re  compulsus,domnus  papa  non  propter 
se  tantum,  quantumpropterRomanorum  nobileset 
oardinales  suos,  episcopos,  presbiteros,  diaconos, 


qui  secum  crudeU  clau8uratenebantur,extorqaenti 
VARIiE  LECnONES 
*iT  et  ~  multorum  demnt  D.  *^'  de  —  multorum  desunt  D.  ***  reliqua   desunt  D.  ***  Sed  dioamus 
de  campanarum  vocabulis  D.  Apud  D.  hasc  leguniur  supra  IX,  25  post  fieri  non  possent  hodie.  ^  feci 
D.  e<  fic  deinceps  pritna  persana  usus  est. 

(371)  IX»  25. 

(372)  De  hao  re  nihil  legitor  in  AnnalOnis  Romanii  aut  apud  Ekkehardum  Uraogiensem. 


m 


eESTA  ABB.  TRUDON.  —  LtB.  XI.  —  CONHNUATIO  1. 


162 


magis  quam  petenti  imperatoii  consecratioDem  A  telata  fuit,  doaec  traheretar  Goloniam  conventus 


impertalem  se  daturum  concessit  {ApriL  i  1 ),  et  pra- 
tiiegium  potius  quam  privilegium  (373)  de  inve- 
sti^dis  abbatibus  et  episcopis. 

2.HOC  tristi  nuntio  et  polluta  famaperyolante  ad 
Galtieanam  mcclesiam,  sine  omni  mora  facto  con* 
rentu  (374)  (an  iiil,  Sept.  15),  imperatorem  ez- 
eommmiicaTit,  et  quod  subtanto  sacrilegio  etvio- 
lentiafactumfuerat  dampnavit.  Domnusveropapa 
quod  ia  reconcilialione  imperatori  promiserat  non 
violaviC*  sed  «cclesiam  Gallicanam  omnesque  fi- 
lios  Romame  flecclesiaB  pro  injuria  summoponliftci 
{acta  claTibus  beati  Petri  apostoli  uti  non  prohibuit. 
Suspendebatur  adhuc  hsBC  in  imperatorem  sententia 
apud  Germanorum  sBcclesiam,  tum  propter  timo- 


Leodiensis  (378)  (Jfai23),  cogente  auctoritate  me- 
tropolitani,  scilicet  Priderici  archyepiscopi  (379). 
Nequeibiquoqueausus  est  defuisse  domnusabbas 
Roduifus,  cavens  sibi  semper  sollicitissime,  ne  ino- 
bedientia  feriretur,  sicut  ne  excommuuicatorum 
communione  macularetur.  Electus;est  igitur  ibi  "^ 
domnusFredericus(380),majoris  cecclesiiB  Leodien- 
sis  majorprepositus  etarchydiaconus,  atqueRemis 
adomno  papa  Galiztosacratus  (Oct.  26),  et  Alezan- 
der  cum  omnibus  suis.compiicibus  ezcommunicatus. 
Studens  bre  vitati  pretermisi  hic,qudnta  difficuKate, 
quanto  periculo  eiectus  et  qui  elegerunt  redierint  a 
Colonia  Leodium,  cum  a  Trajecto  usque  ad  urbem 
ab  utraque  parte  Mosae  acerrimas  insidias  per 


rem,tam  a  quibusdam  propter  gratiam.Nec  multo  g  dispositas  aptis  iocis  militum  copias  Alezander  eis 


post  tempore  vocatus  est  ab  ea  et  missus  ad  eam 
GonoPrenestinus  episcopuSyRoman»  flecclesi»  lega- 
tns  (775),  congregatumque  est  consilium  magnum 
in  locoqni  vocatur  Friselart  (376),  tam  de  abbatibus 
et  episcopis  quam  de  multitudine  clericorum  et 
monachorum  ian.  1118,  Jul.  26).  Gui  propterobe- 
dientiam  ,qua  vocabantur  non  ausus  fuit  deesse 
domnus  abbas  huj  us  nostrii  coenobii  videiicet  tancti 
Tradonis  Rodulfos,  ne  ab  officio  et  communione 
eccIeeiaB  suspenderetur.  Ezcommunicatus  in  eodem 


posuisset,quibus  ipse.quoque  intererat.  Tamen  pro- 
tegente  eos  Deo  sine  aliqualesione  urbem  introie- 
runt  et  exdusum  Alezandrum,  et  Hojo  castelio 
obsidionee|}ectum,cotidie  patiebantur  hostem  gra- 
vissimum.  Vix  tandem  aliquando  domnus  abbas 
Rodulfus  ab  hoc  reditu  post  ***  multas  frustratas 
insidias  coenobio  nostro  incolumis  est  receptus. 
Quod  nonminimum  dolebat  advocatus  noster  Gj- 
8lel>ertu8  comes  etomnes  Alezandri  saleiliites. 
4.  Igitur  ezcommunicato  imperatore  ^  Friselart 


eoncilio  imp^rator  Heynricus,  sicut  etinGallicana  q  et  Alexandro  Remis,  inter  hoc  et  iliud  facta  est 
'    '  ^  **  '  magna  perturbatio  et  in  monachos  et  ciericos  cru- 

delis  persectttio  in  toto  Leodiensi  epjscopioyqualis 
a  tempore  Arrianorum  non  fuit  audita.  Aiezandri 
partes  juvabatcum  suis  omnibus  Lovaniensis  Gode- 
fridus  tuno  temporis  dux,  Duracliiensis  comes  Gj- 
slebertus»  Leodiensis  militisB  signifer  Reynerus,  de 
Monte  acuto  (381)  comes  Lambertus,  et  psBne  tota 
familia  sBCclesi»  cum  suis  viribus,  FreJerici  partes 
tuebaturfratres  ejusNamucensiscomes  Godefridus 
cum  suis  sed  non  omnibus,  de  Lemburg  comes 


ccdesia,  cnm  *"  propter  predictam  culpam,  tum 
proptor  tyrannidem  quam  exercebat  in  aBcciesiam. 
Propter  fideles  imperatoris  cummulta  sollicitudine 
et  timore  actnmetperactum  consihum  fuit.  Sedet 
domnus  abbas  Rodulfus  non  sine  minori  soliidtu- 
dine  atqne  timore  domum  rediit,  ntpote  per  me- 
dinmet  ad  medium  ildelium  imperatoris.  Sicque  in 
torbatopriusregnofactaestsatis  majorconturbatio. 
3.  Defangitur  paulo  post  Leodiensis  episcopus 
Obbertus  *>*  (377)  {an.  1119,  Jan.3i).  Fit altercatio 


grandis  deepiscopatu^dectionistamendiesincom-  D  Gualeramnus  (382),  qui  postea  extititdux,  de  Fal 


muni  prefigitur,  infra  quem  Alexander  ejusdem 
BcdeaiflB  sacrista  et  archjdiaconus  baculum  et 
annulum  arripit,imperatOii  representat  et  ab  eodem 
redpit,inveBtitutsio  a  manu  excommunicata  de 
episcopata  Leodien8i.Proqua  temeritate  etconten- 
tiiHuaerroneofuneprefixa  canonicaelectiodiu  pro- 

Hitamr.    « 
^  Henrico  D. 


coiuonte  (383)  Gozguinus,  civitas   tota,  exceptis 

i>liquibus,abbatesomne8  epy8copii,de  archydiaco- 

nibus  et  preposiUsmelioreset  plurimi,clerus  quam 

plurimus.Pars  illadicebatur  Alexandrina,  pars  ista 

Frederina.  Alexandrini  Frederinos  dicebant  esse 

_  ^  _  _       reos  regiiB  majestatis  et  ob  hoc  eos  perseauebantur 

varLe  LECTIONES.  ^  • 

Hitamr.    "•  anno  Dom.  iii9 supericripsUinterp.    ^ wdem sjmo interpoUUor.    ^ excidit  i.  i\ 

M  nAnneo  D. 

NOTiE. 

(373)Sont  hSBc  verba  Gerardi  episcopi  Engohs- 
niensis  in  concilio  Lateranensi  a.  1112.  Gf.  &ke- 
hardas  Uraugiensis  ad  h.  a. 

^4  Vienn»  auctore  Guidone  archiepiscopo 
Yiennensi.  Gonf.  Mansi  XXI,  73. 

(375)  Qai  Jam  in  concilio  BellOTacensi  Deo.  1114 
fauMraiorem  excommunicavit. 
^|76)  a.  Stenxel  II,  330.  Manzi  XXI,  173. 

(377)VidediemincommemorationefideIiumapud 
Chapeaville  II.  56.  De  anno,quemfuisselll9pro- 
bant  Annales  Rodenses,  aliiverolliS  faiso  volunt, 
d^  LavalleyiadnotationeminErnstiris/otreflEeLtin- 
kmrgUl^A. 

(378)  De  die  of^iEgidium  AuresBYall.  o.  21 « 


(379)  Sebebatannis  1100-1131  testibus  Ekkehardo 
et  annalista  Saxone. 

(380)  Frater  Godefridi  comitis  Namucensis.  Cf. 
Vita  Friderici  apudMartene  GoII.  ampl.  IV,  1024  et 
in  Aot.  SS.  Mai.  VI,  725. 

(381)  Montaigu  inter  Arschot  et  Diest 

(382)  Est  fiUus  Heinrici  I  comitis  Limburgensis, 
quem  Ernstll,  250,  hoc  ipso  anno  1119  obiisse 
merito  conjecisse  videtur.Idem  estcujus  nomen  alias 
exstat  Paganus  vel  Paginus,  quod  occurrit  in  Ann. 
Erphesford.  1129  et  apud  annaUstam  Saz.  1036. 
Vide  de  hoc  nomine  Ernst  III,  3. 

(383)  Fauquemont,  Vaikenburg.  oriontemTersua 
a  Mastrioht^ 


163 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


164 


Frederini  Alexandrinos  cum  imperatore  et  Alexan^  k  Hoc  ei  totumconflayerat  advooati  Gysleberti  Totus 


dro  excommunicatosetobhocin  6BCclesiasticacom- 
munione  eos vitabant.  Itaque  qui  Romanfleobedien- 
tias  sub  episcopo  Fredericoobtemperabanl,  predas 
et  direptiones  et  captivitatesjgnemetgladium  per 
Alexandrinos  cotidie  sustinebant.  NuUi  aetati»  nulli 
sexui»  nulii  ordini  parcere,  totum  persecutionia 
«Bstum  super  secclesias  taminmonachosquamde- 
ricos  effundere,  vagi  et  profugi,  laceri  et  saminudi 
multi  tam  monachi  quamclericihao  illacque  men- 
dicare.  Sic  vidimus,  sic  audivimus,  sic  scribimus. 
5.  Alexander  civitate  et  castellis  ejectus  sub  pre- 
dictis  tutoribus  nostro  oppido  frequenter  se  recipie- 
bat  et  tantorum  malorum  incendium  acriter  se 
agebat.Oppidani  Dostriomnes  ilii  favorales  erant 


in  eum  in  novumodium  et  detractiocontinua  apud 
ipsum  tyrannumysed  testiseratqui  novitcordabo- 
minum,  quia  preter  Romanam  obedientiam  non 
peccaverit  in  illum. 

7. 0  quotiens  iidelioreset  meliores  8BCclesi8B  dom- 
num  abbatem  con venerunt  humillimis  precibus  et 
piis  obsecrationibus,  pretendentes  ei  tempestuoai 
temporis  tempestatem.ut  promissasibi  prius  secu- 
ritate,ofierri  se  pateretur  a  fidelibus  viris  impera- 
tori,et08CuIo  tantumet  coUoquioei  communicaret, 
et  sic  deinceps  pacem  et  gratiam  ^us  tam  ipse 
quambonanostrahaberent.  Gumque  ^vincerenon 
possent,  quiailleconstanterdicebat  servandamsibi 
obedientiam  Romanam  et  communionem  catholi- 


ulpote  semper  levissimus  ad  talia  populus.  In  tota  B  cam,conviciis  affectum  aspernabantur,  et  sinistris 


Brabantia  et  tota  Hasbania  non  erat  princeps  aut 
dominus,qui  Alexandronon  faveret  aut  eum  tuere- 
tur,  solus  Lonensis  comes  Arnuifus  inter  utrosque 
medium  se  agebat,Frederico  tamen  magis  obtempe- 
rans  ex  domini  papee  obedientia  quam  Alexandro  ex 
imperatorisviolentia.ln  medio  nationis  tam  pravss 
atque  perversaB.in  multaspiritusnostri  angustiaet 
carnis  nostrae  amara  penuria,  hcetdepredata,  licet 
afilicta,  servabat  tameniecclesia  nostracum  domno 
abbate  obedientiam  Roman»  8ecclesim,et  inconta- 
minaiam  se  custodiebat  ab  excommunicatorum  com- 
munione.  Quapropter  ira  gravissima  et  odio  into- 
lerabili  atque  rapina  in  domnum  abbatem  Rodulf um 
etinnostros  et  nostra  onmes  ferebantur,  quicum- 


auspiciis  devoventes  iratum  solum  relinquebsmt. 
Nam  si  quandoTrajectum(384)siveLeodiumimpe- 
rator  venisset,  vix  eum  tutum  possefore  intra  tem- 
pli  quoque  nostri  parietes  amici  ejus  credebant ; 
quodetAlexandrinipIurimum  concitabant.Ipse  ta- 
men  nichilominusquantumvalebatab  8ecciesiano- 
tra  eos  arcebat,  et  si  quando  ad  unum  altariorum 
nostrorum  ab  uno  suorum  Alexandro  missa  canta- 
retur  nullum  nostrorummissamibicantarepermit- 
tebat  ampIius,donecbenedictionedata  ab  episcopo 
Frederico  reconciliaretur.  Preteribant  dies  sanct» 
quadragesimae  necnon  simul  passionis  dominicse 
/1129),  et  tota  scclesia  nostra  cum  domno  abbate 
sgonizabat  vehementer  in  hac  passione.  Nil  nos 


que  imperatorem  et  suum  Alexandrum  seque-  q  juvare  poterat,  quod  consilio  et  multis  precibus 


bantur. 

6.  In  tempore  illo  et  in  diebus  illis  scripsit  dom- 
nus  abbas  Rodulfus  epystolam  ad  ipsum  Alexan- 
drum,  et  aliam  ad  quendam  de  suis,  redarguens 
eos  cum  magna  libertate  animi  et  constantiaet  auc« 
torilate  de  illicita  ejus  invasione  et  de  tyrannide 
quam  in  ecclesiam  exercebant  cotidie,et  instruens 
eos  qu88  esset  canonica  electio  et  ad  episcopatum 
eecclesiastica  promotio  et  de  imperatoris  dono. 
HsB^^si  queruntur»  in  volumine  opusculorum  ejus 
invenientur.Sedquid?Non  mutavit  iGthiops  peUem 
suam  neque  ^^  pardus  varietatem.  Interea  Lova- 
niensis  dominus  villasnostras  et  ^BCcIesias  etqu8B- 
cumque  de  nostris.dominio  suo  adj  acebant  mihUbus 


iidehum  8Bcciesi8B  pacem  et  securitatem  tam  nostri 
quam  bonorum  nostrorum  credebamus  nos  redi- 
misse  24  marcis  a  Lovaniense,  20  a  Durachienset 
impeditis  qu8B  supererantnobis  subfmnore  prohac 
gravissima  nobis  exactione.  Inimici  Dei  et  sanct8B 
SBCcIesiae  mentiuntur  promissum,  rumpunt  fidem 
Ventum  jamjam  esse  minantur  ad  clausulam  ,8cilicet 
aut  abbatem  eis  communicaturum,  aut  loco  et  abr 
batisB  cessurum  sive  fame  cum  omnibus  nobis  in  ea 
moriturum.Atque  ad  coqiplenda  eorumlonga  desi- 
deria  hujusmodi  est  eis  occasio  suborta. 

8«  Infirmatamatrona  demajoribusoppidanorum 
propinquabat  ad  mortem  ;  spes  vivendi  nulla  erat 
Conyeniunt  abbatem  filii  et  parentesirogant  ut,cum 


suisdistribaeratyComesveroGjslebertusadvocatus  ^  defungeretur,missam  etexequialiademoreeiface- 


noster  de  nostris^qusBeisubjacebant  similiter  fece- 
rat.  Heynricus  castellanus  de  Cohme,  ministerialis 
imperatoris,qu8B  supra  Mosellam  videbamur  habere 
possidebat,  quisque  dominorum,  immo  raptorum, 
prout  eis  nostra  contingebant.  Solum  deerat  votis 
Alexandrinorumetauhcorum  domnus  abbas  Rodul- 
f us,  desiderantium  eum  quandoque  rapere  et  impe- 
ratori  dehonestandum  pro  magno  munere  offerre. 

VARIiE  LECnONES. 

*^  HsB  ^  invenientor  de$unt  D.    ***  neque  p.  v.  desunt  D. 

NOTiB. 

(a84)Mastricht. 


ret.  Quid  faceret?  Annuere  eis  quod  non  facturus 
erat,eumnon  decebat;  negare  causamque  queren- 
tibus  dicere»  seditio  futuraerat.  Quid  tandem  ?  Re- 
sponditse  nonaudere.  Querentibusquare  iPro  ser- 
vanda  miAt,inquit,  iancla  communione ;  sed  si  Tiri 
tantum  vellentabesse,presentibus  mulieribus  mis- 
sam  et  exequialia  non  timeretperagere.  Suggesse- 
runt  crebrius  eadem,  eteadem  nichilominus  abeo 


165 


GfiSTA  ABB.  TRUDON  -  LIB.  XI.  —  CONTINOATIO  I. 


166 


aodierunt.  Epyscopom  vero  Fredericum  '**  nonepi-  A  nunc  vero  magis  in  iram  et  furorem  proptersupra- 


scopum  reputabant,  sed  invasorem  ei  tyrannum 
fr)^Offt^,tandeminquiunt,  viriexcommunicaitsunft 
Iratiqae  recedeates  commoverunt  seditionem  mar 
gnam  in  populo  populusque  cum  filiis  egrotantia 
matroiMBcam  damoeofurorequerimoniam  apudad 
focatimifaciuntdeipso.£cc6,inquiunt,a€ft;oca<ffpa- 
tet  quod  pro  excommuHicalis  tam  te  quam  nos  habet 
piiaiedueeioimusHojuminducis(^B^)  exped%tione. 
Obhocnequenosin  communume  neque  mortuos  nos- 
trospropiernosvult  reeipere.Satisutique  tgnominto- 
tumtam  tibiquamduci,quiinmedionostrumsecurum 
pateris  esseinimicum  imperatoris,  qui  tam  ipsum 
quamte  et  nos  non negat  se  habere  proexcommuni- 
ca/ts.Monebant  abbatem  secreto  amici  et  homines 


dictam  ezprobrationemcontraeum  succensus,  duci 
quid  eis  faciendum  sitde  abbatecommunicat,con- 
sultuque  accepto  secundo  diepaschoB  (Apr. il.)in 
atrium  fiBCclesi»  veniens,  pulsatacampaoapopulum 
convocat.Ubi  de  ilio  panter  casperunt  tumultuari 
et  conqueri»et  vicissim  favereejusderogationi.Man- 
datusad  eos  ezire  ^^  recusat;  advocatus  homines 
ejusproprecepto**^  suo  nolentes  eum  exfestucare 
exfestucat.  Die  ilia  tota  satis  turbos  aotum  est  in 
turba.  Sequenti  die  {Apr,  12)  comes  Arnulfus  de 
Loe  se  interposuit  nichilque  profecit,  cum  neque 
mutaripossetabbatiscoDstautianequedissidentium 
ab  eopertiuatia.  Itaque  defetigata  horum  ratione 
et  illorumdi88onofremitu,eoresdemumrelicta  est. 


suiyUisaitem  oum'*^  duobus  veltribusfratribusin  b  utautlococedendum  autexcommunicatiscommu- 


eellareaidensconventumfratrum  ad  exequias  mitte- 
?et,ettemptantes  eum  proposito  avertere  dicebant 
eiatilins  esae  adhoram  necessitatitemporiscedere, 
quam  flecclesiam  sibi  commissamdesolatam  reUn- 
qoere.  Sciui>at  enim  alterutrum  imminere,  quod 
SDt  vohintati  eorum  aut  loco  cederet.  Flecti  oon 
potuit. 

9,  Nunc  quoniam  sermo  de  expeditione  ducis 
versus  Hojum  incidit,  breviter  tangam  quid  fuerit. 
Aiexander  Hojum  castellum  occupaverat,quem  in  eo 
Flredericus  episoopus  cumfratresuoNamucenseco- 
miteGodefridoobsessum  tenebat;  nam  suburbana 
Hoyi  **'  Fredehco  magis  favebant  quam  Alexan- 
dro(386).Adqaemliberandum  dux  apphcuit  exer- 


nicandum  sibi  esset.  Necdiu  hesitavit  quid  potissi- 
mum  eligeret.  Vir  enim  prudens  citius  advertit^etsi 
temporis  necessitas  presentiam  suam  fficclesifls  sibi 
commissffi  omninodeposceret,  prioritamenhonori 
etconstantisB  susnullatenusdeberenotamsubsan- 
aationis  inferre,nec  egregiaprineipia  probroso  exitu 
corrumpere.  Tedebateum  bonasBcclesiecotidievi- 
dere  diripi,  et  abhisquidebebant  nullumauxilium 
ferri.  Goncertabatvero  egerrimein  menteejushinc 
fratrum  affectus,  quosintimediligens  sine  gravido- 
lore  ita  desolatos  relinquere  neqoibat,  ilhoc  con- 
servandflB  catholic»  communionis  superius  liberri- 
me  acta  oonstantia.  Sed  quid  ?  Zelus  aBCclesiffi  et 
magnanimitas  honesti  fortisque  propositi  demum 


dtum  Hojo  ex  ana  parte  Mosa,  in  quo  oppidani  q  palmam  hqjusmodi  conflictus  peneseum  obtinuit. 

il.Gertasitaquedeinoontaminanda  fratrumper- 
severantia»  cessit  tandem  non  sine  magno  ejulata 
eorumet  meIiorumdeabbatiadolore,parvipendeo8 
presentiameliorisspei  contempIatione.Anno  incar- 
nationis  Domini  1121  exivit,  ordinationis  ejus  13 
(387),quarta  feria  pasch»  (Apr.  13),  que  fuit  eo 
anno  idus  ApriUs,  atque  a  comite  Amulfo  de  Los 
honoriflceoonductasihumanissimequoqueabeoest 
hospitio  susceptus liberaUterque  stipendiatus.  Pau- 
ois  itaque  cum  eo  f ^tis  diebus,Iicet  morbo  per  plures 


Bostri  faerunt  —  et  hoc  est  quod  advocato  etduci 
improperabantyUteosampIiusinabbatis  contume- 
ham  sic  aocenderent,  —  ex  altera  parte  Mosie  tde 
vertidbas  montium  comcs  Lambertus  in  obsidentes 
frattpHnF»  cum  ingenU  multitudine  irruit.Pugnatum 
Qtrimqaeacriter  est,iIUnca  duce  istinc  a  Lamberto 
eomite,  contra  utrosque  ab  his  qui  erant  cum  epi- 
leopo  Frederioo  et  fratre  ejus  Namucense  oomitc. 
Dux  inani  spefrustratusrecessit^comes  Lambertus 
in  beUo  prostratus  de  equo  et  vulneratus,  capUvua 


daetaflNamocamfait.Alexaaderob8idionemdiasu8-  ^  tunc  (Ufruso  capitis  et  oculorum  tunc  gravaretur, 


tinere  non  valens  et  valde  expavefactus  ex  verbis 
papsB  GaUxti,  qui  ei  mandaverat,  quia  clauderet  ei 
jannam  vitflB  eBtemeB,ni8i  cessaret,  episcopo  Frede- 
rieo  castellam  reddidit,  etpromissaemendationeet 
perpetoa  eessaUone^in  pupUcoconventuLeoduab- 
sobitasest  abepiscopo  Frederico  cum  paocis  adhe* 
reotibas  ei  clericis,  et  donu  sedens  ad  tempus  invi- 
tossUait.Nunc  ad  narraUonis  ordinem  revertamur. 
iO.Advocatusjamdudumgraviterabbatiinfen8us, 


viam  tamen  versus  Flandriam  est  agressus.atque 
per  Lovanium,ubidominus  LovaniensiumfoUa  tan- 
tum  dedit  ei  verborom,  inde  per  AfEUngiam  (388), 
percoBnobiumsanctiBavonis  tandem  pervenitGande 
ad  flBCcIesiam  sancti  Petri.  lo  UUs  diebus  preerat 
BafElmgiffiprimusabbasIociiIliusFuIgentiu8^(389), 
vir  cum  omni  suo  con  ventu  vita  religiosus  atque  hos- 
pUitatati  deditus  ;apudSanctum  Bavonem  Guulchri- 
cus  in  proxidentia  rerum  temporaUum  vigilanter 


VARLG  LECTIONES 
"•  Alexandmm  D.  •••  cum  —  residens  desunt  D.  •»*  Hoy  T.  •••  venire  1'  •»•  mandato  D.  •»*  anno  sciU- 
est  34»  ordinationis  sue  in  abbatem  ilUus  monasterii  tnterpol.  in  margine. 

NOTiE 

(3^)  Godefridi  Lovaniensis  (388}  AfEUnghem  inter  Gent  et  Bmssel. 

(386)  Gf.  de  his  rebus  Annales  Rodenses  ao  1121,         (389)  Quem  anno  H20  jam  obUsse  vult  Sigeberti 

087)  Quarto  decimo.  Gf.  infra  quffi  ipse  Rodulfus     aoctanum  AfUgemense.Prffieratmonasterioindeab 

de  his  attolit  m  libeUo.De  elevatione  martyrum  le-     anno  1087 ;  cf.  Sigeberti  auo^um  Gemblacense« 

{iMiis  Tbebeeffi.  ^ 


I6t 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


468 


streDUUs,  apud  Sanctum  Petrum  Gande  amulfus,  a  Rediit,  sedex  cooRilio  Alexaudn,  Hcet  hoo  negaret. 


qui  postea  vivens  abbatiam  reddidit  inquietatus  a 
fratribus.  Ezuberabal  tamenejustemporeloousiUe 
Tiotuumet  vestituum  tam  sanis  fratribus  quamin- 
firmissuperabundanti  copia,  vigebantque  sub  eo  in- 
troducta  per  eum  religiosaCiuniacensis  ordinisstu- 
dia(390).  Abhis  supradictisomnibuspia  humanitate 
et  oompassione  susceptus,  postremo  remansitGande 
sub  hoc  eodem  Arnulfo  abbate  *",  donecde  tam  so- 
lido  littore  possetspecuiari,quando  Deus  imperaret 
ventis  ejus  et  mari.lnterim  dum  ibi  moraretur,ma» 
nus  Domini  paternsB  super  eum  visitationis  corre- 
ptionem  8upercorreptionemeiappo8uit,quia  frater 
ejus  uterinus,  qui  cum  eo  exierat  vice  famuli  sed 
afifeotu  germaoijongo  languore  vita  deoessit.Jacet 


abbatiam  intrare  ab  ad  vocato  Gysleberto  non  permit- 
titur^dooecintelligeretatqueprobaret,  quo  animo, 
quo  stodiocausam  suam  tueretur.Cumque  Leodii ; 
moraretur.annitebantur  valde  communes  amicieo- 
rum,ut  pacificarentur.  Abbas  Rodulfus  non  rennue- 
bat,  sed  secundum  Deum  et  animee  8u«  salutem ; 
Alexander  neque  hanc  nequeillamvolebatinterpo- 
nere*^  conditionem.  Manebat  interim  Leodii  apud 
Sanctum  Laurentium ;  Heribrandus  tunc  temporis 
ibi  presidebat  postBerengarium  (392).  Sed  cum  in- 
teiiigeret  in  his  qu»  Alexander  querebat,  quia  an- 
guis  in  herba  lateret,  atque  cognosceret,  quia  ille 
excommunicatis  communicaret,et  factus  conventus 
excommunicatorum  communione  contaminatus  es- 


sepoltusin  medioprati  ante  occidentalem  portam  g  8et,dolebatvehementersevenisse,etlibenti88imevo- 


monasterii,  quod  circumdat  undique  murus  vasti  et 
bene  compositi  paradysi  ;signatur  sepulchrumejus 
lapide  pohto  atquesubnigro.Quantaconstantiaani- 
mi,  quanta  vuitus  serenitate  visitationem  iUam  Do- 
mini  ibi  susceperit»  cum  tamen  camis  affectu  ut 
homo  intus  ureretur,  mirabantur  omnes  qui  eum 
intuebantur,maximeipse  Arnuif  us  abbas,quiomne 
genus  consolationis  affectu  et  affeotu  maximoerga 
eum  exercebat.Fuitigitur  cum  eo  usque  post  oi>- 
itum  Frederici  Leodiensis  episcopi,  propter  cujus 
obedientiam  et  BomansB  ecclesiee  communionem 
supradictam  patiebatur  incommoditatem. 

i2.Eodem  annodefungiturepiscopus  Fredericus  6 
Kal.  Junii  (391),  et  Alexander  reducitur  in  urbem 


lebat  se  ahsentare,ne  cmtera  sua  strenue  acta  fusca- 
ret  vel  falsa  opinione.  Sed  non  parum  habebatan- 
xietatis  et  soUicitudinis,quia  neque  in  Flandriamre- 
deundi  faciie  copia  erat  ei,  cum  viderent  eum  sibi 
dissentire  quorum  conductu  eo  redire  haberet,etti- 
meret  deesse  sibi  ad  victum  pertinens,  si  Leodii 
diutiusremorari  necessitascompuiisset.In  proximo 
autem  archyepiscopus  et  dux  Trajecti  debebant 
convenire,ut  in  pace  omnia  solidarent,sub  qoa  spe 
firmandfiB  ^  pacis  pacifice  Trajectum  venit.Nichil 
eorum  quee  promittebantur  ibi  actum  est,  archyepi- 
scopus  non  veniensvenientem^^ducemfrustravit. 
13.  Videns  igitur  facultatem  in  Plandriam  rever* 
tendi  minus  sibi  suppetere,  Goloniam  intendit  ani- 


a  suis  et  cum  suis.  Preter  eum  vero  solum,  quem  ^  mum  ad  archyepiscopum  Fredericum.  A  Trajecto 


episcopusFredericusabsoIverat,ut  etHoyum  exiret 
et  ab  episcopatu  cessaret,  nuUus  suorum  laicorum 
absolutus  fuerat,  nequetamenipseeorumcommu- 
nionem  in  aliquibusdevitabat.Videbaturenimtam 
sibiquam  suis,quod  omniscontradictio,qu8Bhacte- 
nus  eosimpugnaverat,defunctoepiscopo  Frederico 
sublata  et  remota  esset.  Vocatus  ergo  ab  eo,  licet 
excommunicatus  adbuc,Lovanien8is  dux  Leodium 
venit,  olerum  et  populus  ei  pacificare  8atagit,et  in 
pleno  conventu  capituli  reformat  ei  assensum  ele- 
otionis.  Qui  de  Frederinis  intererant  silentio  magis 
quam  corde  aut  oreassentiebant.  Placuit  tunc  quo- 
que  in  communi  eos  abbatem  Rodulf um  re  vocare,  ut 
ilio  ei  cooperante^qui  in  parte  domini  Frederici  non- 


autem  descendens  Eyselo  castellum  (393),in  venit  ibi 
majorem  prepositnm  «ocIesiaB  sancti  Lamberti  An- 
dream,  qui  postea  Lrajectensis  extitit  (393)  episeo- 
pus,  et  cum  eo  de  eecclesia  majore8,qui  Alexandri 
communionem  vitabant.Ubi  invicem  consoiatis  et 
in  perseverantia  corroboratis  .transi  vitad  virum  no- 
bilem  Gozguinum  de  castello  FaIcomonte,qui  est  ipse 
fautor  erat  et  cooperator»»»  FrederinsB  partifaven- 
tium.  Qui  honorifice  habens  eum  secum  aliquot 
diebus,  deduxit  eum  in  Arduennam  ad  arohepisco- 
pum,  ubi  tunc  forte  per  nemorosa  obleotabatur. 
Archyepiscopus  de  adventu  iliius  gavisns,  hospioio 
et  consilio  est  eum  consolatus.  Mane  autem  focto, 
adveniunt  nuntii  AIexandri,Heynricu8  arohydiaco- 


nullsopinionisfuerat.etarchyepiscopovirtutecon-  *.  nuseBccIesiaesanctiLamberti.filiusCononiscomitis, 
stantiflB  inperseoutione  satis  innotuerat,adeaquffi  et  Godescalcus  canonicus  sBCcIesis  sanoti  Servatii 
restabant  promptius  de  Alexandro  prevalerent.  Trajecti,quierantdecommunioneAIexandri.Spre- 
Scientes  autem,quiapro  ipsis  minusrediret,  litteris  vit  eos  archyepiscopus  nolens  eos  audire  propter 
et  sygillo  Leodiensis  iBCcIesiie  eum  remandaverunt.     oommunionis  contaminationem ;  tamen  eis  et  Ale- 

VARLE  j(JECTIONES 
9M  4  meniibus  interpoUUor.  ***  c.  v.  i.  i\  *^  deest  1\**'  ven.  d.  f.  daunt  D.  ^^  cooptator  1'. 

NOTiE 

(390)  Quod  factum  est  anno  i  1 17 ;  of.  Ann.  Blan-     veneno  necatum  esse  auctore  Alexandro. 
dhiienses  Mon.  Germ.  SS.  V.  (392)  Annis  i  1 1 5-i  130. 

(391)  Consentit  scnptor  VitsB  ejus»  sed  .figidins         (393)  Eysden  in  dextra  ripa  Mosoi  inter  Mastricht 
presvallii  habet  u  iui^«/wn,Epitaphium  quod  ser-     et  Vise. 

yit  idem  et  Annalea  Rodenses  ii2i  volunt  eam        (394)  Sedit  annis  1127*1139 ;  of.  annalista  Saxo. 


160 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  LlB.  XII.  —  CONTINUATIO  I. 


xandroomiuque  deroei  faTentiinde  apud  Sanctum  A 
Corneliam  (395)  diem  statuit»  ut  audiret  eos  ibi. 
iaterim  abbatemRoduIfamsecum  Coloniam  ducit, 
et  oommendat  eum  Roberto  abbati  Sanct»  Hari» 
Sanelique  Heiiberti  ultra  Renum  Tuitii  (396).  Iste 
Robertus  LeodiinutritusfuitincoBaobio  sanctiLau- 
rentii,qaemproptar  preclaramnominis  ejusfamam 
iD  sanctaram  soripturarum  scientiaarcbyepiscopus 
siblawum{>8erat(397),et  abbatem  loci  predicticon- 
itituerat.  Hujus  viri  multa  et  magna  et  preclara 
extaoiIibroram?oIumina  (398),  quas  de  divinapa- 
gina  «arata  reliquit  inEoclesia  ;  cujuscorpus  yi- 
TMiiis  (399)  oeo  somno  poterat  requiescere,  quin 
palpitaret  linguaet  noTerenturejusIabia  in  diyin» 
legis  meditatione. 

t4.  fleqttediainterfttit,  Tenitdies  positusAlexan-  3 
drinis(400).ArchjeiHeoopasc<m¥Ocatis  majoribus 
•cdesitt  Coloniensisaffoit,  abbatemque  Roduif um 
eumTiBtiense  Indam  perduxit.Duobus  diebus  longa 
ibi  alteroatiOy  longa  de  canonibus  disputatio ;  ar- 
ehjepisoopas  Akxandri  et  suorum  commuaionem 
▼itabat,  et  omnesoum  eoqui  de  obedientia  episcopi 
Prederioi  foerant.Alezanderse  absolutum  abepis- 
seopo  Frederico  et  suos  clericos  aiebat,  archyepi- 
seopos  non  solum  Alexandrumet  suos,  sed  etom- 
nes  qm  erant  capita  aBCclesiffi  sancti  Lamberti  pro 
excommunioatis  sehabere  dicebat,  exceptishis  qui 
de  obedientia  et  oommunione  eptsoopi  Frederici 
adhuo  extra  oivitatem  erant.  Tandem  querentibus 
quare^arohyepisoopus  respondit:  Quiadefunctoet 


170 

venerabiiis,  Reymboldus  prepositas,  Sanoti  Jo- 
hannis,  et  alii  nonnulii  boni  in  ecclesia  testimonii 
cumabbatibus.  Quidmulta?Tandem  prociduntom- 
nes  coram  archyepiscopo  et  petitam  impetrant  ab- 
soiutioneiD.Alexanderinterrogatusabarctiyepiscopo 
obedientiampromittit^manu  suaia  manuejus  sacrata 
posita.  Aachyepiscop  us  per  sanctam  ei  precipit  obe- 
dientiam,  ut  amplios  se  non  intromittat  de  episcopatu; 
ille  annuit,et  qui  vidimuset  audivimus  hoctestifica- 
mur.Sic  dieilia  solutus  est  iile  couTentus.  Archyepi- 
scopus  expertus  in  illoconventu  quam  necessarius 
esset  fficclesiae  abbas  Rodulfus,  gratissime  secum 
illum  Coloniam  reduxit,  donec  deiiberaret  quld  de 
illo  esset  acturus,  commendalum  supradicto  Ro- 
berto  abbati. 

15.  Nec  multa  mora  intercedente  causa  extitit, 
qua  majores  apcdesiffiColoniensis  archyepiscopum 
adierant,  prepositi,  decani,  cantores  et  scolastici, 
necnon  et  abbatum  ahqui,quorum  unus  erat  Tui- 
tiensis  abbas  Robertus,  qui  ad  illum  conventum 
seoum  duxit  abbatem  Roduifum.  Aderat  et  Syge- 
burgensis  abbas  Cono  primus,qui  postea  Radisbonffi 
extitit  episoopus  (401).  Apud  illum  decreverat  ab- 
bas  Rodulfus  se  mansurum,  quoniam  locus  erat 
famosffi  religionis,  etpropter  excelsum  montem  pre- 
ter  monachos  amandffi  solitudinis.  Sed  diyina  pro- 
Tidentia  aiiter  de  eo  fieri  proposuerat.  Ecce  enim 
fratres  Sancti  Pantaleonis  adyeniunt,  et  archyepi- 
scopi  pedibus  provoluti,  coram  isto  conyentu  se 
post  defunctum  abbatem  suum  Herimannum  (402) 


tepuUo  epi9Copo  Frederico,  ducem  Lovaniensem  in  p  jamnovemmensibuspastor6caruisse(403)conque- 


eeipUuimiveiirum  '^*  etinacclesiam  inlroduxisiis, 
H  eum  eo,  immo  per  eum  eiproptereum  electionem 
fedtiie^  eum  ab  apostolico  et  me  tpso  ei  ab  ipso  vesiro 
efisc&po  Fredericofuissei  exccmmunicdtus  et  necdnm 
ebsoluiuSf^omnes  eum  eoquipersecutifueraniaC' 
elesiam  $ub  episcopo  Frederico.  Hoo  autem  totum 
archyepisoopns  fiaciebat,  ut,  cum  ex  hoc  convieti 
s&tisfacerent  oassa  esset  eorum  electio  quam  cum 
exeommanieatiset  per  excommuaicatoset  propter 
exeommuaioatos  feceraot  de  Alexaadro.Erant  autem 
de  illacoatamiaationehonestffi  personffi  fficclesiffi, 
ardiyttiaoonas  Almannus,  archydiaconus  Heynri- 
eas,  Seyfridtts  deoanos,  Steppo  archydiaconus, 
etmulti  alii  majores  atque  miaores.    Cum    ar- 


runtur,  religionem  deperiri,  bona  fficclesiffi  imml- 
nuere.  Archyepiscopus  sinemora  optionem  dat  eis 
eligendi ;  pars  illum,  alia  elegcrat  alium,  fceda 
coramarchyepiscopointer  eos  eratdissentio ;  longo 
enim  novemmensium  spacio  magis  creverantpar- 
tes,  quam  unanimitas  convenisset.  Ipse  quoque 
abbas  Rodulfus  pro  nostri  ordinis  reverentia,  ut 
eos  uniretaut  saltem  disciplinate  loqui  coram  tanto 
oonventufaceret,  seinterposuit  etfrustralaboravit. 
Archyepisoopus  semeletsecundo  de  concordia  mo- 
nuit  eos,  et  locum  dedit  consulendi  deterioresque 
recepit.  Quapropteroonsiliocum  majoribus  fficclesi» 
accepto,  placuit  in  auribus  omnium,  ut  providen- 
tiam  illam  abbati  Rodulfo  committerent.  llle  taie 


ehyepiscopo  erant  de  Ecclesia  Leodiensi  An- -.  quidnichiiunquamsuspicatus,debeaivolentiado- 
dreas  majoris  domus  prepositus,  Emmo  archy-  minorum  primum  gratias  pronus  in  terram  egit, 
diaoonos»  magister  seolarum  Stephaaus,  vir  vitn     deiadereaisusestquaatumrationeetauctoritatibus 


•^  noftrtmi  V. 


VARLfi  LECTIONES. 
NOTiE. 


(395)  Comelimunster  sive  Inden. 

(396)  Deutz. 

(397)  De  his  cf.  looum  exlibro  ^us  De  Trinitate 
Mon.  Germ.  SS.  YIII,  261,  ubi  et  Chronicon  ejus 
Sancti  Laurentii  Leodiensis. 

(398)  Quffi  partim  dogmatica  partim  exegetica 
e^ta  suDt  Moguntief  1631  f. 

(399)Obiit4Mart.  ii35. 

(400)  Oe  hoo  ooaotlio  vide  Kremer  Academische 
PATaoL,  CLXXni. 


Beitrdge  zur  GuUch-und  Bergischen  Geschichtef  II, 
215. 

(401)  Sedebat  annis  i  126-1132. 

(402)  Cf.  Chron.  Sanoti  Pantaleonisapud  Eccard. 
I,  927. 

(403)  Vacua  erat  abbatia  inde  a  29  Dec.  1120, 
ut  ipse  probatRoduifusin  epistokdeeieviiiioQele* 
gionis  Thebffiffi, 


h 


171 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


m 


potuit  et  licoit.  Sed  deoanus  et  magister  scolaruin 
majoris  aBcdlesiaB  Egebertus»  qui  postea  regularis 
factus  canonicus  atque  Monasteriensis  est  episco- 
pus  (404),  cito  ei  occurit  ex  sentenliis  canonum, 
cum  pro  Romanacommunione  pulsus  esset  a  sede 
sua  et  sancti  Pantaleonis  vacaret  abbatia.  Gessit 
iandem,  nichil  tamen  aliter  nisi  fratrum  loci  iliius 
consensu  etelectione  hoc  fieret;|et  unanimiter  hoc 
factum  est.  Itaque  mense  Septembrio  (die  6),  mo- 
dicum  ante  nativitatem  sanctSB  Mariae,  sancti  Pan- 
taleonis  abbatiam  ingressus  est  (405),  introductus 
a  majoribus  fiecciesifle  Coloniensis,  et  cum  festiva 
fratrum  et  famiii»  processione  susceptus. 

16.  iEcdesia  autem  sancti  Pantaleonis  ez  privi- 
legio  Romano  antiquitushochabuisse  dicebatur,ut 
abbas  loci  illius  sandaiiis  et  daimatica  uteretur,vi- 
cesque  ageret  archyepiscopi  per  civitatem  in  suis 
stationibus;  sed  anno  archyepiscopus  sandalia  et 
dalmalicam  prohibuit,  vices  vero  suas  agere  per 
stationes  concessit.  Sic  usque  ad  tempus  abbalis 
Roduifi  permansit,  et  quia  erat  homo  puichre,  ut 
ita  dicam  personatus,  etdivino  assistens  officio  de- 
center  sonorus,frequentabat  stationesquasagebat 
ceieberrime  Goloniensis  popuius,  matronarumque 
piurimumdevotus  Deo  sexus.Clerus  vero  sine  omni 
invidia  soiempneexbibebat  eiobsequium,  tanquam 
si  haberet  pro  oculis  ipsum  archjepiscopum.  In 
brevi  et  sine  grandi  labore  dilapsum  ordinem  et 
violatam  fraternam  concordiam  pulchre  reformav  it, 
peroptimamque  virtutem  pur»  confessionis  in  fra- 
tribus  iilis  invenit,fortivarumque  et  pubiicarum  vi- 
giliarum  et  orationum  indefatigatam  assiduitatem, 
Ciausam  immo  sertam  januamhospitalitati  aperuit, 
domos  dirutas  atquedeformesdignas  ipsius'^*  ar- 
chyepiscopi  hospitibus  atque  loci  abbati  reparavit, 
nichil  umquam  passus  menssB  fratrum  de  statuto  im- 
minui.  Inter  vetus  et  novum  120  carratsB  vini  aec- 
clesiffi  illoanno  provenerunt.  In  hospitibus  et  plu- 
rimum  monachis  et  regularibus  canonicis  multa 
expendebat,  quippe  qnibus  et  janua  et  mensa  ejus 
semperpatebaLMagni  etetiam  majoresde  aBccIesia 
sancti  Lamberti,  qui  propter  Alezandrum  adhuc 
erantextraLeodium,  magnumapud  eumfrequenter 
habebant  refugium;  nunquam  tamen  egebat,  quin 
magis  semper  abundabat.  Diligebatur  a  familia 
flBccIesi»  valde,  eo  quod  tractabat  eam  honorifice 


A  et  Theutonicorum  disciplinato  more.  Gum  Judeit 
frequenter  lene  habebat  colioquium,  non  disce- 
ptando  neque  exprobrando,  sed  duritiam  cordis 
eorum  palpatu  et  fricatione  qua  opus  erat  emoi- 
hendo ;  quam  ob  rem  itaamabatur  abeis,utetiam 
muliere  eorum  irent  videre  eam  et  alloqui. 

1 7.  Fl  uctuabat  adhuc  graviter  Leodiensis  aBcdetia, 
nec  certamspem  designatirectorishabebat.  Frater 
ducis  GodefridiLovanii,  Adelbero  primiceriut  Met- 
tis^  jam  tunc  multis  eratin  ore  et  in  diesrumor  et 
opinio  de  ipso  magis  accrescebat.Porro  sub  eo  spatio 
temporiscausaimperatorisadeooumapostoiico(406) 
in  pacem  etconcordiamrediit*^'(407),ut  oum  suis 

B  imperator  a  predictaexcommunicationeabtolvere- 
tur.  Alexander  inolita  sibi  prurigine  necdum  dit- 
posita,sed  Leminisydre  oapitibus  circa  precordia 
ejus  anhelantibus,  iimaft  aureat  atque  argenteas 
preparat,quibusavarorum  manuset  animot  adsa- 
tisfaciendum  ambitioni  suib  acuat.  Lenitutettet  ei 
talibus  instrumentis  asper  ei  priusanimusepitcopi 
Goloniensis  Frederici,  sed  Rodulfus  abbas  tunc 
Sancti  Pantaleonis,  cum  auxdio  decani  majoris 
domut  Egeberti  eteorumquierant  de  parte  defun- 
cti,  spem  vanamambitiosi  hominis  prorsut  ezina- 
nivit.  Itaque  Alexander  ubisepius  j9xperitur  conaUis 
suos  frutrari.  ccspta  vel  dissimulat  vel  omittit.  Fii 

^  tandem  de  Adelberone  Leodii  assensus  *^*,  imperat 
tori  presentatur,  dono  episcopaiia  manu  ejus  in- 
vestitur:  Coloniam  consecrandus  ducitur.  Exhibent 
se  ibi  fratres  nostri  caBnobii  videlicet  sancti  Trudo- 
nis,  abbatemque  suum  repetunt  auxiiio  fiBcclesitB 
Leodiensis,  adveneratquoquepro  eorepetendo  Ste- 
phanus,domnus  noster  Metensis  epiaooput.Grandit 
erat  inter  eosproeodecertatio,aUi  ut  utratque  ab- 
batias  haberet,  ahi  ut  illam  sancti  Pantaieonis  retL 
neret.  Neutrum  illi  placebat,  animut  ejut  ab  pri- 
mam  sponsam  redire  intendebat.  Ret  eo  procestit 
ut  adhuc  invettitus  sancti  Pantaleonis  abbatia  ad 

j^  nostram  honorifice  rediret  et  iil>ere  reinvettitua  ea 
de  quainjusteexturbatur  fuerat  atque  seoure  pot- 
tidensdeliberaretsecum,  quidaibi  meliut  agendum 
esset.  Quod  et  ita  factum  ett.  Saorato  epiacopo 
Adelberone  (An.  iI23}(408),cumeorediitL6odium, 
refocillatusque  ibi  pauxiilum,  reintroductut  est  ia 
abbatiamet  coBUobiumnostrum  per  Haynricumar- 
chydiaconum  (/tm.). 


EXPLICIT  LIBER  UNDECIMUS,  INCIPIT  DUODECIMUS 

I .  Diet quibus  extra abbatiam  f uit abbas  Rodulf us  et filius ej us 0 tto  redditibus  abbatiaB ad  libiium  suum 
fuerunt  2  anni  et  mense  5  (409)  {an.  1121  Apr.  -—  abutebantur,  neque  solum  eis  sed  qu6B  apud  nos 
ll23Jun.),  infra  quosadvocatusnoster  Gyslebertus     episcopoquoqueMetensidebentur.Necsacritetiam 

VARLE  LECTIONES. 
•♦*  jpsi  1.  i\    •*•  Anno  4128  interpoUUar  in  margine.    •*•  Anno  1123  interpolator  in  margine. 

NOTifi. 


(404)  Seditannit  1127-1 131»  tettante  annalitta 
Saz. 

(405)  vu  Idus  5^«  Rodulfut  in  epittola  tupra- 
laudata. 

(406)Ga]izton. 


(407)  WormatiaB. 

(408)  Cf.  Annalet  Leodientes  ad  Jl  a.  Mon.  Germ« 
SS.  IV. 

(409)  Imo  3»  ulex  taqiiintibiia  patol* 


173 


GBSTA  ABB.  tRODON..  —  LlB.  XH.  —  dONTlNUATlO  I. 


4n 


loeis  dignamexhibebanirevereDtiaiUfCuui  incella  A  Domini  ad  Abraham  posset  obedire  :  Egrederede 


abbads  qoasi  io  propria  domo  maneQs,no\  ae  nuptffi 
sos  (4IOcommixtionejuxtasacratae  turris  parietes 
filias  non  abstineret.  Re?erso  autem  abbate  post 
dies  aliquot  pentecostes^  atque  cum  occursu  longe 
a  Tilla  muHorum  hominum  et  majori  gloria  cnm 
processione  suseepto  quam  contumelia  exiTisset, 
adYoealuset  filius  ejus  cella  abbatis  abstinuerunt, 
et  direptis  sibi  queBcunque  tuno  poterant,  futuris 
reditibasrenuntiaverunt.  Ira  tameneorum  et  indi- 
gaatio  et  odium  adversum  abbatcm  non  erant  pro 
hoc  imminorata,  sed  in  occulto,  ut  ita  dicam,  am- 
pliorata ;  nam  propter  episcopum  Leodiensem  Adal- 


ierva  et  decognaiionetua  {Oen.  xn,  \) :  atqueillum 
psalmistae  veraciler  psallere  :  Elongavi  fugiens  et 
mansi  in  solitudine  (Psal.  uv,  8).  Intendebat  ergo 
animum  Romam  ire,  atque  in  itinere  religiosorum 
virorum  consilio*quod  intendebatysiagendumesset 
peragere»  deinde  ut  perageret  apostolica  firmari 
benedictione. 

3.  Interea  Aiexander  privatus  et  quietus  sub 
AdalberoneepiscQpo  vivebat,honoribus  contentus 
quos  prius  possiderat.  Incidit  et  illi  in  mente,  ut 
Romam  pergerat,  et  de  perturbationibus,  quas  in 
SBcclesia  feceret,  ultra  communem  absolutionem 


beronem  qni  eum  diligebat  et  reverebatur  et  de  ^  quamacceperatysingularemsibiasummipontificis 

gratia  impetraret.  Honorius  (411)  post  Galixtum 
Roma  tunc  presidebat.  Prius  vero  reconciliati  ipse 
et  abbasRodulfuSyperegrinationemsuamper  Sanc- 
ctum  Egidium  aggressi  sunt  (412)  simul  cum  omni 
dilectione  et  bono  affectu.  Cumque  emensis  Alpibus 
intrassent  Italiam  (an.  1126-1127),  pervenerunt 
Hose,  quffi  Senis  villa  dicitur  alionomine  (413),una 
de  nobilioribus  civitatibus  TuscieB.Ubi  cum  perno- 
ctassent,  mane  egressi  inciderunt  in  predonet^circa 
meridiem,  et  captivi  abductiper  devia^perdiderunt 
omnia  suffi  peregrinationi  necessaria.  Vix  tandem 
postmagnumlaborem^  post  multum  timoremcum 
parvissimis  sumptibus  equos  receperunt,  neque 


GoloDia  secum  reduxerai  et  ad  locnm  nostrum 
remiseraty  non  erat  quisquam  eornm  ausus  qui  in 
manifesto  ei  adversaretur. 

2.1taque  reversus  multis  modisdilapidataminve- 
niteccIesieBsubstantiam,et  debitis  et  usuris  graviter 
oppressam.  De  eis  ergo  qus  Deus  ei  foris  dederat  et 
lecnm  attulerat  et  cotidie  amministrabat  communem 
ecclesiffi  anxietatem  maxime  de  debitis  et  usuris 
reievabat.  Nec  multummoratus,  celiam^qu»  juxta 
majorem  torrim  posita  erat,  quasi  leprosam  habens 
exosam  propter  supradictorum  cohabitationem,  et 
quia  vestutate  corruptisatquefractistrabibusfacili 
sumptu  non  poterat  reparari,  fregit  et  funditus  de- 


Btruxitguxtaaliam,quamipseolimconstruxerat,no-  r  tamen  a peregrinatione  destiterunt.Itaque  Romam 


vam  pro  veteri  coastruens.congruam  hospitibus  ne 
cessariis  appendiciis,  cappelia  quoque  et  viridiariis, 
(^'tts  lapides  ad  opus  domus  dormitorii  extraxit, 
et  fondamento  uniusparietis  versus  orientem  jacto 
extra  terram  aliquantulum  anno  illo  eduxit.Habe- 
bat  etiam  et  ob  aliudexosam,quiaapta  fueratolim 
reeessibos  prophanorum,  qui  de  juncta  illa  sacra 
tnrre  struxerant  sibi  belhcosum  presidium.quod 
etadhuc  posse  fieri  sibi  posterisque  suis  timebat. 
Pulsatas  enim  nsque  ad  graves  in  jurias  et  inimicitias 
per  advocaUim  Gyslebertum  aliquando  fuerat,  ut 
simolin  ea  milites  suos  ponerent  propter  utriusque 
de  villam  seeuritatem,  sicut  cum  eo  fecerat  abbas 
Th^ericus,  et  ante  eum  cum  eodem  advocato 
oppidani  suisvicibus.  Quade  remulta  de  ea  turre 
evenerant  mala,  et  in  adjuncta  ei  caminata  perpe- 
trata  fuerant  plurima  fiagitia.  Ob  hoc  igitur  eam 
fregit,  ut  turris  amodo  minus  apta  esset  sedilio- 
sorum  munitioni,  etdomusDeinonprophanaretur 
amplins  abeis.  Gumque  aliquando  solus  sibi  sederet 
et  eromnas  preteritosque  labores  suos  recogitaret, 
atque  in  inquietudine  qua  manebatlocum  defleodi 
peceata  sna  se  habere  non  videret»  coepit  valde  tri- 
•tari  et  mestus  esse  et  de  fuga  et  linquenda  sibi 
patria  cogitare.  0  quotiens  cupido  licet  merenti 
revoWebat  animo,  si  forte  nmquam  libere  voci  illi 


pervenieotescum  minus  consolationis  etcompassio- 
nis  quam  sperarent  tam  secundnm  Deum  quam 
secundum  homineminvenirent,  ad  sanqpi  aposto- 
lorumlimina  etaliorum  multorum  sanctorum  suffra- 
giadevolese  contulerunt,  satisfacientes  votis  suis 
lacrimis  et  precibus,  prout  erat  unusquisque  sibi 
conscius. 

4.  Ubi  cum  per  aliquot  dies  morarentur,  et  de 
apostolico  et  de  his  quee  circa  eum  erant  viderent  et 
intelligerent,  qu»  dicta  sibi  domi  credere  non  vel- 
Ient,indiversas  animi  partesferebantur,  plurimum 
Rodulfus  abbas,qui  sibibene  conscius  erat  pro  quo 
terram  egressus  fuerat.Cumque  vigilans  nocte  ali- 
quando  jaceret,  et  die  in  aecclesiis  solus  Rom»  re- 
sideret,  diligenti  cura  etsoUicito  retractabatanimo 
quee  peregrinationis  suffifuisset  intentio^  etde  ea 
revelata  religiosisvirisquld  in  itinere  didicisset  ab 
eis.  Sollicitabat  etiam  eum  hocnon  parum,quiaad 
ea  quffi  cogitaverat,  si  essent  explenda,  cuncta  ei 
jam  surrepta  fuerant  necessaria.  Praeterea  terram 
*«^,  ad  quam  ulterius  disposuerat  peregrinari,  au- 
diebat  pollutam  esse  inveterataheresi  de  corpore  et 
sanguine  Domini.  Sed  et  de  consiiio  unimee  suee  et 
eorum  qui  sibifuerantcommissi  nichil  aliud  audie- 
rat  a  religiosis  viris,  nisi  quod  domi  didicerat  ex 
ecclesiastica  disciplina  et  libris  communibus  tam 


•w  terra  i.  1* 


VARLE  LECTIONES. 
NOT^. 


(410)  Bertha,  Mm  Godfridi  de  Buchaia,  domini 
ds  Robemont ;  of.  Mantelius  p.  78. 

(411)  Seoimdus,  anois  1124-11^0. 


(412)  De  tempore  vide  paulo  infr«i. 
(412  Sena. 


175 


RODULPI  ABBATIS  S.  TRUOONIS 


176 


nobisquam  illis.Superhoc  accreveratei  passio  jam  A  postea  reveretur  et  honorat.  In  reditu  autem  suo 


dudum  in  clune,  quam  pbysici  solent  chyam  *^' 
appellare  ;  ea  oum  gressum  ei  pertringei  et,equitare 
etiam  sine  continuo  cruoiatu  non  sinebat.  Talibus 
a  proposito  revocatus  necessitatibus  salutatis  san- 
ctorumpatrooiuiisetapostolorumosculatisliminibus 
acceptaque  apostoUca  benedictione,  intendebat  cu  m 
prsdicto  sociorepatriare.  Gumque  ad  supradictam 
urbem  Hose  redissent,  omnia  qusB  sublata  eis  fue- 
rant  a  predonibus  preter  spem  inyenerunt  sibi  re- 
collectaa  suis  hospitibus  et  a  cunctis  urbisciyibus 
Magnum  Dei  etoccultum  judicium,ut  Romam  per^ 
Tenirent  pauperes  et  domum  redirent  divites.Quid 


nativitatem  Domini  Placentiee  celebraTerttnt,et  in 
crescentibus  byemalibus  periculi^  Augustam  ci?ita- 
tem  (4)7)  transeuntes,  ad  Yillulamqufie  est  in  peie 
montls  Jovis,  ques  Yocatur  Restopolis  (418),  oum 
difficuitate  morti  proxima  peryenerunt.  Ubi  neo 
anteire  yalentes  nec  retro  propter  aitissimos  ni- 
yium  aggeres,  octayas  Domini  egerunt(aii.  4429 
Jan.  i),  et  post  aiiquot  dies  premonstrata  eis  a  pre- 
ducibus  maronibus  difflcillima  yia  —  marone8(419) 
enimjappellantyiarum  premonstratores — subaotis 
dttobus  miiiariis  Theutonicis,  ad  Sancti  Remigii 
yiilulam  (430)  in  ipsos  Joyis  monte  peryenerunt.In 


moror?Per  multas  animitribulationes^permultas  ^  quo  loco  tanquam  in  mortis  faucibus  coagulati. 


oorporis  passiones,  per  exitialia  montis  Joyis  (414) 
perioula  recepit  eos  tandem  ciyitas  Basilea.  Alexan* 
derinde  remeayiteques  per  Burgundiam,  abbas 
Rodulfus  naufragosoReni  nayigio  usqueprope  Co- 
loniam,  quoniam  propter  supradictam  passionem 
ferre  non  poterat  jugem  equitationem. 

5.  Paulo  post  '^*  Adelbero  Leodiensis  episcopus 
in  pace  requieyit  (41 5)  (an.  4128  Jan.  I),yir  simplex 
etrectu8,Ienis,pudicus,sine  ayaritia,bonis  moribus, 
nobilior  nobilibus.Statim  male  sanata  cicatrixye- 
teris  morbi  Alexandri  bis  prius  effiracta,tertio  jam 
erupit,  et  ad  episcopatum  anhelansutlupus  ad  di-  q 
lapsam  sibi  predam,omnem  pudorem  Deique  timorem 
postponere  ccepit.  Sed  quid  melius  tacenda  quam 
maledioenda  in  auribus  hominum  proferre  yolumus  ? 
Asseoutus  est  quodyoluit.  Quomodo  ?  Sicut  Deui 
noyit  I  Gladebach  coenobio  saneti  Viti  consecrationis 
ejus  di6sfuit(416),resmira  !  ab  archyepiscopoGo- 
loniensi  Frederico,  qui  tanta  m  eum  egerat  antea. 
Atilleimbutnsantiquitus  yiciisayariti»^  subtrahere 
80  non  poterat  a  seryitute  idolatriee  per  exerctiiu  m  sy- 
moni»,  quaproptera  suisciericis  agitatus,  ante 
apostolicum  Honorium  Romam  est  inyitatus. 

6.  Tuno  illi  yisum  fuit  utile,  si  abbatem  Rodui- 
fam  8eoumpossetducere.Abbasnon  recusat^neque 


manebant  nocte  et  die  sub  periculo  mortis.Angustia 
yillulee  tota  completa  erat  peregrinor  um  multitudioe 
£x  altissimis  et  scopulosis  rupibus  rueban t  f requen- 
ter  *^''  intolerabiles  omni  opposito  niyium  aggeres 
ita  ut  aliis  jam  collocatis^aliisadhucsupersedentibus 
mensis  domos  juxta,  eos  prorsus  obruerent,  et  in- 
yentos  in  eis  quosdam  suffocarent,  quosdam  oon- 
tritos  inutiIesredderent.Subhac  jugi  morte  aliquol 
dies  in  infausta  yillula  ilia  fecerunt.  Tuno  sponta 
applicantes  se  peregrinis  monti8marones,grayem 
indicunt  eis  mercedem,  ut  temptatam  yiam  aperi- 
rent,  pedites  peregrini  eis  sequerentur^  equi  post 
illos,sioque  trita  yiaplanaretur  dominisqui  deiica- 
tiores  retroyenirent.  Itaque  marones  capitibaspro- 
pter  nimium  frigus  filfro  pilleatis,  manibusyillose 
eyrothecatis,pe<iibus  ootumis  munitisatquesubtas 
a  planta  ferreis  aculeis  propter  lubricam  glaciem 
armatiSyhastas  longas  adpaipandam  sub  alta  niye 
yiam  in  manibus  ferentes,solitam  audenter  ingrtttai 
suntyiam.  Summum  mane  erat,atque  eum  sununo 
timore  et  tremore  sancta  mysteria  peregrini  ^oele- 
brantes  atquesumentes,ad  instantismortis^ingres- 
8um  se  preparabant.Gertabant ;  siquiseorumproro 
sacerdoti  confessionem  suam  dare  posset,  et  oum 
unusnon  sufficeret,passim  perascclesiam  inyioem 


tantum  proptereum  quantum  propter  insitum  ei  j^  sibisuapeccataconfitebantur.Gumhaecinaoolesia 


adhuo  prioris  peregrinationis  su»  desiderium  im 
perfectum.  Hyemalis  tota  fuit  hsBc  profeotio,atque 
iccirco  rix  tolerabih8corporihumano;itumtamen 
est.  RomiB  positis,  soporato  nocte  abbati  a  furibus 
et,  ut  dicebant,  yicini,  a  proprio  hospite  ablatum 
esteiquod  parayerat  ad  peregrinandum  su6eanti- 
qu8B  etnoysB  yoluntati.  Decidit  igitur  ibi  prorsus  ab 
iterata  intentione,  quia  secundum  quod  poterat 
conjicere,  putabatyoluntatcm  Dei  noa  esse.  Alexan- 
der,infuso  sibi  ab  apostolico  Honorio  yino  salubris 
increpationisetoleopaternfiecommonitionis,domum 


cum  summa  deyotione  agerentur,  percrepuit  per 
plateam  luctuosissimus  luctus  ;  nam  marones  per 
ordinem  de  yilla  egressos  subito  lapsus  rupibns 
instar  montis  densissimus  niyis  globus  deoem  in- 
yolyit,et  usque  ad  inferni  locum  yisus  est  extulisse. 
Qui  huj  us  infausti  mjsterii  aliquando  conscii  fuerant. 
precipiti  cursu  ad  hunc  homicidam  locum  yeiocissime 
ruerant,  et  effossos  marones,  alios  exanimes  in 
oontis  referebant,  alios  semiyiyos,  alios  contritis 
ossibus  in  manibus  trahebant,  illa  maritum,  illa 
fratrem,  ille  et  iUe  illum  et  illum  se  amiaisse  clami- 
tabant.  Tam  horribiliocoursu  '^  peregriniexeuntes 


oum  abbate  Rodulfo  repatriat,  quem  in  omnlbus 

VARli£  LECTIONES. 

^'  soiaticam  D.  ^*  Anno  Domini  1128.  interpolalor  in  margine.  '^^  deest  i*.  348  cursu  1*. 

NOTiE. 

(414)  S.  Bernhard. 

(415)  Gf.  Annales  Leodienses  et  ^gidius  Aureee- 
Tallis  23. 

(416)  iEgidius  c.  24  dicit  xy  Kal.  April.  Alexan- 
drum  dono  regali  episcopatum  obtinuisse,  et  pro- 
bat  AnselmusGemblacensis  Mon.Germ.  SS.  VI  (Pa- 
trolog.  1.  GLX).  Auctor  innuere  yidetur  conseora- 
tum  esse  Alezandrum  die  sancti  Viti|  i.  e.  15  Jun. ; 


yide  de  hac  re  adnotaUonem  Layalleyi  apud  Ernsl 
111,  18. 
(4i7).  Aosta. 

(418)  V.  CI.  G.  L.  Qrotefend  mcmente  estEstrou- 
ble,  EtroubIe,in  pede  montis  Joyis,  infraS*  Remj. 

(419)  Vel  hodie  marronniere  yooantor.  PsaTs. 

(420)  Saint-Remy. 


m 


GESTA  ABB,  TRUDON.  —  LIB.  XII.  ^  CONTINUATIO  I. 


178 


desodesia^tenitipaiiliiluiiihesitaYeraDtyetideiii  A  Godelridum^  regnietimperatorisinimicampropter 


timenles  sibi  faturum,  quantocius  Restopolim  re- 
iDferunt.  De  difficultate  visnulla  ut  prius  questio, 
plaoa  Tidebatur  eis  pro  effngiendo  mortis  periculo. 
Ibi  aeta  epyphania  Domini,  et  expectato  sereno  ae- 
re,  condnctis  maronibus  mortiferam  Yillulam  re- 
peCant,  et  timore  mortis  pedibus  velocitatem  pre- 
bente»  die  illa  usque  ad  mediom  montis  modo  re- 
ptandOy  modo  ruendo,  yix  tandem  perreniunt.Se- 
qoeati  die  (Jan.  7),  recepto  aliquantulum  spiritu, 
propbana  Jovis  sacra  effugiunt,  et  ad  patrium  so- 
iamtendentes  sinegrayi  difficultate  perveniunt.Sed 
afobaa  non  ita.  Nam  cum  propter  asperitatem  hye- 


ducatum  '^^qui  abj  udicatus  f  uerat  illi  et  datus  Guale- 
ramno  Leml)urgensi  comiti,adYocatoDostro  majori 
(422).  Galamitas  hujus  dissensioDis  ex  majori  parte 
flscclesiaB  nostraB  incubuit ;  qusecumque  ex  nostris 
subjacebant  advocato  et  exduci  aut  cremata  aut 
vastataautservienliaerant  illis  etsuis.Quantoerant 
nobis  viciniores,  tanto  et  iDfestiores.  Solum  resta- 
bat  Dobis  oppidum  et  ccBDobium,  in  quibus  non 
audebant  adhuc  prophanas  ponere  manus.  Erat 
autem  advocati^**permaxima  intentio,  ut,  quiasine 
omni  munitioueerai  oppidum  Dostrum^vires  suas  et 
Lovauieasium  ia  ipsum  iatroduceret»  etoppidanos 


mis  et  difflcultatem  itineris,  tum  propterincommo-  B  hospitii  dissipatione  gravatos,  postremo  captivoi 


ditatem  corporiscontractis  dietisjento  vestigio  est 
eos  subsecatns,  sed  usque  in  patriam  non  assecu* 
tna.  QnaproptercumparvocomitatutransissetBisun* 
tiiim(42i),civitatem  metropolitanam  Burgundiw, 
a  maligno  tjranno  exceptusest  insidiis  altera  die, 
atqoe  per  jugosa  et  saltuosa  devia  fatigabiliter  di- 
duetas  etdistractus  tribus  diebus,  demum  spolia- 
tos  necessariis,  in  itinere  permissus  est  abire. 

?•  Jamigitur  Roma  secundo  reversusymodicum- 
qoe  ab  itinens  vexatione  recreatus»necdum  tamen 
reqoiescebat  a  priori  desiderio,  si  forte  requiem, 
qoam  extra  patriam  quesierat  nec  invenerat,  in 


abduceret.  Sed  providentia  abbatis  malignitatem 
ejusprudenticonsilio  avertit.Egit  enim  apud  domi- 
num  suum,  Metensem  episcopum  Stephanum,quod 
Alexander  episcopus  Leodiensisabbatiamnostram 
et  oppidum  sub  patrocinio  suo  suscepit  J  uraverunt- 
que  sibi  invicem  fidem,  consilium  et  auxilium  epi- 
scopalesetoppidani.Quafiduciarenovarecoepenmt 
fossati  vetustatem,firmaveruntque  quaiemin  plano 
terra  nostra  nunquam  habuit  munitionem.  Quam 
ob  rem  crescebatvehementissimeiDmajusetmajui 
malum,dis8eDsio,hiDc  fureate  Lovaaiease  exduce, 
hiuc  comite  Gysleberto.  Moaachorum,  clericorum 


propria  iofenire  valeret.  Sad  manus  Domini  diu      substantiis  tamin  villis  quam  scciesiis  nunquam 


antea  saper  nos  extenta,  et  necdum  abbreviata, 
adjedt  adhuc  per  solitum  angelum  ir®  su»  mini- 
stmm  percattte  locam  nostrum,et  commonefacere 
prevaricatoresrediread  corsuum.Advocatumeaim 
noslram  eomitem  Gyslebertum  et  filium  ejus  Otto- 
nem  spirita  suo  malo  repleri  permisit,  et  in  omne 
qaod  erat  contra  jus,  contra  fas,  ad  deprimendam 
Bedesis  familiam  irrevocabiliter  suscitavit.  Gom- 
monitus  homiliter  ab  abbate  Rodulfo,  iocrepatus 
frequentera  Lemburgeuse  duce,domino  8uo,Gua- 
ieramno,  proclamante  etiam  super  eum  domino 
Bostre  Mettense  episcopo  Stephano^  pro  pertinacia,  | 
pro  oontumacia  abjudicatus  est  tandem  legitimo 
jndieio  ab  advocatia*^'.Etquia  erat  homo  pertiua- 
cis  animi  et  non  multi  consilii,  contigit  ei  sub  eis- 
dem  diebosculpis  suis  ezigentibus,ut  comitatus  et 
benefieium,  qusBhabebat  de  Leodiensi  episcopatu, 
proclamante  episcopo  Alexandroaparibus  ei  abju- 
dicarentur.  Quid  faceret?  Vires  quibus  supradictis 
dominis  resisteret  non  habebat,  animositas  eum 
quiescere  dod  siaebat,  seditioaem  movit  ia  regao 
leandaium  ia  populo. 


parcebaat,omaem  sexum,omaem  6Btatem,omDem 
ordiaem  captivantes^  diris  cruciatibus  usque  ad 
mortempro  redemptioaeexaminabant.His  aliisque 
cuipis  exigentibus  excommuaicaatur  Lovaaieasis 
exdux  et  comes  Gyslebertus  cum  suis  onmibus. 
Obsidetur  post  hesc  Durachium  ab  episcopo  Leo- 
diensi  Alexandro  et  duce  Lemburgense  Gualeram- 
no  **',  ad  quod  liberandum  movit  exercitum  Lo- 
vaniensis  domus  Godefriduset  cumeo  Plandrensis 
comes  Theodericus.  Durum  commissum  est  proe- 
lium  ante  ipsum,  pugnatum  est  acriter  (an,  1129, 
^  Aug,  7).  Yicti  fugerunt  Lovaniensis  et  Flandrensii 
comites,  ceciderunt  iu  ipso  prelio  ex  hostibus  pius 
quam  400  homiues  (423).  Bediit  circa  castellum  ob« 
sidio,  sed  diu  teaeri  dod  potuit  propter  iastaotem 
messem  ia  Augusto.  Soluta  est  ergo,  sed  tyraaao- 
rum  permaasit  dissolutio  iaigae  etgladio.Subtali 
calamitate  et  aagustia  licetde  victu  et  vestitu  mul- 
tum  atteuuata  esset  fratrumsubstaatia,  utpotequi 
tribus  aaais  subjacueruDth^jus  passioaijtamea  ob 
hoc  aec  discipliaa  eorum  tepuit  uec  aumerus  de- 
crevit.  Cum  autem  complacuit  ei,  ia  cujus  maau 
suDt  omnium  potestates  et  omnia  jura  regnorum,et 


8.  Contulit  ergo  se  ad  exducem   LoTaniensem 

VARLE  LECnONES. 

en  Bodem  anno  Domini  1138  interpolator  in  marg.  *^  Lotharingie  interp.  in  marg.  ***  Giselberti 
mienf.  ^*  anno  Dominill29  inierpolator. 

NOTiE. 

(42i)  Besancon.  les  Erfurteases  ad  H29.  Yide  Ernst  III,  i8,  Godefri- 

(42f )  Qaod  factum  esse  anno  i  128  testantur  An-     dus  Staufensium  pati  favisse  Tidetar. 
nales  Rodeases,  et  apud  Mirasum  IV,  197  in  tabuia         (423)  Gf.  de  hoc  prfieiio  aum  legontur  apud  An- 
qaadam  occurrit  die  13  Jun.  1 128  dux  Paganus,  i.      selmum  Gemblacensem  ad  a.  1129  et  in  Ann.  Bo- 
e.  Gualeramnus.  Sed  tantum  terram  inter  Rhenum     densibus. 
it  GeUm  flotioi  potnitobtinere,  ot  probant  Anna- 


155 


RODUFFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


156 


paz  abbati  et  flBCclesi»  est  reddita,  et  qaoniam  de  A  Domine  Ruze!»,  suis  snmptibus  unum  pjlanum 


reparando  moQasterio  propter  yafttitatem  ej  us  despi 
r8bat,etmanu8  apponere  propterpaupertatem  noa 
andebatyconvertitse  ad  edificandam  quartampar- 
tem  claustri  versusaquiionem  ezlignorummateria, 
siout  erat  pars  illa  qu»  ad  orientem  respiciebat, 
cum  prius  amhes  viz  daudereutur  sepe  humili  et 
▼etustate  discissa.  lilam  versus  orientem  hal>ebat 
pro  fratrum  dormitorio,  versus  aquilonem  pro  in- 
firmorum  domu,  s  ubque  uno  ipsius  tecto  dom  us  erat 
lavatoria,  domu8elemosiDariaetcurticula(3d3)afite 
cum  posticio.  fizitusdeclaustroetintroituspulcher 
etamplus,  in  quo  mandatum  (364)  paupernm  agebatur 
etcurticula  ante  portaclaudebatur ;  superius  grana- 
rium,  inferius  duflBcamerne,  una  in  quavestimenta 
fratrum  camerarins  reponeret,  aliain  qua  consue-  B 
rentur.  Deinde  domus  infirmorum  habens  f umariam 
sive  focariam,  capellulam,  lobiam  (365),  cameram 
dispensatonam^cameram  priTatamaliamque  priva- 
tiorem,  ortum  (366)  ante  eam  postihus,  tabulis, 
spinis  munitum,  ut  esset  ez  aere  et  viriditate  infir- 
raorum  aspeclihus  refrigerium.  De  domo  illa,  qu» 
priuB  erat  quasi  carcer  infirmorum  fecit  cenrisas  et 
vini  cellarium,atqueadezteraintroeuntium  aptum 
hospitibusprepositi  habitaculum.  Qnse  prius  oeUa- 
rium  fuerat,  fecit  pulchram  et  amplam  sihi  et  ma- 
jorihus  hospitihus  caminatum,habentem  ab  utroque 
latere  duas  alias  uBibus  hospitantium  necessarias, 
ez  quihus  aptus  et  secretus  in  monasterium  est 
introitus,interclu8amanica  a  monasterio,  factoque 


pnma  c<Bpitedificare.Goepit,erezit,consummavit ; 
Deus  *^^  retribuat  ei  sancti  Trudonis  meritis.Uanc  imi- 
tatus  quidam  Lihertus,  de  hac  majori  curte  nostra 
viUicus,  aliud  juzta  eam  incepit  et  consummavit. 
Post  istos  oppidani  nostri  de  suis  fraternitatibus 
quatuor  inceperunt  pylaria,  et  duo  reliqua  sunt 
imperfecta.  Perpendens  ergo  ahbas  Rodulfus,quia 
voluntas  Dei  erat  et  sanctorum,  spiritu  recepto, 
aliis  intermissis,adillud  tantum  opus  non  segniter 
se  accinzit.  Itaquepylariistantolahoreet  consUtura 
erectis,  qualem  nemo  novit  qui  non  interfuerit,  in 
hrevi  tempore  de  choro  usque  ad  turrim  utrosque 
parietesDavisBeoclesiaB  pflane  usque  ad  consumma- 
Uonem  perduzit. 

14.  Sed  diaholus  orescenU  invidens  operi,  cum 
turhaUs  regni  prinoipihuB  adversus  imperatorem 
Ueynrioum  quartum  videret  locum  impediendi  opu8 
nostrum,  partes  fecit ;  et  propter oomitem  Gysleber- 
tum,  advooatum  nostrum,  imperatorem  deserere 
nolentem,  et  ducem  Godefridum  Lovaniensem  im- 
peratori  adversantem(367),  irruptio  facta  estah  eo 
in  oppidum  nostrum.Nam  stoliduspopulus  preter 
corporumcommuniaarmaetpeotora  stulte  audacia, 
nuUa  preperaverat  adversus  eum  repugnationis  ma- 
chinamenta ;  fossatum  oppidi  detritum  etdirutum  et 
plus  quam  centum  loci8pervium,porta  nulla,  lerra 
locoponUum  conUnua,  ligna per  stratanuUa  trans- 
versa.  Stulte  tamen  audaz  et  male  ante  securaa 
populus  ruit  ei  ohviam  obduraUs  pectoribus,  con  tra- 


in  ea  ad  UtulumsancULamberti  martyrisoratorio,  q  qaeomnium  hominumspem  diune  intraret  vinii  ei 


hospitibusvolenUbuB  missam  audire  veldioerecon 
gruo.Inpariete  huJuBmanichae  versusmonasterium 
est  fenestra  ab  utraque  parte  vitrea,  quae  lumen 
fundit  et  inmonasterioetinhoe  hospitumoratorio; 
lumen  hoc  lurocurat  custos  de  5  soUdis  qui  veniunt 
ei  de  SBoolesiade  Alost.  De  hocquoque  oratorio  est 
introitusinaUamcaminatam^quamipseabbaslatam 
et  altam  simUiter  hospiUbus edificavit cum neceaea- 
riis  ejusappendieiis,ut  nonhaberentfratres  inquie- 
tudinem  dehospiUbus  inclaustro,neque  necessita- 
tem  ezire  propter  eos,  sicut  ante  solebant,  de  suo 
refectorio.  Sunt  et  atriaet  porticus  antehas  utras- 
quecaminatas^et  viridiarium  spaciosum  et  delecta* 
bileho8pitibus,cum  pluribuslignis  diversosfructus 
fereoUbus.Dequihus  pseneomnibus  nichU  invenit, 
nisi  Bitum  horrihilem  et  dirutas  raaceria8,qaando 
abbaUam  est  ingresus.  Et  cum  de  reedificaUone 
monasterii  propter  horrihUem  vastitatem  ejus,  ut 
diziy  desperaret,  et  propter  tenuem  ttcclesis  sub- 
stantiam  aocingerese  ad  tantum  opus  formidarei, 
inspiravit  Deus  cuidammatronaede  oppido  nostro 

VARIifi  LEGTIONES. 
*!•  qun— remanserunt  denuntD 
NOTA. 


manu  obsUterunt,  et  bis  et  semel  violenter  ingres- 
8um  bis  et  semel,  facta  magna  strage  oorporuni 
eorum,  croento  vesUgio  ejecerunt.  Sed  terUo  pre- 
valentes  hostes  mulUtudine  et  securiores  nostris 
ferreo  tegmine,  compulerunt  nostros  intra  atriuin, 
quod  tantum  munierant  contra  eum.  StaUm  omne 
oppidum  usqueadSS  domosignefuitooncrematUDi, 
qus*io  paludis  benefioio  remanserunt.lnterea  mili- 
tes  circumquaque  discurrentes  omnia  nostra  diri- 
piunt,  non  amplius  aeoclesusquam  domiciliis  parount, 
manequeabeuntes,quicquidsupereratdepopulationi 
igni  tradunt,  omnes  nostras  vUlas,  quae  ilU  super- 
D  fueruntincendio  suos  mancipare  fecit  duz  suo  suo- 
rumque  serviUo .  Quam  nostram  calamilatem,  quam 
trisUmetro  bis  desoripsitabbas  Rodulfus,  prosahic 
iterare  ooiosum  duzimus.  Hoc  ***tantum  hic  deeo 
attingimus,  quod  multam  peperit  ei  iadignaUoneai 
et  fomitem  odU  apud  eosquierant  ducis,  quoniam 
in  eum  inveoUve  veritatem  ezpressit. 

15.  Tunc  intermissum  est  opus  monasterii,  cum 
eaipsa  die,  eademhora,  quacremabatur  oppidum 


*^  Deus  —  meriUs  dnunt  D. 


•u  hoc  —  ezpreiait  detunt  D. 


(363)  Atrium. 

!364)  AbluUo  pedum. 
365)  PorUcus. 
356)1.  e.  hortum. 


(367)  E  porte  conjuratorum  prinoipum  steUt  cum 
Frederico  archiepiscopoGoloniensietHenrico  duce 
Limburgensi,  testante  Ekkechardo  Urang.  ad  a. 
1414. 


157 


GESTA  ABB.  TRCDON.  —  UB.  X.  —  CONTINUATIO  I. 


158 


operarii  starent  adhuc  super  assurgentem  •"  m  urum , 
jamjamque  posituri  supremo  operi  extremam  manum . 
Videntesenimgravissimi  igDismagnum  periculum 
super  chorum,  super  absides,  super  cancellum» 
celeriter  se  transfhderunt,  et  cum  magno  vit»  susb 
pericQlo  et  intoierabili  asstu  atque  ardore  partes 
iHas  abincendioeripuerunt.Nam  muitis  inlocis  de 
tectora  sub  pedibus  eorum  flamma  erumpebat,  et 
dorsoatquecapitibusminaciterdesuperallambebat. 
Gratias  DeOyparsiUaevasitabincendio,  non  tamen 
sine  aUquo  in  diruptione  tectorum  daropno.Annus 
quohflBC  malanobis  acciderunt  annus  erat  incar- 
natioms  Domini  iii4,  ordinationis  abbatis  7,  14 
Kalendas  Augusti,  feria2,  messe  matura,  anno  a 
eoQcrematione  monasterii  et  danstri  sub  Lanzone 
etLuiponede  abbatia  contendentibus  29.  (368),  a 
concrematione  oppidi,  quee  facta  est  snb  Heynrico 
Leodiense  episcopo  et  per  eum  30  et  pius  modico 
p69). 

iSDox  Lovaniensis,  iicet  malaista  omnia  nobis 
propter  advocatum  nostrumGyslebertum  fecisset, 
majora  tamen  adhuc  minabatur,neque  bona  aBCcle- 
sis  solvendaab  invasiooe,  nisi  prius  fossatum  atrii, 
qaod  contra  eum  elevaverant,  reimpleretur.  Quid 
tnalta  f  Quod  stulta  factum  erat  temeritate,  ut  ita 
dicam^defectum  esttristi  necessitate ;  fossatum  atrii 
repletum  est.Tunc  abbas  Rodulphus  aturre  mona- 
steriipercircuitumversusaquilonemusque  ad  por- 
tam  cortis,  quaa  respicit  ad  orientem,  cumuium 
grandissimsfosseB  nonexterius  sedinterius  sparsit» 
propter  magnum  precipitium,  quod  ea  partecurtis 
intus  deformiter  habebat.  Portam  quoque,  quee 
respiciebat  ad  aquilonem^transtulitjuxta  molendina 
ad  oceidentem,  in  qua  commoda  planitie,  videlicet 
inter  portam  orientalem  et  occidentalem,  puichro 
modo  ordine  suntpositaenecessarieecurtiofiicineBt 
Orrea  duo,  domus  dominicalis,  vasta  habens  per 
drcnitum  suistabulaequis  supervenientium  hospi- 
tom  necessaria,duee  domus  pauperum^alteraaesti- 
niis  ad  habitandum^altera  hyemalecaiefactorium 
4d  reficiendum;percircuitumortus  amenus,pomo- 
ram  herbarumquecommodus  usibus,deinde  pistri- 
nam  post  bracena,  post  eam  divitibus  hospitibus 
coquina,  qnm  cum  expedit  fratribus  est  domus 
Uvatoria  ;  in  medio  et  ante  istas  ofiicinas  puteus, 
Qtiliiicurti  ad  omnes  aquee  usus.  Igitur  repletaatrii 
bssa  et pacata  ducis ira.recepit  eecclesia nostra  sua 
boDa  vacua  et  post  multos  annos  inutiiia.  Deinde 
lequenti  anno  tam  ardenti  animo  ad  reparandum 
Qonasterium  abbas  Rodulphussecoepitaccingere, 
fK>d,nt  itadicam,viz  medituUionoctispoterat  re- 
qoiescefe,  quin  ipse  semperadessetpresens  opera 


A  riis  mane  ante  solis  orium,  vespere  usque  post 
occasum^  ad  instantiam  operis  urgens  eos,  hinc 
lapidi  hinc  ligno  occupatos.  Totos  igitur  parietes 
monasterii  anno  illo  usque  ad  turrim  pereequavit, 
et  trabibus  supra  compositis  fere  percooperuit, 
modico  superexstante,  quamvis  illud  idem  non 
cessaret  cotidie  strenueconsummare.  Tunctandem 
fracta  est  ab  ipso  capellula,  qusB  supra  sepuchra 
sanctorum  Trudonis  et  Eucherii  fere  triginta  annis 
computruerat,  et  circumdata  sunt  sepulchra  eorum 
inferius  muro,  superius  quadratis  tabulis  quadra- 
ginta  preter  aditum*'*  versus  altare  insitis,  ligno 
operoso^dupIiciordine.Gircuibat  hoc  opus  sancto- 
rum  corporibus  reverendum  minor  chorus*  valde 
decorus,  et  invalidis  fratribus  ad  sedeudum  aptus, 
etad  venerandam  et  orandam  presentiam  sanctorum 
corporum.  Per  duo  utrimque  ostiola  introitus  erat 
perminorem  chorumad  aitareet  sepulchra  sancto- 
mm,valvisduabusf^rreisante  altare  intercludenti- 
bus  populum  et  fratres,si  quando  cantatum  aut  oratum 
procederevellent  manifeste  aut  occulle  ad  altare  et 
•*♦  corpora  sanctorum,  Moro  itaque  monasterii  et 
tectogravissimis  sumptibus  consummatis,fecit  iUud 
solempniterdedicariab  Obberto  Leodiensium  epis- 
copo  in  gaudio  et  gloria  magna  anno  ordinationis  suse 
abbatis  vidlicet  9,  ab  incamatione  Domini  1117,  3 
KaIend.Octobris,obeo  quocrematiun  fuit  32  (370). 
*  cuiuslatus  unum  adlevam,  invalidis  fratribus 
adsedendum  et  ad  missas  audiendum  est  con- 
gruum,  reliquum,  quod  est  versos  dexteram, 
ad  confessiones  auaiendum  et  solitarias  ora- 
G  tiones  exsolvendum  constatesse  opportunum. 
Bxc  interpolatOTf  tribus  lineis  erasis. 

n.  Reliquiee  veroquae  inaltaribus  et  in  quibus 
altaribus  positee  sunt,  ita  habentur :  Principale 
altare,  post  beatam  et  gloriosam  semperque  virgi- 
nem  Dei  genitricem  Mariam  est  consecratum  in 
honore  sanctorum  Quin  tini  et  Reaiigii,quibus  beatus 
Trudo  primum  ase  factum  monasterium  dedicarit^ 
in  quocontineotur  reliquiffi  istae :  Decorpore  sancti 
Adriani  marijriSyde  sepu]chroDomini,decoIumna 
Domini,de  spinea  corona  Domini,De  oiiva  Domini, 
desancto  Theodoro  martyre,  de  »"  sancto  ApoUi- 
[)  nare  martyre  et  episcopo,  de  sancto  Nazario,  de 
sancto  Georgio,  de  sancto  Maxelende,  de  sancto 
Ghristoforo,  de  vestimentis  sancti  Stephani  protho- 
martyris  et  aliomm  multorum.  Altarequod  estretro- 
majus  altareest  consecratum  in  honore  sanctorum 
Martini  esiscopi  et  Ghristofori  martyris,  in  quo 
continenturreliquieBistee :  De  vestimentis  sanctorum 
Trudonis  et  Eucheru,  de  *^'  lecto  sancti  Othalrici 
episcopi  de  reiiquiis  sanctorum  Ghristofori,  Pan- 
cratii,  Victoris,  Rumoldi  martyrum,  Bavonis  con- 


VARliE  LECTIONES 

*^*  assorgentem  —  super  deitin(  D  *<»preter  aditum  desunt  D.  **^  aut  1*.  *^*  de—  mnltorum  deeuntD. 
*•  de  —  Cbristofori  desunt  D. 

NOTi£ 
(3^)  Imo  30 

069)  Imo  39.  Gonfodit  auotor  numeros  ;Icfir.  suim  11,  13  ;  III,  6. 
(37<^  Et  hi  numerijosto  uno  .minores  sunt. 


459  RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS  460 

Woris  et  aliorum  inultoram.  Altare  in  dextera  A     i8.  Dictum**<^  estsoperias  (371)de  numerocam- 


parte  est  consecratum  in  honore  sanctoru  m  Johannis 
baptistseet  Jobannis  evaogelistae  inquocontineutur 
rebquiae  istaB :  De  iecto  sancti  Johannis  baptistse  et 
de  spelunca  ipsius  et  de  aliorum  multorum.  Altare 
in  sinistra  parte  est  consecratum  inhonore  sancto- 
rum  apostolorum  Petri  et  PauJi  et  aliorum  omnium ; 
in  eo  cootinentur  reliquisB  istee  :  De  corpore  sancti 
Amandi  confessoris  et  sancti  Valentini  martyris  '^^ 
et  sancti  Landoaldi  confe8soris,sancti  Firminimar- 


pananim  etdulcedine  sonoritatisearum,sed  omis- 
sum  est  de  vocabulis  et  ponderibusearum  quas  fecit 
'><  novas  fundi  aut  veteres  renoYari.Prima  facta  est 
de  4  centenariis  et  aliquanto  plus.scilla  dulce  sonora. 
Secunda  de  21  in  honore  sancti  Eucherii,  et  eam 
appellavit  Aureliam,  quam  et  benedixit  Tertia  de 
duobus  centenariisquam  appeilavit  Filiolam ;  hflec 
sanctae  Mariffi  data  est  ad  parrochiam.Uuartade  33 
centenariis  in  honore  sancti  Quintini  martyris  ap< 


tyris  etaliorum  multorum.  Altare  ad   sepulchrum  ^  pellata  est  Quintiana.  Quinta  Remigia  in  honore 

beatorum  Trudonis  et  Eucherii  in  minori  choro  est 

consecratum  in  eorum  honore  ;  in  eo  cootinentur 

reliquiaeistfie  :  De  capillis  sanclae  MariaB,  de  Yesti- 

mentis  sancti  Jacobi  apostoli  Domini,  de  reliquiis 

sanctarum  undecim  miliium  virginum,  de  '''vesti- 

mentis  sancli  Rumoldi  martyris,de  reliquiis  sancto- 

rum  apostolorum  Petri  et  Paidi  et  Thomse  et  alio- 

rummultorum.Altareindextera  parte  ad  introitum 

monasterii  est  consecratum  in  honore  sancti  Leonar- 

dietsanctsB  Gertrudis  virginis;  in  eo  continentur  reli- 


jsancti  Remigii  de  7  centenariis.  Sexta  de  6  cente- 
nariis  dicta  est  Benedicta  ad  honorem  sancti  Bene- 
dicti.  Septimamde  8  et  amplius  centenariis  vocayit 
Angustiam,  quia  in  tempore  iliius  angustiae  facta 
fuit  quo  tota  villa  nostra  et  abbatia  per  ducem 
L.ovaniensemGodefridum  combustfi  autinYasafuit. 
Octavam  factam  de  6  et  ampliuscentenariis  vocayit 
Drudamin  honore  sancti  Trudonis,qu8ebis  fusain 
dulcedine  sonus  nalii  aliarum  compar  fuit.  Nona 
vocata  est  Nicholaia,  quae  20  centenarios  ad  ignem 


quisB  istse :  DecorporesanctffiGertrudis  et  aliorum  q  habuit,sed  nescio  quantum  superexcrevit.Decima, 


multorum.Aliudcontraistud  altare  in  sinistra  parte 
est  consecratum  in  honore  sancti  Lamberti  mar  tyris; 
in  eo  conlinentur  reliquiffi  istae:  De  capiilis  sancti  Lam- 
bertiepiscopietmartyris,  desanctoGeorgio  marty- 
re,de  *>*  corpore  sancti  Germani  episcopi  et  confes- 
soriSfdecorpore  sanct8eGertrudisvirginis,de  sancto 
Vincentio  episcopo  et  martyre,  de  sancto  Mauritio 
martyrcdecapitesanctiYpoliti  martyris,  desancto 
Innocentio  martyre,  desanctis  Marcellino  et  Petro, 
de  sanctis  innocentibus. 


quffi  propter  preciositatem  suam  missa  est  Mettis, 
4  centenarios  habuit,  quam  Stephaniam  vocatam 
beato  prothomartyri  Stephano  dicavit.  Undecima, 
quffi  transJatafuit  ad  aecclesiam  sancti  Gengulfi,  4 
nichilomious  centenarios  habuit^sed  non  fuit  similis 
preciositatis.  Dufie  scillse  in  refectorio  et  cymbalum 
in  claustro  bis  fusum  potuerunt  habere  ad  ignem 
dimidium  centenarium.  lUaquflB  pendetsupercho- 
rum  habuit  plus  quam  centenarium.  Iste  simul 
positus  numerus  facit  centenarios  4  i  5  et  dimidium 


EXPLICIT  DECIMUS,  INCIPIT  UNDECIMUS. 

4.Ante  hos  consecrationis  monasteriiundecim.  D  nalil)us,  episcopis  et  presbyteris,   diaconibus  et 


annos  exconmiunicatus  obierat  Leodii  Heyoricus 
imperator,fiIiusHeynrici  filii  Gunradi  imperatoris, 
regnoque  et  atrio  privatus  erat  propter  dissensionem 
interipsum  et  apostolicosRomanosde  investituris 
episcopatuum  per  anulos  et  baculos  de  manu  impe- 
ratoris,  et  propter  symoniam  quam  de  eis  faciebat. 
Regnabat  autem  proeo  filius  ejus  aeque  Heynricus 
Tocatu8,qui  cum  Romana  secclesia  patrem  persecu 
tu8,regnoeumprivaYerat.Hiccumregnare  coepisset, 
et  potentissime  atque  robustissime  in  regno  confir- 
matus  esset,  in  illud  ipsum  iocidit,  in  quo  pater 
8Bcclesiam  ofTenderat,  et  pro  quosententiam  priya- 
tionis  acceperat,  majoraque  satis  atque  nefanda 
committere  non  pertimuit.  Nam  cum  Romam  venis- 
set,  et  ad  gradus  beati  Petri  apostoli  processione 
guscipiendusesset  adomno  papa  Paschali  et  cardi- 


6mnibus  clericis  Romanorumque  nobilioribus  et  po- 
puloinnumerabili,  fidem  subito  rupit,  sacramenta 
ioterposita  postposuit,  datos  obsides  vilipendit, 
manusquesacrilegastamipsequam  suiindomnum 
papam,  cbrislum  Domini,  injecit,  et  in  omnes  qui 
capita  yidebantur  esse  aecclesiastici  ordinis  atque 
Romani  populi  custodiaque  condusit  (an  4114, 
Febr,  42).  Ibi  quod  quisquesuorumpotuit  de  insi- 
gnibusflecclesiasticis,  sibi  rapuit,  tam  in  auro  atq^e 
argentoquam  incappis  et  casulis,  sicutunaquaeque 
secclesia  attulerat  adornatum  processionis  (372). 
Quid  longius  protraho  ?  Tandem  gravi  necessitate  et 
lamentabiiirecompulsus,domnuspapanonpropter 
se  tantum,  quantumpropterRomanorum  nobileset 
oardinales  suos.  episcopos,  presbiteros,  diaconos, 
qui  secum  crudeli  ciausuratenebantur,extorquenti 


VARIiE  LECTIONES 
>n  et  —  multorum  detuni  D,  *^*  de  ~  multorum  desunt  D.  ***  reliqua   desunt  D.  **^  Sed  dioamus 
de  oampanarum  Yocabulis  D.  Apud  D.  haec  leguniUr  iupra  IX,  25  post  fieri  non  possent  hodie.  ^*  feci 
D.  ei  sie  deinceps  prima  persona  usus  esi, 

mtM 

(374)  IX,  25. 

(372)  De  hao  re  nihil  legitur  in  AnnaHbuB  Romanit  aut  apud  Ekkehardum  Urattgiensem. 


164 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  Ltti.  XI.  —CONTINUATIO  I. 


162 


magis  quam  petenti  imperatori  consecratioDem  A  telata  fuit,  donec  traheretar  Coloniam  conventus 


imperialem  se  daturiim  concessit  (ApriL  i  1 ),  et  pra- 
Tilegium  potius  quam  privilegium  (373)  de  inve- 
stiendis  abbatibus  et  episcopis. 

2.I10C  tristi  nuntio  et  polluta  famapervolante  ad 
GaHicanam  mcdesiam,  sine  omni  mora  facto  con- 
Tentu  (374)  (an  iiit,Sept,  15),  imperatorem  ex- 
communicayit,  et  quod  sub  tanto  sacrilegio  et  vio- 
lentiafactumfuerat  dampnavit.  Domnusveropapa 
quod  in  reconciliatione  imperatori  promiserat  non 
violavit»  sed  iBCclesiam  Gallicanam  omnesque  fi- 
lios  Romans  SBCclesiffi  pro  injuria  summopontiAci 
lacta  clayibus  beati  Petri  apostoH  uti  non  prohibuit. 
Sospendebatur  adhuchfficin  imperatoremsententia 
apnd  Germanorum  fficdesiam,  tum  propter  timo- 


Leodiensis  (378)  (Jfat23),  cogente  auctoritate  me- 
tropolitani,  sdlicet  Fnderici  archyepiscopi  (379). 
Nequeibiquoqueaususest  defuisse  domnusabbas 
Rodulfu8,cavens  sibi  semper  sollicitissime,  ne  ino- 
bedientia  feriretur,  sicut  ne  excommuuicatorum 
communione  macularetur.  Electus^est  igitur  ibi  *^ 
domnusFredericus(380),majoris  eecciesiaB  L.eodien- 
sis  majorprepositus  etarchydiaconus,  atqueRemis 
adomno  papa  Calixtosacratus  (Oet,  26),  ei  Aiexan- 
dercumomnibussuis.complicibusexcommunicatus. 
Studens  brevitati  pretermisi  hic,quanta  difficultate, 
quanto  periculo  electus  et  qui  degerunt  redierint  a 
Colonia  L.eodium,  cum  a  Trajecto  usque  ad  urbem 
ab  utraque  parte  Mosae  aoerrimas  insidias  per 


rem,tam  a  quibusdam  propter  gratiam.  Nec  muito  g  dispositas  aptis  iocis  militum  copias  Alexander  eis 


post  tempore  vocatus  est  ab  ea  et  missus  ad  eam 
Gono  Prenestinus  episcopus^Romaoa  aacdesiffi  iega- 
tos  (375),  congregatumque.est  consilium  magnum 
in  ioco  qui  vocatur  Friselart  (376),  tam  de  abbatibus 
et  episcopis  quam  de  multitudine  clericorum  et 
monachorum  {an.  1118,  JuL  26).  Cui  propterobe- 
dientiam  .qua  vocabantur  non  ausus  fuit  deesse 
domnus  abbas  huj  us  nostrii  coenobii  videlicet  sancti 
Trudonis  Rodulfus,  ne  ab  olfilcio  et  communione 
aBcclesiae  suspenderetur.  Excommunicatus  in  eodem 
concUio  imperator  Heynrieus,  sicut  etinGaliicana  ^ 
ascdesia,  cum  ^  propter  predictam  culpam,  tum 
ivopter  tjrannidemquamexercebat  in  modesiam. 
Propter  fiddes  imperatoris  cummulta  sollicitudine 
et  timore  actumetperactum  consihum  fuit.  Sedet 
domnus  abl>as  Rodulfus  non  sine  minori  sollidtu- 
dine  atque  timore  domum  rediit,utpote  per  me- 
diomet  ad  mediumflddiumimperatorii.Sicque  in 
torbatopriusregoo  factaest  satis  major  conturbatio. 
3.  Defongitur  paulo  post  Leodiensis  episcopus 
Obbertus  ^*  (377)  (an.  1119,  Jan.Zi).  Fit altercatio 


posuisset,quibusipse,quoqueintererat.Tamenpro- 
tegente  eos  Deo  sine  aliqualesione  urbem  introie- 
runt  et  exciusum  Alexandrum,  et  flojo  castelio 
ob8idioneeJectum,cotidie  patiebantur  hostem  gra- 
vissimum.  Vix  tandem  aliquando  domnus  abbas 
Rodulfus  ab  hoc  reditu  post  ^  multas  frustratas 
insidias  coeaobio  nostro  incolumis  est  receptus. 
Quod  nonminimum  dolebat  advocatus  noster  Qy- 
debertus  comes  etomnes  Aiexandri  sateiiiites. 

4.  Igiiur  excommunicato  imperatore  ^  Friselart 
et  Alexandro  Remis,  inter  hoc  et  iiiud  facta  est 
magna  perturbatio  et  in  monachos  et  clericos  cru- 
delis  persecutio  in  toto  Leodiensi  epyscopio,quaiis 
a  tempore  Arrianorum  non  fuit  audita.  Aiexandri 
partes  juvabatcum  suis  omnibus  Lovaniensis  Qode- 
firidus  tunc  temporis  dux,  Duractiiensis  comes  Gy- 
slebertus,  I^eodiensis  militim  signifer  Reynerus,  de 
Monte  acuto  (381)  comes  Lambertus,  et  psBne  tota 
familia  fficciesim  cum  suis  viribus,  Prederici  partes 
tuebaturfratres  ejusNamucensiscomes  Godefridus 
cum  suis  sed  non  omnibus,  de  L.emburg  comes 


grandis  deepiscopatUydectionistamendiesincom-  D  Gualeramnus  (388),  qui  postea  extititdux,  de  Fai- 


muni  prefigitur,  infra  quem  Alexander  ejusdem 
fficdesiaB  sacrista  et  archydiaconus  baculum  et 
annnlumarripityimperatofirepresentatet  abeodem 
recipit,investitU8sic  a  manu  excommunicata  de 
efnieopattt  Leodiensi.Proqua  temeritate  etconten- 
tioniserroneofuneprefixa  canonicaelectiodiu  pro- 

anno  Dom. 


««tunil*. 
^  Henrico  D* 

NGTiE. 

(373)Sunt  hffic  Terba  Gerardi  episcoiu  Engolis- 
mensis  in  conciiio  Lateranensi  a.  1112.  Gf.  £k]Le- 
hardos  Uraugiensis  ad  h.  a. 

(374  Viennn  auctore  Guidone  archiepiscopo 
Yiennensi.  Conf.  Mansi  XXI,  73. 

(379)  Qui  Jam  in  conciiio  Bellovacensi  Dec.  1114 
impmitorem  excommunicavit. 

076)  Cf.  Stenzd  II,  330.  Manzi  XXI,  173. 

(377)Vldediemincommemorationefideliumapud 
Qiapeaville  II.  56.  De  anno,quemfuisselll9pro- 
bant  Annales  Rodenses,  aliiverolllS  falso  volunt, 
ef,  LavaIleyiadnotationeminEmstiErf5(ot'reiieLtiif 
ymrgm,A. 

(378)  De  di6cf.iE9idium  Aure«vall.  c.  21 « 


coinonte  (383)  Gozguinus,  civitas  tota,  exceptis 
i>iiquibus,abbatesonmes  epyscopu,de  archydiaco- 
nibus  et  prepositismdioreset  plurimi,derus  quam 
piurimus.Pars  iiladicebatur  Alexandrina,  pars  ista 
Frederina.  Alexandrini  Frederinos  dicebant  esse 
reos  regiffi  majestatisetobhoc  eos  persequebantur, 
VARLG  LEGT10N£S. 
i  1 19  supericripsit  interp.    •■*  eodem  anno  interpolator,    »•  excidit  1.  i\ 


(370)  Sebebatannis  1100-1131  testibus  Ekkehardo 
et  annalista  Saxone. 

(380)  Frater  Godefridi  comitis  Namucensis.  Cf. 
Vita  Friderioi  apudMartene  Goll.  ampl.  IV.  1024  et 
in  Aot.  SS.  Mai.  VI,  725. 

(38i)  Montaigu  inter  Arschot  et  Diest 

(382)  Est  filius  Heinrid  I  comitis  Limburgensis, 
quem  Emstll,  850,  hoc  ipso  anno  1110  obiisse 
merito  conjecisse  videtur.Idem  est  cujus  nomen  ahas 
exstat  Paganus  vel  Paginus,  quod  occurrit  in  Ann. 
Erphesford.  1120  et  apud  annalistam  Sax.  1036. 
Vide  de  hoc  nomine  Ernst  III,  3. 

(383)  Fauquemont»  Vaikenburg,  orieatem  Tersua 
a  Mastrioht^ 


163 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


164 


Frederini  Alexaadrinos  cum  imperatore  et  AlexaU'  A  Hoc  el  totumconflaverat  advooati  Gysleberti  vetus 


dro  excommunicatosetobhocin  fficclesiasticacom- 
munione  eos  vitabant.  Itaque  qui  Romanaeobedien- 
tiae  sub  episcopo  Fredericoobtemperal^ant,  predas 
et  direptiones  et  captivitates,ignemetgladium  per 
Alexandrinos  cotidie  sustinebant.  Nulli  «tati,  nulli 
gexui,  nulli  ordini  parcere,  totum  pergecutionis 
ffistum  super  secclesias  taminmonachosquamcle- 
ricos  effundere,  vagi  et  profugi,  laceri  et  seminudi 
multi  tam  monachi  quamclerici  hac  illacque  men- 
dicare.  Sic  vidimus,  sic  audivimus,  sic  scribimus. 
5.  Alezander  civitate  et  castellis  ejectus  sub  pre- 
dictis  tutoribus  nostro  oppido  frequenter  se  recipie- 
bat  et  tantorum  malorum  incendium  acriter  se 
agebat.Oppidani  Dostriomnesilli  favorales  erant 


in  eum  in  novumodium  et  detractiocontinua  apud 
ipsum  tyrannum,8ed  testiseratqui  novitcordaho- 
minum,  quia  preter  Romanam  obedientiam  non 
peccaverit  in  ilium. 

7. 0  quotiens  lideliores  et  meliores  scclesi»  dom- 
num  abbatemconvenerunthumiilimif  precibuset 
piis  obsecrationibus,  pretendentet  ei  tempestuosi 
temporis  tempestatem,ut  promissasibi  prius  seou- 
ritate,ofierri  se  pateretur  a  fidelibus  viris  impera- 
tori,etoscu]o  tantumet  coiloquioei  communicaret, 
et  sic  deinceps  pacem  et  gratiam  ejus  tam  ipse 
quambonanostrahaberent.  Cumque  evincerenon 
possent,  quiailieconstanterdicebat  servandam  sibi 
obedientiam  Romanam  et  communionem  catholi- 


uipotesemperlevissimus  ad  talia  populus.  In  tota  B  cam,conviciis  affectum  aspernabantur,  et  sinistris 


Brabantia  et  tota  Hasbania  non  erat  princeps  aut 
dominus,qui  Alexandronon  faveretaut  eum  tuere- 
tur,  solus  Lonensis  comes  Arnuifus  inter  utrosque 
medium  se  agebat,Frederico  tameo  magis  obtempe- 
rans  ez  domini  papae  obedientia  quam  Alexandro  ex 
imperatorisviolentia.ln  medio  nationis  tam  pravas 
atque  perversa),in  multa  spiritus  nostri  angustiaet 
carnis  nostrfie  amara  penuria,  hcetdepredata,  licet 
afilicta,  servabat  tameniecciesia  nostra  cum  domno 
abbate  obedieutiam  RomansB  aecclesim,  et  inconta- 
minaiam  se  custodiebat  ab  excommunicatorum  com- 
munione.  Quapropter  ira  gravissima  et  odio  into- 
lerabili  atque  rapina  in  domnum  abbatem  Roduif  um 
etin  nostros  et  nostra  omnes  ferebantur,  quicum- 


auspiciis  devoventes  iratum  solum  relinquebant. 
Nam  si  quandoTrajectum(384)siveLeodiumimpe- 
rator  venisset,  vix  eum  tutum  posseforeintra  tem- 
pli  quoque  nostri  parietesnmici  ejus  credebant ; 
quodet  Alexandriniplurimum  concitabant.Ipse  ta- 
men  nichilominusquantumvalebatab  aecclesiano- 
tra  eosarcebat,  et  si  quando  ad  unum  altariorum 
nostrorum  ab  uno  suorum  Alexandro  missa  canta- 
retur  nullum  nostrorummissam  ibi  cantare  permit- 
tebat  ampIius,donecbenedictionedata  ab  episcopo 
Frederico  reconciliaretur.  Preteribant  dies  sanctae 
quadragesimsB  necnon  simul  passionis  dominiciB 
(1129),  et  tota  «cclesia  nostra  cum  domno  abbate 
agonizabat  vehementer  in  hac  passione.  Nil  nos 


que  imperatorepi  et  suum  Alexandrum  seque-  q  juvare  poterat,  quod  consilio  et  multis  precibus 


bantur 

6.  In  tempore  illo  et  in  diebus  illis  scripsit  dom- 
nus  abbas  Rodulfus  epystolam  ad  ipsum  Alexan- 
drum,  et  aliam  ad  quendam  de  suis,  redarguens 
eos  cum  magna  libertate  animi  et  constantiaet  auc- 
toritate  de  illicita  ejus  invasione  et  de  tyrannide 
quam  in  ecclesiam  exercebant  cotidie,et  instruens 
eos  qu6B  esset  canonica  electio  et  ad  episcopatum 
eecclesiastica  promotio  et  de  imperatoris  dono. 
HfiB^^si  queruntur,  in  volumine  opuscnlornm  ejus 
invenientur.Sedquid?Non  mutavit  ifithiops  pellem 
suam  neque  '^  pardus  varietatem.  Interea  Lova- 
niensis  dominus  villasnostraset  scclesias  etquae- 
cumque  de  nostris,dominio  suo  ad  j  acebant  mihtibus 


iidelium  secclesi»  pacem  et  securitatem  tam  nostri 
quam  bonorum  nostrorum  credebamus  nos  redi- 
misse  24  marcis  a  Lovaniense,  20  a  Durachiense, 
impeditis  quse  supererantnobis  subfcenore  prohac 
gravissima  nobis  exactione.  Inimici  Dei  et  sanctae 
SBCcIesise  mentiuntnr  promissum,  rumpunt  fidem 
Ventum  jamjam  esse  minantur  ad  clausulam  ,8cilicet 
aut  abbatem  eis  communicaturum,  aut  locoetabr 
batisB  cessurum  sive  famecum  omnibusnobisin  ea 
moriturum.Atque  ad  coq|plenda  eorumlonga  desi- 
deria  hujusmodi  est  eis  occasio  suborta. 

8.  Infirmatamatrona  demajoribusoppidanorum 
propinquabat  ad  mortem  ;  spes  vivendi  nulla  erat 
Conveniunt  abbatem  filii  et  parente8,rogant  ut,cum 


8Uisdistribnerat,comes  veroGyslebertusadvocatus  ^  defungeretur,missam  etexequialiademore  eiface- 


noster  de  nostris,queB  ei  subjacebant  simiiiter  fece- 
rat  Heynricus  castellanus  de  Cohme,  ministerialis 
imperatoris,qu8B  supra  Mosellam  videbamur  habere 
possidebat,  quisque  dominorum,  immo  raptorum, 
prout  eis  nostra  contingebant.  Solum  deerat  votis 
Alexandrinorum  et  aulicorum  domnus  abbas  Rod  ul* 
fusydesiderantium  eum  quandoque  rapere  et  impe- 
ratori  dehonestandum  pro  magno  munere  ofiferre. 

VARIiE  LEGTIONES 

^  Hfle  —  inTenientnr  deBuntD.    ^  neque  p.  ▼.  desunt  D. 

NOTiB. 

(a84)llaftrioht. 


ret.  Quid  faceret  ?  Annuere  eis  quod  non  facturus 
erat,eum  non  decebat;  negare  causamque  queren- 
tibus  dicere,  seditio  futuraerat.  Quid  tandem  ?  Re- 
sponditse  nonaudere.  Querentibusquare  :Pro  ser- 
vanda  mtAt,inquit,  sancla  communione ;  sed  siyiri 
taatum  vellentabes8e,presentibu8  mulieribus  mis* 
sam  et  exequialia  non  Umeretperagere.  Suggesse- 
runt  crebrius  eademi  eteadem  niohilominus  abeo 


165 


GBSTA  ABB.  TRODON  -  LIB.  XI.  —  CONTINOATIO  1. 


166 


aQdlerunt.Epy8CopamYeroFredericum  ***  nonepi-  A  nunc  vero  magls  in  iram  et  furorem  proptersupra- 


seopum  reputabant,  sed  invasorem  ei  tyrannum 
fr^on^»  tandeminquiunt,  viriexcammunicattsunfi 
Iratique  recedentes  oommoverunt  seditionem  mar 
gnam  in  populo  popuiusque  cum  fiiiis  egrotantis 
matrono  cum  clamoBO  f  urore  querimoniam  apud  ad 
Tocatum  faciunt  de  ipso.^cc6,inquiunt,(uit;ocal6pa- 
tel  qtsod  pro  excommunieatis  tam  te  quam  nos  habet 
fMtedueevoimm  Hojum  in  ducis  (385)  exped%tione. 
Obhocnequenosin  eommuntone  neque  mortuos  nos- 
irospropternos  vult  re€ipere.Satis  utique  tgnominio- 
mmtam  tilriquamducifquiinmedionostrumsecurum 
pateris  esseinimicum  imperatoriSf  qui  tam  ipsum 
quamie  et  nos  non  negat  se  habere  proexcommuni» 
ea<is.Monebant  abbatem  secreto  amici  et  homines 


dictameiprobrationemcontraeum  succensus,  duci 
quid  eis  faciendum  sitde  abbatecommunicat,con- 
sultuque  accepto  secundo  diepascheB  (Apr.  ii.)in 
atrium  ascclesi»  yeniens,pulsatacampaaapopuluin 
convooat.Ubi  de  iilo  pariter  coeperunt  tumuituari 
et  conqueri,et  vicissim  favereejusderogationi.Man- 
datusad  eos  exire  '*'  reousat ;  advocatus  homines 
ejusproprecepto*'*  suo  nolentes  eum  exfestucare 
exfestucat.  Die  ilia  tota  satis  turbfe  actum  est  In 
turba.  Sequenti  die  (Apr.  i2)  comes  Arnulfus  de 
Los  se  interposuit  niohiique  profecit,  cum  neque 
mntari  posset  abbatis  coo  stau  tia  neque  dissidentiuin 
ab  eopertiaatia.  Itaque  defetigata  horum  ratione 
et  illorumdissonofremitu,eoresdemumreliota  est. 


MiifUisaltem  cum**®  duobus  veltribusfratribusin  b  utautlococedendum  autexcommunicatiscommu- 


eellaresidens  conventum  fratrum  ad  exequias  mitto- 
ret,ettemptante8  eum  proposito  avertere  dioebant 
eiutilius  esee  adhoram  necessitatitemporiscedere, 
quam  «cclesiam  sibi  commissamdesolatam  relin- 
qoere.  Sciebat  enim  alterutrum  imminere»  quod 
iui  voluntati  eorum  aut  loco  cederet.  Fiecti  oon 
potuit. 

9,  Nunc  quoniam  sermo  de  expeditione  ducis 
versus  Hojum  incidit,  breviter  tangam  quid  fuerit. 
Aiexander  Hojum  castellum  occupaverat,quem  in  eo 
Fredezicus  episeopus  cumfratresuoNamucenseco- 
miteGodefridoobsessum  tenebat;  nam  suburbana 
Hoyi  ***  Frederioo  magis  favebant  quam  Alexan- 
dro  (386).Adqaemlil>erandum  dux  applicuit  exer« 


nicandum  sibi  esset.  Necdiu  hesitavit  quid  potissi- 
mum  eligeret.  Vir  enim  prudens  oitius  advertit,etsi 
temporisnecesaitaspresentiam  suam  fficclesiaB  sibi 
commissaB  omninodeposceret,  prioritamenhonori 
eiconstantisB  suiBnullatenuadebere  notam  subsan- 
aationis  inferre,nec  egregia  principia  probroso  exitu 
corrumpere.  Tedebaieum  boaafficciesifficotidievi- 
dere  diripi,  et  abhisquidebebant  nuUumauxilium 
jforri.  Concertabatvero  egerrimein  menieejushinc 
fratrum  affectus,  quos  intime  diligens  sine  gravi  do- 
lore  ita  desolatos  relinquere  nequibai,  illiDC  con- 
servandae  catholic»  oommunionis  superius  liberri- 
me  acta  constaniia.  Sed  quid  ?  Zelus  eBcclesiaB  et 
magnanimitas  honesti  fortisque  propositi  demum 


citum  Hojo  ex  una  parte  Mos»,  in  quo  oppidani  q  palmam  hqjusmodi  conflictus  peneseum  obtinuit. 


nostri  fueruni  —  et  hoo  est  quod  advocato  etduci 
improp«rabani,uieosampliusinabbatis  contume* 
Uam  sic  accendereni,  —  ex  altera  parte  Mos»  |de 
verticibus  montiumcomosLambertusinobsidentes 
casteHom  cum  ingenti  multitudine  irruit.Pugnatum 
utrimqueacriier  est,illinoa  duce  istinc  a  Lamberto 
eomite,  contra  utrosque  ab  his  qui  erani  cum  epi- 
seopo  Frederico  et  fratre  ejus  Namucense  comitc. 
Dox  inani  spefrustratusrecessityComes  Lamberius 
in  beUo  prostraius  de  equo  et  vulneratus,  captivus 


ii.Certusitaquedeincontaminanda  frairumper- 
«everantia»  cessit  tandem  non  sine  magno  ejulatu 
eorumet  meliorumdeabbatiadolore,parvipendens 
presentiameliorisspei  contemfdatione.Anno  incar- 
nationis  Domini  il2i  exivit,  ordinationis  ejus  i3 
(387)yquarta  feria  paschaB  {Apr.  i3),  qufle  fuit  eo 
anno  Idus  ApriUs,  atque  a  comite  Amulfo  de  Los 
honoriflceconduciusihumanissimequoque  ab  eo  esi 
hospitio  suscepius liberaUterque  stipendiatus.  Pau- 
oisitaquecameofaotisdiebus,licetmorboperplurei 


doeiusNamucumfuitiAlexanderobsidionemdiusus-  ^  iunc  cQfruso  capitis  ei  oculorum  tunc  gravaretur, 


liaere  non  Yalens  et  valde  expavefactus  ex  verbis 
paptt  Calixii,  qui  ei  mandaverat,  quia  clauderet  ei 
januam  vits  »tern»,nisi  cessaret,  episcopo  Frede- 
rico  oastellam  reddidit,  etpromissaemendaiioneei 
perpetua  ce8satione,in  pupUcoconventuLeodnab- 
K^tusest  abepiscopo  Frederico  oum  paucis  adhe- 
rentibns  ei  dericis,  et  domi  sedens  ad  tempus  invi- 
tassiluii.Nanc  ad  narraUonis  ordinem  revertamur. 
10.  Advocatus  jam  dudum  graviter  abbati  infensus, 


viam  tamen  versus  Flandriam  esi  agressus»atque 
per  Lovanium,ubidominus  Lovaniensium  foUa  tan- 
ium  dedit  ei  verborum,  inde  per  AfiUngiam  (388), 
per  coenobium  sanoti  Bavonis  tandem  pervenit  Gande 
ad  QBColesiam  sancti  Petri.  In  UUs  diebus  preerat 
BafflingiaBprimusabbaslooiilUusFulgentius*^(380), 
vir  cum  omni  suo  conventu  viia  religiosus  atque  hos- 
pUi  tatati  deditus  ;apud  Sanctum  Bavonem  Gnulchri- 
ous  in  proxidentia  rerum  temporaUum  vigilanter 


VARLG  LE^n^IONES 
»•  Alexandrum  D.  •••  oum  — residens  desunt  D.  ••*  Hoy  1*.  •»•  venire  i'  •»•  mandato  D.  ••*  anno  sciU' 
Mt  34»  ordinationis  sue  in  abbatem  ilUus  monasterii  tnterpoL  in  margine, 

(388)  Afflinghem  interGent  et  Brussel 


(385)  Godefridi  Lovaniensis 

(386)  Gf.  de  his  rebus  Annales  Rodenses  ao  H2i, 
b87)  Quarto  decimo.  Cf.  infra  qu»  ipse  Rodulfus 

de  his  aiiuUt  in  UbeUo.De  elevatione  mavtjrrum  le- 
liMus  ThabeB«. 


(389)  Quem  anno  1120  jam  obUsse  Tult  SigeberU 
auctanumAffligemense.PnBeratmonasteriomdeab 
•nno  1087 ;  cf.  Sigeberti  auo^um  (>emblacense« 


167 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


168 


streouus,  apud  Sanctum  pBtrum  Gande  arnulfus,  a  Rediit,  sedexcooRilio  Alexandrf,  licet  hoc  negaret, 


qui  postea  yivens  abbatiam  reddidit  inquietatus  a 
fratribus.  Exuberabal  tamenejustemporelocusiUe 
yictuum  et  vestituum  tam  sanis  fratribus  quamin- 
firmissuperabundanticopia^Tigebantque  subeo  in- 
troducla  per  eum  religiosaCIuniacensis  ordinisstu- 
dia  (390).  Ab  his  supradictis  omnibus  pi  a  humanitate 
et  compassione  susceptus,  postremo  remansit  Gande 
sub hoc  eodem  Arnulfo  abbate  **^,  donecde tam  so- 
lido  iittore  possetspeculariyquando  Deus  imperaret 
yentis  ejus  et  mari.Interim  dum  ibi  moraretur,ma* 
nus  Domini  paternas  super  eum  yisitationis  corre- 
ptionem  super correptionem  ei  apposuit,quia  frater 
ejus  uterinus,  qui  cum  eo  exierat  vice  famuli  sed 
afTectu  germani^longo  languore  vita  decessit.Jacet 


abbatiam  intrare  ab  advocato  Gjsleberto  non  pennit- 
titur.donecintelligeretatqueprobaret,  quo  animo, 
quo  studiocausam  suam  tueretur.Cumque  Leodii ; 
moraretur.annilebantur  valdecommnnes  amicieo- 
rum,ut  pacificarentur. Abbas  Bodulfus  non  rennue- 
bat,  sed  secundum  Deum  et  animsB  suib  salutem ; 
Alexanderneque  hanc  nequeillamvdebatinterpo- 
nere***  conditionem.  Manebatinterim  Leodii  apud 
Sanctum  Laurentium ;  Heribrandus  tunc  temporis 
ibi  presidebatpostBerengarium  (392).  Sed  cum  in- 
telligeret  in  his  qu»  Alexander  querebat,  quia  an- 
guis  in  herba  lateret,  atque  cognosceret,  quia  ille 
excommunicatis  communicaret,et  factus  conyentus 
excommunicatorum  oommunione  contaminatus  es- 


sepoltusin  medioprati  ante  occidentalem  portam  g  8et,doIebatvehementersevenisse,etlibentissimeTO- 


monasterii,quod  circumdat  undique  murus  vastiet 
bene  composili  paradysi  ;signatur  sepulchrumejus 
lapide  poUto  atquesubnigro.Quantaconstantiaani- 
mi,  quanta  vultus  serenitate  visitationem  illam  Do- 
mini  ibi  susceperit,  cum  tamen  carnis  affectu  ut 
homo  intus  ureretur,  mirabantur  omnes  qui  eum 
intuebantur,maximeipse  Arnulfus  abbas,quiomne 
genus  consolationis  affectu  et  affectu  maximoerga 
eum  exercebat.Fuit  igitur  cum  eo  usque  post  ob- 
itum  Prederici  Leodiensts  episcopi,  propter  cujus 
obedientiam  et  Boman»  ecclesiae  communionem 
supradictam  patiebatur  incommoditatem. 

12.Eodem  annodefungiturepiscopus  Fredericus  6 
Kal.  Junii  (391),  et  Alexander  reducitur  in  urbem 


lebat  se  ahsentare,ne  cotera  sua  strenue  acta  fusca- 
ret  vel  falsa  opinione.  Sed  non  parum  habebat  an- 
xietatis  et  soUicitudini8,quia  neque  in  Flandriam  re- 
deundi  faciie  copia  erat  ei,  cum  viderent  enm  sibi 
dissentire  qnorum  conductn  eo  redire  haberet.etti- 
meret  deesse  sibi  ad  victum  pertinens,  si  Leodii 
diutiusremorari  necessitascompulissetln  proximo 
autem  archyepiscopus  et  dux  Trajecti  debebant 
eonvenire,ut  in  pace  omnia  soIidarent,sub  quaspe 
firmandaB  ^  pacis  pacifice  Trajectum  venit.Nichil 
eorum  quae  promittebantur  ibi  actum  est,  arohyepi- 
scopus  non  veniensvenientem'**dacemfrustravit. 
13.  Yidens  igitur  facultatem  in  Flandriam  rever- 
tendi  minus  sibi  suppetere,  Goloniam  intendit  ani- 


a  suis  et  oum  suis.  Preter  eum  vero  solum,  quem  ^  mum  ad  archyepiscopum  Fredericum.  A  Trajecto 


episcopusFredericusabsoIverat,ut  etHoyum  exiret 
etab  episcopatu  cessaret,  nullus  suorum  laicorum 
absolutus  fuerat,  nequetamenipseeorumcommu- 
nionem  in  aliquibus  devitabat.Videbaturenimtam 
sibiquam  suis,quod  omniscontradictio,qu8Bhaote- 
nus  eosimpugnaverat,defunctoepiscopo  Frederico 
sublata  et  remota  esset.  Vocatus  ergo  ab  eo,  licet 
excommunicatus  adhuc,Lovaniensis  dux  Leodium 
venit,  clerum  et  populus  ei  paoiflcare  satagit,et  in 
pleno  conventu  capituli  reformat  ei  assensum  ele- 
ctionis.  Qui  de  Frederinis  intererant  silentio  magis 
quam  corde  aut  oreassentiebant.  Placuit  tuncquo- 
quein  communieos  abbatbmBoduIfumrevocare^ut 
illo  ei  cooperante,qui  in  parte  domini  Frederici  non- 


autem  descendens  Eyselo  casteUum(393),inveait  ibi 
majorem  prepositom  eBccIesi»  sancti  Lamberti  An- 
dream,  qui  postea  Lrajectensis  extitit  (393)  episco- 
pus,  et  cum  eo  de  secclesia  majores,qui  Alexandri 
communionem  vitabant.Ubi  invicem  consoIaUi  et 
inperseveranUacorroboraUB,transivitadvirumno- 
biIemGo£guinumdecasteIioFalcomonte,quiestip8e 
fautor  erat  et  cooperator  *'*  Frederin»  parU  faven- 
Uum.  Qui  honorifice  habens  eum  secum  aUquot 
diebus,  deduxit  eum  in  Arduennam  ad  arohepisco- 
pum^  ubi  tunc  forte  per  nemorosa  obleotabatur. 
Archyepiscopus  de  adventu  iUius  gavisns,  hospioio 
et  consiUo  est  eum  consolatus.  Mane  autem  fkcto, 
adveniunt  nuntU  Alexandri,Heynrica8  archydiaoo- 


et  Godescalcus  canonicus  aecclesifle  sancU  Servatii 
TrajecU,qui  erant  de  communione  Alexandri.SiNre- 
vit  eos  archyepiscopus  nolens  eos  audire  propter 
communionis  contaminaUonem;  tamen  eiset  Ale- 


nuU»opinionisfuerat,et  archyepiscopovurtutecon-  ^  nuseBccIesiae  sancU  LamberU,fiUusCononisconuti8, 

stanUflB  inpersecutione  saUs  innotuerat,adeaqu6B       '  ^  " * ' '^'' **"  ^' ^* 

restabant  prompUus  de  Alexandro  prevalerent. 
Scientes  autem,quiapro  ipsisnunusrediret,Utterii 
et  sygiUoLeodiensis  ncclesi»  eum  remandaverunt. 

VABLE  Jl^ECTriONES 
m  4  mensibas  mterpoUtar.  »»•  c.  v.  i.  1*.  »•'  deest  i\»»»  ven.  d.  f.  deiunt  D.  »»*  cooptator  i*. 

NGTiE 

(390)  Quod  factum  est  anno  11 17 ;  cf.  Ann.  Blan-  veneno  necatum  esse  auctore  Alexandro. 
dinienses  Mon.  Germ.  SS.  V.  (392)  Annis  1 1 1 5-i  130. 

(391)  GonsenUt  scriptor  VitsB  ejus,  sed  .Agidius  (393)  Eysden  in  dextra  ripa  Mosoi  inter  Mastricht 
^ttvalUi  habet  u  Jui^./i4n,EpiUiphium  quod  ser-  et  Vise. 

yitidem  et  Annalee  Rodensas  1121  volunt  eom        (394)  Seditannis  1127*1189;  of.  annalista  Saxo. 


160 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  LlB.  XII.  —  CONTINUATIO  I. 


i70 


xaDdfoomniquederoeifaTentiindeapudSanctum  A  venerabilis,    Reymt)oidu8  prepositns^  Sancti  Jo- 


Conieiiiim  (395)  diem  statait,  ut  audirei  eos  ibi. 
Ifitehm  abbatemRodttlfnmsecum  Colooiam  ducit, 
^  commwidat  eum  Roberto  abbati  SanotsB  llariiB 
Sanelique  Heiiberii  ultra  Reoum  Tuitii  (396).  Iste 
Robertos  LeodiinutritusfuitincoBnobio  saoctiLAU^ 
rentiifqnempropt^  preclaramnominis  ejusfamam 
in  tanctarnm  soripturarum  scientiaarcbyepiscopus 
libiassumpserat  (307),  et  abbatem  loci  predicti  con- 
stituerat.  Hujus  Tiri  multa  et  magna  et  preolara 
eztantHbroromvolnmina  (398),  quie  de  diyinapa- 
giiia  exarata  reHquit  in  Eociesia  ;  cujus  corpus  vi- 
?eoiis  (399)  oeo  somno  poterat  requiescere,  quin 
palpitaret  linguaet  noTorenturejnsiabia  in  diTinas 
legis  meditatione. 

14.  Nequediuinterfuii,  Tenitdies  poatusAlexan-  3 
drini8(400).Arcbye|»80opuscon¥Ocatis  majoribus 
nedesise  Coioniensisa£fuit,  abbatemque  Rodulf um 
eomTmtiense  Indam  perduxit«Duobus  diebus  ionga 
M  altercatio,  longa  de  canonibus  disputatio ;  ar- 
diyepiseopus  Akxandri  et  suorum  communionem 
▼itabat,  et  omnes  oum  eo  qui  de  ol>edientia  episcopi 
Frederiei  foerant.  Alexander  se  absolutum  abepis- 
icopo  Prederioo  et  suos  olericos  aiei>at,  arcbyepi- 
seopus  non  solum  Alexandruraet  suos,  sed  etom- 
nes  qni  erant  oapita  esooiesi»  sancti  Lamberti  pro 
exoommonioatis  sehabere  dioebai,  exceptishis  qui 
de  obedieoiia  et  oommunione  episoopi  Frederici 
adbuc  extraoivitatemerant.  Tandem  querentibus 
quare,archyepisoopu8  respondit:  Quiadefunctoet 


hannis,  et  alii  nonnuili  boni  in  ecclesia  testimonii 
cumabbatibus.  QuidmultaTTandem  prociduntom- 
nes  ooram  archyepiscopo  et  petitam  impetrant  al>- 
soluiionem.  Alexander  interrogatus  ab  archyepiscopo 
obedientiam  promittit^manu  sua  in  manu  ej  us  sacrata 
posiia.  Aachyepiscopus  per  sanctamei  precipit  obe- 
dientiam,  ut  amplios  se  non  intromittat  de  episcopatu; 
Ule  annuitfOt  qui  yidimusetaudinmus  hoc  testifica- 
mur.Sio  dieilia  solutus  est  ille  conventus.  Archyepi- 
scopus  expertus  in  iUoconventu  quam  necessarius 
esset  ttcciesiae  abbas  Rodulfus,  gratissime  secum 
ilium  Coloniam  reduxit,  donec  deliberaret  quid  de 
ilio  esset  acturus,  oommendatum  supradicto  Ro- 
berto  abbati. 

15.  Nec  muita  mora  interoedente  causa  extitit, 
qua  majores  secclesisColoniensis  archyepiscopum 
adierant,  preposiii,  deoani,  cantores  et  scolastici, 
necnon  et  abbatum  aliqui,quorum  unus  erat  Tm'- 
tiensis  abbas  Robertus,  qui  ad  iilum  conventnm 
seoum  duxit  abbatem  Rodulfum.  Aderat  et  Syge- 
burgensis  abbas  Cono  primus,qui  postea  RadisbonsB 
extiiit  episcopus  (401).  Apud  ilium  decroTerat  ab- 
bas  Rodulfus  se  mansurum,  quoniam  loous  erat 
famosffi  religionis,  et  propter  excelsum  montem  pre- 
ter  monachos  amandae  solitudinis.  Sed  divina  pro- 
Tidentia  aiiter  de  eo  fieri  proposuerat.  Ecce  enim 
firaires  Sanoti  Pantaleonis  adTeniunt,  et  archyepi- 
soopi  pedibus  provoluti,  coram  isto  oonventu  se 
post  defunotum  abbatem  suum  Herimannum  (402) 


9epulto  epiBCfjpo  FrtdericOy  dueem  Lovaniensem  in  ^  jamnovemmensibuspastorecaruisse(403)conque- 


capUuimmvesirum  ^^  etinacclesiam  introduxistis, 
et  cum  eo,  immo  per  eum  etpropter  eum  electionem 
fedsiiMf  eum  ab  apostolico  et  me  tpso  et  ab  ipso  vestro 
efiscofo  Frederkofuisset  exconmunicdtuset  necdum 
ehsolutus^etomnes  eum  eoquipersecutifuerantac- 
flmam  sub  episcopo  Frederico,  Hoc  autem  totum 
arcbyepiseopos  faciebat,  ui,  oum  ex  hoo  convicti 
satislaeerent  oassa  esset  eorum  electio  quam  cum 
excommunicatiset  per  exoommunicatoset  propter 
excommunicaios  fecerant  de  Alexandro.Erant  autem 
de  iUacontaminationehonestiB  persones  «oolesiiB, 
arobydiaoonus  Almannus,  arohydiaoonus  Heynri- 
cas,  Seyfridttt  deoanus,  Steppo  ardiydiaoonus, 
etmulti  ahi  majores  atque  minores.  Cum  ar- 
ehyepiscopo  erant  de  Eoclesia  Leodiensi  An- 
dreas  majoris  domus  prepositus^  Emmo  archy- 
diaoonus,  magister  scolarum  Stephanus,  vir  vitsa 


runtur,  religionem  deperiri,  bona  fieccIesiaB  immi- 
nuere.  Archyepisoopus  sinemora  opUonemdai  eis 
eligendi ;  pars  illum,  alia  elegcrat  alium,  foeda 
ooramarchyepiscopointer  eos  eratdissenlio ;  longo 
enim  novemmensium  spacio  magis  creveranipar- 
ies,  quam  unanimitas  convenisset.  Ipse  quoque 
abbas  Roduifus  pro  nostri  ordinis  reverentia,  ut 
eos  uniretaui  saltem  disciplinate  loqui  coram  ianto 
oonventufocerei,  se  interposuit  eifrustraIat)oravit. 
Archyepisoopus  semeletseoundo  de  concordia  mo- 
nuit  eos,  ei  locum  dedit  oonsulendi  deierioresque 
reoepit.Quapropterconsiliooummajoribus8BCclesi» 
acoepto,  placuit  in  auhbus  omnium,  ut  providen- 
tiam  illam  abbaii  Rodulfo  oommitterent.  llle  iale 
quidniohii  unquam  suspicatus^de  benivolentiado- 
minorum  primum  gratias  pronus  in  terram  egit, 
deinderenisusestquantumratione  etaucioritatibus 


•*•  nostrum  I*. 


YARLfi  LECTIONES. 
NOTiE. 


(395)  Gomelimunsier  sive  Inden. 

(396)  Deutz. 

(397)  De  his  of.  locum  exlibro  ejus  De  Trinitate 
Mon.  Germ.  SS.  VIII,  261,  ubi  et  Ciironioon  ejus 
Sancti  Lanrentii  Leodiensis. 

(398)  QnaB  partim  dogmatica  partim  exegetica 
e&ta  sunt  Moguntiei  463  i  f. 

(399)  Obiii4Mart.  1135. 

(400)  De  hoe  oonoilio  vide  Kreoer  Academiicke 

Patrol,  CLIXm. 


Beitrdgs  zur  GHUch-und  Bergischen  Geschichte,  IIi 
215. 
(40i )  Sedebai  annis  i  126-1132. 

(402)  Cf.  Chron.  Sanoti  Pantaleonisapud  Eccard* 
I,  927. 

(403)  Vacua  erat  abbatia  inde  a  29  Dec.  1120, 
ut  ipse  probaiRodulfus  in  epistoladeelevuaoueie' 
giottis  Theb»»« 


471 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


m 


potuit  et  licuit.  Sed  decanus  et  magister  scolarum  A 
majoris  aBcdlesiae  Egebertus,  qui  postea  regularis 
factus  canonicus  atque  Monasteriensis  est  episco- 
pus  (404),  cito  ei  occurit  ex  sententiis  canonum, 
cum  pro  Romanacommunione  puisus  esset  a  sede 
sua  et  sancti  Pantaleonis  yacaret  abbatia.  Gessit 
tandem,  nicbil  tamen  aliter  nisi  fratrum  loci  iilius 
consensu  etelectione  boc  fieret;Iet  unanimiter  boc 
factum  est.  Itaque  mense  Septembrio  (die  6),  mo- 
dicum  ante  nativitatem  sanctsB  Mariffi,  sancti  Pan- 
taleonis  abbatiam  ingressus  est  (405),  introductus 
a  majoribus  fiecciesiaa  Goloniensis,  et  cum  festiva 
fratrum  et  familisB  processione  susceptus. 

16.  ^cclesia  autem  sancti  Pantaleonis  ex  privi-  ^ 
legio  Romano  antiquitusbochabuisse  dicebatur,ut 
abbas  loci  iliiussandaliis  etdalmaticauteretur,vi- 
cesque  ageret  arcbjepiscopi  per  civitatem  in  suis 
stationibus;  sed  anno  arcbyepiscopus  sandalia  et 
dalmaticam  probibuit,  vices  vero  suas  agere  per 
stationes  concessit.  Sic  usque  ad  tempus  abbatis 
Rodulli  permansit,  et  quia  erat  bomo  pulchre,  ut 
ita  dicampersonatus,  etdivino  assistens  officio  de- 
center  sonorus,frequentabat  stationes  quasagebat 
celeberrime  Goloniensis  populus,  matronarumque 
plurimumdevotus  Deo  sexus.GIerus  vero  sine  omni 
invidia  solempneexbibebat  eiobsequium,  tanquam 
si  baberet  pro  oculis  ipsum  archyepiscopum.  In 
brevi  et  sine  grandi  labore  dilapsum  ordinem  et 
violatam  fraternam  concordiam  pulchre  reformavit, 
peroptimamque  virtutem  purae  confessionis  in  fra- 
tribus  illis  invenit,fortivarumque  et  publicarum  vi' 
giliarum  et  orationum  indefatigatam  assiduitatem, 
Clausam  immo  sertam  januamhospitalitati  aperuit, 
domos  dirutas  atque  deformesdignas  ipsius  **^  ar- 
cbyepiscopi  hospitibus  atque  loci  abbati  reparavit, 
nichil  umquam  passus  menssB  f  ratrum  de  statuto  im- 
minui.  Intervetus  et  novum  120  carrat®  vini  aec- 
clesieB  illo  anno  provenerunt.  In  hospitibus  ei  plu- 
nmum  monachis  et  regularibus  canonicis  multa  r^ 
expendebat,  quippe  qnibus  et  janua  et  mensa  ejus 
8emperpatebat.Magni  etetiam  majoresde  secclesia 
sancti  Lamberti,  qui  propter  Alexandrum  adhuc 
erantextraLeodium,  magnumapud  eumfrequenter 
habebant  refugium ;  nunquam  tamen  egebat,  quin 
magis  semper  abundabat.  Diligebatur  a  familia 
iBCcIesi»  valde,  eo  quod  tractabat  eam  honorifice 


et  Theutonicorum  disciplinato  more.  Cum  Judeit 
frequenter  lene  habebat  colloquium,  non  disce- 
ptando  neque  exprobrando,  sed  duritiam  cordis 
eorum  palpatu  et  fricatione  qua  opus  erat  emol- 
hendo ;  quam  ob  rem  ita  amabatur  abeis,ut  etiam 
muliere  eorum  irent  videre  eam  et  alloqui. 

IT.FIuctuabatadbuc  graviter  Leodiensisttcclesia, 
nec  certamspem  designatirectorishabebat.  Frater 
ducis  GodefridiLovanii,  Adelbero  primicerius  Mei- 
tis,  jam  tunc  multis  eratin  ore  et  in  diesrumor  et 
opinio  de  ipso  magis  accrescebat.Porro  sub  eo  spatio 
temporis  causaimperatoris  adeo  oum  apostohco  (406) 
in  pacem  etconcordiam  rediit'^*  (407),  ut  cum  suis 
imperator  a  predictaexcommunicationeabsolvere- 
tur.  Alexander  inolita  sibi  prurigine  necdum  dis- 
posita,sed  Lerninisydra  oapitibus  circa  precordia 
ejus  anhelantibus,  limas  aureai  atque  argenteas 
preparat,quibusavarorum  manuset  animos  adsa- 
tisfaciendum  ambitioni  suib  acuat.  Lenitusesset  ei 
talibus  instrumentis  asper  ei  priusanimusepiscopi 
Coloniensis  Frederici,  sed  Rodulfus  abbas  tunc 
Sancti  Pantaleonis,  cum  auxilio  decani  majoris 
domus  Egeberti  eteorumquierant  de  parte  defun- 
cti,  spem  vanamanxbitiosi  hominis  prorsns  exina- 
nivit  Itaque  Alexander  ubisepius^xperitur  conatus 
suos  frutrari,  ccepta  vel  dissimulat  vel  omiUit.  Fit 
tandem  de  AdeIberoneLeodiiassen8U8*^*,imperat 
tori  presentatur,  dono  episcopali  a  manu  ejus  io- 
vestitur:  Coloniamconsecrandusducitur.  Exhibent 
se  ibi  fratres  nostri  ceenobii  videlicet  sancti  Trudo- 
nis,  abbatemque  suum  repetunt  auxilio  «ecciesin 
Leodiensis,  adveneratquoquepro  eorepetendo  Ste- 
phanus,domnus  noster  Metensis  episoopus.Grandis 
erat  inter  eosproeodecertatio,alii  ut  utrasque  ab- 
batias  haberet,  aUi  ut  illam  sancti  Pantaieonis  reU. 
neret.  Neutrum  illi  placebat^  animus  ejus  ab  pn- 
mam  sponsam  redire  intendebat.  Res  eo  processit 
ut  adhuc  investitus  sancti  Pantaleonis  abbatia  ad 
nostram  honorifice  rediret  et  libere  reinvestitus  ea 
de  quainjusteexturbatur  fuerat  atque  secure  pos« 
sidensdeliberaretsecum,  quid  sibi  melius  agendum 
esset.  Quod  et  ita  factum  est.  Sacrato  episcopo 
Adelberone  (An,  ii23)(408),cumeorediitLeodium, 
refocillalusque  ibi  pauxillum,  reintroductus  est  in 
abbatiametccenobiumnostrum  per  Heynricumar- 
chydiaconum  (Jun.). 


EXPLICIT  LIBER  UNDECIMUS,  INCIPIT  DUODECIMUS 

i .  Dies  quibus  extraabbatiam  f uit  abbas  Rodulf us  etfilius ej us  Otto redditibus  abbatise  ad  libitum  saum 
fuerunt  2  anni  et  mense  5  (409)  {an.  1121  Apr.  —  abutebantur,  neque  solum  eis  sed  quae  apud  nos 
1123  Jun.),  infra  quos  advocatus  noster  Gyslebertus     episcopoquoqueMetensidebentur.  Necsacrisetiam 

VARIiE  LEGTIONBS. 

•♦*  ipsi  1.  r.    •*•  Anno  ilM  interpolatorin  margine.    »♦•  Anno  1123  interpolator  in  margine. 

(404)  Seditannis  1127-1131,  testante  annalista  (407)  Wormatiie. 

Sax.  (408)  Gf.  Annales  Leodienses  ad  h.  a.  Mon*  Germ« 

(40o)  vn  Idu$  S<pt.  RodulfuB  in  epistola  supra-  SS.  Iv. 

laudata.  (409)  Imo  3,  ut  ex  saqaintibaf  patot 

(406)Calixion,  ^^ 


m 


GESTA  ABB.  tRODON..  —  LlB.  Hl  —  CONTINUATIO  1. 


4n 


loeis  digQamexhibebantrevereDtiaiUyCuui  iDcella  A  Domini  ad  Abraham  posset  obedire  :  Egredef*ede 


abbatis  qaasi  in  propria  domo  maneQs,DO  vte  nuptae 
su»  (410  commixtione  juxtasacratae  tumsparietes 
filias  non  abstineret.  Re?erso  autem  abbate  post 
dies  aliquot  penteeostes^  atque  oum  occursu  longe 
a  Tiila  malioram  hominum  et  majori  gloria  cum 
proeessione  suscepto  quam  contumelia  exiTisset, 
adYoeatuset  filius  ejus  eella  abbatis  abstinuerunt, 
et  direptis  sibi  quiecunque  tunc  poterant,  futuris 
reditibusrenuntiaverunt.  Ira  tameneorum  et  indi- 
gnatio  et  odium  adversum  abbatcm  non  erant  pro 
hoe  inaminorata,  sed  in  occulto,  ut  ita  dicam,  am- 
pliorata ;  nam  propter  episcopum  Leodiensem  Adalr 


terva  et  decognaiionetua  {Gen.  xu,  i)  .atqueillum 
psalmistee  veraciter  psallere  :  Elongavi  fugiens  et 
mansiinsolitudine(PsaLuv^S).  Intendebat  ergo 
animum  Romam  ire,  atque  in  itinere  religiosorum 
virorum  consiiio'quod  JQtendebatySiagendumesset 
peragere,  deinde  ut  perageret  apostolica  firmari 
benedictione. 

3.  Interea  Aiexander  privatus  et  quietus  sub 
AdalberoneepiscQpo  vivebat,honoribus  contentus 
quos  prius  possiderat.  Incidit  et  illi  in  mente,  ut 
Romam  pergerat,  et  de  perturbationibus,  quas  in 
SBCclesia  feceret,  ultra  communem  absolutionem 


beronem  qui  eum  diligebat  et  reverebatur  et  de  ^  quamacceperat,singularemsibiasummipontificis 


Golonia  secum  reduxerat  et  ad  locum  nostrum 
remiserat,  non  erat  quisquam  eorum  ausus  quiin 
manifesto  ei  adversaretur. 

S.Itaque  reversusmultis  modisdilapidatam  inve- 
nitaGelesieB8ubstantiam,et  debitis  et  usuris  graviter 
oppressam.  De  eis  ergoqus  Deus  ei  foris  dederat  et 
secum  attolerat  et  cotidie  amministrabat  communem 
ecdeaiae  anxietatem  maxime  de  debitis  et  usuris 
retevabat  Nec  multum  moratus,  ceUam,qu»  juxta 
majoremtmTimpositaerat,  quasi  leprosam  habens 
exosam  propter  supradictorum  cohabitationem,  et 
quia  vestutate  corruptisatquefractistrabibusfaoili 
sumptu  nonpoterat  reparari,  fregit  et  funditus  de- 


gratia  impetraret.  Honorius  (411)  post  Calixtum 
Roma  tunc  presidebat.  Prius  vero  reconciliati  ipse 
et  abbasRodulfus,peregrinationemsuamper  Sanc- 
ctum  Egidium  aggressi  sunt  (412)  simul  cum  omni 
dilectione  et  bono  affectu.  Cumque  emensis  Alpibus 
intrasscDt  Italiam  (an.  1126-1127),  pervenerunt 
Hose,  quffi  Senis  villa  dicitur  alionomine  (413),una 
de  nobilioribus  civitatibusTuscieB.Ubi  cum  perno- 
ctassent,  mane  egressi  inciderunt  in  predonencirca 
meridiem,  et  captivi  abductiper  devia,perdiderunt 
omnia  suffi  peregrinationi  necessaria.  Vix  tandem 
postmagnumlaborem»  post  multum  timoremcum 
parvissimis  sumptibus  equos  receperunt,  neque 


BtraxitJuxtaaliam,quamipseolimconstruxerat,no-  r  tamen  a  peregrinatione  destiterunt.Itaque  Romam 


vam  pro  veteri  con8truens,congruam  hospitibus  De< 
eessariis  appendiciis,  cappella  quoque  et  virldiariis. 
Cajus  lapidesad  opus  domus  dormitorii  extraxit, 
et  fandamento  uniusparietis  versus  orientem  jacto 
extra  terram  aliquantulum  anno  illo  eduxit.Habe* 
bat  etiam  et  obtdiudexosam,quiaapta  fueratolim 
reeessibus  prophanorum,  qui  de  juncta  iUa  sacra 
tnrre  stroxerant  sibi  bellicosum  presidium.quod 
etadhuc  posse  fieri  sibi  posterisque  suis  timebat. 
Polsatas  enim  nsque  ad  graves  inj  urias  et  inimicitias 
per  advocatum  Gyslebertum  aliquando  fuerat,  ut 
simolin  ea  militessuos  ponerent  propter  utriusque 
de  viUam  seeuritatem,  sicut  cum  eo  fecerat  abbas 
Iheodericus,  et  ante  eum  cum  eodem  advooato 
opfHdam  suis  vicibus.  Qua  de  re  multa  de  ea  turre 
evenerant  mala,  et  in  adjuncta  ei  caminataperpe- 
trata  fuerantplurima  flagitia.  Ob  hoc  igitur  eam 
fregit,  ut  turris  amodo  minus  apta  esset  seditio- 
loram  munitioni^  etdomusDeinonprophanaretur 
tfflpiinsabeis.  Cumque  aliquandosolus  sibi  sederet 
€i  erumaas  preteritosque  labores  suos  recogitaret, 
atque  in  inquietudinequa  manebatlocum  defleodi 
peceata  saa  se  habere  non  videret»  ccBpit  valde  tri- 
itari  et  mestus  esse  et  de  fuga  et  linquenda  sibi 
patria  cogitare.  0  quotiens  cupido  licet  merenti 
revolvebat  animo,  si  forte  umquam  libere  voci  illi 


pervenieotescum  minus  consolationis  etcompassio- 
nis  quam  sperarent  tam  secundnm  Deum  quam 
secundum  homineminvenirent,  ad  sanc^a  aposto- 
lorumliminaetaliorum  multorum  sauctorum  suffra- 
giadevolese  contulerunt,  satisfacienfes  votis  suis 
lacrimis  et  precibus,  prout  erat  unusquisque  sibi 
conscius. 

4.  Ubi  cum  per  aliquot  dies  morarentur,  et  de 
apostolico  et  de  his  qusB  circa  eum  erant  viderent  et 
intelligerent,  quadicta  sibi  domi  credere  non  vel- 
lent,  in  diversas  animi  partesferebantur,  plurimum 
Rodulfus  abbas,qui  sibi  bene  conscius  erat  pro  quo 
terram  egressus  fuerat.Cumque  vigilans  nocte  ali- 
quando  jaceret,  et  die  in  aecclesiis  solus  Rom»  re- 
sideret,  diligenti  cura  etsoUicito  retractabatanimo 
quee  peregrinationis  suffifuissetintentio^  etde  ea 
revelata  religiosisvirisquid  in  itinere  didicisset  ab 
eis,  Sollicitabat  etiam  eum  hocnon  parum,quiaad 
ea  qu6B  cogitaverat,  si  essent  explenda,  cuncta  ei 
jam  surrepta  fuerant  necessaria.  PrsBterea  terram 
*«^,  ad  quam  ulterius  disposuerat  peregrinari,  au- 
diebat  pollutam  esse  inveterataheresi  de  corpore  et 
sanguine  Domini.  Sed  et  de  consilio  unimae  susb  et 
eorum  qui  sibifuerantcommissi nichil  aliud  audie- 
rat  a  religiosis  viris,  nisi  quod  domi  didicerat  ex 
ecclesiastica  disciplina  et  libris  communibue  tam 


•w  terra  i.  l^. 


VARLE  LECTIONES. 
NOT^. 


(410)  Bertha,  filiee  Godfridi  de  Bochain,  domini 
de  Rabemont ;  cf.  Maateiius  p.  78. 

(411)  Seoondos,  aoais  1124-1190. 


(412)  De  tempore  vide  paulo  infr«i. 
(412)  Sena. 


RODULPl  ABBATIS  S.  TRUOONIS 


176 


)isquam  illis.Superhoc  accreveratei  passio  jam  A  postea  reveretiir  et  honorat.  In  reditu  autem  suo 


lum  in  clune,  quam  physici  solent  chyam  •♦• 
tellare  ;  ea  oum  gressum  ei  pertringei  et,equitare 
im  sine  continuo  cruciatu  non  sinebat.  Talibus 
roposito  rcYOcatus  necessitatibus  salutatis  san- 
rumpatrociuiisetapostolornmosculatishminibus 
eptaque  apostoUcabenedictione,  intendebatcum 
edicto  socio repatriare.  Gumque  ad  supradictam 
»em  Hose  redissent,  omnia  qu8B  sublata  eis  fue- 
it  a  predonibus  preter  spem  invenerunt  sibi  re- 
iectaa  suis  hospitibnset  a  cunctis  urbiscivibus 
^um  Dei  etoccultum  judicium,ut  Romam  per^ 
irent  pauperes  et  domum  redirent  diyites.Quid 


nativitatem  Domini  Placentiee  celebraTerunt,et  in 
crescentibus  byemalibus  periculis  Augustam  civita* 
tem  (4)7)  transeuntes,  ad  villulamqu»  est  in  peie 
montis  Jovis,  qu»  vocatur  Restopolis  (418),  cum 
difficultate  morti  prozima  peryenerunt  Ubi  nec 
ante  ire  Yalentes  nec  retro  propter  aitissimos  ni- 
▼ium  aggeres,  octavas  Domini  egerunt(aii.  1129 
Jan.1),  etpost  aiiquotdiespremonstrata  eisapre- 
ducibus  maronibus  difficillima  via — marone8(419) 
enimiappellantyiarum  premonstratores— subactis 
duobus  miliariis  Theutonicis,  ad  Sancti  Remigii 
Tillulam  (430)  inipsos  Jovis  monte  peryeneruntJn 


ror?Per  multas  animi  tribulationes^permultas  ^  quo  ioco  tanquam  in  mortis  faucibus  coagulati, 


poris  passiones^  per  ezitialia  montis  Jovis  (414) 
icula  recepit  eos  tandem  civitas  Basilea.  Alezan* 
inde  remeaviteques  per  Burgundiam,  abbas 
lulfus  naufragosoReni  navigio  usqueprope  Co- 
iam,  quoniam  propter  supradictam  passionem 
e  non  poterat  jugem  equitationem. 
.  Paulo  post  '^*  Adelbero  Leodiensis  episcopus 
Mice  requievit  (415)(an.  H28  Jan.  I),vir  simplex 
;ctu8,leni8,pudicus,sine  avaritia,boni8  moribus, 
lilior  nobilibus.Statim  male  sanata  cicatrixye- 
s  morbi  Alexandri  bis  prius  effiracta,tertio  jam 
pit,  et  ad  episeopatum  anhelansutlupus  ad  di-  q 
lam  sibi  predam,omnem  pudorem  Deique  timorem 
tponere  coepit.  Sed  quid  melius  tacenda  quam 
edicenda  in  auribus  hominum  proferre  yolumus  ? 
Boutus  est  quodyoHiit.  Quomodo  ?  Sicut  Deui 
it  t  Gladebach  coenobio  saneti  Viti  consecrationis 
I  die8fuit(416),resmira  1  ab  archyepiscopoGo- 
leosi  Frederico,  qui  tanta  m  eum  egerat  antea. 
le  imbutus  an  tiquitns  Ticiis  avariti»^  subtrahere 
on  poterat  a  servitute  idolatriae  per  exerctiium  sy- 
ai89,  quaproptera  suisclericis  agitatus,  ante 
•stolicum  Honorium  Romam  est  invitatus. 
.  Tunc  illi  visum  fuit  utile,  si  abbatem  Rodul- 
1  secumpos8etducere.Abba8non  recusat^neque 


manebant  nocte  et  die  subpericulo  mortis.Angustia 
TilluleB  tota  completa  erat  peregrinor  um  muititudine 
£x  altissimis  et  scopulosis  rupibus  ruebant  frequen- 
ter  *^''  intolerabiles  omniopposito  niTium  aggeres 
ita  ut  aliisjam  collocatis^aliisadhuosupersedentibui 
mensis  domos  juxta,  eos  prorsus  obruerent,  et  in- 
ventos  in  eis  quosdam  suffocarent,  quosdam  con- 
tritos  inutilesredderent.Subhac  jugi  morte  aiiquol 
dies  in  infausta  yiiiula  illa  fecerunt.  Tunc  sponta 
applicantes  se  peregrinis  monti8marones,grayem 
ittdicunt  eis  mercedem,  ut  temptatam  yiam  aperi- 
rent,  pedites  peregrini  eis  sequerentur^  equi  poat 
ilIo8,8icque  trila  yiaplanaretur  dominisqui  delica- 
tiores  retrovenirent.  Itaque  marones  capitibaspro- 
pter  nimium  frigus  filfro  piiieatis,  manibusyiliose 
eyrothecatis,pedibu8  ooturnis  munitisatquesubtus 
a  planta  ferreis  aculeis  propter  lulmeam  glaciem 
armatiSjhastas  longas  adpalpandam  sub  alta  niya 
viam  inmanibusferentesjsohtamaudenter  ingretai 
suntyiam.  Summum  mane  erat,atque  eum  summo 
timore  et  tremore  sancta  mysteria  peregrim  ^oeie- 
brantes  atquesumentes,ad  instantismortis^ingres- 
8um  se  preparabant.Gertabant ;  siquiseorumproro 
sacerdoti  confessionem  suam  dare  posset,  et  oum 
unusnon  sufficeretypassimperascclesiam  inyicem 


tum  propter  eum  quantum  propter  insitum  ei  j^  sibi  sua  peccata  confitebantur.Gumhoc  in  aodesia 


luc  prioris  peregrinationis  suae  desiderium  im- 
fectum.  Hyemalis  tota  fuit  haec  profectio,atque 
rco  vix  tolerabihs  corpori  humano ;  itum  tamen 
Romfie  positis,  soporato  nocte  abbati  a  f uribus 
it  dicebant,  vicini,  a  proprio  hospite  ablatum 
nquod  paraverat  ad  peregrinandum  sufieanti- 
3  et  noysB  yoluntati.  Decidit  igitur  ibi  prorsus  ab 
aia  intentione,  quia  secundum  quod  poterat 
jicere,  putabatvoluotatcmDei  noa  esse.Alexan- 
,infusosibi  ab  apostolico  Honorio  vinosalubris 
repationis  etoleopaternsB  commonitioni8,domum 


cum  summa  devotiond  agerentur,  percrepoit  per 
piateam  luctuosissimus  luctus  ;  nam  marones  per 
ordinem  de  yiUa  egressos  subito  lapsus  rupibos 
instar  montis  densissimus  nivis  globus  deoem  in- 
yolvit,et  usque  ad  infemi  locum  yisus  est  extulisse. 
Qui  huj  us  infausti  my  s  terii  aliquando  conscii  fuerant. 
precipiti  cursu  ad  hunc  homicidam  locom  yelociisime 
ruerant,  et  effossos  marones,  aiios  exanimes  in 
contis  referebant^  alios  semiyiyos,  alios  contritis 
ossibus  in  manibus  trahebant,  illa  maritum,  illa 
fratrem,  ille  et  ilie  iilum  et  illum  se  amisitse  clami- 
tabant.  Tam  horribihoccursu  *^  peregriniexeuntes 


a  abbate  Rodulfo  repatriat,  quem  in  omnibus 

VARliE  LECTIONES. 
'  sciaticam  D.  ^*  Anno  Domini  1128.  interpolalor  in  margine.  '^^  deest  1*.  348  cursu  1*. 

NOTiE. 
iU)  S.  Bernhard. 

M)  Gf.  Annales  Leodienses  et  ^gidius  Aureee- 
i8  23. 

16)  iEgidius  c.  24  dicit  xv  Kal.  April.  Alexan- 
m  dono  regali  episcopatum  obtinuisse,  et  pro- 
AnselmusGemblacensis  Mon.Germ.  SS.  VI  (Pa- 
og.  1.  GLX).  Auctor  innuere  videtur  consecra- 
i  eese  Alexandrum  die  Bancti  Viti|  i.  e.  15  Jun. ; 


yide  de  hac  re  adnotaUonem  Layalleyi  apud  Ernal 
III,  18. 
(417).  Aosta. 

(418)  V.  CL  G.  L.  Grotefendmonente  estEetrou- 
ble,  EtroubIe,in  pede  montis  Jovis,  infraS.Remj, 

(419)  Vel  hodie  marronniers  yocantor.  PsaTs. 

(420)  Saint-Remy. 


m 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  LIB.  XII.  --  CONTINUATIO  L 


178 


de»eele8iat«zlenitipaiilii]uiDhe8itaverant,etid6iii  A  Godefridum^  regnietimperatorisinimicumpropter 


timentes  sibi  futurum,  quantociu»  Restopolim  re- 
Idgmint.  De  difficultate  yisnulla  ut  prius  questio, 
I^aiuiTidebatur  eiapro  effugiendo  mortispericulo. 
Ibi  aeta  epyf^ania  Domini,  et  expectato  sereno  ae- 
re,  eonduetis  maronibus  mortiferam  yilluiam  re» 
petont,  et  timore  mortis  pedibus  velocitatem  pre- 
beate»  die  illa  usque  ad  medium  montis  modo  re- 
ptaodo»  modoruendo,  rix  tandem  perveniunt.Se- 
qaeati  die  (Jan.  7),  recepto  aliquantulum  spiritu, 
propbana  Jovis  sacra  effugiunt,  et  ad  patrium  so- 
inmtendentes  sinegravi  difficultate  perveniunt.Sed 
abl>88  non  ita.  Nam  cum  propler  asperitatem  hye- 


ducatum  '^^qui  abj  udicatus  f  uerat  iUi  et  datus  Guale- 
ramno  Leml)urgensi  comiti,advooato  nostro  majori 
(422).  Galamitas  hujus  dissensionis  ex  majori  parte 
acclesias  nostraB  incubuit ;  qusecumque  ex  nostris 
subjacebant  advooato  et  exduci  aut  cremata  aut 
vastata  aut  servienlia  erant  illis  etsuis.Quantoerant 
nobis  vioiniores,  tanto  et  infestiores.  Solum  resta- 
bat  nobis  oppidum  et  coenobium,  in  quibus  non 
audebant  adhuc  prophanas  ponere  manus.  Erat 
autemadvocati^**permaximaintentio,utyqiuasine 
omni  munitioue  erat  oppidum  nostrum,vires  suas  et 
Lovaniensium  in  ipsum  iutroduceret,  etoppidanos 


mifletdiffioultatem  itineris,  tum  propterincommo-  ^  hospitii  dissipatione  gravatos,  postremo  captivoe 

abduceret.  Sed  providentia  abbatis  malignitatem 
eju8prudenticon8ilioavertit.£gitenim  apud  domi- 
num  suum,  Metensem  episcopum  Stephanum,quod 
Alexander  episcopus  Leodiensisabbatiamnostram 
et  oppidum  sub  patrocinio  suo  suscepit  J  uraverunt- 
que  sibi  invicem  fidem,  consilium  et  auxilium  epi- 
scopales  et  oppidani.Qua  fiducia  renovare  cceperimt 
fossativetu8tatem,firmaveruntque  quaiemin  plano 
terra  nostra  nunquam  habuit  munitionem.  Quam 
ob  rem  crescebatvehementissimeinmajusetmajus 
malum,di88ensio,hinc  furente  Lovaniense  exduce, 
,  hinc  comite  Gysleberto.  Monachorum,  clericorum 
'  substantiis  tam  in  villis  quam  SBCclesiis  nunquam 
parcebant,omnem  sexum^omnem  8etatem,omnem 
ordiaem  captivantes,  diris  cruciatibus  usque  ad 
mortempro  redemptioneexaminabant.Hi8  aliisque 
culpis  exigentibus  excommunicantur  Lovaniensie 
exdux  et  comes  Gyslebertus  cum  suis  omnibns. 
Obsidetur  post  heec  Durachium  ab  episcopo  Leo* 
diensi  Alexandro  et  duce  Lemburgense  Gualeram* 
no**',  ad  quod  liberandum  movit  exercitum  Lo- 
vaniensis  domus  Godefriduset  cum  eo  Piandrensis 
comes  Theodericus.  Durum  commissum  est  proe- 
lium  ante  ipsum,  pugnatum  est  acriter  (an^  1129, 


ditatem  corporiscontractis  dieti8,lento  vestigio  est 
eos  aubsecutns,  sed  usque  in  patriam  non  assecu- 
tna.  Qnapropter  cum  par  vo  comitatu  transisset  Bisun* 
tinm(42i),  civitatem  metropolitanam  Burgundiw, 
a  maHgno  tyranno  exceptus  est  insidiis  altera  die, 
atque  per  jugosa  et  saltuosa  devia  fatigabiliter  di- 
duotns  etdistractus  tribus  diebus,  demum  spolia- 
tns  neeessariis,  in  itinere  permissus  est  abire. 

7.  Jamigitur  Roma  secundo  reversus^modicum- 
qoe  ab  itineris  vexatione  recreatu8,necdum  tamen 
reqoiescebat  a  priori  desiderio,  si  forte  requiem, 
qnam  extra  patriam  quesierat  oec  invenerat,  in 
propriainfenire  valeret.  Sad  manus  Domini  diu 
antea  snper  nos  extenta,  et  necdum  abbreviata, 
adjedt  adhue  per  solitum  angelum  irae  suae  mini- 
strom  percuttte  loeam  no8trum,et  oommonefacere 
prevaricatoresrediread  cor8uum.Advocatumenim 
nostrum  comitem  Gyslebertum  etfilium  ejus  Otto- 
nem  spiritn  suo  malo  repleri  permisit,  et  in  omne 
qnod  erat  contra  jus,  contra  fas^  ad  deprimendam 
BeelesiiB  familiam  irrevocabiliter  suscitavit.  Gom* 
monitus  humiliter  ab  abbate  Rodulfo,  increpatus 
frequentera  Lemburgense  duce,domino  8uo,Gua- 
leramno,  proclamante  etiam  super  eum  domino 


nostro  Mettense  episcopo  Stephano^  pro  pertioacia,  j^  Aug.  7).  Yicti  fugerunt  Lovaniensis  et  Flandrensis 


pro  eontumacia  abjudicatus  est  tandem  legitimo 
jodieio  ab  advocatia*^*.Etquiaerat  homo  pertiua- 
cts  animi  et  non  multi  consilii,  contigit  ei  sub  eis- 
dem  diebnsculpis  suis  ezigentibus,ut  comitatus  et 
boiefieinm,  quaehabebat  de  Leodiensi  episcopatu, 
prodamante  episcopo  Alexandroaparibus  ei  abju- 
diearentur.  Quid  faceret?  Vires  quibus  supradictis 
dominit  resisteret  non  habebat,  animositas  eum 
qutescere  non  sinebat,  seditionem  movit  in  regno 
seandalum  in  populo. 


comites,  ceciderunt  in  ipso  prelio  ex  hostibus  plus 
quam  400  homines  (423).  Rediit  circa  castellum  ob« 
sidio,  sed  diu  teneri  non  potuit  propter  instantem 
messem  in  Augusto.  Soluta  est  ergo,  sed  tyranno- 
rum  permansit  dissolutio  inigne  etgladio.Subtali 
calamitateet  angustia  licetde  victu  et  vestitu  mul- 
tum  attenuata  esset  fratrumsubstantia,  utpotequi 
tribus  annis  subjacuerunthujus  passioni,tamen  ob 
hoc  nec  disciplina  eorum  tepuit  nec  numerus  de- 
crevit.  Gum  autem  complacuit  ei,  in  cujus  manu 
sunt  omnium  potestates  etomnia  jura  regnorum,et 


8.  Gontulit  ergo  se  ad  exducem   Lovaniensem 

VARLE  LEGnONES. 

*«•  Bodem  anno  Domini  1128  interpolator  in  marg.  ^^  L.otharingie  int^rp.  in  marg.  **^  Giselberti 
uUerv.  **'  anno  Dominili29  inlerpolator. 

NOTiE. 

(421)  Besancon.  les  Erfurtenses  ad  i  i  29.  Vide  Ernst  III,  i  8,  Godefri- 

(122)  Quod  faotmn  esse  anno  i  128  testantur  An-     dus  Staufensium  pati  favisse  videtur. 
naJes  Rodenses,  et  apud  Mirsum  IV,  197  in  tabula         (423)  Gf.  de  hoc  prflelio  aum  kgnntur  apud  An- 
quadam  occurrit  die  13  Jun.  1 128  dux  Paganus,  i.      selmum  Gemblacensem  ad  a.  1129  et  in  Ann.  Bo- 
e.  Gualeramnns.  Sed  tantum  terraminter  Rhenum     densibus. 
4  Geitaiii  flovios  potnitobtintte,  nt  probant  Anna- 


470 


RODULH  ABBATIS  S.  tRODONIS 


180 


qai  contarbat  profandum  maris  et  mitigatcumTo^  A  perageus,  ad  occidentalem  oellam  sine  aliquo  do* 


luerit,dixit  angelo  percutienti ;  Cesset  jam  manui 
tua,  ut  nonde$oleturterra(Il  Rag,  xxiv,46),et8ta- 
timfacta  est  tranquiliitas  magna.Nam  Lovaniensis 
etDurachiensisdomini  etqui  cum  eis  erant  excom- 
municati  Leodium  venerunt,  et  sBccIesiasticam  fa- 
cientes  satisfactionem  (an.ll31),  absolutionem  ac- 
ceperuntetemendationempromiserunt(424).Itaque 
cessavitterra?  bellis.Jamque  tercia  *'*  facta  crema- 
tione  et  vastatione  **^  abbatiaenostraB  a  Lovaniense 
principe,  prima  propter  advocatumnostrum  comi- 
tem  Gyslebertum,  tunc  ei  adversantem  propter 
imperatorem Heynricum  quartum,secunda  vero  *" 


lore,sed  cum  multotimore  dedinavit,  proeoquod 
acciderat  ei.Ibicum  suis  famiUaribus  conferensde 
eo  quod  contigerat  et  in  refectorio^gratias  Deoage- 
baty  quia  se  evasisse,  cum  non  evasitset,  putabat. 
Non  post  collationesfratrumsensitpaulatimobstu** 
pescere  sibi  orus  sinistrum^itautsine  amminiooio 
non  fuissetausus  ire  adlectum.  Cirea  mediam¥ero 
noctem  com  evigilasset,  omni  officio  cmris  et  sini- 
stribrachii  privatusinventusest.  Cumquedeofficio 
linguflT  et  sensus  integritate  vehementer  pavitatet, 
fratrum  orationibus  devotissime  se  conmendabat. 
utei  et  linguam  ad  conlitendum,et  eennmi  ad  re- 


nichilominuspropteripsum  nobisadversantemetei  B  cognocendumDeus  ei  contervaretQuod  et  pia  Dei 


confcederatum  (425),permaximasolIicitudo  incum- 
bebat  nobis  de  reparandisaecclesiis  nostris  combu- 
stis,  molendinis,  viIlisdominicalibus,sicut  vulnera- 
tis  in  bello  de  curandis  domi  eorum  vulneribus. 

9.1nter  quaemaxima  et  continuamala  intolerabi- 
literafficiebatur  abbas  Rodulfus  cum  animivexa- 
tione  tumetiam  corporis  percjaticapassione,qu8B 
ita  et  totum  *'*  clnnem  occupaverat,  ut  equo  aut 
pede  modicum  valeret.Itaque  infirmitati  sucBCom- 
modam  et  religiose volenti  vivere  congruam  edifica- 
vit  sibi  cellulam  versus  aquilonariam  partem  juxta 
occidentalem  ^^  monasterii  absidem,  aperientem 


clementia  ei  concessit. 

I  O.Eodem  etiam  anno  circa  autumnum  dolori  huic 
paterna  manus  corripientis  eum  Domini  tantom 
languorem  adjecit,  uta  medids  desperaretur.et  vix 
figmentum  hominispretenderevideretur.  Etutipte 
referre  solebat,  nocte  festivitatis  sancti  Miohaelis 
tanta  passioneattritus  fuit,quasi|qui  angelomm  as- 
pectum  peccando  offenderat,  si  angelidt  ver- 
beribus  puniretur.  Postquam  autem  de  illa  infir- 
mitate  vix  evasit  et  de  paraljsi  tantum  meliorari 
c(Bpit,ut  bacilio  innixus  ambulare  utcumque  vale- 
ret,  et  conventum  fratrum,  chorum  capitulumqae 


ostium  in  oratorium,  cript»choroque  vicinum,vo-     interdum  intrare,  studiositsimeammonebatfratres 


toque  ei  fuerat  altare  consecrare  in  honore  sanctas 
Ifari»,  matris  Domini  nostri  Jesu  Christi,  et  sancU 
Basilii  episcopi,quiabeataDei  genitrix  semperque 
virgo  domina  nostra  Maria  nullum  speciale  oratorium 
habebat  in  nostra  flecclesia.Sed  medicinalis  manus 
Domini.quaeabantiquononconsuevitcorpusflBccle- 
siflenostrfiB  absque  expiatione  diu  relinquere,adjecit 
quoque  ad  caput  nostrum  se  misericorditer  appo- 
nere,  et  passionem  cyaticam  transfudit  abbati  in 
paraljticam  "^.MenseMartioordinationis  sufleanno 
25  (an.  1132),  15  Kalendas  Aprilis,  feria  6.  diebus 
sanctfle*'*  quadragesimae  sedebatabbas  Rodulfus  ad 
mensam  cum  fatribus  in  refectorio.  Ea  ipsa  die 
dederat  fratribus  generale  de  pisce,  solvens  absti- 
nentiam  pro  humana  compassione,  ubi  inter  pran- 
dium  allateesuntei  palustresanguillae  veru  assatae, 
atque  subinde  minores  alifle  herbis  primogenitisin 
pulmento  confectn.  De  quibus  cum  comedisset  et 
aviditatem  sentiensabjecisset,apposuitmanum  ad 
poma  qu8B  erant  in  cipho  ante  eum  vino  infusa. 
Quibus  ad  modicum  gustatis,statim  sinistra  manus 
coepit  ei  quasi  plumbum  aggravariet  momentaneis 
vicibus  interdum  levari,  angulus  quoque  labiorum 
in  eadem  partequasiemori,  et  llngua  minus  solita 
facilitate  uti.  Territus  valde  tamen  lectionis  finem 
non  fecit,  ted  peracto  prandio  cum  fralribusgratias 


•»•  ita  r  tecunda  4.  D.  •»♦  et  ▼. 
1.  i\^^de99tV^deetti\ 


de  servanda  religione  et  de  avertenda  ab  eis  ires 
Dei  indignatione.  Fecit  etiam  sibi  battemam  fieri, 
qua  ad  usus  flecclesifle  longe  etiam  quo  vellet  eooa- 
mode  valeret  pervehi.  Apposuit  etiam  et  animam 
et  studium  ad  informandum  de  muro  clauttrunt. 
Et  sequenti  anno  (1 133)  aperient  turrim  ante  oon- 
ventum,  de  parvo  prius  fecitarcum,  ut  nancappa- 
ret,  magnum,  mutans  templiintroitum  addexteram 
manum,  et  in  obturato  priori  introitu  faciecs  de- 
pingi  sanctflB  Dei  genitricis  imaginem,  nl  haberet 
ab  introeuntibus  et  eieuntibus  dignam  veneratio- 
nem.  Perduxit  etiam  murum  dormitorii  usque  ad 
trabes  ex  utraque  parte,  et  murum  refectorii  ex 
unacumcoquinaemuroet  signatoexitu  de  clauttro. 
Capitulumquoqueordinavit  tribus  parietibus,  juxta 
quartum  templi  habens  arcum  ad  introeundum  et 
duas  fenestras  ad  iJluminandum  cum  arcuatis  co- 
lumpois.  Murum  claustri,  super  quem  staredebent 
columpnflB  ab  uno  capite  con ventus  usque  ad  aliud 
in  circuitu,  ab  alto  multum  fundamento  usque  ad 
ponendas  columpnas  evexit,  pilariisque  per  cireui- 
tumerectislocum  distantium  columpnarum  signa- 
vit,  atque  simul  locum  quem  ad  lavandas  manus 
debet  habere  conventus  fratrum.  Jamque  ex  parte 
trabes  excisfle  jacebant  in  silva,  quibut  dormit6rii 
detuperet  officinarum  deorsum***compaginaretur 

VARLE  LECTIONES. 
detunt  W  •»»  deest  i\  •»•  tolam  I.  f.  •»'  orientalem  1*.  •»•  paralicam 


NOTiE. 


(424)  Contentit  de  tempore  Alexander  epitcoput        (425)  Vide  tupra  X,  14.  Reveraett  iertiavastatio, 
in.tabula  pod  aMirtBum  1,02;  of.  Emtt  IiL  32.  ut  ipte  probat  pauloinfira  111,  14* 


481 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  LIB.  XII.  —  CONTINUATIO  I. 


i8i 


stnietiira.  Gumque  ad  hano  ab)>as  et  sollicitaret  A  norum  et  apostolicorum  Tirorum  manuum  suarnm 


officialos  et  soUicitaretur  a  fratribus,  suscitavit 
Deus,en  nescio  quota  vice !  super  nos  angelum  sa- 
tanaDy  ot  et  operis  impedimento  nos  contri8taret,et 
snbstantiflB  detrimentopeccata  nostra  puniret.  Ad- 
huc  enim  manns  ejus  extensa  super  nos,  et  ira 
nonerataversa.Provenit  autem  sub  hac  ocoasione, 
i  I .  Eet  genus  hominum  mercennariorum,qnorum 
oftieium  est  ex  iino  et  lanatezere  telas,hoc  procax 
etsoperbumsuperalios  mercennanos  vuigoreputa* 
tor.Adqoorum  procacitatem  et  superbiam  humi- 
liandam  et  propriaminjuriam  de  eis  ulciscendam 
panper  (fuidam  rusticus  ex  villa  nomine  Inda  (426) 


laboribus  viverent,  nocte  ao  die  operantes  unde 
alerentur  et  vestirentur  liberisque  suis  id  ipsum 
providerent.  Querebant  etiam  et  conquerebantur 
ad  invicem  lacrimabiliter,  unde  illis  magis  quam 
aliis  mercennariis  hflBC  igaominia  et  vis  contume- 
liosa.Guminter  christianospiuraaliaessent  officia 
suo  multum  aspemabiliora,  cum  tamen  {nullum 
ducerent  aspernabile,  de  quo  christianus  posset 
se  sine  peccato  conducere,  iiludque  solum  esset 
yitabileet  ignobile  quodimmundiciampeccaticon- 
traheret  animflB,  meiiorque  sit  rusticus  textor  et 
pauper,  quam  exactor  orphanorum  et  spoliator 


hanc  diabolicam  excogitavit[tegoam  (427).  Accepta  ^  viduarum  urbanus  et  nobUis  Judex.  Cumque  hflsc 

a  judidbus  fiducia  et  a  levibus  hominibus  auxiiio, 

qui  gaudent  jocis  et  novitatibus,  in  proxima  siiva 

navim  compoeuit,  et  eam  rotis  suppositis  affigens 

vehibilem  super  terram  e£fecit.  Oi>tinuit  quoque  a 

potestatibos»  ot  injeotis  funibus  textorum  humeris 

de  Inda  Aqoisgrani  traheretur.  Aquissusceptacum 

grandi  hominum  utriusque  sexus  prooessione,nio- 

hilominos  a  textoribus  Trajeetom  est  pervecta,ibi 

amendata  et  malo  veloque  insignita,  Tungris  est 

mducta,  de  Tungris  Los.  Audiens  abbas  Roduifus 

navim  iilam  infausto  compaclam  omine,  maioque 

solutam  alite  cum  hujusmodi  gentilitatis  studio 

nostro  oppido  adventare  «presago  spiritu  hominibus 

predicabat,  ut  ejus  susceptione  abstinerent,  quia 

mfliigni  spiritus  sub  hac  ludificatione  in  ea  trahe- 

rentur,  in  proximoque  seditio  per  eammoveretur, 

unde  cedes,  incendia  rapinflsque  fierent,et  humanus 

sangoismultusfunderetur.Quem  ista  declamantem 

omnibus  diebus,quibus  malignorum  spirituum  illud 

simulachrum  Los  morabatur,oppidani  nostri  audire 

noloerunt^  sed  eo  studio  et  gaudio  excipientes^quo 

perituri  Trojani  fatalem  equum  in  medio  fori  sui 

dedicaTeront.  Statim   proscriptionis    sententiam 

aectpiunt  TillflB  textores,  qui  ad  profanas  hujus 


ethorum  similia  secum,  ut  dixi,  lacrimabiliter 
oonquererentur,  concrepabant  ante  illud,  nesoio 
cujus  potius  dioam,  Bacchi  an  Veneris,  Neptuni 
sive  Martis,  sed  ut  verius  dicam,  ante  omnium 
malignorum  spirituum  execrabile  domiciKum  genera 
diversorum  musicorum,  turpia  oantica  et  religioni 
christiauflB  indigna  concinentium.Sanooitum  quoque 
erat  ajudicibus,utpreter  textores  quicunque  usque 
ad  tactum  navi  appropinquarent,  pignus  de  collo 
eorum  ereptum  textoribus  relinquerent,nisi  se  ad 
libitum  redimerent.  Sed  quid  faciam  ?  Loquame 
,  an  sileam  f  Utinam  spiritus  mendacii  stillaret  de 
'  labiis  meis?  Sub  fugitiva  adhuc  luce  diei,  immi- 
nentejam  Iuna(428),matronarumcatervflB,  abjecto 
femineo  pudore,  audientes  strepitum  hujus  vanita- 
tis  passis  capillis  de  stratis  suis  exiliebant,  ediflB 
seminudflB,  ali»  simplici  tantum  olamtde  circum- 
datflByChorosque  ducentibus  ciroa  na  vim  impuden  ter 
irrumpendo  se  ammiscebant.Videres  ibi  aliquando 
mille  hominum  animas  sexus  utrinsque  prodigio- 
sum  et  infaustum  ceieuma  (429)  osqoe  ad  noctis 
medium  celebrare.  Quando  vero  exeorabiUs  illa 
cborea  rumpebatur,  emisso  ingenti  clamore  vocum 
inconditarumsexusuterque  haoillacque  bachando 


simulachriexcubias  venirent  tardiores.  Pap6 !  Quis  ^  ferebatur.  Qufls  tuno  illio  agebantur**S  illorum  ** 


hominum  vidit  unquam  tantam  —  ut  ita  iiceat 
latinizare  —  in  rationabiiibus  animalibusbrutuita- 
tem  ?qui8tantaminrenatisin  Ghristogentilitatem  ? 
Cogebant  sententia  proscriptionis  textores  nocte 
et  die  navim  stipare  omni  armaturflB  genere,  soUi- 
citasqoe  ei  exoubias  nocte  et  die  continuare. 
Mirumque  fuit,  quod  non  oogebant  eos  ante  oayim 
Meptuno  hostias  immolare,  de  cujus  naves  esse 
§oient  regioue;  sed  Neptunus  eas  Marli  reservabat, 
coi  de  humanis  carnibus  fierivolebat.Quodpostea 
rauttiplieiter  factumest. 

12.  Seztores  interim  occulto  sed  precordiaii 
gemitu  Deum  Justum  Judicem  super  eos  vindicem 
invoeabant,  qui  ad  hanc  ignominiam  eos  detrude- 
bantjcomjuxtarectam  vitam  antiquorum  christia- 

VARU:  LECnONES 

••«  Tideresagere.  D.  »•«  iUorum  —  videre  desunt  D. 

NOTJE. 


sit  dioerey  quibus  libuit  videre  et  agere,  nostrum 
est  tacere  et  defiere  quibus  modo  ooniingit  graviter 
luere. 

i3.Ististam  nefandis  saoris  plus  quamduodecim 
diebus  supradicto ritu celebratis,  conferebant simul 
oppidani,  quid  agerent  amodo  de  deducenda  a  se 
navi.  Qui  saniorio  erant  consiiii  et  qui  eam  susce- 
ptam  fuisse  doiebant,  timentes  Deum  pro  his  quie 
facta  viderant  et  audierant  et  sibi  pro  his  qufls 
futura  conjitiebant,  hortabantur,  ut  combureretur, 
aut  isto  vei  iilo  modo  de  medio  tolleretur.  Sed 
stulta  quorundam  cecitas  huic  salubri  consilio 
contumeliose  renitebatur,nam  maligni  spiritus  qui 
in  ea  ferebantur  disseminaverant  in  populo,  qood 
locusille  et  inhabitantes  probroso  nomi(ieampUus 


(426)  ComeU^Monster. 

(427)  Dolom. 


(428)  Hotai.,  Od.  i»  4,  5. 

(429)  Naotarom  oantos. 


183 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRnDQNIS 


iS4 


uotarentiir,apudqQ08  remansisse  inTenirentur.  D^  A  Duraohium  erat  eastellom  sancti  Lamberti  LoTar 


ducendam  igitur  eam  ad  yiilam  qu»  juztanos  est 
Leugues  (430)  decreyerunt. 

14»  Interea  Lovaniensis  dominus  audiens  de  do- 
monioso  navis  iilius  ridiculo,  intructusque  a  reli* 
giosis  viris  terrsB  suaB  de  illo  vitando  et  terrflB  su» 
arcendo  monstro,gratiam  suam  et  amicitiam  man< 
dat  oppidanis  nostris.commonefaciens  eos  humiliter, 
ut  pacem  illam,  quflB  inter  ipsos  etseeratreformata 
et  sacramentis  firmata,  non  infringerent  et  inde 
precipue,  si  illud  diaboliludibrium  vicinisB  susBin- 
ferrent.  Quod  si  iudum  esse  dicerent,  quererent 
alium  cum  quo  inde  luderent,  quia  si  ultra  hoc 


niensis  dominus  ab  impugnatione  cessavit  et  ab 
obsidione  se  amovit^promisso  ei|quod  Durachienset 
paulo  post  ei  ad  justiciam  suam  producarentur.EI 
Gum  ista  et  aliadedominiset  inter  dominos  tracta* 
rentur,  pedites  et  milites,  per  omnia  nostra  circum 
adjacentia  se  diffuderunt,  villas  nostrasyflBOclesias» 
molendinaetqusBCunqueoceurrebant  combustioni 
et  perditionitradentes;  recedentes  vero  qusBlongo 
a  nobis  fuerant,prout  cuique  adjacebant,  inter  se* 
diviseruntVastata  estgravissime  temporeillo  ab- 
batia  et  dtrepta  omnia  fratribos  necessaria.  Vasta» 
tio  ista  fuit  quarta,  quas  inf^a  26  (431)  annos  fedt 


mandatumoommitterent,pacem  predictam  in  eum  ^  Lovaniensis  dominus  innostra  abbatia  **^  :prima 


effringerent,  et  ipse  vindictam  in  eos  ferro  et  igne 
ezequeretur.Id  ipsum  mandaveratDurachiensibus 
dominis,  qui  et  homines  ejus  f  uerant  manuatim  et 
interpositis  sacramentis  et  datis  obsidibus  sibi  con- 
fflBderati.  Hoc  cum  jam  terciofecisset,  spretus  est 
tamab  oppidanis  nostrisquam  a  Durachiensibus 
dominis.Nam  propter  peccata  inhabitantium  vole- 
bat  Dominusimmitteresuper  locumnostrum  ignem 
etarmaLovaniensium.  Ad  hanc  igitur  plebeiam 
fatuitatem  adjunxit  se  comes  Gysiel>ertus  contra 
generis  sui  nobilitatem,  trahendamque  decrevit 
navim  iliam  terream  usque  Leugues  ultra  Dura- 
chium  Tillam.  Quod  et  fecit  malo  nostro  omine 
cum  omni  oppidanorum  nostrorum  multitudine  et 
ingenti  debachantium  vociferatione.  Leuguenses 
oppidani.nostris  prudentiores  et  Lovaniensis  domini 
mandatis  obsequentes,  portas  suas  clauserunt,  et 
infausti  ominis  monstrum  viliam  suam  intrare  non 
permiserunt.  Lovaniensis  vero  dominus  precum 
suarum  etmandatorum  contemptum  noiens  esse 
inultum,  diem  constituit  comitibus  tanquam  suis 
hominibus,  qui  neque  adprimum  neque  ad  secun- 
dum  sed  nec  etiam  ad  tertium  venire  voluerunt. 
Eduxitergo '**  contra  eoset  contranosmultsBmui- 


propter  comitem  G jslebertum  dissidentem  ab  eo 
propter  imperatorem  Heinricum  quartum  (432) ;  so- 
cunda  cum  eo  propter  Alezandrum,  postea  Leo- 
diensem  episcopum  (433) ;  tertia^  quando  pugnatum 
est  ante  Dorachium  (434),  nicfaiiominus  proptar 
ipsum ;  quarta,quando  inter  eos  est  foBdusruptnm 
propter  lerrestris  navis  maiignum  adventum.  Om- 
nes  istsB  grandes  vastationes  fact»  sunt  propter 
comitem  Gyslebertum,  aut  per  eom,  aut  oum  eo, 
exceptis  innumeris  minutis  quas  facere  nunquam 
cessavit. 

15.Isto  fere  anno  (1 1 56)  quid  nobis  per  abbatem 
'  Rodulfum  accideritynecessarium  sciens  fore  potte- 
ris  nostris,tenaci  memorisBscriptomandarecuravi. 
Homo  quidam  Hezelonomine  defunctos  fuerat,da- 
pifer  abbatum  sub  quibus  consenuerat.  Hio  dum 
adhuc  viveret  et  dominis  suis  placwe  familiari  ser« 
vitio  sciret,  famiiiaritate  et  caliiditate  sua  effecit^ 
quod  de  mensafratrumpartemculturflBJuxta  oppi- 
dum  nostrum  et  partes  duascultursB  de  StadeSt 
necnon  et  molendinum  de  Gotteym,  quod  soivit 
omni  anno  34  modios,  suo  fiodo  attraxit.  Mortuus 
est  tandem  sine  Uberis^  reiicto  usu  fructuario  susb 
uxori,  sicut  ei  firmaverat  ante  abbates  et  ooram 


titudinis  exercitum  armatorumtam  peditum  quam  d  paribus  suis.Surrexit  autem  filius  fratris  ejus  post 


militom.  Nostro  igitur  oppido  seposito,  tanquam 
firmius  munito  et  i>ellicosorum  hominum  pleno, 
primum  impetum  in  Duracliienses  fecit.Quibus  vi- 
riliter  resistentibus,  castellum  nescio  quare,  cum 
posset,  non  obsedit,  sed  inter  Leugues  et  Dura- 
chium  pemoctavit.  Gumque  sequenti  die  appiicare 
exercitum  disponeret  et  ex  quator  partibus  assul- 
tum  facere— hal>ebatenimingentem  multitudinem 
— supervenit  Adelbero  Metensium  primicerius,fiIio- 
rumLovaniensis  dominiavuncuIus,cujus  interven- 
tu,  quia  comitissa  Durachiensis  orat  soror  ejus,  et 


eum  Amulfus  nomine,  volens  quod  avunculus  to- 
nueratjusteet  injuste  fiodali  et  hereditario  jure 
possidere  ;  patronum  hat>ebat  inde  advocatum  no- 
strum  comitem  Gyslebertum  et  potentiores  qui  de 
paribus  habebantur.LongainterhuncAranifnm  et 
abbatem  Rodulfum  fiiit  decertatio.  Ille  abbatem 
urgebat  falsis  sed  verisimilibus  conditionibus  et 
advocativiolentia,  decujuserat  familia,  abbasquia 
crat  satis  legisperitus,  excludebat  eum  legibus  et 
veris  assertionibusnonsolnm  abhis  qussavnnculus 
occupaverat  de  mensa  fratrum,  sed  etiam  a  fio<to 


VARLE  LEGTIONES. 
M<  Anno  Domini  U35.  interpoL  **^  in  n  ab  desunt  D, 

NOTiB- 


(430)  Leeuw  inter  Tirlemont  et  Sanctum  Trado- 
nem. 

(431)  In  numero  erravit ;  prima  vaatalto  facta  est 
anno  1114,  quarta  hmc,  ut  ex  sequentibus  patet, 


anno  1136,  quo  22  tantum  anni  efficiuntur. 
(432)Vide  supra  X,  14. 

(433)  XI,  6. 

(434)  XII.  0. 


186 


GESTA  ABB.  TRODON.  —  LIB.  XIII.-  CONTINUATIO  I. 


786 


qood  possedarat  legitimam.  Quid  multa?  Restan- 
dem  eo  processit,  quod  molendinum  et  ouituram 
AmQifus  exfestucavil  etabjudicatumeiooram  pari- 
busfait»et  quod  addapiferimiDisteriumpertiDehat 
obtinmt;molendinumyero  et  culturapost  mortem 
supradicta  uzoris  nomine  EngeibergsB  judicata 
sont  ad  mensam  fratrum  redire.  Molendinum  eo 
tempore  solvebat  24  modios  annoDw  commixt» 
Leodiensis  mensurfls  et  modium  frumenti  et2  solidos 
et  4  capones  **>•  Huic  altercationi  et  diffinitioni 
muitiB  bominum  interfuerunt  anim»  sepissim6,de 
quibus  quorundam  necessariorum  nomina  voluimus 
hic  representare,  ut  defuncta  matrona  nulia  sit 
ambiguitas  de  mens»  fratrum  restituto  molendino 
et  cuitura.  Acta  sunt  ista  solempniter  et  pupiice, 
presenle  Gjs]el>erto  advocato  et  comite,etRoKlulI6 
abimte^testibusparibus  aecclesise*  Arnulfo  episcopi 
Metensis  quondamjudice,et  Everardo  '**  abbatis 


A  judice,Gontramno  deAlost,Gualtero  de  Kircheym. 
GuedericodeHalmala,  RuthardocoguomentoGimo, 
et  alio  Ruthardo  curtis  nostrs  villico,  Arnulfo  tunc 
scabiao  et  abbatis  pincerna,  Radulfo  marescalco, 
Ulrico  et  Lietberto  camerariis,  et  alio  Ulrico,  Ri- 
cholfo,  Adelardo,  Reynero  de  Miles,  Rejnero  gru- 
tario,  et  oppidanis  parvis  et  magnisplus  quam  cen- 
tumhomiDibu8,anno  abincarnatione  Domini  1136» 
abordinatione  abbatisRodulfi  28,reguanteLothario 
imperatore  de  terra  et  genere  Saxonum,Petroleone 
et  Gregorio  diacone,  qui  post  saorationem  vocatus 
est  Innocentius  (435)  de  papatu  contendentibus, 
Mettis  Stephano  episcopante,  GolonisB  Brunone  se* 
cundo  (436),  Treviris  Adalberone  (437)  Mettisquon- 
dam  primicerio,  Leodiiejusdem  nominis  (438),  et 

3  loci  post  istum  primicerio  in  episcopum  electo  et 
investito,  sed  necdum  sacrato. 


EXPLICIT  LIBER  DUODECIMUS,  INCIPIT  DECIMUS  TERTIUS. 


I.  Quia  inter  gesta  hnjus  abbatis  Rodulfi  occasio 
se  obtulit,  ut  mentionem  faceremus  quomodo  Ale 
zander  in  episcopatum  Leodiensem  introierit,  non 
ingratum  quoque  esse  arbitramur,  si  de  exitn  ejus 
ab  episoopatu  et  de  fine  vitfls  ipsius  posteritati 
eerU tudinem  reliquerimus.  Leodii  in  «oclesia  l>eati 
Martioi  magister  scolarum  decesserat,  post  cujus 
deeessum  episcopus  Alexanderjuvenem  quendam 
Domine  Ttieodericum  per  pecuniam  in  eodem  officio 
sobstitaerat,  sciolum  quidemsatis  de  scolari  erudi- 
tione,sed  necdum  toI  signatum  habitu  vel  tonsura 
elericalisdisciplin8B,etquodprius  nunquam  habue- 
ratveiiila  vei  alia  incivitate,  scclesia  posuit  eum 
sine  canoaia,  hoc  est  prebenda.  De  qua  re  cum 
refNrehenderetur  et  emendare  debuisset,  deterius 
egit,  qoia  canonicnm  eum  similiter  pro  pecunia 
ieett.  Quam  causam  dum  obstinate  defenderet,  et 
eam  ipsamiBcciesiam  graviter  inde  scandalixasset, 
inter  reprehensores  suosinejusdem  SBcclesiaRcano* 
nieam  nomineNichoIaum  vehementius  invectusest, 
adeo  aidomini  Innocentli  papsBaudientiam  appella- 
re  eum  compelleret.  Ad  quam  per  eum  ipsum  de 


sententiam  incurrit  in  concilio  PisiB  domno  papa 
Innocentio  presidente,anno  ab  incarnatione  Domini 
li35.Quo  diro  sibi  nuntio  acoepto,in  tantam  ama- 
ritudinem  animi  incidit,  ut  eam  quoque  sequeretur 
sine  ulla  diiationeegrotatiocorporis,atque  adeout 
appetitu  cibi  et  usu  sibiprestruoto  ad  extrema  per- 
ductus  sit.  Vix  tamen  confessione  data  et  commu- 
nione  accepta,  et  regularium  canonicorum  vita  in 
monte  Puplicojuxta  Leodium  promissa,extremum 
tandem  sic  spiritum  efflavit(440),  et  in  eodem  loco 
sepulturam  sine  episcopalibus  exequiis  aocepit 
(Jul.  6).  Talis  extitit  finis  Alexandri  Leodiensis 
quondam  episcopi. 

2.  Digestis  de  quibus  proposueramus,  jam  nulla 
talium  superest  scribendi  materia,sed  de  vastatio- 
nis  nostrffi  malis,  qusB  eotidie  patimur,  multa  et 
amaranimis  lugendi  copia.  QuflB  neforte  magnitu» 
dinissuse  mole  torpentem  ocio  aQimumobruat,et 
amaritudinis  sua  aculeis  usque  ad  desperationis 
baratrum  detrudat,  occupandus  est  solita  exerctta- 
tioneanimus,utminoremhal>ebant  locum  in  dolore 
corporales  sensus ;  solent  enim  minuere  fructuosffi 


^moniaaccusatusyetadomnopapasemeletsecun- 1^  animi  occupationes  etiam  amaras  corporum  pas- 


do  cananicis  intervallis  vocatus,  viam  arripuitquasi 
itorus.  Sed  remorante  eum  in  Francia  culpas  sus 
eonscieiitia,cnm  permissis  ad  domnum  papam  ve- 
oerabililHisnuntiis,  abbate  videlicetStabuiense  at* 
que  L.obiense(439)cum  aliquil)us  archydiaconis,et 
relaxari  de  adventusuo  ad  audientiam  nullo  modo 
posset,  tertiam  vocatioDem  canonieam  accepit,  et 
«uaiptam  sicotaliaspostponens,  depositionis  sosb 

YARLE  LEGTIGNES. 
^  icapones  —  cnltura  liettinlD.  ***  extrema  hujus  libri  desunt  D 

NOTiE. 


siones.  Quapropter  ad  superiora  libet  recurrere  et 
scribendi  materiam  de  pretermissis  reassumere. 

3.Ubi  cumilla  aliquando  reIegeremus,quod  tem* 
pore  domni  Adventii,  gloriosi  Metensium  presulis, 
factasitdescriptioexabbatia  sanctiTrudoois  (441), 
et  ibi  diclum  sit  quantum  spelt»  fratres  haberent 
ad  fadendum  panem^quantum  ordei  ad  oervisiam, 
quot  procos  ad  sagimen,  quantum  saUs^  quantum 


(435)  Secundus. 

(436)  Sedebatannis  4432-1137. 

(437)  1131-4132. 

(438)  Arialhwrone  U.  il3«-114S. 


(439)  Leonio  :  cf.  Mabillon  Annal.  ord.  sancti 
Bened  VI,  184.  Idemprobant  Annales  Rodenses. 

(440)  Pridie  Non.  Jul.,  teste  iEgidio. 

(441)  Supra  1, 3. 


187 


RODULFl  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


188 


leguminis.miralivaldesumus,  quarenon  dixerunt,  A  sed  et  scutellfiB  tam  leguminumquam  olerum  ma- 


unde  isla  venirent,  et  quare  pretermiserunt  quid 
haberent  fratres  adcompanium,scilioetadpiscem, 
ad  ova,  ad  caseos,  cum  absque  istis  nuUa  vivant 
coenobia  monachorum,etsi  quid  habebant  fratres 
statutumad  vinum.  Mirati  etiam  valde  sumus  et 
adhuc  miramur,  cur  demensa  abbatisreticuerint, 
eum  secundum  mandatum  beati  Benedicti  iliasit, 
quse  semper  debet  esse  cum  hospitibus  et  peregrinis, 
et  si  aliquando,  quod  rarissimum  est^  defueriat, 
vocandi  sint  de  fratribus  quotet  quos  abbas  voiue- 
rit.  Nec  illud  quoque  pretermittendum  fuisset, 
quantum  ad  vestiarium  fratrum  pertineret,quanlum 
adsuscipiendos  hospite8,quinunqnam  monasteriis 
desunt,  quantum  ad  elemosioam  pauperum,quan- 


gn8B  etbenerefertfiehabebantur.  A  festivitate  sancti 
Remigii  usque  ad  octavas  pentecosten  prepositusde 
Testebant  inter  duo  legiminum  videlicet  et  olerum 
^rcula  piscem  cotidie  dabat,  scilicet  aut  magnos 
lucios  aut  anchoraum  sive  salmonem  vel  allec  re- 
centia.  De  ailec  recentibusunicuiquefratrum  qufn- 
que  dabantur  ;  de  auchorao  tanta  portio  quanta 
palmsB  hominis  latitudo,pollice  juxta  eam  compli- 
cato,  portionesveroluciietsalmonis  minoreserant, 
quiacarior  estpisciset  spissior.  Quod  si  aliipisces 
interveniebant,  rectacompensatio  indefiebat.Quia 
vero  jugis  et  antiqua  querela  semper  erat  de  pisci- 
bus  inter  nos,  qui  de  Testebant  ***  adducebantur, 
eo  quod  aut  nimis  essent  salsi  aut  interdum  putidi 


tumadrelinendatemplisartatecta,eladinvenienda  B  etputridi,  aliquando  etiam  quia  nec qualescunque 


in  eo  luminaria,et  unde  ministrarideberetinfirmis 
fratribus,  de  quibus  regula  precipit,  ut  tractentur 
humaniusetreparentur  carnibus.QufiB  ista  omniaet 
alia  perplurima  cumdebeant  habere  monachorum 
coenobia,  ut  diximus,  valde  mirati  sumus,  curde- 
scriptores  abbatiffi  ista  reticuerint,  quia  de  sola 
annona  quam  posuerunt  ista  omnia  provenire  non 
possunt  ••'. 

4.  Diligentius  Igitur  ezarare  volentes  statutam 
antiquitusprebendam  fratrum  usque  addesolatio- 
nem  loci  propter  abbatum  contentiones  etpropter 
multimodas  bellorum  varietates,  sic  incipiamus: 
Menss  fratrum  paniscotidianus5mareisColonien- 
sis  ponderis  appenditur,  pulcher  et  albus,  de  spelta 


poterant  propter  hiemem  inveniri,et  unius  rei  co- 
tidiano  usu  fratres  fastidio  graviter  afflciebantur, 
ordinaverunt  abbas  Theodericus  et  prior  tunc  tem- 
poris  Rodulfus,  ut  fierent  vicissitudines,  scilicetut 
daretur  piscis,  cum  posset  inveniri  et  sanus  haberi, 
et  cum  non  posset  hoc  fieri,  commutaretur  sive 
de  frixis  sagimine  ovis,  sive  de  artocreis,  aliquando 
de  caseo  et  ovis. 

5.  Prepositus  da  Ba8bania,quamdiu  alius  servie- 
bat,  coenamomni  noctedabat,  scilicet  quatuor  ova 
unicuique  fratrum  autdimidium  caseum  seu  poma 
vel  alium  fructum.  Et  illud  non  est  obliviscendnni, 
quia  si  infra  istos  dies  sive  infratotum  annumdies 
jejunii  evenirent,  debitum  coeuflB  prepositus  de  Ha- 


maximeet  deexcusso  primae  farinae  fiore  effectus ;  q  i bania  non  subtrahebat,8ed  prandentibus  fratribus 


puerorumpanisimarcis,  sed  ejusdempulchritudi- 
nis ;  portio  •••  cervisfls  unicuique  fratrum,  cervisfiB 
inquam  qualem  nulla  alia  coenobia  habent  usquam, 
inter  prandium  ct  coenam  sextarius  vinarius  ;  die 
dominica  et  feria  tertia  atque  quinta  inter  tres  fra- 
tres  sextarius  vini,  sabbato  ad  mandatum  inter 
quatuor.Sedcum  venissent  ad  nos  ususCluniacen- 
8ium,quimultasobrietatemandatum8uum  faciunt, 
seitam  partem  sextarii  de  vino  in  prandio  accepi- 
mu8,etde  cfietero  more  Cluniaoensium  mandatum 
explevlmus.  Juvenibus  vero  fratribus  nunquam  da- 
batur  vinum,  nisi  ab  abbate  aut  priore  eis  dari 
preciperetur,  et  tunc  quoque  parcius.  Feria  secun- 
da,feria  quarta,feria  sexta,  si  talis  eveniebat  festi- 
vitas,  nicbilominis  inter  tres  fratres  sextarius  vini 
dabatur.  Habebant  etiam  fratres  cotidies  legumen, 
diebus  quibus  comedebatur  confectum  sagimine 
(442).  Similiter  et  olus  tribus  in  epdomada  diebus, 
ab  assumptione  vero  sanctfiB  MariflB  cotidie  usque 
Circumdederuntme,  Quando  vaocinacaro  comede- 
bfiitur,pinguedBneoaurni8oleraabundecondiebantur; 


dabat  quod  comedi  die  illa  poterat.  Sed  et  a  festi- 
vitate  sancti  Remigiiusque  ad  octavaspentecostes 
omnibus  festivicatibus,quibus  fratresinalbiserant, 
prepositus  HasbanifiB  pro  fercuio  leguminis  jussel- 
lum  (443)  commutabatconfectum  vinoyovis  etsagi- 
mine,  dat>atque  unicuique  fratrum  recentis  pisois 
portionem  bonam  atque  simul  tres  artocreas,  qu« 
j  ure  antiquo  contineredebent  quinque  ovaetcaseum 
(444),  nunquamproptcr  hoc  subtracta  portione  de 
Testebant  '^^.  In  nocte  festivitatis  sancti  Remigii  et 
D  sanc ti  Tr udonis  idem  ipse  prepositus  dabat f ratribuB 
ad  coBnamrecentem  '^^piscem  de  Mosa,  habebant- 
que  ipsi  fratres  ad  ipsam  eandem  coenam  interqua- 
tuor  vini  sextarium,etiamsicontingeret  eis  ea  ipsa 
die  inter  tres  habere  ad  prandium.  Die  festivitatis 
sanctiRemigiietdiefestivitatis  sanctiTrudoniscum 
cotidiano  fratrum  pane  dabatur  inter  duos  simiia 
appendens  quatuormarcas.  Et  primum  ferculumin 
mensaeratqufiB  vocaripotest  carpeia  (445),de  sioeo 
pisce  de  Te8tebant,eo  quod  minutatim  carperetur, 
et  minutatimcumovis  coaoisis  cum  pipere  super- 


VARliE  LECTIONES. 

^  hueiuque  cmnia  detiderantur  apud  D.  •«•  portio  —  fratrum  desunt  D.  •••  Testerbfiint  1*.  •''•  Tester- 
bant  I*.  '^'  recentem  —  eandem  demnt  D. 


NOTiE. 


(442)  I.  e.  adipe. 

i443)  Jusculum. 
444)  Alias  est  cibus  ex  pane  et  cflume  compo- 


aitus. 


(445)  I.  q.  carpia,  GalliscAar;^;ajmd  Italo&est 
carpionare  pipere,  aceto  aliisque  speciebus  oondire. 


m 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  UB,  xni.  —  CONTINUATIO  I. 


190 


aspergeretur.Secondumferoulumidem  Hasbanien-  A  fectam,  ab  octavis  pentecosten  inantea  eo  loco  ^^ 


118  prepositus  de  salmone  recenti,  aqua  (cocto  et 
piperato ;  tertiumferculumdeeodem  genereassatum 
et  nichilominus  piperatum  ;interea  etaliosassatos 
piscesqaiafferebantur  de  Mosa.quospoetica  licentia 
Tocare  possomus  rocea8(446)  et  bardos  (447)  ;pre- 
terea  inter  duos  et  dnos  fratres  pictantias  *^*  (448), 
partim  de  luciis  farcitis,partim  de  dorsissalmonum 
et  ovis  eorum  piperatis  ;  postremo  artocreas.Quid 
muItaTMuKorum  piscium  multa  eratcopia.Cumque 
sic  per  intervalla  festiTitatum  cum  preposito  de 
Testebant  prepositus  Hasbaniensis  serviret^  tamen 
omni  tempore  minutis  fratribus  quatuor  ova  ad 


artocreas.Panisquidabaturadceiiamabbatis  in  ea 
famulantibus  et  in  curti  servientibus  et  omnibus 
supervenientibus  hospitibus  de  ^*  communi  acci- 
piel>atur  in  celiario  fratrum  ;  similiter  cervisa  et 
vinum  per  manus  villici  qui  erat  super  curtim.Pa- 
bulumet  cibariumequorumdistribuebat  mariscal- 
cus  de  horreo  et  granario,  tam  domesticis  quam 
hospitibus,nam  cellerarius  fratrum  eatantumacci» 
piebat  et  dispensabat  quae  fratrum  erant.De  annona 
verOydecervisa  etde  vinonichil  habebatabbassin- 
gulare  preter  censum  quarundam  villar um  et  <eccle- 
siarumet  molendinorum.Deeo  procurabat  menssB 


gentacolum  (449)  procurabatet  quatuoradccenam  B  sufle  in  cellaet  obsequentibus  sibi  et   hospitibus, 


et  cames  in  infirmaria  (450),8itamen  in  curtierant 
aat  in  lardario,  inde  sumebat  quantum  expedie- 
baL  Ab  octavis  pentecosten  usque  ad  festivitatem 
tancti  Remigii  prepositus  de  Testabant  cessabat,et 
Hasbantensis  omni  die  serviebat. 

6.  Die  dominica  et  secunda  feria  et  quarta  et 
leztaferia  dabantur  scutellffi  refertflebonispiscibus 
onicaique  fratram,quantum  alias  inter  tres  autduos 
divideretur.  Frequentissime  magn»  portionesstu- 
rionum  (451),  tempore  quoque  lampredn  (452)  in 
Qsu  sunt,  inter  tres  una  ;  sed  et  crassus  piscis  qui 
balena  dicitur  frequenter  abunde  ministrabatur. 
Tertia  feria  et  quinta  *^'  et  sabbato  supradicti  tem- 
poris  intervallo  interlegumen  et  olus  ac  praodium 
Qoicnique  fratrum  quinque  ova  aut  dimidius  caseus, 
dabatar,adc(Bnamquatuor  ova  etdimidias  caseus, 
et  propter  hoc  minutis  tribus  diebus  de  supradic- 
ctis  oTis  nichil  subtrahebatur.  Ipsiquoque  minuti 
quartam  partem  seztarii  vini  tribus  diebus  pro  mi- 
oatione  sua  accipiebant,  quamvis  aliqua  dierum 
iUorum  decommuni  justiciatertiampartemhaberent 
adprandiura.Diebusrogationumhabebantfratresad 
mensam  unusquisque  placentamcumportione  sui 
piscis.  Die  palmarum  commutabatur  legumen  pro 


tam  parvis  quam  magnis,  et  tria  servitia  in  anno 
episcopo  Metensi,  quorum  redemptio  sez  marcA, 
et  ea  quae  pertinent  ad  retinenda  claustri  edificia. 
7.  Habebant  fratres  ad  vestimenta  sua  singuli  in 
annosingulas  pelliceas  novas^duas  stamineas  novas 
(455)  coturnos  novos,  4  calceos  novos  (456)  noctur- 
nales  et  diurnales,etportionem  magnam  unde  un- 
gebantur,et  inter  duas  vices  8  pedules  (457>,  cucul- 
lam  et  tunicam,  bracas  et  caligas  et  caetera  quo- 
tiens  et  quando  indigebant.  Hiec  et  aliaquffi  supra- 
dizimus  unde  venirentviUffi  erantet  ecciesiffiquas 
hic  nominabimus  :  In  Testrebantin  !viUa  |AIburch 
^  ea  quffi  habere  videmur  cum  fficdesia  et  omnibus 
appendiciis  viUicationis  iUius.  In  viUa  *^*  Guimala 
cum  ecclesia  de  Pirges  ea  quffi  ibi  habere  videmnr 
ad  jus  pertinent  viUici  UUus.  Similiter  in  villa  de 
Pelte,  villade  Quebechem,  vilia  de  Hales  cum  suis 
fficclesiis  et  appendicns  viUtcationum  suarum.ViUa 
de  Merguelescumfficclesiasuaetcumfficclesia  quffi 
est  in  viUa  sancU  Trudonis,  et  cum  omnibus  qu» 
intus  et  forisibihaberevidemur  cum  suis  appen- 
diciis.  YiUa  de  Stades  cum  fficclesia  et  eis  quffi  in 
Halmaia  habere  videmur.  iCccIesia  de  HaUes  et 
viUa  de  Meres  cum  appendiciis  sus  vUUcationis. 


faba  tnta,etin  coBua  Domini  simiUter  et  in  sabbato  D  iEcciesia  de  Lare  cum  villa  et  multis  sparse  jacen- 


sancto.  Qnatuor  diebus  nativitatis  Domini,paschffi 
et  penti^costes  ad  prandium  duas  porUones  piscis, 
imam  de  Testebant,aUam  de  Hasbania,et  ad  coenam 
prima  die  placentamcumbrachioIo(453),minorem 
tamen  quam  in  diebus  rogationum ;  a  pascha  usque 
td  octavas  pentecostes  omnibusdiebus,quibusAra- 
tres  sant  in  albis,  dabat  prepositus  Hasbaniensis 
juisellam  et  portionem  piscis  cum  illade  Testebant, 
et  tanacetum  quod  5  ovis  conficiebatur,  aut  pro  ta- 
oaceto  porratam  (454)  bene  ovis  et  sagimine  con- 


tibuspartibus  quffi  perUnent  ad  vilUcationem  ejus. 
In  Masesele  (458)  villula  et  fficolesia,  de  quibus  viz 
aliquid  boni  unquambabuimus.In  villa  Provin  quffi 
ibi  haberevidemur,simiUter  in  vUIa  Hallei.  In  Kir- 
cheymdimidiumfficclesiffietquffi  in  villahabemus 
JBccIesia  de  Bovinges  (459)  et  villa  de  Burloscum 
appendenUbus  ad  vilUcationem  ejus.In  Alost  et  Bru- 
stemia  quffi  in  eis  hal>ere  videmur.In  Orel  et  Gem- 
mapia  quffi.ibi  habemus.In  Sesnine  fficclesia  etqun- 
in  villa  habemus.iEcclesia  de(]orbeohe  et  fficdesia 


"»  pietancias  l  1*.  •^'  sezta  D. 
taB  desuni  apud  D. 


VARLE  LECTIONES. 
•'*  eol.  (Usunt  V.  «^»  in  4*.  •'•  reliqua  usque  ad  verba  ejutdem  mone- 

NOTifi. 


(446)  Rntflus  GaUis,  ro$e. 

(447)  Idem  videtur  q^uod  barbns,  GaUis  barbeau. 

(448)  Portio  cibilantioris  ad  vaiorem  unius  pict» 
i.  e.  monetffi  Pictaviensis. 

(449)  l.q.  jantaculumcibus  quosolviturjejunium 
inte  prandium. 

Gondave  infirmorum. 
Stdr. 
\  Muiffiiia»  lamproief  Umprete. 


(453)  I.  g.  bracelhis,  Germanis  bretuL 

(454)  Poirata,  porrecta,  juscuium  ez  porris  con- 
fectum. 

i455)  Lanea  interula,  camisia. 
456)  Crurum  indumentum. 
447)  Pedum  indumentum. 
458)  Mazenzele  haud  procul  ab  Alost. 
459)  Num  Bouvines  ? 


m 


RODULn  ABBATIS  S.  THUDONIS 


I9S 


de  EiigelmunthoYe(460).Supra  Mosellam  «cclesia  A  multo  autempiura  inHalle8yilla.NamintereaquaB 


de  Pumira  et  aBColesiade  Bredalet  viDe»  et  aliodia 
quee  in  ipsis  villis  habemus,  et  qu»  serriuntiniti- 
nere  preposito  eunti  illuc,  unde  veniebat  vinum 
quoddabatur  fratribus.In  territorio  Andeguerpensi 
juxta  Mecheie  viUam  predium,  quod  soivebat  ^^" 
singulisannis  25  solidos  Andeguerpensis  monetas.In 
pago  qui  vocatur  Rin,  non  longe  ab  Andeguerp, 
aliud  prediumsolvens  15  solidosejusdem  monet». 
8.  Didicimusquoqueanostris  antiquioribu8,cum 
pace  et  opulentia  et  religione  ascciesia  nostraflore- 
ret,  quod  ElXm  (461)  villa  magnaet  sscclesia  ejus 


pertinentadGuebecheymet  Hales,  ioter  campos  et 
silvas  etutiiia  palustriasunt  plura  qufiB  aiienantur 
ab  SBcclesia  quam  mansiTO.  In  Brustemia  censum 
totum  qui  pertinebat  ad  prsbendam  fratrum.  Da 
Stades  muita  pars  Imneiiciata  et  in  Kirchejm  de 
cultura. 

,9.  Quid  loquar  de  decimis,  cum  psBne  omnes 
sint  aut  ad  dampnosum  pactumdatfle.aut  ad  inutile 
beneficium  famulis  quibusdam  pro  fabrili  opera- 
tione  ?Multorum  pratorum  vastissima  possessioad- 
breviata  est  nobis  modico  relicto.  Predium  juxta 


nostra  fuisset,  quAB  non  ionge  a  Trajecto  supra  o  Machele,  quod  solvebat  25  solidos  Andeguerpensis 


Mosam  posita  est.  Fructus  vero  altaris  ad  sepul- 
chrum  beati  Trudonis  per  multa  temporatan- 
tus  erat  et  cotidianus,  quod  n  nichil  esset  aliud, 
solus  sufficerepossettotius  flBcclesiflB  necessitatibus 
Qua  fiducia  presumptuosa  abbatum  temeritas  et 
temeraria  presumplio  moita  detraxit  de  substantia 
fratrum  beneficiando,et  de  custodia  quicquid  perti- 
nebatad  monasterii  lumen  et  edificium.  Similiter 
censum  et  predium,quodprodefunctisdabaturvel 
datum  erat  ad  elemo8jnamfratrum,beneficiebant 
suisad  libitum.Quotempore  elemosina  pauperum 
ita  annichilata  fuityquid  ad  eam  pertinuisset  quod 
nec  in  memoria  reliotumsit.  Sed  et  in  prflBpositura 


monetaB,veQditumfuitsine  aliqua  recuperatione  et 
absque  ulla  commutatione.  Ulud  de  Masesele  tene- 
tur  a  quodam  tyranno,  sed  sub  recuperandi  bona 
spe.  Silvarum  extirpatarum  lugenda  dampna  non 
superabit  ampUus  ABCclesia  nostra.  Nam  ut  taceam 
de  PeltflB  et  Guimala  et  de  Guebecheym  et  Halla, 
ubirarissime  ethumiles  adhuc  superesse  videntur, 
Meruguelges  et  Mecerin  et  Stades  densissimeB  et 
magoarum  arborum  silvsB  habebantur.  Similiter 
Mede  et  Lare,  Kircheym,  Burlo,  Yilleyr  (463^  ex 
quibus  supradictis  silvis  ad  curtes  earum  veniebant 
clausurflB(464)  sufficienter,  et  ad  fabricam  edificio- 
rum  tam  monasterii  quam  claustri,  et  in  villis 


deTestebrantoctocappellaspernegligentiamabba-  q  dominicalium  materies  et  ad  eorum  reparatio 


tum  flBCclesia  nostra  perdidit,  qua:  serviebant  fra- 
trum  stipendiis.  Accrescentibus  vero  n:alis  per 
contentionesabbatum  etinquietudines  monachorum 
multa  deprebendafratrum  per  negligenliam  depe- 
rierunt,  multa  in  beneficiis  data  sunt^  multa  a  vil- 
licis  usurpata  permendacium.Duobus''^'  miliariis 
non  longe  a  Mettis  villa  est  quflB  dicitur  Foncey, 
cujus  flBcclesia  nostra  erat ;  ea  videlicet  flscclesia 
invasa  fuitet  retenta  a  domino,  cujus  erat  villa 
tempore  dissensionis  de  nostra  abbatia.  Similiter 
eodem  tempore  pars  multum  fructuosa  de  Sesninc 
villa  nostra  adhuc  tenetur  invasa,  Halley  de  fra- 
trum  quondam  prebenda  in  beneficio  fuit  data.  In 


nes.  Ez  eis  nichilominus  veniebat  porcina  caro, 
quflB  in  flBsca  et  sagimine  cellsB  abbatis  et  hospi- 
tibus  et  domui  infirmorum  et  cellerario  abunde 
sufficiebat  in  anno.  Qufls  ista  omnia  cum  gratis 
aliquando  haberentur,  denario  modo  acquiruntur 
aut  caremus.  Yidimus  aliquando  tantum  in  anno 
supercrevisse,  quod  plaustrum  scalatum  onustum 
siccis  camibus  Aquisgrani  ad  curiam  imperatoris 
misit  episcopo  Metensi  Adelbaroni  abbas  Rodulfus 
in  pentecosten  diebus.Veniebant  etiam  ligna  com- 
burendagratisetsufficienter  ad  abbatis  cellam,ad 
fratrumcoquinam,  adhospites,  adpistrinum,  ad 
bracenam,  ad  lautores  fratrum,    qum    graviter 


oppido  nostropluratenenturinbeneficio,domuset  ^  modo  comparare  oportet  ex  his  quaB  manducare 


curtilia,  census  etalia  servilia,  quamhabeathodie 
prepositus  in  manu  sua ;  qufls  omnia  fratrum  f iie- 
runt  prebenda.  Sed  et  per  alias  curtes  et  in  ista 
quoque  nichilominus  cuiturflB  fratrum  sunt  decur- 
tatflB  (462)  et  beneficiatflB,  et  moiendina  data  in  be- 
neficio  aut  dampnosa  hereditate.  De  allodio  quod 
pertinebatad  curtemGuebecheymquadam  pars  in 
beneficio  est  data,quflBdam  ampla  valdeet  longa  a 
drcummanentibus  liberis  invasa  et  adhitc  teoetur, 
iia  pro  advocatorum  negligentia  atque  perfidia  *, 


aut  bibere  debemus.  Nutrimenta  etiam  pecorum 
erant  per  dominicalia  in  villis,  qu8B  in  carnibus 
et  caseismultam  commoditatem  oonferebant  pre- 
positis  et  abbati,  qum  modo  habere  non  licet  pro- 
pter  villicorum  fraudulentas  distractiones  et  advo- 
catorum  violentas  pernoctationes  predonumque  f re- 
quentes  irruptiones. 

10.  Preterea  dampnum  grande  et  irrecuperabiie 
•7»  increvit  istis  diel^us  flBcdesiflB.  Nam  familia  ejus 
qu8B  multum  imminuta  est  hodie  propter  oppressio- 


VARLE  LECTIONES. 
^  serviebatl*.  *^*  gum  seqmnUur  usqw  ad  f^quentes  irruptiones  desunt  D.  "*  irraparabile  i*. 

NOTiE. 


(460)  Engdshoven  in  vicinitate   Sancti  Trudo- 
nis. 

(461)  Elsen  vd  Eldoo  in  ripa  dextra  MosflB. 

(462)  Imminuta. 


(463)  Villers,  cujus  nominis  plures  exstant  villflB 
L*eodio  viciuflB. 

(464)  Sepes. 


193 


GESTA  ABB.  TRODON.  —  LIB.  XII.  —  CONTINOATIO  I.  -  RODOLPI  EPISTOLifi. 


194 


nesadTCKtatorainet  turbine8bellorum,amplaquoQ-  A 
dam  erat  valde  et  diffasa  longelateque.  Cujus  pla- 
rima  pars  ^ivebatsub  hac  lege :  Masculus  42  dena- 
rios  Bolvebat  singulis  annis  de  censu  sui  capitis, 
femina  sex,  quidam  aliaslegis  duos  denarios,qui- 
dam  qaatuor.Mascnlas  istarum  conditionum  quo- 
cnmqae  moreretur,  siye  sab  nostro  jure  sive  sub 
alieno,  si  necdomconjugatus  erat,  debebat  aeccle- 
si»,  qaasisaae  heredi,quicqaidin  omni  snbstantia 
snpererat  ei ;  si  fuerat  conjugatas  et  non  cam  sua 
eompare,  hoc  est  qasBnon  essetancillanostraB  obc- 
c!e4ifB,debebantdimidium  suaB  sabstanti8B.Similiter 
etfemina,eiceptoqaiadequocun)quecoQjugeessent 
ei  tiberi,  nondabateecclesiffinisi  quod  meliusvide- 
batur  habere  in  omni  sua  mobili  re  Masculus,  si 
esset  cum  sua  compare  conjugatus,  dabat  de  suis  ^ 
▼estimentis  quod  erat  melius.  Qui  si  haberet  cen- 
soalem  terram  etserviiem,  deterra  dabat  preposi- 
tis  ad  curtim  bovem,  etdecapite  suo  vei  aliumvel 
rem  quam  habebatmeliorem.  Itaquoquefiebat,  si 
parefridi  superessent.Fructus  iste  copiosuset  valde 
commodus  faerat  olim  prepositis  et  abbati  nostrsB 
aecclesiffi,  antequam  propter  bellorum  inundationes 
et  advocatorum  infestationeset  viUicorum  infideli- 
tates  et  nostra  ezulando  imminueretur  familia  et 
remanentiam  attenuaretur  substantiia.  Magistris 
verocensuscapitam  partimconsentientibuspartim 


exhortantibus  propter  uxores,  quas  de  hujus  legis 
conditioneduxerant,  ad  hoc  paulatim  quidam  pro- 
ruperunt,  et  inoumerabiles  in  hocipsum  protraxe- 
runt,quod  censuml2denariorumad  unum  protra- 
herevoIuntetcsBtera  debitaeomm  ad  42denarios 
post  mortem  ipsorum ;  sed  et  ubicumqueinaliena 
moriantur  justicia,  preter  12denarios  omnia  nobis 
negantur  debita.  Qui  autem  confitentur  et  solvere 
se  velle  dicunt  debita,  communicato  cum  vilUcis 
f^audis  SU8B  et  dolositatis  commento,  post  mortem 
alicujus  vestem  aliquam  pretendunt  vilissimam  et 
di8cissam,autovemclaudamvel  scropham  langui- 
dam.  et  accepto  sacramento,  quod  mortui  aliquid 
melius  non  habuerint,  si  permittitur,  sine  omni 
timore  Dei  jurant,  immo  pejurant,  aut  a  vilhciseis 
condonatur,  utinjurati  discedant.  Sicetsic  etmnl- 
tismodis  aliis  sublatus  est  fructus  antiqun  commo- 
ditatis.  Fructus  etiam  altarisad  sepulchrum  beati 
Trudonis,  qui  inestimabilis  olim  fuerat,  et  de  quo 
aecclesia  omnes  incommoditates  suas  antiquitus 
emendabat,  vix  modo  confert  unde  aecclesia  debi- 
tum  luminare  habeat.  Quapropter  tantis  incom* 
moditatibus^  tantis  defectibus  simul  concurrenti- 
bus,nemo  miretur  si  intus  sit  prehenda  attenuata, 
cum  exterius  sit  substantia  sic  et  multo  amplias 
quam  dixerim  extenuata. 


RODULFI  ABBATIS  TRUDONENSIS  EPISTOLiE  QUATUOR. 


1.  c 

mSTOUk  ***  lilSSA  M  CGBNOBIO    SANCTl  PANTALlOlfia 
aODDLFO  ABBATl  8AMGTI  TRUDOltlS. 

Rev€re9^$imo  parti  domno  Rodulpo  *"  Deigra- 
Ha  a^baU,  Sibbrtus  ^"t  pacefrui  supera  posl  vitm 
kii^ue  ineommoda. 

SiforetmempoisibHUatisadirepresenliam  vestrm 
paUmitatis,  nulla  Uinerisobstaret  asperitas,nuUa 
famitiaris  rei  revoearet  adversUas.  Sic  enim  verus 
amor,  nuUum  qus  novU  habere  modum,  mentem 
vestridesiderio  penetrat,dum  compeitit  meminisse, 
quam  Uberalem  vos  aliquando  erga  se  expertus  sit 
extiUsae  (465  j,  etpro  hae  vicissUudine  non  solum  ali- 
qwo  modo  %on  respondisse,  verum  nunc  usque  et  a 
rssaUiiationeobmutuisse.Hocqiuintum  ad  humanum 
spectai  obsequium;cmlerum  ille  novit  meUus  qui  q 
scrutatwr  omnia  soluSjquali  vel  quanta  devotione  vos 
es$umaminmeapecutiarioratione.Sunt  quorundam 
obhquesUiumpreposUiones,  vetut  verius  dicam  de- 
trakesUium  obUnnUiones,  pater  kariuime,  qum  nos 


inquietantacerrime,contra  quas  clypeum  veetrxde» 
fensionisobnixeefflagitathumUitastotiuscongrega'' 
tionU,  Suntautem  hem  :  ObUUusest  aliquandoqui* 
dam  puerulus  nobis  a  parentibus  suis,  et  devotione 
sua  cumpuerodefacuUate  sua  obtulerunt  quantum 
votusrunt.  VidUhocquicUimdUiorfacuUate,sedpaU' 
perioret  avarior  voluntate  et  invidit,statimque  etiam 
suum  fiUum  SMcipi  rogavit,Multum  temporis  est  in 
petendoet  contradicendoconsumptum,quoniam  eun- 
dem  puerum  parentes  viintrudere  voiuerunt  nudum. 
Tandempa(erejusfamiliarUerconventus,utderebus 
quas  sibiconceuerat  Deus  aliquid  conferre,mcclesim, 
cmpUfurere.dicenssenoilesymoniamincurrere.  Hac 
arreptus  furta,  muUanos  pulsavit  iiyuria,  replevit 
fora  et  plateas,  civesetmcclesiasticasmovitpersonas, 
contestans  quod  nos  preeio  constare  qum  jubemur 
gratis  dare.  «  Si  enim,  inquU,  plebeius  nummatus 
faciUadmittUur^  generosior  simpticUerveniensmul' 
tum  exeusationum  repagulU  repeltitur ;  patet  pro^ 
fecto,  quia  non  persona  sed  peeunta  requiritur. 


VARIiE  LEGTIONES. 
•••  hac  et  reUqua  omnia  desiderantur  apud  D.  »•*  R.  4.  i\  •••  S.  !•  1*. 

NOm 

(465)  Gom  Rudolfos  abbas  esset  Saaoti  PdQtaleoois ;  haac  igitur  epistolam  post  anQum  1123  seriptam 
ei8epatet.Gf.Xll,  i. 


95 


RODULPl  ABBATIS  S.  TRUDONlS 


196 


Dumqueii  qui  primum  repudiatus  fuerat^  saecu-  A  miaus  quam  nobis  siat  nota  inde  sacra  scripturaB 


lum  pecunix  attulertt  et  denegatum  introitum  me 
ruerU,quisnonvideat  quantum  hic  symoniaoperetur 
et  valeat  t^  Et  quia  notaeturbanafuitpersona,satis 
nos  inquietavit  hac  infamia.  Tandem  iterum  conventi 
a  clericis  etlaicis,  respondimus  id  quod prius^quia 
essetcompetensetjustum,neceanonicorigor%contra' 
rium.ut  qui  se  vel  quempiam  svorum  secclesice  veliet 
sociare,  dum  haberet  unde  posset,  in  usus  ejusdem 
CBcclesi(B  deberet  conferre.  Illi  autem  :  fiAdhoc^in- 
quiunt,  sunt  instituta  ccenobia,  utquicunque  secuto 
voluerii  renuntiare,licenterdebeat  inlrare,nec  paur 
pertatis  autalicujus  rei  occasio  huic  erit  obstaculo, 
quia  quos  Deus  coadunat  et  sociat,  bonis  omnibus 


et  apostolica  precepta.  Procaztantum  curiosorum 
hominum  loquacitas  teneras  aures  vestras  inquietat, 
et  eorum  quidem  hominumqnisolentyidere  festu- 
cam  in  alieno  ocuio  et  trabem  non  considerare  in 
8U0,  et  culicem  liqnare  et  camelum  glutire.  Tales 
silentiirrisioDemagissuntpretereundi,  quam  ama* 
bili  illis  contentionis  fune  diutius  trahendi.  Sed  ne 
Yideremini  gravari  nostro  prorsus  silentio,et  quai i 
inaniter  usque  ad  nos  cucurisse,  breviori  forsitan 
quam  veiletisnosabsolvemussermone  proptereos 
quiindigni  sunthac  responsione>nedumresponsio- 
nis  auctoritate.  Eia,  pecuniosus  homo  sed  parcus 
et  avarus  vultvobisfiliumsuumintruderesiDeomni 


replet  el  saeiat. »  Hoec  et  plura  opponuntur  nobis  g  oblationum  genere,  pallians  idolum  su»  parcitatis 


aLia,qux  omnia  aquo  Ubramine  appenditcetquali- 
ter  calumpniatoribusordinis  nostrirationabiliter  et 
canonice  obviemus,  plane  et  luculenter  rescribite,et 
quomodo  inhacreelamationenosoporteat  inoffenso 
pede  stare,  enucleate.Quicquid  super  hac  re  a  vobis 
fuerit  diffinitttm,sicapudnos perpetuabit inconvul- 
$um,acsi  ab  apostolica  sede  fuerit  confirmatum. 
Prefatiuneula  m  rescripto. 
Sequentis  opusculi  intentio  iiluc  maxime  respicit, 
ut  dives  iste,  de  quo  sermo  habebitur,  in  mediore- 
cedat  aparcitatesua  etavariciapropteridolatriam. 
Si  filium  suum  vult  recipi,  dimittat  eum  ad  sBccle- 
siam  sequi  qua"  de  sua  substantia  del>entur  ei ;  ( 
«Bcclesia  vero  caveat  sibi  de  omni  rerum  ejus  mala 
concupiscentia  propter  sjmoniam,  qu»  vendentes 
et  ementes  ejicit  extra  occlesiam.  SiTc  veniat  va- 
cuus  sive  plenus  divitis  filius,si  vult  eum  suspicere, 
suscipiat,  sinon  vult,  dimittat,  insuoarbitno  stat. 
Probabitur  Tcro  divili  et  rationibus  et  auctoritati- 
bus  veridicis.quod  pars  substantifls  su8b,  qu»  debe- 
retfiiio  suo  in  seculoprovenireydebeat  eumad  8bc- 
eiesiam  cui  ofifertur  sequi  jusle  et  pie  ••». 

MSCHiPTUlf    RODULPI  ABBATIS  AD  KPISTOLAM  MISSAM  Bl 
DB  GCBNOBIO  SANCTI  PAJfTALKONlS  ''^. 

noDULPUS,  gratia  Dei  sanctique  Trudonis  id  qnod 
est»  dilectissimo  michi  quondam  filio,  modo  vero 


et  avariciaB  falsa  virtutis  specie,  scilicet  ne  in  sua 
oblatione  videatur  symoniam  facere.  Eripiat  vos 
Deus  ab  homine  iniquo  et  doiosol  Miser  et  avari- 
cia  ezcfficatus  non  videt,  qnia,  dum  mentitur  se 
Telle  vitare  sjmoniam,  quam  graviter  incidat  per 
cultum  suaB  parcitatis  et  avariciflB  in  idolatriam,  nam 
avaricia  idolorum  est  cultura ;  neque  hoc  vult  vide- 
re  quantum  prejudicium  et  calumpniam  velit  Deo 
facereet  flBcciesisB,  ad  quam  fiiium  suum  vult  tra- 
dere.  Nam  portio  illa,quflBdebebatfiliocontingere 
in  sflBculoJure  Dei  ethominum  debereteum  sequi 
ad  flBCclesiam,  adquameum  vult  tradere  Deo.Exi- 
gere  autem  et  velie  haberequodjustum  est»sjmo- 
nia  nuUa  est,  magis  vero  rapina  est  et  avaricia 
retinere  quod  juste  debeat  dare. 

Dicitbeatus  Augustinus  inlibrodedecem  cordit 
(466) :  (c  Noli  sub  imagine  pietatis  augere  pecuniam . » 
Et  non  multo  post :  uMentiuntur  quidemhomines, 
malaest  avaricia  ;  palliarese  voluntnomine  pieta- 
tis  etdeaibare^utquasi  propter  filios  videantur  ser* 
Tare  homines  ;  quod  proptor  avarioiam  servant. 
Nam  ut  noveriti8,quia  sic  plerumque  contingit,dici- 
tur  de  quodam  :  Quare  non  facit  elemosinam  T 
Quia  servat  filiis  suis.  Gontigit  ut  amittat  unum  ; 
si  propter  filios  servabat,  mittat  postillum  partem 
suam.  Quare  illam  tenet  in  sacculo  et  illum  relia- 
quit  ab  animo  ?  Redde  illi  quod  suum  est,  redde 


fratri  karissimo  sibbeto,  priori  in  sancti  Pantaleo-  o  quod  iUiservabas.  Moriuus  est,  inquit.  Sed  precea 


nis  ccenobio,  cumomnibussecum  morantibus.tam 
dominis  nostris  quam  fratribus,  in  omni  devotione 
et  oraUone  salutem  animarum  et  corporis. 

Nuntium  vestrum  tanquam  angelum  Domini  vidi- 
mus,  Utteras  vestras  quaiii  sacram  paginam  reve- 
renter  legimus,  dolentes  quod  in  Utteris  et  nuntiis 
Testris  vos  raro  audimus  et  vid^mus.  De  re  ergo, 
pro  qua  humUitas  vestra  parvitatem  nostram  dignata 
est  consulere,  prope  a  scribendo  manum  subtraze- 
ramus,  cum  nemosit  quiinde  vos  provocet  ad  au- 
dientiam  yel  qui  trahat  ad  judicium,  et  vobis  non 

VARIiE  LECTIONES. 

•••  expUcit  addU  i\  •«*  de  c.  s.  P.deiiin/ 1".  •••  debetur  Ati^. 

NOTiE. 

(466)  Sermo  9,  de  decem  chordis,  c.  20.  ed»  Venet  V,  62. 


sit  ad  Deum,  pars  ipsius  pauperibus  detur  •••.  Uli 
debetur  ad  quem  perrezit^Ghristo  debetur,ad  eum 
enim  perrezit.  Et  ipse  dizit :  Qui  uni  ex  minimis 
istis  fecit,  michi  fecit,  et  qui  uni  ez  minimis  istis 
non  fecit,michi  non  fecit(  Matth.  zzv,  40).  »>  Gon- 
sideremus  si  istasententia  beati  Augustini  couTe- 
nienterpossit  nostropecuniosoaTaro  aptari.PaUia- 
re  se  vuit  nomine  pietatis  etdealbare,ut  quasipro- 
pter  symoniam  sive,  ut  ibi  habetur,  propter  fiUos 
videatur  servare  quod  propter  avarioiam  8ervat.St 
vult  vitare  sjmoniam  et  ezuere  avariciam,  fadat 


497         GBSTA  ABB.  TRUDON.  -  UB.  XIII.  -  CONTINUATIO  I.  -  RODULFI  ErtSTOLifi.         498 


jQatidam,nam87moQiaetayaricianon  possunt  fieri 
cum  justitia.  Sed  quam  eum  rogamus  facere  justi- 
dam,  ut  fugiatsjmoniametavariciam?Interfilios 
fleque  dividat  quodpropter  filios  sive  propter  vitan- 
dam  symoniam,utipse  mentitur,  retinet  et  servat. 
Sed  as6  unum  vult  emittere  et  Deo  dare  et  sanctaB 
scclesise.  Bonum  hoc  est  utique  ;  sed  et  nichilomi- 
nus  bonum  et  justum  est,  ut  mittat  post  illum  sive 
eumillo  partem  suam.Sed  credo  ad  hoc  vultemit- 
tere  e  seculo,  ut  partem  iliius  retineat  in  sceculo. 
Utique  hoc  nequebonum  neque  justum  est,8ed  ra- 
pina  mala  et  avaricia  atque  sacrilegium.  Sacrile- 
gium  enim  est,  cum  eum  Deo  obtulerit,  si  partem 
qu8B  iUidebetur  sibi  retinueriL Nam  cujusjam  effe- 
ctus  est,  ejus  et  pars  qua  illi  debetur  est.  Deum 
igitnretsanctam  «cclesiam  spohat  sacriiegus,ubi  ei 
qui  Dei  est  et  sanctfls  iBcclesiflB,  tolht  ea  q\xm  jure 
debentur.  Reddat  ergo  illi  quod  suum  est,  reddat 
quod  illi  servabat.  Sed  :  Morluus  est,  inquit.  Uti- 
que  mortuusseculo^sed  vivit  Deo.  Pauperibus  Chri- 
sti  et  flBCcIesifiB  pars  ipsius  detur.  lilis  debetur,  ad 
quos  perrexit,  Ghristo  debetur,  ad  eum  enim  per- 
rexit,  Repleat  nunc  fora  et  plateas,  cives  et  fficcle- 
siasticas  mo  veat  personas  ooster  ciamitosus  et  pecu- 
niosus  ayarus,  quoquo  severtatysipostoblationem 
filii  retinuerit  quaB  illi  debentur,  idolatra  erit  et 
sacrilegus,  idolatra  propter  avariciam,  sacrilegus 
propter  Dei  et  sanctsB  fficclesiffi  rapinam.Goncordat 
sententiffi  beati  Augustini  sanctus  Benedictus  in 
sententia  de  disciplina  suscipiendorum  fratrum  et 
de  filiis  nobilium  velpauperum  (467). «  Res,inquit, 
si  quas  habet—  procul  dubio  qui  suscipitur  —  aut 
eroget  prius  panperibusautfacta  soiemniter  dona- 
tione  conferat  monasterio,nichil  sibi  reservans  ex 
omnibus. »  CrudeUs  pater,  res  qusB  debent  contin- 
gere  fOio,  neque  ipse  vult  erogare  pauperibus  in 
platea,  neque  pauperibus  Chrisli  inaQCcIesia,  sed 
sibi  reservareomnia  ;immoconventus  familiariter 
a  firatribus  et  pie  commonitus,  ut  de  rebus  quas 
iibi  concesserat  Deus  aliquid  conferret  flBcdesiaB : 
cflBpit  furere,  dicens  se  noUe  symoniam  incurrere. 
Nonoccultam  sedsolempnemrogat  fieri  beatusBe- 
oedictus  ad  monasterium  donationem,  quod  iste 
miserarreptus  a  furiisappellat  symoniam.Item  in 
sententiam  de  fiiiis  nobiiium  vel  pauperem  (468) : 
cSi  aliquid  offerre  voluerint  in  elemosina  monasterio 
[^  mercedesua,faciaQt  ex  rebus  quasdare  voiunt 
monflisteriodonationem.  >  Audit  forsitan  etlflBtatur, 
quod  ia  voluntate  ej  us  hoc  ponat  beatus  Benedictus, 
Et  certe  vir  sanctus  in  nuUius  voluntate  hoc  poneret, 
nisi  sciret^quod  debere  hoc  Qeri  sanctum  et  justum 
et  pium  esseL  Nunc,  quia  quod  sanctum  et  justum 
et  pium  est,  non  potest  intrare  istius  voIuntatem> 
habeat  sibi  res  suasin  perditionem.  Vultutvacuus 
sascipiatur  ejus  filius,  faciat  ut  de  eorum  sit  nu- 
mero,  de  quibus  scribit  beatus  Benedictus  (469). 
c  Qoi  vero,inquit,  ex  toto  nil  habent,  simpliciter 

UffT)  Regula  S.  Benedictit  c.  59. 
(408)  IbidU 


A  petitiooem  faciant,et  cum  oblatione  ofiferant  filium 
suum  coram  testibus. 

Sednuucquoniam  semelloquicoBpimuscum  do- 
minit  et  karissimis  fratribus  nostris,  jam  dilatato 
corde  ex  affectu  erga  vos  magnflB  dilectionis  con- 
pelhmur  trauisire  terminos  nostras  propositionis. 
Proposueramus  enim  sermonem  reddere  breviorem 
sed  violentia  caritatis  elicit  longiorem.  Dicamus 
ergo  aliquid,quod  libenterveiitaudirenosterpecu- 
niosus  avarus,  ut  flBquanimius  ferat,  cum  audierit 
quod  non  vult.  Susceptiones  igitur  de  flBclesiis  et  in 
flBCclesiis  maturarum  et  immaturarum  personarum 
utique  omnes  debent  gratis  fieri^propter  illud  man- 
datum  :  Gralis  accepistw,  gralis  date  (ifa//A.x,8), 
el  quiaDominus  Jesus  omnesvendenteset  ementes 

3  ejicitdetempIo.QuihflBC  scimusetiibenteraudimus, 
iUud  quoque  ignorare  non  debemus,  quia  tales 
susceptiones  duos  precipue  respectus  debent  habere, 
scilicet  ut  imminutus  numerus  Deo  in  flecclesiis  fa<- 
muiantium  per  eos  qui  suscipiuntur  accrescat,  et 
labor  servitii  Dei  tolerabiiiorfiat.Quodsi  pecuniosi 
avari  filius  ad  istos  respectus  non  est  necessarius, 
pro  eo  quod  sufficiensvobissit  numerus  et  de  Dei 
servitio  nuilus  defectus,non  videmus  qusB  sit  ratio, 
ut  gravetur  flBcclesia  de  superfluo  et  non  necessario, 
Superfluum  amputari  debet,  non  necessarium  as- 
sumi  non  debet.  Recedite  ergo,  fratres,  recedile  ab 
hujusmodihomineetimmundumejusnolitetangere 
ne  videamini  etper  ej  us  avarici  am  idoIatriflB  comm  u- 
nicare,  et  per  eandem  notam  symoniflB  incurrere. 

p  Sicut  vestrum  est  nichil  ab  eo  vel  ab  alio  aliquo  pro 
bujusmodire  exigere,  ita  et  ejus  erat,  si  homo  Dei 
esset  et  non  mammonsB,  de  portione  hereditatis, 
quflB  filio  deberet  conlingere,  oblationem  cum  eo  ad 
flBOcIesiam  facere,quflB  eum  amplius  deberetetnu-. 
trire  et  vestire.Sed  sicut  ipse  non  vult  hoc  facere, 
et  vos  Qon  potestis  nec  debetis  eum  compellere, 
sed  pie  tauitum  commonere,  ita  et,  si  filium  ejus 
non  vullis  suscipere,  non  potest  nec  debet  ad  hoc 
vos  cogere. 

Nunc  ad  te  michi  conversio,  pecuniose,  avare, 
nunc  ad  te  michi  conversio.Convenio  te,  responde. 
Dic,  quis  te  ducit  spiritus,  bonusne  an  malus,  quia 
filium  tuumdomi  onustuminccBnobiovisinlrudere 
vacuum  et  nudum?Hoc  iccirco  quero,quiaprobari 
debent  talium  spirilus  si  sint  ex  Deo.  sed  non  du- 

^  bitoquin  debeas  respondere  :  «  Bonus;  »nequetu 
dubites  quin  ego  asseram :  «  Malus. »  Et  unde  hoc 
probem,  audi»  Spiritus  Domini  bonus  nunquam 
cuiquam  bona  sibi  debita  tollit,  nulli  avariciam 
8uadet,nullum  patrem  ab  effectu  filii  propter  ali- 
quam  substantiamabrumpit,sedliberalitate  manus» 
et  animi  conglutinat  et  connectit.  Tu  autem  per 
malum  spiritum  idolatriflB,  quflB  est  avaricia,  tollia 
filio  tuo  ei  debita,  quflB  offerre  secum  deberet  in 
coenobio  pauperibus  Christi,famulantibus  ibi  Deo» 
Eccemalus  qui  te  ducit  spiritus,  etpropter  malum 
(469)  Ibid. 


490 


RODOLFI  ABBATlS  S.  TRUDONIS 


)2A0 


quo  probaris  duci  spiritumjustees  reprobrandu«*  A  «  Quos  Deus  coadunat  et  80ciat,bonis  omnibut  re- 


Nescio  si  recte  offeras.hoc  scio,  quod  inique  di  vidas, 
quia  ea  quAB  tui  sunt  filii  et  per  eum  deberent  esse 
lecclesiflB  et  Dei,filio  tuo  et  aBCciesiaB  et  Deo  avara 
manu  subtraliis.  lccirco  propter  iniquam  nichiio- 
minus  hanc  diyisionem,  reprobam  fecisti  tuam  de 
filio  tuo  oblationem.  Dicit  beatus  Augustinus  in 
aupradictolibro  de  decem  cordis : «  Quidquid  dieas 
mortuo  debes,  quod  yivo  servabas.  »  Ergo  seoun- 
dum  hnjus  beati  viri  doctrinam  si  mortuo  debes, 
quod  vivo  servabas,  multojustius  debes  ilU  mortuo 
wculo  et  viventi  Oeo  cum  pauperibuf  Ghristi  in 
CGBUobio,  qu»  illi  viventi  mortaliter  servabas  in 
hoc  mortah  saBculo ;  sed  avara  non  sinit  manus, 


piet  et  saciat.  «  Verum  quidem  est,  quos  Deus 
coadunat  etsociat,  non  vana  securitaset  stulta  te- 
meritas.  Et  quid  dicis :  «  In  quorum  manibus  replet 
ef  saciat?»  In  manibus  ociosorum  exspectantium 
decoBlisyietumsfbi  etvestitum?  Nequaquam  certe ; 
sed  in  manibus  procuratorum  suorum  sollicite  pro 
numerosibi  commisso  nocteetdie  invigilantium  et 
laborantium.De  ociosis  legitur :  Quia  in  desideriis 
semperest  oinnisocio$tis(Prov,  xxi,  2S).Nunquam 
igitor  saciatur  istis  tuis  bonis  omnibus.  Dehisqui 
presunt :  Qu%  preest  in  sollieitudine  (Rom.  xn,  8). 
Denon  laborantibus :  Quinwi  laborat  necmanducet 
(II  Thess.  m,  10).  Oe  quaiibus  et  hocestscriptum : 


Hoc  est  quod  dico,malus  avarici»  te  ducit  spiritus  B  ifg^  temptabis  Dominum  Deumtuum  (Matth.n,!). 


Giamat  iterum  contra  te  in  eodem  libro  beatus  An- 
gustinus,  clamat  et  dicit  (470) :  «  Certe  ea  qu»  hic 
tenes  et  non  vis  mittere  post  fiiium  tuum,cui  com- 
mendas  ?  Auctoribus  tuis  commendas  illius  partem 
qui  precessit,  et  Ghristo  non  commendas  ad  quem 
precessit  ?  »  Et  paulo  superius :  t  Tenebitur  hic  ubi 
potest  perire,  et  non  mittetur  illuc  ubi  Christus  est 
custos.  An  idoneus  est  tibi  procurator  tuu8,minu8 
idoneus  Gbri&tus?  Videte,fratres,  quia  mendacium 
est  quod  dicunt  homines :  Filiis  meis  servo ;  men- 
daciumest.fratres  mei,mendacium  est ;  avari  sunt 
homiaes.  »  Quid  contra  h»c  obloqui  potes,  diyes 
avare  ?  Licet  dives,  mendax  es  ;  licet  pecuniosus, 


Non  enim  stultatemeritateetyanaociositateDomi- 
numDeomsuum  temptare  debet  homo,  qnandia 
ha[>et  quod  scliicite  faoiat  pro  suis  necessitatibus  ex 
rationali  consilio.  Quod  Abraham  legitur  fecisse, 
quando  uxorem  suam  Saram  sororem  suam  dixit 
esse,  ne  occideretur  a  rege  inflammato  in  eam  ni- 
miaejus  puichritudine.  Sanctus  quoque  Jacob  pa- 
tnarchacum  per  multaDei  beneficia  expertus  fre- 
quenter  fuissetergase  ejus  dilectiouem  atque  pro- 
tectionem,  et  fame  premi  videret  terramChanaan, 
etnisi  sibi  **''  prospiceret,  ad  se  usque  perventura, 
ne  videretur  temptare  Deum  uon  ociose  torpuit, 
neque  temere  expectavit,  ut  diiector  et   protector 


avaruses.QuidcaiumpniarisservosDeidesjmonia,  q  ejusDeusannonameiplueretdecoBlo,  sicutpostaa 


pro  eo  quod  familiariter  te  convenientes  exuere 
yoluerunt  avaricia  et  post  avariciam  idolatria,  ni- 
ctiil  a  te  requirentes  nisi  qu»  dictat  justitia,  exigit 
misericordia,8icutaudire  noluistiex  beati  Augustini 
sententiaetsancliBenedicli  Regula?Quiestex  Deo 
yerba  Dei  audit ;  propterea  tu  non  audis,  qoia  ex 
Deo  non  es.  Justissimeergoduobus  istis  fortissimis 
repaguiis  obseratur  tibijanuacoBnobii.Iniquecen- 
8or,etiam  de  institulis  coBuobiis  iniqua  audesdare 
judicia.Profane  papa,indiscreta  promulgas  decreta. 
cAdhoc,  inquis,  sunt  instituta  coBnobia,utquicun- 
que  seculo  voiuerit  renuntiare,  licenter  debeat  in- 
trare.  »  Falleris.  Quareergo  eosquiqueruntsuscipi 


fecit  filiis  Israeimanna  in  deserto^sed  tanquam  yir 
prudens  et  I>ene  domui  su»  preesse  aciens,  filios 
suos  cum  pecunia  misit  in  iEgyptum^ubi  audierat 
vendi  frumentum,  et  semel  et  bis  inde  afferri  sibi 
quantum  domui  su»  sciebat  esse  necessarinm. 
Ph  jlippus  apostolus  videns  ingentem  multi  tudinem 
quinque  mihum  hominum  et  adrefooillandum  eam 
non  haberi  ^*  nisi  quinque  panes  ordeaceos  et  gduos 
pisces,  egens  super  hoc  rationis  et  consilii,  obstu- 
puit,  et  quasi  desperans  non  de  divina  sed  de  hu- 
mana  potentiaait :  Ducentorum  denariorum  panes 
non  sufficerent  his^ut  unusquisque  eorum  modieum 
quid  acciptat  (Joan.  yi,  7).  Quapropter  necessario 


mandaret"*  beatus  Benodictus  cumtantadifflcul-  D  apposuitsemanusDomini,  benedictio,ut,quodnon 


tate  recipi,  cum  tanta  mora  probarXcum  tanta  di 
ligentia  erudiri,  si  omnes  qui  veniunt  licenter  de- 
ben  t  ingredi  ?  Gerte  non  utomnes  qui  suscipi  querunt 
licenter  ingrediantur,  sed  quorum  probati  spiritus 
fuerintj  quod  ex  Deo  sint,  ut  regulariter  suscipian* 
tur.  Si  staret  ista  tua  sententia,  jam  esset  impleta 
petilio  tua,quia  non  esset  probatum,quod  spiritus 
avarici»  sit  agitata,,sedputaretur,  quodspintuDei 
esset  actitata.  Utque  c»tera  taceam,intolerabiIem 
multitudinem,qu»pro  suis  diversis  necessitatibus 
etpromiscuis  affectibus  se  ingereret  cotidie,  ipsa 
regiahorrea  nonpossent  stipendiare.  Sed  dicis; 

VARLE  LECTIONES 
•••  mand.  recipi  I*.  ••'  se  1*.  •»•  habens  1*. 

NOT£ 
(470)  Ibid.,  Odp.  V,  63. 


potuitfacerepurushomoratione  aot  consiho,omm- 
potens  Deus  homo  feceretpotenti  virtutissu»  mira- 
culo  ob  incrementum  fidei  in  illo  populo.  Paulus, 
vas  electionisy  qui  se  sciebat  ad  hoc  electum  esse, 
utportaret  nomen  Dominicoram  gentibus  et  regibus 
etfiiiis  Israhel^et  qui  sciebat  Deum  nonposse  mea- 
tiriy  quis  nesciat  quantis  modis,  qnantis  aotibus^ 
quantis  amf^aotibus  egerit,  ut  non  traderetur  occi- 
dendus  Judeis,  et  quam  subtili  consiUo  et  ratione 
G»sarem  appellayeril?  Tunc  enim  rationabihter  et 
sine  temptatione  Deidebet  homo  fideliter  confugere 
addivinumauxilium^quando  res  quo  pre  manibas 


201        OBSTA  ABB,  TRUDON.  —  UB.  XIII.  —  CONTINUATIO  I.  —  RODULFI  EPlSTOLi^:. 


K» 


habetiiragenda  hamanam  etcedit  rationem  et  con-  A  justedebes.  Quodjustedebeassatis  superius  proba* 


nlinm.  lUa  iccirco  carpiim  perourrimus,  iit  non 
secimdumnostricensorissententiam  quot  et  quales 
Tolont  ccenobia  licenter  ingrediantur,  et  inertiocio 
Yacantesezpectent  decoplisa  Deo.ut  bonis  omnibus 
pascantnr.sedquotetqualesTiderintsibinecessarios 
qui  preesse  ccenobiis  videntur,  ita  se  committentes 
Dei  proTidentie,  ut  tamen  pro  se  et  pro  suisnun- 
quam  sant  absque  sollicitudine.  Rationali  igitur  con- 
sifio  obserratum  est  ab  antiquis  qui  coenobia  in- 
itruzerunt,  ut  non  majorem  ponerent  in  eis  nume- 
rom,ni8i  quant  um  viderent  posce  sufficere  eis  victum 
etvestitum  constitutnm—  unde  multa  ezemplaria 
pro  oculis  cotidie  habemus,  et  beatum  Maurum, 
tanctiBenedictidiscipulum,fecisselegimus(47a-7i) 


tum  est.  Sancta  Tero  et  gloriosa  virgo  Lucia  muta- 
tura  s8B0ulum  etitura  ad  Deum  per  martyrium,  de 
re  quamhabemuspremanibusfidelenobis  reliquit 
monimentum.  DiVes  orat  Talde,  et  pro  teneraiBtaie 
snbstantia  ejus  seryabatur  ei  a  matre.  Quas  licet 
gloria  et  honore  martyrii  coronata,  offerri  Deo 
posset  satis  grata,  nolebat  tamen  hoc  fieri,ni8iaut 
preeunte  aut  secum  comitante  sua  subtantia.  Dice- 
bat  ergo  matri  suie:  «Omniaqu»  mihi  daturaeras 
eunti  ad  corruptionis  meie  auctorem,mortalemho- 
minem,da  michieuntiadintegritatismett  factorem, 
Dominum  Jesum  Chri8tum(472).B  Quod  sancta  fiiia  a 
matre  non  ezigeret,  nisi  hoc  justum  et  pium  esse 
sciret;  Justum  enimetpium  est,  ut  qui  ad  Deum 


— 8ed6tsialiqua^superabundarentnece8saria,e8-  ^  ^adit  illum  precedant  aut  comitentur  opes  suss  in 


sent  panperibus  et  qui  nunquam  desunt  coBnobiis 
hospitibus  atque  diversis  intus  ac  foris  accidentibus. 
Qaodsiadhuc  egemustestibus,  unum  producimus 
qui  sufBciet  pro  milibos.  Dominus  noster  Jesus 
Christus»  iuTia  yeritatis  etspeculum  etenigma  totius 
bonitatis,  licetin  eum  non  oadat  aiiqua  indigentia 
sed  sit  omnipotens  sufficientia,  tamen  diffinitum 
numerum  Toluit  habere  discipulorum,  hinc  de  toto 
mundo  72,  illuo  42  apostolos,  non  ab  aliquo  sibi 
intmsos  seda  seipsoelectos.  Et  cumpossetfacere, 
qnod  nunquamesurirent  Doquesitirent,  sedsemper 
omnibus  bonis  abundarenty  noluit,  sed  ez  eis  qu» 
mittebantur  ei  a  religiosis  Tiris  et  feminis,  et  quas 
sequentes  eum  ministrabant  ei»  per  dispensatorem 


pauperibus  Christi.Sed  qui  de  feminis  ista  profe» 
rimus,  et  quasi  de  Tirissimiliaezempla  nonhabea- 
mus,  et  quasi  parentes  tautum  debeant  hoc  suis 
filiis  et  non  filii  parentibus  ?  Utique  quod  ^*  hac  in 
reparentes  suis  filiis,  hoc  et  suis  parentibus  debent 
filii.  BeatusLaurentius  pium  patrem  suum  sanctum 
Siztum  ad  Deum  permiseratper  martyrium,  quem 
ipse  subsecuturus  fuerat  per  non  minus  mart jrum 
post  triduum.et  cum  satis  utrisque  possetsufficere 
in  oblatione  sua  coram  Deo  dure  mactata  eomm 
corporum  hostia^tamensubstantiam,  quam  sipius 
paterreliquerat,  tanquam  bonus  filius  Toluit  eum 
subsequi  et  se  precedere,  ut  gloriosiores  in  con* 
spectu  Domini  possent  apparere.Noneam  ergoreli- 


sunm  statuit  eos  stipendiare,  et  qu»  superesse  po-  c  <iuit  suis  oonsanguineisautdiYisit  familiaribus,  sed 


terant  pauperibuset  egenis  erogare.  Inquoevidens 
et  fidele  posteris  suis  discipulis  '**  documentum  re- 
hquit,  quod  benediotiones  et  oblationes  accipere  a 
religiosisTiris  et  feminisde  sflBCulo  non  essetsymo- 
nia,  sed  justicia,  pietas  et  misericordia,  et  qui  eas 
offerrent  non  soium  non  facerent  symoniam,  sed 
jostictam,  pietatem  et  misericordiam.  Nunquid  tu 
sanctior  esseTisparentibus  Domini  Jesu?Qui,oum 
neque  in  coslo  neque  in  tecra  neque  sub  terra  iuTe- 
niri  pos8et,quid  sanctiusofferrentadtemplumDeo 
qnam  suum  Dei  filium,tamensine  hostiisel  mune- 
ribnsofferre  noluerunt.  Quodet  Annasimiliter  fecit, 
mater  sancti  SamueliSf  qu8B  eundem  filium  suum 
per  8acerdotem  Heli  in  hostiis  et  muneribus  Deo 
obtulit.  Quare  ergo  similia  tu  nonfacis,  talibus  in- 
stroctus  ezemphs?  Preceptasunt  ista  dominica,  et 
illad  :  Non  apparebis  in  conceptu  meo  vacuus 
{Sxod  zzT,  i6).  Sed  forsitan  dicis  miohi :  «  Nichil 
debes  ezigere.  w  Et  ego  dico  tibi ;  Nichil  debes  sub- 
trahere  \  non  pecco  si  requiro  a  te  quod  michi  Juste 
dd>e8,  sedtnmagispeccas  si  miohi  negas  quod 


dispergens  dedi  pauparibus,  etideo  in  seculum  se- 
ouli  manetjusfitia  ejus(473).  Quodsi  sanctimarty* 
res  hoo  faciunt,  qui  in  sanguine  sua  jam  cuncta 
peccata  laverunt,  quid  tu,  homo  peccator,  cogitas 
qui  sic  filium  tuum  Tis  offerreDeo,  ut  ei  sacriiegus 
subtrahas,  quod  in  filio  tuoeideI>ebat?NoIi  errare» 
Deus  non  irridetnr. 

Etiam  nunc  faciamusad  eum  oonfugium,  cujus 
Terba  et  faota  summa  institutio  sunt  ad  perfeote  tI- 
Tendum.  Querenti  quidam  :  Quid  faeiam,  utvitam 
cetemam  percipiam  f  Dominus  Jesus  respondi  t :  /¥«- 
cepta  nosti,ni adulterei,  ne  occidas, ne  fureris,  ne 
falsumtestimoniumdixeriSy  ne  fraudemfeceris,ho^ 
nora  patrem  tuum  et matrem.  At  ilte  respondensaU 
T^  illi :  Magister,  omniahcecobservaviajuvenfutemea. 
Jesus  autem  intuitus  eum  dtlexit  eum  et  dixit  illi : 
Vnumtibideest  ;vade,  quoecunque  habesvendeetda 
pauperibus,et  habebisthesaurumin  calo,et  veni^se- 
quere  me  (ifarc.z,17-2«).  1n  his  Terbis  Dominiin* 
telligimus,  quia  qui  perfecte  eum  sequi  Tult,  res 
quas  habet  erogarepriusdebetpauperibus.At  dids 


VARI^  LEGTIONES. 


•«  qna  V.  »••  ileeil  4*.  ••«  *eil  f. 


Nom 


(470-71)  Cf.  Fausti  Vita  sanoti  Mauri,  c.  9,  in 
Aet.  SS.  ian.  I,  1040. 
(472)  Vita  S.  Luci»  ap.  Surium  Aot.  SS*  VI,  m, 

Patiol.  GLXXni. 


a73)  Acta  sancti  Laurentii  in  AoL  SS.  Aug.  11« 


ibi 


kOhiilH  ABBAtfe  S.  TRtJDOfJlS 


m 


michi : «  Res  quas  habeopauperibuserogo  et  maa-  A  ruistis  me,  in carcere,  et  venistit  adme{Uatth,  xzv. 


datum  impleo,ut  velsic  tandemexcusatum  meha- 
beam>  quia  nichil  ad  monasterium  conferam.»  Et 
ego  :  Bene  dicis  :  a  Res  quas  habeo  pauperibus 
confero. »  Res  igitur  quashabes  quibusvis  pauperi- 
bus  confery  sed  resquaB  sunt  filiituidimitte  eum  ad 
monasterium  sequi,  ubi  inter  pauperes  Christi  ad 
sequendum  Dominum  cum  tradis.En  iterumdicis: 
«  Non  suntpauperes,sednecessariisomnibusabun- 
dantes.  »  Et  ergo  :  Hoc  est,  quod  Dominus  dicit : 
Servimeicomedentetvos  esurietis{tsa.  Lxv,13).Et 
tamen  revera  suntpauperes,  etmulto  pauperiores 
quam  illi  qui  vagantur  per  villas  et  discurrunt  per 
plateas,  quibus  inme&m  commotionemtu  mentiris 
te  erogaturum  res  tuas.  Nadi  quomodopossunt  ali- 


34).  Tibi  autem  tuique  similibus,  quod  Deus  per 
emendationemvitae  avertat,  terribiliterdicetur:/te, 
maledicti,  inignemoBtemum  qui  paratus  est diabolo 
et  angelisejus,  Esurivi  enim,  et  non  dedistismicki 
manducare  ;  sitivit  et  nondedlstismichi  bibere^nu- 
dus  fui,  et  non  cooperuistis  me  ;  in  carcere,  et  non 
venistis  adme{Ibid.  4l,  44).  Talium  pauperuni  ab 
aliis  differentiam  sanclae  mulieres  bene  novevant, 
quffi  a  Galilffia  cum  domino  Jesu  ascenderant.etdi- 
missis  in  medio  multis  milibus  pauperum»  ei  et  di- 
scipulisejusdesubstantiasuapieministrahaDt.Pau- 
lus  apostolus  horum  sanctarum  mulierum  imitatus 
exempla,  multamilia  pauperum  preteribat,  quando 
sanctisquierant  Jherosolimis  speciali  cura  muiistra- 


qui  esse  pauperiores,  quam  suntin  coenobiis  mo-  ^  bat.Quid?putasne,quodinmagnaurbeRomapau- 


rantesi  qui  pro  nomine  Domini  se  privaverunt  ei 
totius  corporis  sui  potestate  et  totius  animi  sui  vo- 
luntate  et  rerum  suarumomnium  proprietate,qua- 
les  extraistos  nusquam  invenies  f  tlliin  seculo  pau- 
peressuntnonvoluntarieiistiincoBQobiisvoluntarie. 
Illi  vel  in  hoc  ditiores  istis  sunt,  quia  linguam, 
aures,  oculosvariis  ad  libitum  quoties  etquantum 
▼olunt  pascunt,  isti  illis  in  hoc  pauperiores,  quia 
ista  eis  non  Ucent,qui  necipsum  ccelum  commune 
omni  creatur»  nequeipsum  aeremhaurire  oculis 
liberius  audent.  Propterea  recte  faciunt  et  manda- 
tum  Domlni  impient  abundantius  qui  res  suas  confe- 
runt  talibus  pauperibus»  qui  non  solum  paupdriores 
sunt  pauperibus,  sed  etiam  coiidie  ministrant  aliis 


peres  non  inveniret  saticta  Gecilia,  qu»  ab  urbemi- 
liario  tertio  transferebat  se  omni  dili^entia  ad  eos 
pauperesqui  erantin  viaAppia,interquo8latitabat 
sanctus  Urbanus  papa  (474)?totettantisexempJi8 
iccirco  circumcludimus,  ut  ad  te  reversus  non 
dicas  faceresymoniam,  si  derebusquastibi  contu- 
lit  Deus  cum  filio  tuo  offerasad  fecclesiam,ut  san- 
ctis  pauperibus  Christi,  qui  pro  nomine  Domini  se 
ineaquasidampnaveruntprestare  valeas  necessa* 
rium  corporis  refrigerium,  et  ab  auditione  mata 
lib6ret  Deus  animam  et  corpus  tuum. 

Nunc  igitur  isti  omisis  ad  confutanda  tua  indi- 
screta  decreta  revertamur.  Monachorum  coenobia 
nonsuntadhocinstituta^utavarorumdivitumfilios 


pauperibus,  peregrinis  et  hospitibus.  Pauperum  et  ^  incOnsulte  &u8cipiant,vestiantet  nutriant  aBcclesiee 

. X  j:_.__.:_  _:_..i_^_  j slipeudiis,  fei  patres  eorum  de  debita  filiorum  por- 

tione  majori  studentes  aVariciffi  et  questui  satisfa- 
ciant  suis  marsupiis  ;  sed  hoc  sunt  iQstittita,  ut, 
suis  laboribus  etfideiiumoblationibusviventes,eos 
secundum  regulfle  preceptum  suscipiant,  qui  aul 
omnioopauperessunt,aut,de  divitibus  pauperes  se 
proptet  Deura  fecerunt,  sivequi  suanon  sua  facien- 
tes,  se  tahdametsuaadpauperesChristiin  coenobiis 
conferunt.inquibus  hoc  omni  diligentia  obserVari 
antiquorumpatrumstatuitrationabilisprovidentia^ 
ut  non  pluressusciperenturquam  stipendiare  pos* 
sent  ipsa  coenobia,  quatenus  et  qui  inveniuntur  et 
quisuscipiunturessentabsqueedacimurmurationis 
iepra,  quse  solet  nascl  gravissime  ex  egestate  prd 
Intolerabilietlicenteradmissa  multitudine.  Quodsi 


pauperum  muliaest  distantia,  sicut  nosdocentquo- 
rundam  sanctorum  exempla^  qui  neglectis  aliquibus 
erga  quodam  majori  se  eipenderunt  diligentia.  Ut 
enim  paulo  superius  diximus,  sunt  pauperes  non  vo* 
iuntarii,  sunt  etiam  voluntarii»  Non  voluntarii  ea 
qushabent  paucagaudentse  habere  propriaietda 
rebus  et  divitisquas  non  habent  cotidieditantseet 
onustant  assidua  ooncupiscentia ;  voluntarii  vero  ad 
imitationem  discipulorum  Ghristi  sua  relinquunt 
omnia,  habendiquoque  voluntate  reiicta,etGhristi 
•aquentes  vestigiaconferunt  se  ad  sanctorum  coeno- 
bia,  inquibustanquamin  carceribus  dampnantse 
pro  nomine  Domini  sub  dihgenti  custodia.  Nichil 
habent  proprianeque  velunt  habere,quippequibu8 
piacet  etiam  non  licere,  quod  dicant  «  meum  est » 


de  aliquare^sed  «nostrum  >  proptercommune.Hi     sibi  caverent  quidam  modernorutn,   hodie  non 


talesvivunt  deol^iationibusfidelium,  quiahquando 
fesive  eua  velsuosoeenobiisoontulerunt,  nocteque 
aa  die  vigitonti  studio  De«  inserviunt  pro  salutevi- 
vofum  etdefunotorumomnium.  Propler  kdespau* 
peres  eorum  stipendiatoribus  inultimo  judicioDo- 
minus  dicturus  est :  Venite^  benedicti  paMi  fnei, 
possidete  regnum  quod  vobis  paratum  est  ab  origine 
mundi.  Esurivienim  ei  dedistis  michi  manducare% 
sitivif  et  dedistis  michibibere  ;  nudus  fvdet  coope^ 


tam  impudentirat>acitateantiquarum  aecclesiarum 
invaderent  terminos  et  decimas,  hec  circuirent 
civitates  etplateas,  nec  divitumdomos  ftt^uentah- 
tes  ihafaronarum  sibi  affectarent  gratias,  tilihopiaixiy 
quam  p£itiuntur  proptersupereffluentemmultltiidi* 
ndtfi^  etfugare  valeant  per  importunam  et  oportU'^ 
nam  mendicitafdufti  8ed  tMiMonliltfs  HrtliglOsi 
kabitus  reverentia  non  est  modo  dicendum  de  his 
per  singula.  Verum  dic  michi,illiqui  erunt  coadu- 


NOTifii 
(474)  Gf.  Vita  sanctee  Gacili»  apudSurium  in  Act.  sanct.  VI,  525. 


lOS        GESTA  ABB,  TRUDON.  -*  UB»  JtUI.  -^  CONTIMUAHO  I.  -  ftODULFl  EPISTOLiE.        206 
nati  et  sociati  in  Jbero9alew  et  alu9  aliijHibus  iA  A  piteraai»,  si  Ino  non  egerint  pQenitentiam  ct  diipi- 


locis,  pro  quibus  Paulus  coUectas  fieri  soUicite 
mooebat,  et  factas  studioseinittebat  autipsa  portii- 
bat,  sanctine  erant  et  serri  Dei  ?  Utique  erauti  et 
per  Deum  et  pro  coadunati  et  sociati.  Qu$ire 
ergo  Paulus  de  eorum  numero  et  refrigerio  tanto- 
pere  erat  soUicitus  el  non  magis  expectabat»  ut  a 
Deo  de  cceUs  per  angelum  ejus  tuis  bonis  omnibus 
replerentur  et  saciarentur  ?  Quia  hoc  Deo  pla- 
cere  non  videbat.  Sicut  enim  superius  dictum 
est»  qiiamdiu  habet  bomo  quid  prosuisoecestitati- 
bus  faciat  exratioDaU  consilio,non  debet  temptare 
Dominum  Deum  8uum>  Fide  soUdata  jam  dudum 
preterierunt  tempora  miraculorum.  Et  quid,  si 
recte  perpendimus,  nonne  erat  Paulus  aogelus  Do* 


serint  quod  tenent  per  symoniam,  et  quanto  majores 
et  potentiores  supti  tanto  majora  et  potentiora  pa- 
tieotturtormenta.  Quia  vero  de  tam  longiQquo  di- 
gjiati  eeti9  querere,  accipile  oonsUium  paryitatis 
nostr»,  ita  tamen^  ut  si  habetis  meUus,  oon  reUn- 
qufttis  propter  istud.  Si  quis  yel  se  vel  fiUum  euum 
obtuierit  Yobisin  coenobio  susoipiendum,  simpUci 
mentis  oculo  et  tota  cordis  puritate,  sine  omni 
mala  cupiditate,  audiat  per  yos  sanoti  Augusti^i 
coneiUum  et  reguls  sancti  Benedicti  precaBptum» 
sicut  euperiusde  hujusmodiest  relatum.Si  audie- 
rit  et  obaudierity  bene,  salvaUs  animam  ejus  a 
morie  ;  si  non  obaudierit,  neque  iniquitas  vestra 
neque  peccatum  si  eum  non  recsperitis»  Noluit 


miiii^perquem  solacium  et  refrigerium  prestabat  b  enim  intelUgere,  utbeneageret,  sed  astitit  om^i '*' 


sanctis  qui  in  nomine  ejus  erant  coDgregati?  ettu 
qiiidem  potes  fieri  angelus  Domini,  si  de  tuisbonis 
qunsubtrahisveUsprestare  solacium  etrefrigerkitt 
sanctis  qui  pro  nomine  Domini  tenentur  «iao^i  iu 
eoenobiis.  Quid  vero  dicemus  de  illa  sancta  et  glo- 
riosa  credentium  multitudine,  quorum  cor  erat 

iMiat  iymoaiiw,  q<dkrtrafe  adeamirolentes,  bona 
qu8B  habehant  antepedesapostolornmafferebeotet 
propria  oommunia  faciebant?  £erte  neq»<e4|^^am  ; 
sed  yfcjtoleaa»  aeiaerieordima  etjui^iiaitt.  De  qoo^ 
mm  nmaero  «eterfMima  sentenifa  in  duos  yindi- 
catnm  est,  quitamen  non  M>tas  resjitttas,  sed  rerum 
fuarum  partem  subduiLeraat.  Tu^  qui  uo  visj^ 


fiiiMu  HHmiBteffe,  ^nod iiee  Mmm  nao  partiM  q  reooUi^efe  iibat. 


yisBnon  bonsB^avariciamautem  non  odivit.Fratres 
karissimi,  magnum  opusest  in  tali  re  magnam  ha- 
befe  mentis  puritatemet  nuUam  avariciaecupidita- 
tem»  quia»  eicol  omnis  qni  vidarit  midiaiMi  ad 
coAcupiscendum  eam,  jam  mechatus  est  eam  in 
corde  suo,  ita  omnis  qui  de  aBCcIesiasticis  donis 
ottla  cnpidiCate  aUqoid  axigit  vei  ooBetipiscit>  pius 
dioami  vei  in  spe  agit  retributionis.symoniacusfit, 
et  si  non  hic  coram  populo,  certe  coram  divino 
octtto,  A4  qjam  probanda  oum  per  eainpos  eannta- 
rufli  fiof^iurarum  aUquaiido  iuderemtte,  hac  piia 
mttitis  et  variis  auotoritatum  floribus  respersimus 
nostra  vestigia*Extantvoiumini,perquosscribeAdo 
modo  reciurrere  pigatt  vestro  tamen  amore  pauea 


TneMwe,  qttod  ftet  de  te  Y  IIK  irrevoeabtii  mortis 
senteDtia  departeperhomiQemmultaUsunt^taAon 
times  de  tototcemeadum  a  Deo  «uper  te  iudioiium. 
DenadetliMMliiia  «onsttiim. 

■•■iBOTi  «d  eoeeennonoeter  iHMttis  peroraTit, 
qirifipirftQ  avaritfftjuee  et  parcitatisgravati,  deor- 
sam  leruntnr  j^  vacua  aliloqiiii  aui  eamptestria ; 
wm^sdsm  ewirUiMf,  qni  epirMa  aapieftti»  «t 
iMliOlMlevttiawMmixi  mottte, «  Domino  Jesu 
andiMttiiai)ua«ita  subflmta.  Crgo#  dilectissimi  fra- 
tm^&i^iteaame  geau8iyrfaania,4mUiaotaamaaue 
ii«ittfieii.  iiMiUyAteUiniitiliiiina 
I.  frtptea  «M,  «I  neMAmtis  an  meUus  de- 
beasATiB  tfcere  trUei ;  n$tmquibu$  connectitur  tria 


Seimus  ifitur  et  pro  constanti  ii^bemus,  quod 
omnes  flBcciesiatica  vendentes  et  ementes  sjmo- 
niaci  sunt,  est  omnes  eymoniaci  heretici^  et  nulU 
iieretioi  in  aaccleaia»  Igitur  oanes  vendeDtenies  et 
ementei  extra  (eeclesiam  sont,  quod  verissima  as- 
sertiona  affirmat  beatus  Jheroninws  super  Ma- 
tbeum  (475)  :  a  Cotidie,  inquili  iesue  ingraditur 
tiapinni  Patrii  ete^  omnestam  ^iecopoi  et*«* 
preibiteros  etdioeonos  quam  laicos  et  universam 
turbam  de  aBcclesia  sua,  et  unius  crimiois  habet 
vaodeatei  pariter  etementei.  Seriptam  eet  enim : 
«  <Sr«lii  «eonpiitis,  gratis  date.  »  Rcoe,  quod  vel 
ana  tantum  die  Dominns  Jesus  non  patitur  venden* 
tes  et  ementes  in  «cclesia  sua  esse»  Quomodocun- 


ittntfiU»<d>AeQuium9manui(fiiAgtta.fliipderuiBgtti  ^  qae»  quantumounque  oeiseot  qui  proeo  deberent 


tabui  aiml»  iytttirto  torwm  q«oviiimoq<iorQa' 
hm  1— niatyedei,  tpii  videl>antQr  gradi  simpli- 
dier,  yioruflftimyreBttngit ocnlos,  qui  seputabant 
tttbere  linceos.  Nemo  vos  oiittat  esempUfieaiidi 
•d  fnijarei  etye  fkminiwh  iiq«ieamt|ia 
I)  ^  caf^t  et  capiatitnr  symonia  ;  de 
^ottiSfiion  de  maUs  sumenda  suntezenopla.  Amen 
dicoTobiil,  cecipiaBi  nwiwiedem  f«iim,morteBiiem* 


1m  faoire,  ipse  non  oessat  quod  suum  est  facere. 
Omnes  ergo  ejicit  cotidie,cuJuscunque  aintordinis, 
eujuscunque  gradus  et  officii,  nuUi  parcit,  nonne- 
gligit»  onmes  ootidie  «gioit.  »  Ubi  ergo  sunt  vea» 
dentei  et  ementes  ?  Extra  sBOclesiam.  Quid  dicit 
Beatus  Gregorius  deextraaBCclesiam?  cExtra  »c- 
clesiam,  inquU,  non  est  locus  veri  iacrificu.  »Sunt 
igitar  vettdenteeet  emeiitei«  ubi  non  eet  ioeus  wm 


(Ufi)  Opaa  ad.  VaUaaie  to».  Vltt. 


VABUB  LECnONE& 


ffOm 


iOT 


RODULn  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


308 


sacriftcii.  Beatus  Augustinu»  dicit  de  hereticis, 
quod  procul  dubio  sunt  symoniaci :  t  Ex  nobis 
exierunt,  sed  non  erant  ex  nobis,»  et  de  vendenti- 
bus  et  ementibus  super  Johannem  : «  Vendunt,  in- 
quit,  oves,  vendunt  bovcs,  id  est  miseras  plebes.  • 
Et  cui  vendunt,  nisidiabolo^Olacrimabilemaluml 
Quos  Filius  Dei  redemit  de  manu  inimici  precioso 
sanguine  suo,  isti  filii  diaboli  vendunt  patri  suo 
dial)olo.  0  quam  malus  venditor,  ubi  tampessimus 
estemptor  I  Omnipotentis  Dei  bonitasetmiseratio 
prestet  nobis  et  vobis  ut  longe  semper  a  sit  nobis 
gsBchereticanegociatio,  perquam  misereB  plebes 
venduntur  diat)olo,  et  propter  quam  tam  episcopi 
et  presbiteri  et  diaconiquam  laici  et  universaturba 
ejiciuntur  de  Dei  Patri  templo.  Amen. 
Quando  vult  aliquis,  ut  fiat  coBnobiaiis, 
Bx  omni  quod  habet  paries  flBquas  faciat  tres. 


A  Unam  pauperibusdet,  et  una  domi  teneatur, 
Tertia  debetur  sanctis  ad  quos  gradietur  ; 
Hoc  ego  justiciam  magis  asseroquam  symoniam. 
Si  quissuam  prolem  fierivultcoBnobialem, 
De  toto  quod  habet  partem  seponere  debet 
Prolis,  ut  8BCcie8i8B  secum  ferat  introeundsB. 
HflBc  est  8Bcclesi8B  lex  optima,  non  symoni8B. 
Hocetiam  leges  decernunt  imperiales. 
Pellitab  secclesia  cunctos  heresis  symonia, 
Qui  sunt  vendentes  in  ea  quicquam  vel  ementes. 
Pellitin  infernum  regnumtoUendo  supernum. 
Gratis  preJoenda,  gratis  sunt  accipienda 
Qu8B  sunt  8BCcle8i8B,  pulso  trivio  symoni8B. 
Quisquis  in  hac  heresi  defungens  invenietur, 
Infemi  nunquam  de  poBuis  eripietur, 

B  Nonetiamdurum  si  martyriumpateretur^^^C^TS*). 


VARLE  LECTIONES. 
••^  hoe  hco  deitinit  codex  i  ;  quce  iequunlur  in  solo  V  leguntur, 

NOTiE. 


(475*)  Solenmis  quondam  fuitin  ordine  S.Bene- 
dicti  puerorumoblatio,  qua  parentes  filios  suos  Deo 
perpetuoet  irrevocabili  voto  consecrabant,  uti  pr8B- 
scrioit  S.  Benedictusin  Regul8B  cap.  59.  Ea  res  tri- 
plici  ritu  peragebatur,sci  licetoblationepuerorum, 
quorum  manum  parentes  cum  oblatione  et  peti  tione 
sua  involvebant  m  pallaaltaris  ;donatione,et  litte- 
rarum  exempla  tum  m  Chronico  Novaliciensi,  tum  in 
notis  adGuibertum  legere  licet.Hinccopiosimona- 
steriis  proventusaccessereex  parentumliberalitate, 
quimultas  opeset  amplapr8Baiainfiliorumsuorum 

Suos  offerebant,  gratiam,  cosnebiis  contulerunt. 
unc  ritum  efferendorum  puerorum,  ad  Ecclesia 
jamdudum  probatum,  improbare,  imo  et  abrogare 
Disi  sunt  nonnuli  principatu  Ludovici  Augusti,  co- 
gnomento  Pii  :  aa  quem  Rabanus,  tum  Fuldensis 
monachus  scripsit  liDnim  unumcontraeosquiohla- 
tionem  $ecundum  Regulam  S.  Benedicti  destruere 
volebMt,  testantc  Rodulfo  Monacho  in  Vita  Rabani. 
Librum  hunc,  hactenus  ineditum,  non  semel  ego 
postulavi  ex  coBUobio  Mellicensi,  ubi  in  ms.  codice 
ejus  bibliothecee  asservatur,  ut  lego  in  veteri  ejus* 
dem  bibliothecsB  caialogo,  quem  modo  penes  nos 
commodatum  habemus. 

Perseveravit  mos  iste,  ofterendi  scilicet  pueros, 
usque  ad  seBCulumxii,  quo  temporefloruit  Rodulfus. 
Is  a  Siberto  priore  coBnobii  Sancti  Pantaleonisii 
quod  CoIoni8B  situm  est,  lltteris  pulsatus,  guid  re- 
spondendumcenseret  avaro  cuidam  pecunioso  qui 
filium  suum  hic  monasterio  indotatum  tradere 
volebat,  repu^antibus  priore  et  monachis,  qui 
partem  hsBreditatis  filio  competentis  ab  illo  divite 
exigebant ;  sic  responsionem  suam  temperavit,  ut 
non  solum  quid  avaro  illi,  sed  etiam  quid  consilii 
monachis  bac  in  re  expedire  judicaret,  sincere 
exponeret,  qua  in  re  certe  boni  viri  et  integri 
doctoris  officiofunctusest. 

Rodulfi  itaque  responsio  duas  habet  paries.  In 
primagraviter  pr8Bstringitejusmodi  avarum  homi* 
nem,  quifilium  suum  monasterio  oblatum  debita 
hereditate  fraudare  volebat.  Prsecipua  ej  us  argumen- 
ta  sunt,  avaritisB  et  sacrilegii  crimen  esse,  si  partem 
filii,  quem  Deo  obtulerat,  sibi  retinuerit.  Nam 
cujus, inqmi,  iam  effectusest,  cujus  et  parsquceiUi 
debetur,  $st.  Ad  hoc  non  esse  instituta  coBnobia,  ut 
divitum  familise  exonerentur :  sed  ut  pauperes  reac 
censu,qui  Deo  servire  voluerint,  ac  oivites  pauper- 
tatii  studiosi  alantur.PreiiBrendosessessBcularibtts 


egenis  monachospaupedres,^Mi  non  solumpauperiores 
sufit  pauperibuSf  sedeHam  quodidie  mimstrantaiiis 
puuperibus  peregrinis  et  hospitibus. 

Inaltera  epistolee  parte  Rodulfus  Sibertum  et 
monachos  ejus  monet,  ut  ne  quid  a  divite  illo, 
velalio  aiiquo  pro  puerorum  susceptioneexigant ; 
commonen  posse,  ut  de  portionehsBreditatis,  qu8B 
filio  continffere  deberet,  ofierat  EccIesi8B  :  ad  noc 
vero  non  debere  compelli.In  utriusque  potestate  esse, 
monarchorum  quidem.  ut  filium  ejus  suspiciant ; 

C  patris  vero,  ut  partem  h^Breditatis  monasterio  con- 
lerat :  neutros  ad  hoc  co^  debere.  In  summa, 
non  posse  quidquamexigiper  monachos  in  susce- 
ptione  puerorum  seu  monachorum  circa  simonisB 
crimen,  quia  omnts  qui  de  ecciesiasticis  donis  mala 
cupiditatealiquid  exigit  ei  eoncupiscit,plus  dieam, 
inquit,  vel  inspeagit  retributionts,  Simoniaeus  eet ; 
et  sinon  kiccorampopulo  certe^  coram  divino  oeuio. 
Rodulfo  pr8Biverat  ab  anno  794  conciiium  Fran- 
cofurtense,  cujus  insigne  ea  de  re  decretum  estia 
cap.  16  :  Audtmmtis^inquiuntPatres,  quodquidam 
abbatescupiditateducti,pramiapro  iniroeuntibusin 
monasteriumrequirant.  Ideoplacuitnobis  etsanctee 
synodo,  utprosuseipiendisin  sanctoordinefratribms 
nequaquam  pecunta  regutra/tir.  Id  verbo  statuit  S. 
Benedictus  inRegulsB  cap.  58,  ut  suscipiendusfra- 
ter  res  stquas  habel,auterogitpriuspauperibus,aut 
factasollemniterdonationeconferatmonasteriOfnon 
quasi  pro  conduct8B   susceptionis  pretio,  sed  m 

D  eleemosynam  uti  explicat  in  capite  sequenti  :  ubi 
filios  pauperum  qutex  totonihil  Aa6efif,grati8ad- 
mitti  prsBoipit.  Eam  porro  le^m  religiose  servabat 
GofTridus  abbas  Vindocinensis,cujush8BC  verba  sunt 
in  lib.  IV,  epistoIa49 :  Nihitprofaciendis  monaehos 
queerimus  :sed  siquidoblatumfuerit.  quia  illud  Re» 
guta  recipijubet,  suscipimus.  Ordo  stqttidem  noiter 
exigit,ut  talessimus,  qui  non  tucris  temporalibus, 
sed  lucrandisanimabus  operam  demus,  Et  certe  cum 
ad  hoc  dotata  sint  ordinis  nostri  monasteria,  ut 
quibusvis  a  s8BcuIi  corruptela  sincere  et  ex  animo 
converti  volentibus^  tanquam  asvla  et  perfugia, 
pateant  ;  intolerabis  inhumanitaus  est,  pauperes 
terreno  censu,  sed  gratia  et  bona  voluntate  loou- 
pletes  hinc  excludere :  et  quos  Deus  ad  religiosani 
professionemvocavent,quasi  indignosrejicere.Vi- 
derint  quiccBUobiarum  inopiamin  factisuiexcusa- 
tionem  afferunt :  eam  certe  non  admisit  Jacobusa 
Vitriaco,  cardinalis,  de  monialibui  sui  lemporii 


909         GESTA  ABB.  TRUDON.  —  LIB.  XUI.  — 
III- 

BFiSTOLA  RODULPl  ABBAT18  AD  WALBRAMNUIC  DUGBM  ***. 

Glorioso  *'*  (476)principiet  advooato  »uo  majori 
Waleramno  **''  abbas  Rodulfus  ***  et  ooogregatio 
sancti  Trudoni»  iideles  orationes  et  serviciuiu. 

Quia  quesivistis  a  nobis,  notum  vobis  faoimus 
Imviter  dominum  nostrum  sanotum  Trudonem 
progenitum  fuisse  de  nobiliori  stirpe  Francorum 
regumetducumAustra8ioraro(477),propteraaiorem 
Dei  reliquisse  militiam  seoularem,  et  angelioa  re- 
velatione  et  beati  Remaoli  ammonitione  Mettis 
transisse,et  omne  patrimonium  suumbeatoprotbo- 
marljri  Stepbano  tradidisse,  litteras  ibi  didioisse, 
muitis  miraoulis  ibidem  claruisse  et  usque  ad  sa- 


CONtTNUATIO  I.  —  RODULFI  EPISTOLiE.         m 

A  exortam  in  advocaiiane  ejutdem  loci,  quam  eidem 
fratrimeodederamin  benefieio{m )  consiliofidelium 
nostrorum  usus,  quid  no$tri  et  advocati  juris  esse 
«n  ipsa  villavel  in  reliquaabbatia  adnos  attinente, 
presentiaejusdemadvocatimajoresnaiu  consutuisse, 
ut  superhocnegotioquicquidamajoribussuisdidice' 
runt  vel  ipsiusquead  illud  tempus  teuuerunt,  fidelUer 
proferrent,etneetimorisnectimorisgratiainquamlibet 
partem  plusminusvedicendodeclinarent,  Qui  sacra- 
mento  astricti  nominatimprotuleruntquasdam  curtes 
essein  ipsa  abbatia,  idestBurlou,Lare,Mere,  Witre 
(482),  Kyrckeim,  Staden,  Halmale,  in  quibus  nun- 
quamameis  ptioribus  aliquid  juris  concessum  est 
advocato,  quiaecedem  stipendiis  ascriptce  fratrum, 
nulli  altenabaudiredebent  quam  preposito  et  ejusdem 
cerdotisvirtutemetsoientiametgradumpervenisse,  g  monasteriicellerario.  Invillaautem  sancti  Tt^donis 


deinde  ad  terram  nostram  reversum  coenobium 
nostrum  fundasse.  Tanta  autem  et  tot  fuerunt  pro- 
dia  8ua  qua  l>eato  protbomartyri  S  tepbano  tradidit, 
ut  excffiptisbisquffidominusMetensisepisoopus  ad 
dominicalia  sua  tenet  etmilitesejus  multi  inbene- 
ficii8habent,et  exceptisbis  qu»  eoolesia  nostra 
adhuc  possidet,  et  exoeptis  multis  et  magnis 
qoflB  jam  olim  ecolesianostraperdidit— nam  inter 
oetera  BrugesinFlandriaaliodiumsancti  Trudonis 
fuit,  ubietcongregationem  80  monaoborumbabuit 
— exceptis  bis  inquam  et  aliis  multis,  tot  et  tanta 
fuenmC  ut  vos  babatis  inde  in  feodo  pro  advooa- 
tia  1100  mansos,  de  quibus  comes  Gislebertus 
tenet  de  vobis  300,  exoeptis  ecclesiis  et  servis  ad 
eas  pertineatibus  et  plaoitis  suis  et  justiciis  in  ab- 
batia*  Et  quia  tantis  allodiis  ditavit  sanctus  Trudo 
Mettensem  ecclesiam,  sanoti  et  religiosi  pontiiices 
et  duoes  majorilibertatedonaverunt  ecolesiam  no- 
stram  de  advooatis  quam  illam  aliquam.  Misimus 
igitor  vobis  quia  petistis  exemplar  cart»  nostra 
de  libertate  eoclesi»  nostr»  etdejure  vestro  in  ea, 
quinostermajor  advooatus  estis. 

(Aftno  1065.)  In  (ilS)nominesancto^  et  individum 
TrimitaJtis.  Ego  Adelbero  (479)  Dei  gratia  Mettensis 
episcopus,  notumessevolumusomnibusnosinvillam 
sanctiTrudomsqueeSarchiniddiciturvenisse,  etob 
eontentionem  inter  germanum  meum,  ducem  *** 
Frederieumfet  abbatesSanctis  Trudonis  (iSQ)nuper 


velinreli^uisabbatice  villis  professisuntipsiduci-- 

qui,utdictumest,  advocatiam  inbeneficiotenebat  — 

sive  advocato  ab  eo  constituio  ex  tribusgeneralibus 

placitis  et  magno  banno,  si  quis  forte  infra  villam 

occisusvelvulneratusfuerit,  terciumdenariumdebei-e 

assignan,  reUquosautemduosvei  michivel  abbatu 

Ceterumtestati  suntabbatis  vel  vitUcimeiessearbi- 

Irii,  ut  legitimi  et  liberequidquid  libuerit  sineadvocato 

possentplacitare,  scilicetdeierris^  de  domibus,  de 

aiienis  uxoribus  ducendis,  defamiUis,  nisigrdnde 

forteexigentenegocioabbatevelministro  meoadrem 

discutiendam  inmUUus  fuerit.  His  ergo  in  predieta 

vilia  inquisitis  et  absque  aUcujtis  contradietione 

eoltaudatis,  aliquantotemporetransactOtpostdeceS' 

Q  sum  fetidsmemoricsjtm  dicti  f^atris  mei,  iterum 

idemqui  prius  inpresentiam  nostriin  castro  nostro 

Salembrucca  (483)  venire  jussi,  presente  domno 

Udone,  fratris  mei  suocessore,eadem  advocatiamin 

beneficio  a  nobis  habente,  et  Othone  subadvocata, 

eodem  modo  quo  prius  ammoniti^  eadem  stiam  qum 

antea  pt*otulerant  tunc  utique  sunt  professi.  QuU' 

propterquibusdam  fidelibus  nostris,  qui  tunc  temporis 

nobiseum  aderant,eonsitiumprebentibus  *^,  quorum 

etiamnominainftanotarijussimus,  nequishocpost- 

modum  vateatvelaudeat  infringere,  subcartarum 

descriptione  ptacuittam  presentium  quamfuturum 

memorim  commendare.  Btut  hoc  firmum  et  incon" 

vutsumhabeatur^manu  propria  iltudroboravimus. 


VARIiE  LECrriONF-S. 

••»  desunt  1*.    »»•  De  jure  advooati  in  margine superiore  scripsit  interpotator  i\    "•'  W.  1*.    »»» R.  i' 
»»•  Lotharingie  bou  Mosellanorum  (484)  interpolator  in  margine  i\    ^^  Prnsentibus  W 


miM. 


seribens,  in  HistoriiB  Oooidentaliscap.  io,  quce  paS' 
stm  et  pubHce  pro  nuserabili  ajenobiorum  ingressu 
peeuniam  exigebant,  atlegantessuampaupertatem ;  et 
de  Simomce  erimine  pessimo  non  curantes,  domum 
orationis  m  forum  negotiationis  eonvertabant.  Fit 
vero  plerumque  justo  Dei  judicio,  ut  nuUa  magis 
ecBQooia  e^tatempatiantur,  quam  qun  ad  Busoi- 
piendls  virRinibus  saoris  ejuamodi  dotem  contra 
sacronim  Canonum  pmscripta.  Mabuxon. 

(476>  Hanc  epi8t<da[m  ad  a.  ii38  jam  luci  dedit 
Mimus  Opp.  dipi.,  ed.  Fcfipens  I»  Si  ;  soripta  est 
inter  annos  1119  et  ii38, 


(477)  Hno  et  sequentia  leguntur  apud  Tbeoderi- 
oumin  Vita  sanoti  Trudonis,  apud  Surium 

(478)  Hffic  quoque  tabulaapud  Ducbesne  Maison 
de  Luxembourg,  pr.,  p.  19.  Hiraum  1,  62.  Galmet 
Hist.  de  Lorraine,  l,  pr.,pag.  452,  et  BertboIet/7ts< 
de  Luxembourg,  III,  pr.,  p.  29. 

(479)  Tertius. 

(480)  Abbas  tuncerat  Adelardus  II. 
(48i)Cf.  8upraI,iO,etV.3. 

(482)  Mastncbt  vtcinum.      - 

(483)  Saarbraeck.     iir^ms^ 

(484)  Erral ;  Lotharingin  inferioris, 


Sil 


RODULPl  ABBATIS  8.  TRUDON 19 


U2 


et  fUelium  imirmmkiHmQHio  rok&ran  f$eimu$. 
AciwnpubHcein$upradiei&oaiielUSi^imbrueea,An' 
nQ  abinearmiUmeI)omimi(^h^indieti»nehregnm^ 
teHetftmcoiertio.  Adelherotertiuiianela  Metemiiiee* 
cUii(ihumiliiepii€opu8iuheripiii.  DomnuiAdelbere 
primiceriui.  OemnmTheoderieuinepoiefui.  Domnm 
GervolduiarekidiacoHUi.DomuiOdeiricuifli^&^dih 
ciiGerar<ii(blilS).  Fredmem,HerimannuifBiquinui, 
Otto,Bemardm,Siephanm,Ountramnmt  Wigeriem^ 
fferimannm,Bu00,Gervoldm,  Leudoldm,The0deri' 
cmMmutfui,Berengerm,lyedecQ,Giitebertm,Lyezi' 
co,  Adelitein,  Waeelinm,  Guncelinm,  item  WacelV' 
nmJlgoGiileberimadmeemdomni  TyeifirktiMeten' 
si$  eccluiaeaneellarii.  Lambertm  homtmtio. 

(Aiinol060.)/n  {i%6)nomineianeic»  ei  individua 
Trinitaiii.  Notum  iit  omnibm  tampreeentibm  quam 
futurii,  qualiterdomnm  Theoderiem  Medumairiom 
iediiejnicopminccBnobioianeii  Trudoniiperaliquot 
tempmcommoraim,  etibiin  egritudinemineidem  et 
adexiremumperveniem{bSl),€umconiilioamicerum 
morum  donaviteidemeceleiimeiflratribminibiDeo 
sorvientibm  eerutum  (488)  eiuedem  oppidi,  hoc  eet 
poteitatem  ponere  et  deponere  iUum  qui  materiam 
faeeret,w¥iehvmrentureer9iiia9,  etdeivnguUicerviiiii 
quce  braiciarentur(b%^)  in  oppido  noitro  eexpieorioi 
(490)  ad  opm  flratrum  iuepicere,  quod  ad  iervitium 
iuumitanteceaorum  euorum  pertinebat.  Boeautem 
ad  remedium  anima  eum  ei  aliorum  anteemorum 
iuorum  fecit,  quaiinmmmnaria  iUorum  non  iieut 
ante$  iedperfeciim  etitdbUim  permaneret.  Hoeego 
Adetbero  (491  ),iueeesiorejm  et  cognatione  et  ordine 
quamvii  inmeritm,  in  loeo  eupradicto  eomtitutm 
advertani,iimuiqueeamametneeeiiitatem,  pro  qua 
predicti  fratree  hoe  ab  eotUm  domino  meo  (499) 
epiicopoeapoitulabant,eomidiram,ieilicetuieorum 
potm,  quieatenmviUorhabebatur,poiteaquodmnmodo 
metioraretur,deerevimanuicriptiamtoritaienoiare 
meoque  iigilto  iignare,  demno  abbate  Adelardo  ee* 
cundo  loci  illim  eeteriique  flratribm  hoe  idem  pottu* 
lantibm,  quatinm  hoenuitm  imceaorum  meorum 
infringere  audeat ; etquodipieadremediumanimm 
ium  predieto  ioneto  iUi%qm  famulantibm  eontuUt. 
ege  quoque  eama  animm  ei  iueeeuorum  meormn 
fimutvi.  Hoe,  quieunquq  iUe  mt,  detrimento  faeidt 


animoesuoB.Actum  esthocin  ccenobiopredietisancti 
Trudonii  anno  ai  incamatione  dommi  iOQO,  indi- 
ctione  13,  regnante  rege  Heynricotertio,anno  regnt 
efm  4,  annoepiseopatm  ^m^km  domni  Adelberonis 
b^,coramidoneiste8tibm  quorum  nominasubstemO' 
tatasunt.  Nomina  nobilitm :  Signum  advoeatiduci 
Frederici  (493).  Signum  subadvocati  comitiiOttonii 
(494)  Signum  Folmari  comitii.  Signum  Bermanni 
eomitii.Signumhichuini.Signum  Bardonii.Signum 
Herimanni,  Signum  Walberti.  Signum  Ansfridi. 
Signum  Theoderiei.  Signum  Crath.  Signum  Watonis. 
Signum  Ottonii.  Signum  GumeUni.  NominaplebeiO' 
rumdefamilia:SignumBamundi.Signum  Lamberti. 
Signum  Wichmanni.  Signum  Bv^canii.  Signum 
Aicolfi.Signum  Lyseeonii.SignumStephani.SignHm 
§  Lydeeonii.  Signum  Ruthardi.  Bgo  Bamundm  ad 
vieem  domni  Azonii  eaneetlarii  seHpsi  et  iuberipii. 
VI. 

IBViBTOU  BODUI4FI  ABBAT18     AD    STBPBiNUIf  BPMMOPOlf 
MBTTBNSBIf  ^*  (495). 

Olto  filius  adTooati  nostri  GyslAberti  ▼illam  no- 
Btram  Tillarium  iQTasit,  absqua  nlla  deplanotione 
▼ilUoum  meum  Anduardum  innoeentem  oontra 
ipsum  oepit,  abduoium  ad  viliam  suam  Wormtam 
inoippo(49€)po8nit,tortumgraviterduabu8tandem 
libriB  redimi  coeglt.  In  eadem  ▼iUa  icabinum  no- 
Btrum  Franconem  c»pit,  sub  una  nocte  sex  modios 
annon»  ei  vastaTit  et  800  garbas  (497)  annon», 
tandem  oaptum  et  abd  uetum  redimi  coegft48  solidoa 
Kidem  alia  vice  duos  boyes  abstuht  et  redimere 
^  feoit.  Simiiltereidem  alia  viceduos  boves  abstulit 
et  redimere  fecit.Io  eadem  villa  Stephanum  ecabi* 
num  nostrum  etfratrem  ejus  Meaardum  cnpit  et  18 
solidis  redimicoBgit.  EosdemaliaTiceineademTilla 
invadens  vulneraTit,  cepit,  et45  solidis  redioii  coegit. 
Waitero  scabino  nosta^  duos  boves  ak>stulit.  Quadam 
vioe  minis  in  direptionem  pecorum  suorum  ej  usdem 
villflBrusticos  eo  coegit,  ut  piusquam  VO  solidos  ei 
persoiverent.  Alia  vice  eodem  modoplosquam  tres 
libras  fecit  persolvere.  Alia  vice  in  eadom  viila 
solidarios  suos  per  quatuor  dies  et  noctes  fMt 
hospitari  cnm  multitudineequommetpalefirldoram, 
etnimia  devastatione  totam  viUam  afflxit.Pro  pro« 
pria  werraquam  hababat  et  nullaeoelesiss  nostrm 


VARL6  LECTIONES. 

^«1  in  superiore  magine  legunturverba  manu  interpolatoris  ut  videtur  ier^^ta  :  Stephanum  episoopum 
Metensem,  reliquis  a  bibtiopega  abseisis.  Bx  quibm  patet  hane  eamdem  esse  epistolam  Bodulfi  abbatis, 

Suam  interpolatorin  indice  suo  his  verbii  5t^t/fca(;t(.£pistolaRoduliiabbati8  ad  Stephanum  episcopum 
e  diversis  injuriis  ecdesie  nostre  illatis. 


NOTiE 


(488)  Loiharingia  superioris. 

(486)  Mirfeus  I,  63.  Meurisse  p.  364. 

(487)  Adalbero  1.  Metensis  emsoopus  apud  San-* 
ctum  Trudonemmortuu8e8t.Cf.  contin.tertiaipart. 
I,  lib.  III,  12. 

(488)  I.  q.  grutum,  hordeum  Biooatum  ex  quo 
cerevisia  coquitur,  dein  vertigal  quod  de  cerevisia 
solvitur.  Cf.  IX,  22. 

t489)  Gerevisiam  conficere ;  Gallis  4f\Mi«r, 
(490)  Qallis  piehierp  ^maaiiua  potorit» 


(491)  TertiuB. 

(492)  Excidisse  videtur  verbum  anteceaore. 

(493)  Lotharingissinfsrioris. 

(494)  De  Duras. 

(495)  Ssthvcepistolasupplementumalteriusqnss 
suprain  libro  nono  ad  eumdem  scriptaiegitur. 

(496)  Tormentl  instrumentum»  qoo  oaptrivorum 
pedes  oonstringuntur,  dein  oarcerm  universum. 

(497)  GaUis  gerbe^  noMs  gat^be. 


113         GESTA  ABB.  TRUDON.  ^  UB.  XMI.  -  CONTINUATIO  L  —  RODULFI  EPISTOLiE.         814 


ouiia,  Uiimici  «Jim  ioeaQdem  viUam  irruerunt.et 
dBpmdaotos  eam  fere  2000  animalium  inter  parva 
•t  magoaaJiHluzaruiit,  exodptis  ruslioorum  suppel* 
leetiboi.  Sio  et  «io  booa  viUa  per  eum  est  am^iolu'' 
lata.  Patri  planiimus,  uioiul  proboimiii.  Bm  suut 
pauaa  de  muitie  qu»  iNropter  advooatum  uostrum 
perdjmua. 

De  brasoeois  quibusdamf  quas  per  violentiam 
quorondani  iaoppido  oostro  perdimus,po«tpluriinas 
aateepiieopumlCetteosem.anteadvocatum  prooLn' 
matiooeset  judieiarias  disoussiooeseopervenimus/ 
nl  iovitaiis  nobis  Mettis,  ooram  primis  Mettensium 
iratribus  oostrisrstJudioareotur,  Mandatumesthoo 
advocatooostro  perouotium  etsigiUumepisoopi»ut 
•eouodum  judioum  sanctiooem  oambas  usui  &sr 
trom  maociparet  et  de  iovasoribusjustioiamoobis 
iaeeret.  Noluit  ;  sioque  perdimus,  Gerardus  de 
Durmale«  mUes  njus,  deoimam  unam  st  quinque 
soUdos  siogulis  aonis  oobis  aufert,  et  oeqne  diem 
aeque  Justioiam  deeo  per  advooatum  nostrumhir 
bere  possumus»  oum  frequeotissime  ei  plaoxerimus, 
Geldulfus  de  Haochedor  (498)  terram  nobis  tolUt 
qu»30  deoarios  solvit,  lo  vUlaLewes(40Q)ourtile 
lUMicooecUgeotiaadvooatipevdiaHis.  lo  Webeoheyn 
Otto  de  Bereve  in  loco  qui  dioitur  Langerodeob 
dimidiom  molendinum  oobis  aufert,  aversa  aqua 
nostra  a  reeto  oursa  suo.  Godefridus  de  Diesteb 
soper  allodium  oostrum  ibidem  edifloavit  quod 
tlieoavii  a  oobis  traheos  Ulud  Diesteh.  Gualterus 
deBecheoweis  vUlam  uoam  oostram  de  Asseot 
cmbussit  oom  tota  ecolesia.  De  qua  re  siout  et  de 
aUis  Irequeoter  advoeatum  nostrum  eooveoimus, 
eqjus  bomo  est,  ut  diem  pooeretet  Jusiioiam  oobis 
de  eo  faeeret,  oeo  perCooimus.  Sic  tota  vUla  Ulo 
reoiaQet  vaetata.  Seleebe  (500)  tantum  terra  poF' 
dimos  quod  i%  deaarios  solvit.  [Jdelrioo  viUioo 
Qostro  da  Burlo  Reyoeros,  advocatus  SaooU  Lam- 
berti,  ooom  maosum  allodii  aufert,et  hoo  suo  aUodio 
sdjuogll ;  oeque  ad  hoo  erneodum  advooatus  sepe 
rogatas  subveoit.  Quidem  Bgebertus  toUit  bomioi 
DostroGjeleberto  uoummaosumin  viilaHefs  (ttOi) 
etettrabiiad  aUodium  oomiUs  Amulfi.  In  villa 
Hepeoe  (SOI)  servieotes  comiUs  Araulfi  toUuoi  ei» 
dsm  homioi  oostroGysleberto  uoum  oiansum  de 
fsodo  suo»  et  peradvocatumnostrum  onllameKhis 
JQsticiam  habere  possumus. 

hi  viUaoostra  Burio  a  fesUvitatesaocti  Johaonis 
Qique  ad  adveotum  Domioi  modo  pater,  modo  fiUi, 
OMxio  sui»  39  perooetationes  fecerunt  uoo  aono, 
psrquossiogulasouoquam  minushabueruoiquam 
MOsquos,  aUquando400.  In  eamdemviUam  domi^ 
QBS  Otio  eum  miUtibus  suis  ingreuus,  precariis 
lois  agressus  est  quendam  GozeUnum»  hominem 
Qostmm,  et  quia  non  dedit  quantum  peUit,  peoora 


A  Ulius  aUataWoremiamminari  feoit,  donecmaroa 
argenti  oompulsus  estearedimere,  Eidem  tres  ^r^ 
tones  postea  abstuUt.  Item  ejusdem  villaB  homines 
aote  seprecepit  assistere^  exigens  ab  eisquantum 
sibiplaouit»quam  ob  remcompulsusei  dareprepo- 
situs  duas  marcas»  ne  legem  curtis  infringeret,  In 
eadem  viUa  hominem  nostrum  Petrum  aggressus 
est,  et  Ulo  reousante  darequantum  ezigebat,  qua- 
tuor  ooctibusapudUlumsuosarmigeroscum  equis 
suis  pernoctari  jussity  donec  necessilate  compulsus 
dimidiam  marcam  soi  veret.  Item  ibideio  erga  quem- 
dam  Baldricumcommotusest,  quiquoniamgratiam 
^us  ad  Ubitum  suum  recuperare  non  potuit,  plau* 
stris  suis  totam  segetem  UUus  viabvexit,  quamilie 
coatus  est  quatuor  Ubris  redimere.  Item  ouidam 

B  Ramundo  quinque  firtonesabstulit,  Item  in  eadem 
viUa  apudAnnelinum  decanum  frequenter  pernoc- 
tavit;  quadam  veronoctedumiUeexmore  pernoc* 
tanti  optimo  servisset,manediscedensocto  soUdos 
sibi  dari  oompuUt.  Pernoctationes  quas  in  ea  fecit, 
et  sumptus  quos  ab  bominibus  nostris  violenter 
aufert,  nemo  numerare  queat*  Pater  quoque  in 
eadem  vUla30modiosLeodiensessUiginissibisolvi 

ooegit, 

In  villa  Halesplus  quam  30  n^osos  oovo  modo 
temporeperdimus  ioterdominum  Reynerumadvo- 
oatumet  UlosdeGurtenalien(503).  UbiyiUicusmeus 
Jobannes,  nonjustificantemichideeo  advocatocum 
levissime  posset,  tanta  mttU  toUit,  tunta  vastat  in 
sUvis,m  patris,  m  ciUturis,  in  piscationibus,  m 

Q  agrioolis,  in  omnibusquasadviUampertinent,qu« 
fldem  exoedere  po8sunt,etabJudicatam  iUi  Jam  du- 
dum  viUioationem  teneos  vi  ibi  tyraonizatf  advo- 
oato  000  pmlubeote.  Dampnum»  quod  per  decem 
modoannosmiohi  fecitinmultis  modls  certemejus 
possum  supputare  quamioo  Ubris.  Insuperin  ean- 
dem  viUam  noote  sanoti  Martini  intravit  fiUus  ejus 
Otto  oum  iOO  peoe  equis,  feceruntque  in  ea  octo 
dies,modo  ipse,  modo  frater  eju8,dei6  Ubrisoen^ 
sus  rnel  oon  relioquentes  mihi  nisi  20  soUdoset^O 
denarios  abjectas  monetiB,  omniaqu»  erant  in  hor» 
reo  nostro  tollentes»et  quiBcunque  debebant  nobis 
rustioi  per  totum  annum.  Harohes  vUlam  nostram 
pemootationibus  et  preoariis  suis  ad  exterminium 
dozerunt.  In  viUa  nostra  Orel  quanto  mala  oobis 

T)  feoeruot  filUcdusetipse  ooo  facile  possum  dicere. 
ioier  plurima  pauca»  pauoa  b»c  suot.  Otto,  filius 
ej  us,  vUUoo  oostro  Roberto  parefridum  unum  30  so- 
Udomm  abstuUt ;  pater  ejus  oappam  (504)  quatuor  so^ 
lidorum,  oum  noote  eademdormisset  in  domo  ejus 
oum  iShommibus.  Patertuas  feoit  precarias  contra 
Juseoolesiflsnostrtt,  filiosOtto  duos,  fraterejus  Qyi- 
lebertusuoami  qufls  graviores  simul  fuere  quamlO 
librfls.Quotiensibi  dominicalemdomum  nostram  ei 


NOTiE. 


(498)  Num  Haccouri  in  vicinitate  Leodii  ? 
f409|  Haud  procul  a  Namur. 

(500)  Num  seUles  Hujr  yioinum  7 

(501)  Herteo  Looi  vicioom. 


(502)  Heppenher  ad  Mosam. 

(503)  CorteoflekeoDiestYicioum* 

(504)  PalUum. 


ti5 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


M 


cqriam  intraveraQt»  quotiens  ea  qute  iQTeneniiit  A  Ilie  et  ego  missis  simal  in  Augusto  nuntiit.deelma- 


intus  vorando  vastaverunt,  sepes  curiie  et  parietea 
domus  combusseriQtyhorreum  nostrum  et  spiearium 
fregerint,  hoc  manifestum  est  omnibus  Judicium, 
quia  velimusy  nolimus,  oportet  nos  eam  vastam  ac 
solitarium  et  absque  agricultura  relioquere.  inter 
precarias  vero  et  pernoctationes,  modo  patre 
exeunte,  modo  filio  intrante,  tunc  alio  superve- 
niente,  mendici  effugiunt  agricoiae  nostri.  In  nocte 
sancti  LAml)erti  (Sept.  i7)  domum  nostram  irrupit, 
avulsis  seris  cum  20  equitibus,  in  ea  vivens  de 
nostro  pemoctavit  :  in  nocte  sancti  Trudonis 
(Nov.  S3)  cum  90  equis,  prima  dominica  adventus 
Domini  cum  30.  Gulturam  ibidem  nostram  subad- 
vooatus  ejus  quinque  diebusvastavit,iaxatis  in  ea 


tionem  iilius  ecclesio  in  communi  horreo  recondidi* 
mus,  dimidiamei  pro  auxillio  spoponderam;  qoia 
presbiteroprecio  accepto,  passus  est  eumhorreum 
nostrum  eflHngereetannonamtotam  toUere,atque 
ecclesiam  tenere.  Pro  animabus  patris  advooati 
Gjsieberti  nostri  et  matris  tantum  habebamat 
i>oni,  quodsinguiis  annis  valerepoterat  i5  solidos; 
hoc  nobis  toiiit  homo  ecdesiflB  nostra»  nec  vutt  nos 
inde  juvare.  Adet>ertus  serviens  ejus  toliit  nobis 
singulisannis  ooto  solidos.  Hejmricussimiliterser- 
viens  ejns  octo  de  possessione  nostra.  Tribusannii 
spoiiavitQosdemolendinouno,  quodampiiusquam 
trecentos  annos  in  pace  tenuerat  ecclesia  DOstra,quod 
singulis  annis  annonabat  nobis,  quatuor  bubuleos 


sine  custodia  octoequis  ;rusticisidsolidosprecaria  B  nostros  et  famulum  marescalci  nostri,  et  in  bene« 


abstulit.  A  mense  Augusto  usque  ad  adventum  Do- 
mini,  sive  perse  sive  per  suo8l5  ibipecnoctationes 
fecit,  posteainnumeras  persingulos  annos.  In  hor- 
reumpresbiteri  devilia  nostra  Alesta(505)  filiusejus 
Otto  suos  homiuesmisit,  et  triticum  iliius  vi  excuti 
fecit.  Dequa  re  patris  auxilium  presbiter  implora- 
tus  quinque  solidos  ei  dedit,  sed  nec  sic  cessanti 
filioocto  L.eodienses  modioshordei  etdimidiammar- 
cam  dare  compulsusest.  Ineadem  villaab  homine 
nostro  Francone  quatuor  marcas  abstulit,  et  illius 
germano  dimidiam  marcam.Pernoclationes  innu- 
meras  tamper  se  qtiam  persuos  de  nostrovivens 
ibi  statuit.  Kyrcheym  in  horreumdecani  Baldrici, 
nostram  ecdesiam  ineadem  villa  tenentis,suosho- 
mines  Otto  ad  excutiendum  in  ejus  tritlcum  misit, 
qui  non  recesserunt,  donec  maream  ei  decanus 
persolveret.  In  eadem  villa  tres  preoarias  fecit 
contra  jus  ecdesi»nostra9.Invilla  nostraMerepre- 
eariam  unam  fecit  propter  quamejusdem  viilsBho- 
inines,  vellent,  noUent,  duas  libras  solverunt  ;alio 
anno  similiter  unam.  Ibidem  cuidam  Homininostro 
GodefHdo  IS  solidos  abstulit  et  fiiio  Godescalci  de 
Halia  15  solidos.  Pemoctationes  quantas  et  quam 
inhumane  et  immisericorditerhabitatoresejustrac- 
taverit,  non  faciie  possem  dicere. 

In  viUa  Wimales  misit  mOites  multodens  pemoc- 
tare,  una  nocte  ampliore  numero  quam  100  equis^ 
qui  aUquando  a  feria  quinta  usque  ad  feriam  se- 
cundam  pemoctavemnt.  VUUcum  meum  Theoderi- 
cum  in  eadem  vUla  cepit  ipsemet  pater,  captum 


ficu  looofedt  tenerequosdamFlandrigenas,  Gode- 
xonemsciUcetdericumunum  etHejnrioumfratrem 
ejus.  Diem  inde  et  audientiam  et  judidum  obtuU- 
mus,  nichU  profedmus,  doneo  iUis  defunctis  redi- 
mere  oontra  advocatum  tribus  marcis  ooaeti  su- 
mus. 

Adelbertummancum  (506)unam  integram  villam 
nostram  Provin  vifecittenere,qunjaoet!nFlandriaf « 
meUor  siogulis  annis  qnam  10  libr»,  eum  diem, 
audientiam,  judicium  nunquam(507)  refugissemos. 
Quam  cumantecomitem  Robertumin  Flandram  ad 
Sanotum  Othmar  um  j  udicio  nobilium ,  qui  ibi  in  ouria 
ejus  erant,extorsissemus,horreumnostruminviUa 
Mere  advocatus  invasit,  et  Adelberto  totam  anno* 
nam  nostram  fecittritutariet  dari,  doneoaddamp- 
nosam  conventionem  eodesi»  noset  iUum  reoond- 
Uavit.  SupputaUodampni  qu»  inde  nobis  oontigit 
oertegravior  fuitquam  i5librfls.Quidamdeoppido 
nostro  in  fide  susceperant  de  manu  predeoeMoris 
nostri  abbaUs  Theoderid  septem  marcas,  qoasde 
vendito  aUodioecdesi«  eis  servandas  commenda- 
rat,teste  ecdesia  et  ejus  famiUa.  Has,  cumdefunoto 
abbate  cum  iniuria  ab  illis  extorqueret,  iUi  super 
altare  posuerant,  ubi  iUe  temerana  manu  acoepit 
etecdesiam  inde  spoliavit.  Idemabbas  prestiterat 
d  phylacterium  unum  de  thesauro  eodedfls  anno  ar- 
gento  gemmisque  pretiosissime  ornatum,  meUut 
valensqukm  iOmarcaSyplenumpredosissimisreU- 
quUs.  Hoo  ecdesiflBnostrfls  abstulit.  VUlam  Sardiio» 
quam  gravibus  dampnis  judido  prindpum  eoram 


secum  abduxit,  tamdiusecnm  tenuitdonecM  soU-  ^  imperatoreinvasoribusextorseramus^dsdem  resti 


dos,  quos  mihi  de  censu  meo  debebat,  d  extordt. 
'Huml^rtus  presbiter  nosterde  Burloeodesiamnos- 
tramjudiciooanonico  perdiderat,excommunicatas 
(sedere  nolebat.  Episcopatus,  archidiaooQus,egoad 
advooatum  Gyslebertum  ^*  inde  nos  oontuUmus. 


tuitydoneo  eum  ds  dampnosum  pactum  inivimut, 
Mense  Augustoquoniam  proldbuimus  filium  ejat 
Ottonem,utcoQtra  ieges,oontra  Justidam  duo  bo- 
maria  ouIturflBnostrfle  annotatss  ouidam  injuste  ea 
querenU  non  daret,  altera  dieequitessuos  ante  op- 


VARL«  LECnONES. 


•••C.f. 


NOTJL 


(505)  Alst  apnd  Sanotum  Trudonem. 

(506)  Itajnomiaatus  quia  maQOm  amiserat,  ef. 


IX.  16. 
(607)  SecmidQm. 


m         GESTA  ABB.  TRUDON.  ~  LIB.  XIU.  -*  GONTINUATIO  I.  —  RODULFl  EPISTOLiC. 


218 


pidom  nostnun  laxavit,  homiQibus  meis  niohii  mi-  A 

nassuspicantibas  fugatis,  predamabduxit,  scilicet 

4  boTes  et  24  iudomitas  equas.  Molendinum  unum 

Tillioo  meo  oonfregit,quod  postquam  reparaverat, 

qoicqnid  ei  persolvere  debebat  abstuUt.  Jturus 

in  Longobardiam  de  singulis    oaptibus    familia- 

rum  eccleaiflB,  ubicunque  audire  potuit  nomina- 

re,    graTissimam  peouniam  et  super  tot  homi- 

nilMis  inoredibilem  sibi  corrasit,   contra  cartas 

noslras»  oontra  leges,  cootra  usum.  Qui  super- 

fuerunt  et  adhuo  restiterant  injusta  exactioni, 

oz<m8UflBetfiUocapiendos  atque  gravius  spoliendos 

sQbgrandiobtestationereliquit.  Unde  primuscaptus 

et  Tinculatus  fnit  homo  noster  Aleramnus,  miles 

qaidem  et  ex  liberioribus  ecclesiffi,  et  per  Ottonem 

filiomejas  incastello  suo  Durachio  repositususque  g 

ad  gravem  redemptiooem.  Arnulfus,  tercius  sub 

ipso  advocatus  serviensejus,  Gozuinum  nichilomi- 

nnsexliberioribuseoolesia  natum,hominem  meum 

atqoe  militem,  cepit,  parefridum  ei  abstulit,  ad 

domom  suam  abduxit,diu  viaculatumet  mirismo- 

dis  excrociatum  tandem  redimi  coegit.  Idem  Arnul  fus 

domom  bominis  mei  Theoderici  deMilesvi  irrapit, 

enm  atqueuxorem  ejusgravitervulneravit,equum 

lOOsoIidorum  abstuIit.Eundem  Theodericum  postea 

cepit  fihos  ejus  Otto,  et  spoliatum  etiam  redimi 

ooegityRobertum,  qui  oognominabatur  Luthescal, 

senrom  eooIesifle»pater  de  planctunostroeepit,sed 

alias  quam  del>eret  abductum  redimi  coegit  et  sibi 

retmoit.  AneIinumdeNieI,servum  eoclesifleet  meum 

homioem,  postmultas,  tribulationestandemfuga-  q 

tnm  inuna  ecolesia  oepit,  valdebonum  parefridum 

eiabstulit,  ancillamque  in  coojugem  accipera  ooegit. 

Hoeanno  in  die  sancti  TrudonisOttoservumecole- 

sifls  oepit,  qoi  capitis  sui  censum  ad  altare  apporta- 

verat,  quem  diu  multumque  tormentis  cruciatum  ad 

gravem  coegit  redemptionem.  Planximus  patri» 

planTimos  vobis,  misistis  seme],  iterum,  tertio, 

nichil  profeoistis.  Ipseidem  Otte  aliumcepit  servum 

ecdesifls  nomine  Rodulfum  de  Halmala,etquinque 

mareis  rodimi  ooegit.  Dum  esset  pater  ejus  in  Lan- 

gobardia,  ipseperomnesvillasnostras  rusticorum 

peeora  in  onom  ooegit,  et  quanlum  sibi  placuit 

redimere  eos  feoit.  Quicunqueabeuntipatrisimplum 

aliqoid,  verbigratiaquinquesolidos  aut  iO,deberat» 

idemremanentibusfilio  et  matri  duplum,  10  vide-  j^ 

hoet  et  ^,  darecompulsusest.Preterea  preposilum 

meom  coegit  dominicales  curtes  nostras  contra  se 

rsdimere ;  Burlo  30  solidos,  Orel  20,  Vilarium  24, 

Mare  20  et  alias  eodem  modo.  Reversus  pater  de 

Langobardiamemeosqoeduriori  sevitiainseotatos 

eslqoam  prius.  Tandem  ita  oondusit,   utexire 

eUostrom  non  sineret,  ita  privavit»  ot  amplius 


habere  quam  minimum  fratrem  nom  permitteret, 
Tacerem,  sed  augustia  non  sinit.  In  medio  sanctfls 
quadragesimfls  daustrum  nostrum  cum  suis  irrupit ; 
pisces  fratrum,  quinque  dierum  prebendam  ad 
coquinam  abstulit ;  novitDominus,  nec  illas  partes 
qu8B  jam  incisflB  erant  in  cacabo,  ad  opus  fratrum 
rellquit.  Villico  nostro  claves  de  granario  nostro^ 
me  presente^  extorsit.  Monachum  nostrum  cellera- 
rium  daves  de  cellario  dare  reluctantem,  duobus 
militibus  per  utraquebrachia  eum  in  modum  crucis 
extendentibus,  astaresibifeoit,utsic  circumquaque 
olaves  quesitasextorqueret.Aliamultatacere  modo 
volo,  donec  Deusdederit,  quodvosadjudicandum 
inter  me  et  ipsum  sedatis. 

Sed  hoc  mando,  hoc  oonqueror,  hoc  deolamo, 
quia  amicitiam  suam  coram  meis  etsuismichicon- 
tradixit,  insidias  struit,  inimicitias  exercet,  suis 
precepit,  ut  deme  pacemsibifaciflmtmortetandem 
aut  qualicunque  dehonestatione.  Meis  hominibus 
precepit,  sicut  diligunt  salutem  suam  et vitam,utsi 
vocatus  adcolloquiumvelad  capitulumirevoluero 
Leodium,sivead  vos^sive  Goloniam  ad  archyepi- 
scopum,  me  nuUo  modo  sequantur.  His  et  aliis 
malis  quflemichi  facit,  itacaptivus  teneor,  ut  exire 
olaustrum  nullo  modo  audeam,  hoo  mando  vobis, 
hoc  deplango.  GertOySi  non  amendaveritis,  ad  om- 
nipotentemDeum  judicem  oonvertam  mede  vobis. 
Si  ausus  fuerilis  michi  justiciam  facere,  oerte  ego 
ero  ausus  hiec  qufls  hio  scripta  sunt,et  alia  multa 
quflB  adhuc  reservavi,  in  conseptu  vestro  etparium 
soorum  proprio  ore  in  ipsum  dedamare.  Quod  si 
non  fecero,  hujusscripsi  testimonio  me  oonfutate,et 
ininiious  faotus  amplius  non  vivetis.  Valetc. 

Wedericum  de  Burlo,  dericum  et  mansionarnm 
etcensionarium  nostrum,  cepit,et  31  marcis  inve- 
reoundissimo  tormento  a£EIiciumin  oastdlosuore- 
dimicoegit  Lanzonem»  olericum  nostmmetoensio* 
narium,  singulis  pene  annis  libra  aut  duabus  aut 
pluribus  dampnavit.  Heymezonem  de  Wesheym 
(508)  oepit,  captum  inoastello  suo  tenuit.  tentum  et 
tormentis  addictum  devalente  33maroarumredimi 
coegit;  Rodulfum  de  Hosduies  acoeptisab  eo  quinque 
mfltrois ;  Francoet  Ramundusab  eocapti  quatuor 
marcflissoIverunt.In  Alostduo  bonuaria  terrflBtulit 
et  Guntramno  et  Rutardo  dedit.  t>'ulcrico  tulit  qua- 
tuor  marcas.  De  ecdesia  de  Kyroheim  in  quatuor 
annis  octolibrasaccepit,  quicquid  nobisde  ecdesia 
illasolvebatur.  Heynricum  de  Mosmale  (509)nescio 
quotmardsredimicoegit;  Bverardumde  Gengle- 
heym  septem  mards,  Rensonemde  Hesbines  quin 
quemarcis,Imezonem  de  Assebrouoh(3i0)30soli- 
dis^Theodericumtribus  mards. 


NOTiE. 


(506)  Wessem  in  ripa  sinistra  Mossb. 
(509)  Moomai  Leodlo  vidoam. 


(510)  Assebroook  apud  Brugge. 


819  RODULPI  ABBITIS  S.  9.  TRCD0NI5  StO 

ACTA  TRANSI.ATIONIS  UNIUS  MIUTIS  LEGI0NI8    THEB^ORUM. 
(Sftorsim  edimof  infra.) 


Anno  dominicaeincarnationisit38,regoiConradi  A  sepuitusest  insinistra  ala  ante  introitumcriptae  et 

tertiianno  1.  (ali),cumeiplacuitqui  houDinem  ab  choriadaquilonem.PostouJu9dece9Sum>priu8quam 

uteromatriscarnalisnoyitproducereetproductum  electio  fieret,  fratres  fecerunt  effringi  cellam  ^jus 

iterum  in  matris  primordialis  terras  scilicet  sinum  quam  paraverat  s)bi,quando  cepit  infirmaret  aptftr 

revocare,  venerabjlis  pater  Rodulfus  abbas,  appro-  tam  intra  unam  de  quatuor  turribus  quas  adbflsrmt 

pinquante  vitae  su»  termino^insinistro  suopedeet  utrisque  alis  chori,  quaa  turris,  tune  cjug  lapidM 

crure,  ubi  jamper  annosseptem  (512)  paraUticase  deposita  celatura,  postea  facta  est  saoristja,  Cau»A 

passio  infuderat,  gravi  infirmitate  laborabat,  Qui  vero  destructioois  cells  bujus  erat,  ne  p#r  succai' 

cumsperecuperandae  sospitatis  usqueLeodium  in  dentem  iUi  abbatem  exioda  requies  fratrum  sicut 

basternavulgariterappellatarosbaredevectnsesset,  antea  turbaretur.  Iste  abbas  fuit vir  magoalittara» 

quidam  medicus  peritus  nomine  Moyses  ipsum  cu^  turae  suo  predecessori  Tbeoderico  noo  impar,prout 

randumsuscepit.Ubi^dumpostduosmensesmorbo  ejus  epistoiflB  diverse^,  dictamina  prosae  et  metra 

ingravescentenilprofecisset,ad  monasteriumsuum  apudoos  conscriptatestaotur.Qui  intercastera  fecit 

vix  spirans reducitur,  et  coovocatis  fratribus  post  antiphonas  etrespoosoriaetcaotumdesaoctoQuiu* 

pifie  exhortationisverba,$umptodeyoteviatico,post  tioo  et  de  sancto  Trudone  adlaudes»  ymoum  ad 

completum  extremfiB  unctionis  sacramentum,spiri-  iaudem  re,  glo.  cum^otipbona  de  saooto  Stephano 

tum  exhalavit  pridie  Nonas  MarcU  {Mart.  0),  post-  0  caritalis  *^*. 
quamprefuit  30  annis,  mense  i,  diebus    7,  Qui 


GESTORUM  ABBATUM  TRUDONENSIUM 

40S 

COWXmUATIO  SECUNDA  • 

CAPITUU  LlBRl  PHIML  -^  DE  GESTIS  DOMNI  FOLGARU  ABBAHS. 

i,  Deelectione  et  consecratione  Folcaldi  al^batis. 

2.  De  litigatione  ejus  contra  domnum  de  Dyest  occasione  obolorum  bannalium. 

8.  Dejure  eambarum  et  degruta  et  grutario  et  mala  gruta,  Incidentia,  Itemet  de  thelonei  Ubertate. 
Itemetae  discordiamter  ducemBrabancim  etcomiism  liSmburgim,  et  quomododux  ad  obeidendum  opidtm 
Sancti  Trudonis  venit. 

4.  De  castro  Bolioeynf  guomodo  sit  ecclesiai  LeodiensiperAlberonemsecundum  recuperatum, 

5.  De  concordia  annuiredditusfactacumdomnodeDyestintercedentibus  pro  eo  prmcipibu$muUis,unde 
habemus  liiteras, 

6.  De  priui  per  alium  ineepio  dormitorio  moiM«/et*tt»  eedper  ipsum  eompletOs  et  o^inis  pluribus  mo 
tempore  constructvi  et  restauratis. 

7.  De  fcedere  pacis  etantiquQfconcordiceinterleodiensem  episcopum  et  Trudonenses  renovalo,  a  quQ^i* 
scopuspropterrebetlionemaavocati  Ottonis  comitis  et  suorum  coactus  resilivit, 

8.  De  obsidione  CjpidiSaneti  Trudonis  facta  per  ducem  Lovaniensem,  comitem  Namurcensem  et  comitem 
DuraehM, et  de  obsidioniisaluiione  exeoneoriia  opidanorum  eumcomite  Duraehii^  elahorante  Lovaniensi 
duee,  facta. 

9.  De  reassumpta clausiralium  et aliarum  officinarum  constructione, propter  dampnamonasterio itlata $m 
occasione  obsidionis  prefatie  ad  tempus  interpolata,  et  de  elemosina  FranconiSt  ejus  adjutorio  prcstito 
domno  Folcardo  ad  Faortcam. 

10.  De  lumine  in  eapitulo.quod  nunedepmdei  inanguto  ambiius.quo  iniraturad  ecclesiam,  abeodem 
Franconeconstituto  inter  aUa  magnalia  ah  illo  nobis  oollaU.  Require  ind4  Uiteras  in  libro  eartarum  9». 

VARIiS  LEGTI0NB8. 
***  Ezpliciunt  gesta  Rodulft  abbatis,  qui  oonsoHpsit  seoundam  partem  eomj^ilationis  hujus,  de  gestis 
abbatum  paucis  superadditis.  Eadem  scripta  sequuniur  heso  i  §aquitmp  dejupe  oambati  primo,  et 
de  jure  male  grute  in  fide.  ^®^  Incipiunt  capituia  terciffi  partis  super  gestis  trium  abbatum  quondam 
hanc  abbatiam  monasterii  sanoti  Trudonis  regeotium  ad  a.  D.  1138  usque  ad  a.  1180,  quorum  hflBc 
suQt  nomina  :  Folcardus  et  Wiricus,  quorum  gesta  per  quatuor  libros  partiaies  distinguuntur. 
Capitula  libri  primi  hujus  tertias  partis  de  gestis  domni  Folcardi.  Hcec  in  rasura  quinque  linearum  ; 
omnia  rubro  exacia  suni  V 

NOTiB. 

(511)  Electus  erat  Gonradus  ni  d.  22  Febr.»  coronatus  d.  13  Mart.  1138. 

(512)  Sex;cf.  XII,  9. 


W  GESTA  ABB.  TRUDON.  -  CONTINUATIO  II.  «22 

ii.  De  tlm6Hni$  aliarum  opidanortm,  Tegnonis,  Reyneri  et  Udelrici,  qui  con^tUuitCuHibetpauperi 
HstriM  nigrum  Turonensem  ♦^*  m  ecena  Domini. 

12.  Dejure  combarum^  alias  bramnarumi  sciHeeldeiHicmQ  ccrifimmpersingulas  braxinasnostromo- 
msietHo  solvendo,  quodquidam  demajorihus  opidi  ecclssUg  auferr^  laiorabant :  super  guo  primo  moniti 
ut  desisterent^  acquiescere  nolebant ;  scd  tandsm  c^mmunicatif  licft  inviti,  injuste  retcnta  mtituebant, 
sieque  ahsolutionem  obtinebant 

43,  Ve  presagioFolcardicontraquemdamoppidanumpcrtinacitcrsubjuramento  protestantem,  jus 
emnbmmm  se  nunquam  soluturum* 

14.  De  tribus  lampadibus  aecendcndis  ab  eodm  dotatis,  una  sciUcet  ad  attarc  sancti  Trudmis,  alia  ad 
altare  sancii  Petri^  ierciqad  altare  sancti  Uonardl  Ineodem  capitulo  sub  paragrafo  /inalide  alHs  opi- 
dmiM  m&nasterio  nostrodefure  cambarumsuarum  retenio  satisfacientibus  et  absolutionis  beneficium  pvo- 
merentilnis,  et  quomodo  quidam  resipisccre  dedianantes  excQmmumcati  defuncti  sunt, 

15.  Dc  elemosina  HenerigrutatH  et  ejus  waroni,  Iste  fuit  grutarius  hereditarius,  qui  ie  gt^la  sibi  reti- 
nuii  imampartem,  et  duas  relxquas  solvit  monasterio, 

16.  De  &ie  domus  nostrce  apud  Coloniam  sopita. 

17.  De  obiiu  domni  Folcardi.ei  dc  elemQsinapcr  m^dem  acquisita  in  iieannivet^sarii  sui  fratribus 
tonferenda, 

18.  DefesOs  sanetorum  Laurentii,  Umberti,  Nyckolai  ct  Marim  Moqdalsnw,  ut  solempnitcr  agerentur 
ipse   fratribus  pytanciam  cunstHuiif 

CAPITULA  UBBl  SECUNDI.  -^  DB  aKSTIB  DOMNI  6BRARDI  ABBATIS. 
1.  De  electione  domni  Gerardi  in  abbatem, 

t.  De  domoquadwn  apudEaienperviliieum  nostrumnobis  oblata^per  Qerardum  et  suosfUnditus 
^mlrueta. 

3.  De  synodo  celebrata  Leodii,  ad  quam  venire  coniempsii. 

4.  Ht  vuia  nosira  Aiym,  qmm  eomes  Duraekii  Otio,  frater  domni  abbatis  Qerardi^  mensce  fratrum 
eoniuiii,  unde  habemus  cartas. 

5.  De  inmsione  viiia  ei  bonorum  de  Atym  a  nepoie  ipsius  faeta^  sedipso  claborante  abiaia  fuit 
resiiiuta,  unde  habemus  eartas. 

6.  Quomodo  domntis  Qernrdus  abbaOom  resignare  voiuii,  sed  Leodiensis  episcopus  non  aeouievii. 

7.  Deeo  quod  ad  instaniiem  parentum  ei  amieonm  ipsius  episcopus  evictus  cessioni  ejus  ab  abbatia 

8.  QuaUteridem  cum  ummimi  eonvenius  ^onsens^  abbatem  Wiricum  suisuccessorem  eHgens,  tandem 
m  privaius  sibi  viverei,  loeaopiataadepius,  ad  eiausirum  proprium  postea  rediit  et  obiit. 

CAPITULA  LlBRl  TERTIL  ^  DK  GRSTIS  DOMNI  WIRICI  ABBATIS, 

1.  De  eleetione  domni  WiH$i,  quomodo  donum  eieoiiomii  swb  apud  Mi^iiensem  eivUaiem  obiinuH. 

2.  DeejusconsecrationeannosequeniiLeodiifaeim,eideimpetiiione  eaneniearum  Soneii  Joheunisob 
ieieniumem  euiusdem  inaulm,  a  suopredeeeesoM  oeeupedee  ^,  eonira  ipeum  per  eosdem  faeia, 

3.  De  ejus  introitu  admonasterium  et  de  provisione  lapidum  eotumpnarum  ei  ceierorum  ad  reparanda 
«UMa  neeesearierum  ab  ipso  faeiu. 

4.  Oeiiiscuiume  iUu  supradseta  mer  nobiiium  seniemiiam  LeodH  faeia. 

5.  De  combustione  opidi  Sancti  Trudonis  et  magna  pariemonasterH  ei  duabusturribuseum  moiendinis 
et  amM  oiAcit^iSt 

i  De  reparaiiQne  monasterii  et  rmtruetione  domus  nosirm  in  Coienia.  liem  ibidem  de  proprio  usu  sec^ 
tomm  iapidum  pro  teetibtisdomorum^'^. 

1.  X>i  disseniione  tnier  pepam  Adtianum  ei  Fridrieum  ^  itmperatorem,  ei  de  duobus  ad  papaium 
ilsctis  mutuo  sibi  dmriantihus. 

8.  De  profectione  Wiriei  abbaiiseum  Leodiensi  episeopo  Henrieo  ad  Yialiam,  ei  fuomodo  ab  aposiolieo 
benione  asmmptus,  privilegia  monasterii  renovata  et  usum  ponti^alium  obtinuit ;  quomodo  tllue  iterata 
yroreetioneveniens  Hlialiter  ab  ipsoacccptus  fuerit. 

9.  De  lesione  domni  Wirici  per  amicos  abbaiis  Ftorcffiwis  mr  ignorantiam  sibi  illata. 

10.  Deincorporatione  ecclesice  beatoe  Mariesin  Semdo  Truaofne  adprebendam  fratrum. 

{{.  De eodem  db Alexandro  secundo  vocato  adsecumproficiscendum  in  Ytaliam  propter  turbatiregnx 
et  saeerdotiisubsidium,  remoranti  domi  tament  donec  prepararet  guce  erant  sibi  ob  iter  necessaria.      . 

it.  Deiniermissioneprofectionis  domni  Wirici abbatis  cum  Leodiensi  cptscopo  Alcxandro  secundoxn 
Italiam  propier  moriaHiaiis  iHue  sevientis  perieulum. 

CAPrrULA  LIBRI  QUARTI.  —  ADHUC  DB  GESTIS  DOMNI  WIRICI  ABBATIS. 

1.  De  inventiene  corporum  et  reliquiarum  iancti  Liberti  martiris  et  aliorum, 
%.  De  imveniiomeeorporum  saneiorum  Truekmiset  Bueherii. 

5.  De  iranslatieime  sanetorum  Trudomis  et  Euekerii. 

4.  De  miraculQ  facto  infra  celebraiionem  missm  ipsodietramMionis  kuiusn 
8.  De  perfeetione  strueturce  cappellce  saneti  Trvuionis, 

6.  Defereiro  sanetorum  Trudonis  et  Eucherii  nobiliterreparato,  et  in  ipso  reliquiis  sanctorumpigno- 
nm  diiiaenier  et  disOm  eompositis,  processione  solempni  eirea  opidum  deportato  ae  sub  vola  ques  posi 
^Uert  tffi  eoUotaiOi 

7.  De  caneelio  sanetuariimajQrif  cum,  duobus  minoribus  a  d«r<rtf  $t  sinistris  rmnam  mmanti,  repara^ 
(0,  arcuatione  ejus  prius  cum  maanis  sumvtibussublata. 

8.  De  eaneellis,  sedibus  vel  statUs  chorifactis  etdenavieeclesicB,  a  superioribus  cancellis  usque  ad 
uferiorem  areumparietibus  cemento  plasmaiis  ei  trabibus  iabulati  lignea  celaiuro  omatis,  et  de  pavi- 
neniostraio. 

imM  LSCnONBg, 
^iiig4taronr.    ^oooapatol^    *^n\om^domomm addiiaUamanuseae§aaimi\^^Mmui4eumi\ 


221  RODOLFI  ABBAHS  S,  TRUDONIS  2S4 

9.  De  conirucia  domo  laoatoria  et  balneaioria  cum  cameru  tlndem  necesiariis,  ei  de  variii  omamenHs 
euitodim  hufut  monasterU. 

10,  Dedormiiorioconiummato. 

ii.  De  refeetorio  consiructo, ei d$  coquincBadalium  locum  alteraiione. 

12.  De  caminaia  abbaiis  ei  atliis  neeessariis  offieinis. 

13.  Deduodecimfestis  sanctorum  expressis  ei  utsolempnius  ageretur,  tribus  libris  profrairum  refec- 
tione  ad  eadem  ab  ipso  coliatis. 

14.  Departefori,  ubi  modo  pisces  venduniur,  nobis  ablata,  sed  auxilio  domni  Theoderici,  defuncU 
jam  domniSiephani  episcopi  Mettensis  successoris,monasterio  restituia,  ac  signo  Umitatonis  inter  termi- 
nos  dominii  nostri  monasterii  ei  episeopi  notabili  discreta  ;  de  hiis  hahemus  cartas. 

15.  De  eo  quodidem  episcopusanostratibusinjuriatuf,  eaqu€eapudnoshabebat,in  manus  inperatoris 
saisivii. 

i6.  De  gwerra  quamcomes  Lonensis  Ludowicus  incepiicontracomitem  Duvachii  Egidium,  advocatum 
noslrum,  ei  nostraies,  et  de  turris  apud  Brustemium  consiructa  et  vallata. 

17.  De  beilo  inter  Cmstemium  et  opidumnostrum,  et  de  dampno  per  Ludowicum  comitem  in  viUa  nos- 
tra  Boio  nostris  ibidem  illato. 

18.  De  prohibitione  ab  imperaiore  Frederico  nosiratibus  demandata,  ne  se  intromitterent  de  gwerra 
interambos  comites,  et  quomodo  Lonensis  eomesderisii  nostraies  tanquam  vecordes  et  sibiad  conflicium 
exire  non  audentes  ;  et  de  predis  cotidie  a  suis  opido  illaiis,  ablatis. 

19.  De  beUo  comiiis  conira  opidanos  nostros,  ei  quomodo  vaslatis  villis  ejus  Brustemium  comourUur  5 
Kalendis  Augusti^  et  casteUumejusa  nostratibus  obsideiur,  et  quomodo  eodm  eomiie  mortuo,  Godefri- 
dus  dux  LotaringuB  induciato  belto  obsidentes  ad  sua  redire  fecit. 

20.  De  paee  nostraiibus  reddUaei  cotleciione  segetum,  quoe  vasiationi  supercerant :  ei  qtumodo  indus» 
tria  Wirici  abbaUsimperatoris  irra  contranostraies  eoncepta  ob  querimoniamdefuncti  comitis  fUiiquie' 
vit,  et  monasterio  dampna  iiiata  a  patre,  resiituta  sunt  a  filio  Gerardo. 

21.  De  invasione  casin de  Berle,  ei  de  vastaiione  ei  comoustione  villarum  zircumjacentium^etdampnis 
monasterio  nostro  iilatis  tunc  apud  Boerleper  filios  comitis  de  Musal. 

22.  Quomodo  comes  Lonensis  cum  auxiiio  comiiis  Durachu  suos  adversarios  devieU^  ei  per  mairimo" 
nium  conferedaU  sunt,  paxque  firma  inter  nostraies  ei  comiiem  Lonensem  siabUUur. 

23.  De  valio  fossati  circa  Brusiemium  erecii,  quodfuUomnis  maU  seminarium. 

24.  De  novo  ambitu  ex polUis  lapidibus  per  abbatem  Wiricum  infra  untm  annumperfeeto. 

25.  De  viila  Brustemitiensi  et  castroibtdemper  comUem  Lonensem  ht  manus  imperatorU  dediiis,  ob 
metum  Dwyuhiensis  comiiis  et  nosiratium,  et  ae  mtermissione  operis  erecii  vaUi. 

26.  De  reconeiUatione  Aiexandri  papoe  et  imperaioris  Frederiei  primi,  iurbatione  ecclesicB  ei  regni 
discordaniium  per  17  annos. 

27.  De  hosiUi  invasione  comUaius  Lonensis  per  Bodulfum  Leodiensem  episcopum  ei  nostrates  apud 
Calmuni,  quomodoprimo  comes  Gerardus  prevaiuU,  seddiesequenii  eesisuis  fuga  iapsus,  eum  paucU  de 
suis  opidum  Tungu  cum  monasterio  beatm  Marias  combussii. 

28.  De  spoUaiione  ei  eombustione  viiicB  Lonensis,  mondsierii  ei  catri  ibidem  faetu  per  Roduifum  Leo- 
diensem  sem  emscopum  ei  nosirates  Trudonenses. 

29.  De  combustione  monasterUin  BtlUia  ei  iotius  viiiee^  ei  eversioneet  combusiionecasiraMuienakem 
et  aliarum  muniiionum  ei  villarum  cum  suU  eceiesiss  ad  msmerum  16  ei  ampUus  per  miUiiam  episcopi 
perpeiraiu,  et  de  pace  iandem  facia. 

30.  Deindignaiione  ducis  Lovaniensis  contra  opidanos  nostros  pro  eo  quod  auxiUum  tfi  huiiumodi 
episcopo  presiabani,  ei  de  prohibUione  forentium  mercimoniorum,  ne  de  ierra  sua  adnosirates  adveke- 
rentur. 

31.  Quomodo  eomUis  Lonensis  querimonia  conira  nostraies  ad  imperatorem  deiaia,  per  patroemiusn 
episcopi  Leodiensis  Boduthftustrata,  pacisque  concordia  per  imperatorem  indicta,  comes  iandem  eom* 
pulsus  vaUum  fouatiante  Brusiemium  erecii,  neperficereiur,  in  perpetuum  intermisii. 

32.  DeobUudomni  Wirici  ♦•». 

PROHEMIUM  . 

Qaoniam  tribolationes  eodesin  nostra»  qun  ei  exemplosuonoshorti^urdompnusabbasRodulfus, 

preteritis  jam  temporibus  aociderunt  ob  metum  et  vir  adprime  divina  et  humana  sapientia  egregte 

eorruptionem8equentium»8tiioquorundamiapien-  erudituset  nulli  suo  tempore  secundua.  Is  enim 

tiumiliustrarimeruerunt^nonabrevisumestnobiSy  ministerii  h^jus  culmenadeptU8,muita  dignarela- 

ea  quadiebusnostriseidem  acciderint  adversaseu  tioneet  memoria,aiiorum  negligentiafermeoblitte- 

accreverintbona,  summatimdescriptapoeterorum  rata,  studiosus  indagator  repperit,  et  in  libellos 

memoristransmittere.Quemadmodumenimjunio-  digesta  futur»  posteritati  legenda  reliquit.  Gujus 

res  emuiatione  superiorum  ad  meliora  informantur,  vitam  et  mor um  continentiam^  qun  vei  quanta  pro 

iia  nimirum  incipientium  filiorum  corda,  patrum  ecdesiffi  et  ordiniis  meiioratione  odiis  emulorum 

precedentium  ealamitatibus  territa,  a  desidiffi  suib  actus  sustinuit,  in  libello  quem  de  gestis  abbaium 

errore  revocantur.  Ad  hoc  ergo  opus  inchoandum  edidit  qui  volet  reperire  poterit  ^^>. 

YARLE  LECnONES. 

4M  Bzplicinnt  capitula  terci»  partis  addii  1*.  «^*  teroitt  partis  l\  addii  «<*  Incipit  terciapars  in  ge< 
ttis  ahbatnm  h^Jos  looi  addit  i\ 


m 


GESTA  ABB.  TRUDON.  -  CONTINUATIO  II. 


226 


INCIPIT  LIBER  PRIMUS 

DE  GESTIS  DOMINI  FOLCARDI. 


I.  Aimo  igitar  iocamatioQU  doiDiDico  1138,  im- 
perii  Conrardi  tercii  ratioae  nominis  i,  episcopatus 
?ero  Alberonis  LeodieD8epi8Copianno2,defuncto, 
ut  prediximu8,pridieNona8Marcii(lfar^  6)abbate 
Rodulfo,  habita  fratres  electione  Folcardum  majo- 
rem  ecclesisB  prepo8itum,Tirum  etate  Tenerabilem 
probisqiie  moribu8  insignem,  communi  elegerunt 
coosilio.  Qui  a  primevn  etatis  indole  sacris  mona- 
steriiiDstitutionibus  decenter  imbutus,  et  per  multas 
officionim  administrationes  sapiens  ab  omnibus  ap- 
probatus,  tanquam  milesemeritus  laboris  premio, 
qoo  pro  eccleaiee  negotiis  egregie  desudaverat,  re- 
muDerandusyadhujus  hoDorisculmeDDOD  immerito 
est  proTectus.  Id  quo  qualis  fuit  Tel  quaDtumdili- 
gentieB  md  mehorauda  ecdesiasticaetfratrum  pre- 
bendam  habuerit»  subjectus  hi^us  operis  textus 
edocebiL  Regulariter  igitur,  ut  predizimus,  electus, 
adMettensemepiscopum  StephaDum,doDum  electio- 
nis  ab  eo  accepturus,  cum  suis  est  profectus.  Otto 
Tsro  comes  DurachieDsis,  jam  pridem  illi  iDfestus, 
ejus  electiouem  cassare  toIcds,  scripsit  episcopo, 
qoasi  non  oanoDice  eiectus  fuisset^  sed  uomcD  et 
dignitatem  abbatisillicitapresumptione  usurpasset. 
Teniensigitur  Mettimpredictusdompnus  Folcardus 
epiecopumpresentemnoninTenit^quem  ibidem,ut 
ltfflaTuIgabat,citoreditummdiesaliqnotexpectaTit. 
Quo  rcTerso,  ejus  sepresentiaexhibuit,  et  fideiium 
tnorum  qui  aderant  testimoDio  electioDem  suam 
ftram  approbaus,  doDum  electiouis  sibi  coDcedi 
postulaTit.  MagDo  autem  ei  ibidem  impedimeuto 
foerat,  quod  conmieDdaticias  ecckesisB  sues  titteras, 
Qt  moris  est^secum  ferre  Deglexerat ;  quod,ut  reor, 
kicirco  dimiserat,  quia  cauiciei  suee  attestatioDibus 
q)iscopum  bcDe  crediturum  sperabat,  aut  certe, 
qnod  Terius  credi  potest,  suorumiduegligeDtiaeTe- 
oerat.  Verum  episcopus  legatioue  predicti  comitis 
iQspensut,  re  autem  Tcra  pecuuiam  ab  eo  se  acce- 
ptumm  ratu8,testimoDiumquidemfratrum  etfide- 
liamejusadmisittseddono  eumeiectioDisusqneiD 
euriam  CoDcardi,  ratione  DomiDis  tercii  sed  ratioDe 
benedietioDissecuDdi^qua  post  paululum  ColoDiee 
fntDra  erat  (513),  iosigDire  distulit.  iDterim  tamen 
qaendamsuommnomineSymonem^qui  posteade- 
euos  ejnsdemecclesiee  extitit,  ad  nos  direxit,  qui 
rei  feritatem  et  electionis  cHrdinem  sobtili  indiaga* 
tNme  perqnireret  et  sibi  fideliter  renuDtiaret.  Ad 
eoiam  igitor  cTocatus  episcopus  Teuit,  ibidem  ei 
predielosfratrom  eiectos,  ut  jussus  fueraot»  occurrit 


A  De  cujus  eiectioDis  Tcritate jam  dudum  testimooiis 
fratrum  et  fidelium  Saucti  Tradoois  pleoe  approbata, 
periDdagatiooempredictiSjmoDisepiscopusdoDum 
eiectioDis,  quod  petebat,  ipsi  Folcardo  prestitit, 
eumque  coDsecraodam  ad  LeodicDsem  episcopum 
Alberouem  secuDdum^aTUDCulum  Godefridi  LoTa- 
DicDsis  comitis  (514),  datis  sibi  epistolis  mittit. 
Aiberoautem,  reTereDdeBTir  memoriaB,eodem  tem- 
pore  presideos  LeodicDsi  ecclesia,  id  diebus  peoihe- 
costes  Fossis  (515)  suam  curiam  celebratums»  eo 
ut  TCDiret  predicto  Teoerabili  Tiro  maDdaTit,quem 
TeDieotem  hooeste  suscipieus,  4  Kaleudas  Juou, 
quarta  (516)  Tideticet  ejusdem  festiTitatis  feria, 
abbatem  coosecraTit  A  quo  domum  reTcrsus,  a 
ftratribus  et  populocummaguo  tripudio  et  Tocis  ju- 

B  bilo  receptus  est  etiotroDisatus.  Tum  Tem,  ut  du- 
dum  sagaci  meote  coDceperat,ea  quee  adpacemet 
utilitatem  ecclesiee  spectaDt,  suscepti  Domiois  exi- 
geote  offioio  proTidere  curabat,  et  possessiooes  et 
Jura  ecclesiee,  aotecessommsuorum  hooesto  parta 
labore,  coDsenrare  et  ampUare  temptal)at. 

2.  Qui  iicet  proTectee  videretur  esse  etatis,  aoimo 
tameo  coostaas,  accioxerat  se  xelo  coosilii  etforti- 
tudiois,  etaotecessorumsuomm  dod  segois  execu- 
tor,  formamse  prebebat  sequacibus8uis,De  ioertiee 
dediti  jura  ecclesiarum  quoquomododimioui  aut 
deperire  sioaot,  sed  oootra  omnia  adTcrsariomm 
temptamentamumm  Talidum  se  incunctanter  oppo- 
nant.In  hiis  enimquee  fere  perdit  amagno  laboris 
sui  sudore  eccIesieB  acquisiTil,fide  suee  industriee  et 

Q  fortitudinis  monimentum  nobis  reUquit.  Prima  si- 
quidemconsecrationissueBdieproeccIesiade  Djest 
diem  et  audientiam  abepiscopo  expetiit.  Heec  enim 
antecessoris  suiquerela  proretentisecciesieBnostreB 
bannalibus  (5i7)imbaDDitafuerat;sed  eodecedeo- 
te,  Albero  secuodusepiscopus  eamooD  quidemca- 
Donice  absoWerat,  ipse  quippe  ultra  quam  tam  sa- 
pientem  Timm  deceret  ecclesiee  nostree  adTcrsus 
erat,  proeo  quod  abl>atemRodulfum  electioni  sues 
noD  j^eoe  fsTisse  didicerat.  Acceptis  ergo  duarum 
ebdomadammiDdutus,reTersus  eamimbaoDiri  ca- 
Donico  judicio  obtiouit,  etAraoldum,ejusdemii]^u- 
sticiee  auctorem,  sjoodali  judicio  coDTictum,  ad  sa- 
tisfacieDdom  sibi  ecdesieB  tandem  ooegit  Qoi  tI- 
delicet  Arnoldos,  frequentibus  obsequiis  et  magnis 
inexpeditiODei>eUiepiscopocoDductis  auxiIiis,qood 

^  haboerat  io  expogoationecastri  Botioiin  (5i8),eJos 
nimimmamiciciam  emeraerat ;  et  ne  eadem  eccle> 


NOTiE. 


(513)  Pascha  celebraTit  Coloniee  die  3  meosis 
Aprilis,  et  usaue  ad  d.  11  ejusdem  meosiseum  ta- 
bQlasDODnolIasscribijossissescimos.  Cf.Boehmer 
)t77-2181  et  JafTe  Goorad  HL  p.  8,  d:  23. 

(Si4)  Cf.supraXII,  U. 

(115)  Fosse  hand  procol  a  Namur. 


(530)  Erat ,  Pentocoste  eoim  a.  1138  celebraba- 
tur  d.  22  Maii. 

(515)  De  his  Tide  iofra  1,  5. 

(518)  QuodaRaioaldocomiteBareDsioccupatum 
anno  demumllil  expumalumest ;  cf.  Aon.  Lan- 
bienses  et  Triumph.  santi  Lamberti  de  castro  Bol- 
kmio. 


sst 


ftODdliFI  ABbAtUl  B.  TRUPOMS 


m 


sia  respectumdebitumeoclesiflBnestrnsolveretydiu  a  oaptus^  a  suis  deditionem  castri  offerentibus foras 


multumque  incassum  laboraverat  % 

*  Anno  suo  2.  Folcardus  abf>iM  OOaAMatit  Aii* 

nero  grutario  jus,  quod  habet  in  mala  gruta, 

vulgariter  appellata  kaedgruyt  (Bi9)  tri  Mr- 

gine  addit  eaaem  videtur  manus,  sea  alio  aira- 

mento. 

3.  Anno  ipsius  ^ic&rdi  3(1140)  dOttnus  Stet>h&- 

mie  Metiensls  eplseopuft  cotifimavf t  nofttro  mona- 

sterfo  jus  oaml^rumid  eetbratimarum,t{uod  ban- 

no  t.eodien^s  episcopi  teoiteonftrmari.  Rcqnirede 

bbc  M  gruta  et  de  jure  gratarii  eopias  supra  ($!20). 

Eodem  atifloprefttttts  Stepbanusrecogbovilopida- 

n08  Sanctl  trudooisliberos  ess^  a  theloneo  in  dvt- 

tate  Metendis.  He(|uiredehoc  copiamduprei(52i). 

Anno  eodem,  sciiioet antio  Domf ni  i  1 40,  GodeMmud 


irabitur^  et  imte  feternm  beati  Lamberti  semivivus 
«tfibnilUfi  litfoitotiue  expirans,  omuium  qui  ade- 
rantmentes  in  venerationem  beatimartiris  excita- 
til,  ftitNque  efttiilibus,  nequid  tale  facere  audeant, 
exempio  esse  potuit. 

3.  rgitdr  \ii  ad  narfationi»  nostrae  seriem  redea- 
mns,  anno  prelationis  ipsiu^  5  (4142)  diutina  suse 
altefcationis  materift  inter  abbatem  Polcardum  et 
Amoidumde  Dyest  ♦«•  insjmodo  Leodli  coramepi- 
scopo  ventildta,  favente,  abbati  justitia,  Arnulfus 
convietus  cessit,  et  &nnitentibus  Godefrido  Lova- 
niensi  duce,  nepote  episcopi,  et  Henrico  Lembur- 
gense  nec  nonet  OttoneDurachiensi  comite,  ntde- 
cem  solidos  «innuatim  ei  solvere  cons^deretur,  vix 


pHmns  cuni  barba— ei  comitibus  Lovaniensibuii  ^  obtinuit.  Qnos  solvendos  annis  $ingulis4.  feria 


mutato  nomine  cotnliis  primns»"  duxLothartngi» 
et  ftrabantift  detDeep^eum  snis  suceessortbtts  mcii- 
mct  meriiis  et  tirtutibns  e«sB  et  app^Ari  dignne 
fhit  anctoritate  imperiaH  (5«)  —  [Siokb.  emi, 
Gembl.]  magnatn  patrift  deeu^  ofoiit,  ei  In  eccieMa 
HafDigen^ihutnatusest.  Cuisuccessitfiliuft  ejus  Go- 
defridtts  sccuftdus.  Bodetn  antio  Henricus  («W)  co* 
mes  Lembnrgite  etadvocatnsopidiSanctiTfttdonis, 
dolens  se  pHvatnmhonore  dtieatus  Lotaringte^,(ttWfh 
pater  et  avus  oMfnneraiit,  GodeMdo  eeeMtio  dtmi 
rebeiiis  israt,  ejtttque  ooiitlgnos  reddltne  possessio^ 
nnm  ftivaMr&t.  Cnjn^  inso^entiam  Godi^Tritin^  egre 
feretts,  in  ilftM  detrhnentnffl  opfdnm  SatietlTmdo* 
nis  obsiderecummtttto  eqnitum  et  pedttttfn  excerdtn 
venit,  sedopidanisobsidionemhttmilitatepfev«iiien* 
tibtts,  piacato  eo  !n  gfatitm  ticeeptietint.  Iste  doi 
anno  dneattts  sui  qnaito  obfft,  eui  etieeedit  flHnt 
ejus  Godefridtts,  hnjnsnomfnistereinsyprittniiitt* 
nnm  etatis  eneeagens. 

4.  Qniaigftttf  hnjtrt  eastri  mMtlonottintuhtinie» 
qnalttef  invtitatt  «eu  reddfhimfo^  brevitef  Hhet 
ut  descriimnms.  Anno  ergo  sequenti  {lYiumphui  8* 
LamheHi,]  fiogo,  filitts  eoniitis  de  Dare,  potenti» 
soffi  fbttitndfhem  ^atnsi  itivasnm  fi^iinde  eantiM  m  te^ 
nebat,  qpo^  coptoso  milite  mnnieM,  reddere^eo* 
po  noldbat  Bpfeopne  antem  Albero  eomractfti  oii^ 
dtque  attxfRfs,  eopiosaitt  «xef eitns  multftndhiem  tina 
cum  odi(fbu«  beati  Laml>erti  eo  «ddo^,  tt  prid&t* 
ctnm  IttTasorem  eeintrft  eaiitri  muntminti  «mdiieter 
continenteni  obeftdDoii«chm§!t.ittt«rim  «tfOriMiq^ 


pente^cotes  testamenti  scriptopodteristradidit,  ita 
tamenyttt,  «i  eadienonftolverentur,  denuo  ecciesia 
eadem  absqne  retraetatione  judicii  a  divino  oAcio 
vacaret,  qnoadnsqtie  idem  Juris  debitnm  feccleslae 
nostra»  ex  hitegro  re^on^gnaret.  Quod  testamenti 
eiemplar,  ne  qua  oblivionis  oblimaretur  tnercia^epi- 
seopelis  anetoritatis  sigiilo  eonflrmatum  et  in  eccle- 
shi  reconditnm  scire  volentibud  predto  est.  Boc  ergo 
modo  contentio  dintina,  quam  ecclesia  nostra  pro 
jnre  suo  conffaArnoldumhabuit,  industriaabbatie 
Foleardi  tandem  terminata  qnievft.Ad  evidcntiam 
preffiissorum  soiendnm,  qnod  oboii  bannaies  sunt 
oettMtt  oostro  tnonasterio  a  diversi»  e6ciesif  s  soiven- 
df  pro  tedemptionetisitatitsihfft  annuae,  qua  dejure 
,  tevMbatttnr  iringitiis  aunfs  enm  suis  reiiqdislimina 
'  monasteriisanotiTmdonisviMtareyibiqneadaltare 
ipsiu^dttnetiabnnoquoqnefoco  periingulos  incola^ 
obolum  oflbrre.  (lujnsmodi  ergo  causa  taUs  conven- 
tio  ftttervenit  cttm  domno  de  Dyest. 

«.  Qtndcnmfndet^siepfo  ecdeaifalaboransybo- 
ntmtm^opfnfonfi  odoremlongelatequespergeret, 
eifrittfes  sibitxymmissossub  fidonachioasreligiooia 
dfitt^ipKnA  pateme  fbveret,  plaenit  ef ,  nt  clanstra* 
Ikttn  edffieia  ofBcfnatum  aiia  situ  et  tetustate  et  vi- 
lissifiM  destmenn,  a  fnndamentf*  erigeret,  afia  an^ 
teeeesorift  imi  mudio  inehoAt&ip^ttmpliando  con- 
sttfmttiaret.  BotitSB  orgo  tetetttfonfs  opn^,  qnod  Det) 
inet^ffanfesagaci  menti  cooeepft,  ipso  nhnh^om  opi- 
ttilante,  adeH^tnmnsqnetMsfdnxit.  Mnrumn&m- 
qne  dof mftt>rli,  ab  aMate  Itodoifo  ineho«itum  nec 


exercitns  agmfne  tditift  ihtof  ee  tirfln»)  HeeMante,  ^  oonetrmmaitttffi,  qni  mtnft  preventtn  id  i>erfiscere 
rep^tft  occtdtoDel  JtiAdopf6diotttftittiNUM»f  ttefito     non  f^tnft  fp^  ad  iiiferioribtte  trcd^fbne  exeltahim 

VARIJ:  LEGHONfiS. 


lHliO  oll^MMIllO 


|fcg^lg\  Ayjnp  in^njn  lifliiittir  fl^  A|\)fiiy^|f  iiotiui  ot>o 
ris. 

(520)  Harum  tabularum  copias  post  Rodulfi  li-» 
brum  insertas  nos  cum  reliquis  piSBceptiB  Geatis 

EDesiderator. 
Yide  stmra  Xfl^  %.  tLnnt  B6xrt8&ffiim  tlttfiri 
&uc%,^iim  t^it  ttnrt  ffl,  1«  JamiSo- 
dJttBHpi  lOTuitot^  duottttita  sMttutttttt  iiii  A 


fifnradQi  Ae  taiMNOffe  ^puo  oliWEii  diffttiwt  iuitt  as 
testes,  a.  Ii38iegiturin  ^ontinuatione  Sigeberti 
^flmbiaoensi,  iid9inAnn.  Bosoviensibusetin  Ann.j 
Laubiens.;  at  vivus  occurrit  in  tabula  quadam  anni 
iiid,  ae  ^a  rf.  tfnstl.  l  Cf.  eiiam  Jafft  Goarad 
Ifl.p.88. 

(8n)  S^mmdtift  fflitii  WidBraini  f3|Mxa  4ui 
obierat  anno  ri39,  ttt  v^detnr,  tB  JtS. ;  crmst  m, 
46,49. 


GEStA  A»S.  ThOftWI.  -»  OOimWUAtlO  II. 


•oauflimafitt  Batier  eafti  AAiiiqii^^Mifi  turrl  tm^ 
Hgtiui^  nub  qna  oapitaiain  situm  erftt,  9^tM  Ack 
dalpkos  BiidMi  tAQtammodo  ligiiorUiii  fioiMerital 
•raitrat  qo«9  lools  4ompaoto  feibi  trtnltor  iloii  M« 
riUyflftlilMMTeBtonilii  motii^  noit  modioiimffalri* 
Ims  tabqiilim  iobito  «aiora  motQtt  lAmitiebat  T^ 
eardasautemnoQsolumeatidem  maruttaHitudlM 
iflBpliaTity  Terum  etiam  totiuidomui  ftibrkiatD4iln- 
soflimatam  prout  potuit  itramiae,  paupere  Tidelioet 
le«iO(Oooperirifeetti  Destroelaqueteleriinfirmaria^ 
opere  et  TetoBlate  airaii  korrMtai,  ter^am  eo  «flbdit 
it  ooilaHi  fdndameBia  jeeit,  eaper  qaod  edam  do^ 
manii  qaM^  qubo  eet  retbotbriami  oonititoit^eata* 
qoe  otFamiHe  eoOpertiuniuoeesione  sui  stQdiOBffe«> 
liorandBm  reiiqoit. 

7i  Gontigit  autem  hiisdiebos  dodipnadi  Stepba^ 
aom  Mottensora  epieeopum  huc  adtefitasie)  ettm 


A  steate  libero  diripiebakitttt.  OUA  rei  abbatem  Fol* 
oardum  iuagooatiimi  doloreaffloiebatqula  etbona 
eooleiitt  ooHdie  diriplet  fratreisYtostiotus  etvisU-» 
tui  inopiaafaigiTidebat,etqui  sepredonibasoppo^ 
neret  tiuauserati  ititur  eom»  obsideate  eos  eomitie 
exereilQ,  ipsilBtraaiilros  fMiati  se  uteunqae  eontl- 
norent)  et  paaei  multorum  tiribusse  resistere  diffl» 
derent^  consiiio  tandem  iaito^Yisum  est  eis  utiiede 
paoa  eonditione  animum  doois  (029)  attemptare. 
Qaedi  etflMdiaiolremintereeetoomiiemessetolae' 
roBt^  ita  Tidelieet  at^  si  quid  Jostff  quereki  adto^ 
8tane6soomeeobteaderetipee  mediaBdoeoe  ilM 
reooaeaiarot,  rUTsum  si  ipsi  injuilieittet  dampol 
ribi  iliati  oomitem  reum  jueta  iBeoeeitioae  oulpara 
posseBli  ipeeitidemutrtOM|ueeqoejadioando  utro»* 
qoe  sibi  ivrioem  paeMoaret.  Qood  IMum  eet» 
Dux  enim  pactione  pecunifie  etmediantibusqaibM^ 


fBo  et  Albero  LOodleDiisepiseopus  affbiti  etfMoe  ^  dam  «aoram  fleaoe  obsidionem  80lirit>  et  opldaais 

eoBiitl  reoOnsiMatis  et  jurata  paoe  reoossit  gieqBO 
TMia  Boetra  a  04  Ydoe  AugastipeBeueqoeadlbstam 
sBBOti  MartiBiobooeea^poetmultattsuiafflieMMm 
ab  obiidioBe  perioolotaQdem  ost  Mbetata. 

9.  dopitis  ergo  undique  bellorum  tumuttibus  et 
pace  reddila  ecclesiae,  Polcardus  inchoalaclaustra- 
liumofficiQarumedificiastudioselaborabatperficere. 
Cujus  ferventis  zeli  studium  intuens  Franco  de 
Fuicli,  civis  noslrn  villas,  induxit  animo  abl>ati  in 
ezpensis  operuolanxielaboraQti  de  facultate  sua, 
^ua  satis  pollebat,  succurrere  ;  et  in  sodetatem 
fraternitatis  admissus,  quaedam  de  suis  dando, 
plurima  autem  accredendo  cepit  ei  in  ediiicando 
studiosus  cboperator  extstere.  Considerans itaque 

^  abbaslargiiluamviri  benevolentiam,eandemsocie* 
tatis  participationem»  quam  ei  indulserat,  uxori 
quoque  ejus  communicavit,  et  singularem  fratrum 
prebendam  quoad  viverent  eis  coQcessit^  filium 
quoque  eorum  sub  inonachicae  religionis  diciplina 
fovendum  in  claustrum  recflypit. 

10.  fdem  a«loii  F^miiao  iflmlitim  ^Mldaai  ee^ 
el«si8»^qin>dtBVillaiiOstraBai1oJaoebat|Ot  lemi 
▼iiHMirBm  ^  oAinlM^rBm  Toaatur)  pro  MtempttoikO 
dooeim  marnaram  ab  abbate  IB  tadiam  aeeeperat, 
qaod  ecolOBMM  Kbefum  remisii,  et  ut  taeHiofia  ioi 
et  tuorts  som  annuatim  itide  iigereiar  eonsttMt. 
AUas  itldem  eeit  maroas  faftedaodo  eettariom,  et 
totidem  ad  dodaoeoduei  Tinam  fratrom  dedit^  eo 


I  et  ooBoordhSv  quo  nostrates  et  aotiquoaate^ 
snorom  tempore  Leodiensibus  adstrletl 
teaebBBtBr^pre«ente  et  oonseBtiOBle  eodetti  epiebopO) 
i«BiivBTit.  Idem  veto  episoopustradtlionemi^utai} 
BObia  BilteoeBeoribas  «uis  eoaoessft,  auetoHtatii 
qBeqiie«iMetraditioneinBOvataBiooaiirmavit,quata« 
^Beprodiotos  LeodiensiBopiscopus  nominis  sui  sub* 
leriptioiie  et  baoni  interminatiotie  aoetesin  nosira 
perpotBO  iifcoramdelegaTit;  Hiisitatransadtisieom* 
perlocomeBDaraehieBsii  OttOiqoodnoatraleicam 
spiBoopo  fodBBOOBoordimjiirametito  coBliitBassant) 
graTi  BdTarsQmeoe  fraoommotuseet^iBjmnamsiM 
fiMtamBffirmaBs^qaodBine  eo|UtpotequiadToeatas 
•orBmBssot,  BtianpaoieoleoBcordineoBTetitiOBem 
eofli  epieoopoauteum  aliquo  homiaum  eoBfirmafo 
presBBipsissaBt.  Et  eomeiotiein  altioaem  ibjiltis», 
«I  vfciebaiiif jeibiftuno  Loramelisi  doee  et  Namof^ 
iiB«  eomilo»  die  slalata  ad  oplBoepufflveBiti  etol 
nab  m«  aliMaret,  ^ttedusquod  eis  pepigerateatt 
ia  irritiim  feTooarst)  freqaaiiti  iuaiiOBe  per  se  et 
fmwMoB  «ibi  OtTenles  eommoBuit.  Seaiieasitaqoo 
ifiiiBlpiis  nBimnm  C0BBli»eta«pt>taBi  saortrts,  doels 
«odoiridi  Tidelioet  et  eomitis  NamaroeUsis  (9H)% 
idversam  eoe  ila  ooiliraotesgraTiat  ipse  aBimi  dON 
iore  BBSebatoi^qoodeos  qaos8ii>i  fldeioset  affliootf 
iMerBt  aaiilii  «ui  «olatio  destiteere  eogebatUr. 

i«  €oB0«  erge  OHo  toti  su  eompos,  Tideas  eos 
oamiBaKiiio  deslilBtosiprdlilospriBOipes  etpotefr* 
tiiqBBsqao  quot  polerat  quasi  eversuros  opidam 


oO«Bddajdt»ot  fesBatimualBiiiie  eiroamio*  j)  soilioet  leaoroi  utreooQdit«iTiaofirairumiB061laHo> 
^"    '  piepoBltas 'viikl  taatomdem  peMmiSft  ioda  rtirsai 

BO^peret,  quodeeqaentitempoft  et«ic  BBMtt  ilB^ 
gulls)  Bo  si  00  ^vimie)  eempei'  'paratoBi  habafai. 
Ad  iiiflrBiorttm  qooqae  oappeUam  coBti^aenMm 
i{BiBqae  iBarcae  eouitoaaWyquaeaMai  aeelpieiii^ 
quia  Biuka  edificando  muIUs  indigebat,  in  opus 
edificii  sui  expendit.  Similique  modo  in  capelo 
luni^  tbntCEttiturusv  to  M  lsm6Btt\ttfl  tfdinque 


t«B  ob«idioB«dialiBa  graviter  afflhdt;  magBamqoe 
hiiMUBlBBtiam  poBiset  viBiot  eeterBram  rorumoli 
BniniBiifiinfiQliririiijrnmpiBBniinliipiii  eteiroasBfa* 
iiBles  qniBiaBipoBeronmigratipoaariaafflooreiH 
av)  olBb  oibiosBBi  ooliii«Be4J««»mla  Tiotdi  oempa^ 
rare  cogerentur.  Interim  ergoecclesia  nostragravi 
possessionomsuanmi  dispendioaffligebatur,  etcir- 
auDjacenteB  Till»  nostr»  a  predonibus  nuUo  resi* 


ifMife. 


(SS5)  Godefridi,  qui  ipso  anno  1142  obiit  teste  GonU  SHsilb.  tkHltiXAu.  hi  k&Xi.  !l6d&hS)bUI. 


S3I 


RODULFIABBATIS  8.  TRUDONIS 


»1 


mareat  ecoleti»  coiitulit,etobliock>oiim  •epultur»  A  jaoentem^  quat  ei  daos  sdidos  soltriMtt»  et  aliamin 


in  eodem  loeo  sibi  et  uxori  su»  obtinuit  Ejusdem 
Tero  temporia  oustos  predictfle  peonni«  pondut 
aeiumens,  in  uius  ecdesia  ezpendit,  et  singulis 
noctibus  se  lumen  ibi  daturum  spopondit,  et  suc- 
cessoribus  suis»  ut  id  facere  deberent,  hereditario 
quasi  jure  reliquit.  Post  aliquot  autem  annos  uxor 
ejus  in  seculo  defuocta,  anteoapitulum»  ut  actenns 
cemitur,  sicut  eis  concessum  fuerat,  est  sepulta. 
Post  cujuii  obitum  ipse  aliam  nichilhominus  duxit 
uxorem;etea  post  aliquantum  temporisdefuncta» 
tercin  quoque  uxoris  connubia  requisirit  ^<^»  ex 
qua  duas  filias  et  filium  suscepil.  Quam  relinquens 
et  seculoabrenuntians  monasteriumexpetiit,  etsub 
regularis  yit»  tramite  nobiscumper  aliquot  annos 


paludepositam,  sex  eque  denarios  solyeatenit  nol^s 
dedit,  et  eosdem  nummos  in  cena  Domini  paupe- 
ribus  ad  mandatumpartiri  postularit.  Idem  postea 
apnd  nos  conversusobiit,  etduospredioti  fi*umeati 
modios  in  refeotionem  fratrum  expendendos  in 
anniTorsafio  soo  oonstituit. 

18.  Cum  igitur  abbas  Foicardus,  honestomm 
Tirorum  crebro  fultus  auxiiio,  opus  edifioii  in  nui- 
nus  suasprosperari  Tideret»  etecdesia  firmaundi- 
que  pace  gauderet,  ecce,  pauois  annis  elapsis  post 
fsctam  confirmationem  per  dompnum  Stephanum 
Motensem  episoopum  dejure  peoarii(528)oerTi8iaB, 
quam  hoc  monasterium  de  singulis  oambis,  id  est 
braxinis,  infra  libertatem  opidi  nostri  Sanoti  Tm- 


honeste  couTersatus,  in  fratrum  cimiterio  pausat  B  donis  habet  **',  insurrexerunt  in  eum  riri  tales, 


sepultus. 

11.  Hii^us  itaque  Tiriet  alii  honestatieTit»  seon* 
lares  oeperunt  imitatoresexistere,  etcrebris  largi- 
tionum  suamm  beneficiis  gratiam  abbatis  etfiratmm 
sodetatem  expetere.  laterquos  quidam  Tegno  no- 
mine  sex  marcas  in  ad  j  utorium  edificiomm  oontulit» 
et  singularem  fratrum  societatem  sibi  et  uxori  susb 
obtinuit.  Inier  reliqna  etiam  egregin  liberalitatis 
beneficia  mansionis  su»  domum  ecclesin  dedit,  qun 
nobis  singulis  annis  quinque  solidos  solTit,quosin 
suo  et  uxoris  sun  anniversario  fratmm  refectioni 
oonstituit.  Ci^us  donationis  exemplar  huic  nostrn 
narationi  inserere  non  inoongruum  Tidetur  (526), 
quemadmodum  scripto  et  testibus  confirmatum 


qui  eum  a  quietis  portu  abstralierent»  et  tempe- 
stuosistumultibus  iograTium  affliotionemlabortun 
permoTerentPrimatesnamquoTilln  nostraonmee 
fsre  potentiores  jura  oambamm  in  Tilla  nostra 
constmctamm  ecdettn  auferre  moliti  sunt,  as- 
serentes  eas  nulli  ecolesin  Juri  subjaoere,  putantes, 
si  in  hec  Tioleotia  oontra  abbatem  proTaluissent, 
eas  perpetuo  liberas  se  pose  retinere.  Quibnsoum 
abbas  auotoritatibus  episooporum  nuper  aiiquos 
monitos  ostenderet,  jus  cambamm  solvere  remi- 
tentes,  etob  idper  sententiam  eosexoommunicatos 
asserens  qui  oontradioere  temptassent,  et  niehil 
proficeret,  snperillatasibieomm  Tiolentiaepisoopo 
Metensi  Stephano,  idem  oambamm  jus  eoolesiee 


oontinetur.  Domustgiturpredictnmansionis  siTel  q  autoritatis  sun   scripto  confirmaTorat,  oonqueri 


senio  collapsa  fuerit  tcI  infortunio  aliquo  incensa 
arserit,  heredes  eam  suis  sumptibus  reedificabunt 
nec  tamen  annuum  censumdenegabunt.Huic  autem 
Tiro  propter  sundeTotionisIiberalitatem  ab  abbate 
et  fratribus  conoessum  est,  ut  si  ahquando  inspi- 
rante  deo  couTerti  Tollet,  susciperentur  congrega- 
tioni  sociandus.  Pari  modo  Reinems,  Tir  honestn 
Titn  oum  uxore  sua,  Walswinde  nomine,  frequen- 
bus  liberalitatissun  benefioiis  spiritnalem  fratrum 
sodetatem  ememerat ;  quibus  etiam  abbas  ob 
reoompensationemgratin  singularem  fratmmpre- 
bendam  usque  adfinem  Titn  ooncesserat.  Hii  ergo 
sex  solidos  annuatim  ecolesin  contulemnt,  quosin 
anniTorsarii  sui  die  fratmm  oaritati  deputaTerunt 
Ddelrious  autemquidam  duodeoim  modios  frumenti 


statuit,(}uibus  ipse  rescribens  monuit,  ne  aiiqnain 
abbati  Tioiontiam  inferre  auderent,  et  quod  preoe- 
denti  «tempore  de  oamlHs  suis  actum  sdret,  id 
tenendo  ecolesin  Jura  non  infringerent.  AtfiU, 
dum  neo  sio  quiescerent,  sedin  priorisidbstinatieB 
duritia  persoTerarent,  ad  satisfaciendum  eooIesiaB 
sepiuscommonitiababbate  tandemexoooununieari 
sunt  jussi.  Qua  de  re  adTorsus  abbatem  graTiter 
oommoti,  adTOoatum  soum  Ottonem  comitem 
adeunt,  et  eum  superexoommunieationissententia 
quid  sibi  faoiendum  sitoonsulunl.  Cumquibusipse 
Leodium  profeotus  adepisoopum  Tonit,  culpataras 
abbatem  quod  i^juste  in  eos  exoammonicatioQis 
sententiam  protulisset.  ^iscopns  ergo  audita 
utrittsqoe  patis  allegatione,  requisiTit  si  eoolesia- 


de  moiendino  Gorsine  (527)  in  paotum  habebat,  "  sticn  proseoutionis  modo  exoommunicati  essant. 

Affirmante  presbitero  ecclesin  se  eos  ecdesiastiea 
sanotione  et  j  udidah  proseeutione  excommunioassey 
episcopusquoqneeandem  excommuninationlssaa- 
tentiamineos  prolatamauotoritatesnaoonfirmaTit» 
neoprinsabsolTendosesseoensait,doaeoqan  male 
aufdre  temptaTerant,  eodesin  jura  sna  reoond- 


unde  singulis  Sabbatis  in  nsus  firatrum  expenden- 
dnm  sextarium  salis  preposito  solTobat  Hno  ergo 
pro  anima  sua  eodesin  libera  reiinquere  Tolens, 
statuit,  ut  prepositus  ejusdem  annonn  mensuram 
redperet  et  fratribus  salis  copiam  proTideret 
Mansionem  etiam  quandamante  portam  atrii 


VARI^  LECnONES. 


4t4 


connubiare  quedTit  i\    ^"  dteiii  codiei. 


NOTiB. 


w 


(526)  Oesideratur. 

Horssom  in  Tidnitaie  Sanoti  Trodonis. 


(528)  I.  q.  bioarinm. 


m 


OESTA  ABB.  TRUDON;—  CONTrNUATIO  II. 


284: 


gii«reiit.Siequead8ati8facieiidainabbatiDece8siUUe  A  improbo  adTeraos  fiolentos  Tiriliter  obtinuit»  et 


compulsi,  emeDdationem  et  debitc  subjectioniB 
obedientiam  licetinviii  poUicentes,  ab  excommu- 
nicatioois  yinculo  sunt  absolutu 

13.  FailigiturintarbujusceoonspirationisbomiDea 
Ruthardus  quidam»  oogoomentoGun^aocerrimus  in 
hac  oppidanorumadTersusecdediamconspiratione 
abbatis  adfmarius,  cujus  superbam  contraabbatem 
conteotionem,  quam  ratio  finire  non  potuit,  cita 
morsfinivit.  Etenim  utriusqae  causa  predicti  juris 
adversumsegravitercommotis,  oumillemultis sibi 
assidentibus  diceret  nunquam  abbatem  bu jus  j  uris 
potiturum,  seque  juraret  ob  boc  ecclesia  dampna 


ecdesiflB  sun  post  se  perpetuo  possidenda  reliquit 
Adam  autem,  episcopi  Metensis  scultetus,  cujus 
prius  Amuifus,  eque  et  ipse  scultetus  apud  nos 
conversus^virintersuosprecipuus,  ratione  ducUis 
ad  abbatem  venit,  satisfactionem  ei  quod  adversus 
ecclesiam  senscrat  obtulit,  et  abbati  reconsiiiatus» 
juraecolesiffisu»  eidemexintegrorecognovit.  Idem 
yero  procambasuaetfratris  sui  Guntramni  nomine 
10  soUdosabbaiisolvebat.Gonsideransitaqueabba8 
necessariam  taiis  viri  a  micitiam,  quihomo  ej  us  non 
erat,  ut  bominem  suum  eum  faceret,  et  de  fidele 
fidelior  et  de  amico  amicior  redderetur,  consilio 


plurima  iiiaturum»  ablMis  respondit:  Quime  e<  ^  amicorumsuorumeiiOsolidosinbenefitiumdedit, 

mansom  Herzonisde  Batersboven  et4  soiidos,quo8 
Amuifus  quidam  de  Haimale  habebat»  et  12  eque 
denarios,  quos  Lambertus  de  Palude«  cognomento 
Dume,  solvel>at.  Quffi  quia  de  fratrum  prel>enda 
mutuavity  deminuta  civitatis  decima,  totidem  pre- 
posito  soUdos  ad  se  pertinentes  recompensavit 
Tempore  autem  antico  camba  qosBdam  in  villa 
Mecereserat,qu«eoffltio  scuiteUsubserviebatyUnde 
iUe  preposito  ajiniB  singuUs  9  modicos  cervisiflB  sol* 
vebat.  Qu»  cum  in  diebusFolcardiabbatispropter 
inopiam  incolatum  deperisset,  aUam  in  platea  qu» 
Lapidea  vocatur  penes  ecdesiam  sancti  Gengulfi 
constructam,  EverardOyquitunc  temporisscultetus 


eeelesiam  meamte  afflicturum  nimartf,  qui  ieame 
upeUmdum  mn  alieHdU  f  Ciyus  seoteoUam  cum 
iile  subsannaudo  despiceret,  seque  diuUus  eo  vi- 
cturum,  quia  junior  erat,  vana  juveotuUs  fidutia 
jactaret  post  gravem  utrorumque  inter  se  alterca- 
Uooem  taodem  dicessum  est.  Et  tumeus  furore 
domum  reversus»  post  triduum  in  lectum  decidit 
gravique  languore  Yexari  cepit.  Couvocatis  itaque 
tmicissuiset  majoribuscivitatis,adabbatemmisit» 
et  ut  seinfirmum  visitaredignaretur humiUs  jam  et 
emendatusrogavit.  Orantiabbasannuit,veniensque 
iofirmum  oieo  iounxit  et  petenti  veniam  de  hiis, 
qusB  in  eum  commiserat,   dementer  induisit.  Et 


quia  semine  carebat,  rerum  suarum,  quarum  ei  C  erat,  donavit,  eique  quantum  cervisia  indesolvere 


eopia  suppetebat,  ecclesias  Oei  heredes  reliquit,  et 
bona  sua,  qua  ad  judiUum  abbaUs  spectabant,  ui 
pro  anima  sua  ei  dare  lioeret  ab  abbate  obUuuiU 
EociesiiB  ergo  nostr»  15  soUdos  apud  viilam  Eo- 
ghelmunshoTen(539)dedit,quosad  iuminariacom- 
paranda,  unum  ad  altare  sancU  Trudonis,  aliud 
ante  altare  sancti  Petri,  terUum  ante  altare  sancti 
liConardi,  consUtuit ;  ad  hospitale  autem  decem 
lolJdosconUiUt,  qui  de  bono  suo.apud  Uesbin  (530) 
solvuntur.  Ad  ecclesiam  quoque  beat»  Mari» 
quioque  soUdos  condonavit  non  muito  post  de- 
fuDctuSy  ab  abbate,  sicut  ei  cootra  se  superbieDti 
oommioatus  fuerat,  in  atrio  est  sepultus  (531). 

14.  Pueruot  preterea  quamplures  aUi  ejusdem 
oootra  abbatem  coDspiratioDisrei,  qui  satisfaoieu- 
tes  ecdesi»,  ut  prediximus,^  ab  excommuoicatioDe  D 


meruer unt  absoivi,alU  autem  obstiDaUflB  sun  Umore 
ioflati,  necresipisoereToientes^exoommunioati  de- 
foncti  sont  QuorumEljas  deKjrkem  unusfuit,qui 
cambam  in  foro  habens,.  ut  aUquid  juris  ecciesisi 
inde  solveret,  lioet  exoomnmnicatus  nuUo  modo 
eogipotuit.  QuamposteacuidamoptimatumdvitaUs 
Amni£onomine,fiUoOttonisdiviUs,  vendidit;oigus 
beredes  nichil  noiHs  inde  solvente^,  eam  u^que  in 
presens  liberam  tenent.  Sic  ergo  abbas  Foloardus 
justitio  et  fortitudinis  zeio  accinctus,  cum  multis 
UDus  decerlavit  et  vicit,  et  jura  sua,  quod  quilibet 
eo  juDior  vixelaborasset,  ipsejamevo  fessus  labore 


(5M)  Engelshoven  Sancto  Trudoni  vicinunu 
(530)  flespen. 

'  FAiaou  CUXHL 


deberet  superordinavit :  duos  mqdios  incena  Domi- 
ni  ad  mandatun)  pauperum,  et  partem  modiorum 
operariis  preposiU,  quando  fenum  prati  Meceres 
seoarent,  aUamniohilhominus  partem  messoribus^ 
quando  seges  ourtis  nostrffi  quffi  vioinati  adjaoet 
succideretur.idem  veroEverardus,honeste  miUUuis 
et  vir  magnffi  ergaDeumdevotionis,mansionequa- 
dam  inter  aUrium  nostrum  et  ecolesiam  beat®  Marin 
empta,  hospitaleoonstruxerat,cui  pratum  unum  et 
aUodiuoi  terra  jaoens  secus  fontem,  qui  sanoti 
Gengulfi  vooaturj  contulerat.  Quao  tuno  quidem 
modioum  questus  eidemdomuioonferebant,modo 
autem,dominus  undiqueconstruotis  et  commanenj 
tibusibidem  plurimis,loousidem  annissinguUsdO 
soUdos  hospitali  solvit. 
45«  Reynerus  etiam  grutarlus,vuradmodumpro- 


bus  et  abbati  oatioDe  proximus,  in  suburbioviUa 
nostrn,  in  loco  qui  Nova  domus  vooatur,  5  soUdos 
ecciesise  contuUt,  et  ut  suus  et  uxoris  suab  Enghel- 
trudis  noniine  anni  versarius  inde  ageretur  constituit. 
Sunt  adhuo  nonnuiia  abbatis  Foioardi  egregia  pu 
ial>orisstudianarrationedigna,quffihuio  operi  non 
inoongrue  judioavimus  inseranda* 

16.  Cumigiturviolentiam  oppidanorumsevioisse 
gauderet,et  post  tautilaboris  fatigatioDemrequiem 
speraret,  ecce,  ei  ex  iusperato  res,  quamDODputa- 
^at,  accidit,  quflseum  dod  miaorepreoedeDtistem* 
poris  labore  afiUxit.  Cum  euim  ternuoata  oumopi* 

NOm  .• 

(531)  In  capitulum  tabula  hiBc  minus  apte  cum 
capite  sequente  cox^unguntur* 

.  .    8.     : 


m 


RODOLFI  ABBAm  6.  TOIIDONIB 


»6 


danifl  •oa  cauia  in  manaalflno  lanoli  Lambearti  A 
lad^ret»  et  de  repedakiona  doiniim  onm  suis  letns 
traotaret  repente  nuatiiis  Gerardi  cardinalis  (532) 
advenit,  mandantiteiutoensumdomorumColoniaB 
jam  diu  retentum  abbati  Saneti  Martbii  redderel, 
aut  si  noilet,  pro  boe  ei  responsurus  Goloniam 
Teniret.ReTer8U8domumquantooiU8Ti8B  neceesaria 
preparat^  et  se^entipostepipbaniam  die  Golonia 
advectus,  acceptis  usqne  in  pascba  ad  generale 
placitumindudis  rediil,  transactisqtte  sacraBresur- 
rectionis  diebus»  die  statuta  Goloniam  venit.  Sed 
considerantes  majoris  eeclesi»  prepositus  e  tdecanus 
etsapienticnres  quique  olericorum  dignitate  mordinis 
nostri  Tiiescere»  si  tantosriros  contigisset  sub  lay*  B 
eali  persona  judioioinTicemcontendere»8talaerunt 
eoram  alteroationem  boc  oompositionis  modo  ter^ 
ibinare.DecreveruntnamqQeuteadomusquaB  moro 
adberebatnostra  essetiCamque  eeclesianostraper* 
petuo  libertatis  jurepossideret,  aliaautem  du»,ez 
aitera  parie  platsB  constmctaB  quia  nostrfl»  noa 
erant,  in  Jus  aiibatb  Sencti  Martini  oederenl.  Neo 
injuste.  Sanctus  enim  fiuergisibus»  f undator  eode» 
sia  sancti  Martini,  eo  in  loco  ubi  in  transitu  ejus- 
dem  beati  pontifiois  celestem  audierat  armoniam» 
quicquid  a  porta  Immenti  usque  ad  portam  Rem 
eontoebatur,  cum  macello  eidem  iil>era  Iradi-* 
tionecontuierat.DuflBergodomus  inspatioejusdem  q 
lermini  oomprebens»  non  ii^uste  ceaserunt  in  jus 
prflBdictas  ecclesiflB.  Harum  autem  trium  domorum 
mansiones  18  denarios  solverunt,  quorum  tercia 
nostris,  reliquaa  predicti  abbatis  usibos  cedunt. 
Sicque  mutua  aU>atum  prosuo  jurealtercatio  in- 
dustria  clericum  terminata,  et  sua  cuique  Juste 
restltuit»  et  juditium  iajcalium  personarum,  quod 
eos  subire  non  decebat,  declinayil. 

47.  HflBC  ergo  et  plura  aha,  qu8B  prioribus  anle- 
cessores  sui  temporibu8,multolicetstudio  temptas* 
sent»  acquirere  ecclesiflB  nonpoteranty  ipsemeliora, 
ut  sic  dictum  sit»  serratus  in  tempora  et  feliciorl 
U8US  fortuna,  non  soium  acquisivit»  et  ab  omni 
contradictione  iiberabominttm,filiis  suisperpetuo 


possidenda  reliqttil.  Qoi  onm,  utoral  grandevue 
etale  et  multo  ad  ipsajuvenlttle  defatigatus  labore, 
ad  extrema  tenderetyjam  die  voeationissaflBappro- 
pinquante^  in  lectim  egritudinisdecldit,  et  aslante 
religioso  Iratram  et  filioram  suorrai  oonveniu» 
conlessus,  commttnioaloset  iauAOttts,  5.  Idos  Maii 
die  (an.  ii45)  obiit,  et  in  medlo  monaslerio  ante 
oapeUam  sanctorum  Tradonis  et  Eudierii  locum 
septtituTflB  merttit.Prefuitaalemmonasterloaimis7» 
mensibus  2,  diebns  7.  Idem  vtfo  ipse  reverenda» 
memoriflBviraUodiumqttoddaminviUaHfldEendover» 
7  solidos  solvens,  ab  beredibus  emptum  ecdesiaB 
contulerat,  unde  6  solidos  Iratram  refectioni  et  iS 
denarios  servientibus  in  die  depositionis  suaB  dari 
censnerat.  Qui  futttri  providos*  metuens,  ne  ali- 
quandoidemallodittm  incolaramviolentiaecclesifle 
sttbtrflJieretur,  statuit,  ul  de  curtibus  nostris  villa» 
adjacentibus,  quas  ipse  invadiatas  redemerat,  pre- 
dictoram  solidoram  qtumtitaslratribus  etservien- 
tibus  conferretur. 

i8.  Diem  preterea  transfigurationis  Dea^  el 
memoriam  beati  Laurentii  martiris  et  saneli  Lam-* 
berti,  nec  non  et  sanoti  Nioliolai,  MariaB  quoqae 
MagdaienflB  soUempnem  agi  institnt,  et  fn  bonore 
eoramdem  sanctoram  singtttis  ipsarom  soUempni- 
tatam  diebus  duos  f ratribus  soMdos  dare  preeepi  t.  Ad- 
auctaque  piflB  de  votionis  re  verentia,ln  men  ante  altar 
re  sanoti  Nyobolaiconstituit^quod  siout  et  oeteraal 
de  predictiscttrtibusexsolveretarordinavit.  Gonra- 
dusvero,  biisdemdiebusmaJoreoclesiflBprepositus, 
magnisdebitorum  anzietalibus  implicatus,  ut  eas 
8ibiinvadiareltceret,multi8  ab  abbateprecUHisvix 
eitorsit,  qttoe  tamen  eodem  anno  se  redemptnram 
fideUter  spopondit ;  aed  enm  non  post  multos  dies 
idem  venerabiUs  pater  e  seculo  migrasset,  propo- 
sittts  sponsionis  suo  (Mitos  invadiatas  ourtes  redi* 
mere  neglexit.  Sicque  firatres  multo  tempore  eari«- 
latesU>id[>abbateconstitQla  caruerant,  nectamen 
predictas  sanctoram  memorias  soHempnes  aigera 
misernnt. 


INCIPIT  LIBER  8ECUNDUS 


4lf 


DB  6BSTIS  DOMW  GBRARDI  ABBATIS. 
i.  AnnoDomini  «48,  Imperil  Vero  Conrardira-  D  presidente  eis  fipatrs  8«o  nidUl  eii  oltva  viidentifla 
tione  nominis  terciiauDO  8,  episcopatus  Alberonis 


8ecundi  anno  9,  defanoto  6.  Idas  Maii  (533)  abbate 
Folcardo,  Gerardtt8,Gislel>erti  comitiset  advocati 
nostri  filius,  communi  fratrnm  electione  abbas  est 
substittttus.  Quem  videlicet  saniori  usi  consilio  ob  id 
maxime  elegisse  videbantur,  ut  quoniam  Otto  co- 
mes,  frater  ejusdem  Gerardi^ecdesiflBinfBstuserat, 

VARIiE  LECTIONES, 
««•  tercie  partis  addU  W 

NOTiE.    . 
(531)  Erat  diacoiius  cardinalU  Santfls  Maria  iil        (533)  Supra  If^tar  S.  Id.  Maii*  ' 
Donwca. 


inferret,sed  contra  aliorMipredonum  rapaeiti4em 
bonaeoramsnadefsnsionetalaret  Mitsispostema 
olaustrisenioribas,  a  Gloniaoo,  quose  anle  aliqnot 
dies  oontolerat»  revooatus  esti  et8«  Kakndas  Au* 
gustia  fratribas  etpopuio  eum  magna  uMisqnf 
sexus  multitttdinereceptus  est  In  magna  quideoi 
pace  eft  quiete  eceiesifls  preteiW  HQttaqne,  sieat 


f» 


OESTA  m.  mstion,  ^wnrmkm  it 


«8 


iiiteeesrsciires  q\A  p^iiA  tvMraxd,  affli^otitttti  tmA 
hbOTUtii  iocomtnodb   pMtcrlH.   H6<iqae  yirtmift 
et  probilatis   ^tiae    monimeoiuin    posteris   reU^ 
qniL 

1.  Oofmthii  ViK^bafii  tfllitii  tm  it  flideB,  Otlj^ 
(Hiter  9ohtmiiesabbat(^^llodulf«ttiior^bra^ii8frafro- 
gantho  infestatibae  lace^irM^at,  ^tn  id^iA  lar 
ciiarius  in  modum  casteiii  fossatis  et  aquarum 
meatibas  undique  munierat,  boc  modo  cepit  et 
funditus  diruit.  Gum  idem  Mafjbarius  vanaelatione 
tumidus  abl>ati  se  opponer^,  et  qidoquid  cfnlmo  . 
iibuisset,  id  quasi  sibi  iicitum  opere  compieret, 
accidit,  ut  quemdam  abbatis  aervientem,rdespecto 
ibbate  et  ejus  nuntio,quieum  cbnduxerat,  graviter  ^ 
injnriatom  equo  etiam  spolfa^et.  Quo  comperto 
abbas  gravi  adver«ns  Macbarium  fra  exatsit,  et 
fratrisQO  c6tnifl  retn  refefens,  ejus  eontra  pred^- 
nem  auxilium  expetift,  atque  ad  vindicandam  1n 
Machario  in}urfam  snam  eum  secnin  usque  Hales 
perduzH.  Intromissus  comes  in  enria  Machariom 
adTOcat»  eqnamquem  al>stuieratadducisibi  impe- 
rat,  eumque  de  iliata  abbatt  injuria  se  excusax^ 
non  Talentem  Jnditto  Imminum  suorum  cum  uKora 
et  fiiils  domo  expelMt,  eamque  et  omnia  iliiim  in 
manus  abbali  tradit.  in  qua  cam  per  aiiquot  diae 
moraretvir,  et  tile,  ut  erat  ferus  animo^  ntebil  ^ 
difoum  satisfaetione  offerre  dignaFelnr  ei,  inito 
abtMis  eum  aais  oonsiliOk  fessatis  terr»  adequatis, 
lorres  dejicit  et  domum  totam  destrvxjt.  Postea 
tamen  mediante  Ludovieo  lAntonsi  comite  (594), 
gratimm  tkum  ei  Indulsft,  etmansionem  suaoi  oum 
eeteria  qnm  ei  abstnlerat  reddidit. 

3.  fiodem  tempore  Gerardus  oardinalisa  Roma 
iafoUias  tranmotus,  ei  per  muitas  oivitates  eoiH 
eBla  celebrans,  Leodium  venit,  iblque  synodum 
suam  eelebraturoS)  abbatiOevardoivt  adesaetman* 
davit  Abbaa  autem  inventionem  preposttt  soi  e|ui 
preeeptioni  preposult^  et  in  Flandrl4m  profeetuSi 
Leodium  veiiire  contempsit.  Indlgnatus  oardinalis  j^ 
elinperaonasua  pap»  injuriamfaeiam  protestatusi 
eoeleiiiataa  nostram  adivinorum  ceiebrattonecessare 
jassit,  et  abbatt  ei  auctoritate  beati  Peiri  et  ipsiiis 
papea  iotroHaDi  domus  Dei  ioterdlxtt.  ReV^rsus 
abbasde  Fiandria,  predietum  Gerardum  Romam 
radeimteffl  Becesaitate  eogente  Treverim  asque  se^ 
eutusilst^  ibique  mediaote  pecooia  ejosgrafiaai 
adepttta* 

4«  Nen  post  maltos  deiode  diesi  anno  seilieet 
Bomiiii  li4a,  dooiaus  Gerardus  obttnuit  a  comite 
naodrke  Theoderioo  (53$)  confirmattonam  de  v iiia 
aoslrm  et  booa  aostria  Protiin.  liMem  anoe  eum 


ittgvkveieeflrfelaiiguore  <idriiM  Oltd,  'fraitf  ^fdsdem 
domni  Oerardi  abbatis,  ad  eztrema  veoissetet  de 
vila  deaperatusesset,  ioredempuemem  animttsuai 
et  heredom  suorom  <)00t(ilit  ecciesies  viliam  quao- 
dacm  Aleym  (536)  oomiiie,  et  noti  inuito  po^de- 
iMictos,  itadaostro  jettamatremaecus  it^troitom 
monasterU  ad  ttqttiionarem  ^artem  jacift  sepullus. 
Ekpletta  aotem  exeqoialibus  ^as^presentibns  Hen*' 
rico  secundo  L«odiensi  episcopo  et  Amulfo  Lonensi 
comite,  frater  ejus  Theodericus  canonicus  Sancti 
|.|i^>erti  ieit  Brutxq,  'q^postarchidiaconatum  ejus- 
demecdesiffi  meruit,  et  Arnuifusde  Gurterse  (537) 
et  alii  plures  eius  x^pot^  traditionem  comitis  sua 
auctorilate  firmaverunt,  et  banno  episcopi  stabiliri 
ecelesiea  imperpettfom  fecerunt. 

11«  Arnuifustameb  prediotus  promtBsom  vidtans, 
aono  postoMlom  Oltoois  5<i  150)  datum  mooasterii 
aibi  usorpaos  vim  iotuHt-,  sed  abbas  ipsum  cdnve- 
oieos  ad  restitutiooem  coegit<538).  Aono  i^relatio* 
ois  domni  Reneri  (13^)  6,  qtA  fuSl  aono  Domini 
il58,  obHt  Aibero  Leodiensisepiseopus  seoundus  t 
eui  suoeessit  Heoricus  seeuodus  et  prefuitannisiS. 
Eodem  anoo  (540)  defnnoto  imperatore  (ionrardo 
termo  ralione  oominis,sucees8itFrederiofusprimul 
et  teperat  aoois  37  (541). 

0.  Posteaipse  dbdspOns  OefardtiS  )^rtefsus  ma* 
lorumet  turbiotimseculariumcaosaram,  privatu^ 
trivere  volens,  donum  abbatlea  Herorico  secuodo 
Leodeiosi  epiaeoporecoo8$goarevdloit,sedquibU8'> 
datn  hoe  egre  fereotibus,  Leodieosi  episcopo  iup^ 
plicatum  est>  nl  mioime  eooseotiat.  Leodleosis 
autemepieopus  peteofl  aoooere  ootoit ;  ymmo  ot 
domui  Dei,  quam  regeodam  susceperat,  patema 
•ollioiittdioe  preesset,  distf oote  precepit. 

7.  Postea  autem  importuoitate  ipeiiis  evictOB 
oeaail,  et  aooileotibos  quibusdam  pareotlbus  et 
amiels  e}ua  oobilibusiod^sittooemvolentis  coo- 
aensiU 

8.  Deceksurus  ergo  abbatta  aooo  Domioi  1185 
obtinult  a  fratribus,  ut  eorum  eleotiooi  ioteresseti 
quateoas  eiectt  persooam  et  mores  ipse  sua  aucto-i 
ritate  approbaret,  quod  ita  qooqae,  ft^atrlbus  ifl 
omoibas  el  libeoter  obedieottbus,  acoidit.  Habita^ 
qoe  eiectioois  diecumfralHbusaffuil,  et  Wirioum; 
majorem  ecolesiffi  etprepositumet  armariom^  otti* 
oium  io  oommooe  tocibus  acolamaottum  8iJE»i  Id 
suscesaorem  eisque  io  patrem  degeruot.  Traos^ 
aetisque  pauds  diebus,  Jam  privatus,  ut  dudum 
aoimo  ioteoderat,  Fiaodriam  adit,  mooasterium 
sanott  Pelri  situm  io  Gaodavoexpetit,  et  ab  abbal4 
Sygero  honoriftoe  auaoeptds,  sob  commoois  titaa 


nOTM. 


I)  Fillo  Amolfi  V|  eoBiilia  Loaaeoaie. 

(535)  Theodericus  de  Alsatia  ii28-il68. 

te36)  Ad  Mosam  inferiorem. 

(537)  iuzta  Dieat 
38)  Tabula  Gerardi  abbatis  de  hac  re  aooq 
\  oQAaQrieU  le^ptor  a|iad  Haotaliomtp.  7S, 


(53i^)  loio  Gerardi.  Qo«  seoodotor  hhn  ^ofit ; 
obieiratAibero  II  Jam  aono  1445»  de  quo  vide  Jaffe 
p.  2Clj  ;  ei  auccesait  uaque  a4annumii64Uenricui 
aeoundoS. 

(540)  ii52. 

(541)  39. 


tai 


AODDLPl  ABBATtS  S.  TRUDOmS 


MO 


regala  aliqaantis  ibianniscamfratribas  ▼ixit.Iode  A  curamqae  domas  sibi  commissn  deserens,  ad  nos 


ab  abbate  Gluniacensi  evocatus,  cellam  quandam 
ipsorum,  tribus  milibus  a  nobis  disparatam,  Ber- 
trey8(542)  nomine,  ad  eo  regendam  suscepit.  Cui 
cumidiquantotemporeprefuissetyeamque  meliorem 
quam  invenerat  industria  sua  reddidisset,  consiiio 
sibi  faventium  persuasus,  ut  ad  nos  diverterett 
habitationem  loci^  qu»  multum  ante  ei  placuerat» 


se  convertit.  Et  regulariter  aliquandiu  apud  nos 
honeste  conversatus,  in  senectute  bona  obiit,  et  in 
monasterio  penes  introitum  chori  partis  dexter» 
ad  meridianam  piagam  locum  sepultursB  ol>tinuit 
Prefuit  autem  monasterio  annis  ii,  vixit  vero  post- 
quam  abbatiam  dimiserat  aunis  19,  eodem  anno 
obut  (1174). 


INCIPIT  LIBER  TERTIUS 


4i1 


UBELLUS  GESTORUM  DOMNI  ABBATIS  HUJUS  LOa  WIRIQ. 
1.  Anno  ab  incamatione  Domini  ii^Wiricusi  ^  personammtandemdecretumest,  ut  insuia eadem 


major  ecclesiaB  preposituset  armarius,  eoquo  pre- 
diximus  ordinea  fratribus  eleotusabbasque  disce- 
denti  patri  subsiitutus,  Wormachii  ad  curiam  im- 
peratoris  Frederici  (543),  episcopum  Metensem  se 
illic  inventurum  credens,  et  profectus.  Quo  non 
invento,  ad  requirendum  eum  Mettim  properavit. 
Forte  tum  Hiliinus»  Treverorum  archiepiscopus 
sedisque  apostoiica  legatus,  aderat.  Cui  cum  pre- 
sentatus  fuisset,  causamque  visB  suab  aperuisset, 
auctoritatis  ejus  approbatione  fultus,  ab  ipso 
presencia  episcopi  Stephaniexhibitus^donum  ele- 
ctionis,quodpetebatyabsquedifficuitatealiqua  est 
assecutus.  Gum  enim  ante  electionem  ei  notus  et  ^ 
familiaris  fuisset^ni  mirumfaciiequicquid  petisset, 
obtinere  poterat,  etiam  si  prefatus  archiantisteB 
suffragator  non  afhiisset.Plurimumnamquehomi- 
nibus  prodessesoietinsuis  necessitatibusfamiliaris 
divitum  noticia. 

2.  Adeptus  ergo  electionis  donum  aum  redire 
domum  disponeret»  previctus  Treverorum  archi- 
episcopusnimia  ei  diiectioneastrictus,  in  comitatum 
suum  eum  esse  precepit  et  Treverim  usque  perduxit. 
Ibi  eum  Henrico  Leodiensi  episcopo,  de  curia  im- 
per^toris  redeunti,  familiariter  comoiisity  utque  ei 
\a  suis  negotiis  causa  sufiB  dilectionis  assisterety 
obnixerogavit.  Quemidem  episcopuscum  omnibus 
suis  secumas^umensLeodium  deduxit,  etsequenti 
Bu»  reversionis  die  missamcelebrans,  18  videlicet  ^ 
Kalendas  Februarii  (1156),  abbatem  consecravit. 
Quo  pomperto,  canonici  ecciesiaB  sancti  Johannis 
ewangehsts  ad  episcopum  venerunt,  nec  prius  se 
ejus  consecrationi  assensum  prebituros  dixerunt, 
nisi  loco  antecessoris  sui  pro  in j ustitia  sibi^ut  assere- 
bant,  facta  abeo  eis  seresponsurum.  Abbasquippe 
Gerardus  insulam  quandam,  Edecus  nomine,  in 
termini  allpdii  nostri  et  allodii  eorumdem  canonico- 
rum  positam,  ut  sibi  videbatur  juste,  ut  vero  ipsi 
affirmabant  injuste,  in  partemsuam  attrahens  qv 
abstulerat,  et  quarto  ab  eis  ad  audientiam  episcopi 


in  jus  et  possessionem  eorundem  canontcorum 
iiJi)era  cederet.  InterrogatusabbasWiricus^si  super 
hac  eorum  querimonia  eis  respondere  vellet,  nou 
abnuit,  acceptisque  usque  in  festo  sancti  Lamberti 
{Sept.  17)  induciis  domum  cum  suis  rediit. 

3.  Receptusigiturafratribusetpopulo  solempni- 
ter,  ut  decebat Jlico  ad  reparationem  claustriani- 
mum  intendit,  et  conductis  operariis  iapides  et 
coiumpnas  et  ceteraad  id  operis  necessaria  precio 
nonmodico  oomparavit.Gonsideransque,  quiapre- 
positi  operi  edificium  non  sine  magnis  sumptibus 
expleri  posset,  aliatam  sibi  lapidum  partem  seor- 
$um  interimreponens,  expectavitdonec  congruen* 
tiori  temporis  aura  alioscommodius  afierrifaceret« 
et  aspirante  sibi  Dei  sanctorum  adjutorio,  ciau« 
strum  in  meliorem  quam  tunc  erat  pulchritudinis 
speciem  mutaret.  Goopertum  enim  ligneb  teguhs 
eteisdem  vetustate  pene  consumptis,  per  diversa 
loca  rimis  patentibuspluebat ;  unde  grave  incom- 
modum  temporeymteium  seu  nivium,  ad  murum 
pleramque  defluentium,conventusomnis  habebat 
Ligneis  etiam  stipibus  totus  daustri  ambitus  ful- 
oiebatur  propter  conventum»  qui  muro  vetere  cum 
coiumpnis  etbasibus  atquecapitellis.opererustico, 
usque  ad  murum  capeilsB  sancti  Lamberti  daude- 
batur.  De  hiis  in  sequentibus,  cum  ad  id  nostra 
pervenerit  narratio,  plenius  dicemus. 

5.  Quum  igitur»  utsupra  preiibaximus,  dominica 
die,  invigilla  videiicet  sancti  Laml>erti  (Sepl.  16). 
utpromiserat,responsuruscanonicis  Sancti  Johan- 
ais  Leodium  venisset^  et  utraque  pars  altercationis 
sufiB  litem  ab  hora  diei  prima  usque  in  v^peram 
protractam  nuUo  modo  finire  potuisset,  tandem 
finitis  vesperisjudicio  nobillumqui  aderant  sancoi- 
tumest,  ut  Judicii  prioris  sententia  super  idem 
aUodium  pridem  prolata  rata  esset,  eandemqu^ 
insulam  ecclesia  sancti  Johannis  absque  coatradi- 
ctoris  alicujus  reclamatione  perpetuo  lii>eram  pos- 
sideret^^^.QuflB  tamen  miro  quodamfortunsBeven- 
tu,  variarumocoasionumimpedimentis  intercurea* 


pandatus  venireneglexerat,  undejudicio  nobilium 

VARIiE  LECTIONES. 
♦*•  possiderent  1% 

NOTi& 
(K42)  Ju^ta  Itootenol^em  vicinum  Wi^mme.  (543)  Qui  mense  Septem  11S5  ex  Italia  redier< 


«"  terUe  parUs  addit  i\ 


iik  OESTA  abb:  trud^.  —  eONnNUATio  n.  f£i 

tibas,  ad  nostra  usqne  tempora  nullot  ntilitaU  eo-  A  suam  nosexperiri  volult  et  gratlam.  Nis!  eium  ea 

qua  igni  superfuerunt  pietatis  sun  ylrtute  ipse  cu- 


rum  protulit  fructus 

5.  Cum  igitur  in  reparatione  claustri  animum 
intenderet,  et  in  hujusmodiintentionissolllcitudine 
die  noctuque  totus  estuaret,  et  sub  tam  ydoneo, 
licet  recenti,  rectore  ecclesia  eommode  agerel, 
eoce,  miraomnipotentisDeidispen8atione,quinun- 
quam  injosto  delinquentium  culpas  punit  indicio, 
magnam  ejus  erga  nos  et  iram  experti  sumus  et 
gratiam.  Primo  namque  anno  consecrationis  sucs, 
10  Kalendas  Octobris,  cum  subito  snrgentibus 
flammarumgloblscHritatis  succensaarderet,etma- 
gnajam  suiparte  absumpta,  quod  reslduum  erat, 
yictrix  flamma  lamberet,  fratribu»  matulinatis  sy- ' 
naxis  odas  Deo  solventibus,  scintilla  tenuis  vento 
prelata  secus  turrimadoccidentalemplagam  snper 
arentia  ligna  cecidit.  Ibipaulatim  fomentis  crescen- 
tibus,  in  im  mensum  ignis  exestuans ,  arentem  totius 
manicie  materiam  apprehendit  ;  ipsum  etiam  sn- 
pereminens  proximn  turris  tectumflammffi  subito 
in  altum  eructuantisTaporcorripuit.  Quo  duo  qui- 
dam  precio  sibi  promisso  veloclter  ascendentes, 
cum  magno  Titie  sus  perlcnlo  igne  vix  extincto, 
turrimab  imminenti  emerunt  incendlo.  Ignisyero 
reliqua  quffi  proxima  erant  libere  pervagatns  ^**, 


stodisset,  nequaquam  humanls  ▼iribus,  sclntlUia 
patrat»  concremationis  superarentes,utitadicamy 
paIeasiatecadentibus,salvarepotui8sent.MoIendina 
duosuperiuset  inferius  cum  adjacentibus  sibi  om- 
nibus  exusta  sunt.  Gongeries  lignomm  maxima 
secns  murum  refectorii  posita,  illesa  permanente 
^Jusdem  domusstraminea  tectora,  ttrdt,  Gaznbam 
qnoque,  pistrinum,  domum  qua  pauperes  reflcie* 
bantur  cum  viridario  et  domunculis  hac  illacque  per 
curiom  constmctis  ignls  absnmpsit,  solum  yero 
horreum  oumsplcario  collueente  incircuitulnTen- 
^  dio  inexustumremansit.  Eodem  anno  combustum 
est  monasterium  Gemblacense. 

6.  Abbas  interrim  Ultrajectum  ante  aliqnot  dies 
profectus  aberat,  Jamqne  exi^to  sucd  profectionis 
negotlo,  quid  suls  accidissetignarus,domumredi- 
bat.  Ad  quem  tam  dirsB  vastationis  nnntius  In  Tilla 
nostra  Alburch  conslstentl  Tentt  ejusque  animum 
et  omninm  qui  aderant  grayis  nuncii  meroreper- 
culit.  Gumqne  post  grayla  imi  pectoris  suspiria, 
qufis  dok>r  tristis  ac  snbitl  nnncli  elicnerat,  clau- 
strum  et  cetera,  ut  dictum  est,  inusta  ramansisse 
audisset,  spem  totaro  in  Deum  et  sanctum  ejus 


tectum  monasterii,  partim  lignels  teguiis,  partim  n,  Tradonem  ponens,  animumque  viri  fortis,  qui  nec 


plnmbo  coopertum,  ab  orientali  ejus  parteinYasit, 
totnmque,  fratribus  qnn  intra  monasterium  erant 
anferre  certantlbus,  nuUo  jam  obtini  Talente,  no- 
strisid  peccatis  exigentibus,  f^roclflamma  absum- 
pslt.  Tnrris  vero  occidentalis  ad  aquilonarem  pla- 
gam  cumalia  sibicoherenteturre,  inquacampann 
pendebant,  iicet  Jam  tercia  incensa  arderet,  indu- 
itria  et  labore  fldehumlaicommignem  a  campanis 
propellentiumillesaremansit.  Quarta  nichilominus 
orientahs  turris  ad  meridianam  plagam,cum  flamina 
Torax  proxima  quieque  depasceret,  incensa  arsit ; 
snper  hanc  crnx  deanrata  cum  pomo  grandi  eque 


adversis  deprimi  nec  prosperis  potest  elerari,  in- 
duens,  suos  ut  de  hlis  qvm  audierant  dementius 
dolerent  anmionult,domnmquesubomniceleritate 
repedavit  At  ubimonasterioappropinquensyasta- 
tlonem  recends  incendiioculis  proiMrilsaspexit,acri 
stimulante  doloretehementer  kigemuitNec  tamen 
de  adjutorio  Dei  et  patronisanctisui  diffldens,quin 
potiora  exnstis  constraere  posset,  illco  ad  repara- 
tionem  monasterii  se  yiriliter  aocinxit.  Intra  pau- 
cos  itaque  dies  ligneam  fabricam,  parram  quldem 
sed  tempori  congraentem,  super  corporabeatorum 
Tmdonis  et  Eucheriierexit,  fratresque  ibl  die  no- 


deaurato  stabat,  qnie  nitori  sul  plendoreoculosl)  ctuqnesoIidasDeolaodespsaUerefecit,  necessltate 


longe  intuentlum  rererberabat.  Armarinm  etiam^ 
ubi  calicesreponi  solebtot,  etformn(544)  Inchoro 
operis  sui  pulchritudine  decente8,sedes  etiam  ad 
standum  seu  sedendum  fratribus  satis  commods 
arserunt,  aliaque  quamplura  utilitate  sui  satis  pre- 
Qosa,  seviente  incendloadnichllumredactadisper- 
ierunt.  liem.  Monasterio  itaque  cnm  utrisque  ab- 
sidibas  etduabus,  ut  predictum  est,  turribus  qua- 
tnorque  manicis  exusto,  cancellum  cum  duabus 
adherentibus  absidibus,  sibi  vola  (545)  protegente 
lapidea,  inustnm  remansit.  Totns  preterea  claustri 
ambiius,  dormitorium,  camitata  abbatis,  refecto^ 
nofflquoqneparUmteguIispartimstraminecooper- 
ta,  miro  modo  ab  igne  remansemnt  intacta.  Hic 
animadTertere  quilibet  potest,  quod  omnipotens-^ 
Deus  mlra  dispensationis  suffi  mlseratione  et  iram 


ergoreparationismonasteriicompulsus,  opusclau- 
stri,  ad  quod  toto  mentisfmore  jam  duduminten- 
derat,intermisitPaucl8  postdiebns  elapsisquidam 
primatum  TilleB  nostra  Rutardusnomine,Iangudre 
Ingravescente  ad  extremaTeniens,  40  ad  deducen- 
dum  Tinum  firatmm  marcas  dedit,  quas  Tldeiicet 
ita  in  usus  ecclesia  expendendas  ^^  ordinaTlt,  ut 
recondHo  Tino  fralrum  in  cellario,  emdem  inde 
assumerentur  quffi  seqnentlannoetslc  in  posteram 
semper  parat»  haberentur.  Preterea  annlTersaria 
quatuor,  suum  et  uxoris  susb,  patris  quoque  ac 
,  matris,  inde  agi  instituit,  Ita  scilicet  ut  si  predictn 
marc»  in  alios  forte  usus  ecclesia  expenderentur, 
ie  solidi  qul  de  bono  suo  in  S&i^chimo  prep^Sito 
solTuntur,  fratribus  in  eisdem  annlTersariis  ad 
refectionem  darentur*  Cum  igltui'  abbai  Widcus 


YARLB   LBCnOmS. 


^  proTagatns  i\    ^  expendendos  i\ 
(544)  Canentlum  sedei  plicatUes. 


WTM. 


^USi-  h  p..Toltai  ^ntlo. 


«^nppiiplliaijtac^k^fiff^a^  tent^Tiriliter  EvarardQiu^icecetariaquefaibus  id 


te<Dpl|  faciem  tegare  posMt  quamagoitadiiia  sua 
oouli»  iotuentlum  horrida  et,  luiserahilia  apparebat 
auhito  ei  alteriui  et  uon  dusimiiis  soUioitudinit 
ooeasio  accrevit.  Domus  naipque  noetra  GoloniOi 
qucB  una  de  capitibus  turribus  urhis  est,  anteriore 
muro  in  iffeceps  pende^te,  ruinam  minabatur; 
proxime  e^iB»  Qeoo  est,  et  inter  ipsam  et  ripam  eH 
flumioiabreyjui  tantum  et  publieus  transitus  erat 
Ul  die^us  ergo  netiritatisO^toaiiumisso  Coloaiaoses 
Buaeio  aht>aU  m^andaTerunt,  emendaturus  domum 
suiam  Coloniam  vf^^iret»  aut  si  upllet»  ipsi  ea  qus^ 
efliMdai^  erapt  euis  aumptjibtts  explereot.  llira 


curifiB  iojunctum  erat  fratribus,  domicertati^  fer- 
webatopus,  Perquosetiam  eodem  anno  manioam 
cancyeUo^t  turri  aquilo^aris  plag»  coatiguam  grandi 
et  Corti  materia  reparaYit,atque  in  melioremquam 
apte  eombustio^em  fuerat  statum  opere  citato  re- 
lormavit»  nofioque  cooperiendi  geaere  et  usque  a4 
idtempQrisinnostrispartibus  iousitatonmltumque 
eontra  igneA  valente,delapidilHisvidelicettenuiter 
sectiSi  eam  cooperuiU  Processum  deinde  t^poris 
mooasteriun)  imum  a  caucellausqiie  a4  sepulchrusa 
saoetorum  Trudoniaet  Eucfa^i  fortiet  mirifieo 
opere  copsumiviayit,  eaqua  quamanicam  coopejrue- 


*l^ergoabhasWiriou8  anrietaAi#  Fallatus  estuatione  ^  rat  teAtura  decoraJbile  reddiditlntra  iCergo  annos 

ahbatiaet  fratrmn,quicooperatores  ejusdemoperis 
erajat,  industria  melior  et  decentior  priore  a  ean- 
joello  usque  ad  turres  occideotale3  cum  absidibus 
et  manieis  totius  mooa^terii  egregie  coosununata 
eat  fabricatura.  An^oDomioi  ii^S  NooasSepteoii- 
bria  tres  soles  y\u  suot  in  pa^  oipcidentaU ;  sed 
duohus  pauiatim  deficieolibus,  sol  dieiqni  n^edius 
erat  remansit  mque  ad  ocoasum* 

7*  AnAppomini  it5e,  quinto  anno  (548)  Wirici 

ahbatis  defiMicto  3  Kaleodas  Septembris  (5^9)  papa 

AdriaoOt  gravis  inter  IVolandum  eit  Octoyianum  de 

£  papatu  Rom»  orta  est  coiMentio  (550),electi  quippe 


metuensque,  oe  si.quod  CfQtanienses  mandaTeranyt 
o9Mt|erejt«aliquo  modoprp  reparatiqne  cfnsdem 
doip>uspostixH>dumabeis  upoii^dM^i  P^^et»  diVtgen- 
tiamcomsumiQa^dorumedificwuai  Everaideis^ 
tetQ  suo«  viri  admodum,.  pi^Qho  et  strenuo,  et  qui- 
busdao»  de.fra^ibiMii  soUAcMioribus.injunxit,ei  im* 
jpine^teiA  (lmuf  ruinam  correcturust,  Golmiem 
contendit  Qonsiderans  abimue  aoagnis  sumptibua 
eamreparari  non.posse,  «econunoda^s  aquodw 
sib^  fidele  i5  marcis,  q\«aai  jam  oi^oiareparaMQoi 
neeessaria  haberet<iuxtailludcomi4; 

DmuHtm  gui  bpm  ^mt  Jui^t  (S^6>, 
iQcl^oantestatim  mense  Mercio  (I  I57}»eam  fimditus 
statuitdiruere.  Incujusdestruelioiuslaboremaximo 
quMtaeYpenderit,  breyiteMeojaiudtum  volens  pRe- 
tereo.  Jectoque.novi  operistundameojto,  cumnec 
UpiAeeipsinec  cementum.pre  veituBtalenovsB  edifi- 
oattooiessent  hat>ilia»  intrafefftum  sazuto^Gertrudis 
sanctique  llartini.magoO;laboi!emagpisqaesumpti- 
jmapreter  biiai  quA  in  euodp  acredeundoexpen- 
ditt^tQtius  domus  £abrieaJ99  miriSce  coosunun^vit. 
la  .qualQoatoha^itatore,  5  marcaa  et  dimidiam  sibi 
solvi  fecit»  cups  a  teDa|K>ribM^  Theoderici  abbaiis, 
per  W  ferme  annes  (547)»  ueque  ad  id  teoipoHs 


ad  papatus  houiprein  pa^tibusinter  sa  discordao  tib^^ 
utrique  fuerant.  Quorum  aUari,  aciUcet  Octaviano. 
Fredericua  imperator  et  sui  favebant,  alterum  au- 
tem«  id  est  Rolaodun)»  conlra  partes  imperatoris 
plurimum  nohllium  et  mazime  Wilhelmi  Siculi 
potentie^/ovebat  Causam  autemhujus  intereos 
cQirtentiapis  et  discordiai  uon  incongruum  videtur 
hic  paucisdisserem.,0bordisquibusdamdi9cordiad 
simultatibua  Intsr  Adrianum  papaaaet  imperatorem 
Fredeficum  (55i),  cumimpe^tor  ab  episcopis  suia 
hominagium  et  sacramentaregalia  exigeret^et  io 
seribendopapci  ooroeosuum  DOiaini^usprepooeret» 
dimidian?.  t.antuoi  et  vb^  eao^meqlvisiietPrepoei-  ,p  cardioaUbusque  ejus  ecclesias  et  civitates  regoisui 


tw  eQim  MoeellvGoloniaai  veoAQuiucupEi  em^^.e^i- 
gavet  habilatjeir  e|ua,  se  In  a^elipratiooe  uteoailiuin 
domua  eam  ezpeodisia  aiebat,,niphilq^aprepoMto 
ai«lblaai.da  subdotaaiguinentatipQis  verba  redde- 
hat  Per  T^  autem  anups^  quit^s  eai^  ec^eaiam 
liberaastaouit^predictiBcoiistittttiQaie  siioimam  ab 
inhebitaate  in  ea  abbas  WiricusaQnuatim  reoepit, 
quam  etiam  priden,,  ooni  prepo^itus  esset,  coutr« 
^uatatesi  pradeceisoria  sui  eam  vendere  voleotis, 
8  jnaroia  redeoierat  Igitur  ^^  euiPyUtdiotum  est,in 
reparalio|ie  dtmus  GoloAi»  esset  oeoupatus»  anni- 


interdic^et  quia  .ooa  vi^ebat  eos,  quales  requirit 
ecclesia»paeis  predicatores  sed.ecclesiarum  preda- 
torea ;  hiis  alii«  molastiis  exasperatus  domous  papa, 
oum  eum  sepe  mooitum  resipiscere  ooUe  videret. 
ezcommuoicatorum  se  eum  minatus  est  Proinde 
procedente  tempore  cumjam  fama  fecret  eum 
Ytaliam  cum  exercitu  intrasse  (5^2)^  et  pUirima 
ejusparte  suas  potestatisubjugata»  quasdam  beati 
Petri  possessionessinejudicio  etratione  occupaase, 
aifsumptatuncdemumoccasipne  apostoUcusmaxi- 
nue  quereias  verbum  in  communi  proposuit,  eum 


VARfiB  LBCnONBS. 
^H mnra  |l%    ^^  ai^io  1^57.  i^fn/^rgiw  ^t40  manuM  com<i. 


nMe)  Boffai*»  Bpptl»  9^  4D^ 

(547)  Imo  quinquaginta ;  cf.  supra  VI.  26. 

(548)  Si  annum  ii55  Wirici  fuisse  primttaiLSlA^ 
tnis,  inde  a  consecratione  ejus  currebat  annus 
quartus. 


r549)  Imo  1  Sept 


Haud  sdo  an  aailok  fUfum  HU|  va^teiiM 


in  Auetario  Aquicinotinoaiite  oculos  haboerit 

(55l)  C|u8B  sequuntur  argumeota  desumptasunt 
exAdiAani  et  Friderici  litteria  qnaB  in   Sigeberti 

^t)  lcmi  aono  i'i58  medio  Predericus  in  haliam 
tenerat 


GSm  AMs  TRUBOn  «^  GONnifUfilO  n.  iM6 

RoaMaameeolesUm  0OB0iikamdi8posoitM»«l<HD-  A  Petri  ooUooaTennt  Plro&kto  adfwkitiiim  ^jQidem, 

McIamaBtetmiTersopOpiilOtymniimDoodecantaate 


Bia  ejus  tam  imperialia  quam  epiritualia  sM 
Tiolenter  Telle  auferre.  Ad  li»ccum  omnes  inconr 
Teniu  turbaiti^dfacto  opus  esset  cogitarenti  tan- 
dem  eo  sententiaprolata  est,  ut  oiimeeqmad«rant 
datft  fideinmsBius  papselararent»  quodunanimiter 
omoos  pco  bonore  et  iibertale  Boman»  eedesfsB 
€0D4rm  imperatorem  etomnesprineipesindeficienti 
anunaQsquead  sanguiniseffiisioneiiistaredeberent. 
Ciak  senlentiSB»  ne  effectum  Imberet»  lautores  partium 
imporatoris  prttdenier  el  segaeiter  obTiaverunldi- 
ss&le»  *  Muki  gmdem  reg^s  eeeUsiam  B^manam 
leeertmU^  et  in  preeeneiarum  Sieulut  —  nam  forie 


tum  iadem  aderat,  qui  eam  ^"  graTiter  afflixit  —  ^  imperpetuum< 


clero,  6tomaibQsrite8ollempniteradimpletis,eum 
deduzeruat ;  adTcrstt  Tcro  eardinales  pattis  retro- 
cedenles  in  castrum  qtioddam  beati  Pelri  se  contu- 
leruatiibiquepeir  dies8eliLmpHtiseonclttsi  perman*- 
seruat.  Indepostmodum  perseaatiNresedQctiextra 
Urbem  seoesseruntyet  duodecimadleqQddasecQla 
aoaest  aQdilum»  in  oaslro  quodam  Gestema  nomine 
eliectum  suQm  inmantaTerunt,el  continao  tnittenles 
nuntios  per  uniTersam  YtaKam,  eptscopis  ne  ad 
eoaseeralioaem  electi  eorum  Teairentdissnaserunt, 
ntlinantes  eis  exooamitiBicalienemeldepositlonem 


atiaftiaiii  iamen  ht^utmedt  Meewritaiibusetjurameer^ 
ti»9eele$iai]^eantraquemquam$$arwuttrit.Verum§i 
merbo  ncviteremrienti  hoe  noxium  adhibendum  e$t 
remediumt  fiat  $peeialiu$  eentra  Siculumf  qui  ptm$ 
mnmbu$  noeuit,  el  /tme  demum  generaUter  eontra 
emtteey  fui  kanceceieeiamdejmmereethumiliare 
votuermnif  ne^st  forie  eentra  i$twn  quiadvoeaiu$et 
defen$ore$t$ceie$ia$no$iHhunemodumarmavenmu$ 
9umadde$lruetionem  eeeie$ictno$trmModis  ommbu$ 
mctteintcs.bceorum  prudenliresponsioneconelQsi 
adTerssspartis  fautoressiluerunt,  consilioque  eadie 
aMteroasBatOtCQmroboreabierQnt.  PostmodQmta- 
ineDhabitaadTeraQs  imperatorem  raaoifesla  coaspi- 
ratioae,domno  papm  saeramento  firmaTerunl,  quod 
si  imperatorem  excomaranicarst^  ejin  honori  et 
Tolontati  usqtte  ad  morlem  contraireol  ipsQmque 
conlra  eummodisomnibus  adjuvarent  Adjecenmt 
preterea  hate,  sacramento  promisso  cimfirmaiites, 
qnod  sil  coaiingeret  domaum  papam  Tiia  decedere, 
nalhifli  se  nisi  de  iiftis  qUi  jiMTerant  in  fulurum 
poatiftcemeligeredebere.  GireuB^positos  insuper 
epiBcoposjttramentocoastrixerant»  ae  aliq«ieieet6» 
Bisi  in  qoem  Sicoii  seela  eonsentiret,  in  coaseera- 
tione  maatisiinpoiierenl.  Aanoipsopredioto  Adriano 
papa  3  Kalendas  Septembris  defundo»  ad  ebgso- 
dnm  ei  saeeeseorem  omoes  ex  more  conTcniunt 
6ed  oum  propter  coasptrationem  adTorssd  partis  et 
imperalori  non  fomitiumelectio  lente  procederet, 
tereia  feredietransaetaadboo  deTenlQmest,  quod 
oardinales  quatuordecim  qui  sacramentoconslricti 
teaebaolar  Rolandum  canceUariamnomiQararunty 
alii  autem  aoTem  naoiero  qoi  exortes  juramenti 
eraalOcloTiaQQmpresbiterQm  eardinaiem,  ad  regi- 
men  ecclesuB  et  ad  pads  et  concordim  uoitatem 
inter  ecolesiam  Dei  el  imperium  reformaadam 
dignom  el  utilem  cogoosceotes,  elegerunt.  Gum 


8.  Anno  Domiai  1160  adhaac  discordiam  sedmi- 
dam  et  TdoBeum  eoelesisB  pasforem  sttbsUlueBdQm 
eom  OBMMs  impmi  ptfooeres  ab  imperatOre  maadali 
Anssel  (85ft),  HearioQs  qnoqoe  Leodieosis  episeo- 
pQsioter  primos  ooo  ohiBnisiadesse  jossQseeiOQi 
com  abbatem  WiricQm  secumproficisci  TcUei,  iile 
aatem  propter  Tiss  perieQlum  recosarel,  et  tameo, 
si  Doo  cirai  00  proflciscerelQr,  iaoi>edieatiflft  apod 
eom  oola  aoeusari  timeret,  oblata  m  soas  prolsctio* 
ois  compeleoti  pecuaia  cnffi  aooproficeret,  aeces- 
silatem  ia  Toluotatem  Tsrteos  io  YtaUam  pl^fe- 
'Ottts  est  GQmqoe  emeoso  graadlet  diflBcili  iliaere 
'  Gremooam  ▼eoissel,  QbitQooOolariaaQii  papa,qQi 
el  yiclor,eral,AimiliaiilaleqQorQmdamdericorQm 
papssadhereotiQih  fMosel  ab  eis  ^os  peoiteatiaD 
e^hibilQ8,iooiaJoriq«amqQisqaamsperarepoleral 
hoooriselgraliloco  esl  habfliu.  BisdiBmqQedericis 
streooQe  elfamiliariler  eausam  ejtisageDlibQS»  pri* 
Tilegia  eodesia  noslrminnoTlilta  pro  Mo  m  aposlo- 
liOQs  sna  aoctorilate  cdQflrmaTil,  dl  ieilpM^di 
qttfoqoid  aoimo  lilMiisBet  fldQeitai  BSagoam  dedil. 
GomqQe  ad  eom  io  TigiUa  p^olhseostes  nAaidiltas 
Teoissel;  posl  dulcia  amios8locQtlOBiSTeil!MiU8Qm 
aanttili  et  nAitrsB  ob  meoMMiam  soiei  oon  qoereoli 
aKro  eODcessil,  et  qI  se  ad  Tesperas  ejue  miolsterio 
preparare  jQsdl.  VideiM  aulem  abbas  Wiricos  io^ 
sperala  sibi  Qltrooiterri,  et  qom  alfi  aot  Tixaut  cam 
labore  soleol  adipi8Ci,qaod89bioSBrebalaracce{nt, 
gratias  egil^  et  ad  Tesperas,  QtJussQS  eral,  ad  nnl- 
oistmQm  apostoHoisereTesttlum  exhibQit.SeqQeoli 
die  com  Transalpini  derkd,  Germani  Tidelicet, 
Francigena  et  Anglici  ac  diyersarnm  qoi  aderanl 
proTindarQm,  a  papaobtiauissent,  ul  d  more  sqo 
missam  celebrare  lioeret;  jussu  apostoHd  chorum 
rexit,  qaia  leni  el  canora  predulds  Tocatilalis  mo- 
dolalioae  omnium  aures  malcebal.Iode  post  aUqool 


aatemaHi electQmsQom  maatoiadQere  festioareoly  ^  dies  rerersQras  adpatrism,  aposMico  qtti  ettm  po- 
QBDdiim  lameo  eo  ioduto,  alH  eos  prereoieotes,  ad  terae  admodum  et  l>ebigne  triiolaTmit,Taledixit,el 
pelilloQem  loliuspopuli  Romaoi,electiooe  uoiTerd  io  fsstiTitate  saocti Jac6bi aposloli prosperoitiaere 
deri,  asseosu  fere  lotius  seoatus,  dectum  suiim  saaiaque  omoibos  quos  secum  abduxeral  in  sua 
manto  mduemnt  et  intronixatum  m  sede  beati     rediit.  hilerim  Henricus  Leodiensis  episcopoa^  (Ittl 

YABLS  UBOnONES. 
«•ear.  ,    . 

NOTJS. 
9M)  PaTiam,  oU  mense  Febr.  Ii60eonfirmalas  esl  papa  Yidor  IV  of.  Boehmer  tidO-ltSll 


w 


BODULn  ABBAHs  s.  TRmxm 


m 


enminiltamsMiimprc^dseieo^eraiyTariarQiniiii-AiaDti  ordinis  aere^erenti»  nonBlne  canea  hane  ei 


peditus  oceasionumtumnltibusin  Ytalia  remansit. 
Anno  autem  reyersionisneedamexpletOyinpenthe- 
coste  Tidelioet  (an.  iiei  Jun,  4),  nuntium  suum  ex 
^Ytalia  ad  eum  direxit,mandans,  utomnioeeasione 
posthabita  ei  euriam  imperatoris,  qu»  Bjsuntii 
futara  erat,  oeeurrere  festinaret.  Animadvertens 
igiturabbatVnricusanimum  postsemittentisepis- 
seopi,  quod  non  obaliud  nisiad  graTandumseeum 
euriB  juberet  interesse,  lieet  neeessariorum  hujos 
Tin  indigeret,  jubentis  tamen  obediens  imperioad 
euriam  venit.  Qu»  cum  Bysuntii  decreta  esset,  in 
deeollatione  sancti  J<^annis  BaptistasLaton»  (554) 


▼iolentiam  yoluisse  inferre.  Reeessit  ille  ;  annonam 
quam  jussus  erat  aeeepit,  eamque  nuntiis  predieti 
abbatis  auferre  Tolentibus  auetoritate  domni  sui 
interdixit.  Quo  eomperto,  abbas  Floreffiensis  epi- 
scopum  iratus  adiit,et  de  iQjuriasilM,utdieebat,ab 
abbate  Wiricoiilataconquestus,  eiim  ad  audientiam 
CToeari  fecit.  Mandatas  ergo  Tenit,  et  ab  episeopo 
soper  predictaabt>ati«  querimonia  interrogatus,8e 
ezcusans  ita  respondit :  Nullam  qutdem  injuriam 
seuinjustitiamabbatihuiefecigsemerecolOfSedbona 
ecelesianoHrcBfUbieunque  lccorumsunitea^uadebeo 
auctoritatelueri  volo.  Cum  ad  Imbc  abbatis  Gelrardus 


habitaest,  ibique  Yictorpapacum  Frederieo  impe-  ^  responderet,  predictie  Tillffi  dedmum  consciis  et 


-ratore  aderat.  BencToientia  igitur  apostolici  et  spi- 
ritualiquadam  familiaritatis  ejus  prerogatiTa,sieut 
et  in  priori  sua  profectione,  humane  admodum  et 
filiaiiter  usus,  enm  gratia  qooque  ejus  et  benedi- 
etione  prospera  ei  imprecantis  cum  suis  onmibus 
incolnmis  est  rcTersus. 

9.  Rodem  anno  cum  post  tanti  et  tam  Uboriosi 

itineris  fatigationem,  requie  sibi  ab  omnibus  eir- 

•cnmquaqueindulta,  reparationi  monasterii  omni- 

•modis  intenderet  ;  eeee,  non  multo  post,  eodem 

seilicet  anno,  pia  misericordis  Dei  Tirtute,  qui  qnos 

diligit  eorripit/  flagellat  autem  omnem  filium  quem. 


testibus  fiiiiseeclesiiB  ab  abbate  Gerardo  se  in  pa- 
etam  snsoepisse,scriptumque  episcopi  iode  sehabere 
abbas  Wirieus  postplurima  negationis  TerbahsBC 
sobintulit :  Si  meis,  inquit,  assertionibus  fides  nan 
aUribuitur^  misso  quoUbet  ftdeli  nuntio  ad  fratres 
mea  ecclesia,  res  quomodoaetasit  subiiliterindagth 
tur,  et  si  quemquam  eorum  hajus  sum  aUestationis 
conseium  repererU^  ea  quce  injuste  affeUat^  juste 
demum  et  liberevmperpetuum possuieat.  Hiisauditis 
episcopasobstupuit,8eu  quod  pro  hojusmodi  eausa, 
eum  se  reslonge  aliter  hat)eret,eumad  audientiam 
cTocari  fecisset,  seu  quod  non  Tera,eumnonessent 


'reeipit,  ab  ipsaqaampeneoalcareintraTeratmortisx  eonfirmanda,  sigtlio  suo  confirmari  consensisset. 


porta  retraetus  est.  Qnod  ubi  tcI  quando  aut 
quomiodo  acciderit,  quiaidTiris  *'*  Tirtutem  imitari 
Tolentibus  profotnmm  nonignoro,paucisexplicabo. 
Transaetis  pridem  aiiquot  eonseerationis  ejus  diebus 
•^565),  cum  adhuc  noTellns '  ecclesiffi  presideret 
•Franco  quidam  de  Dumella,  qui  deoimam  minoris 
:Exele(55e)  ab  eo  tenebat,  unde  ei  postbiennium 
.obsonium  debebat;  ad  eum  Tenit  eoQquerens,  quod 
abbas  Floreffiensis  Gerardus  contra  ordinis  sui 
reTcrentiam  Id  t>ona  sua,  qun  ad  ecelesiam  speeta- 
bant,Tiolenter  ei  iojustitiamfedsset.  Abbasquippe 
i  Gerardus  predict»  Tillffi  (557)  deeimam,  redamante 


Abbas  autem  Wiricus,  ne  majorem  predictoabbati 
graTi  rubore  suffuso  Terecondiam  faoeret,eandem 
deoimam  a  predicto  Fraoeone,  qoiresponsalissuos 
inde  erat,  8  marcis  redimit,  adjecttsque  ad  prioria 
paott  suflsmam  4  solidis,  eam  predieto  abbati  in 
pactum  10  solidorum  dedit.  Hinc  obortis  inter 
enndem  abbatemFloreffiensemetpredietuoiFran- 
conem  graTium  inimicitiarum  simnltatibus,  eam 
«ille,  ut  erat  ferus  animo  et  plenus  dolo,  in  bona 
abbatis  rapinam  faoereeumque  si  posset  moliretnr 
oceidere,  abi>as  sibi  snisque  timens,  dompnum  Wi- 
-ricum  frequenti  et  humtli  preoe  depreoatos  est,  ut 


jsodem  Franoone nulloque fratrum  suorum eonsoioin  D  .sui  timoris  re?eren tia  eum sibi  quoquomodo amieom 


paetum  sex  sohdorum  ei  dederat;  quamque  predict  us 
,abbas  Floreffensis,  quiaspiritualiquadamfamilia- 
ritateapud  Hejnrieum  episcopum  potMis  erat, 
auctoritate  scriptiejns  eonfirmari  sibi  fecerat.  Au- 
dita  ergo  abbas  Wiricus  oontra  predieti  abbatis 
Tiolentiam  querela  fidelis  sui,  perennetatus  est  ad 
eo  si  usquam  de  hiis,  quas  sibi  sublataquerebatur, 
in  judicio  et  potestate  sui  Juris  aliquid  reliquisset  ? 
Gumque  tres  acUiuc  siliginis  modlos  attestatioBe 
iUius  remansisse  audisset,  preeipit  ei,  ut  aeeplos 
eosdem  modios  auetoritate  ejus  apud  se  baberet, 
doneointer  eum  et  abbatem  Floreffiensem  res  j  udieio 
diseuteretor.  Considerabat  enim  apud  se  Tirum 


faeeret.Cui  petenti  Wirious  at>bas  annuens  annorum 
ferequinque  indueiasab  illo  extorsit»  diemquesibi 
utrumque  reconeiliandi  eis  prefixit.  Qusb  cum,  ut 
superius  dictum  est,  ipso  roT^onis  suas  de  curia 
imperatoris  anno  in  die  conTefsionis  saneti  Pauli 
futura  esset  (on.  1163,  /o».  24),  iiluoque  oum 
pauois  suornm  profeetus  fuisset,  in  domoejusdem 
Franeonis  noetehospitiumhabuit.Iotempe8tffiergo 
noeti8silentiosoporatisomnibus,militesquidam,qui 
Gallor  um  oomites  appellabantur ,  Franeonem  eapere 
aut  oeoidere  parati,  eum  armatis  undique  eopiia 
irruuot.Eoqueoumsuiseelerifugaelapso,qiubuadam 
abbaiis  olientibus  captiTatis,ipftum  neeoaiqaiseaset 


*MTiros2* 


VARLE  LBCnONES. 


(544)  I.  e.  Lauduni  ;  ef.  Boehmer  2445  sqq. ;  de 
hoe  oonsilio  Tid.  Ottonem  Morenam.  /  T 

(655)Ad.l^«. 


(556)  Exel. 

(557)  Sanoti  Trudonis. 


U9 


GB9TA  Affi-  TRODON.  -  CONTimJATIO  II. 


250 


in  deztro  armo.  et  qQendam  miKiemmarisealeQm  A 

ejQs  in  dorso  grariter  vQlneraYerQnt.  Miro  aQtem 

iDodo  Dens,  qQi  eQm  penead  mortemQsqQeTQlne- 

rari  permisit,  providens  eeoiesiam  sQam»  Qt  post 

elarait,  edificiiset  possessionibQspereQmnobiliter 

ampliandam,  ejQs  vitam  inter  impiornra  gladios 

servavit.  Nam  oum  aliis  sQonim  oaptis,  aHis  fQga 

sibi  consalentibQs,  ipse  solQsremansisset,  etpene 

semiriTQs  eapnt  ad  postem  qQi  proxiroQs  stabat 

reelinasset,  QDQsarmatorQmperdomQm  in  tenebris 

discQrrentinm  enm  ibi  offendit  jacentem.  Qnem 

eerriee  apprehendens,  ratns  OQm  aliquem  inimioo- 

rum  suoram  esse.qnasiampQtatQrQsei  oapQt,gla- 

dium  vibravit,  postemqQefrnstratovQlnere,  Deosio 

enm  defsndente,  percnssit.  GQmqQO  metQ  mortis  g 

perterritQs,  QltimQm  peneTit»  spiritnm  sub  mann 

peroQtientis  traheret,  nichilqnepre  anxietatespiri» 

tas  interroganti  qnis  esset  respondere  veieret,  ille 

eum  Jam  obisse  estimans  reoessit.  Et  reoepto  pan- 

lalnm  spiritQ,  illis  domQra  inoendere  molientibQs, 

ipse  reptens  manibQs  et  pedibQs,  qna  sibi  tQtiQs 

visom  estjbenefioio  nootis  adjntQs  aQfugitet  immi- 

nentvit»  discrimen  erasit.  Illi  aatem  inoensa  domo 

onnsti  preda  Tiotores  abierant.  Mane  reddito,  con* 

scii  reatas  sni,  abbati  eqaos  sqos  et  famalos  cam 

preda  fere  omni  remisernDt,  et  se  inscienter  in 

eam  deHqQisse,  sero  lioet,  graviter  penitaerant. 

IndeergoafidelibQs  snisadoppidam  Faioh  CTeotus,  G 

et  non  malto  post  ad  monasteriam  exinde  relatQs, 

plerisqBe  medidnfiB  expertis  de  salnte  ejas  despe-   ' 

rantibus,  labore  mediooram  plarimointegre  tandem 

est  sospitati  restitatas.  At  illi  qui  hoo  in  eam  oon- 

miserant  sicat  in  hQjasmodt  deliotorum  satisfa-    . 

otionibusfieri  solet,  ad  genua  postmodamejas  mise- 

ricordiee  venerunt,  et  se  hoo  in  enm  inscios  deli« 

qnisse  pablioflB  oonfessionis  penitentiaet   satisfa- 

cientes,  ejnsindulgentiflB  gratiammerQerQnt.Eodem 

tnno  Brastemiam  vastatar  et  combaritur  cum  aliis 

adjacentibas  viliis  percomitem  Darachiensem  (558). 

10.  Evolatis  dehioc  aliquot  diebus  Hearicus  de- 

eanas,qaiecc]esiam  beatSBMariflB  tenuerat  a  tem- 

poribus  fere  abliatis  Rodalfi,ingrayescentecorporis 

molestia  adextremapervenit.Qui  ababbateWirioo  q 

inaoctas,  donoqaeecclesisd  quodbabebateireddito, 

inmedio  mensisJunii  die  obiit,  etin  medio  chori 

ante  canoellum  predicteB  ecolesisB  looum  sepulturae 

meruit  Gajus  decessu  Alexander  archidjaconus 

eomperto  pro  eadem  ecclesia  supplicat  urus  ad  abba- 

tem  Wiricum  Tenit^et  HeynricumLeodiensemepi- 

seopum  seoum  quoque  Tenire  fecit,  ntqaod  per  se 

minus  poterat  eo  suffragaote  facilius  impetraret. 

Sedeorum  petitionem  abbasWiricusprudenti  res- 

ponaionefrastratasycaasasatiset  caliidaexoasatio- 

nis  occaBione,  ne  id  quodpetebant  effectuidaretar» 


effecit.  AiBrmabatenim  se  dadumjurejarandoeam 
fratram  pret>end8B  deputasse,  sibique  non  licerequod 
multorum  astipulatione  sanxierat  in  irritum  revo- 
care.QuorumTaltuslicethacsuae  peditionis  repulsa 
gravi  ruboresuffudisset,  frequentibus  tamMi  obse- 
quiis  et  plurimo  munere  gratiam  eornm  mercatas, 
tandem  obtinuit,  at  eandem  eoclesiam  sua  utique 
aactoritate  libertarent,  etfratram  prebendee,utde- 
finitum  erat,  liberamperpetuodelegarent.  Quod  ne 
cui  successorum  saorum  infringere  liceret,  sigillo 
auctoritatissasB  ettestihasconfirmayerunt;  et  qua- 
litea  episoopaiia  obsonia  seu  archidyaconalia  jura 
exequidet>eret,sQperordinayerunt  eidem.  Anno  se- 
qnenti,  scilicet  ii6i,  Wiricus  abbas  hanc  obtinuit 
confirmationem  ecoiesiaB  beatas  Mariee  in  oppidoet 
eoclesiflB  de  Mjlen  ab  Alexandro  arohydiacono,  et 
post  duos  annos  ab  episcopo  Leodiensi  Heynrico 
secundo  a  suooessore  Rodulfo,  item  et  a  Viotore 
summo  pontifioe  per  temporis  processnm,  de  qni- 
bus  sant  cartas. 

II.  Eodem  tempore  Prederious  imperator  exer- 
citum  in  Ttaliam  dacturus  (559),  totas  imperii  Ro- 
mani  vires  contraxit,  et  predictum  Henricam  Leo- 
diensemepiscopum  utsesequeretur  jussit  cum  oete- 
ris  regni  proceribus.  Quem  8eoQtus,nonmuitopost 
languore  detentns,  in  Langhobardia  est  defnn- 
otQs(560).  Gujusoorpas  intestinis  ejectis  exortum 
et  Leodii  delatum,  in  ecolesia  beati  Lamberti  cnm 
condigno  est  honore  tumulatum.  Qui  quidem  obiit 
anuo  Domini  1164,  prelationis  dompni  Wirioianno 
0.  Huic  Aiexander  seoandus,  ejusdem  ecclesiaB  ar- 
chidjaconusetmajorprepositus,  consensu  oierico- 
rum  eleotus  suocedit,  yixque  tribus  annis  eidem 
eoclesia  profuit.  Turbato  enim  hiis  diebus  intra 
Ytaliam  regno  et  sacerdotio,  grayes  et  cotidian^ 
pene  tumultus  rei  pubiiceRFredericum  imperatorem 
ut  episeoposregniqaeprooeres  frequentius  manda- 
ret,  cogebant,  quornm  consiiio  quae  agenda  erant 
disponebat(56i),Mediolanensesqaippeconjaratiiine 
facta  adyersus  eum,  civitatem  suam  pridem  ab  eo 
dirutam  reedificabant,  omnesque  pene  YtaiicB  ciri- 
(ates  armisse  opibusque  manientes  ejus  se  potestati 
opponebant.Reynaldas  igitur  Goloniensis  archiepi- 
scopus  et  Alexander  quem  prediximus  Leodiensis 
antistes  cum  eeteris  imperii  proceribus  mandati,in 
Ytaliam  ad  imperatorem  sunt  profecti  (an.  1166, 
Nov.  27).  AbbasautemWiricusabepiscopo  Alexan- 
dro  simul  profiicisci  jussus,  quia  neoessaria  profe- 
otioni  deerant,interim  ut  se  preparet  domi  reman- 
sit,  eumque  in  pascha  ian.  1 167,  Apr.  9.)  —  nam 
ipse  in  adventa  Domini  precesserat—  sequi  delil)e- 
ravit  Hyeme  transacta,  cum  arridenti  sibi  aeris 
temperie  paratii  yiaB  necessariis  discessurus  esseti 
qui  prius  petitione  amicorum  hanc  perfecti^nem 


NOTJB. 


/558)  iEgidium  ;  cf.  Mantel.  p.  80. 

(559)  Mense  Novembri  1163  rridericus  tertia  yice 
inltabam  profectas  erat. 

(560)  6  OcU  1164  Payin  defunctoi  est,  testCiEgi- 


dio  Aaresyall. 

(561)  Mense  Noyembri 
Italiampetierat. 


1166  imperator  iterum 


IIO»fILn  ABBA19»  S;  IWDOrag 


dissuadentium  remaoerenolaerat,ocoam<Hi9  aliaa  A 
proposito  retractus  est.  Fama  enim  Tulgan  te  audierat 
imperatorem^t  suos  adTersis  oasibus  laborareinter 
hostium.gladios  dubie  et  suspensos  vitam  ducere, 
\iam  preterea  volentibus  illuc  proficisci  latronibus 
incursantibus  fore  periculosam,  Ytaiiam  exercitu 
populante  vastatam,  terram  circumquaquebello.in 
cendio,  fame  et  ceterismiseriarum  omnium  gene- 
ribus  nimisafElictam.Quodnecui  indubiumTeoiat, 
nosque,quia  rei  noninterfuimus,  utpotelongo  ter- 
rarum  ab  eis  semoii  spatio,  falsa  referrecredat,  ez 
■criptis  eorum  qui  interfuerunt  vera  nos  dicereco- 
gnoscat.Reynaldus  siquidem  Coloniensisepiscopus, 
egregius  inter  suos  et  quasidDz  totius  Theutonici 
ezercitus»  hanc  Ytali»  vastationem  et  militum  im- 
peratoris  contra  Bomanos  pugnam  atquevictoriam  b 
Coloniensibus  et  Leodiensibus  soripto  intimans,sic 
ait:  InestmabHern  impemsaertjUiMnmivicioriam  vo- 
bi$,uipotespirUualibut  noitriSteommunicaredignum 
duximu8*Egres8i$iqu%dem  longeab  urbe  Ramani  m 
maxima  superbiaante  Tusculmum^uln  nM  eum  iota 
nosira  et  cancellarii  imperatoris  mUitia  eramus  con- 
stiiuti,castrameiatisuntip8o  sanctodiepenthecostes 
(Mai.  28).  Sequenii  die  (Mai.  29)  hoc  est  2.  feria, 
domt.  18  Maguntinus  et  cancellarim  imperatoris  (562) 
cum  sua  miUtia  adventabantei  BrabanOnisMmque 
ipsis  prope  Bomanorum  exerciium  ienloria  figers 
iempianiibus^illisubilosuis  agmintim$fOrdinaU8,sU' 
per  eos  bene  cum  40  miUbus  eledorum  ex  urbe  pu* 
gnatorumtmieruni.  Interim  iotamUitia  nosira  ad' 


volavii  undiquef  iemtaque  foriiiudine  rupH  ei  viett 
sunt  in  campo  Romaniper  divinum  auxtlttim,  ei  fu~ 
gatia  Tusculano  usque  ad  Romam^  ui  occisorum 
numerus  super  novem  mt(M,  cafdivorum  auiem  nt^ 
mertis  circa  quinquemilia  estimaiu$8it*  Quoi  tenUh' 
ria,  loriecBy  arma  alia,  equos^  mulos,  asinos,  pecu-^ 
niam  et  vestimentaibi  perdiderintf  nullusenumerare 
snffieerei.  Nuncigiiur  cum  inesUmabUiexerciiu  t»- 
ctorice  in  Deinomine  anie  portas  Urhit  hospiiamur, 
totamRomanorumterram  igniferroqueva^amie8{ti%9, 
HaBC  de  scriptis  eorum  qui  gestis  interfueruot  hoic 
nostras  narrationi  insereredignumduiimusy  utad 
oredulitatem  eorum  qusssnpenusrelata  suntleoto- 
ris  animumfacilius  impelkremus. 

12.  Annoigitur Domini  i  167  Alezandro  Leodiensi 
episcopodefuno(o«  suooeditei  Rodulfusin  episcopa- 
tu,  anno  prelationis  domni  Wiriei  abbatis  i2.Certi8 
itaque  gestarum  rerum  nuntiis  ab  Ytalia  ad  nos 
usquereversisjabbas  Wirious  assertiooi  eorumnoa 
imvedulusytum  itineris  difficuUate  tum  mortalitatis 
qu»  ciroumquaque  in  ezercitu  seviebat  timore  pw* 
territus,  a  profectionis  proposito  est  revocatu8.NoQ 
mulfto  post  enim  post  palratam  viotoriam  Rejnaldus 
Cok>niensisarchiepisoopus,prinoepsetsignif^totius 
nostrsB  partis  ezeroitus,  ab  eadem  mortaliUte  pre- 
ventus  in  Langobardia  obiit.  Alezanderquoque  Le- 
odiensis  episcopus,  qui  oum  eo  aderat*41dus  Au- 
gusti  (564)  ibidem  vitam  finivitEztinotisque  princi- 
pibuset  primoribmpoputi,  vulgares  reliquos  absque 
numero  et  differentia  luas  impla  seviens  eztinzit 


INCIPIT  LIBER  OUARTtS 


49S 


i.  Anno  Domini  li69,annoprelatioms  Wirici  14.  G 
qualemcumque  pecuniam,  quam  honesto  parcitatis 
modo  ad  Ytaiici  itineriBprofeotionem  ezpendendam 
collegerat,  in  melioris  ac  nobilioris  ezpens»  moni- 
mentum,  Deo  sic  etsanctoTrudone  patrono  suo  an- 
nuente,  ezpendere  intendil.  Destructa  *^^  ergo  ca- 
pella»  quam  ezusto  ante  aliquot  annos  monasterib 
super  sepulchra  sanctorum  Trudonis  et  Eucberii 
construzeraty  novi  operisf undameata  positurus  ter-  D 
ram  altius  fodi  precepit.  Gumque  ad  levam  chori 
partem,  ad  meridianam  videlicet  plagam,  jocundo 
omnium  qui  aderaot  labore  terra  modice  effossa 
fuisset,  repente  sarcophagum  secus  ipsum  ostii  in- 
troitum  fodientes  invenerunt,  quem  ez  adverso  ve- 
niens  murus  capell»  adherens  cooperiebat.  Fama 
autem  vetus  apud  noserat,  quod  sanctus  Ubertus 


martyr  ibi  humatus  jaoet.  Aperto  ergo  saroophago» 
ossa  martjris  ioventa  sunt.  Ne  autem  de  ejus  mar- 
Trioautloco  sepulturaB  dubitaremus,  estimationem. 
nostram  rei  eventus  affirmavit»  quod  sanguis  ejot 
conglobatus  ibidem  in  sarcof^ago  inventusest.  Caro 
prorsus  tota  cum  ossibus  fere  omnibus,  exoeptit 
paucis  de  majoribus,  in  cineres  absumptaerat,  de 
capite  vero  nichil  preter  cerebrum  inveutum  est. 
GoUecto  igitur  sancto  pulvere  et  in  paUa  munda  cum 
ossibus  reverenter  reconditOjSignis  pulsantibus  no- 
bisque  Deumet  ejus  martiremin  voce  jubilationis 
collaudantibus,populus  admiratione  subitaezcitus 
occurrit»  et  inlaudem  Dei  ejusque  sancti  devotus  et 
ipse  subitoerupit.  Sumptis  ergo  de  ossibus  ejus  et 
sacro  cinere  necessariis  reliquiis,  reliqua  onmia  in 
scriniolo  ad  hoo  opua  preparato  oum  re  verentia  suol 


^  tertie  partis  addii  i\ 


YABL£  LECnONCS. 
^M    destruota  — jacet  es  cod.  ffeneohen. 
f(OtJ&. 


(562)  Qiristianat. 

(663)  Qtiam  nmltinfa^diJErerantiiiddsclribeiidahao 
vietoria  auctores  vide  apud  Muratorium  in  Annatib. 


ad  a.  1167. 
(564)  Secundum  JSgidiom  t.  Idna  Aug. 


«53 


GESTA  ABB,  TBUPW-  —  .W8»  ly-^GDNTINUATIOn. 


254 


rc|>06ita«  Fodiwtesautemmdei^teraiopartemtquia 
ita  futuri  operis  ordo  poscebat,  iu  angulo  cujutdam 
murelliioYjBneruDtossa  duorum,uoius  quidem  ma- 
jora  alteriqs  Tero  miuora.  Sed  nefortede  hiis  qui- 
namfuerint  ambigeremuii^obertum  ducem  Hasba- 
ni»»  quibeatum  Eucherium  aKarolorelegatumbe* 
nigod  admodumethumanesuscepitet  fovit.ibidem 
eomaxoresuasepultumseniorum  notlrorum  attes- 
tatlonedidicimus  (565).Indeergo  translata>in  scrjnio 
quodam  reverenter  sunt  recondita.  Ante  capella 
autem  introitumfodientescum  venissentyinvenerunt 
ibis  arcophagumoujusdamnobis  quidem  ignoti.se- 
eundom  estimationem  vero  nostram  magni  apud 
Deum  meriti  et  in  vita  etiam  gloriosi,utpote  utqui 
in  tam  •olempni  loco  tam  re? erenti  traditus  fuerit 
tepulturv.  Fuerunt  tameo  qui  eum  beati  Liberti 
martjris  .socium  af8rmarent  et  cum  eo  palmam 
martirii  adeptum,hoc  antumantesioditio  saoguinis 
pluriw,  quem  in  sarcophago  conglobatum  iavene- 
ruot  Cugus  ossa,  sicut  et  ceterorum  quos  predixi- 
Qius,  revarenter  traoslata,  inlocello  aliosunt  traot- 
pQsita. 

2.  Retro  ^*^  vero  altare  ipsius  capellffi  spissa  ad- 
modum  et  firmioperiscementocompacta  vola  erat, 
in  qua  sanctois  Trudonem  et  Eucherium  contineri 
volgaris  opinio  ferebat.  Hanc  eorum  opinionem  et 
•eniorum  preterea  nostrorumassertionem  rei  even- 
tof  fefellit,  qia  dicebant  et  in  scriptis  etiam  reii- 
qneraot,  eos  in  criptaduplici  volacooperta  haberi. 
Sed  voIa  quidem  inventa  est  et  in  ea  sanctorum 
corpora»  cript»  vero  nuila  inveniri  vestigia  potue- 
rQnt.Aperto  ergo  a  posteriori  parte  ipsius  vol»  mo- 
dioo  foramine,  ioTenimus  sarcofagum,  et  in  eo  in 
siogulis  scriniolis  corpora  singulorum^adhibitisque 
iuiDinaribus  et  inspectis  diligeoter  locellis  — »  nox 
enim  erat  —  pre  magnitudine  leticim  ;  abbate  au- 
ctore^io  vocemconfessionis  etlaudisomnessubito 
erupimusy  concinentes  vocibus  altisonis  Te  Deum 
laudamus.  Proinde  in  honorem  ipsius  gloriosi  patro- 
Di  nostri  de  eo  ipso  matutini  soUempnitersuntde- 
eaotati.  Mane  facto  signis  concrepantibus,  cognito 
qoidaecidissetypopulus  omnisaccurrit,  et  exaltanti- 
Ims  aopmis  possibilitatissusquisquemunusculum 
ofiereoB,  quem  erga patronuin  suum  affectum habe- 
retdevotusoslendit.  Indecum  de  transferendis  san- 
elorom  corporibussermoinpopuloagitaricepisset, 
quid  faceret,  quo  se  verteret»  abbas  Wiricus,  ali- 
qnamdiu  hesit  anceps.Non  enim  intentio  ei  fuerat, 
Qt  eos  8ub  terra  quereret  aut  inventos  forte  trans» 
ferret,  sed  utlocumsepulchri  eorum»  ut  tantospa- 
tres  decebatf  venusti  operis  novitate  decorabilem 
redderei.  Hincunanimiomniumsuorumvoluntate 
hoc  decreto»  ut  transferentur,  Rodulfum  episco- 


A  pum»quituocpostAlexandrum  sacundumLeodien- 
sibus  presidebat,  adiit,  eumque  et  sapientiores  et 
primos  ecclesiffi  ejusdem,quidsibi  superhoc  nego- 
tioagendum  esset,  coosulit.Qui  audita  tam  jocun- 
da  insperatffi  rei  reiatione,  immenso  omnes  gestie- 
runt  gaudio,  laudantes  Deura,  quod  temporibus 
eorum  talium  et  tantorum  patrum  fieri  ab  eo  pre- 
destinata  esset  translatio. 

8.  Anno  *^^  erga  inc.  Dom,  1169»  imperii  Fride- 
rici  primi  anoo  16  (566),  ordinationis  autem  domni 
Wirici  abbatis  anno  14,  episcopatus  vero  Rodulfi 
Leodiensis  episcopi  3,  ipso  die  translationis  eorum 
facta  est  sollempniter  corporum  eorumdem  sancto- 
rum  elevatio,  et  translata  sunt  secuudo.  Affuerunt 
eadiecum  episcopomajorecclesieB  prepositusidem- 

^  que  archidjaconus  Hejnricus,  Bruno  et  Rodulfus 
archidiaconi,  abbates  et  comites  et  secularium  di- 
gnitatum  potentes  quampluriroi,  populi  preterea 
utriusque  sexus  multitudo  innumerabilis.Episcopus 
ipse  sacerdotalibusindutusornamentis,  clericisque 
qui  letaniam  psaliebant  eum preeuntibus,  cum  san- 
ctorum  ministrorum  ordine  ad  locum  reverenter 
accesit,  et  cum  magna  cordis  contritione  et  animi 
spirituali  exultationo  eorum  corpora  elevavit,  quae 
ad  spectandum  populoin  medio  monasterii  prolata, 
in  scrinioauro  argentoqueinsigniterfabricatosunt 
recondita.Quo  facto,  abbate  ipso  chorum  regente, 
soUempniter  de  eisdem  sanctis  inchoata  est  missa, 
at  ab  episcopo  decenter  decantata.  Post  canonem 
autem  sollempni  decreto  instituit,  ut  dies  transla- 

r  tionis  eorum  denuofestivaexultationeab  omnibus 
hunc  locum  incolentibus  celebris  ageretur.Proces- 
sio,  qu»  ea  die  propter  multitudinem  populi.  qui 
confiuxerat  ut  moris  est,  agi  nonpotuit.  in  die£aL 
Septemp.  sollempniprecedentej^junioacta  est,  to- 
tusque  civitatis  ambitus  hac  sanctorum  corporum 
circuitione  conciusus  est,  propter  imminentem  pla- 
gamignis.quieo  annoexustiscircumquaque  domi- 
bus,civitates  et  vicos  graviincendioplurimumvas- 
taverat.  Sumptis  ergo  aliquibus  de  sacro  eorum 
corpore  reliquiis  ad^'*  salutem  et  perpetuamnostri 
munitionem,novo  pallio  in  voluti,in  singulis  scrinio* 

D  lis  ferro  diligenter  obfirmatis  reconditi  sunt.  Illa 
vero  in  quibus  primo  jacuerant,  quia  prevetustate 
et  terr»  humoreomnimodis  oooputruerant,  in  sar- 
cofago  quoantereposita,  debita  sacro  eorum  cineri 
reverentia  hooorantur. 

4.  Gumque  ^'^adhuc  necdum  consumamtoopere 
inquo  locandierant  ^*^inscrinio,utprelibatumest, 
positi  in  medio  monasterii  starent,  et  multi  longe 
lateque  ad  adorandum  eos  venirent,  miles  quidam 
penitens  de  partibusNormanni8B,ferrobrachiumli« 
gatus,  audita  eorum  fama  adnosdivertit,  eteorum 


VJMM   LECnONES. 

♦«  retro  —  translatio  et  cod.  Eenschen.    *••  eodem  addii  eorrector  ;  e$  hoc  captd  ded&  Htfnscher, 
«»  od  ^  m«»kioDem  dmini  H.    *^  hoeetiam  capui  apud  ff.    ^^  ioe  eranl  denmi  S. 


kODULFI  AfiBAns  S.TRUDONIS 


255 

intereessjonem***  lacrimosissuspiriis  sedulus  ora-  A 
tor  fideliter  expetiTit.  Nec  fidei  suae  petitione  fru- 
stratus  est.  Sanctorum  enim  apud  Omnipotentem 
efficaz  potentiafideiiter  petentisy  eaquibus  astrictus 
erathoc  modo  dissoivit  ferri  ligamina.3Kal.  Octo- 
bris  dominicus  dies,  quo  omnibus  exoccupatis  po- 
pulus  ad  ecclesiam  venire  solet,  ex  more  festivus 
illuxerat,  etobmemoriamdedicationisecclesiaeno- 
stree,  qnfe  sequenti  die  futura  erat,  major  solito 
plebis  turba  confluxerat.  Sacerdote  interim  infra 
canonem  altariassistante,et  populotacitareyeren- 
tia  circumstante,  ille  antesanctorumcorpora  stra- 
tus,  solus  clamosis  singultibus,  ut  mox  patuit,  aures 
majestatisinquietabat,  eamque^ut  sanctorum  meri- 
tissui  misereretur,  intentis  precibus  exorabat,cum 
subito  velut  in  extasi  raptus  videret  quasi  venustae  B 
form8Bclericum,canitiespendidum,multofulgidum 
lumine,  ecancello  progredientemetadlocum  usque 
ubi  scrinium  stabat  tendentem.  At  ubi  appropin- 
quare  ei  cepit,  virga  quam  manu  gestabat  ferrum 
quod  brachium  illius  ambiebat  percussit ;  sta  timque 
in  duaspartesdivisumin  terraantepedesejusceci- 
dit,  sic  autem  ferientis  ictus  insonuit,  ut  omnium 
qui  in  choro  sedebant  auressonus  idem  perculerit. 
Liberatushomo  etin  hoc  miraculo  veniam  peccati 
sui  se  adeptum  ratus,  Deumet  sanctos  ejusleto  cia- 
more  benedixit,  et  congregatsB  multitudini  in  eo 
quodsibi  acciderat  festivamdiem  egregie  leliorem 
reddidit,  nobisque  subito  inchoantibus  ymnum  Te 
Deum  laudamus,  clangor  pariter  concrepuit  campa- 
narum,etinlaudemDei  etsanctorum  ejus  insonuit  q 
una  vox  omnium. 

5.  Igitur  cum  abbas  Wiricus  opus  ^**  ceptum 
festinato  consummari  vellet,  et  ad  id  peragendum 
operarios  jugiter  urgeret,  tandem  expleto  triennio 
etamplius  Deoauspice  totumpro  voto  consumma- 
vit.  Quod  licet  magnolaboremagnisquesumptibus 
perfectum  fuisse  comprobetur,  attestatione  tamen 
incolarum  et  ab  exteris  etiam  terris  venientium  de 
pari  lapidum  stuctura  nuilum  usquam  simile  re- 
peritur  .Tantum  ei  decoris  contulit  studium  industrii 
artificis,  ut  omnibus  in  terrra  nostra,  licet  operosa 
varietatesplendidissimis^emineatpalatiis.Distinctis 
enim  lapidumdecenter  ordinibus,nuncalbosnunc 
nigros  vicissim  operi  convenienter  inseruit,  tatam- 
que  capellflB  fabricam  tabulato  opere  distinctam  «x 
columpnis  nigriset  vivariis  cumbasibus  benepolitis 
et  capitellis  mira  varietate  sculptis  intus  et  foris 
egregie  vetustavit,  perpetuamque  apud  mortales 
memoriam  auctori  fabricae  operis  puchritudine  de- 
dit.  Yolam  preterea  quae  altare  tegeret  quatuor 
'sustentatam  columpnis  arcuato  opere  ezstruxit,  in 
qua  quantum  licuit  abbas  Wiricus  vitam  sancti 
patroni  sui  depmgi  fecit.  Fronti  vero  ipsius  vola 
majestatis  efflgiemez  albolapide  sculptam  indidit, 
oom  geminii.  angelonini  singulonim  imaginibus» 


256 


***  intercessione  i\ 
racondidit  apud  Sensch 


mutuis  vultibus  seinvieem  intuentibus.  Yerum  an- 
teriorem  capellae  partem  a  cetero  opere  eminen- 
tiorem  faciens,  interius  eam  in  directum  ex  politis 
tabnlis  et  columpnis,  vivariis  atquecapitellismiri- 
fice  sculptis  omavit,  exteriusveroundecim  magnit 
imaginibus  ez  albo  lapide  mirabili  ordidatione 
dispositis  eam  decoravit.In  medio^^  autem  operis 
majestatis  efflgiem  collocans,  ad  dezteram  ejus 
sanctis  Trudonis,  ad  levam  vero  beati  Eucherii 
jmaginem  statuit,  quasi  genua  ipsicurvante8,eam- 
que  captibus  eorum  singulas  coronas  inponentem, 
manibuseorum  suppliciter  protensis  adorantes, 
Supra  quos,  id  est  citra  ipsam  majestatis  ymagi- 
nem,  gemelios  angelosobliquejacentes  collocavit, 
singula  thuribula  in  manibus  tenentes  et  intenta 
oculorum  acie  ipsam  ymaginem  inspicientes.  A 
dexlris  autem  beati  prothomartiris  Stephani,  spe- 
cialishujus  domus  post  Deum  provisoris,  et  l>eati 
Quintinimartiris  jmagines  statuit,  a  sinistrisvero 
beati  Remigii  Remorum  archiepiscopi  et  ipsius 
abbatis,  breviculum  in  manu  tenentis :  Domine^di' 
lexi  decoremdotnus  tuoB.  Quatuornichilominus  alias 
ymagines  longioridelapidesculptasoperi  ipsiinse- 
ruit,  a  dezteris  videlicet  David  et  Moysem,  a  si- 
nistris  Salomonem  et  Ysayam,  singula  brevia 
sanctorum  meritistestimoniumperhibentia  in  ma- 
nibus  habentes,  et  eztenso  ad  eos  indice  intente  in 
eos  respicientes. 

6.  Consummato  itaquehocopere,  frontemserinii 
auro  argentoque  splendidi,  in  quosancti,utdictum 
est,erant  reconditi,insigniopere  reparavit,  sculpta 
in  ea  majestatis  ymagine  cum  geminis  sanctorum 
ymaginibus  mirifice  deauratis.  Hane  autem  ab 
abbateGuntranno  auro  nobiliterinsignatam  abbai 
Adelardus  secundus  ejus  successor  jam  *  dudum 
distrazerat  in  redemptionem  prediorum,  quc eccle- 
siflB  piurima  acquisierat.  Indicto  ^"  itaque  tam  fra- 
tribusquam  popuio  celebri  jejunio,eoscircacivita- 
tem  sollempni  processione  ferri  fecit,  et  post  missa- 
rum  sollempnia  de  eis  rite  celebrata,  post  altare 
capellflB  volainclusos  ad  perpetuum  nostrimunimen 
eos  recondidit. 

7.  Ante  aliquot  dies  quam  hoe  opus  capellsB  in- 
choaretur,  cancello  ^*",  quod  ardente  monasterio 
ignisuperfuerat,vetustateetincendiiconfiagratione 
corrupto,  per  mediam  hac  illaque  volam  pluebat, 
fissurisque  crescentibus,  ne  eadem  vola  repentino 
casu  subtus  stantes  interimeret,  non  parvus  apud 
omnesmetus  erat.  Sed  industria  Arnulfi  custodis, 
eui  id  offlciiab  abbateinjunctumerat,eoque  virili- 
ter  in  id  ipsum  se  accingente,  vole  ruinam  minanti 
accelerato  opere,  sed  non  sine  magnis  sumptibus, 
facile  subvenit.  Nam  comparata  grandi  et  firma 
materia,  tectum  partim  lapidibus  partim  plumbo 
tegens  voiam  deposuit,  et  canceiom  non  lapidao» 
ul,  ante,  sed  ligneo  opere  decenter  celavit 

YARliE  LECnONES. 
«ti  capelle^uMii  corr.  «*>*  medio  —  respicientet  apud  Hm$eh.    ^^  Indioto  — 

A««  .^21*^.A • •       •  •  •  ■    ■•- 


^**  icilicet  iuperiori  choro  In  margine  addii  corr. 


M 


OBSTA  ABB.  TRODON.  r-  MB«  iX.  --  GONTmUATlOlll. 


8.  Prooedeate  debmc  tempore  idem  cqsU»  se- 
dibiisetformis  coagruentibQs  cboramoobilileror- 
naTit,  monaaterium  cemeato  plasmavit,  totamque 
ipsiusnaTim  a  caaceUo  usque  ad  arcum  ioferiorem 
celaTit,  payimeatumpretereaantecapellameaacto 
mmTmdonis  et  Eucherii  peae  usquead  sepulcbrum 
abbatis  Polcardi  polito  lapide,opere  deceati,stravit. 
Yenim  nec  abbas  Wihcus  tunc  quidem  a  labore 
cessabaiy  sed  vetera  qu»  reparari  poterant,  ut  sic 
dictnm  sit,  aut  resarciebat  aut  nova  pro  veteribus 
firmiori  et  oobiliori  opere  construebat 

9.  De  trabibus  igiturqu»  in  eanoello  jacuerant, 
qQ«qne  pre  vetostate  etparvitate  sui  in  idem  opus 
rsponi  non  potuerant,  domum  in  qua  fratres  lava- 
rentor«  balnearentur,  secus  pomeriumnostrum  edi- 
ficavit»  solario  etiam  et  necessariis  cameris  ornavit, 
lapidea  insaper  tectura  cooperuit  Hiisdem  tempo- 
ribus,  tam  ejus  studio  quam  industria  custodis 
▲molfi,  soUicite  et  fideliter  pro  decore  omatus 
ecclesifiB  desudantis,  in  vario  ornatu  ampliata  est 
ecdesia  nostra,  tapetibusvidelicet  et  palliis»  cappis 
ftoicis  et  pbilacieriis,  crucibus  et  alio  omatus 
varii  genere,  nt  merito  illud  psaimographi  utris- 
qoe  possit  captari :  Damme,  dilexi  deeorem  domu$ 
hue. 

10.  Interim  dormitorium  fratrum»  camminata 
sbtMttis  etmedia  intra  utramque  domus,  quABnunc 
refectorium  dicitur,  stramine  omnia  cooperta,  ani- 
mum  ejus  vebementer  augebant,  et  ut  se  in  nobi- 
liorem  decoris  statum  innovando  mutareni,  die 
Dociuqae  pia  sollicitudine  perurgebant.  Yolebat 
quidem  omnia  corrigere,  sed  pre  angustia  ei  te- 
Dtiiiate  census  diffldere  cepia  posse  coafirmare^ 
adens  procul  dubio  insipienti»  asscnbeadum,  si 
qoid  ulira  vires  visus  fuisset  velle  coDari.Prequenii 
vero  snorum  boriatuanimabaiurtDe  diffiderei,neve 
qood  necessitas  ei  pateraa  soliicitudo  ezigebat, 
metn  aliqoorum  sumpinum  omitierei.  Dicebaat 
etiam  eum  aoa  debere  diffldere  de  Dei  ei  patrooi 
ftoi  adjuiorio»  vero  privatum  esse  aiiquaDdoanimi 
nddesiderio^quisquis  ia  equiiate  ambuiaas  cum 
boD«  operaiioaissiudiofideiiter  coafisus  fuisset  ia 
DoiBino.  Volens  ergo  vincitur,  ei  passibiliiatis  sua 
eoQscins  intendii  toius  ad  quod  animabaiur,  deje- 
etaqoe  aon  muitopostarundioeadormitorii  teciura, 
ad  reparationem  ejus  ardenti  animo  se  accinxit. 
Nec  difftdeas  patroaum  suum  sibi  cooperationis 
beaeficium  prestituium  fore,  totam  spei  su»  in  eo 
figens  anchoram,  adnurandam  ingeiis  siructuram 
tibricae  viriiiteras^ssusesiconsummare.Rogatua 
nactiisTrudo,  ni  semper,  indefesso  laboraiori  suo 
teexibait,  et  quod  ille  pii  a£fectusstudioiQcboavit, 
^  nsque  in  perfecti  operis  consummaiionem  felici 
«lecesBa  perduzii.  Trabes  igitur  prediciee  domus, 
grandes  quidemsed  breves,  el  viz  oiedium  utriusque 
■Qri  spadum  attingenies,  iigueis  columpnis  in 
aedio  dormitorii  posiiissusteotal^aniur,  iaqueaha 
Hfo,  otpote  de  fragili  ligQO,  valde  erani  iiebiiia  ei 
Yetostaie  jam  pndrida,  ei  ad  tam  ingentis  editicii 


A  pondos  prorsus  inutiiia.  Quee  onmia,  qnia  niclul  ez 
hiis  novo  operi  pre  vilitatd  sui  poteraat  iaseri,  de- 
posuit,  et  nov»  fabricee  materiam  ceieri  industrii 
ariificis  studio  erectam,  propter  fratres,  qui  hac 
iiiacque  per  aoguios  ciausiri  quasi  dispersi  dormie- 
baat  festiaato  cooperiri  fecit.  Czteriorem  vero  dor- 
mitorii  murum  aovo  iapidum  opere  ezaitatum  iu* 
ieriori  adequaas,  ires  ia  eo  feaesiras  deceotes 
staiuit.  Toium  ergo  dormitorii  edificium  Deo  aa- 
auenie  mira  spectabiiis  operis  celeritate  perfecit, 
quod  eiiam  propter  lapidam  aativam  iaiemperaa- 
tiam,  quiaiuhjemeprefrigoreiia  estate  precalore 
fratribusiacommodo  erat,  aano  postero  industria 

f.  ^us  ceiaium  est,  ui  leni  temperamento  frigus  in 
hyeme  ei  caioremin  estate  munirei  quiesceniibus 
ineodem  domo. 

II.  Hoo  modoergodormitorio  profecto,  domum 
quoque  prozime  siantern  reparare  inteadit.  U«c 
enim,  tecto  suo  inpreceps  pendente,aisi  sibicitius 
subveaireiur,ruiDam  dam  puosam  minabaiur.GuJus 
parietes  muro  dormiiorii  altitudiaeadequaas,  ira- 
i>esquealiasdejicieas,aiiamautem,quia  curtee  aiaiis 
eraai,  operi  coaciueater  .adaptaas,  aovam  supra 
materiam  ereziitotamquedomum  sicui  et  dormito- 
riumiasigaiet  eaiiaeati  ez  iapidibus  teciura  aobili- 
ter  cooperuii.  Pavimeatum  preterea  receati  ez 
argilla  deceater  siravit,  et  parietibus  cemeato  i>eae 
piasmaiis,  pulcherrimas  viireas  fenestras  ei  sedes 
comedeniibus  habiies  in  eo  iocavit.  Yeousti  quoque 

^  operisceiaiuradomumegregieconsummatamador- 
navit,ei  refectorium,  sicut  cum  fundaretur  disposi- 
tumeraiyUi  esset,  ammodo  instituii.  Goquinam 
vero,quiaabeademdomoniausal>erat,  ubi  osiium 
claustri  iunc  erat,  ubi  coquina  esset,  ordiaavit,  ei 
compeieatialteraatioae,ut  ibicoquiaa  steterai,ibi 
dausiri  iatroitum  fieri  desigaavii. 

12«  Daabu8igiturdomibus,dormitorio  sciliceiei 
refeciiorio,  mirifico  opereet  magaosumptu  perfe- 
ciis^  restabai  aichilominus  tercia  domus,  tanto  ad 
edificandum  difficiiior  quaaio  insignis  decoris  sui 
prerogativaceterisfuturaerai  nobilior.Eo  quippe 
in  loco,ubirefectorium  pridem  fuerat,  etubi  ho- 
spites  refici  coQsueveraat  cameram  pulcherrimam 
ezstruzit,  in  qua  prepositus  ecclesi»  cum  suis  pia* 

D  citaret,  et  qufle  in  usus  fratrum  expendeada  eraai 
recoaderet.  Superiusautem  emiaeniioris  domus,ia 
qua  ipse  moraretur  ei  quiesceret,  fuadamenia  je- 
cii,  ei  ia  id  operis  tota  aaimum  defigeas  iateaiioae» 
domom  ipsam  mirifici  operis  iasigaivit  decore.Ez- 
siractis  eaimia  eafeuestrismaguis  ei  aureBcapaci- 
bus,  quflBstaniisindomoprospeciumiongedirige- 
rent,  ei  totam  mediae  fere  civitaiis  plaDiciem  ocu- 
lis  iQtueatium  offereat,  totamque  iageuiosa  iadu- 
:  strii  operarii  arte  mirifice  coasummlitaoi,  fumaria 
atque  aquednctu  per  mediamcamerem  fluenieagre*^ 
gie  nobiiitavit.Antecujus  introitum,  dimissoquasi 
deambulatorii  vice  modico  locispaiio»  aliam  nicliil* 
hominus  cameram  ei  contigi.am  construzit,  in 
qaam  meas«  snes  snpeUeciilemrecondereniyatque 


ff» 


Mbom  AtfiAftd  9.  lifiVMiNtd 


!pBv 


iti  eap08ft|irautltuftt  lantrfA^aattBSieefndatt  sedeHtnt.  i^atiteai  ejus  9,  defiHKlfd  I.  KA  Atflfoefi  (997)  Ste- 


SecuB  quam  edificavit,  aliam  domomtaeaDtem,  et 
dehincpeDes  muram  manicttahamcameram  pti" 
Tatiorem,  abbatibas  etreligiosishospitibu9adoom'> 
manendum  satis  habilem.  Subtus  aatem  exaltatis 
primum  iamuro  trabibus,  ezcelleatiori  quam  ante 
fuerat  operecaminatamsuamreparavit,  etmirifice 
celatam,  cemento  quoque  dealbatam,  fetiestris  vi- 
treis  et  sedibus  tant»  domui  congruis,  aeeesssriis 
insuper  camens  decenter  adornairft.  Murom  quo* 
que  domos  ejusdem,  utroque  ex  latere  notoofyere 
exaltatum,  parietibas  predictarum  domoruth  ade^ 
quavit.  Mirabili  autem  ordineparis  betfe  sibi  con- 
tenientis  equalitatis  tres  domos,  ac  sdtmaesset, 
nnius  pari  et  non  dissimilis  tecturtt  genere  eoope» 


phano  ttete&si  episcopo,  Theoderieus  ^  ejasdem 
ecdesi»  primicerios  ejtts  sedi  stibfogati^  episcO^ 
pas.  Qui  Nooasejusdem  mensis  adaosVenieti9,tit 
morepriooipum  terrtt  ooviterelectusdomhilusl^a 
sua,  quflB  apnd  Mb  iunt,  pro  libitu  suo  dispotkirM, 
et  seiret  queBet  quaatahie  sanotus  protomartir  ha- 
beret,  quorumdamoptdaaorum  noBtror^m  ammos 
to  jura  sua  plus  equo  eoatra  ^e  oHbadlt  erM^.  ft 
igitur  abba;tis  Wirici  qucA^ocfia^pal^attts,  phtih 
fori  atrio  ecolesitt  beatflb  Mnrie^  d^Miigtii,  ^pM^it 
soliKefos  in}aste  et  VioI«s«er  pioi^id^dMt,  'eeiEJie^» 
restitillt,  et  tafe  qtiid  h^u^ticiieiielbls  d^<34^Ve- 
ret,  terD^iaos  soos  a  nostris,  "p^ito  ft  m«diof»ri 
evidenti  signo,  recta  Hoea  discrevit.  <}tithqiifc  ftkL' 


ruit.  Cum  igitur  talia  et  tam  predara  et  omniam  B  ries  ad  trostratesinissisiiuntli8<0ieh!ilprofieeret,ad 


ammitione  merito  dignissimafaceret,  tton  ex  ha 
bundantia  aliqua,quie  sibiafflaeret,  taatafaciebai 
sed  ut vir  prudens  et  providus,  decentis  parsimoni» 
modo,ne  necessariarumperumegeret^defectassuos 
supplebat.  Majus  autemadjutorium  quod  hal>etmt 
erant  obiationes  hdeiium,  qti»  de  «ecclesia  beatm 
Marifis  veniebant,  quam  ipse  summo  stadio,aUabo- 
raatibus  in  id  ipsum  quibusdam  siln  famiiiaHlms, 
jam  dudum  acquisierat. 

i3.  Deipsis  vero  eiemosinis  treslibras  delegavit 
fratribus,  distribuendasrefeotioni  eorum  indivode^ 
cim  tantorumdem  sanctorumfestivitatilnis^qaas  hic 
iubtemotare  nonincongruum  judicavinms.quaB  pri^ 
dem  a  priscis  anteeessorom  suorom  temporibus 


oppidum  profisetus,  apod  aos  aliquot  diescommo' 
ratQ!S  est,  ist  cum  mteas  qnam  sirspicfiftus  ereit  te 
apud  fios  hat)ere  didicisset,  iadigoatos  receesil. 

15.  AonoigftorOomioi  i171  domnus  Thebderf- 
eusventeiis  Mettim,qaod  nostrates  fooaaejus  pro 
MlMtiSi  saosfbiquisqoe  vettdicaret,Stds<eoaquereado 
intimavft.  Eteumfreqoeirterreram^uaram  procu^ 
ratores  ad  eos  aiiHeas,  Daiatts  et  minus  abeis  re^ 
peret,  et  diversasinsuperpateretur  molestjas,more 
ahorum  principum,  auctoritate  dominii  sui  eis 
mandavit,  ot  4e  injustitia  qaam  ipsi  faciebaat  «4 
respoasuri  Mettittivenireat.Quionm  sepe  mandatl 
obedire  negligerent.  tteeessitate  eoactus,  eH  qtin 
apad  ttos  hal>ebat,  pro  flOO  maMis  imperatori  fVe- 


moredominicorumdierumindaodecim  agebaotur  G  d<ericoimpigaeravit,utip8eJusto  polestatis  sbesdo- 


lectiontbus.  ipse  vero  ob  reverentiam  dovolionis, 
quam  erga  sanctos  habebat,  eas  celebrhis  agi  to* 
lens,  in  gratiam  eorundam  sanctorum  tn  singtdii 
eorum  festivitatibus  siogulas  refectiooes  deputavit 
fratribus.  In  mense  Januario  festum  san6ti  Vincen- 
tii  martiris  et  conversionem  sancti  Pauh  apostoli 
soUempnem  in  alfois  agi  constituit,  in  Pebruario 
sanoti  Mathia  et  cathedrsB  sancti  Petri  apostoli,  io 
Marcio  sancti  Benedicti  abbatis,  in  Kai.  Haii  apo- 
stoloram  Piiilippi  et  iacobi,  in  iulto  sancti  Jacobi 
apostoli,  in  AugustoAd  vincula  sancti  Petri,inme« 
dio  ejusdem  Bartholomei  apostoh,  in  Septembri 
Mathei  evangelistas,  in  Octobriapostolorum  Symo^ 


minio  e^  ad  obediendam  sihi  suhigeM,  quoraol 
ipse  fortitaKliaeai  (5^S)  ad  stil  revereotiatti  et  stib- 
jectiooem  debitam  nee  legibos  nee  justitia  fleete«« 
potuisset^S.  igitur  Idus  Mareii  autitius  impenato*- 
risad  aos  venit,  et  bonfi  episeopi  diHgeilter  inqai^ 
iita  domf nii  sui  usibus  deiticeps  servitura  s^isfvit. 
Necditt  interoessit,  et  imperatore  Goloniam^ 
aiente  (569),  mandatiisad  eoabbasWirieas  affidt. 
Quem  ifflpefator  hoaeste^  snscepttim  rogavit,  ut 
sicut  episcopoadomaiajura  suafidilis  Aiisset^oaii* 
dem  quoque  fidehtatem  sibiexhil^eas,  haatiisojiis 
apodopidaaosaostros  lasuisaegotiis  tiondeesset. 
iO.  Eodem  antio,  elapsis  dehioo  paudi  diitbtts, 


nis  et  JadfiB,  ia  Decembri  eque  Thomes  apostoli.  ^  Ludowtcas  oomes  Loaeasfs,  dUkn  quiequid  aaittior 


H»c  filiis  suis  ia  omaem  retro  progeaiem  sic  te- 
nenda  hereditaho  quasi  Jure  retiquit,  ut  dum  eo* 
rnm  memoria  apud  aos  devotiua  recolitur,  eorum 
meritis  Omaipoteotisgratiaabomaibasubiquead- 
tersis  tueri  dlgnetur. 
44.  Anno  igiturab  iac.  Dom.  1169,  ordiaationis 


Hi>et  id  sibi  licere  putat,  4.  Idus  JURi,  cum  Jani 
messis  appropinquaretet  matarapeaesegesfalcom 
expectaret,  pace  turbata  hujusmodl  ex  occasione 
importutie  omuescommovitiaarma.  Is  quippeex-* 
tructa  firma  turre  in  vHlasua  Bmstemio,  eatn  forti 
presidio  vallaverat,  munilo  grandi  vallo  eeclemeB 


VARl^  LECTlONES. 

«^  tercitts  addii  tomUor.  Idm  m  9uu^gikie  mrijmi  :  Nota,  quod  ikl^  oapitulum  ieoindim  dfttam 
lodttm  ia  fti.  ca^tuio  iarcii  librit  sed  rei  geitflB  oontinuatioiiein  hie  ponitur* 


(567)  Ifeque  atmo  1169  naque  iv  Kal.  Aug.  mor- 
loui  est  Stephanoi,  iOdteitiBusOMii  epp.  Mettea*' 
lium  IV  KaL  Jan.  Ii68i  qiiea  UMm  MOtor  e*MUf 
aano  9  Wirici  indioari  voluiL 


Mom 

m%)  I.  0.  inja«l!(laili,  vl6leOtlaAi. 
(6M)  ^  Jau.  4171  ialpMltOl^GOkffite 
battir.  MmMT  254«. 


H6C  Duraohieii«iBeo«i6«Egidla8j0TeDili6Uile  A*< 
floridas  et  animo  atqaemana  ad  aiiqakiageiidum 
promptissimas,  graviter  tulit,qued  ecillioet  coatra 
saoetta  prioeipufD  et  justiei»  aormam  ai>9qae  ejus 
coBsettso  ia  comitatu  euo  id  faoere  presumpsiseet, 
Siqiddem  hoe  liai>eat  iegesmuadaoflB^ae  qui  priu- 
dpam  liceatta  oomitatualterius,eo  aooaauueate, 
oojaslibet  presidii  muaitioaem  extruere.  Bac  ergo 
de  eausa  gravis  ioler  utrosqoe  iaimici to  et  gu«^ 
m  simiiitas  est  exorta.  Goaqoerebatur  preterea 
mias  ooatra  alteram  et  alia  quam  plura  emeada- 
tioae  muttia  satis  cMgaa.  Verum  oomes  LoaeosiSy 
qoasi  ia  jaribossuis  etdi?itiarom  apparatu  oooft*  , 
deas»  ipsuffl»  utpote  tebus  et  armatura  militum 
paaperefn,  -viiipeadebat ;  illumeooatra,ae  ei  cede-  ^ 
ret,  aniaiositas  juTeailis  audatin  ad  resisteadum 
impeUebal.  Acciderat  et  hoc  ad  augmeatum  hujus 
discordiaB,  quod  idemcomes  L.oaeasis,  memor  ia« 
jtirias  a  patare  ilitus  sibi  illat«,  quisuperioiibusaa* 
sisTaslatis  igoi  etferco  cirouaiquaque  Tillis  ejus» 
Bnistemiamquoqueooaibu8serat»haao  ia  fiho  ejus 
forsitaa  oleisei  Toleas,  lioet  se  i^justeB  coatra  eum 
Ǥere  bob  iguoraret,  a  proposito  tamea  obstiaati 
taimi  reilectere  meatemaolebat.  Qoes  simultasiaip 
■icito  ad  hoo  osque  iater  utrosque  protracta  est, 
food  iojuriam  suam  utrimque  io  alterutrum  decre- 
leruotferro  et  eediims  Tiadicaodam. 

17.  Quodam  ergo  dierum  cum  ioter  ciTitatem 
nostramet  Brustemiumutioromqueexercitus  coa-  c 
Teoissetyetarmat»  forro  aoies  pugQam  atrocibus 
laiDiis  oooseruisseatylioet  illi  loage  multitudiae  mi- 
itom  prestareot,  aostris  tamea  Tiriliter  resisteati- 
bas,  Tietoria  pautioribuscessit.iaaostrates  autem 
lotam  BOTissimepoadus  prelii  Tersam  est,  quia  fi- 
M  aoimo  partes  adTOcati  sui  Duracbieasis  comi- 
tii  defeadebaat,  et  coaiitis  Loaeasisexercitum  au- 
aefo  eopiosiorem  frequeater  sua  audaci  Tirtute 
proterebaat  Qui  cum  aicfail  eis  facere  posset,qaasi 
te  oltionem  iu  eos  iajurics  su«,  ad  diripieadum  et 
defastandum  iM>aa  aosUra  se  armaTit.  Ac  primam 
deiriiabitaatibusTillamaostram  BurloSO  marcas 
ia  redemplioaem  tUI»  accepit,  quas  si  utique  de- 
disse^  TiMam  cam  oomi  eorum  possessioae  cru-  ^ 
Mi  extermiaio  pessumdedisset. 

f  8.  faiterim  Durachieasi  coaiite  pro  adj  umeato  mi- 
itomin  Plaodriam  profeoto,  eiercitus  tameo  ejus 
eootra  militis  coaiitis  ootidiaais  occursibus  coagre- 
4iebatar.  Abbas  autem  Wiricusetaostrates,habito 
eommani  coasiliOy  Tisam  est  eis  utile,  super  ia- 
ittoti  tribulatioaissuie  aogustia  auxilium  impera- 
tans  expetere.  flUsdem  eaim  diebas  cum  magaa 
prindpam  terr»  frequeatia  curiamsuam  Neomagi 
bbebat  Yires  autemcomitis  Looeasis  io  dies  au- 


^  oaitnttUAtio  iL  m 

gel>aatur,  iode  ipseocmeeptaTictorittftdoeiagran- 
dia  quaqueetterribiliaeissefacturam  miaai>atur. 
Aocitis  ergo  e  suis  aliquibus  hdelioribus,  qui  taa- 
tom  aegotiomstreoaue  exequereatur,  imperatori, 
speciali  post  Deum  et  saactum  Trudonem  tuao  eo- 
rom  domiuo  propter  sibi  ab  episoopo  Metteasi  la- 
olam  saisionem,  qu€Boiroa  se  agerenturintiaiaTe- 
rant.  Qttibus  ipse  miaso  ad  eos  fideli  nuotio  mao- 
davit,  ut  si  quflseuaque  perdideraot  restitui  sibi 
Telleaty  portamoivitatisaoaexireat,aec  causisoo- 
mrtum  ioter  se  dissideotium  se  iutromittereat, 
quidqoid  etiam  comes  pro  redemptione  Tiilarum 
aostf arum  aceeperat,  se  redditurum  promisit.  No- 
stris  ergosecuudum  imperatoris  maodatum  a  belli 
fehaatibusy  militesoomttisfreqaeaUbusiDjuriarum 
ioeitameatis  aou  cessabant  eos  lacescere.Subsaa- 
aabant  autem  eos,  quasiiimore  perculsi  noa  aude- 
reat  io  oecursumeorum  ciTitatis  suasportas  egredi 
Ciomes  autem  ipse,  quasi  Tietorio  securus»  auac 
armatam  suarum  aciem  velud  spaciatum  itaram,quo 
magis  oostros  ia  ftirorem  acceoderet,  peae  usque 
aote  ipsas  ciTitatis  portas  mittebat ;  nuac  precia 
remm  Teoalium,  qu»  ciTTtati  iuferendaab  exteris 
adTohebantur,  prooul  preTeaiens,  Tioleoter  aufere- 
bat ;  nune  etiam  nec  opinaotibus  eis  de  pecoribus 
eorum  predam  *^  ageos,  cotidianis  eos  dampnis 
eum  irrisioaegravtteraiterebat.Quod  cumimpera- 
lor  eisyomitiaatibttsrescissetjussit^utdampaa  sua 
ia  coaiitem  Tiadicaturi,  auctoritate  sua  se  cootra 
eam  defeodeates»  toto  ia  eum  virium  saaram  im* 
peto  iasurgereot. 

iO.  ^  loter  hsBC  cam  nuotii  a  aostris  ad  impe- 
ratorem  aiittuatur  et  ab  eo  ad  eos  remittuoturv 
eomes  egidius  roti  iuefficax  de  Flaodria  reTersus, 
iaTorabili  suorum  gaudio  excipitur.  Et  conserta  ia 
crastiaum  gravi  pugoa,  exercitus  comitis  Loaeosis 
Tictus  a  aostris  fugatur ;  vastatisque  proximis  qui" 
bosque  Tiiiis,  exosto  5  Kal.  Augusti  Brustemio, 
duodecimo  Tidelicetex  quo  prius  combustum  fuerat 
aaao^castellumcomitisa  oosth  obsidioaeciugitur. 
Quibus  irruptiooem  ej  us  meditantibus,repente  idem 
eomes  LudoTicttSiquicivitatemnostram  et  mona<* 
sterium  se  diruturum  minatus  fiierat,  languore  oor- 
reptus,  3jdus  ejusdem  mensis  exinsperato  defun- 
gitur.  Qui  apud  viUam  suam  L.osante  hospitale,  ut 
TiTus  preceperat,  sepelitur.  Quo  mortuo  dux  L.otha- 
ringia  QodeMdus  (570),  cqjus  filiam  idem  comes 
fllio  suo  desponderat  uxorem,  ad  nostros  Toniens 
qui  castrum  comitis  obsidebant,  eis  ipsum  obisse 
nuntiavit,  induciatoque  bello  oomitem  et  eos  ab 
obsidione  castri  discedere  coegit.  Hiisdem  etiam 
diebus  et  ^^Theodericus  Metteosis  electus  obiit  (571) 


YARLE    LECnONES, 

*  Predia  i*.    *»•  Si  $equeri$  eapilum  tabulam,  A*  ^erbis  eaput  19.  Librarim  faUo  perduxU  camU 
Ussfiis  ad  verba  graod^Td»  successit.  ^»  aaoo  eodem  supereripsU  eorr. 

NOTiE. 
970)  Tercios. 


970)  Tercios. 

(S7I)  27  SepU  liT^  ot  testantar  Gesta  epp.  Metensianau 


AODULn  ABBAlt^  S«  TRUQONtS 


264 


aoQo  episoopuft  suis  eiqoft  Fredericus  eivLndem  kcurxutvehementei,$ieetmobilespM\oremiwmei 


^cclesiiB  caooDicus  evo  grandeYus  successit. 

20.  Boc  modo  igitur  bello  quod  comes  conlra 
nostros  inceperat  finito,  Deo  annuente  pax  terr« 
reddita  est  Pauperes  autem,  qui  miserabiliter  hao 
iilacque  latitabant,  quasi  yiyendi  accepta  licentia, 
Tersa  vice  nova  subito  induuntur  letitja,et  reslduum 
annoDS,  quod  vastationi  impiflB  superfuerat»  sua 
certatim  quique,  ut  poterant,  securi  recondunt  in 
horreo  ;  nutu  enim  Omnipotentis  defecerat  qui  eos 
misericorditer  oppresserat^  et  jugo  dampnationis 
tyrannicffi  absque  compassione  aliqua  substraverat. 
Yerum  imperatorebiisdiebuscuriam  suamAquis- 


negligentius  contra  eos  agereoepit,  et  alia  quaB  ibi 
ventilabatur  severitate  judiciaria  discutiens,  cau- 
sam  eorumetcomitisquasi  dissimulandoindiscus- 
sam  omisit*  Muitumergoeispredictarum  exeioplar 
literarumprofuit;  quod  utique  sinon  ibihabuisset, 
nequaquamabsque  gravi  rerumsuarumdispendio 
districtuiDanimadversionisejusjudiciumeYasissent, 
Comes  vero  Lonensis,  insistente  abbate  Wirico, 
argentum  quod  pater  ej us  in  redemptionem  Burloa 
nostris  extorserat,  ab  imperatore  restituere  ^^^  jus- 
sus,  insignia  sui  ornatus  pallia  nobis  in  Yadium 
dedit,  quflstamem  pauds  postdiebus  elapsis  dato 


grani  celebrante,  Gerardus,  defuncti  comitis  filius,  ^  redemptionis  pretio  mater  ejus  rodemit. 


eum  matre  sua(572)  eoadvenit,  et  multaadversus 
comitem  Durachiensem  et  nostros  pro  vastatione 
terrffisufiBCOQquestus,imperatoris  animum  adversus 
eos  gravi  indignationeaccendit.  QuividelicetDura- 
chiensis  comes  jam  prid  em  ab  imperatore  f requen^ 
tibus  nuntiis  mandatus,  prefixe  sibi  diei  terminos, 
Yonire  non  audens,  excesserat^unde  judicio  princi- 
pum  imperii  tanquam  majestatis  imperialis  reus 
oum  onmibus  suispotestatiimperatoris  adjudicatut 
erat.  Venit  tandem,  et  abimperatore  discussus 
quod  mandatustotiens  venire  neglexisset,quodque 
terram  comitis  illicita  sibi  temeritate  populatut 
fuisset,  utrisque.caus»  reus,  mediantibus  amicis 
teveritatem  sententi»  in  se  prolats  evasit.  Aderat 
ibi  Philippus  comes  Flendrensiscum  aliisprincipi- 
bus  quam  plurimis  ei  consanguinitate  proximis, 
quorum  pelitionedelinitusimperator  ea  qu»  deh- 
querat  dementer  indulsit.  Quia  vero  ipsi  quoque 
imperatori  propinquitate  jungebatur,exigerequid- 
quam  anidiil  habente  imperatori  indecorum  esse 
Yidehantur.  Uabito  autem  cum  suis  consilio  quid  de 
nostratibus  ageret,quiibicumeodemadYOoato  suo 
aderent,graveanimadversioni8  susb  judicium  in  eos 
^lare  cepit.  Qui  cum  ab  eoinquirerentur,quieos 
qoavefiducia  terramcomitisigniferroque  pessum-  ^ 
dedissent,  et  ipsi  auctoritatis  ejus  hcentiahoc  se 
fecisse  assererent,ipseYeronegaret,felici  quodam 
fortunfiBeventucontigit,  ut  abbasWiricus  easapud 
§e  ibi  litteras  haberet,quasipse  pridemeismiserat, 
inquibuseis  mandabat,  utsedefendentesin  comi- 
temtotis  animis  insurgerent.  Quas  oum  Maguntino 
et  Coloniensi  (573)  archiepiscopis  et  ceteris  qui 
aderent  principibusostendisset,  et  latorem  qui  eas 
ab  imperatoreacceperat  quasi  in  testimooium  adhi* 
buisset,  ipsi  boui  ominis  spe  nostros  ne  timerent 
adhortantes,qufiB  audierantimperatori  intimaverunt. 
Ipse  autem,  sicutille  cujus  animuscotidiein  diversa 
distrahehatur,  eorumrelationeveridicareductus  in 


21.  Annosequenti  (1172)  Uugo  et  Albertus  comi- 
tis  deMusal  filii,  non  ferentes  se  abeodem  Gerardo 
comite  ezheredari,  collecto  exerdtu  se  per  terram 
CQus  inopinate  diflundunt.  Bilisium(574)namqueet 
Calmunt  dimidium  legitimo  jure  cum  appendiciis 
eorum  suumesse  dicebant^quod  tamenapatreejus 
neo  armis  nec  justiciaB  legibus  obtine  unquam 
potuerant.  Armatis  itaque  occulte  suorum  fortissi- 
mis,  die  dominico  castrum  Berle  (575)  repentino 
ijnpetu  invadunt,et  tocius  in  cirouitu  pro  vinoifiB  yIcos 
devastant  atque  comburunt.  Sed  nec  tunc  quidem 
ecclesia  nostra  a  vastatione  possessionum  suarum 
potuit  esse  aliena,nam  Uorle  villa  nostra  semiusta 
tota  vastalur,  fractisquerotismolendinum  nostnun 
a  predonibus  incensum  feroci  igne  exuritur. 

22.  Yidensergo  Gerardus  oomes  Lonensis  neces* 
sariam  sibicomitisDurachiiCgidiimilitarem  Yirtu- 
tem  et  audaciam,eum  contra  adversariossuossibi 
adjutoremet  sociumasscivit,et  altero  eorum,idest 
Hugone,  apud  Hoy  um  def uQcto,  alterum  f ugato  ej  ua 
exercitu  de  terrsB  bu8b  finibus  eliminavit.  Dehino 
oonsultu  famiUaB  utriusque  sororem  suam  (576)  ei 
uxorem  despondit,  eique  reconsiliatus,  firmumcum 
nostratibus  amicitifiB  et  pacis  pactum  stabilivit. 

23.  Non  multopost  idem  Gerardus  languore  cor- 
reptus  cum  desperaretur,  tandem  contra  omnium 
spem  convaiuit,  et  sicut  in  infirmitate  YOYerat,lhe- 
roselimam  proficiscistatuit.Cujusfrater  Hugo.etate 
quidem  inferior  sed  petulantiaanimiadomnefsu^ 
nus  eo  proclivior,  putans  sibi  oo^nia  licere  quaa 
libuissentyususconsilio  quorumdam  dvitati  nostrae 
adversantium,YallumingensoircaBru8temium  ere- 
xit,  magnamque  inter  suos  ut  nostrates,  ut  poat 
patuit,  intestini  belii  et  odii  materiam  ex  hoo  f^cto 
oonflavit.  Cujusquidemconatusin  inicionascentiB 
hujus  mali  facile  reprimipotuissent,sedprimatum 
viilfiB  nostrflB  etpredpue  comitisDurachiensis  tnale 
in  hoc  negligentis  desidia  temerariam  fodientis  ia 
alieno  alodio  aluit  audatiam.  Justilia  enim  legum 


memoriam  preteritorumJuxtaiUud  coadci;  Regum 

VARLE  LECTIONES. 
^^  iia  iupplendum  videtur  ;  deeit  codict 

NOTiE. 

(572)  firmelinda  of.  Mentd:  p.  112,  (575)  Berlo  Juxta  Waremme. 

(573)  PhUippo.  (575)  Adelheidam. 
(574  Biiieo* 


m 


OBStA  f^.  WipO^  ^QO^fffff/^lO  IL 


^ 


8601,  sifero  reseaiiein,  ulse  inter  principea  eve-     mayiU 


Dit,  ferro  deceriM  debuisset»  ipsi  utique  pumero  et 
fortitudine  facUe  eo  superiores  fqissent  Nec^upi 
tamep  eod$w  vfdlo  pi^r  girum  yil^  copiummato, 
Gcrjir4use9ipi^8^de,iherosfllimisreverfU8,(^vorf^ 
suprum  9mnium  f^tipja  ezcipijjir,  fi  npbis  quoque 
iollemppiproce8sio;)ereci;^lus,ina^na  qus^  etiam 
eo  glprisiorem  .defseret  rieyere^Ma  ^0^9^^^^*  0^^ 
pre<)icti  valli  opus  considerans,  et  plura  pro  hoc 
tacita  n^ei^te  f^pud  se  y^lyens^non  tamen  deiacepto 
(iratrem  redarguens,  eo  quidem  aono,  quasi  sibi 
displiceret  quod  factum  Qrat,  quievit.  Dehinc  fre- 
quenti  suorum  impulsus  consilio,  ad  id  peragendum 
iatendit  studiio;  videbatur  enim  sibi  dedecori  fure« 


25.  Hiisdem  (fiebus  Gerardus  comes  Lonensia 
Ta^um  Brustemiia  fratresuo  Hugone»  ut  preliba* 
yimus,  inchoatum,  summo  atudio  perficere  niteba* 
tur,  sed  Gunone  Durachiensi  comite  obsistente» 
ppus  ceptumomnimodisimpediebatur.ls  enimfra- 
tri  suo  £giaioadmodumpuerin  principatu  succes- 
8erat,quem  onmipotens  Pater^utdilectum  forsitan 
adoptionis  fiUum  in  examine  judicii  sui  futurum, 
iepra  mulctatum  severitatis  sua  flagello  interim 
oastigabaL  Comesautem  Lonensis  jam  pridem  ex* 
pertus  auimosas  nostrorum  vires,  et  propter  eos 
Durachiensibus  se  posse  resistere  diffidens,  ad  im- 
peratorem  se  contuiit,  aliodiumque  tuum  in  Bru- 


si  quod  iUe  iochoayerat,  ipse  qua^i  eo  m  aliquo  3  stemio  et  castrum  pariter  ei  dedidit,  utauctoritaUs 


iuferior  studuisset  omittere.  Nec  quemquam  suo 
couatui  contradicturum  putabat,  quia  fratri  nemo 
obsUterat.  Sed  sancto  Trudone  civi  tatem  suam,quam 
ipsi  omnimodis  deprimere  ac  humiliare  per  hoc 
pitebantur,  protegeote,  couutuseorumdispositione 
iufringitur  OmnipoteuUs,quifuturayelut  presentia 
videns,  novit  occulta  cordis.  Hugo  siquidem  frater 
ejusdem  Gerardi,  seminarium  omhis  mali,quod 
occasiope  hujus  v^li  iuter  nostrates  et  Lonenses 
postea  emersit,  adhuc  fere  intra  put)ert^is  annos 
agensvitadecessitlQuiqualisfueritqualisvefuisset, 
vel  ez  hocconici  et  agnosci  Uquet.  Uoiciepim  fra- 
tris  s|ii  sponsam  contra  jus  fasque  abrippit,  qu» 
tamen  intra  breve  spaciumhujus  copulsB  defuncta 


fgus  patrocinio  id  ad  effectum  perduceret,  quod 
suis  se  viribiislaceredifUdebat.  (leversus  de  impe- 
ratoris  curia,etelatus  eaquam  in  eum  conoeperat 
iiducia,  in  auxiUumsuiooaU*acomitemDuraciuenp 
sem  et  nostrates  circum  manentesquosqueinvitati 
et  apertus  eorum  jam  inimicus,  inimiciliam  suam 
et  iram  cum  indignaUone  eis  deuunUat.  Interim 
comesDurachiensis  nullum  preternostratet  a^juto- 
riumhabens,  ad  comitemFiandriaauxiUum  postu* 
laturus  proUciscitur,  inUmans  ei  quas  a  oomite 
Lonensi  iQjurlas  pateretur.  Compunctus  iUe  tam 
trisUsnepoUs  suirelaUone,  et  condescendens  ejus 
angustiis  benigna  mepUs  compassione^missis  Ute- 
ris,  nequid  ei  faceret,  comitem  mpnoit,  usque  8ii)i 


est.  Eum  etiam,  ut  plurescooviciabaotur,  si  cum  q  adcolioquiumLovanUoccurrerenondedignaMtiir, 
^em  i^oresupervixis8et,auiilibgenericompres-:      j-— -^  r.-_-!j— u-.a._- . 

sum  jure  comitaJiuseicasiBllorum  omnimodis  spo- 
liasset. 

24.  Interim  abbas  Wiricus,  exstrucUs  opere 
mirifico  ciaustri  offlcinis,  ifrequeotibus  fratrum 
«oUici^atur  precibus,  qt,  sicut  dudum  voyeratt 
clianstrt]p[|in  quamdaaa  novae  pulchritudiDis  speciem 
ijDQovancio  reformaret.  Qiii  optimum  factum  arbi- 
trati^s  memoriaoa  sui  posteris  ii^  benecliction^  re- 
tiQquere,  statuii  Iibens  eoruin  suggestionibns  obe- 
dire.MulUs  oamque  jam  prideoa  experimentis  doctus 
erat|  QOQ  difUJere  de  Dei  et  beatissinii  patroni 
siii  adj,utoribi  nimirum  considerans  eo  sibi  coo- 
perante  pmne  ad  quod  intendissiBt  opus  in  ma- 


mandaviL  Coj;^sideral>at  eoim  nepotem  siuiin  quaoi* 
Tis  cpnutem,  ompibus  tamea  pene  rebua  egere,  11« 
lum  autem  liabundare,  ideoque  laborabat  inter  eoi 
aliquidpacis  ai^t  amiciUas  feduscompoQere.ltem  at 
armatamanu  veniret,  videbatureicomiiemquiden 
se  debeUare  posse,  sed  dolebat  pro  causahujuamodl 
totam  in  circuitue  provinciam  vastaUooe  exercitiis 
9\ii  pene  ad  nict^Uumredigi.  StatuUigitur  oolloquii 
famosa  illuxit  dies,  et  apud  Lovanium,  ut  diapo- 
suerant,  cum  grandi  suorupi  frequenUa  predicU 
conveneruntprincipes.  R<^atua  comes  Loneosisa 
cpmite  Flandrise,  denegat  belU  inducias,  coaqderl* 
tur  omnibus,  gravesa  comite,  Durachieosi  sibiirrar 
gari  injurias»  cpnailioque  taUter  ea  die  soluto,  qui< 


QU8  stias  dirigi.  Murum  igitur  claustralis    amjk)itus  «^  que  ^isceduntin  sua»  ipfecto  pro  quo  venerant  ne« 

per  gvrum  tabulis  politis  struiBus,  basesconve-      --^-- -^' u^-:.-» :4..j--^a-....  ._  j     , 

nienu  disposiUone  superposuif.t)ehiDc  columpDas 
nunc  quatuor  vivarias  ^^'  statiiit  et  nupc  ^eminas 
nigras  atquii  con^iruenUcompaffinaUoDe  coaptaQS, 
c^pit^Ua  oesupe^  ej^egie  sculpla  collocavit ;  spa- 
tiimTel^  <iistaUUu'm  inte]f'*se  coIumpQarum  la- 
nldibus  ad  instar  drcu^m  sectis  et  eiimie  ck>UUs 
suporitti^  diic^evit,'  totiimque  opus  infra  annum 

VARLE  tECnONES» 

fWfiniriwl'. 

(im)  Imainam  is  ux<»ni  Jiltb0bftl,aUAm  Ludot        (578)  Imperii  19.  rdgni  H 
Tifli  oomllieLoswnii^  ., .     ^     .    v^       /^      u  »1        il  »^« 

PiTaoi*.  GLXnil, 


goUo.Necmuito  postserapenitudine  taetu8,indueiaB 
tanto  pridcipi  negatas,annitente  slreonue  Godefirido 
LovaneDsiduce,sorprio  suo  (577),  nostratibu8  ultro 
concessit,  et  opus  yalU  sui  usque  in  alia  tempora. 
licet  invitus,  interim  intermisiL 

36.  AonoDomini  1177,  impepU  Frederid  amoio 
25  (578),  episcopatus  RoduiU  10,  prelationisWirioi 
abbatis  anno  22,  ante  pauoosquambooaociileraiti 


t67 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


M 


dies,  Alexander  papa  Prederico  imperatori  recoD-  A  die  Kal.  Augusti  milites  episcopi  aggresus,  Gal- 


ciliatus,  eum  et  omnes  imperii  sui  principes  ab 
excommunicationeabsolverat,  alteroque  eorum  in 
patrem  alteroinfilium  adoptato,  cumeoiii  unitate 
concordisredierat.  Is  quippe  Adriano  papadefun- 
eto,  cum  Octoviano,  Tenerabiiis  vit»  archipresbi- 
tero,ad  papatusapicem  electus  fuit,  sed  partibus 
inter  se  dissidentibus  ab  imperatore  reprobatus, 
eundem  tamen  Octovianum  et  duos  ejus  successo- 
res  (579)  longevitate  vitae  supera  vit.Reformata  igitur 
onitate  ecclesiSyquaBseptem  etdecemannisturbata 
fuerat  propterdissensionemsedis  apostolicae^missis 
epistoiis  jussitomnes  circumquaque  episcoposin 
mediaquadragesimaad  se  Romam  veoire.Mandatus 
inter  ceterosRodulfus  Leodiensis  episcopus  omnes 
episcopii  sui  abbates  convocavit,  utque  se  ad  simol 
proficiscendum  prepararent,  jussit ;  qui  vero  vi» 


munt  (581)  usqueTingris  incruentam  fugam  com- 
pellit,  oppidumque  vi  cum  suisirrumpens,plurimis 
eaptis  copiosam  predam  victor  abducit.  Postera 
die,  id  est  Kal.  Augusti,  episcopuscollecta  suorum 
multitudine,  anteeandemvillam  enm  cumexercitu 
proterens,  in  fugam  vertit  Omnibusque  qui  pote- 
rantincastrum  confugientibus,  totam  villam  re- 
pentina  invasione  exurit.  Interimcomespersilvam 
proxime  stantem  cum  paucis  suorum  evadens,  Tun- 
gris  inopinatus  invadit,  et  incenso  oppido  mono- 
sterium  beatie  MariflB  gravi  incendioabsumit.  Se- 
quenti  die  (Aug.  2)  episcopo  Calmunt  obsidente, 
Dostrates  abeo  rogati  BrustemiuminvadenteSyUono 
anno  ex  quo  illud  sub  Egidio  comite  combusserant, 
iterum  comburunt,  et  superato  primo  ejus  vallo, 
resistentes  in  arctiora  cogunt,  et  ad  capiendum 


2 i"^r »* »  1— ^ — --o »     — 

timore  remanere  mallet,  ei  profecturo  ad  supple-  "  castrum  macbinas  instruere  intendunt. 


mentum  expensarum  aliqua  dare  non  negligeret, 
alioquin  ipse  unacum  eoRomam  pergeret.  Abbas 
autem  Wiricus,  jam  pridem  propter  egregiam  li- 
beralitatis  suas  munificentiam  ei  acceptus^amplio- 
ribus  largitatis  suaebeneOciis  obtinuit,  ut,  quia  pre 
debilitate  corporis  Romam  per  se  ire  non  poterat, 
ipse  privilegia  ecclesifiB  nostras  secum  ferret,  et  pre- 
sentis  papn  sigillo  ea  confirmarifaceret.Quod  et  fe- 
cit.  Yeniensque  Romam^licet  sinistro  actuum  suorum 
rumore  aures  pap®  plurimum  offendisset,  tamen 
propter  suumgenusnobiie  inmagna  apudeumre- 
verentifiB  prerogativa  preceteris  estbabitus.  Actum 
est  vero  boc  consilium  media  quadragesima,die5, 
Iduum  Marciarum  (1 179)^  in  quo  computati  sunt 


28.  Dehinc  3  videlicet  Nonas  Augusti  episcopus 
cum  suis  et  nostrates  cum  episcopo  Los  caput  co- 
mitatus  invadunt,  ethabitatoribas  ejus  metu  motis 
et  captivitatis  fugientibus,incensa  villa  cum  mona- 
sterio  pariterquecastro  ingentiaspoliadiripiunt. 

29.  In  cra8tiDum(A tior. 4)  ceuobium  saucti  Amo- 
ris  in  Bilisia  a  milicia  episcopi  cum  viila  exuritur, 
Montenaken  quoque  castrum  a  defensoribus  vacuum 
incendio  evertitur,  et  vastatis  circumquaque  villis 
fugientibus  incolis,  omnia  castella  et  munitiones 
comitis  inimicisnon  parcentibusdestruuntur.Gum- 
queexstructismachinisepiscopusCalmuntdestruere 
niteretur,  aonitente  comite  Namurcensi  avunculo 
suo  et  comite  de  Berghe  (582),  Gerardus  comes  in 


affuisse  700  episoopi  et  abbates  mille  et  clericorum  G  gratiam  ejos  reducitnr.  Quod  taii  conditiooeactum 


preterea  diversorum  ordinum  innumerabiles  tur- 
mas  (580).  Apostolious  autem  inter  ceterea  decreta 
•ua,  qnm  ab  omnibus  rite  tenendasoUempniinsti' 
tutione  sanxit,  in  Octovianum  sanctflevitflBvirum  et 
induos  ejussuccessores  sentenciamexcommunica- 
tionis  promulgavit,  et  quidquid  vi  ventes  statuerunt. 
id  auctoritaie  sua  irritum  esse  censuit 

27.  Addo  sequeoti(ii80)episcopuscoDsummato 
ad  votum  snaB  profectioDis  Degotio,prospero  itioere 
sanisque  omuibus,  qui  io  comitatu  ejus  fuerant, 
landem  Leodium  est  reversus.  Qui  et  ante  hanc 
profectionem  et  post  reditum  crebris  Gerardi  Lo- 


est,ut  quidquid  episcopus  eifecerat,  irritnm  esset, 
nichilque  ei  injuriarnmpro  hod  deinceps  irrogare 
deberet.  In  hacergomutnaeorum  adversus  alteru- 
trum  contentione  cnmtotiusiD  circumitu  proviotiaB 
gravi  vastatiooe  coocremata  fenmtur  cum  villia 
suis  plus  quam  sedecim  ecciesi». 

30.  Reductis  ergo  io  coocordiam  pacis  episcopo 
et  comite,  Godefridus  Lovaoiensisduxgraviadver- 
sus  nostros  accensus  estindignationis  furore,  quod 
scilicet  etin  juvando  episcopum  contra  comitem 
pacem  sibi  juratam  presumsisseot  infringere.  Et 
advectiones  forensis  mercimonii,  qusde  terra  sua 


nensiscomitismfestatusinjuriisyquaseiindecimis  G  advehebantur,  interim  interdicens.  jurabat  malo 
at  precariis  viliarumetecclesiarumadse  pertinen-  eorum  boc  fecisse,  sperans  eos  minis  suis  ter 
tiumarroganter  et  superbeingerebat,  quia  minaset  ^  ritos,  gratiam  suam  pecunia  redempturos  fore, 


excommunicationem  intentandonichil  proficiebat, 
fuperbiflB  et  arroganti»  ejus  viribus  et  armis  ob-> 
viare  parat.Veniensque  apud  nos,  necessitate  ur- 
gente  renovavit  cumnostratibus  fedus  amiciciaB  et 
fldelitatis  perseverantiam,  adhortans  eos,  una  se- 
com  ulcisci  in  comitem  suam  et  saocti  Lamberti 
iojuriam.  Quo  comperto  comes,  nec  ipsa  ad  resi- 
ttendum  segnior,  collecta  valida  militum  manu,  2 


31.  Comes  quoque  Lonensis  omniaqu»  perpes- 
sus  fuerat  in  eos  retorquens,  ad  imperatorem  pro- 
ficiscitur,  eique  tristem  fortuncB  sus  depromit  hy- 
atoriam.  Quem  adsuveniendum  sibi  calamitatibus 
suis  incUnanSfinstigatadversum  nostrateshominei 
in  sui  vindictam.  Qui  frequenter  ad  eo  mandati» 
Jtandem  necessitate  urgente  episcopum  super  hoo 
coDsuIunt,  ei  ut  eos  super  querelaobmMs  excuia- 


NOTiB. 

(570)  Paschalem  III  el  Galixtum  IIL  4ie  5,  7  et  iO  mensia  llartii. 

(580)  Gf.  AcU  concihi  apud  Hansi  XXVI,  2ti  ;        (581)  Ghaumont. 
eQQY^erunt  episcopi,  quorum  numerus  erat  302,        (582)  £ngelberto. 


M 


GESTA  ABB.  TRUDON.  -  CONTINUATlO  lU.  —  PARS  U 


2^0 


tarus  ad  imperatorem  yadat,  ex  jure  cogtmt.Boiia  A 
ergo  fide  se  eos  ab  omnibus  impedimeDtis  iiberatu- 
ram  poUieitus,  ad  curiam  iai}ieratoris,  qu»  Seynse 
futura  eraty  una  cum  eis  est  profectus.  Comite  au« 
tem  plura  adyersus  eos  imperatori  querente»  epi- 
scopas  cousam  eorum,  ymo  suam,  strennue  egit, 
eos  ab  objectis  patrocinio  suo  defensans,  et  qu» 
dsinpingebantur,sibi  rectius  imputari  deberelibera 
Toce  protestans.Gujus  constantiacomes  perculsus, 
annitente  imperatore  eplscopoquein  id  ipsum  alia- 
borante,  statuitcum  eis  in  pacis  concordiam  redire. 
Ou»  pax  ibidemconfirmata  estconditione  interpo- 
lita,  ut  nec  in  allodio  eccIesieB,  ut  ceperat,  foderet,nec 
juri  advocati  eorum  in  foiiendo  se  yiolenter  oppo- 
neret.  Yailumergo,  quod  circa  Brustemrum  erexe- 
rat,  totius  hujus  discordiae  ab  inicio  seminarium,  B 
hoc  modo  nostris  ei  reconciliatis  remansit  imper- 
feetum. 

32.  Morabantur  hiis  diebusCoIoniee  quidam  pol- 
leotesopibus,  quierant  de  familia  nostr»  ecclesiffi ; 
bos  Henricus  (383)  Lemburgensis  dux  a  jureeccle- 
sJA  nolentes  abstrahere  violenter  yolebat,  quia  in 
booaeorum  jamdudum  jurayeratQua  necessitate 
abtMU  Wirieus  Coloniam  profectus,  naUvam  sibi 
tjbiamm  etpedum  infirmitatemadeosoiitogravio- 
rem  contraxit,  ut  omnibus  qui  secum  ierant  de  sa- 
lute  ejus  pene  desperatis,  vix  reverti  potuerit.  Uinc 
fiuniliari  suorum  dilectione  evictus,  qui  eum  aibi 
nmper  adesse  desiderabant,  languori  et  corporis 


debilitati  in  dies  ingravescentt,  auxiliam  medicin» 
adhibuit.Gujusfomentismodiceadjutos  cum  lenius 
membra  doleret,  et  se  Jam  convalnisse  speraret 
repente  contraspemin  mortiferam  inciditegritudi» 
nem.  Inunctusergo  et  communicattts,fratribusde- 
▼otas  excubiarum  vigilias  ei  exhibentibus,postma- 
tutinalem  sjnaxim  diem  clausit  extremum  anno 
Domini  1183  IdusDeoembris.  Sepultusque  est  pene 
abbatem  Folcardum  antecapellam  sanctorum  Tru- 
donis  et  Encherii,  quam  ipse  operosa  lapidum  va« 
rietate,  utsupra  prelibavimus,  insigniopere  jam 
dudnm  exstruxeratPrefuitautem  ecdesieBabanno 
suae  electionis  annis  25  (584),  10  dies  minus,  Tir 
prudens  et  in  multis  sepe  secunda  usus  fbrtu- 
na,  et 

Semper  in  adversis  doctus  sperare  mdiora. 
Qui  inter  cetera  probitatis  et  largitatis  suee  benefi- 
da,  qu»  utpote  pius  pater  optimis  heredibus  per- 
petuo  reliquerat  possidenda,  duas  partes  decim» 
de  Alost  in  annum  eis  refectionem  constituit,  et 
quod  superfiiisset  uUiitati  infirmorum  delegayit. 
Dignum  est  igitur,ut  tanti  patris  operum  etmulti- 
plicium  beneficiorum  grata  memoria  in  benedictio- 
ne  apud  posteros  habeatur,  quorum  usibus  etcom- 
modis  tam  egregie  tamque  paterne  desudasseluce 
elarius  comprobatur.  Ei  ergo  commune  preeum 
conferamus  Juvamen,  orantes,  ut  spiritus  ejns  in 
pace  requiescat,  amen. 


Finiunt  Guta  Domini  abbatis  h^jut  lodt  monait&rii  videlicet  Saneti  Trwhnii. 


GESTORUM  ABBATUM  TBUEX)NENSIUM 
CONTINUATIO    TERTIA. 

PARS   PRIOR. 

INCIPIT  PRiEFATIO  SUBSEQUENTIS  OPERIS 
Qooniam  sdre  gestarerum,  quepriscis  tempori-  C  60  pervagantes  (585),pIurimascivitatescumopidis 


bas  cootigerunt,  yirisreligiosis  et  ecclesiasticis  pre 
eeteris  quam  plurimum  expedit,sciendum  est^quod 
post  multas  persecutiones,quas  catholici  a  paganis 
tt  infidelibus,  Ghotis  scilicet,  Wandalis,  Uunis  et 
Longobardisreliquisquebarbarisnationibusdesedi- 
boset  terrissueinhabitationisegressis,  divinoper- 
missa  sunt  perpessi,novissime  manus  Omnipotentis, 
propttT  christianorum  flagitia  GaUias  inhabi  tantium 
•d  paniendum  extenta,  misit  in  eos  iram  indigna- 
tionis  lue  perNormannos,  alio  nomine  appellatos 
NorrenoSfpaganos.  Quiadjunctissibi  DanisGallias 
com  aibi  a^jacentibus  provintiis  per  annos  circiter 


!5S3)  Tertius ;  Henricus  II  obierat  1167. 


et  castellis,  utriusque  sexusincolisimmaniter  occi- 
sis,  destruxerunt  consimilique  dade  loca  sancta, 
ecclesiaset  monasleria  depopulando.lnter  quehoc 
sancti  Trudoois  cenobium  adeo  suis  thesauris,  cle- 
nodiis  pretiosis,  librorumque  copiis  estspoliatum, 
precellentiquestructura  coticrematum  et  eversum, 
ut  de  tam  famosa  prius  abbatia  ab  ipso  soe  funda- 
tionis  tempore  usque  ad  primi  Ottonis  imperium, 
perpaucamemoriecommeDdatareperirentur.Idcirco 
ut  prefati  cenobii  futnris  ftliis  etsuccessoribus  sal- 
tem  ex  aliquaparte,  quantaprosperitate  ante  ipso- 
rum  Normannorum  persecutionem  locus  iste  00« 
NOTiE. 


tur  28. 
(584)  &rorvi4etur  librarii ;  cumsupra  II,3,dicat        (585)  Cfr.  Infra  U,  21,  ad  aaoam  tMt 
Wirieoffi  a.  1155  eiactam  etse,  legendam  vide- 


m  t^ODULPI  ABBATI8  S.  TRUIMNIS  S72 

ruerit»  qiialesve   post  sui  eversionem    aiserias  A  sui.  Gum  autem  adpresentiatemporadeTeiitumest, 

sustiauerit,  iaaotesoat^volutls  tandem  bibliotheoe  notare  cessavi,  laiius  hec  posteris  exequenda  ^^  re* 

i^ostre  libris  et  cartharum  copii8,pauca  quecoliegi  linquens;  quia,  si  gestarumrerumyeritatem  perse- 

ad  continuandum  rerniii  gestarum  ordinem,  libris  querer,  quorundam  forsan  qui  adhuc  superstites 

per  venerabilemdomnum  RodulTum  de  gesUs  9ab-  sunt  offensam  incurrerem,  aut  si  a  Tcritate  disce- 

batumnobiiiter  digestis  anteponere  curavi.  Deiode  derem,  adulaiionis  seu  mendatii  nota  fuscarer* 

consequenter  trium  abbatum  gesta,qui  Rodulfo  Preterea  humiiiter  supplicoet  instanter  posteros 

immediate  successeruntj  in   aotiquo  libello  con-  meosexhortor,utpostpositanegiigentiaamodosint 

scriptainveniens  aonexi.  Postremo  auteaposui  12  soliiciti  notabilesrurum  eventus  et.gesta  annalibus 

abbatumgesta,  quiprefueruntabanno  Domini  1180  scriptiscommendare^quibusinspectiseorumsucces- 

Usque  ad  obitum  Roberti  abbatis,  <(ui  obiit  anno  sores  cautius  pericula  poterint  evitare  futura.  Di- 

Domini  i366.Horum  12  abbatum  actus  ex  diversis  stinguitur  autem  hecgestorumabbatum  oompilatio 

hinc  inde  libris  *^  et  ex  antiqaorum  relatibus  col-  in  quatuor  partes,  quarum  prima  pars  contioet  li- 

legi#  ac  ea  que  meis  temporibus  videre  et  audire  bros  tres,  secunda  libros  tredecim  ^^*,  tertia  qua- 

potui  inserui.Incidentiaquoque  prout  oportuna  vi«  tuor  libros»  quarta  vero  in  duobus  ^**  hbris  com- 

debantar,pluribussparsimlibrommcapitulisinterpo-  B  pietur. 

INaPIT  TABULA  PRIME  PARTIS   DE  GESTIS  ABBATUM  HUJUS  MONASTERIi  SANCTi  TRUDONIS, 
£T  PRIMO  CAPITULA  PRIMl  LIBRl  EJUSDEM. 

i.eapituhtm.  DebecUiTrudanisnaHvitate. 
ft.  Pe  votoipsiuspro  edifkanda  eeelesia. 

3.  De  parentum  ejus  qbitu. 

4.  De  angelica  sibi  faeta  ammonitione  et  sancti  Remacli  instructione. 

^,  De  ejus  ad  Metensem  itrbemprofectione.  Incideniia  ^^"^ .  Desanctis  Amando  et  Hemacto,'Inc%dentia. 
De  obitu  regis  Dagoberthi  et  /Hiorum  ejus  sueeessi^ne.  Incidentia.  De  6  Pipinis  et  de  saneta  Oe^itude. 

6.  Deprofectu  tfeati  Trudonis  instudiissacrescripturt. 

7.  De  beati  Tkeodardi  in  abbatem  Stahulensis  eenobii  institutione. 

8.  De  beati  lYudonis  in  sacerdolem  ordinatione,  et  de  ejus  ad  Sarcinium  repatriatione. 
i9.  De  villd  nostra  Seniquomodo  beato  Trudoni  fuit  cotlata. 

10.  Quomodo  beatum  HemaCium  sanetus  Trudo  repatrians  visiiavit. 
il.  Quaiiter popuius  Sarciniensis  ei  repatrianti  obviam  «eml. 

12.  De  primafundatione  cenotii  hujussancti  Trudqnis.  Incidentia.  Quomodo  sanctus Remaclus  cessii  ab 
epy%copatu  Trajjectensi.  tfieicenfia  de  lyteodardi^sui^^ione. 

13.  De  prima  hujus  monasterii  dedicatione. 

i4.  De  dotatione  hujus  monasterii  a  sancto  Trudone  faeta,  et  tundatione  eenobii  80  monachorum  in 
attodio  ejusdem  sancttjuxta  opidum  Burgis  in  Ftandria  situati.  Inciaentia.  De  terra  Flandrie  quomodoprimo 
facta  est  comitatus. 

15.  De  tar-gapossessifine  ftmnk  $eatus  Trudo  habuit  in  IkiMndriatqiienuncafSpitlaktr^atttpinia. 

16.  De primariacenobiiartJim in  hoc  loco  institutione  et  divini  duttus  inibi (nchoatiofie. 

17.  De  officio  predicatxonis  quod  a  sancto  Remacto  etiam  beatus  Trudo  stisceperat. 

18.  De  ecclesiis  apud  Zepptrem  et  api4  'fatmiam  qitas  eiiterriit  noMbsu  visilavU.  Incidentia.  Desancit 
Theodardi  martyrio.  Item.  Oe  eodem. 

10.  De  etectione  sancti  Lamberti  in  episcopum. 

20.  De  beati  Lamberti  ab  episcopatu  ^ectione. 

21.  Z)e  beati  Trudonis  jejuniis  et  etemoskns. 

22.  De  beati  Lamberti  in  suo  epyscopatu  retocatione. 

23.  De  beati  Trudonis  obdoi^uioke. 

24.  De  miracutis  in  die  exequtarum  ejus  factis. 

25.  De  Lothario  preposito  post  beatum  Trudonem  hoc  cenobium  regenti. 

26.  De  DonationeetetinwStnaaPipinosecundoetttxore^tmPtictrtidemonasteHomitroeoitdiis.Ineidmiia 
De  Beda  presbitero. 

27.  De  sanexi  Lambertimartyrio.. 

28.  De  miraeuio  in  exequiis  sancti  Lamberti.  De  successore  suo  sancto  Bubertopalam  atuiito. 
20.  De  consecratione  sancti  Huberti  Rome  miraculose  facta. 

30.  De  translatione  epyscopatis  sedis  et  beati  LambetHi  corporis  a  Trajecio  ad  Legiam  et  abau  soHeH 
Huberti.  Ineidentia.  De  Pipino.  IncidenHa.  Be  eenotno  Moniis  Cassini. 

31.  De  beati  Bucherii  in  tpyseopum  cnatione. 

32.  De  QbUu  LotharU  ht^its  toci  preposito. 

INGIPIUNT  GAPITULA  UBRI  SECUNDI 

i .  De  primo  ht^tis  mmasierii  abbate 

2.  De  annis  Domini  sub  quibttt  profuii,  et  de^  abbatibtu  ei  succedentibtss. 

3.  De  beati  Euchetii  ab  epyscopatu  expulsione 

4.  De  Eucherii  in  exitium  ad  Hasbaniam  missione.  incid.  De  obitu  Karoti Martelli. 

6.  De  revelatione  saneto  Bucherio  osiensa,  quomodo  K&rotusapud  inferos  icrquekaiwretd0$erpmi9  m 
efus  sepulcro  invento. 

VAML£  LfiCGIONES. 

«*<  liberls  1*.^  exequendam  r.^^tmdeeim  i\falso.  ^*  vaeuiim  hmeheumtmitmsmmetmUhtmum 
apfonen^Q  relifuii.  ^*^  incidentia  i% 


m  OESTA  ABB.  TRUD(»I:  -  CAWINBAWO  ffl.  -  PARS  I.  874 

6.  De  ohitn  sancti  Euehern,  Incidmtia.  Defmdakone  tenobH  Fiddemk. 

7.  De  4ono  hononm  nottrorum  apud  Donch^  et  de  viUis  iMem  a  dace  Boherto  hukt  monuitmo  eoyaii^, 
dde^us  eej^lero.  Incidentia.  De  Pipim  iertH  in  regem  Frantie  creatione. 

8.  De  fure  huiut  cenobH  auferente  theiaurum  judicante  Pipino  suspenso. 

9.  De miracutoperbeatumiinAdoneminpuerosanctilhdegaiiidiepysCopifacto^ 
Pipini.  Inddentia.  De  Hunis  seu  Avaribus  per  Karotum  Magnum  devictis, 

10.  De  Donato  monacho  vitmm  betUi  Frudonis  scribenie*  Incidentia,  Quomodo  Karoltts  faetusimperator 
perseemHaniBunorumfinem  impasmt,  Ineidentia*  DeimperiolMdomeiPU.  Inddeutia.  DeregisDenorum  ed 
Iktem  cenversione* 

{{.De  Normannorum  persequutionis  initio. 

il  De  Domno  Drogone  Metensi  episcopo  et  hufus  loei  dbbate. 

f 3.  De  dono  Botberthi  nobilis  tiri  huie  monasterio  tempore  Droaonit  mbbaim  fketo^ 

U.  De  8  abbatum  nominibus  abbati  Drogoni euccedentium.  incidentia»  Deymno  Gtaria^Ums  et  htmftrf 
^itomodo  postremo  ^**  inolevit,  ut  diepalmarum  cantaretur*  Incidentta,  De  continentiis  regni  Lotharingie  qu^ 
friusvoeabaturAustrasia.  Incidentia.  De  Lothariiimperatorismonachatu.  Incidentia.  DeDanisNormanhth 
rum  comptieibus.  Incidentia.DeepyscopisMetensibussibi  succedeniibus^  et  quareeorum  aliqui  iniitulaniur 
orchieptepyseopi. 

15.  De  ffrebema  monaehorum  hujus  iociantiquiius  dari  eonsueta.  Inddentia.  Deterra  Fi^n^neiwm!^ 
facta  fuit  comitatus.  Incidentia.  Devictoria  Francttum  contra  Normannos. 

i6.  De  prima  corporum  sanctorum  Trudonis  et  EucherU  tmaslatione 

17.  De  corporum  beatorum  Trudonis  et  Bucherii  occultatione  tub  votia  subterraneeiproptir  metum  Har" 
mennorum  fe^ta. 

18.  De  Lotharingkde popubatione per  Normamos  facta» 

i^  De  sancti  Lioertipaesione.DemonasteriietopidiSanctiTrudonisaliorumouemonasteHj^ 
ittm  depopulalione  a  Notmannis  facta.Incidentia.Decivifatum  Treveriset  Metisdevastdtiohe.ineidentia. 
De  Ungaris  paganis. 

tO.  reditu  Normannomm  a  Fnmtia  ad  Lotharingiam. 

St.  De  Normdunorum  emiio  et  esBterminatione  et  adfidem  cauivermne»  IneidesUia.  De  prima  Ad^lberone 
Mete$ui  epyscofo.  Incidentia.  De  abbate  Prumiensi.  Incidentia*  De  translatione  imperii  a  rroncis  qd 
Teutonieos.  Inctdentia.  De  impelu  Ungarorum.  Incidentia.  Qualiter  regnum  Lotiiaringiefuitdevolutum  ad 
nutum  imperii. 

2t.  De  Tmwme  hujm  loei  abbate. 

INCIPIUNT  CAPITUU  MBRI  TBBTII. 

L  De  in^iteriopnmi  OtioemhoemonasteHumaNomasmistlestruetumrestauraKOint^^  byeidpfit^. 
De  ijxthartngie  duce.  Incidentia.  De  iaude  Ottonis.^ 

2.  De  adventu  Ottonis  regis  ad  opidum  nostrumt  et  de  ejus  compassione  erga  hoc  monnsterium. 

3.  De  abbatis  Heineri  oonsecratione. 

4.  De  /tageilatione  per  beatum  Trudonem  Adetberoni  seeundo  Metensi  epyscopo  iUtsieL 

5.  De  elemosina  matris  ^^*  domini  Reineri  abbatis.  Ineidentia.  De  contraversia  Ottonis  et  Frnncye 
regis  Ludovicu  incidentia^  De  victoria  Ottonis  contra  ducem  Lotharingie.  Inciden^ia.  Dfi  Gerberga  sqrore 
Oitonis. 

6.  De  immersione  aranee  labentis  in  caUce  Reineri  abbatis  stib  hora  consecrationis  eucharistie. 

7.  Quomodo  Reinero  abbate  defumto  etomnus  Adeibero  seeundus  Metensie  epysoopue  fit  abbas  httfus 
Im. 

8.  De  ditigentiadomniAdeiberonisinrecuperationereddituumt^t  dotatione  pateme  heredisatis  monoAte* 
riocoUatat  et  reformatione  edificwrum. 

9.  De  monasterii  fost  primam  dedicationem  iterata  eonsecratione.  Ineidentia.  De  resistentki  domni 
AdeiberomisconiraOttonem  regem.  Ineidentia*  EtdeLeodieneibusepyscopis.  incitientia.DeeoUatione  dued- 
tm  Lotharinqte 

\0.  De  servitute  GtMdrade  femine,  ubi  osienditur  domntim  Adelberonem  f^ifse  htdus  lociqbbatem 
H.  De  eiemosina  Zeizoifi,  ubi  etiam  eiaret  domntm  Adeiberonem  h^jus  loet  abbatem  futsse. 
M.  De  obitu  domni  Aeieiberonis  abbatis  hufus  ioci. 

13.  De  bonisnostrisapmdProvinetiiivaBrtuiert^ltjatf^comitissaFlandriemonasierioconiu^ 
Desneceetione  Leodieneis  epyscopi  et  imperatoris'^ 

14  De  fundatione  eertobii  Vincenin  et  miia  sanctt  Trt^donis. 

15  De  obitu  domni  Thietfridi  abbaiis  huius  ioci. 

16.  De  creatione  domni  Erenfridi  in  abbatem  ht^fus  ioci  eteifus  obitu. 

FinU  ttbuU  priine  partit  gestorum  abbatum  hujut  monattoii  wioU  T^udonif. 


INCIPIT  LIBER  PRIMUS 

CONTINENS  ORTUM,  ACTUS  W  OBITUM  BEATI  TRUDONIS. 

i.  [SioBB.  Treodrrici   Vita  S.  Thtd.]  Anno  Do-     Francorumregis^Hjrlpericiflliie^Fredegundeep^!» 

>uiu  Wy  iaperii  mo  Heraolti  oum  eoa  coQjuge     sorte  sua,  anno  40* Johanne  dioo  Agnus  Trajeoleofi 

lirUoaanno  16  et  Lotharii  secundi  hujusnominie     eoelesiepreeidenle^,etootual>oaiiiiisaiioltt«^Ttodo 

VARLE  LKCTIONES 
^  p  i\  **•  miritis  i%  •••  presidenti  i% 


275 


RODULFI  ABBAHS  SU  TRUDONlS 


M 


ez  DobUibatetDaodignisparentibiisipsoaniioplus  k  assignatum,  MeteDsis  faetus  est  episcopus.  Incid. 


miDusTe  iD  HasbanieDsi  territorio,  SarciDium  do- 
mioe,  Dascitur.  Gujus  pater  Wicboldus  oomiDe  ez 
Fraocorum  regumortuspropagioe,  prefatique  Hyl- 
perici  regis  coutemporaDeus  et  ex  recta  lioea  coo* 
saoguioeus,  temporaledomiaium  seu  comitatumla* 
tum  quod  proprio  jure  io  partibus  Hasbaoie,  Gam- 
pioie  (586)  et  Flaodrie  possederat,  justis  iegibus 
guberoabat.  Mater  autem  Adala  Domioe  ez  Austra- 
siorum  ducum  prosapia  progeoita,  primi  PipiDi  du 
cis  Austrasie  diiecta  coosaoguiDea,  huoc  uoice  oa- 
tum  filium  ad  muitorum  educavit  salutem  fide- 
lium  (587). 

2.  [SiGEB,  Vita  S.  Trud.  c.  3.]  Aooo  Domioi  633, 
imperii  Heraclii  il,  et  Dagoberti  regis,  mooarchi 


[SiGBB.]  Aooo  Domioi  645,  imperii  Coostaotis  seu 
Constaotioi  aooo  3,  iHustris  vir  Wict>oldus,  pater 
ipsiusbeatiTrudooisJo  seoectute  booa  io  Domino 
obdormivit,  et  io  ecclesia  ville  sue  allodialis,  ex 
Domioe  suo  Wibekem  (589)  deoomioate,  sepultus, 
elevarimeruit.  Inctd,  KodeniaDDOsaoctusRemaolus 
a  Dagoberto (590)  regeFraocorum  [V.  S.  Tfieod.  5], 
a  solitaria  et  mooastica  vita  eztractus,  iovitus  et 
precibus  victus,  Trajecteosis  epysoopus  OTdioatur 
[eirca  an.  650. 

4.  Aooo  ipso  bealissimus  adolceos  Trudo,  ntro- 
que  orbatus  pareote,  ouilo  egeos  tutore,  quippe 
cum  jam  complesset  etatis  suee  aonum  17,  cepit 
meote  fluctuari,  qualiter  domioium  patemum  euon 


trium  regnorum,  scilicet  Frantie  et  Neustrie,  que  '  adherentibushuiclargissimispatrimooiispossessio- 


nunc  Normannia  vocaturi  ac  AustriCj  que  modo 
Lotharingia  nuncupatur,  anno  S,  sanctus  Trudo 
ineuntis  etatis  sue  anno  6,  vel  quasi,  puerili  opere 
inagri  planicie  collectislapidibus  ecclesiolam  con- 
struxit,  in  qua  ad  orationero  provolutus,  de  ecclesia 
in  suo  allodio  edificanda  se  voto  strinxit.  Quam  pro- 
cax  quedam  mu]ierindignanterintuens,pede  dissi- 
pavity  que  continuo  ultione  divina  cecatur,  sed  ad 
concnrrentium  vicinorum  instaotiam  puer  pro  ea 
misericordiam  Dei  iovocaos,  eidem  visum  restituit 
Inddentia.  [Sigib.]  Circa  idem  tempus  saoctus  Ar- 
Dulphus  Meteosis  episcopus   coostituitur.  Incid. 


Dum  tam  sagaciter  dispooere  auxiliaote  Dei  gratia 
prevaleret,  ut  temporalium  rerum  affiaeaUa  iogres- 
sumperpetue  hereditatis  sibi  ootlateooBobstrueret, 
[V.  S.  Trud.  i,  7,  8,  12.]  Hec  secum  diligeoter  ru- 
mioaosad  memoriam  reducit  votum,  quod  de  coo- 
strueDda  ecclesia  io  propria  hereditate  pridem  pue- 
rulus  voverat.  Qui  cum  io  hujusmodi  meotiB  captu 
fluctuaret,  sompousei  cootiouoobrepsit.  Aogelum 
Domioi  sibi  assistere  vidit,  suadeotem  sibi,  ut  sao- 
ctum  Remaclumepyscopum  adiret,cui  in  omnibuB 
que  jul>eretoblemperaret.  Expergefactus  autem  ad 
viiiam  Septemburias  secumdum  angeii  mandatum 


[?•  S.  Theodardi^  c.  4.]  Eodem  temporeprefatorege  ^  festinat,  ibique  residenti  epjrscopo  consitiumangeli 

Dagoberthofiliusnascitur,  adcujuspreceshumiies      ;#—•->•   n,.i  iw^  ,  o — -  «i.-   ^j  %£^y — . 

sanctus  Amandusinfantem  baptizatet  nooem  Sygi- 
bertus  eidem  imponit ;  ubi  cum  patrini  baptizanti 
venerabili  presbitero  finitis  orationibus  contiouo  non 
respoDdereot,  iofaos  40  dierum  pieoa  distioctiooe 
audientibuscircumstaDtibusrespondit :  Ameit.  [c.8.] 
Circaidem  tempo8(circaan.  646)defuDcto  Johaooe 
dicto  Agous  Trajecteosiepiscopo,  Idem  rex  saoctum 
' Amaodum  Trajecteosem  episcopum  quamvis  reoi- 
teotemcoDstituit.  Incid.  Qui  postquam  Saoois  pre- 
fuit  episcopatu  posthabito  saocto  Landoaldoarchi- 
presbitero  cathedre  epyscopalis  curam  commisit,  et 
solitariam  vitam  petiit,  [  V.  S.  Amandi.  ]  et  io 
ElooDeosi  mooasterio  usque  ad  fioem  vite  per- 
DnaDsit. 


maoifestat.  Gui  ille  :  Perge,  /!h',  ad  Metensem  epy^ 
scopum,  et  beato  Siephano  quidquid  in  Hasbania 
trade.  Hoc  enim,  amgelo  reoeUmte,  Ckristo  aeeeptum 
fore  didici. 

S.Dieigilurseqoeoti,  maoe  diluculo,  veoerabilis 
adoiescens  Trudo  ad  civitatem  Meteosem  iter  arri- 
pit,  ibique  saocti  pootificis  Glodulfi  oblatus  preseo- 
tie,  mooitorissuibeati  Remacli  obtemperaos  consi- 
lio,  omoe  patrimooium  quod  io  Hasbaoia  posaidet, 
saocto  Stephaoo  tradit.Tunc  saoctos  Gloduifus  bea- 
tumTrudooemio  fiiium  assuroeos,  diligeoter  iUum 
ad  litterarum  scientiam,  sicut  petivit,  iostroeDdam 
fideli  viro  commisit,  qui  cooperaote  gratia  saocti 
Spiritus,  iofra  aooum  totum  psalterium  decaDtare 
scivit,  etultra  estimationem  hominum  in  brevi  tam 


3.  Anno  Domini  644  vel  quasi  sancta  Adala,  ma-  ^  egregie  in  scientiis  scripturarum  sio  profeceraty  ut 


ter  beati  Trudonis,  in  pace  quievit ;  cujus  corpus 
apud  Zeelem  villam  (588),  que  allodium  estsancti 
Tirudonis,  in  ecclesiasepultum,  miracuiis  ciaruit,  et 
in  decenti  loculo  compositom,  a  terra  elevatum  est. 
Ineip.  [V.  S.  Glodulfi.]  Girca  idemteropus  sanctus 
Glodulphus  sanctitatem  genitoris  sui  sancti  Arnulfi 
imitatus,  post  Georicum,  quem  prius  Arauiphus  in 
tpiritu  successorem  sibi  in  epyscopatu  agnoverat 


coequos  suos  mirabiiiter  superaret.  Incid,  [V.  S. 
Amandi ;  Vita  S,  Rem.]  Aooo  eodem  cum  Dagober- 
tus  rex  saocto  Amaodo  cootempIatioDi  et  predica- 
tiooibus  iosudaoti,  qnippe  qui  iooolas  Gaodavi, 
famosi  opidi  io  Fiaodria  siti,  ad  fidem  catholicam 
converterat,  ab  ooere  epyscopalis  corecedeoti,  iicet 
io  vitus^  condesceBdisset,  oe  tameo  tam  famosa  sedes 
presideDtiaproprii  epyscopi  careret^habito  coosilio. 


(586)  Hodie  Kempeolaod  io  sioistra  ripa  fluvii 
Dommel  et  aquilooem  versusafluvioNethe,  eadem 
reno  quffi  aotiquioribus  appellabatur  Texaodria. 
Vide  infra  I,  i5. 

(587)  Hoo  stemma  primua  si  quid  video  noster 
dedit. 


NOJTiE. 


(588)  Vicus  prope  Diesthemium. 
(5-      •       •  .       -       . 


|[580)Vicus  in  eadem  regione  haud  procul  Diesthe- 
mio. 

(590)  Imo  a  Sit>eberto  II.  teste  Vita  antiqua  S. 
Remacli. 


277  OESTA  ABB.  TRUDON.  —  C^NTINUATIO  ffl^  ^  PARS  1.  278 

sanctum  R^maelummonachumei  monasteno  Sol-  Aipse  Pipinus  obiit,  sanctus  Amandus  more  solito 


lempniaco  (591)  sub  patre  Eligio  a  solitaria  vita 
extractum,  quamvisrenitentem»Trajectensem  epy- 
scopum  instituit.  Circa  idem  tempus  (an.  638) 
prefatus  rex,  fluxus  yentris  infirmitate  deficiens 
cum  magna  devotioneemisit  spiritum.  Gui  primo- 
genitus  ejus  filius  Clodoveus  in  regno  Frantie  et 
Neustrie  successit ;  aiter  autem  filius  Sjgibertus 
dicebatur,  quem  pater  ante  aliquot  annos  adhuc 
puerum  in  regno  Austrie,  que  nunc  Lotharingia 
vocatur.constituerat,  dans  eidemtutores  Gumbor- 
tum  Coloniensem  archyepiscopumet  Pipinum  du- 
cem  ioferioris  Austrie,  qui  laudabilium  suorum 
tutorum  secutus  vestigia,  in  universis  moribus  et 
virtutibus  coaluit,  prout  ex  processu  decursus  re- 


causa  seminandiDei  verbum  juxtaopidum  Nivehense 
iter  direxit,  quem  Ituberga  viduata  ad  prandium 
invitavit.  Quiadinstantiam  precumltuberge  matris 
et  Gertrudis  filie  utriquesacrumvelumimposuitet 
domum  earum  ecclesiam  consecravit,  [5.  V.  A  mandi 
Si6EB.],quipo&t  paucos  dies  ad  monasterium  Elno- 
neo  se  quod  elegerat,rediit,et  ibi  de  votissime  Christo 
serviens,  posthos  annos,  18  anno  imperii  hujus 
Constantis  seu  Constantini  in  Domino  obdormi- 
vit. 

6.  [V.  S*  Tnui,,  c.  9.J  Anno  Domini  (150,  imperu 
Constantii  sive  Constantini  8,  epjscopatus  sancti 
Remacli  anno  6,  sanctus  Trudo  postpositis  libera- 
lium  scientiis  ad  intelligendum  indaginem  sacre 


gnationis  ejus   enituit  [cf.   Frkdeg.,    V.  S.  Sigeb]  b  scripture  «itudium  convertit,  in  qua  quantum  pro- 


Incid,  Anno  sequenti  (639)  Pipinus  prefatus  dux  et 
major  domus  regie,  quem  Dagobertus  rex  totius 
Aostrie  archiducem  fecit,  in  Domino  obiit.  Cujus 
corpus  apud  Landen  sepelitur  et  post  plures  annos 
indeadopidum  Nyvellense  translatum,  miraculis 
coruscat;  cujus  obilus  universum  Austrie  regnum 
merore  perculit  [cf.  V,  S.  Sigeberti],  Iste  Pipinus, 
primus  hujus  nominis,  fuit  magnifici  principisKar- 
lomanni  filius,  qui  ex  sua  conjugesancta  Ytuberga 
filium  oomine  Grimoaldum  genuit,qui  patriindu- 
catu  succedens,perauxiiium  sanctiCunibertiloco 
patris  sui  major  domus  constituitur,  obiitque  sine 
liberis.  Habuit  etiam  idem  Pipinus  filiam  nomine 


fecerit,  per  reparatos  ab  ipso  lapsos  apparuit. 

7.  Eodem  anno  rex  AustrieSigebertus  delibero- 
rum  desperatus  propagine,  [V.  S.  Theod.,  c.  4,  7] 
cooperante  sibi  majore  domus  etduce  Grimoaldo, 
priml  Pipini  filio,  et  sanctoRemaclo,t2monasteria 
construxit,  inter  que  duo  edificanda  quo  in  loco 
sancto  Remaclo  placeret  consensit.  Exhujus  con- 
cessionis  gratia  vlr  Domini  fundavit  in  diocesi  Co- 
loniensi  monasterium  unum,  quod  appellavit  Mal- 
mundarium,  reiiquum  vero  in  diocesi  Trajectensi, 
quod  nominavit  Stabulaus.Quorum  structura  cum 
Bumptuose  ex  flerario  pii  regis  esset  consummata, 
deconsiiio  sancti  Remacli  rex  Stabulensi  monasterio 


Beggam,  quam Ansigisoduci,  suisodalis  sanctiAr-  ^  sanctum  Theodardum, virum  scientiis  etvirtutibus 


nulfi  filio,  conjugavit,  quePipinumsecundum,qui 
Grossus  dicebatur,  peperit,  cujus  filius  Karolus 
Tudetes  sive  MarteUus  fuit.Qui  Karolus  ex  Alpayde 
ooncubina  procreatus,genuit  Pipinumhujus  nominis 
tercium,  quifavente  Zakariapapaproptervictoria- 
rum  suarum  stenuitatem  Francorum  rex  constitui- 
tur.  Quartum  vero  Pipinum  rex  Karolus  Magnus 
genuit,  eumque  Ytalie  regemprefecit.  Quintus  au- 
tem  Pipinus,  Ludowici  Pii  filius,  a  patre  rex  Aqui- 
tanieconstituitur.  Sextus  hujus  nominis  Pipinus 
patri  in  regno  Aquitanie  succedit,  quo  mortuo 
oomen  Pipini  abolevit.  Fuit  autem  iste  Pipinus 
primus  unus  ex  ducibus  potentissimisinfraregnum 
Attstrasie,  ducatum  suorum  dominatum  distinctis 


ornatumprimum  prefecit  abbatem,  qui  quam  dili- 
genter  sancte  reiigionisdisciplinam  adperfectionis 
unguem  verbis  et  opere  in  subditos  transfuderat. 
ex  discipulis  quos  innormavit  claruit,  qui  tam  de  vote 
vitam  duxerunt,  utpluresfamosi  viri,sanctusscili- 
cet  Remaclus  et  sanctus  Lambertus  Trajectenses 
epyscopi,preter  aliosibidem  monastice  conversatio- 
nis  puritate  delectati,  Deo  militaturisuccessutem- 
poris  deguerunt.  Incid.  Circa  hec  tempora  Gri- 
moaldo  duce  inferioris  Austrie  et  majore  regalis 
domus  Sigiberti  regis  defuncto,  Pipinus  secundus, 
ex  sorore  Begga  iUius  nepos,  in  ducatu  et  majora- 
tu  domus  succedit  (circa  an,  656). 
8.  [SiGKB.  V,S.  Trud.  i,i5,  16, 17.]  Anno  Domini 


terrarum  hmitibus  hereditario  jure  possidentibus.  ^  655,imperiiConstantisseuCon8tantiniannol2,epy< 


B^jnsveroPipini  ducatus  dicebatur  ducatus  Austrie 
inbriorisyin  quopreter  aliamultaoppidaetcastella, 
Brabantia  continebatur,  que  a  Brabone  Trajano 
milite,  scilicetnepoteHectoris  magni,  nomenacce- 
pit.  Pars  insuper  magna  Hasbanie  et  Campinie  ad 
ipsum  respiciebat,  qui  in  nostris  confiniis  habuit 
doo  palacia,unumminus  inlocoquiadhucvocatur 
Landen,  et  aliud  maj  us  in  opido  nuncupato  Ni vella. 
[V.  S.  Gertnui.]  Post  autem  memoratos  liberos 
Itoberga  peperit  illi  fiiiam  nomine  Gerlrudem,  vir- 
ginem  a  Deo  electam,  que  14  anno  etatis  sue  matri 
vidue  fideliteradhesit.  fnnd.  Annoquasieodemquo 


scopatus  sancti  Remaclianno  iO,sanctusTrudo,  ad- 
^modum  sacre  scripturescientiis  sufQcienterimbutus 
a  sancto  Glodulfo  sacerdos  ordinatur.  Item.  Anno 
I  eodem  venerabilispater  sanctus  Glodulfus  Metensis 
epjscopusydivinitus  inspiratus.ad  se  vocato  beni- 
gnesanctoTrudonedixit:  Oporiette,  fili  karistimet 
patrios  fines  visitare  ob  profectum  ecclesics  sancti 
Stephaniyimmopotius  obsalutem  Hasbaniamhabi' 
tantium;  nam  popultm  non  parvum  Deo  et  sanctp 
StephanoacqtdreSfperfectamque  plebem  Dominoser» 
vituram  in lua  hereditateparabis.Nec tibimolestum, 
quesOfSitf  quod  hinc  te  proficiseijubeo^neeesseenim 


NOTiE. 


(591)  SoUgnac  inAqoitania. 


*» 


ti6DtrL!'i  AiaAtts  s.  tttbiibiNis 


i^ 


est,  ut  HttseaciffmtibusmeritiSfplurimireUgiost  viriA  ctam  DomiDiheredem  sibi  constitait.  Qaam  doaa- 


in  hereditate  quam  sancto  Stephano  tradidisti  Deo 
serviant.  ConsentitsanctusTrudo  piipatrismonitis, 
etlacrimis  mutuoperfusi,  post  sanqta  ofl(culaponti- 
ficis  cum  benedictione  iter  arrjpuit.  Ttem,  Profici- 
scente  autem  Tenerabili  Trudone  a  Metensi  urbe, 
gens  arbapa  comitantes  eumvoce  lacrimabilidixe- 
mnt :  Cur,  pater  sancte,  sic  nos  deseris,  qui  tuis 
semper  ohtemperavimusjussis  f  Felix,  aiunt  Basbd* 
nia,  que  tuisaspectibunfruitura,  denostro  dampno 
ditabitur,  etex  nostromerore  letabitur,  Quibusilfe 
respondit :  Cari  concives  et  domestici  Dei,  nolite 
contristari,  licetenim  corporividear  presentie  vestre 
ad  momentum  subtrahi,votis  tamen  siemper  presens 
ero,  Sicque  commendans  eos  divine  majestati  ad 
patrios  fines  iter  dirigit. 

9.,VeQerabiIisigiturpaterTrudo  prospero  trans- 
itu  cuidam  ville  nomine  Seni.  que  fiiit  prpprium 
allodium  unius  nobiiismilitis^appropiavit.Qui  dum 
nimia  passione  lepre  iqfectus,lumine  oculorum  esset 
privatus,  apparuit  ei  angelust)ominidicens  :F(?^(»- 
nans  surge,proxima  est  tibisaluset^anitas  corporis 
Mitte  igitur  servientes  tuos  ad  exitus  viarum,  et 
obviam  habebunt  virum  abjecti  hdbitus,  de  cujus 
manuum  ablutionis  aqua,  si  lotus  fueris,  continuo 
euraheris,  Qui  evigilans  revelationem  cum  gaudio 
suis  ostendit,  et  sicut  ab  angelo  didicit,  nuntios 
emisit.  Cumque  paululuinad  campestria  extra  vil- 
lamprocessissentyTir  Deiobvius  venit,  et  humilife, 


tionem  cum  frater  donatoris  percepisset,  ipsam 
vinam  sibivendicat  et  violenteream  apprehendere 
non  formidat:  sedomnipotens  injuriam  servo  suo 
iliatam  ulciscens,  inyasorem  hu]us  ville  mox  graV^ 
corporis  languore perculsit,et  membris  contractum 
quasi  in  (runco  reliquit.  Tunc  ille  ad  cor  rediens, 
penitenda  ductus  beatum  Trudonem  humiliter  re- 
duci  ad  se  Tisitandum  nuntiosdestinatyeniamqae 
postutat.  dujus  sancti  precfbus  ih  presentia  egroti 
ad  Deiim  fusis,  omhis  illa  nodositas  membroruAi 
dissolvft,  et  pristina  sanitas  iiH  restituitur.  Qni 
contlDuopedibus  ]^siu8proTolutus,abIata  restlttnt, 
et  propriam  viIIam,proutfrater  prius  suam^sancto 
,Tiro  obtulft.  Cuiipserespondit  lAblatUmmihitune 
b  et  modo  restitutum  accipio,  sed  tuim  villam  voio 
ifetensis  eccleste  perpetuo  fore  incorporatam.  Hee 
villa  nuncupatur  .....*»*  et  eft  Vicma  ville 
nostre  prefate  Sehi,  cu^usincole  adhuc  in  hodier- 
hum  fidelissimi  sunt  beato  Trudoni,  et  reputatit 
lese  potius  ad  monasterium  ipsum,  tanquam  ad 
l^roprios  patronos  spectare. 

10.  Preterea  ex  prelibatacausa  venferabflis  Trudo 
^'*  aliquantulum  asuaprofectione  retardatus,iQtel- 
ligens  sanctum  epyscopum  Remabhim  juxta  Tun- 
grense  opidum  moram  facere,iter  suum  illuc  dirigit. 
Ad  cujus  presentiam  adductusipsiusqueobyolutus 
pedibus,  uterque  surrexerunt,  et  post  amplextis 
mutuo  miscentes  sanctacolloquia,  Trudo  patri  suo 


querit  transitum  qui  ad  ipsam  ecclesiam  perducit.  q  karissimo  omnem  processum  itineris  eteventuum 


Tunc  illi  ex  habitu  eum  cognoscentes,  pre  gaudio 
stupefacti  dixerunt :  Ad  ecclesiam,  si  cupis,  tecum 
comitabimur,insuper  adprandium  te  libenter  reci' 
piemus.Tunc  yirsanctus  intelligensgratiamDeisibi 
id  providisse,orationein  ecclesiacumhabundantia 
lacrimaram  peracta,  gratanter  cum  illis  ad  pran- 
dium  comitatur,  et  ad  domum  illius  militis  cum 
benedictione  ingreditur.  Cum.  post  dulcia  coUo- 
quia  mensa  parata  ad  consedendum  esset,nobiIls 
precepit  ad  abluendumaquam  manibus  dulcis  ho- 
spitis  sui  ministrari.  Cum  autem  ad  tergendUtti 
tuella  (592)  extenderetur,  prefatusnobilis,  proutab 
angelo  didicit,  seorsum  declinans  oculos,  membra 


suorumnarravit.Tunc  epjscopus  tanti  sacerdotiin 
scientiis  profectum  etinmoribusdisciplinamhicra 
sua  reputans,illum  sibi  in  collegamad  predicaQdam 
eyangeliumChristiassumit,  partitoque  onere  eure 
pastoralisecclesiasordinare  etpenitentie  sacramen- 
tum  conferre  sua  auctoritate  injunxit.  Cepit  igitur 
epyscopus  liberiiis  contemplationi  cum  Maria  ya- 
care,  et  trudo  instanter  cum  kartha  laborando 
provisioni  ecclesiarum  et  predlcationiper  dyocesfa 
Invigilare. 

il.  [VitaS.  Trud.  n,  l.]Post  hec  yir Domini  Tru- 
do  be&ti  Glodulfi  Metensis  epyscopi  nionita  adim- 
plere  curans,  patrios  fines  visitare  festinat,  et  ad 


Iepro^aexhacabluitioneperungit,etc6ntinuototin8.w  Sarcinium,Iocum  sue  nativitaiis,  iterdirigit  Quod 


corpons  sanitatem  consequitur.  Ad  pedes  igitur 
celestis  sui  mediciproruit,  et  cum  tota  familia  gra- 
tiarumactiones  Deo  et  SanctoTrudoni  imbrelacH* 
marumperfusi  inexcelsumrprocIamant,sedvir  De^ 
hujuscurationisdonum  non  sibi,  immo  potiusyirtuti 
gratie  hospifalitatis  suihospitisascribit,sicqueeum 
humilitatis  altercatione  curatus  cum  curatore  ad 
mensam  accedunt,  factoque  prandio  nobilis  ille 
sobole  carens  sancto  Trudoni  villam  suaih  cum  omni 
|ure  et  hereditate^  prout  sibiaprogenitoribus  suis 
allodialiter  saccesserat,  efficaciter  contulit,  et  san- 
.  ..         ,      ,      -        ^^,,,^,      ,^    VARLB  LECnONES. 

•••  laetma  i\    ♦•«  Tnx^o  —  'mvigilaro  'apud  Aeniclm' 

NOTifi. 
(592)  Touaitle  nrancis,  dtoele  Germanis  in  specula  Saxooico^  i.  q. 


cumfama  precurrente  Sarcinienses  percepissent, 
domino  suodiu  desiderato  catervatimtotus^Migas 
agmine  vlrorom,  festiye  prooedit.QuemubisHniilh 

in  ej  us  occursu  m  muliorum  et  querorum  congrejtA^ 
et  incolunem  aspexerant,  perfdsi  pre  gaudio  lacri- 
mis,  amplexatum  deosoulantnr  ejusque  dulci  allo- 
quiodelectati,  benedictionem  postulani etobtinent 
Taliautemamice  plebis  tumultaosoaffectu  insoam 
Sarcinium  comitatus,  factus  omnia  omnibus,  alios 
consolandoemendans,  alios  castiganddrefbrmans, 
ipsumque  pagum  yerbo  predieationis  eircnmiens. 


mappa. 


M 


GESTA  ABB.  TRWON.  -  OONTINUArnO  01.  -  PARS  I. 


pagaaismi  fBcem>queintbiadbao  pleaenoDfuitex*  ^ 
muiita,  fundltus  expurgavit,  et  religione  fidei  cre- 
seente,  ecclesiam  fide lium  eotidie  per  novos  popuJos 
aagmentavtt. 

{2.  [/6id.u,2.]  Igitnr  beatus  Trudodivinum  anxi- 
lium  axfideliummidtitudiQeconcurrentesibiadesse 
constderaos,  Totum  quo  se  Deoin  pueritia  astrixe- 
rat  de  construeiida  in  sua  bereditate  eodesia,  ad 
memoriam  reduztt,  ut  exeroitiu  cbrisUano  sibi  con- 
flueDti  oenobiale  vallum  exigeret  ^*%  ubi  oomtratela 
neqaissimi  continua  deTOtiOne  et  oratione  oum 
s«s  eammilitoBtbus  ialentiis,  in  Cbristo  tHumpba- 
let.  inTOcato  taadem  suulmi  ooaditons  auzilio, 
artiftees  perilos  oomparat,  et  fttadaadi  oenobii  in 
loeo  eminenti  versus  aquilooeoftr  ad  levam  fluvinm 


13.  [9iGBT.  Vita  S.  Trud.iif  2.]  Atano  Doriiini657. 
imperii  Gonstantis  seu  Constantini  anno  15  et  epy- 
scopatus  Theodardi  Trajectensis  epysoopi  anno  3, 
sanctas  Tmdo  eenobium,  quod  profNriis  expensis 
in  sua  bereditate  fundaverat  et  ad  inliabitandum 
aptatum  decent^r  inaltum  produzisrat,  dedkatife- 
cerat  a  sancto  Tbeodardo  Trajectensi  epysoopo  in 
bonore  sanelornm  Quintiili  et  Reoiigii,  3  idos  00- 
tobris. 

i4.  Qoi  Toto  dliduni  in  poeritia  8il>i  diTinitus  ia- 
spirato  plenesatasfaeereQapiensi  ex  sUo  reddihioso 
et  laFgopatrimonioprefatumoenobiumoopiosedo* 
tavit.  Preter  enim  dominium  et  posseseiones  quas 
in  Hasbania  ex  parentam  soooessione  posseddrat, 
unde»   ai  prenarratur»  maximas  liereditates  in 


Gisindriam  (603)  por  cotavaliem defluentem  ^*^  ba-  b  Austria,qtieposteaIjOthariogiavoostaest,tenuit,qae 


benti,  gratam  planioiem  iUis  Oonsigaat.  Gompara- 
tis  vero  materiis  ad  boc  opus  oecessariis,  cementa- 
ra  aiMqtie  mora  fundamentajaciunt»  et  sub  brevi 
lemporis  disoarsn  lapidee  parieles  in  altiludinem 
elevale  inloeolinm  mentes  lettfioaveruat.  In  soUioi- 
todiae  tamen  tam  sompttxMi  operis  ser  vos  Dei  Tr  udo 
inardesoens,  in}unctumsil>ia  sancto  Remadopre- 
dicationis  offieiam  aieliilominus  fideliter  implevit, 
Inad.  {V.  S.  Theod.  o.  8.  Ft^a  5.  Trud.  u,  17, 
V,  S.  Theod.  c.  5.  Ftfa  iS  Bem.  V.  5.  Theod.  c.  5, 
7.J  Cirea  idem  teolpus  {an.  tti)  sanctos  R^nlaclus 
male  ferens,  quod  bona  sue  ecoleeie  vioienter  per 


atnf  eusque  Meteai^m  epysooporum  mense  incorpo- 
rate  serviunt  -  inter  quas  Doogei  (595)  Yilia,  qoe 
mlliario  vieiaa  Virdoao  ooastat,  aaa  foit,  quam 
post  plures  aaaos  Theoderious^  primi  Olloaie  con- 
sobrinus,  sibi  attraxit  —  babuH  insuptir  ex  parto 
palris  dominium  ville  Brugis  ntiaoupate  oum  suis 
attinenliis,  qu^  modoesloppidum  famostim  in  terra 
qui  ntmo  vocattv  Fiandria.  itixta  quod  opidum 
monasterium  aigronim  monialitim  quasi  ad  dimidium 
miiiare  situm  est,  babeas  ex  nominebeati  Trudonis 
sortitum  Tocabulum  sciiioet  Sanoti  Trudonis.  Isttid 
moaasteriuiii  (596)ipset>eattisTrudoia  propriosuo 


potentes  et  nobiies  per  annos  oiroiter  30  injtisle  re-  ^  Uiidemaliodio  ftmdiivitetdotavit,  elineo  80  mona- 


teota  possidereDlar,  neo  videret  oonlra  torrenlem 
braehiaextendere,  pertesus  tamaltaam  seealarium» 
Tolvetmt  in  animo  ad  portom  sohtarie  vite  redire» 
propter  qiiod  regem  Sygiiserltim  adiit  (594),  et  ab 
eo  landem  oum  magna  difflcultate  ab  onere  care 
pasloralis  absolatas  fiiil.  Qai  saroina  presulari 
exemplametdenaufragtomundi  seexutam  letaltis, 
dia  desideratamquielisportum  StabuleBsiscenobii 
ezpetil,  el viteeomtempiative ibidem  vacaiis,  secum 
habitaTit,  professionem  monaobalem  leoit,  et  tan- 
dem  postpluresanaos  ad  Donrinumvooalas,  ineo- 
demlocosepeliri  meruil(ctrcaan.  667).  InM.  Anno 
eodem  proceres  Maolioi  oom  pleiie  uri>anade  sob 
stiloendopr^uieregem  Sygibertumadeunt,  quiin 
eommuneoum  eisdemdehberatione  faotadeonlnium 


chos  instiluit,  sedquacausa  poetea  immutatiosexus 
Mo  inibi  servieniiom  contigil,  nesoitur.  Indd.  Bt 
qoia  de  terra  Flandrie  recilatio  insilit,  annolari 
oongruit,  cujus  ooaditioais  ab  aatiquo  exslitit. 
Soiendom  igilur,  quod  ad  regaum  Frantiequidam 
sinus  lerrefertiiis  valdere«pieiebat,qtti  ntmc  Fian- 
dria  nimcupatur.  lUuc  i>alivi  et  forestarii  ioIei>ailt 
perreges  oonstitai^prooeribasaadieiad  populum 
gui>emandam,  et  reddilus  annuos  io  ooiligendum 
destinari,  nec  Toea]>antur  comitatus  osqae  ad  pri- 
mum  annum  impbrii  Karoli  Calvi. 

15.  Preterea  venerabilis  Trodo  dominiam  el  laf- 
gas  posBessioneshereditariasliabuit  inTaxandria, 
que  terranimevoeatur  Gampinia,que  plures  liber- 
lales  etviUas  oontinet.Interquas  posldormitionem 


eonsensu,  kooedenteetiamiummi  ponlifioisaacto- ^  sanotipatrispiarimeeoelesieinhonoreipsiassaaoli 


Trudoais  dedloate  aoscuatur,  quarum  jus  patroaa- 
lus  cum  ahartunTioinanmiecolesianim  patronatu 
ad  ooUationemabliatieetoonventash^^smoiiasle- 
rii  sanotiTrudonispIenojnrBperliBereaaliquapos- 
sessio  nftanifBstal. 

16.  [Viia  S.  Trmt.  u»  S.)  Eodem  aaao  toI  qoasi 
teaerabilis  Trodo  dodieaiom  iioo  siiam  oeaobiom. 


ritate,  Theodahlam,Stal>aIeasemabi>alem,  Trajeo- 
teosem  epjsoopum  oonslituit,  a  sanolo  Conil>erto 
Coloaiensi  archiepysoopo  posl  panoos  dies  conseOra- 
tom.Qoi  asanctoMatemoTongtensi  poslepyBOopo 
pmiedil28"*«  Eckiem  anno  saBctasLaml^erlus  boae 
iadolisadoieseens  apatre  AproDomine,iUastri  viro 
st  oomile,  magisleHo  saneli  HieDdairdi  traditur  ***• 

VARIif:  L£CTfOI«BS. 
•M  etigtni  %\  «M  defluentt  1*.  «m  exddit  V ;  iibertdi  dootrina  uBbatos  eet  Cs^tiar  m  triiaS.   Theih 
iafdi. 

NOTiE. 

(593)  Cisinder  riYuIus  incidil  in  fluvium  Geete.      Herifferom  in  Mon.  Germ.  SS.  VI!,  isb. 

(594)  Sigel>ertus  jam  anno  656obierat;  erat  rek         (595)  Dugnj ;  cf.  Pudolfi  Gesta  YII,6. 
.  .    ..  ^  .  (996)  Est  monaiilemMP  Bragene^  ttBJdiioalMsam. 


kmfitadlm  OnldaiMe  tl.  Da  eanold  Iftwmeio  ttde 


189 


RODULFI  ABBATIS  S,  TRUDONIS 


284 


quemadmodQm  beatus  GloduJf us  epyscopus  Metensix  A  et  a  quibus  oonstrueban tur,ignoratar.  De  looo  prefati 


spiritu  revelante  sibi  predixerat,  ex  largo  et  reddi- 
tuoso  8U0  patrimonio  babundedotaverat,  adunata- 
que  fidelium  multitudinedivinicultusoffioium  fecit 
inibi  solempniter  iniciari,  cresoenteque  devotione 
cotidieprofecitin  augmentum  laudabilis  fame  locus 
iste.  Divulgataenim  undique  fama  tam  devote  ceno- 
bialis  congregationis,  plurimi  buc  nobilium  virorum 
filii,  tam  ex  palatinorum  dignitate  quam  et  proce- 
rum  libertate,  una  cum  popularibus  et  ex  servitio 
oonversis,  ad  portandum  jugum  Gbristi,  onere  di- 
vitiarum  contempto»  comaque  capitisdetonsa,  in- 
grediunturcelestiregiperpetuomilitaturi,muUique 
nobilium  proprios  filios  et  nepotes  suos  huicsancte 
communionimansipandoscumamplispatrimonits 
devoverunt,  quos  sub  tanti  doctori»  magisterio  in- 
normandos  statuemnt.  [V.  S.Bereg.^Circa,  ^*bec 
tempora  sanctus  Beregisus  ex  pago  Condrosio  or- 
tus,  et  a  parentibQs  intra  monasterium  sancti  Tru- 
donis  subbabitu  religionislitterarumstudiiset  lege 
divina  imbuendus  nuper  traditus,  nunc  largiente 
Pipino  principeeidemlatamprovinciam^^,  mona- 
sterium  Andaniense  in  honore  sancti  Petri  construxit, 
in  quo  clericis  ordine  canonico  militantibos,  ipse 
pater  in  eodem  habitu  est  sociatus  ^**.  Desitu  autem 
primarie  fundationis  hujus  monasterii,  ue  rerum 
processus  in  ambignum  cadat,  sciendum»  quod 
beatus  Trudo  non  incepitbanc  ecclesiam  ediftcare 
acancello  sanctuarii (597),  subquonunccontinetur 


et  veteris  sanctuarii  estsciendum,quodillud  exten- 
ditur  abarcu,qui  estsursum  retrocapellam,  sancti 
Trudonis  usque  ad  planitiem,  quie  estanteipsam  ca- 
pellam  ad  longitudinem  humane  quasi  s  tature,inclu- 
sive.Nec  est  ibidem  alicuj  us  preterquam  probabiliter 
Deo  digni  corpus  humand  um,propter  sanctorum  re- 
liquias,  nue  sicut  in  circuitu  adextris  eta  sinistris 
sancti  Trudoniscapelle  habentur,  illuccontinentar. 
i7.  Preterea  vir  beatus,  non  obstante  devoti 
gregis  domestica  sollicitudine,  opportunis  vicibus 
familiarium  stipatns  agmine  pagum  Hasbanicum 
circumiens,  innumerabiles  sue  doctrine  verbis  et 
expmpiis  in  fide  Ghristi  confortavit,  ex  qoibus  plu- 
rimos  vivens  ad  Deum  premisit. 
B  i8.  [VUaS.  Trud.  ii,6.]  Habuitautem  ineonsue- 
tudine  alternis  noctibus^  ceteris  quiescentiJ[His,nuoc 
ecdesiam  Martini  sitamin  villaqus  Falmia  nunoupa* 
tur,  tuno  ecclesiam  sancti  Servatii  et  t>eate  Genovefe 
sitam  in  vilia  que  vocatur  Septemtmrias,  solus  et 
absque  arbitri8vi8itare,et  postpecuharesoratioaes 
priusquam  illucesceretad  monasterium  dam  redire. 
Distabat  autem  uterque  vicus  alocoSardnii  propter 
interpositum  ab  antiquotempore  nemus  spadosum 
3  ferme  millaribus,  sed  nunc  grata  campestris  pla- 
nicies  dimidiotantum  miliarioillucusqueperducit. 
Incid.  [V.  S.  Theod.,  c.  0,  iO,  16  sqq.]  Eodem  iu- 
super  tempore  beatus  Theodardus,  dolens  Traje- 
ctensem  ecclesiam  magna  possesdonum  suarum 


cripta,  quam  Obbertus  L.eodiensis  episcopus  anno  G  quantitateforemutiiatam^**,  defunctojanipridem 


Domini  1101  consecravit,  sed  tantummodo  ab  illo 
loco,  ubi  nunc  inter  chorum  stailatum  (598)  et 
beati  Trudonis  altare  arcus  supereminet,  partem 
monasterii  anteriorem  tanquam  caput  erexit,  quam 
ecclesiastioo  morecancellunaet  sanctuariumappel- 
lavit.  Ibi  ipse  primum  altare  in  honore  sanctorum 
Quintini  et  Remigii  consecratum  fundavit,  post 
quod  processu  temporis  psailentium  choro  constructo, 
reliqua  pars  structure  ordinata  fuit,  que  navis  ec- 
desie  cum  sibi  ooherentibus  absidis  dici  potuit. 
Retro  vero  prefatum  canoellum,  ut  veterum  bystoria 
refert,  infralocum, qui  nuncest chorus  psallentium, 
cripta  constructa  fuit  que  per  se  erat,  prout  adhuo 
inquibusdamantiquismonasteriissimile  cemitur. 
Fuit  insuper  processu  temporis  inter  altare  beati  ^ 
Trudonis  et  primarium  chorum  psallentium,  intra 
ipsumcancellum  sanctuarii,  altare  in  honore  sanc- 
torum  apostolorum  oonstructum,  et  fuit  altare 
majus  appellatum,  distans  ab  ipsa  beati  Trudonis 
ara  spacio  quasi  9  pedum  ;  est  enim  ibidem  locus 
sepulchri  prelati  sancti  patris*  Bec  igitur  cripta  et 
altaremajusabantiquofuisseleguntur^sed  quando 


pio  rege  Austrasiorum  Sjgiberto,  deUberavitadire 
regem  Hildericum,  et  deinjuriis  sueecdesie  illatis 
coramillo  contra  sacrilegosdeponerequerimonlam. 
Qui  cum  illuc  iter  arriperet,  ejus  adversarii,  veriti 
ne  suarum  iniquarum  usurpationum  causa  coram 
palatiiproceribustractaretur,  mala  malisaddeotes, 
insidiis  positis,  sanctum  Domini  armis  impetunt, 
oaput  ejus  secant  et  ad  terram  prostratum  mem  • 
bratim  gladiis  dividunt.  Jncuif.  Annoipso  cnmcorpus 
beati  Tbeodardi  apud  urbem  Gwangionum,queounc 
Wormaciaappellatur,hon<vifioedetineretur,8anetus 
Lambertus  magistri  sui  corpusa  Wormaciacumomni 
diligentia  ad  viUam,  que  Legia  vocabatur  detulit, 
quod  et  ibidem  cum  reverentia  sepelivit. 

19.  [Rbnbri  YiTA  S.  Lamberii  c.  7.]  Post  paucos 
vero  dies  oum  de  substituendo  pontifice  nobiles  eum 
clero  etpopulo  mutuo  tractarent,  congregati  simul 
palatium  regisHildrioi,quip>atruisuiSygibertijam 
defuncti  regnum  Austarsie  a  suo  patre  Glodoveo 
acceperat,adeunt,  statutoque  diedeconsensuregis, 
procerum,cleri  et  populi  universisanctus  Lamber- 
tusTrigectensis  epyscopuseligitur^et  licet  renueret 


VARLA  LECTIONES. 

*  ^*  Giroa  eontinentor  alia  manu  cwBvascripta  sunt  tn  icida  quatemi  insata  in  quatemionem,  ^'^  lata  pro- 
vinci  1*.  ^*  Quod  modo  sancti  Huberti  in  Arduenna,  ubi  Waso  Leodiensis  episcopus,  delato  ibidem  et . . . 
(vox  legi  neouit)  a  Trajecto  corpore  dicti  sancti  Huberti,  pro  canonicis  regularibus  monachos  instiluit. 
adscripsit  aUa  manus.     «**  mutulatam  T. 

NOTiE 

Altanaioouaquieaiioellismunitusest  que  mooadiorum  suam  habebat  aedeia,  itaque 

Stallus  ia  est  locus  in  choro,  ubi  unusquis*     cnorus  staUatus  est  ohorui  in  quo  monaohi  sedenL 


S85 


OESTA  ABB.  TRDDON.  -  CONTINUATIO  m.  -  PARS  I. 


2M 


a  sancto  Gid>eniito  Coniberto  archiepyBCopo  iii- JL  verba  sancte  exhortationis,  in  presentia  omnium 


thronixatur  et  consecralur  anno  etatis  sue  2i. 
Incid.  [SiGiB.]  Anno  Domini  663,  imperii  Constan- 
tis  ▼el  ConstantiniSI,  obiit  sancta  Oertrudis,  Nivel- 
lensis. 

20.  Anno  Domini  685  [673],  imperii  Constantini 
jnnioris  16»  epyscopatus  autem  sancti  Lamberti 
anno  28,  Hilderioo  rege  Francorum  propter  suam 
seTeritatem  occiso,  frater  ejus  Theodoricus  ante 
aUqaotannos  [670J  a  Francis  de  regno  repudiatus 
de  consitio  primorum  in  regno  restituitur,  [Siobb. 
Rnini  TiTA  S.  Lamberti  0.  lO,  ll.]qui  consilio 
Ebroini  majoris  domus  ad  synodum  epyscopos  ooegit, 
ex  quibus  plures  injuste  destituit.  Bt  quta  Lamber- 
tosolim  flilderico  iotimus  fuit,  Theodericus  res 


devotissime  participatus  saoramentisviyi&cisjacto 
signo  crucis,  continuo  scriptum  efflayit  9  Kal.  De* 
cembris,  anno  etatis  sue  65,  cujus  corpus  ante  alr 
tare  quod  ipse  fundayerat,  in  suo  monasterio  se> 
pultum,  plurimis  miraculis,  ut  gestomm  ejus  ii» 
bri  testantur,  clamit. 

24.  [Vita  5.  Trud.  n,  8.]  Pauois  igitur  interpola- 
tis  diebus,  desolatus  pius  grex  ex  tanti  pastoris  sui 
subiatione,  oum  gemitu  et  perfusione  lacrimarum 
fuDUs  de  more  compositum,ohorispsallentiumcir- 
camskipatnm,  turba  totias  provintie  confluente,  Tooe 
lacrlmabili  concinendo  bajulat  ad  monasteriom. 
Qnod  in  medio  ecolesieante  altare  soiempniter  si- 
tuatum.oum  post  missarum  ezpletionem  in  sepuicro 


omne  expulsionis  sue  crimen  per  Bbroinum  illi  B  suppinaretur,  antequam  injecta  terra  pavimento 


itnponit  eumqiie  ab  epyscopoto  eicit ;  Lambertus 
ferocuncta  clemeoler  ferens,  presulatum  relinquit, 
etin>  monasterio  Stabulensi  monastice  quietis  por- 
tum  eligit,  iiMque  seoumhabitans  per  7  annos  oum 
spirituali  suo  patre  Remado  monastiois  se  disoi- 
pUnis  snbdidit 

21.  [VUaS.  Trud.u,  6.]  Deumautem  rirbeatus 
(599)  vix  imbecillia  membra  sustinere  suffioeret, 
tnm  pre  cotidiano  labore  tnmlpreetatis  maturitate, 
sepe  tamenbiduanajejnniaet  triduana  complens, 
rarosompnum  instratu  molliori  admisit.  Quicum 
dehujusmodi  a  sibi  specialibus  oorriperetur,  sub* 
risit  Tcl  respondit  iUud  Job :  ffomo  natus  ad  labo- 
randum  et  aotsadvolandum.  Fuitmisericorspaupe- 
ribuseircumquaque  commoraotibus,  inelemosina- 
ruffl  largitione  tam  familiaris,  ut  ab  eo  sicut  car- 
nales  filii  a  parentibns  Tite  Ineoessaria  importune 
exigerent  et  acciperent. 

22.  [SiGiB.  RmRi  ViTA  8.  Lamb.  12,  13.]  Anno 
Domini  691,  imperii  JusUtiani  secundi  7,  epysco- 
patus  sanoti  Lamberti  anno  35,  Ebroino  tyranno 
occiso,  Faramundus,  quem  Goloniensis  arciepyscO' 
pus  Adewinus  ex  olericosuo  pridem  meiiante  pe- 
eunia  Trajectensem  epyscopum  ordinayerat,  justa 
deri  et  populi  abjudioatus  instantia,  a  tota  pro- 
rincia  expeliitur,  et  per  .Pipinum  filium  Ansegisi, 
Pnmcie  principem,duceminferioris  Austrie,Hanc- 
tus  Lainl>ertus  in  oathedra  iTrajeotensi  reioeatur. 


coequaretur,  subito  tanta  miri  odoris  respersa  est 
fragrantia,ut  omnibuscircumstantibusquasi  in  ex- 
tasi  Tcrsis,  exteriores  sensusretunderentur.  Foitet 
tanta  oaligo  oomitata  per  unius  hore  spaeium,  ut 
nullus  juxta  se  positum  proximum  agnosceretNec 
defuit  dies  infra  hujns  depositionis  tricennariiim, 
quin  miraculorum  iUustratione  hiceret. 

25.  [Ihid.  11, 13, 14.]  Posttantipastoris  dormitio- 
nemLothariusprepositnscurampiigregis  strennue 
gubemaTit,sub  quo  etcohabitantium  devotio  et  pos- 
sessionum  temporalium  et  largitione  fideiium  reddi- 
tus  augmentabatur.  Item.  Eo  tempore  quo  idem 

,  pater  L.otharius  huic  monasterio  preerat,  latro 
'  quidam  i>0Tem  fratrum  furtim  abstuiit,  et  manoi- 
pium,  sub  cnjus  custodiaJbos  exstitit,  eoquod  sibi 
ablatum  insequeretur,  senms  furis  occidit.  Hojus 
ffagitii  actores,  quia  latuerant,  prcfatus  pater,  in- 
dlcto  fratribus  cum  assidua  oratione  j^unio,eTi- 
denti  signo  a  Deo  oognoscere  promeruit.  Nam  fur 
amens  factus,Tooiforans  in  precepscenoinTolutus, 
suftocatur,  alter  de  latrocinio  reusadliminamona- 
sterii  sanctipatrisa  matrededuotus,duris  flammis 
se  introrsum  consumi  ejulans,  meritis  beatissimi 
Trudonis  curam  adeptus,  sanitati  restituitur. 

26.  [Jbid.  II,  iO.]  Giroa  idem  tempus  oum  ad  se- 
pulcrum  sancti  Trudonis  crebra  fierent  miracula, 
•Pipinus  secundus  Praneorum  princeps  et  dux  infe- 
rioris  Austrie  onm  prooeribus  et  obtimatibus  regni 


Ineid.  [  Viia  8.  Trud.  ii,  17.]  Anno  ,eodem  sanetus  D  peregreilluc  profectus,  post  oompietam  orationem 


Remaolus  epTscopos  Trajectensis  apud  Stabuians 
obdormiTitet  sepultiis  f uit. 

23.  [Siw.  VitaS.  Trud.  ii,  7,  8,  ii8.]  Anno  Do- 
minied^yimperii  JusUtiniani  seoundianno  7,epjs- 
eopatus,  sancti  Lamberti  anno  37  plus  minusve, 
tenrus  Dei  Tcnerabilis  Trudo  Tooante  Domino  ad 
cxtremaTenit,  conTocatisquefratribus,  postdulcia 


insignumdcTOtionis  contulit  monasterio  solempni 
donatione  omne]usquodinviilaOkinsaia(600)iii^ 
belMtt^**,  qui  tunc  'fisoos  publiotts  erat,  ad  aitare 
ipsiussancti,simiiiteretaliamTiUam  nomine  Ham 
(601),  in  Gampinia  sitam,  in  usum  serTorum  Dei 
inibimilitantium.  Venerabiiis  quoque  ejus  oonjunx 
Pliotrudis  in  recompensatione  eteme  meroedis 


VARIiE  LECTIONES. 


^••exeidav. 

NOTA 

(W)  Sanctus  Trudo.  locorum  nominibus  seouti  sumus. 

(600)  Okinsala  apud  Teodericnm  Ekinsala.  Hano         (601)  Hamme  una  leugaa  dynastia  Meerhoutana 
Yiuan  hodiereperiri  non  posse  testatur  Ghesquier     distans, 
in  AeUSS.  Bel|^  V,48»  quem  eonstitiiendis  hornm 


MT 


ROIWLn  ABBAm  S.  S.  TRDSONIB> 


m 


mi^ain  sammam  ami  cum  lapidibus  preiiosls  adil 
altare  beati  Trudonisobtiilit,  oonductisque  aurifa- 
bt^is  ipsum  opereeuroptuosomiredecoravit,  Incid. 
SioEB.]  Anno  Domini  697,  imperii  Leooia  secundi 
-anno  i,  yenerabflis  Beda  presinter  et  monachus 
^laruit  in  Anglta,  30  etatis  annum  agens,  qui  reli- 
quumtempus  vite  sueinsudando  ladoribus  saneta- 
nim  soriptursrum  atiliter  implevit. 

S7.AmK>  seqeeate  cum  sanctus  Lambertus  Pipi- 
nirai  prinoipetti  caritative  oorripuiseet  de  peHaia 
Aipaidis  a  Dodone  duoe  Ardemie  fra^e  hujus  Al- 
paidis,  martiriEatur,  et  Trajecti  tumnlatur  anno 
epyscopatus  8ui40,etati8  vero  61  [circa  ait.709}. 
Cujolrecoisores  infra  annum  miserabiii  morte  pe- 
rierunt ;  quorom  intoritumAIpatdisdivineanimad- 
Tersionismucrone  mulctatum  videns,  ad  placandam  a 
Bei  offraeam  largam  eleinosinam  ministris  eeeie- 
sie  bereditarie  contuMt. 

2«.  [K.  8.  ^tf66nf.]Gam(6eS)  antemadeKequias 
eirca  eorpus  beati  martjris  divina  officia  oelebra- 
rentur,  vox  desuper  intonuit  dioens  :  Deus  no90 
mariyn  Lambertidi§numiucc^s8omn  Biibertum, 
hodiepersuum  vicarivmRomamum  presulem  inepy- 
seopumordnMumeiconsecraium^vobis  iransmittit. 

29.  Eadem  hora  sancto  Hnberto  Rome  resideute, 
ut  mundi  eontemptnm,  quem  per  exhortationem 
belati  Lamberti  mente  conoeperat,ad  effectum  perdu* 
oeret,  in  ipsa  hora  passionis  ssncti  ipeius  angelus 
Del  Sergio  pape  baeulum  pastoraiem  sancti  Lamberti . 
cum  pontificalibus  a  looo  martyrii  illiu>i  attulit, 
quibus  ab  angelo  indutus,  a  papa  in  epyscopum  p 
consecratur  Hubertue.Cuiibidem  missamoelebranti 
saneloe  Petrus  apparuit,  tradens  ei  cUvem  quasi 
anream,  in  signum  lunatiois  et  foriosis  sanitatem 
conferendi.  Qui  a  Roma  rediens  eum  divinitus  sibi 
eoUatis  bao«ilo,pootificaUbas  et  claTe,  hoiiorifioe  a 


populo  et  elero  TrajeeteiB8ibu»8fiieipitur. 

30.  [SioBB.]  Anno  Domini  7M,  imperii  Ju8tiniani 
tercii  anno3,  sanctus  Hubertus  pontifioalem  sedem 
a  Trajecto  ad  Legiam  transtulit  qui  et  divinitus 
ammonitus  corpus  sancti  Lamberli  integrum  adhuc 
inloculo  reperien8,adLegiam,  obi  passus  est,  at- 
tulit  et  sepeitvtt.Fmtautem  in  epyscopalu  annis  3S, 
et  obiit  post  aanos  hos  anuo  Domini  735,  3.  KeL 
JuMi,  imperii  Leonis  terciia  anno  18 ;  oui  Bocceeait 
F1orik>ertus>  qni  prefoit  annis  18.  Ittcid.  Anno  Do- 
avini  7i3>  imperii  Philippici  anno  S«  Pipinos  fiii«t 
obttt,et  KaroIumMartelIum,filiumAlpaidis,  princi- 
patus  8uiheredemfeott./f»ctd.  Anno  eodem  eenoj- 
bium  montis  Cassini  Petronax  riedifioat  .^S  de^ 
Totus  oivis  Brioxianus,  expletisiiOanais  excpioa 
Langoba?dis  pndem  desolatum  loerat, 

3i.[Ft^  S.  BueherH  c.  4.]  Anno  Domini7i7  ««•, 
imperii  Philippioi  5,  Karolos  MarteUut  majordomue 
et  priftoep8  Francie  ad  instanliam  civium  Aorelia- 
nenuum  beatum  Eucheriom  Gemetici  monasterii 
monaohum  a  professionis  sue  loco  renitentem  ok- 
traxit,  eumque  pro  patruo  suo  Aurelianorum  epy- 
soopum  instituit. 

32.  [SiGEB.]  Anno  Domini  7S7,  imperii  Leonia 
tertiianao  (0,  Lothanus  prepositus,  q^  post  doir- 
mitionem  beatt  Trudonis  hoc  cenobiom  por  annoa 
otroiter  33,  ut  optnalur,  laudabiliter  gubernayit» 
obiit.Nota  iector,  quod  quamvts  ab  anno  primo 
quo  sanctus  Trudo  hoc  oeaobium  fundavit  usque  ad 
presentem  annum  non  inveBiator  eoripto  declara- 
tumoujusregularisprofesstoois  hujusloci  eeitobta- 
lis  ooitgregatiofaerit;oonoluditiir  tamenex  eo,qtiod 
Tir  Domini  Trudo  juxta  Brugis  opidum  oongregatto- 
nem  80  monachorum  instituit,  quod  sicut  ibideai 
aie  et  in  hoc  iooo  a  principiomonaokalis  ooilversa- 
tio  exstiterit  (003). 


FinU  liberprimus  primepariir. 


INGIPIT      SEGUNDtJS    EJUSDEM 


i.  Anno  Domini  eodem  plus  minusve  vir  vener»* 
bili8  Grimo  primus  habore  nomen  abbatis  in  hoc 
monasteriopostasnumdepositionis  beati.Trudonis 
hqiasee  congregalionis  primi  pastoris,  33"»  meruit ; 
eub  quocresceto  profltentiiun  affluentia»  profioie- 
bat  adeo  regnlaris  disoipJiita,  ut  non  soium  finitimoe 
sed  et  fldeies  reoMtot,  stouhim  reserere  oupientes 


probatafamaferrentis  inhoc  looo  religionts  pluri- 
mosaUieeret. 

2.  Iste  abbas  Grimo  est  unas  et  primns  de  15 
httjusloei  abbalibuSfdequorumgestisniohilmeaio- 
rieposterisest  commendatum,  proutdomusRodal- 
fuB  abbas  in  primo  libro  secimde  partis  horum 
gestorumhujuslooi  abbatum  Bontit,  ubi  etiam  sin- 


VARIiB  LECnONES. 

^«  excidit  !*•    ♦»  A.  t).  717  -  instituit  dedit  Sausseye. 

NOTiE. 

(602)  Hiec  non  ex  illa  sancti  Huberti  Vitadesum- 
pta  sunt,  quam  luci  dedit  Surius  tom.  VI ;  sed  ex 
seoentiore  quadam  sibi  deduxit  auotor,  quam  JEgt" 
dius  Aureaevallis  inter  suos  fontes  habuit,  et  bis 
verbisPauloaocuratius  indicavit  in  Oest.epp.Tun- 
grens.  apud  Chapeavillel,  i30  :  Libellum  illum 
relegat^  quem  a  viris  fideUbus  editum  de  Vita  et 
conversatione  ipsius  prmclari  comitis  Huberti  ante 


episcopatum,  a  plerisgue  apud  nos  el  haberi  et  legi 
nondubium,  Eadem  videtur  esse  Vfla  quamet  Su« 
rius  vidtt  et  innuit  in  adnotatione  ad  calcem  Vito 
sanoti  Huberti  VI,  56 

(603)  De  hao  quasstione,  qu»  recentiores  etiam 
rcrum  scriptores  satis  vexavit«  vide  commeatalio- 
neiBLquam  dedii  Ghe^guier  aate  Dooati  Vitam  Sm- 
oti  Trudonis  in  Act.  Ss.  B^lgii  V»  1. 


oesta  abb.  trcdon^  —  QOftriBMiAno  n.  ^  pars  i. 


^ 


gnloram  nomiAa  •iprimit.  VeraoiltfBeapariqiio^  A  niMt,  Uola4eTQtiQDei9  oootimio  Dei  servitio  aq 


raadm  diligeiitiam,  tamexcerjptiftgestorutt  MXk^ 

cpikalam^aamexoopits  ▼eterum  oar(ar«uii,memo* 

ria  iu^us  abbatiftGrimoms-sQffioieDturfieperta  eet> 

qnibas  et  aDoi»  Domiai  el  sobquo  impet atOie>bMio 

mooasterio  ^prafiierit»proui  in  prooessu  patebit. 

Isti  i^or  Gnmoiii  abbati  soooessii  Be|tramaus  ab- 

bas  seenndus,  et  Qardel>eniis  alibas  lercius  posl 

qnem  prefuit  Cotlnmimnas  abbas  quratas,  deinde 

logeiramnas  abbas  qtiintasy  et  Ambrosius  abbas 

sextos.  Horam  Tero  quinque  abbatum  aomiaa 

solamatiodo  inreniantar*  Post  boe6hiseii)ertiis  ab- 

bas  septimus  luit.  De  isto  niobiiaiiod  soriptnm  re- 

peritoTt  qnamquod  qaedam  nobilismatfoaareiiO' 

▼ari  obiinmtab  abbake  tejnero  oartniam  unam, 

qaam  ante  plares  aanos  idem.Gbiseibertas  pitmo-  ^  pridsm  regemiseerat  ^^ 

geniloribas  iUiiis  matrofiesoper'libertate  de  oapitis     ous  (##S). 

eoBsa  eoodam  sigiilaverat^  Iste  Gbiaeibertos  liiit« 

«I  creditar,  piedeoessor  demai  Drugonis.lletmis 

epTscopietbcgasiooiabbalis,  de  qua  infra  aoM 

Domini  8S8»  imperii  Ludowici  sono  M,  narcabir 

tar. 

3.  [^ss.  Viila  S.  HiicAsiNt  1,  8.]  AiiBO  Oomini 
733  ^*^  imperii  L^nis  teroiiamioiS^  ftarolua  Mar- 
teUos,  prinoeps  Franoorttqi»  saggsstione  sooram 
saoctumfiuoherium  Aureiiaaensium  epysoopumi6 
spjrscopatassui.aaoodestituitelineKsilium  misit» 
dnpliet  ex  eaosa^imo  proeo  quod  eonieatire  no^ 
loil,  qai&KarotnslHmaeeolssiarum  sibiusHrpavit, 
ex  qaAbos.sttpeodia  miiitibiis  distribuit,  4ieouodO 


manoipoYit,  ut  ^ask  soiumilla  1m4us  monasterii  mo* 
naslioa  qmgoegatio.ex  soliarliasui  abbatis  Grioio- 
ais  profioeret,  sed.  etex  tanti  poniifiois  duloi  OfOOr 
tnaa  et  virtulam  sanotamm  perlisQtiopie  pmreotf , 
spretis  t^irenis  indesinenter  ad  cekstia  s^siHitaf) 
set  ^*.  Imid,  [Sigbb*  Cir.  PRiosa.]  Aono  Domini 
741,  imperii  Leonisieroiianno  sajLamiuapfiinoeps 
Tiotoriosissi  mos,  paoato  el  dilatato  r^goo  Fraooomm 
ooasiiio  optimatuiQ  suommiiiiis  suis.Kariomanno 
et  Pipiiio  pariito  regni  priocipalu,  Yaiida  lebM 
oompios*  apod  Parisiis  in  paoe  obiit  ii  KaLsndas 
Novembris,  principatus  soi  aonp  S5.  CirGa  idasa 
tempusobiitTkeodeno|issecundus<a04)Fraafiorum 
rex»  qoem  idem  Karolus  mort(M>  Ckiipemoo  (#dS) 

eui  socoeisii  Hiidep^ 

hJiVmo  S.  Mucksnt.yknm  ^7?8equantii»ealns£un 
eheiios eepit  vinilMis dastilui» sad  quodoiinas oor-< 
poroli  eaeroitio  I>eo  exsoivare  polok,  ferMotioii 
spihtus  ardate  uideaiiienlar  estaaos,  expiejrit4iui, 
diim  qoadam  dieiaslantiOBoraartyrapUiain  spkiltt 
yidit  iUroium  prineipemiofesaalibus  peoisiorquaii 
et  oaiaabaogeia  duotoresuo  reqaireret,qttaoaiisa 
iofemiolauslratantom  ptiooipemregQique  pcopi^ 
gnatorem  exciuderent,  aogeius  respoodit :  Qui^ 
ecclmanm  ei  Dm  serwmUium  deeinnai  ebUuiit  ei 
iiipeudimrii^inde  doruUimdiitrikiii.jufiieionmmi 
vegiietewnadimfijmatUmepunieiur.  Quavisione  di« 
spareota,ads^Baiemms  virDeinunoiocei^taBad 


qoiaKaroioeuotiad  rei>eliaDdum ^^ oonlra  fiagiai  q  Booeisciuais^iiBliouimaakiouffl.aDpbjepyscopum 


fredum,  £i¥itatem  Aurelianenssai  aperire^.verilua 
perieulom  civiam/leaegavit.  [  FilaitS.  .^obmiii.]^ 
esdatiMsaosaRigoberttiaBemeosiaaiivrciepfsoopua 
qoi&aifllas  baptiiavttiml^saamaperireoisilalem 
raiiiaas»ab  eodemdesttloitar. 

4.  [  ¥ila  S,  Buch.  >e.  (S.]  /EodamiAre  aseose  4»* 
Karokia.»ad  «ititatam  PaBsieoaam  ieodaos»  Jussii 
tsmtwo  Buokeriom  pedastrem  ^m .siibsaqiu,qiiam 
habito  consiHaad  fiatonissn  » Acrippinam  «xulaJDa 
misit  Ubi  oom  honortfio^lraeiaBatur,  <Xanai^s  li- 
meBa  fiuchBriiun  lerson  defcen  AlpiQOs  .monles 
petflao»<alisoram  aposteiioo>de.iitatis  aibii^wiis 
qoarioaaoiam  idepooere»  reMoaaiiuo  a /GotoQia.  miUit 
sd  tnlitfra  loea«  commendans  eum  Boberto  dooi 


MaguqlioeiiaamMqui  pro  tpoe  torisiua  jr^ideiiat» 
tiaasmi^sOf  hacqoo^.aidaratsigoilicat«Quiax  hor 
joanMkii  .yisiooesaipaisiitiisyivisionain  saneti  Biidie  i 
fiiafabaii  SaaotikOjraassiif  io  cujus  iiM|Jsastaii<^  pesn 
latixpsiAoiiis  itoo^eoKpos  hoaiatomaxiitit«fta^ral« 
Fast  paueo^  igiiordiesfiaosaquadamexiif  oteoo»^ 
ligil,  «1  jMpiikbeumiipsios  1(^1/  aperlietiir^iaod 
emomaiertimav  iotaiiftquadeoigraiamiof  ^MtuSfSt 
uigeos  aavpaosaxiilo^exiravidaiMr^ .  Ci|ii|s^ei^«xeci^ 
InseiasomqHaqiieidivuigakM^  «tokorum  .pri|UU!* 
pom  tjwsoaMiftmjOOjsiniyyii^aa.n^(\oteivsiiiiiijttbiii  ■ 
vBaiooeepoleiiastieaimpoasessiouMai.cQatpesooiu 
FipiAUSueoimlarQiiiSwpsafaliKarpU  Ali^s  *^\li^uf 
muttasleoisse  reskluiiooes  eoc|asiis  etd^mibius 


Haskonie.  Qui  iospllieos.i>eati  viri  beoigoitstamet  q  lekgiofis*  fjralar  qooque  Kamloma«^QUSP<Mithatuto 


isonlam  coavofsatioaemi  dedilei  Uberwpote^ta- 
temde  saissomplibuspropriisetiargisiMuiispait- 
peribua  elemosinas  dandi  et  monasterialibus  *^ 
9absidias,parandi.Cuja8  gratia  epyscopus  benedi- 
eens  domum  et  ducem  de  tanta  misericordia»petiTil, 
Qtsibi  daretur  facultas  orandi  et  missas  eelebrandi 
ioecdeaia  beati  Trudonis,  quod  ubi  gratuito  obti- 


psiooipiytttiQonaQhuiR  io  mooA^isiio  JMoAtis.Cassiw 
iAdoit. 

6.  [  VJilaS.  Eueh,  c.  9.]  AnnoToro  sequenti  beatus 
Eucheriussacramentissaiutaribus  munitos»exlre« 
mum  spiri  tum  exalavit,caj  us  corpus  honorifioe  j  uxta 
tumulum  beati  Trudonis  sepuliomiest)  mensis  Pe- 
bruarii  die  .  .  .  ^**,  Anno  exilii  ipsius  9,  ordioa* 


VAfiliC  .LECTIONES. 

^  er^tf  1*.  ^  A.  D.  733  —  suspiraret  dedit-ex  eod.  Sauteeye.  ^**  bettom  S.  «^  aooo  Sau$ieffe. 
^.  monasieriis  8.  ^  adspiraret  5.  ^**  eirciefil  vox  1*.  ^^  Aooo  —  ostendit  ea  eodioeSauie.  ^  ^  ejvci* 
ifif  voas"!*.    *^imma  !*•  Tigesima  addii  Saum. 


NOTife. 


(604)  Imo  qnartus. 
(606)  Secundo* 


.(Mi).teoins  Jieioviogaffom  idlimas. 


m 


RODUUl  ABBATB  S.  TRUDONIS 


m 


floDis  vero  aono  84,  oi^iitMIHilcliram  multis  mira*  A  reliquai  viUas  vel  loca  ad  supradictum  loewn  de  mea 


culie  illastratiim  legenda  Tita  oi  gastorum  ipsius 
ostendit.  Ineid.  [Siosb.J  Aano  Domim  743«  imperii 
GoQstantini  filii  Leonis  tercii  2.  Bonefadus  areio- 
pyscopus  MagQntinensis,natione  Anglioanas,cetto- 
bium  quod  Folda  vocatur  io  Bocania  silya,  que  est 
in  Turingia,  ftindavit— quod  pre  ceteris  in  pariibus 
Germanie  nobilins  dicitur,  cujus  abbas  predpuus 
est  in  curia  imperatoris,  et  servit  ipsi  imperatori 
cum  mille  armatis  miiitibus  — ;  cujus  primus  ab* 
bas  sanctus  Sturmus  fuit,  quipostbos  annosanno 
Domini780obiit.Circaidem  tempus  floruit  Sigibal- 
dus  Metensis  epyscopus. 

7.  Anno  Domini  745,   imperii   Gonstantini  fiiii 
Leonis  tertii  anao  4,  Hiidrici  successoris  Tbeoderi- 


poseeuimu  pretitulata,  seUieet  Halou,  Scaffnie^  Fe- 
lepa  et  Markoit.  leia  loca  iupradieta  sunt  in  pago 
Easbaniennet  Masuarinsie  (di3),gtis  omntd  tradidi 
eumcasisetcurlihusibidemjacentihus,  eum  pratii, 
cumpis^  silvis,etc.t  proutiniibriscartarum  oopiatum 
continetiir.  Hujus  comiUs  seuducis  corpus  et  ejns 
uzoris  in  sanotuarium  nonlongeasepulcbro  sanoti 
Trudonis  ad  levam  sepultum  fuit,  ante  iocum  ea- 
pelle  sancti  ejusdem,  qood  post  piures  bos  annos, 
tempore  soilicet  Wirici  (dl4)  abbatis,  cum  funda- 
menta  capeUeprefate  ab  ipsojaoerontur^integrum, 
ut  aiunt,  inventum  est,  in  sarcboDigo  depositum 
lapideo.  Indd.  Anao  Domini760,  imperii  Constan- 
tinifilii  Leonis  tercii  anno^.Pipinasterdusdiainfe- 


eiqueFranoorum  regisanno,  4,  etGrimonisablMttis  g  rioris  Lotbaringie,  major  domus  et  princepsFran- 


bujusiociannocirquiter  IS.Robertuscomes  vel  dux 
HaslMtnie,  qui  l>eatum  Eocberium  epyscopom  pr^a- 
tum  ex  commisso  Karoli  Marteiii  principis,supradi- 
eti  de  suoproprio  caritattve  usqueobitom  iiliusno- 
trierat,  deyotionem  affectanscircadivinum  cuitum, 
ad  monasterium  boc  venit,  et  sancto  Trudoni  aiio« 
dium  suum  Dung (607)cum  aiiis adjacentibus  viilis, 
Halen  (608),  Scaffen  (609),  Velpem  (6i0),  Merbout 
(61  i),  ac  universis  liereditatibus,  campis,  siivis, 
pratis,  piscariis,  aqueductibus  et  wariscapiis(612)y 
cum  reiiquis  juribus,  ourtibus  et  casis,  iiberaliter 
contuiit,  super  quibus  plures  carte  sunt,  quarum 
unius  tenos  taiis  est :  Ute  bene  possidet  res  in 
secuh,  qui  nfri  de  caduds  comparat  premia  sempi* 


oie,  admandatumZacbariepapeasaootoBonefaoio 
Maguntinensi  ardepyscopo  in  regemFranoie  inun* 
gitur,  et  Hildhcus  rex  destituitur  et  in  monacbom 
tonsuratur.Prefatus  vero  Bonefacius  anno  postbuM 
tertio  ab  inimicis  fidei  in  Frisia  martirixator.  Gujus 
corpus  ad  Fuldeose  cenobium,  quod  ipse  in  Tbo* 
ringiaintrasiJvam  Bocboniam£andaverat,  est  dela- 
tum  el  honoriiiee  inbumatum. 

8.  [VitaS.  Trud.  ii,  8.]  Post  aliquot  veroanaos, 
tempore  prefati  regis  Pipini,  tbesaurus  oenobii 
sancU  Trudonis  a  quodam  peregrini  spetiem  defe- 
renti  furtim  rapitur.  Cujus  saoriiegii  actor  post  ali- 
quot  tempora  a  quodam  altero  peregrinooommissa 
flagicii  conscio  propalatur,  et  de  mandato  prefati 


tema.    Quod  $go    Bobertus   eomes,    fUius    eondam  q  regis  suspenditur,   et  thesaurus  in  diversis  loois 


Lamberti,  sedulo  animo  pertractans,  statui  aUquid  de 
possessione  mea  hereditaria  eonferre  ad  eorpora  mh- 
eterum;  ut  eorum  meritis  veniatn  mereat  de  peceaHs 
ffWM  amte  eonspectum.  Dei  Igitur  in  Dei  wmins  im» 
tum  facio  presentibus  et  futuris,  quod  ego  Robertus 
anno  5  post  obitum  Theoderici  regis,  die  7  post 
Kalendas  Aprilis  (HS:^,  legitima  traditicne  dedi  ae 
deputavi  qv^ddam  de  allodio  meo  ad  basilicam  sanctt 
lYudonis,  que  est  eonetructa  tn  eilla  nomine  Sarei^ 
nio,  ubi  ipse  sanetus  Dei  seeundum  ftdem  omnium  in 
eerpore  requieseit ;  eui  etiam  eeelesie  venerabilis  abba 
Grimonamimeregulariter  preeese  videtur.  Tradidi 
ergo  supradieto  in  pago  Hasbaniensi  loquum  quendam 
qui  dicUur  Dungo   cum    basiliea  inibi  construeta, 


reconditos  reperitor  et  ad  altare  sancti  Trudonis 
restituitur.  Postpaucos  vero  *^*  diesbi^usthesaari 
magnapan,  quamidem  fursub  terraoceoUaverat, 
meritisbeati  TrudooisapastoriiHis  terrameffiodieiMlo 
ludentibus,  inopinate  invenitoralibatiqae  restitoi- 
tur.  Ineid.  [SioiB.]  Anno  Domini .  753»  imperii 
Gonstantini  fitii  Leonis  terciiamo  iS^mortuoFlori^ 
iMrto,  sanoti  Huberti  fiMo,  Leodiensi  epyseopo, 
Fulcliarius  suocedit,  et  15  aanis  preest, 

9.  [VOa  8.  Trud.  i\,  16.]  Anno  Domini  758,  im* 
perii  Constantini  filii  Leonis  teroti  a«  17.  Sanotus 
Rodegangus  Metensis  epyscopos  post  Sigebaldom 
pontificavit  qoi,Qoniam  cenobiomsobsoa  djooesi 
fondavit.  Iste  fuit  nepos  F^pini  tercii  FraBcorum 


quam  ego  proprio  labore  edifieavi  in  houore  beaie  ^  regisex  sorore  soa  Landrada.  Qui  tempore  preia- 
Marie  et  saneU  Petri,  sancH  Johannis  et  saneti  Ser^  tionis  sue  quadam vicead  opidum Sarcinium  venit. 
vatii  et  saneti  Lamberti,  tam  ipsum  loeum  quam     Ex  cujus  serrientibus  puer  unus  pro  exoessu  quo* 

VARIiE    LEGTIONES. 
♦'•  vero  r. 

NOTiE. 

apud  Brugenses  se  vidisse  dicit 
(612)  i.  q.  waterscapum,  aqufleductus. 
(61  i)  Pagus  Mosanorum,   Masegau,  Mosao  est 


(607)  Doock  paud  procul  a  Diest. 

(608)  Halen  gaud  procui  distat  a  Diest  et  Bra- 
bantiflB  oppiduium  ad  Getam. 

(609)  Scbaffen  in  diocesi  Machliniensi. 
.  (610)  Velden  bodie  baud  procnl  ab  url>e  S.  Tru- 
donis.  Mirflsus,  adud  quem  m  Opp.  diplom.  I,  403 
bflBC  ipsa  tabula  legitur,  dubitat  num  sit  Op-Velpe 
an  Neder-Yelpe. 

(611)  Ita  et  bodie;  ad  lacum  quemdam  Meer 
nominatnm  interritorio  Sicbenensi.  SecundUm 
auroumLatomusin  bistoriamonasterii  S.  Trudonui 


Eagus  qui  a  Vis6  usque  ad  Bois-le-Duc  ex  utraque 
uminis  ripa  situs  est.  Comitatum  Masuarensem 
vero  ab  boc  differre  ?olunt,  situmque  eum  esse  ob 
locos  in  hac  tabula  nominatos  in  Toxandria.  Cfr. 
Gbesquier  Act.  SS.  Belgii  V,  353.  Wastelain  Des- 
eriptum  de  Uk  Gaule  Belgique,  p.  t02,  215. 
(>l4)Sedebat  1155-1183. 


K93 


GESTA  ABB.  TRUDON.  ^  CMmNUATIO  m.  -  PARS  I. 


194. 


iam  paDam  oorrectiOQis  demenierat,  qoi  yeritus  A 

icrioribusyerberibusdisdpiiQarifftcl  moQasteriam 

saQoti  Qostri  Trodoois  coofugit,  quem  familiaies 

epjsoopi  temerario  ausu  iQsequeQtes,  vi  extrahere 

eapiaotes,  fores  ecclesie  irrumpebaQt.  Quibus  coq- 

tiauo  dextraExoelsi  obsisteus,  delapso  celitus  igoeo 

fdlmiiiecereossacris  altaribus  ostaates  aoccQdit^ 

fffesumploresqaelaQte  yiolentie,metu  ooQsteroatps, 

manns  in  deliQqueQtem  exteodere  Qequaquam  su- 

itiQuit.  Eyooatus  ergo  sauolus  epyscopns  iu  testi« 

moQium  taQtimiracuii,puero  illi  culpam  remittens, 

nteliites  suos  de  imiptioQe  tam  celebris  ceQobii 

inflicta  satislftctioQe  castigayit,  seque  sub  tam  de- 

fnsibili  tutela  in  orationilHis  snis  saneto  patrono 

Tredoni  commendans  yeniamqne  impiorans,  ad 

nrbem  Metensem  repedanit.  [Stcts.]  Qui  auQO  Do- 

miQi763ItaliamyenieQs,  oorpus  sancti  Gorgoniiad 

Gtlliam  transmisit,  et  tantum  thesaurum  monas- 

terio  QorxieDxi  donayit,  annoqne  sequenti  in  Do-  b 

miDo  obdormiyitf  qui  inepysoopatu  Angelramnus 

soecessit.  Ineid.Amko  Domini768,imperiiCon8tan» 

tini  fiJii  Leonis  tercii  anno  27  Pipinusterciu^  fiiius 

Kiroli  Marteiii  rex  Francorum  ol>iit,  oui  in  regno 

^os  fiiias  Karolus  Magnus  eodem  anno  succeBsil. 

Aonoeodem  mortuo  Fulchario,  Agilfndus,ex  palatio 

Ktroiiregis  assumptus,  Leodiensis  epjrscopusoon- 

ititaitnr,  qui  prefuit  annis  46.  Incid.  Anno  Domini 

797,  imperii  Gonstantini  filii  LMnis  quarti  matre 

ejQs  Berene  ab  imperio  per  Karolum  Francorum 

ngem  repudiata  ^^^,  anno  6,  post  yictoriam  de  Hu-  r 

Bis,  qni  el  Ayari  dioei>antur,liabitam  flenricus  dux 

Forojuiiorum,exspoliatoAyarofumprincipeYruQgo 

io  Pannonia,queQUncflungariadicitur,inestimabi- 

leBthesaorum  Karoloregiraial.EodemannoThadim 

priaeeps  Ayarorum  yel  A? arum  se  et  patriam  suam 

Kirolo  regi  dedit  el  gratiam  baptismi  peroepit 

heid.  Anno  domini  784  mortno  Agiifrido  Leodiensi 

tpiseopo  sucoedit  Ogerbaldus,  el  preesl  auQis  25. 

10.  Aqdo  DomiQi  80S,  imperatrice  HereQe  per 

Bomanos  exsiliata,  Karoins  Magnus  onm  jam  super 

Fruicos  aAnos  ZZ  regnasset,  a  RomaQis  ia  impera'> 

iorem  subiimatur,  el  ^^*  diyiso  a  Gonstanlinopoli 

inperio  Romano  eyolutis  ckciter  468  annis,  impe- 

fit  13  annis,  qni  filinm  Pipinum,  hnjus  nominis 

lurtum,  Italieregem  a  Romanisobtinuit  ordiaari.  ^ 

hdem  aono  AngdramQus,  qui  Metensem  ecclesiam 

|feQ  45  annis  rexit,  adhuc  iloruit,  ad  c^jus  iustaQ- 

\  Donalas,  hujus  lod,  ut  creditur,  monachusel 

M,  Titam  et  actus  beati  Tmdonis  plano  stilo  de- 

khpsit  Jncid,  Anno  Domioi  803,  imperii  KaroU 

lUgni  anno  4,  fluni  pagani  ^  qui  a  primo  anno 

hperii  Graliani,  annoDomiQi  scilicet  381 ,  ex  regioae 

tect,  que  eslcitra  paludesMeotides  emergeutes, 

Aotospaganos  asuis  sedibus  depulerunl  ^isti 


posl  pluresannos  sorttti  nomen  regissu],qui  Aya* 
rus  yocabatur,  appellati  sunt  Avares.  Hos  L.oago« 
bardi,  aliasdictiViQidi,  iQamicitiamreceperuQt,et 
proTiQciamPaQQOQiam,  quamaQQis  plurimis  effu- 
gatis  iQcolis  obtioueraQt,  ad  Itaham  profecluri, 
prefatis  fluuis  seu  Ayaribus  ad  iQiuJMtaQdum  coq- 
cesseruQt.  Qui  iuibi  qoq  paucis  auais  resideQtes,  a 
superyeQieQtibus  Uugaris  pagaois  PaQQoaiam  i>ello 
yicti  perpetuo  aouseruQt.  Egressi  igitur  ad  italos, 
Italiam  et  Gallias  peryagantes,  cedibus,  rapiuis  et 
iQcendiis  diyersaloca  deyastantes,U8quead  Karoli 
Magni  tempora  tjrranuixaruQt.  Qni  coQgregata 
Bolniium  etpopulariummuititu^ine,  conserto  cum 
illis  i>ello,  prefalos  flunos  sic  protriyil,  ut  sola 
illorum  historia  iactorum  posteris  remaQserit,  ees- 
sayitque  tuQO  persecutio  Hunomm.  lucid.  Anno 
Karoli  9,  mortuoGerbaldoLeodieQsiepiscopo,  Wa« 
schaQdus  succedit,  qui  iu  ArdeQa  Aadagium  ce* 
QoiMum  femiQarum  coustruxit.  Eodem^^^tempore 
idem  WasehaQdus  apud  oeQobium  AQdaineQse^quod 
postea  yocatum  est  ceuobium  sancti  Hul>erti,  im- 
mutato  ibidem  statu  regularium  canonioorum,  in* 
slituil  congregalionem  nigrorum  moQaehorum, 
transferens  iliuo  a  Leodio  corpusbcati  fluberti,re* 
periens  iilud  altiori  loco  juxta  tuiubam  sancti  Bere- 
gisi  fiundatorisiiliusoenc^ii^''*.  Ineid.  Anno  Domiui 
814  mortuo  Karoio  Magno  anno  etatis  8ue72,  filius 
ejus  Ludowicus  Piusimperiumobtinuit^et  auQisS? 
imperayit,  qui  aoQO  primo  sui  imperii  Beniardum, 
filium  fratris  sui  Pipiui  quarti  hujus  QomiQis,  quia 
coQtraeum  couspirayerat,  exoculaTit,  regooque 
Italie  et  yita  priyayit.  AQQoimperiiejuslO,  mortuo 
Waschando  Leodiensi  epyscopo  succedit  IHrardus, 
et  auQis  9  preest,  Inctd.  Aqqo  eodem  Drogo  frater  hu- 
jus  Lndoyici  fit  Metensis  epjscopus.  Annosequenti 
[Mart,  Pol.]  Arioldus  rex  Danorumcum  uxoreelfilio 
aosoaparte  DaQorum  per  plures  irrumptioQes  deya* 
slalionum  Fraaoisillatas,tandemyiribushujusLu- 
doy  ioi  Pii  deyictus,apud  Maguntiam  baptixatur,et  ab 
imperatore  Ludoyico  muneribus  et  parte  Frisie  in 
i>eneficium  sibi  data  honoratur.  Indd,  Anno  Domioi 
838  def unoto  Pirardo  Leodiensi  epjscopo  succedil 
Hyrcanus,  et  preest  25  annis. 

11.  [SiatB.]  Anno  Domini  838,  imperii  Ludoyici 
Pii  a.  SSyNormanni  pagani  asuis  sedibus  etnatio- 
nibus  egressi,  Galiiasgrayiter  impetuntet  Frisones 
Iribularios  faciuuL  Isti  Normanni  origine  fuerunl 
Dani  sed  lingua  barbara.  Normanni  quasi  septen' 
irionales  homines  suutdicti,  eo  quod  ab  illa  muudi 
parte  yeQeruut.  Isti  peocatis  chrisUaQorum  prome^ 
rentibus  sub  di? ersis  successiye  eorum  ducibus  el 
regibus,  Guudo  scilicel,  Grimuudo,  Alstaguo,  Rol- 
loQC  et  aliis  pluribus,  per  annos  40  Gallias  et  regna 
Ftancorum,  Anglorum,  Totharingiam  cum  diver- 


VARLfi  LiCnONBS 

^]^hmc  voxatio  atrammto  in  roiura  tcripia  ezt^'^^  el  diyiso 
^ft.  ^^*  Eodem  ^  cenobii  alia  manu  tn  mar^tfie  icripta. 


—  descripsit  alia  manu  in  nmgins 


ttft 


hOMJLn  ABftAitB:  S.  TtttJDOm^ 


2M 


m  ^^^  n^nndi  proTlnciia  et  terrarBin  priiioipatibiis  A  quam  acei0[\f  s copo«  sub  ctrtis  diebas  palliatot 
perragantes  iteratoque  redeuntes»   miaerabiliter     oiisaaA  celebrare  jutser^iot. 


deva8taverunt.Qui  tum  multotiens  pluribus  miiibus 
de  suis  per  christiaDos  occisis,  licet  cum  suis  prin- 
cipibus  bi^tiasri  merentur,  yerumtamen  residui 
luga  lapsi,  recaperata  suorum  mullitudine,  a  depo« 
pulatione  urbium,  civitatum  et  opidonHU  noo  ces- 
saverunt  usque  ad  tempora  imperii  Arnulf i,  anno 
scilicet  Domini  891. 

12«  Anno  Domini  83S,  iogiperii  Ludovici  Pii  anno 
23.  DrogoMetensisepjscopushuicmonasterio  san- 
cii  Trudonis  al>bHS  prefuit,  qui,  ut  creditur,  Qhi* 
selberto  in  nnmero  abbatum  hujus  lopi  septimus 
suecessit;  sed  quo  aonoabbas  esseceperit  autquo 
obiecit,  memorie  commendatum  non  inveni. 


14.  Iste  Drogo,  sicut  yerisimilLier  craditur,  fuit  a 
primo  Grimone  abbate  octaYus  hujus  monasterii 
sancti  Tru^onis  abbas,  qui  per  suam  iodualriam 
ips^vu  monasteriummoaastjcisdiseiptinisxlevotius 
ioornavit,  et  pretiosis  elenodiia  et  redditibus  lar* 
gioribus  cumulavit.  Ipsius  etiam  tampore.  nuUus 
principum  hoc  monasterium  ausus  f uitperturbare, 
tum  propter  suarum  virtutum  auctoritatem,  tiim 
propter  imperatoris  Ludowioi  Pii,  fratris  ejusdem, 
lormidabilem  majestatem.  Posi  hunc  Drogooem 
abbatem  successit  abbas  Adeil>oldus,  ut  creditur. 
9«»,  deiode  Hildradus  abbas  iO*»,  postM.  Sabbatinus 
abbas  II"*,  post  hunc  Ermenmarus  abbas  I2°*  cui 


l3.I[>soannoquidamvirnobilisHott>ertusnpmine  g  successit  Radi{lfas  abbas  13^»  etLudowicQs  abbas 


Jtona  suainioco  dicto  Hasnolh(6i5)  in  pagoUasba* 
Biensi  sita  ad  ecolesiam  l>eati  Trudonis  donavit,  el 
inde  cartam  confiei  mandavit,  cnjus  tenor  talis 
est  (itl6) :  Cum  km  i$la  feitinanUr  dMBiimi,  ef  dtet 
noitri  si€Ut  umbra  transeuni,  ideoqae  oportet^  ut^ 
dumin  ticulo  oonsistimut^  de  futmro  judicio  traetaro 
debeamue,  ut,  quando  venerit  diei  subitaneaf  non  m- 
veniat  uttum  quemeunque  imparatum,  idcireo  in  Dei 
nomine  ego  Botbsrtus,  cogitans  Dei  de  mieeHcordus 
pro  anima  mee  remedio  ei  etemorum  retribeUume 
bonorum,  ut  pHssimue  Deus  me  de  peccatis  meis 
itelaxare  dipneturj  et  eter^am  beatitudinem  possp- 
deam,  donator  do^o  per  lumc  epistolam  donaUoniSf 
donaiumque  in  perpetUMm  este  eoh  ad  basilicam 
samsti  Trudaeis,  uJbi  predosus  in  corpore  requieeeitf 


14"*,  pQ9t  huoc  Lotbertus  ^bas  15!»,  deinde  Ro- 
degaogus  i&^,  cui  successit  Imizo  ahbas  17<»,  de 
quQ  pauoa,  que  suo  tempare  contigerunt,  inlra 
consequeaier  aonqtantur.  ^ota  hic,  lector»  quod 
iuier  15  abbates  bHjus  loci,  quos  contioue  ponit 
Bodulfus  abbas  oominatim,ez  quibus  supra  oapi  tulo 
primo  s^cuadi.iibri  iUorum  septem  nomina  expri- 
muotur,  et  octo  reliquoruai«  quorum  hic  seriatim 
nomiaa  npiaotur,  isti  duo  Drogo  seiUcet  et  Imizo 
abbates,  non  perUnent,  sed  qz  aotiquis  annotationi- 
bus  et  carti^  postaa  compertum  esi  ipsos  etiam 
abbatfcs  hujvi3  loci  foisse,  fncid.  [Sicbb.]  Anno  Po- 
mini  8lrl»  lipperii  Lu<jlowj/>i  ann<>  ^,  iiiem  UMfowi- 
cus  moiituret  Metis  sepelitur,  qui.reliquit  post  se 
4  fiUos ;  Lotbs^riMOi,  K^rplum  diplum  CAlvum,  Lu- 


et  domnusDrogo  areiepyscopu  preesse  oidetur.  Boa  ^  dpwici|met  pij^iojiim;  is^e   fuit  ultimus  Pipinus 


istquoddono  rem  proprietaiis  mee  in  ioeo  nuncu^ 
panie  Hasnoeh,  supur  fhtoio  Merbaie,in  paqo  Hasba- 
niensiMve  Dyostiensi,  eurifim  eum  easa  indominicatq 
i^*ei  eeiera  edifieia  t»  ^pia  eurie  eofustrucia,  ei 
mitnsas  vesiiias  6  ad  ipeam  eurtem  oonspide^ies  vel 
pertine^ieSf  cum  peraiisle$itimis,teares9capiiSf  itraiiSt 
paseuis^  egrespm  vel  ingressumt  mMle  ei  immobile, 
ei  de  siloateara  ad  porcos,  quanium  inveniri  pofeti 
etpropriaoolutdae^intus  dtcreverU  miiiere,  eiqudd^ 


h^ius  oominisquiotus.Lptharius  igii^rprimogeni- 
tus  ejus  usurpaos  imp^riuixi  cMm  regno  Fraooie 
imperatl&aopis.  Anno  eJH8.2,  floruit  Jbeodutfus 
^as  Fioriacep^s  [Wr.  MAHyw.  Mik.J,  p^modiim 
(actus  A^reUaoensis  epyscopns»  qj^i  io  capii.vila^ 
PA^itnsiudie  palmarjum.oum  J,4idQwieusaa^jmpoi 
iUivis  diei  piFoceMiaoi  ioter^sot»  ad  feo^siffam  emi- 
9^tis  M^in  ubi  detineba^iir  ac«ic^saii«at  elevala  vo4*4 
ymouoi  Qloria,lam  ei  homtr  ^\m  ceieris  versibus 


quidibidem  mea.possessiovel  dominaiio  ette  videtWf  B  ^  ^o4»m  cpmpositisperordiueqi  dev.ote  oajitavit; 


ioium  et  ad  integrum  .eum  devotittimp  mentita^eeiu 
ad  iptnm  tamftum  locum  tupraditiupi  iradidi,  et 
eoram  ietiilm  confirvusvi  perpe^ualiter  potsidendum 
mier  confinet  Saneti  Trndonit  ei  catQfeii  et  mano' 
pia  24.  Aeium  in  SardMii  numatlerio  tasicii  Trudonit 
publice,  tub  die ,  iZ  Kaleadat .  Augusii,  amno.ib, 
regnante  .d4mi»o  notlro  Ludowieo  terenieeimio  M 
or<o«EozD  imjMrotare.  ifiad«  Not^,  Iscior,  quod  iata 
Drogo  3S^  fuitMatensisepjrscopus,  qui  de  %  Meten- 
sibus  epyscopisluilquartus^quos  Bamaoippntifi^ 
ez  speciaU  privUegio.transfl|i3so  ipsis  pallio  tam- 

YAiUifi  LECriONBS 
4ii  diversarum  i\     ^^'  in  dominicato  1*, 

(615)  Conjiciunt  eumdem  esse  locnm  atque  Halen  de  qoo  supra  n,  7^   CL   Ghesqnier  AcL    SS^ 

(616)  iam  a  Mirao     4M  edit«  tabula* 


quod  aiivjiens  rez  iUius  ^zsUii  misertus,  iussit  eum 
abp^i?i,  et  ab  iUp  tempore  io  QaUi^rum  eccleaiis 
ymous  prefatusillo  die  decaotaUir..  incid.,  Aono 
sequeoii  defunctoLudp^ieoPioLotbariuspcimus, 
ejus  filius,  succedit,  et  imperiit  Aoois  15.  /iu»d.  I 
[Sussa.]  Aooo  Romioi  844,  impsrii  LoMiarii  4  aiiao, 
fratrihos  dfi  partioiooei  rAgoi  oooira  Lolharium 
gcayi  b0il/9i  dace^ta^tibus,  d^scriiiik)  regno  in  ^tres 
part^s4i;iyu:esc.uio/pso  pa^(iatur»Kai»iyitt9  aooipa 
occi(Wta4iarf»goa  Afirilmifto  ooqsano  usque  ad 
^osaoi  AuyiuQMo  qua  part#  p^  tooo  et  ipqdo  ao- 


»7 


GESTA  ABB.  TRUOON,  —  CONTFNUATIO  10.  -  PARS  L 


298 


Franeiereiiiansit;  Ludowioo  Tero  orientalia  regna  A  fratruoiprebeadalargissimaetregulariterordinatay 


oesserunt»  omnis  enim  Germania  usqae  ad  Reni 
flaenta,  et  alique  super  Renum  oivitates  oum  ad- 
jaeentibas  pagis  propter  vini  copiam  ;  Martini 
«ronice  addunt  quartum  horum  fratrum  Pipini  no- 
mine»  cui  cessit  Aquitania  pro  sua  portione  (617). 
[SioEB.]  Lotharius.quia  major  natu  erat,imperator 
mppdlabatur,  omniaque  italieregna  tenuit  cum  ipsa 
Romaynecitonprovinoiametmediam  partemFran- 
eie  inter  Scaldum  et  Renum,  que  mutato  nomine, 
enm  ipsa  Tocata  ess et  Auatria,  a  nomioe  istius 
Lotharii,  hijgus  nominis  inter  imperatores  primi 
Lolharingia  est  denominata.  Continet  autem  Lo* 
tbaringiahas  nobilesoiyitates,  Coloniam  Agrippi- 
nam,  Treverim,  Mettim,  Virdunum,  Cameracum  et 


certaannotationeoum  expressareddituum  assigna- 
tione  ad  eandem  spectantium  per  eosdem  scripto 
eommendata  est  anno  epyscopatus  ipsius  13,  i8 
Kalendas  Septembris.  Ineid,  [Gesia  Trevir.  27.] 
Anno  Domini  87S,imperii  Ludowioi  secundi  anno  17. 
Adyentius  Metensis  epyscopus,quioonsanguineum 
suum  Bertulftim  apud  Karolum  regem  Lotharingie 
et  Provinoie  in  Treyerensem  aroiepyscopum  promo- 
yeri  obtinuit,  post  panoosdiesobiit,  oui  Walo  sae- 
cedit.  Huic  Waloni  anno  ordinationissue  2.  ob  re- 
Tereotiam  dignitatis  regni  Lotharingie,cujus  Metis 
civitas  caput  fuit,  Johannes  papa  105^  pallium 
transmi6it,et  qaibus  festis  hoo  usurus  fuerit,  pa- 
tentibus  litteris  indulsit.  Super  quo  usu  ab  arcie- 


Leodium  cum  universis  opidis,  eastellis  et  liberta-  B  pysoopo  rreverensi  Bertulfo,  utpaUium  deponeret 


tibus  ao  villis  sub  suis  dyooesibus  oonstitutis.Item 

Gandavum  (618),  Lovanium  (619),  Bruxellam,  Ma- 

ghliniam  (620),  Antv^erpium,  Hoyum,  Namuroum, 

Toogris  (62i),  Dyonantum  (622),  Trudonis  insuper 

et  Aqoisgrani,  que  a  Karolo  Magno  facta  est  sedes 

regni  ipsius  Lotharingie,  sicut  Metensis  oivitas  ab 

anliquo  exstitit.  Fuerunt  quoque  sub  hoo  regno 

I^uresducatusetooroitatusprinoipumquedominia, 

proatillis  liquido  constat,qui  terrasinter  Soaidum 

et  Renum  sitas  lustrabant  Ineid.  [Sioeb.]  Anno 

Domini  836,  imperii  Lotharii  primi   16.  Lotharius 

primusypartito  inter  filios  imperio  et  regno,  impe- 

riom  filio  suo  Ludowico,  et  Lotharingie  regnum 

Juniori  fiiio  Lothario  tradidit,  susceptoque  hatMtu 

monaehaii  apudPruoiiam  monasterio  mundorenun- 

tiat,  et  non  looge  post  in  Christo  obiit.  De  eujus 

anima  altercatio  factafuit;  angeli  enim  petel>ant 

animam  monaohi,demone8  animam  imperatoris,sed 

per  orationes  fratrum  demones  absoesserunt  [Gf. 

Mait.  Pol.].  Ineid.  Anno  Domini  857.  Adventius 

Metensemepysoopatumsu8cepit,etprefait  annis  i5. 

Hujus  autem  immediatus  predecessor  quis  fuerit 

nescitur.  Jnctd.  Anno  eodem  defunoto  Hyroano 

Leodiensi  epyscopo  successit  Franoo,  et  prefuit 

annis26.  Ciroaidem  tempus  Dani  piratioam  exer- 

eenteSy  duce  Alstagno  per  portum  Flandrensium 

emergentes,  vi  magna  Pranoiam  invadunt. 

15.  [SioEB.]  Anno  Domini  870,  imperii  Ludowioi 


ammonetur.  Cui  idem  Walo  respondit»  se  non  pri- 
mum  sed  quintum  fuisse  epysoopum,  quem  sedes 
apostolioa  sublimare  paiiii  honore  dignata  fuit  ; 
primo  scilicet  Urbioium,  secundo  Bodegangum, 
Pipini  teroii  Francorum  regis  ex  sorore  nepotem, 
teroioEngilramnum.quartOTero  Drogonem,Karoii 
Magni  fllium  ao  oenobii  sancti  Trudonis  abbatem : 
quibuiego  interpolatis  sueeessoribus  quinhis  exstiti 
SedprefatoBertulfo  hiis  assertionibus  non  conten- 
tato,Hiomarus  Bemorum  aroipresul  ad  sedandam 
talis  oontroversie  litem  Metensem  Walonem,  nt  suo 
metropolitano  ol>ediret,  informaTit;  sicquepreter- 
misso  pailio  discordiaquioTit.  Ex  oujus  reienarra- 
tione  liquet,ezquaoaasaprefati  Metenses  episcopi 
nominearoiepysooporum  intytulatileguntur,  prout 
in  oartis  aut  copiis  de  arehiTis  nostri  monasterii 
sanctiTrodonisannotatum  inTenitur.Inquibusdam 
etiam  antiquis  eartis  hnjus  monasterii  scribitur 
Theodericus  vel  Stephanus,  Mediomatriee  sedis 
epyicopta,quodidem  sonatacsidiceretor  €pv'^P<^ 
Metensis.  Quod  quidem  ex  eo  proTcnit,  quia  urbs 
Metensis  oaput  et  sedes  regni  Austrie,  que  postea 
Lotharingia  diota  est,  extitit.  InTenitur  etiam  in 
quibusdam  oronicis  pro  hoc  nomine  Metim  Medioma- 
trioum  oonsoriptum.  Ineid.  [Sigbb.  Mart.  Pol.J 
AnnoDomini  877  mortuo  Ludowioo  seoundo  Karo- 
lus  CalTUs  duobus  annis  imperat,cojusanno  1  co- 
mitatus  Flandrie  ezordinm  sumpsit  Non  enim  tunc. 


secnndi  annolS.  AdventiusMetensisepyscopus  per  «v  prout  nuno,  tanti  nominis  et  opilenoie,  sicutmodo 

•  •  ff  %«    -«*_  ^-S  _^  * ..^   A  ^  M  ^A^mm.1  •-  .^^  ^    -     --    --    £a>MM  ^^■S»4bS  .M  A.:J  A        aAA^BBV^M^         l?flAA  flM  A.A»fl«  M«»       l^«h1««MM 


Ticarios  ;suos  a  Metis  ad  nostrum  monasterium 
missosfecitdescriptionem  fieri  omnium  suppellecti- 
hum  et  jocalium  (623)hujus  loci.  Quibus  a  nostris 
ostensa  estmagnacopia  pretiosorum  denodiorum 
et  utemilium,  tam  prodiTino  oultu  congrua  quam 
pro  humanis  usibus  deoens  et  honesta.  insoper  et 


cernitur,  exstitit,  sed  a  regum  Francorum  baliTis 
seu  forestiariis  iUo  transmissis  regebatur  ;  ex  qui 
bus(620)nobiles  Tiri  Lidericus  soilioet  sub  Pipino 
tercio,  IngeriaussubKarolo  Magno,et  Andacer  sub 
Ludovnco  Pio^rectoresFlandrie  fuerunt.  Processu 
Toro  temporis  Balduwinusfiiius  Andaori,Tir  elegan- 


NOTiE. 


(617)  BcTera  Martinus  Minorita  tribus  fratribus 
hoc  loco  addit  Pipinum  quartum. 
<6i8)Gent. 
1619)  L.owen. 
6S0)Meohehi. 
r6SiiTongern. 
r622)DinanL 

Patrol.  CLXXIIl. 


(623)  «/oyauxOanorum ;  omamenta  pretiosa. 

(624) llinime  ad  Terbum  sequentia  desumpta  sant 
exiilo  comitum  Flandrensium  Chronico  quod  Flan- 
dria  generosa  appellatur ;  at  esedem  fere  res  ibidem 
legunlur,  et  sine  dubio  noster  ex  simili  quodam 
Flandriffi  Chrooico  sua  hausit. 


10 


ms  ^^^  iquiidi  proTinoiis  et  ttmnim  priiicipatibii&  A  quaoi  atei^puscopo«  aub  ocirtis  dieboa  palliatos 
perragaates  tteratoque  redeuntet,   miBerabiliter     ausBae  celebrare  jusseruai. 


devastaveruDt.Qui  tum  multotiens  pluribus  milibuB 
de  suis  per  ohristianos  occisis»  lioet  cum  suis  priu« 
cipibus  baptiazri  merentur,  yerumtameo  residui 
fuga  lapei,  recuperata  suorummultitudine,  a  depo^ 
pulatione  urbium,  oivitatum  et  opidorqm  non  ces« 
lairerunt  usque  ad  tempQra  imperii  Amultl,  anno 
scilicet  Domini  89i. 

12.  Anno  Domini  .83S,  io^perii,  Ludovici  Pii  anno 
23.  DrogoMetensisepysoopushuicmonasterio  san- 
eti  Trudonis  abbH$  prefuit,  qui,  ut  oreditur,  Ghi- 
seU>erto  in  nuaiero  abbatum  hujus  lopi  septimus 
soceessit;  sed  quo  annoabbas  esseceperit  autquo 
obiecit,  memorie  commendatum  non  inTeni. 


14.  Iste  Drogo^  siout  yerisimiiiter  creditur,  fuit  a 
primo  Grimone  abbate  octayus  hujus  monasterii 
sancti  Tru^onis  abbas,  qui  per  suam  iodustriam 
ipsum  mooasteriummoiiasticisdisciplinisxieyotius 
iaornayit,  et  preiiosia  eienodiia  et  redditibu»  lar- 
gioribus  cumuiayit.  Ipsius  etiam  tempore,  nuilus 
principumhoc  monaaterium  ausus  fuitperturi>are, 
tum  propter  suan^m  virtutttm  auctoritatem,  tum 
propter  imperatoris  Ludowipi  Pii,  fcatria  ejuBdem, 
lormidabilem  majftstatem.  Posfc  hunc  Drogionem 
abbatem  sucoessit  abl>as  Adelboidus^  ut  creditur. 
9*»,  deiude  Hiidradus  abbas  iO°«,  post^  Sabbalinus 
abbas  iV^,  post  kunc  Ermenmarus  abl>as  i2P*  cui 


l3<IpsoaxuioquidamyirnobiiisHott>ertusnpiiiine  3  successit  aadi(lfus  abbas  13***,  etLudowicos  abbas 


Jdona  suainlpco  dioto  Hasnoth(6i5)in  pagoHasba* 
niensi  sita  ad  ecclestam  beati  Trudonis  donayit,  el 
inde  cartam  coofiei  mandayit,  oujus  tenor  talis 
esi  (il6) :  Cum  km  i$la  fe$tmanter  ducfirrti,  et  dde» 
noitri  eieut  umbra  transeuiUf  ideaque  oportet,  ut^ 
dumi»  seeulo  eoneistimut^  de  futuro  judieio  tractare 
debeamuSy  ut,  quando  venerit  dies  subiianea,  non  ut« 
veniat  uUum  quemeunque  impatatum,  ideireo  in  Dei 
nemine  ego  Botbertus,  cogitans  Dei  de  misericoirdt^ 
pro  anima  mee  remedio  H  etemorum  retribsUume 
bononm,  ut  pHssimus  Deus  me  de  peceatis  meis 
tfelamre  dignetuar^  et  etemam  beaiUudMiem  poss^ 
deam,  deetator  doifo  per  kasic  epistelam  dona^oniSf 
donatumque  in  pfirpetuem  eeee  eoio  ad  basilioam 
samti  Trudonis,  ubi  preeiosus  in  corpore  requieeeii. 


14^,  PqM  buDC  Ijotbertus  abi>a8  15«*,  deinde  JRo* 
degeogus  16"*,  cui  successit  Imizo  abbas  17"«,  de 
quQ  pauoa,  que  suo  tempare  contigeruntr  i&fra 
consequeQter  aonqtaotur.  JNota  Ivic,  lector,  quod 
iuter  15  abbates  b^jus  loci,  quos  contiuue  ponit 
Bodul/us  abbas  oominatim,ex  quiiMis  supra  oapi  tulo 
prii|M)  s^cuadi.libri  iUorum  septem  nomina  expri* 
muoiiir»  et  octo  reliquorum»  quoruin  hic  seriatim 
nomioanptantur,  isti  duo  Drogo  sciUcet  etlmiso 
ai>i>ate9  nonpertinentysed  qx  aotiquis  auootationi- 
buf  et  carti^  postea  compertum  esi.  ipsos  etiam 
abbat^efli  hi^us  loioi  fuisse»  tneid.  [Sigbb.]  \noQ  Po- 
mini  SAlt  iipperii  Ludowi^i anap ^,  idem  l^owi- 
cus  mofituret  Hetis  sepeiUur,  qui  reliquit  poei  se 
4  fiUos ;  l^otb^ri.Miu»  X^rplum  diptum  Calyum»  Lu- 


et  dommu  £h*ogo  aroiepyseopMs  preesse  nideiur\  Boc  ^  dow^qmet  pi^ioum;  i4e   f qit .  uiti^ftus  Pi^nus 

bi^us  uominls  quiotus.  Lptbarius  igitfj  f  primQgeni- 
tus  «iiPB  usurpaos  vnp^ium  o^m  regno  Fraooie 
imperati5anpis.  Anno  eim^,  flpruit  Xbeodutfua 
«bi^s  Fioriacepsijis  [G(r.  MAiqruf .  M(i(.),  p^^odum 
(actus  A(u*eUanecisi8  epyscop^St  qui  io  capiiviWa 
PAsitusiudAa  palmar^,cmo  j^dowicosaoj^akpi^ 
iUi^s  diai  ppx>oe44iaoi  inter^ssat»  ad  feA^stram  emi- 
««jat)stoi:;i9  ubidetipebatur  acfle^^t.et  eleyaiayo<:e 
Yfmvm  QLoriaf.lam  et  honor  cum  qeterie  yerfii^us 


^ffftied  doao  rem  proprietatis  mee  in  heo  muncu- 
pante  Uasnoek,  supur  ftueio  Merbaie^in  page  Hasba^ 
niensi^ve  Ihfostiensif  cur^  eum  oesa  imdomisucaU^ 
^f^et  eetera  edifieia  sn  ipea  eurte  eofutruetaf  ei 
mansas  oesHtas  6  ad  ipeam  curtem  oonspides^  eei 
pertineiftes,  cum  peroiie  tegiUmis^  wares^eapiie,  peaiis, 
paseuiSy  egrespm  vel  ing^reseum,  mobHe  et  immobile, 
eldesiloaecaraadporcos,  quanium  inveniri  pt^esi 
etpropriaoolueUaeinUu  decreoerU  mitiere,  et.qudd' 


quid  ibidem  meapesseseie  oeL  dominaiio  esse  oidetmrp  B  9b  ^w  CQmpositispjBirordioeip  deyote  oaiitaTit; 

quod  ^vvjjieps  rex  iiUus  ^isilii  misertus,  ^ssit  eum 
abPiolri,  et.abiUQtemp^re  io  OaUiju^Mm  ecoleaiis 
ymous  prefatueiUo  die  4ecaotatnr..  Mr<d..  Aono 
sequenti  defunctoLudpwicoPioLotbariuspriumuB» 
ejus  Qiius»  sueoedit,  .et  imperat  Aonis  15.  /nmd. 
[SusHi.]  Aoioo.  Pomioi  8:^4,  imperii  J^otthani  4  anao, 
fratrAhus  da  4>artioiQoe.  regoi  conlra  Loitharium 
grATJ^b0UA00ce^ta»tibu9»4^8ori|)^regttO  in  .tres 
part^s^iiililrescuin/pso  pftoiscuntur»KacAltt«  aoeipit 
occi4antaliart»gQa  aBril4uaifo  oeqeano  u^que  «d 
^osatn  fluyiumiin  qua  parte  f^j.  tuoc  et  qiqdo  no- 


toium  et  ad  integrum  .eum  deootissimp  mentie  a$eciu 
ad  ipsaan  sam^ium  locwn  supradieiui(n  ir^adidi,  et 
eoram  testilme  eonfirmavi  perpefualiter  possidendum 
inter  confines  Saneti  Trudonis  et  casQfeii  et  mancs^ 
pia  24.  Adsm  in  Sardnii  mumasierio  sancti  Trudonie 
publice,  sub  4^  >  iZ  Kalendae  Augusti,  anno.fUtf 
regnante  damino  nostro  Ludawieo  serenieeim»  M 
ortodoxo  imperaiope.  Incid.  Not^,  lector,  quod  iate 
Drogo  39>*«  fuitMatensisepyscopus,  qui  de  $  Meten- 
sibus  epysoopis^quartus^quoA  Romanippntifioes 
ax  speoiaU  priyilegio.transn^isso  ipBis  pallio  tam- 


VAIilifi  LECriONBS 
♦''  diyersarum  i\     *'•  in  dominicato  1*. 

(618)  Gonjiciunt  eumdem  esse  locum  atqne  Halen  de  qoo  supra  H,  7^   Cf.   Ghesquier  Act.    SS« 
(6l6)'amaMir»o     499  edita  tabula« 


297 


GESTA  ABB.  TRUOON.  —  GONTmUATIO  IB.  -  PARS  L 


298 


FraDeia  remaniit ;  Ludowioo  yero  orientalia  regna  A  fratnimprebeQdalargissimaetregulariterordinata, 


oesserunt,  omnis  enim  Germania  usque  ad  Reoi 
fluenta,  et  alique  super  Renum  eivitates  cum  ad- 
jaoentibns  pagis  propter  vini  copiam  ;  Martini 
eronice  addunt  quartum  horum  fratrum  Pipini  no- 
mine,  cui  cestit  Aquitania  pro  sua  portione  (617). 
[Sioo.]  Lotharius,quia  major  natu  erat,imperator 
appdlabatur,  omniaqueltalieregnatenuitcum  ipsa 
Roma^ecnonprovinciametmediam  partemFran- 
de  inter  Scaldum  et  Renum,  que  mutato  nomine, 
eom  ipsa  Tocata  esset  Austria»  a  nomine  istius 
Lotharii»  hi:gus  nominis  inter  imperatores  primi 
Lotharingia  est  denominata.  Gontinet  autem  Lo- 
tbaiingiahas  nobilescivitates,  Coloniam  Agrippi- 
nam,  Treverim,  Mettim,  Virdunum,  Gameracumet 


certaannotationecum  expressareddituum  assigna- 
tione  ad  eandem  spectantium  per  eosdem  scripto 
commendata  est  anno  epysoopatus  ipsius  13,18 
Kalendas  Septembris.  Incid.  [Gesia  Trevir.  27.] 
AnnoDomini  872,imperiiLudowicisecundianno  17. 
Adventius  Metensis  epyscopusyquiconsanguineum 
suum  Bertulfum  apud  Karolum  regem  Lotharingie 
et  I^vincie  in  Treverensem  arciepyscopum  promo- 
veri  obtinuit,  post  paucos  dies  obiit,  cui  Walo  soe- 
cedit.  Huic  Waloni  anno  ordinationis  sue  2.  ob  re- 
Terentiam  dignitatis  regni  Lotharingie,  cujus  Metis 
civitas  caput  fuit»  Johannes  papa  103^  pallinm 
transraisit,  et  qaibus  festis  hoc  usurus  fuerit,  pa- 
tentibus  litteris  indulsit.  Super  quo  usu  ab  arcie- 


Leodium  cnm  universis  opidis,  castellis  et  lit>erta-  B  pyscopo  rrcTerensi  Bertuifo,  utpalUum  deponeret 


tibus  ac  viliis  sub  suis  dyocesibus  constitutis.Item 
Gandarum  (618),  Lovanium  (619),  Bruxellam,  Ma- 
ghliniam  (6a0),  Antwerpium,  Hoyum,  Namurcum, 
Tongris  (621),  Dyonantum  (622),  Trudonis  insuper 
et  Aquisgraniy  que  a  Karolo  Magno  facta  est  sedes 
regni  ipsius  Lotharingie,  sicut  Metensis  civitas  ab 
antiquo  exstitit.  Fuerunt  quoque  sub  hoc  regno 
pluresducatusetcomitatusprincipumquedominia, 
imntillis  liquido  constat,qui  terrasinter  Scaldum 
et  Renum  sitas  lustrabant.  Ineid.  [Sioeb.]  Anno 
Domini  856,  imperii  Lotharii  primi  16.  Lotharius 
primus,partito  inter  filios  imperio  et  regno^  impe- 
rium  filio  suo  Ludowico,  et  Lotharingie  regnum 
Juniori  filio  Lothario  tradidit,  snsceptoque  habitu 
monachali  apudPrumiam  monasterio  mundorenun- 
tiat,  et  non  longe  post  in  Ghristo  obiit.  De  cujus 
anima  aitercatio  factafuit;  angeli  enim  petebant 
animam  monachi,demones  animam  imperatoris,sed 
per  orationes  fratrum  demones  abscesserunt  [Gf. 
Mait.  Pol.J.  Incid.  Anno  Domini  857.  Adventius 
Metensemepy8Copatumsu8cepit,etprefuit  annis  15. 
Hujus  autem  immediatus  predecessor  quis  fuerit 
nescitur.  Incid.  Anno  eodem  defuncto  Hyrcano 
Leodiensi  epyscopo  successit  Franco,  et  prefuit 
annis26.  Gircaidem  tempus  Dani  piraticam  exer- 
centes,  duce  Alstagno  per  portum  Flandrensium 
emergentes,  vi  magna  Franciam  invadunt. 
15.  [SioEB.]  Anno  Domini  870,  imperii  Ludowici 


ammonetur.  Gui  idem  Walo  respondit,  se  non  pri- 
mum  sed  quintum  fuisse  epyscopum,  quem  sedes 
apostolica  sublimare  pailii  honore  dignata  fuit ; 
primo  scilicet  Urbicium,  secundo  Bodegangum, 
Pipini  tercii  Francorum  regis  ex  sorore  nepotem, 
tercio  Engilramnum,quartOTero  Drogonem,Karoli 
Magni  ftlium  ac  cenobii  sancti  Trudonis  abbatem  t 
quibmego  inierpolatii  succesioribus  quintus  exsiUi 
SedprefatoBertulfo  hiis  assertionibus  non  conten- 
tato,Hicmarus  Bemorum  arcipresul  ad  sedandam 
talis  controTcrsie  litem  Metensem  Walonem,  ut  suo 
metropolitano  ol>ediret,  informaTit;  sicquepreter- 
misso  pallio  discordiaquieTit  Ex  cujus  reienarra- 
tione  liquet,exquacausaprefiati  Metenses  episcopi 
nominearciepyscopornm  intjrtulatileguntur,  prout 
in  cartis  aut  copiis  de  archiTis  nostri  monasterii 
sanctiTrudonis  annotatum  inTenitnr.ln  quibusdam 
etiam  antiquis  cartis  hnjus  monasterii  scribitur 
Theodericus  vel  Siephanus,  Mediomairiee  sedis 
epyicopta,quod  idem  sonat  ac  sidiceretur  epyscopus 
Meiensis.  Quod  quidem  ex  eo  proTcnit,  quia  urbs 
Ifetensis  caput  et  sedes  regni  Auslrie,  que  postea 
Lotharingia  dicta  est,  extitit.  luTenitur  etiam  in 
quibusdam  cronicis  pro  hoc  nomine  Metim  Medioma- 
tricum  conscriptum.  Incid.  (Sigbb.  Mart.  Pol.] 
AnnoDomini  877  mortuo  Ludowioo  secundo  Karo- 
lus  GalTUs  duobus  annis  imperat,cuJu8anno  1  co- 
mitatus  Flandrie  exordinm  sumpsiL  Non  enim  tunc. 


seonndi  annoiS.  AdTentiusMetensisepyscopus  per  «^  prout  nunc,  tanti  nominis  et  opilencie,  sicotmodo 


Tiearios  jsuos  a  Metis  ad  nostrum  monasterium 
missos  fecitdescriptionem  fieri  omnium  suppellecti- 
hum  et  Jocalium  (623)  hujus  loci.  Quibus  a  nostris 
ostensa  estmagnacopia  pretiosorum  clenodiorum 
et  utemilium,  tam  prodiTino  cultu  congrua  quam 
pro  humanis  usibus  decens  et  honesta.  Insuper  et 


cernitnr,  exstitit,  sed  a  regum  Francorum  baliTis 
seu  forestiariis  illo  transmissis  regebatiir  ;  ex  qui 
bu8(620)nobiles  Tiri  Lidericus  scilicet  sub  Pipino 
tercio,  lngerlau8subKaroloMagno,et  Andacer  sub 
Ludowico  Pio,rectore8Flandrie  fuerunt.  Processu 
Tero  temporis  Bakluwinusfilius  Andaori,Tir  elegan- 


NOTiB. 


(617)  BcTera  Martinus  Minorita  tribus  firatribus 
hoc  loco  addit  Pipinum  quartum. 

(618)  Gent 

(619)  Lowen. 
(6f0)  Mechehi. 
(6tl)Tongern. 
(622)  Dinant. 

Patrol.  CLXXIli. 


(623)  /oyaux  Ganorum ;  omamenta  pretiosa. 
624) Minime ad  Tcrbum  sequenlia  desumpta sunt 
exUlo  comitum  Flandrensium  Ghronico  quod  Flan- 
dria  generosa  appellatur ;  ateiedem  fereres  ibidem 
legunlur,  et  sine  dubio  noster  ex  simili  quodam 
FlandriiB  Chronico  sua  hausit. 


40 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


900 


tis  forme»  loco  p&tris  sucoedeos,  m  anla  regis  ac-  A  ac  omaemterram  oitra  Schaldem  fluiium  cum  mo« 


ceptusfuit  [Cfr.  Chron,  com.  Fland.].  la  cum  ad 
Flandriam  destiuaudus  esset,  filiam  Raroli  regis 
4udiUi,que  hunc  adamavit,rapuit  et  ad  Flaudriam 
fecnm  devexit.propter  quod  ex  regis  precepto  ab 
omniecclesia  consepsuepjscoporumexcommuui- 
catur.Dehincintercedenlihus  epyscopis  et  oplimati- 
bus  ad  id  consulentibus,  Balduwinus  et  Judith  regis 
fiUa  abipsoKarolo  ad  veniamadmittuntur,quibu8 
rexFlandriamin  comitatumperpetuo  possidendum 
benigne  donavit  Incid.  [Sigeb.]  Anno  Domini  879 
mortuo  Karolo  Galvo,fratruelisejusKarolu8Junior 
aonis  12  imperat. />Kui.  Anno  imperii  ipsius  3,cum 
Normannorum  multamiliaper  Francosoccisa  fuis- 
seatpluresquecum  navibusin  mari  demersi,major 
securitas  GaUias.Franciam  et  Lotbaringiaminhabi- 
tantibusi^ccrevit.Quitameii,  ne  efifera  gens  adpre- 
dictas  provinciaset  regna  repedaret,  per  diversas 
urbes  et  locacriptas  etlatebras  subterraneas  ad  res 
^desiasticaset  sanctorumpignora  occultanda  con- 
struxerunt. 

16.  Anno  igitur  sequenti  plus  minusve  {Circa 
g80)  abbas  hujus  monasterii  qui  tunc  prefuit,  et 
oonventus  ejusdem,  tam  ex  observantia  monastice 
discipline  quam  temporalium  possessionum  locu- 
pletatione  undique  famosi.ob  oedem,quaNormanni 
pagan^humiliati  erant,  aoimequiores  effecti,utsuo 
patrono  msgorem  so)ito  reverentie  honestatem  im- 
penderenl,  eonsilio  ^^*  habito^  unanimi  consensu 
Leodiensem  epytcopum  Franconem  invitant.  Qui 


nasteriosanctorum  Walarici  etRicharii  ferroetigne 
crudeliter  vastaverunt;  indeque  procedentes  Wael 
fluviumingrediuntur^  qui  fiuvius  a  latare  alveiReni 
fluminis  erumpens.  inter  ipsum  Renum  et  liiosam 
preteifluit.  Applicantes  vero  aggeri  Batuaminsulam, 
inter  prefatos  fluvios  Renum  et  Wael  8ituat4m,quQ 
est  umbilicus  ducatus  seucomitatus  Ghelrie,  intra- 
verunt.  Qua  devastata  per  transversum  prelati  flu^ 
minis  Waelnavigante8,Novimagiua  opidum  et  pala-* 
tium  ibidem  imperatorisdextruxeruntet  incenderunt. 

19.  Eodem  annoprefati  Normauni  repedantesper 
fluvium  Scaldem,famosum  opidum  liaohliniam  de- 
vastaverunt  a  quorum  impetu  sanctns  Liberlus, 
fllius  comitis  Maehliniensls,  fugiens  in  Hasbaniam 

B  devenit ;  et  cum  ab  iilis  infldelibus  insequeretar, 
oausa  presidii  hoc  moaastepum  sancti  Tmdonis 
intravit,  quem  ante  aram  prefhti  patrooi  gens  ef- 
fera  ad  orationem  provolutum  crudeliter  maetavit. 

20.  Eodem  anno  Godefridus  et  Sigefridus,  reges 
Normannorum,cum  inestimabili  multitudinesuorum 
juxtaMosaminloco  dicto  Haslon  oonsidentes,Leo- 
dium,  Trajectum,  Tungris,  Golonlam  Agrippinam, 
Bunnamcum  adjacentibusopidiset  Gasteliis  deva- 
stant  et  comburunt,  et  in  palatio  Aquisgrani  equos 
stabulantes,  ipsum  opidumet  palatium  iucendunt ; 
insuperhocmonasterioStabulaus.Mulmundarium, 
Indam^Prumiamcomburuntetdestruunt.Hocinsu- 
per  monasterium  sancti  Trudonis  non  minus  aliis 
religionesplendidum.etrebus  lemporalium  posses« 


prius  aperto  sepulcrali  "®  in  pr«sentia  plurimo-  C  sionumrefertum^subhaccladesicfunditusestever- 


rum  ecolesiastio<»rum  et  religiosorum  virorum  ac 
ieoulariumysanctum  pignus  pretiosorum  corporum 
Trudonis  et  Euoherii  ab  imo  elevat,  et  in  loco  emi- 
Banti  cum  psalleatium  devota  modulatione  reve- 
renter  eolioeat. 

17.  Anno  ^*^  sequenti  (881),  quia  famalaborabat 
Normannosinfestaturosfore  Lotharingiam,  corpora 
lanotorum  Trudonis  et  Eucherii  diligenter  a  loco 
eminentiorif  in  quo  pridem  translatione  eorum  so^ 
lempniter  celebrata  reposita  fuerant,  per  soUicitu- 
dinemfratrum  monaohorum  hujusmonasteriiintra 
subterraneam  oriptam  seu  Toltam  (625),  que  infra 
oapeUam  ^**ipsittsbeatiTrudonisadhoc  nupercon* 


sum(627),etusquo  ad  tempora  primi  OtUnis  impe- 
ratoris  raroincoleretur  habitatore.Quapropter  sacri 
ordinis  et  professionis  utriusque  sexus  homines  fuga 
lapsi,  ubi  oportunius  posterant  latitabant,  et  the- 
saurum  ecclesiarum  et  sanctorum  corpora  locis, 
prout  valebant,  tutioribus  occultabant.  Incid.  Eo- 
dem  anno  mortuo  Francone  Leodiensi  epjscopo  Ste- 
phanus,  qui  cantum  inventionis  Sancti  Stephani 
oomposuit,  successit.  Incid,  Anno  sequenti  Nor- 
manni  Treverensem  dyocesim  impetentes,  omnia 
castella  et  opida  universa  cum  villis  everterunt,  et 
tandem  ipsam  civitatem  expugnatam  destruxerunt, 
epyscopo  per  fugam  reservato  [Ctr.Gesta  7Vet;ir.28.] 


struota  fuit  suppinata  et  oocultata  sunt.  Ubi  multis  ^  PosthocurbemMetensem  usque  perveniunt^  ibique 


annis  latuerunt  uaque  ad  tempora  Wirici  abbatis,sub 
quo  per  Rodulfum  Leodiensem  epyscopum  solempni* 
ter  iteratotranslata  fuerunt,  ut  infra  patebit  (626). 
18.  [SioBB.]  Anno  Domini  883,  imperii  Karoli 
junioris  anno4.Normannipaganiadjunctissibi  Da* 
nis,  a  Francia  deolinantes  Lotharingiamque  perva* 
,  gantes,  Ambianis,  Atrebatum,Gorbeyam  cum  mo- 
nasterio  Sancti  Petri,  Gameracum,  Taruennam  fi- 
nesque  Morinorum,  Menapiorum,  Bracbantensium 

VARIyE 


consertopreliochristianos  vincunt  omniaque  cum 
urbe  destruunt  et  comburunt.  In  hoc  prelio  Treve- 
rensi  archiepjscopo  Bertulfo  prefato  per  f  ugam  salvo 
Walo  epyscopus  Metansis  cosus  oocubuit ;  cui  in 
epyscopatu  Rubertus  successit.  Iste  est  47  annus 
subquibusNormannichristianorum  regna  cumdi- 
versis  provinciis  pervagando  cedibus,  rapinis  et 
flammis  vastaverunt.  Incid,  [MAHTm.  Pol.]  Aono 
imperii  Karoli  junioiis  i  1  gens  Ungarorum  barbara 
LEGTIONES. 


^''^  conMo  ^  coHoedi^rii  ex  eodice  dedit  Henschen.    **^  loculo  sepulchri  H.    ^*^  Anno  —  patebitex 
aod.  dedit  Hentchen.    ♦»*  retro  altare  H. 

NOTiB. 

(625)  L  q.  Tolutio,  Galiis  voute  concameratio.  quo  pagnm  Hasbanioum  a  Northmannis  devasta- 

1626)  Cfr.  supra  Gont.  S«c.,  IV,  i.  um  esse  testantur  Annales  Fuldenses. 

(627)  Quod  jam  anno  881  sine  dubio  factum  est 


301 


GESTA  ABB.  TRUDON.  -  CONTINUATIO  ll|.  —  PARS  I. 


303 


aScitiainPannoiiiamprQvjnciampriiuQa(rgressa,ejc-  A  Saxonie,  Bucoedit,^  anmslSimperat.  Incid.  Anno 


ctisinde  Awaribus  quiei  Huni^ibidem  nsqae  in  hodiei^ 
numremanserunLIstiantebaptismumcrudiscarni- 
busprociboethumanosanguiQepropotuutebantur. 
21.  [SiosB.]  Anno  Domini  891  Karolo  juniore 
mortuo,  Arnulfus  fratuelis  ejus  imperat  12  annis. 
Hujusimperii  anno  i  Normanni  Parisius  expungna- 
re  nequentes,diversas  civitates  Francie  impugnant 
et  expugnatas  devastant.  Qui  anno imperii  Arnulli  5 
iteratoLotharingiamrepelentes,  Hasb^miamin  con- 
finiis  opidorum  Sancti  Trudonis  Tungrisque  depo- 
pulantur,  Brabantiaque  cum  Flandria  annuUata, 
circaLeodium  civitatemcumchristianispugnant  et 
prevalent  Contra  quos  Arnulfus  rex  eodem   anno 


ejus3.  Uflgaris  Franciam,  Alsatiam,  Alemf»nniam 
Saxoniamque  depopulan  libus  Henricus  rex  occurrit, 
etomnes  usqueadinternitionemdilevit.  Incid,  Eo- 
dem  anno  morluo  Stephano  Leodiensi  epyscopo  suc- 
cedit  Richarius  abhas  Prumiensis.  Hic  reparavit 
ecclesiam  sancti  Petri  in  Leodio  a  Normannis  de- 
structara.  Incid.  Circa  idem  tempus  Henricus,  rex 
Alimannie,  et  Karolus  Simplex,  rex  Francie,  apud 
Bonnam  confederantur.  Karolus  reddit  Henrico  re* 
gnum  Lolharingie,  epyscopis  et  comitibus  jureju- 
rando  rem  confirmantibus.  Anno  hujus  Henrici  16. 
adhuc  floruit  Adelbero  primus  Metensis  epyscopus. 
23.  Hiis  temporibus,  quibus  nostrum  monaste- 


cum  exercitu  validosuper  fluvium  quiTylia  dicitur  B  rium  fuit  a  Normannis  destructum,  fuit,  ut  ferunt, 


congreditur,  tantamque  multitudinem  pugnatorum 
prostravit,  ut  vix  ex  eis  superesset  qui  ad  classem 
meroris  nuntium  adversum  ferre  posset.  Residui 
Tero  Normanni  Mosa  transvadata  Ribuariam  terram 
et  Arduennam  vastando  pervagantes,  trans  mare 
recedunt*  Est  autem  Ribuaria  terra  victualibus  ha- 
bundansy  sub  qua  comitatus  Juliacensis  (628)  alio- 
rumque  principum  fortaliciacontinentur.  Arduenna 
vero  vel  Ardenua  est  terra  montuosa  et  ferarum 
habundans,  subquaplura  famosa  monasteria  sunt 
scita,  que  a  Leodio  civitate  ab  uno  latere  usque 
Metim,  etab  alia  usquecitra  Coloniam  protenditur 
el  dilatatur  ♦'•. 
22.  Anno  Domini  896;  hujus  Arnulfi  regis  anno 


quidam  nominelmizo  hujus  loci  abbas,  qui  omnium 
predecessorum  suorum  abbatum,  ossa  de  diver- 
sis  locis  monasterii  inquibus  humatajacebant  ele- 
vavit  in  loco  sanctuarii,  parvo  choro  scilicet,  sub 
quatuor  marmoreis  lapidibus  in  unum  posuit»  et 
posthoc  infra  spatium  unius  anni  obiit.  Ineid.  Post 
lapsum  temporis  Karolo  rege  Francie  mortuo,  Lo- 
tharingi  Henrico  regi  Alemannie  subesse  nolentes, 
ad  instinctum  Chiselberti  comitis  Hannonie,  cui 
pridem  rexKarolusducatumcommiserat  Lotharin- 
gie,  ab  ejusdemHenricifidelitaterecesserant,  quod 
Henricussagaciterdissimulans,  inspectaChiselberti 
potentia,  fiham  suam  Girbergam  illi  in  uxorem  dedlt 
et  ducatum  Lotharingie  ei  commisit.  Etne  ducatus 


imperii6.  [MiRiiN.  Pol.]  Normanni  et  Dani  qui  q  Lotharingiequantum,comprehendatIegentibusla- 


Francorum  regnum  etLotharingiam  cum  aliis  pro- 
vinciis  a^jacentibus  per  annos  ferme  60  pene  ad 
Dichilumredegerant,hocanno  per  Aroulfumpredi- 
ctum,  Ricardum  Burgundie  ducem  et  Robertum  Pa- 
rysiensem  comitem  adeosunt  devicti,  ut  et  ipsiDei 
misericordiam  implorarent  et  Baptismum  reciperent 
{an.  896).  Tunc  primum  ira  Dei  versa  est  in  mise- 
ricordiam,  ut  habetur  2.  Machabeorum  capitulo  7, 
Incid.  [SioEB.]  Anno  903.  Arnulfo  imperatore  mor- 
tuo  filius  ejus  Ludowicus  tercius  succedit,  et  annis 
10  regnat.  Incid.  Circa  idem  tempus  Ruberto  Me- 
tensi  epyscopo  mortuo  Adelbero  primus  hujus  no- 
minis,  frater  Frederici  Mosellanorum  ducis>  vir 
preceHentis  philosophie,  succedit.  indfif.Annohujus 


teat,  sciendum,  quod  ipsa,  ut  supratangitur,  pritis 
dicta  fuit  Austria,  et  fuit  regnum  per  se  et  conjun- 
ctum  quandoqueregnoFrancie,vocabaturque  tunc 
Francie  parsmedia.  Extenditurergo  hec  Lotharin- 
giainlongitudine  afinibus  Burgundie  usque  adma- 
re  Frisonum,  et  in  latitudine  a  Scalda  usque  ad 
Reni  fluenta,  et  complectitur  in  ea  Hannonia  cum 
adjacentibus  sibi  terristotaqueBrabantia,que  olim 
ab  urbeTornaco(629)  usque  ad  ripamVelpe  fiiumi- 
nis(630),cujus  hodie  parsuna  acomitibus  Hanno- 
nie,  pars  altera  a  comitibus  Flandrie,  tercia  vero 
aprincipibus  etduclbus  Brabantie  possidetur.  Com- 
plectitur  etiam  ipsa  Lotharingia  intra  se  totamHa- 
sbaniam,  Campiniam,Batuamcum  aliis  principati- 


Ludowici  8.  Regino  Prumiensis  abbas  cronicam  ^  bus  et  comitatibus^  ac  Mose  fluminis  transflueiita 


suam,  quam  a  nativitate  Domini  inchoatam  usque 
ad  hunc  annum  produxit,corrigendam  ad  predictum 
Adelberonem  transmisit.  Incid.  Anno  Domini  912. 
Lodowico  tertio  mortuo,  Conradus,  filius  comitis 
Hessie,  annis7regnat.  Abhoctemporeimperium  a 
Francigenis  transiit  et  ad  Alemannos  perpetuo  de- 
Yolutum  est.  Incid.  Xnno  Domini920.  Conradosine 
benedictioneimperiali  mortuoHenricus  primus,dux 


cum  Ardenna.Hecpredictapertinebantad  Pipinum, 
a  quo  duces  Brabantie  descenderunt,  etvocabatur 
Austrasia  seu  Lotharingia  inferior.  Preterea  inte- 
gritasipsius  AustrasieseuLotharingieadhuc  duca- 
tumMoseJIanorum,quem  modovocantducatum  Lo- 
tharingie,  continebatcumtribus  metropolibus,  sci« 
licet  Colonie,  Treveris  et  Maguncie^  cum  ducata 
Lemburgie  et  terris  interjacentibus. 


Explicit  secundus  libcr  hujus  prime  partis. 


♦w  dUalup  i\ 


VARIi£  LEGTIONBS. 
NOTiE. 


(628)  lulich. 

(529)  ToumaT,  in  Hannonia  situm. 


(630  Ita  et  hodie ;  in  Dvlam  ez  sinistra  ripe  se 
prfficipitat. 


303 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 

INCIPIT  TERCIUS  EJUSDEM. 


304 


i.  [SiGBB.]  Anno  Dominl  938.  Henrico  rege  non-  A  ruit,  eumque  verbis  terribilibus  increpans  et  acri- 


dum  imperiali  benedictione  adepta  mortuo,  filius 
ejus  Otto,  primushujusnominis,in  regem  Aleman- 
nie  succedit,  et  annis  24  ante  benedictionem  suam 
in  imperatorem  feliciler  regnat  (an.  938).  Iste  Otto, 
meliorato  regni  et  ecclesie  per  suam  industriam 
statu,  duasecclesias  inLeodio  a  Normannis  destru- 
clas  monasteriaque  reedificat  et  restaurat. 

2.  Anno  ejusdem  secundo  vel  quasi  (939),  qui 
fuit  annus  a  monasterii  hujus  devastatione  perNor- 
mannos  facta  45  (631),  prefatus  rex,  secundum  an- 
tiquorum  relationem,  pro  exsequendis  regni  ne- 
gotiisopidum  Sancti  Trudonis,  ut  pranderet,  intra- 
vit.Gumautemfactoprandio  recessurus  in  liospitii 
sollario  cum  suis  primatibus  staret,  respexit  alon- 


bus  verberibus  flagellans,  contiauodisparuit.Evigi- 
lans  ergo  epjscopus,  concitata  adse  famiiia,  quid 
sibi  iu  visione  acciderit,  enarravit^  suique  testes 
sermonis  nudatocorpore  ostendit  plagarumlivores 
cum  tumorecarnis.  Missoveroceleriler  nunlio,  ab- 
bas  ad  epyscopum  rogatus  repedatyCt  inj  urias  iliatas 
benigne  remittit.  Cui  epjscopus  auxilium  in  univer- 
sis  negotiis  se  prestiturum  quamdiu  superviveret 
firmapromissioneprofitetup,sicque  gratie  epyscopi 
restitutus,  in  Domino  gaudens  ad  propria  redit. 

5.  Anno  sequenli  (938)  venerabilis  matrona  Ru- 
echlinda,  mates  domniReyneriabbatis,  quiddam'de 
sua  beredita  te  huic  monasterio  subforma  testamenti 
conscripti  contulit,  unde  carte  vel  copie  in  nostris 


ge  prominere  hujusmonasterii  devastati  murosvi  B  arcbivis  habentur,  quorum  tenor  talis  est :  Notum 


ignis  miserabiliter  ruptos,  virentiaqueramorum  per 
ampliludines  fenestrarum  sein  altum  extoHere ;  re- 
quisivit  ergo  quid  hec  ruinosa  parietum  proceritas 
indicaret.  Gui  cum  responsum  esset,hocdesoIatum 
spectaculum  condam  oenobium  f  uisse  famosum  sed 
per  Normannorum  rabiem,  proul  aspioeret,  ad  ni- 
chilumesse  redactum,paucosqueinibi  monachosex 
victutenuiDeoservientes,  abbate  jam  demediosu- 
blato,  desolatos  exsistere ;  tunc  rex  pius  ingemis- 
cens,  oonvocatisfratribus,sibi  in  lioc  consentienti- 
bus,virum  devotum  ex  ipsisnomineReynerum  ab- 
batem  constituit.  Qui  auxiliante  rege  officinas  neces- 
sarias  restauravit,  victumque  etvestitumfratribus 
sufficienter  ex  tuno  ministravit. 


sit  omnibus  tanete  Dei  eeclesie  fidelibus,  quia,  si  ali- 
quid  de  rebus  propriis  ad  loca  sanctonm  eonferimus 
ob  hoc  proeul  dubio  bravium  immareessibile  a  Domino 
retributore  recipere  post  metam  hujus  vite  nos  con/l- 
dimus.  Quapropter  ego  in  nomine  Dei  Ruechlinda  do- 
natrix  donatum  hnperpetuum,  esse  volo  ad  monaste- 
fium  sancti  Tmdonis,  quod  est  constructum  in  loco 
nuncupante  Sarcinio  super  fluvium  Cysindriam,  in 
pago  Hasbaniensi,  ubi  ipse  pretiosus  Christi  confessor 
corpore  tenus  requiascit,  et  domnus  Reynerus,  filius 
meus,  cum  multitudine  monachorum  suh  norma  regu- 
lari  degentium  abha  preesse  videtur.  Et  hoc  $st  gtiod 
donopro  remedioanime  mee,  utpost  eursum  presen' 
tis  vite  munera  perpetue  lucis  mihi  impendere  digne- 


3.  Post  defunctionem  igitur  supradicti  Imizonis  C  iur^  mancipia  hiis  nominibus,  Everardum  et  uxorem 


abbatisReynerus,  expago  Hasbaniensi  ortU8,hnju8 
loci  abbas  consecratur,  et  preest  annis  5.  Qui  infra 
brevetempuscongregatamultitudinemonachorum, 
laudabihter  subditos  in  disciplina  monaslica  dic- 
tis  et  factis  innormavit. 

4.  [Stkpblwi  Mir.  S.  Trud.]  Iste  tamen  quorun- 
dam  adulantium  dela  tione  accusatas  apud  Adalbero- 
nem,  secundum  hujus  nominis  Mettensemlepysco- 
pum,  ad  quem  respioiebat  medietas  opidi  istius, 
nullatenuspoteratanimum  ipsiusepyscopicontra  se 
quamvis  injuste  commotnm  per  intercessionem  illu- 
strium  virorum  placare.  Protestabatur  enim  idem 
epyscopus  ipsumabbatemgratiam  suam  nunquam 


suam  cum  infantibus  suis  et  multis,  etc.  Sequitur  in 
fine  :  Actum  in  Sarchiensi  monasterio,  sub  die  9.  A'a- 
lendas  Decembris  anno  regnante  domno  Ottone  primo 
in  Alemannia  {an.  93S).  Incid.  [Sioeb.]  Anno  regni 
Ottonis  4.  Ludowicus  rex  Prancieadregnum  Lotha- 
ringie,quod  Karolus  patersuus  nuper  Henrico  regi 
Alemanniedederat.ipsam  Lothanngiamductu  Ghi- 
seiberti  ducis  Lotharingie.cujusuxor  Gerberga  so- 
rorOttonis  regis  erat,  invasit  et  usque  Alsatiam  ve- 
nit.  Quod  ubi  Otto  rex  perceperat,  Lotharingiam 
intravit,  et  usque  ad  Caprimontem  pervenit,  sed 
postea  concordia  interveniente  Ludowicus  ad  sua 
rediit.  Incid.  Aano  regni  sui  6.  Otto  Brisagam  opi- 


fore  habiturum.  Cumautem  abbas  Metis  necessario  D  dum  Alsatie  obsederat  ad  expugnandum  mililis 


compulsus  devenisset,  et  ad  presentiam  epyscopi 
oblatus  fuisset,  pro  humili  salutatione  gravescon- 
tumelias  perpessus,  cum  rubore  faciei  confusus,  a 
presentia  epyscopi  se  subtraxit.  Sed  vir  Domini 
beatus  Trudo  non  sustinens  injustas  servi  sui  oon- 
tumelias  pervisum  nootequadam  epyscopo  appa- 

NOTiE. 

(631)  Si  revera  anno  regni  secundo  Otto  ad  San- 
ctum  Tmdonem  venit,  i.  e.  anno  937  aut  938,  inde 
ab  everso  a  Northmannis  monasterio  non  45  sed 
anni  56  praeterlapsi  sunt.  At  vix  certi  aliquid  statni 
potestde  tempore  quando  Ottoapud  SanctumTru- 
dpnem  commoratus  sit:  neque  anno  937  neqne938 


EverardietGhiselberli,  adversariorum  soorum,  qui 
ipsumoccupaverant.A  quoproceribusregni  animo 
recedentibus.  Everardus  comes  palacii  et  Ghisel- 
bertus  comes  Hannonie  et  dux  Lotharingie,  qui 
pridem  Henricum  ducem  Bawarie,  fratrem  Ottonis 
regis,  pellaoia  sua  fratre  averterant,  congregato 


eumin  Lotharingiam  venisse  tabulie  ejus  probant. 
Faoilius  fien  poterat  anno  939,  quem  ipse  innuit 
auctor.  At  jam  anno  938  Reynerus  praeerat  mona- 
sterio,  ut  ex  sequcntibus  patet.  Vide  supra  Rudolft 
chronologiam. 


305  GESTA  ABB.  TBUDON.  -  CONTIMUATIO  III. 

magTQO  exercUu,  contra  ipsum  Ottonem  bello  con- 
grediantur,  sed  victi  ab  exercitu  ipsius  Ottonis, 
pluribussuorum  occisis,  Everardusoccubuitgladio, 
et  Ghiselbertus  *^*  submergituriaRenfiiuvio./fkstd. 
Circa  idem  tempus  mortuo.  Gbiselberto,  Otto  rex 
Gerbergamsororem  suam,  relictam  ipsius  Ghisel- 
berli^  tradidit  in  uxorem  Ludowici  regis  Praucorum 
Cui  Ludowious  post  paucos  dies  partem  Lotharin- 
gie,  prout  obtinuit,  contulit. 

6.  Qrca  idem  tempus  abbate  Reynero  die  qua- 
dam  missam  C6lebrante,facta  f ractione  forme  sacra- 
menlalis,  cum  in  calicisfundo  araneam  horribilis 
quantitatis  et  coloris  respexisset  abhorrens  anima- 
lis  spetiem  quid  faceret  anxiatur,  sed  tandem  vim 
diTine  virtutisad  mentem  reducens,confisus  in  Do 


PARS  I. 


306 


A  tensis  epyscopusethujusmonasterii  sanctiTrudo- 
nis  abbas,  hoc  monasterium  conseoravit,  qui  fuit» 
8.  annusimperii  Oltonisprimiin  regno  Alimannie, 
prefatusOtto  subjugavit  sibi  totam  Lotharingiam, 
resistente  sibi  solo  Adelberone  epyscopo  et  abbate 
prefato,fratreFredericiduoisMo88ellanorum[SiGEB.] 
Incid,  Anno  ipsodefuncto  Richario  Leodiensi  epy- 
scopo  succedit  Hugo  primusyet  preestannis2./nct<l. 
Anno  Demini  947,  regni  Ottonis  anno  iO,defuncto 
Hugone  Leodiensi  epyscopo  succedit  Farrabertus 
abbas  Prumiensis,  qui  prefuitannis  6,  In^'d.Anno 
regni  Ottonis  l5,Gonrardus,gener  hujus  Ottonis  et 
dux  Lothuringie,quia  contra  Ottonem  conspiraverat 
a  Brunone  Coloniensi  arciepyscopo^tutoreimperii^ 
capitur,redeunteque  Ottone  ducatus  Lotbaringie 
mino,  calicis  sacramentum  glutivit,  necquidquam  3  ipsi  Brunonia  fratre  Ottone  datur.  Anno   regni 


poslea  moIesUe  sensit.  Qui  eodem  anno,  postquam 
boic  loco  quinquennio  prefuisset,  Kalendis  Marcii 
in  Domino  obdormivit. 

7.  [SioEB.]  Anno  Domini  944,  imperii  Ottonis 
regis  Alemannle  anno  7  venerabilis  pater  Adelbero 
secundusjdediomatrice  sedis  epyscopus,[STEPKLmi 
Mir.  5.  Trud J]qm,oh  favorem  quem  monachisex- 
hibebat,  monachorum  pater  est  appeliatus,  gravi 
compatiensdesolatigregisnece8sitati,uthabundan- 
tius  proficienti  illiin  monasticis  instilutis  prodesset, 
et  temporalia  bona,  que  perillos  ferme  45annos 
desoiati  hujusloci  per  tyrannidem  nobilium  et  ma- 
gnatom  injuste  possidebantur,  recuperare  posset, 
divitus  inspiratus,  onusprelaturehi]yusmonasterii 
assumens,  abbas  efficitnr. 

8.  Btqnia  dudumReynerosno  predecessori  sini- 
stre  informatus  alienus  extiterat,  pro  qua  causa 
sanctus  Tmdo  etiam,prout  supra  narratur,  ipsum 
oorripuerat,ideoferventiusad  omnem  istiusmona- 
tterii  promotioDem  intentus,  hereditates  depertitas 
pro  p«rte  restitntasaocepit,  et  non  habitas  ex  pro- 
borum  largitione  quos  informaverat  augmentavit. 
Ex  soa  insuper  propria  hereditate  hanc  ecclesiam 
6  vineis  joxta  locum  dictumManwencum6  curtili- 
bns  snis  ac  mansione  una,  sitis  supra  fiuviumMo- 
sdlamin  viila  que  vocatur  Pomerium(d32),  dotavit 
etad  similiafacienda  alios  devotos  homines,apud 


Ottonis  16,  mortuo  Farreberto  Leodiensi  epyscopo 
succedit  Ratherius  monachus  Lobiensis. 

10.  Anno  Domini  959,  regni  Ottonis  primi  anno 
21,quedam  nobilis  matrona  nomine  Guodrada  ad 
famulandum  Deo  et  sancto  Trudoni  sese  tradidit, 
tempore  domni  Adelberonis  secundi,  Metonsis  epy- 
scopi  et  abbatis  Sancti  Trudonis,  prout  continetur 
in  quadam  carta  veteri,  cujus  tenoris  principium 
et  finis  talis  est:  In  nomtne  sanclce  et  individue  Trf- 
nitatis.NotumsU  omnibus  sancteDeiecclesiefideU^ 
bus,  quodquedamfeminanomineQuodrada,  veniens 
ad  monastefiumsanctiTrudonis,  ubi  ipsesanctusin 
corpore  rsquiescU,et  domnus  Adelbero  epyscopus  et 
preessevidetur,  ibisuegenuUcUis  Itbertatemamittens 

C  et  sese  subjugoservittUisDeoetsanctoTrudonitra" 
dtdU  famvUaturam,  etc*  (633)  Sequitur:  Aetwn  in 
monasterio  Sarciniensi  sub  die  6.  Idus  Januarias 
anno%i,regnante  domno  Ottaneglorioso  ^**  rege  Ger- 
manorum(an.919).Bgo  Eynarduscaneeilariusseripti 

11.  Itemanno  regni  ejusdem  23  (aii.959),  qui- 
dam  devotus  vir  contulil  ad  mensam  fratrum  lar- 
gaselemosinaspossessionum  apud  Bredal  super 
fiuvium  Mosellam,  de  quibus  carta  conscripta  sic 
incipit :  In  nomine  Dei  omnipotentis  ego  Zeitolfus 
quasdam  res  meeproprietatis  tradidi  ad  mensam  fror 
trum  in  monasterio  sancti  Trudonis  degentium,eic. 
Sequitur:  Per  consensum  Adelberonisepysgopi  Me^ 


viUam  Bredam  supraeundem  fiuvium  Mosellamha-  ^  tensis,  qui  videtur  esse  abbas  ipsius  loci,  etcSequi- 


bitantes.  effective  induxit.  Structuram  monasterii 
qnoque  multiplioatis  operariis  cum  gravibus  ex- 
pensis  in  altum  produxit,  et  firmo  tecto  ex  sectis 
lapidibns  nobiliter  coopertam  consununavit. 

9.  Completo  ergo  pro  magna  parte  opere  mona- 
sterii,  annuente  Leodiensi  epyscopo  Richario,ipse 
AdelJt>eroin  propria  persona,condregata  populorum 
mnltitudine^hocmonasteriumsolempniterconsecra- 
vit  anno  prelationis  sue  in  hacabbatia  2  (945)  et  a 
prima  dedicatione  hugusmonasteriianno  2%%Jneid 
Anno  eodemqno  domus  Adelbero  seoundusy  Me- 


tur  :  Acta  sunt  hec  anno  regiOltonis  prtmt23.No- 
ta,  lector,quod  hic  de  duabuscartis,quarum  copie 
inlibrocartarumnostrimonasterii  antiquarum  ple- 
narie  continen  tur,pauca  recitavi,ut  nemo  dubi  tet  pre- 
fatum  domnum  Adelberonem  hujus  monasterii  fuis- 
se  abbatem.  Incid,  AnnoDomini962,  annoregniejus 
in  (lermania seu Alimannia  24.0tto  primus  a  cardina- 
libus  Rome  demandatus,in  imperatorem  coronatur. 
12.  Anno  Domini  964,  regni  Ottonis  36(634),  im- 
perii,ej usdem  anno  3 ,  domu us  Adelbero  huj us  Homi- 
nis  secundus,Melensis  epy  scopuset  abbas  hujus  loci. 


^  GhUelberto  1*.    ^*  gloriose  r. 

(632)  Pomerieux,  tribus  leugis  a  Metensi  urbe  dl 


YARIifi    LECTIONES. 
NOTiE. 


C633)  NequeMirfiBUs  I,  503,  reliqua  dedit, 
(634).  ims.  2b. 


3ar 


HODULFI  ABBATIS  S.  TRUDOWS 


308 


postquam  20  annis  huic  abbatie  prefuit,  quadam  A 
die  ad  hoc  moaasterium  deyeDiens,in  leoto  egritu- 
dinis  cecidit,  convooatisque  fratribus,  post  sacra- 
mentorum  sumptionem,7  KcdendasMaiiinDomino 
obbormivit.  Gujus  corpuspostsolempnes  exequias 
in  latere  ezterioris  parietis  ipsius  monasterii  ad  le- 
vam  versus  claustriambitum  est  sepultum.Gui  Theo- 
dericus  hujus  nomioisprimus,  Ottonis  imperatoris 
consobrinus,  in  epyscopatu  Metensi,  et  Thietfridus 
in  abbaoia  hujus  loci  succedit. 

13.AnnogratieeodemdomnusThietfridushuiclo- 
coabbaspreiioiitur,  qui  annis30prefuit,subquore- 
ligio  floruit  et  possessionum  summa  aocrevit./nctd. 
[S16BB.]  Anno  sequenti  vel  circiter  Gonrardus,  Otto- 
nis  imperatoris  gener,  a  ducatu  LotharingiaB  pri-  B 
dem  destitutus,  contra  Ottonem  rcbeiians/ad  Un- 
garos  Germaniam  depopulantes  transfugit,  eosque 
in  regnum  imperii  Ottonis  adduzit.  Qui  ab  ipso  ioi- 
peratorein  hocbello  ita  8untprostrati,utcontraim- 
perii  regnum  amodo  se  erigere  non  auderent,  in 
quo  conHictu  idem  Gonrardus  occubuit.  /nctVi.Girca 
eadem  temporaOttoneimperatorepro  tuendarepu- 
blioalongeprofici^cente,BruDoejusfrater,Golonien- 
sis  archiepyscopusysecundavice  GermanieetGallie 
tutor  et  defensor  constituitur.  Incid.  [Vita  Brun,] 
Post  hec  venerabilis  Bruno  febre  correptus  obiit  : 
oujus  corpus  per  Theodericum  Metensem  epysoopum 
6Uumoonsobrinum,estdelatnmGolonie,  etin  ceno- 
biosanctiPanthaleonis,quod  ipse  fundaverat,sepul- 
tumhonoriflce.  Gui  in  arciepyscopatuFolmarius,et  c 
in  ducatu  Lotharingie  ejusnepos  Karolussuccedit. 
Anno  imperii  sui?.  Otto  primus  ducatum  Lotharin- 
gie  Karolo,  fratri  Lotharii  regis  Francie,  fllio  soro- 
ris  8ue,tali  conditione  contulit,  utipsea  propriis  in- 
solentiis  resipisceret,et  sui  fratris  Lotharii  insultibus, 
quos  contra  Lotharingiam  conceperat,  obsisteret. 

44.  Girca  hec  tempora  plus  minusve,  tempore 
hujus  abbatis  Trietfridi,  illustris  femina  domna 
Bertha,  vidua  et  Deo  sacrata,  eomitissa  Flandrie, 
cum  peregre  visitasset  limina  beate  Marie  Aquis- 
grani,contigitea  inreditum  opidum  Sancti  Trudonis 
devotionis  causa  visitare  et  ad  sepulchrum  prefati 
sanoti  preces  humiles  fundere.Quecumper  aliquot 
dies  causa  repausationis  ibidem  moram  faceret.in 
iectum  egritudinis  incidit.  Quod  ut  Amulfo  illustri  d 
viro,  fllio  suo,Flandren8i  comiti,  innotuit,ad  prefa- 
tum  locum  quantotius  properat,  ibique  presen- 
tibus  Metensi  epyscopo  Tbeoderico  primo  ac 
Thietfrido  abbate,  ad  preces  sue  matris  domne 
Berthe  ob  remedium  sue  et  suorum  animarum  Deo 
et  beato  Trudoni  in  usus  servorum  Dei  inibi  Deo 
famulantium  villam  Proviin,  in  castellania  Ylensi 
sitam  juxta  fluvium  Doulam,cum  mancipiis,terris, 
decimis,  silvis^  pratis,  pischariis  aquarumque  de- 
cursibus  liberaliter  hereditarieque  donavit,  cum 


ecclesiaparochialiilliusvilleetomnibusappendiciis 
ejusdem.  Gontulit  insuper  beato  Trudoni  silvam 
unam  sitam  non  longe  a  villa  Merwel,  et  unam 
decimam  apud  viilam  que vocatur  Br usiemium  (635) 
hacde  causa,  utpredicti  patronimeritisdelictorum 
suorum  veniam  adipisci  mereretur,  presentibus 
ibidem  pluribus  comitibus  ac  aliis  viris,  prout  in 
privilegiorum  nostri  monasterii  archivis  clare  con- 
scriptum  reperitur.  Quo  peracto,  ingravescente 
infirmitate,  prefata  comitissa,8umptis  ecclesiasticis 
saoramentis,  extremum  spiritum  efflavit  anno 
Domini  967,  17.  Kalendas  Augusti.  Gujuscorpus 
sepultum  et  incriptaantiqua,quodpostea  tempore 
Adelardisecundi  est  transiatum  et  positum  adnovum 
sanctuarium,  sub  volta  in  mnro  sinistri  lateris 
superioris  chori  juxta  majus  altare.  In  cujus  pre- 
oonium  bujusmodi  versus  conscripti  inveniuntnr : 

Bertha  sacrata  Deo,  ceiesli  digna  trapheo, 
Hictranslatajacet,  que  memarancUiplaeel 

8tema  prefuUit  ei  regalis  progeniei, 

Necfastu  tumuit  tlara  quod  emicuit. 

In  virtutestudenscomiiissapef  omniaprudens, 
Dans  sua  seque  Deo,  digna  potitur  eo. 

Ipsaque  forma  boni  sancto  devota  Trudoni, 
Villam  quo  tenuit  jure  Proviin  tribuit, 

Dans  partem  decime  de  villa  Brustemiense^ 
Addiditetsilvamquedecst  eccUsiam. 

Suscipe,  TrudopatfT,quodc(mtulit  incUtamater, 
Gaudeatut  tecum,  munera  reddepreeum. 

Bestabat  biduum  cancro  solis  peragendum. 
Cum  feiixobHt.  Vita  Deussibisit. 

Ineid.  Anno  imperii  Ottonis  40.  mortuo  Braclo 
Nothgerus  subcedit,  et  in  epyscopatu  Leodiensi 
annis  42  residet.  Incid,  [Sigxb.]  Anno  Domini  973. 
Otto  primus,  qui  fuit  primus  imperator  de  genere 
Alemannorum  seu  Germanorum,  ad  quos  imperium 
perpetuo  a  Francis  exemptum  estdevolutum,pott- 
quam  annis  24  regnavit  et  12  imperavit,  cum 
devotione  magno  exspiravit.  Qui  inprineipioregni 
sui  hoo  destructum  monasterium  per  suam  diii- 
gentiam  reedifioari  procuravit*  Gui  ejusflliua  Otto 
secundus^quiseoumperaliquotannosooimperavit, 
succesit,  et  annis  40  imperavit.  Incid.  Quia  vero 
de  Germania  mentio  incidit,  sciendum^  quod  due 
sunt  Germanie,  superior  scilicet  et  inferior.  Superior 
autem  est  maxima  regio  ininifio  Europe,  tuboujus 
nomine  vocabulo  Schitia  et  Alania  cum  aliis  terris 
communiteroptinent  tytulumGermania.  Que  simui 
protensa  juxtaocceanum  septenthonale,  paludes 
Meothidis  a  superioribus  habet  propiBquas,quam 
etiam  maximus  fluvius  Danubius,  cui  60  flumina 
navifera  successive  influunt,  qui  in  suo  progres^u 
propter  situum  muiaflones  Hyster  appeilatur,per- 
transiens  habundanter  irrigat  (636).  Estenimterra 
hec  nimium  ferax  victuahnm  et  barbariB  hominibus 


NOTiE. 


635)  Brusthem  haud  procul  a  S.  Trudone. 
)  "   '      '      ' 


i635)  Eademfere  leguntur  incosmographiaSsec. 
j  quam  edidit  Pertz  in  Gommentarus  academifiB 


Berolinensis  4845,  ubi  inter  alia  haBC  hal>entur: 
Scithia  Vocatur  pritna      Suropm  prwxnctaf 
lieothidas  paludes  juncta  sistitque  Alanics ; 


309 


6ESTA  ABB.  TRUDON.  —  CONTWUATtO  DI.  —  PARS  I. 


m 


popalosa,  que  propter  gignendorum  populorum  A  sancti  Stephani  erant,  ad  Galliam  translatas  in 


feounditatem  dicta  est  Germania.  Ex  hiis  partibus 
oondam  egressi  sunt  Goli,  Huni,  Wandaii,  Longo- 
bardi  ceterarumque  nationum  pagani,  postremoque 
barbari  Normanni  ohristianorum  fines  zelo  del>el- 
landi  (637).Quorum  egressionis  causa  f uit  hujusmodi. 
Intra  hanc  enim  ragionis  plagam  oonstituti  populi 
cum  in  tantam  multitudinem  pullulassent,  ut  ]am 
simul  habitare  nequissent,  sicut  ferunt  qui  iliam 
lustraverunt,  in  tres  omnem  catervam  partes  dlvi- 
dentes,  queex  illis  parspatriam  reJinquere  novas- 
qoe  sedes  deberet  requirere,  sortem  miserunt.  Ea 
igitur  pars,  cui  sors  dederat  genitale  solum  exce- 
dere  exteraque  arva  seetari,  suis  et  patrie  vale- 
dioentes,cum  conj  ugibus  et  prolibus  ad  requirendas 


prefato  cenobio  locasset,  et  inter  cetera  dotahtia, 
quibusillud  cenobium  ditaverat,  villam  Dongei 
civitati  Virdunensi  vicinam,  que  condam  sancti 
Trudonis  matriraonium  fuit,  contulisset,inDomino 
obiit.  Gui  Adelbero  hujus  nomihis  tercius,  ducis  Mo- 
sellanorumFreddricifilius,  successit.  InctVf.  [Sigeb:] 
Anno  Ottonis  teroii  4.  Ludovico  Francorum  rege 
d7,qui  post  patrem  Lotharium  uno  regnaverat  anno, 
mortuo,  Francis  regnum,  transferre  volentibus  ad 
Karolum  ducem  Lotharingie,  htijus  Ludowici  pa- 
truum  ;  sed  cum  ilie  rem  ad  consilium  differret, 
HugoCapet  Jlius  magniHugonisParisiensis  comitis 
ex  Hawide  sororeprimiOttonisprocreatUs,  regnuni 
tisurpat,  etannis9  regnum  tenet^"^.  Quem  Karolus 


quas  possent  terras  incolere  iter  arripuerunt.  Qui  g  prefatusejilsnepos,cui  regnuiU  expatemaet  avita 


quam  inhumaniter  ^  Italiam,  Galliam  et  aiia  plnra 
christiaDOrum  regna  illis  temporibus  depopulabantur  j 
multorum  solemnium  virorum  hystorie  testantur. 
Inferior  veroGermaniaest  eadem  que  et  Alemannia» 
terra  fhiotifera  et  habundans  in  victualibus,  re- 
pletaqae  cohabitatione  hominum  sapientium  et 
fortiesimomm,  innumerabili  muhitudine  et  sacfe 
fidei  oatholice  professorum,  quam  Renus  fluvius 
dulcisetam€nusoircumquaqueirrigat./ndd.[SrGEB.] 
Anno  Ottonis  secundi  5.  Lotharius  rex  Francie 
Lothariogiamperturbat  etdevastatsicque  repatriat. 
Quem  imperatoroum  multitudine  armatorulninse- 
quens,  Franciam  pervagatldo  Remensium,  Lau- 


successione  debebatur,multisbellis  et  victoriis  quin- 
quennio  lacescens^  mentis  conceptu  infecto  dienl 
conclusitextremum.  Sicquedefecerunt  regesFran- 
corum  de  stirpe  Karoli  Magni  abanno  et  deinceps. 
Post  mortem  hujus  Karoh  ducis,  anno  imperii  Ot- 
tonis  tercii  8,  filius  ejus  Otto  inducatu  Lotharingie 
ei  succedity  qui  processu  temporis  contra  jus  hoc 
cenobium  sancti  Trudonis  graviter  impetiit. 

16.  Anno  Domini  994,  imperii  Ottonis  te^cii 
annoii,  19  Kalendas  Januarii  (638)  bbiit  Theit- 
fridus  abbas  hujusloci,quisepultus  est  inimediate 
post  locum  sepulcri  abbatis  Gonlramni,j  uxta  murum 
lateris  sinistd  versus  ambitumclaustri.Supracujus 


dunensium,   Suessionuiti  el   PaHsientium    finb^  0  locumsepulcri  talesversussuntconscripti.V^rsus 
diversa  eiade  devastat,  ecclesiis  et  monasteriis  ta- 


men  parcens;  qui  tandem  reconsiliatiinlocosuper 
Kamm  fiuvium  rexFrancieLotharingiam  ikdjurat. 
Incid^  Anno  Domini  984  mortuo  Ottone  secundo 
Otto  tertius  ejus  filius,  adhuc  adolescens  su8cedit ; 
cui  Leodiensis  epyscopus  Nothgerus  propter  sui 
indastriam  aprimoribus  imperii  tutor  constituitur. 
45.  [SioBB.]  VUa  Thfod.  ep.  AnnoDomini  984 
Theodericus  primus  Meiensis  epyscopus  fundator 
cenobii  saneti  Vhicentii  ordinis  sancti  Benedicti, 
siti  in  insulaque  est  intra  extremas  muros  civitatis 
Metensis,  postquam  annistribus  cum  Ottone  primo 
m  Itaiia  nuper  militasset,  et  anno  ii,  ante  hoc 
muitasreliquias,inter  quas  pignerasanctiVincentii 
levithe  et  martyns  cum  sanguine  prothomartyris 


Abbas  Theitfridm  divino  munere  fidu» 

Sub  norma  fidei  vemt  aeiU  Dei^ 
Fratribm  et  rehui  augmentandis  studiesus. 

Comnu>du$  ecclesiey  earus  erai  pairie. 
Annis  ter  denis  monaehorum  pastor  herUis. 

Regnaturus  abit^  non  morUurus  obit. 
Rae  in  humo  corpus  post  Jnni  ponitur  IduSy 

Spiritus  in  cobIo  vioat  ooans  Domino. 
Anno  milleno  sex  demptis  transit  ab  evo» 

i7.  Annoeodem  defuncto  Theitfrido  abbate,suc* 
cedit  Herenfridus  qui  prefuit  4  annis.  Anno  Domini 
999  defuncto  Herenfrido  hujus  loci  abbate^  Nonls 
Novembribus,  Adelardus  hujus  nomiois  primus  ei 
succedit. 


Explicit  liber  tercius  pritne  partis  De  gestis  abbatum  hujus  monasterU  S.  Trudonis. 

CONTINUATORIS  TERTII  AUGTARIUM. 

Jncid.  Anno  Domini  1003  ^^'  Ottone  tercio  defu-     cto,  quipatri  avo  prius  defunctopergenerissucces* 

VARIiE  LECTIONES. 
»«•  humaniter i'.  ♦«'  m  codiceexcidit.  *••  HaBc excapitum  tabuladesumsimus et  hic suo loco posuimus. 
Capitumverotabulaitaab  interpolatore  estinscripta:  Incipittabulasuper  131ibros  secundepartisdegestis 
al>batum  hujus  monasterii  sancti  Trudonis^intra  ouam  aliqua  capitula  que  inlibris  subsequentibus  de- 
fidunt^  apponuntur,  et  incidentia  quedam,  capitulis  hincinde  congruenter  interserenda,  compilantur, 
ubi  primo  ponitur  prohemium. 

NOTJB. 


VeriUur  exiiide  tocus        qui  nuncupatur  Dacid. 


Germania  nuneupatur 
Ubi  sunt  gentes  oarbarce 
Obdurato  corde  sw) 


jnncta  Reno  fiumine. 
et  grawUBVO  corpore, 
casli  partes  inscti. 


Danubius  currit  per  lonaum  inter  aentes  maximas 
Fluvios  largos  ministrat  et  Sclavis  paoulat,  etc* 

(637)  Excidisse  videtur  vox  causa ;  aut  debellandi 
hoc  loco  id  quod  debellaturi. 

(638)  Codex  ifarcit  exhibet ;  sed  ita  corrigendum 
ex  sequente  inscriptione  sepulcrali  patet 


an  RODULFl  ABBATIS  S.  TRUDONIS  312 

Monemimmediatead  imperiumsuccessit,  generali  A  cujuscivitatishonoremcalhedramepiftcopalemibi- 


consilio  principum  et  primorum  imperii  ad  hoc  con 
TOcatQ,concorditerestin8titatum,quod  filius  patri- 
aut  propinquus  suo  propinquo  decetero  jure  here- 
ditario  neqnaquam  in  imperatorem  succedere  de- 
beat,  sed  qui  per  officiales  imperii  eligeretur  [cf., 
MAHTm .  PoL.]*  imperio  potiretur,  quod  adhuc  ob- 
servatur»  ut  habetur  Eap/ro  ^**  de  elecliane  Venerabi- 
Um%i  (639).  Sunt  ergo  7  electores,  3  scilicet  can- 
cellarii^  quorum  primus  archiepiscopus  Magunti- 
nensis  est  cancellarius  Germanie,  secundus  Treve- 
rensis  Gallie,  et  tercius  Coloniensis  Ytalie.  Hii  3 
sunt  ecclesiastici  principes,  reliqui  Tero  4  sunt 
8eculares,quorum  primus  marchio  Brandeburgensis 
est  camerarius,  secundus,  palatinus  scilicet  comes 


dema  civitate  Narniensi  de  consensu  pape  Iranstulit 
[SiGBB.]  Contra  quod  Metensis  episcopus  Theoderi- 
cus  secundus,  doiens  dotem  et  patrimonium  sue 
sororis  Cunegundis  imperatricis  ab  imperatore  ad 
prefatam  ecclesiam  delegari,  anno  episcopatus  sni 
6  rebellat.  Cujus  resistentie  imperalor  ofifensus, 
Ottoni  duci  Lotharingie,  suo  consanguineo,  omne 
jus  quod  prefalus  episcopus  in  oppido  hoc  possedit, 
in  prejudicium  ejusdem  episcopi  illicite  tradidit. 
Predictus  igiturdux*«*avaricie  sue  consulens,  cum 
usurpatione  possessionum  Metensis  ecclesie  contra 
fas  nimis  immisericorditer  bona  monasterii  hujus 
non  solum  diripere,  sed  etiam  noslram  familiam 
presumpsit   inhumaniter  tractare   [Cf.  Stepeuni 


Reni,  est  dapifer,  tercius  vero  dux  Saxonie  est  °  Mir.  S.  Trud.].  Qui  nocte  quadam  cum  se  sopori 


ensem  portans,  et  quartus  Bohemie  rex  est  pincerna. 
Unde  versus  : 

Maguntineniis,  TreverensiSj  Cqloniensis, 
Quilibet  imperii  fit  cancellanus  horum. 
Est  palatinus  dapifer,  dux  portitor  ensis, 
Marchioprepositus  camere,  pincema  Bohemus\ 
HHstatuuntdominumcunctisperseculasummum, 

Nota»  quod  secundumquosdamrexBohemie  non 


dedisset,  vidit  per  somnium  quasi  ipse  staret  ad 
monasterii  portam,  et  quendam  senem  in  clericali 
scemate  sibi  obv iantem  et  quo  tenderet  percunctan- 
tem.Cuicumillerespondissetse  monasterium  ipsum 
yelle  adire,  senior  ilie  aditus  hujus  indignum  affir- 
mabat,  cum  tot  sacrilegiis  divinum  hoc  oracuium 
totiens  temerasset.  llie  vero  dum  nititur  reluctanti 
resistere  et  prohibita  limina  introire,  continuo,  ut 
sibi  visum  est,  ictum  gravem  ♦•*  .  seusit  .     .  ige 


est  necessariusy  nisi  quando  sex  prefati  electores      atior nsque 

discordarent»  nec  habet  jus  ab  antiquo^  sed  tenet      sepe nstrata 


hodie  de  facto,  ut  notatur  per  Hostiensem  super 
canone  Venerabilem.  fste  Otto  tercius  et  ejus  pater  i 
Otto  secundus  tam  atroces  et  mirabiles  fuere,  ut 
unus  pallida  mors  Saracenorum  semper  sanguina- 
rius,  alter  mirabilia  mundi  diceretur.  Avus  vero 
hnjus  tercii  Ottonis,  primus  Otto,  ultra  omnes  fuit 
christianissimus ;  cujusanima  perfeeneralem  totius 
imperii  orationem  ecciesiarum,  elai>orante  aorore 
8ua  abbatissa,cui  ipse  def  unctus  apparuit,diligen  ter 
expletam^  a  purgatorio  est  iiberata  et  per  angelos 
ad  celestia  deducta.  Incid,  [Sioeb.]  Anno  igitur  Do- 
mini  eodem  1003  isto  tercio  Ottone  absque  liberis 
mortuo,  Henricus  dux  Bawarie,  nepos  Henrici  fra- 
tris  primi  Ottonis,  fit  imperator,  et  imperat  22  an- 
nis.  Nota  hic,  quodplures  erantHenrici  reges  quam 
imperatores.  [Mart.  PolJ  Unde  cum  legitur  Hen- 
ricus  primus  imperator,  rationeimperiidicitur  pri- 


mus,sed  ratione  regni  dicitursecundus.  Fuitenim  ^  postea  rex  Jherusalem 


.  .  a  ergo  perseverans  .  •  monasterium  lucra  sua 
c  .  firatribu8|doloremaugme  .e  .  cupiens  accessit. 
Expletis  igitur  hiis,  quorum  causa  illuc  venerat, 
oum  indeprofecturusmonasterii  ^**portam  egrede- 
retur,  subito  in  scapulis  quasi  sagitta  mortifera  vi 
febrium  pungitur^  ejluandoque  vociferansprenimia 
angustia  mentis,  vicinam  sibi  mortem  affatur,  len- 
toque  conamine  scomarios  suos  usque  Trajectum 
subsecutus,  quiseum  per  visum  sompniiamonaste- 
rio  pepuierit,  et  quem  increpantem  contempserit» 
exitiali  morte  mulctalus,  omnibus  stuporis  exem- 
plum  factus,  miserabiliter  interiit.  [Sigeb.]  Quo  sic 
mortuo,  Henricus  imperator  eodem  anno  ducatum 
Lotharingie  Godefrido  comiti  Ardenne  contuUt.Qui 
Otto  absque  filio  reliquit  post  se  filiam  Hermegardam 
Namursi  cometissam ;  de  quo  etiam  processitGode- 
fridus  cemes  de  Bolyon  et  dux  Lothanngie,  qui  et 


ante  ipsum  Henricus  rex  primus,  qui  tantummodo 
in  Alemannia  et  non  in  Ytalia  imperavit,  et  ideo 
benedictionem  imperialemnonestassecutus.  Idem 
estintelligendumdeConradisetaliissuccedentibus. 
Anno  Domini  1005  Henricus  imperator  regni  sui 
anno  3  postplures  victorias  intendenssoli  Deo  va- 
care,  episcopatum  Babenbergensem  fundavit.  A 


Incid,  Anno  Domini  1007  obiit  Nothgerus  Leo- 
diensis  episcopus,  plurimas  ecdesias  et  beneficia 
Leodii  constituens,  qui  fuit  natione  Suevus.  Huic 
successit  Baidricus  secundus,  qui  prefuit  annis  li. 
Iste  fuit  filius  Ottonis  comitis  de  Los,  ex  Lutgarde, 
filia  Hermegardis  Namurcensis  comitisse,  Otlonis 
prefatiducis  filie,  progenitus.  Hujus  Baldrici  frater 

VARIiE  LECTIONES. 

♦••  ex  1*.  ♦••dux— tractarede£ft76rAe«ottt>r.  ^^^paginwparssuperioryinouadecemlinecesenptce  erant^ 
desideratur;  igne  absumta  est  inincendio  bibUothecaB  Lammensis,  utin  ipso  codice  annotattmi  est,  S. 
Trudonemauctoremhujusmiraculifuisse  esummariopateti  Demorte  Ottonisducis  Lotharingie  p«r 
sanctum  Trudonem  ejus  tyrannidi  divinitus  inflicta.    ••*  monasterii  —  int^rit  op.  Qhes^mer. 


NOTiE. 


(639)  C.  34,  V»  de  electione  1,  6. 


3!3                                   GESTA  ABB.  TRUDON.  —  CONTINUATIO  UI.  PARS  I.  314 

fait  Ghiselbertus,  qui  patri  Ottooi  post  aliquot  an-  A  prelationisdomni  Adelardianno2i  domnaHerlendis 

nos  in  comitatu  successit.  comitissa,  matcr  Godefridi  oomilis  Duratii,  de  con- 

Indd  Anno  Domini  iOiO  rez  Ungarie,  que  prius  sensu  filii  contulit  beato  Trudoni  medieiatem  ville 

TOcatafuitPannonia,cumgentesuaperdiligentiam  sue^  que  vulgariter  villarium  Popiiir  nuncupatur, 

uxorisejusregine  GilIe,8ororisHenriciimp3ratoris,  cum  omni  sua  justioia  et  pratis,  terris,  aquis  cete- 

adcathoIicamfidemconvertitur.Eodemannoidem  risque  universis,  pro  anniversario  suoet  filii  sui 

flenricas  a  Benedicto  octavo  Romein  imperatorem  primogenitiAdelberonis,Metensisecclesiepritnicerii 

coronatar.  Ipso  etiam  anno  Henricus  imperator  pridemdefuncti.Quiamboinunatumbaconsepulti 

Metensem  urbem  obsedit  propter  Theodericum  Mc-  sunt  infra  absidam  monasterii  juxta  parietem,  qui 

tensemepiscopum  sibi  rebellantem  ;  urbe  vero  per  est  versus  meridiem,ubi  et  altare  stat  in  honore  *^^ 

obsidionem  pene  desolata,  tandem  pax  intervenit.      beat»  virginis  (640) 

Ineid.  [Vita BaldeHci.]  Anno Domini  10i3,impe-  •     .     .     .    [Stipelini  mir,  S  Trud.]  Ghiselberto  q 

niHenricihujuslO,BaIdricus  secundusLeodiensis  conf  .  .  uisseligiturk  .  .  nescitur.  Quod  quidam 

episcopus  ad  arcendnin  maleficos  cepit  edificare  e. .  eOmekinuscognoscens. .  dilatandumterminos 

eastrura  apnd  Hugardis  villam,  que  est  allodium  .  .  extirparepalosfin.  .  .  renaliumextremitatum 
eeclesie  sancti  Lamberti,  intra  Brabantiam,  modi-  b  beatiTrudonisin  silvaquadam.  Gumqueutriusque 

eam  ad  confinia  sitam.  Cui  obsislente  Lamberto  parlisdefensorescausadiscernendelimitationiscon- 

eambarba,  Lovaniensi  comite,  conflictu  bellicon-  veoissent,iIIearboremqaamdamca]ceconcutiens: 

gressi  episcopus,  cesis  suorum  300,  vincitur.  Qui  Bunc^  inquit,  toct<m jiir«t/t<rancfo  atseroessedomini 

Leodii  rediens  de  suorum  strage,lesam  conscientiam  mei,si€Ut  istum  hinc  sanum  possim  retrahere  pedem . 

habens,  consilio  discreti  viri  Johannis  episcopi,  ex  Mox  igitur,  sicut  falsum  testimoniumprotulit,  ita 

TtatiaTenientis.ad  placandum  Omnipotentem  pro  verum  judicium  Deus  ostendit,  ita  ut  non  solnm 

redemptioneanimarumoccisorumcenobiumfundare  ejuspedem  computrescere  faceret,sed  et  totum  ejus 

sedevoTerat.Sequentiigiturannovoticomposintra  corpusgravi  tabe  consumeret.  Circa  hec  tempora 

maros  civitatisin  insulacenobiuminhonoresancti  plusminusveAdelardusabbasindesinenterestuans, 

iacobi  ininoris  edificavit,adquod  idem  comes  Lam-  quomodo  de  reliquiis  prothomartyris  Stephani,pa- 

bertas  de  proprio  allodio  pro  satisfactione  larga  troni  fundationis  cripte  hujus  monasterii,aliquam 

dotalicia  contuliu  Ubi  et  primus  abbas  Albertus  particulamconsequiposset,  consilioconventussibi 

nomine  prefiiit.  communi  ^** e 

/iirMi.  [StoKB.]AnnoDomiail015Godefrido  duce si 

LotharingteetcomiteArdeaae.Montensemcomita- (^ s 

temdepopuIante,Lambertuscumbarba,fiIiusRey- audivit 

neri  comitisMoalensts,patrao8uaReyaero  comiti minuta  particula 

inaaxiliamadveniens,belloapudFlorinasconserto,  ....    sancti  reliquiis  ibidem  haberetur.  De 

ocdsis  saorom  400  viris,  ipse  cum  eis  occubuit.  quoail  cuiquampossetimpertiri,necpropteroffea- 

QuiLambertus   ia  uxorem  dnxerat  Gerbergam,  sam  aliorum  id  presumere  auderet.Tun c  ille:  iVum 

filiam  Karoli  ducis  Lotharingie,et  cum  eain  dotem  meritis  e^jus  aliquid  deipso  osse  divina  mihi  digna- 

accepit  unam  partem  ducatus  Loth&ringie,  scilicet  bitur  indulgere  clementia  ?  Spero,  inquit,  in  Deo, 

terram  que  ouac  vocatur  Brabantia,  continens  hec  dummodo  mihi  acquiescatis,  quod  desideriimei  pi- 

opida^Lovanium  et Bruxellam  cum  suis  appendiciis  gneribus  minimefrustrabor,  Os,  queso,  jubete  pre^ 

Occasione  cujos    primo  et  primus  comes  LoTa-  sentari  etreverendoet  sancti  martyri  committite. 

nie  ^** post Quid  plura  ?  Tandem,  licet  difficulter,  persuasum 

prim et  post tamenestepiscopOye.tosaIlatumest.Quoflemotimo 

toit tia  primo leniterpercusso,  continuorecenssanguisprofluxit, 

tercio  capitolo  tercie  partis. . .  hoc  Lamberto  filius  d  quem  manu  abbatis  in  vase  ad  hoc  parato  devoto 

eqae  successit.  acceptum,  Adelardus  abbas  de  consensutotiusMe- 

Anno  Domini  1017,  imperii  Henrici  hujus  14.  tensis  ecclesie  ad  propria  gaudenter  deferendum 

Baklricus  secundus  obiit,  et  in  cripta  monasterii  suscepit.  Postea  referebant  quidam,  quod  cum  de 

sancti  Jacobi  quod  ipse   f undaverat  sepelitur,  Cui  prefato  osse  in  dubium  venisset,utrum  veraciter  de 

Wolbodossaccedeas^aanoeodem  cenobium  prefa-  beati  Stephani  corpore  esset,  ad  explorandam  rei 

tam  naper  iaceptum  exmaudato  imperatorisHen-  Tcritatem  de  communi  majorum  ecclesie  Metensis 

rici  perfecit;  qni  ia  episcopatu  5  annis  prefuit.  consilio  rem  predictam  sic  gestam  fuisse,et  ex  me« 

Anno  Dominil021^imperiiHenrici  8ecundi20et  ritis  ipsius  sancti  ambiguitate  omnium   detersa, 

VARLE  LECTIONES. 

^**  versa  pagina  igneadrosa.  ^^*  desiderantur  7  linea  et  pars  superiorfoUi  igne  absumta  est.  ^**  desi- 
ierantur  in  altera  columna  reUqua  ejusdem  paginw. 

NOTiE. 

640)  Verba  beatce  virginis    desumpta  sunt  ex  repetiit.  Alia  llerlindis  et  Godefridi  filii  donatlo 

lanteUi  Historia  Lossensi  p.  55,  qui  totum  huao  Sancto  Trudoai  facta  ibidem  legitur  data  iv  Noa. 

loeom  luqae  ad  hflec  verba  ex  ChronicoTrudoniaao  Nov.  1024. 


m  RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS  3i6 

continuo  post  iotum  fleotomi,  ut  jam  dictum  est,  A  incidit.  Qui  cum  ad  extrema  perveuit,   ad  preces 

sanguiaem  illum  profluxisse.  fratrum  hujus  loci,  communicato  sibicoQsiliosuo- 

1 ^>^'  rum,  contulit  nobis  scrutum  hujus  opidi,  scilicet 

A omne  jusgrute,  quodsolum  adipsum  pertinebat, 

le ethbertatemgrutariumconstituendi,acdomumcuin 

ettribus appendiciissuisantraquammateriagruteconftcie- 

Anno  Domiui  1023 batur,  sitam  in  opposito  auleabbatis  nostriyplatea 

do  Reginaldus  succedit,  et  preest  annis  13.  publicaintermedia.Postcujusobitum  Adelberoejus 

Anno  Domini  1025  Henricus  secundus  in  regno,  consanguineus,  nepos  Adelberonistercii  higus  no- 

in  imperio  primus,  anno  regni  sui  7,  et  imperii  16,  minis  ex  fratre  Theoderico  duce  Lotharingie  seu 

cum  coQsorte  suaCunigunde  yirgine  in  virginitate  Moseilorumsuccessit,  virdevotissimutf,etpostDeuai 

permanens,  tandem  in  lectum  egritudinis  incidit.  et8anctumDominiTrudonem,hujuscenobii  contra 

QuiseeonsuIentibusimperiiprimoribusConradum,  omnes  principes  et  tjrannos  defensator  usque  in 

virum  regii  generis  et  egregie  libertatis,designaQs,  finem  vite  sue  fideiissimus./iurtVif.  Eodem  anno  de- 

moritur[Cf.  Mart.  Pol.  Sigbb.],  etin  ecolesia  Ba-  functoWasone  I^odiensi  episcopo  successitTheo- 

benbergensi  quam  ipse  fundaverat  sepehtur.Post  b  duinus,  qui  prefuit  28  annis. 

quem  imperatrix  Cunigundis,  cujussanctitatiGqn-  Anno  Domini  1050  ^^%  prelationis  domni  Gun- 

tramnus,  postea  h^jusloci  abbas,  famiharissimus  tramni  16  anno  Stepelinus,  hujusloci  monachus, 

fuit^  que  postdecenniumdefuncta,imperatori  con-  scripsitadprelatum  domnum  Guntramnumhbrum 

sepehtur.  Eodem  anno  Conradus  eligitur,  et  impe-  de  miraculis  beati  Trudonis,que  temporibushujus 

rat  15  annis.  domniGuntramniapudnospercrebuerunt  subnu- 

Anno  Domini  ^*'  1045  plusminusve  piuspater  ^'^  merocentenario  etamplius,quibusanteposuitaliqua 

Guntramnus  pro  elevandis  sanotorum  Trudonis  et  miracula  ante  hec  tempora  facta.  Iste  Stepelinus 

Eucherii  corporibus,  que  ***  tempore  persecutionis  adhuc  puerad  ordinem  receptus  fuit  inhoc  mona- 

Normannorum  paganorum  et  translata  etfiterum  sterio,  circa  21  annum  domni  abbatis  Adelardi 

8ub  terra  occultata  erant,  indesinenter  soUicitus»  primi^qui  puericie  sue  temporeviditlaudabiUs  vite 

fecit  priusfieri  ex  auro,  argento  et  pretiosislapidi-  seniores,  qui  80  et  amplioribus  annis  sub  habitu 

bus  feretrum  aurifabrilioperesumptuosumiin  quo  monachallDeo  etsanctoTrudonidevoteservierunt; 

honorificeexhumandacoBlestiumthesaurOTummar-  qui  etiam  ad  tot  annorum  uumerum  pervenit^sicut 

garita  ordinavit  includenda,  qu^tinus  eo  .majori  C  in  secunde  partis  octavo  hbro  clarebit  (643).  Post 

fiducia  illorum  a  fratribus  optinerentur  patrocinia,  hos  annosplus  minusve vir  quidamnobiiiscastella- 

quo  orantium  intuitus  conUnue  patronorum  zopia:  nus  incaute  deambulans,  cum  de  alto  cadens  cru- 

ta  (641)  haberet  ^''  in  presentia.  Quapropter  ^<^f  rium  debilitatem  incurrisset,  compuncto  corde  ad 

completo  hoc  opere,  fossoribus  intra  sanctuariun^  conversioneminteQden&,8usceptohabitu  religionis 

post  altare  beaU  Trudonis,  ubi  reposiUi  erant,  in-  contulit  monasterio  huic  aUodium  suum,  quod  et 

iUinterdeprofundisterrameffodientibus,advoltam  adhuc  opUnere  dicimur.  Qui  in  monachatu  tanto 

lapideam,  sub  qua  continebantur,  tandem  et  per-  fervenUus  se  in  bonis  operibus  exercoit,  quanlo 

ventum,  cum  subito  immense  oaliginis  nebulaibi-  graviusinseculodeUquissese  cognovitl8,cummore 

dem  exorta,  fossores  tanlo  terrore  sunt  perouIsi,ut  solito  ante  matutinos  aUos  ad  pecuUaresoraUones 

de  vita  desperati,  cum  in  summa  festinaUone  ad  agendas  preveniret,  sanctuarium  intravit,  et  retro 

superos  redissent,  nimio  stupore  et  sensibus  alie-  majus  altare,  quod  tune  ibidem  fuit,ad  oraUonem 

naU,  postdiuturnasuspiriaconUnua  interrupUone  prostratus  antealtare  bcaU  Trudonis,  paululum 

*^*  resumpta,  vix  loqui  palpitante  ^^'  haoelo  corde  soporatus  vidit  mire  puloritudinis  infantulos  per 

valeront.  Quod  abbas  ubi  vidit,  terUus  in  eo  quod  qrepidiQem  altaris  discurrere,  fieQtes,  gepieQtes, 

acciderati  rejectahumo  et  fossa  repleta,  oeptum  D  capiUoatrahentesatquecomplosismanibusitacon- 

intermisit.  quirentes  :  Heu,  heu  !  Hec  iilis    reciprocanUbuSi 

AnnoDomini  1048,imperii  HenrioiterciiinregQOi  frater  iUeinnocue  etaU  compaUons  :  F%liii  inquit, 

in  imperio  secundi  anno  9,et  episcopatus  Wasonis  qui  ettis.et  que  est  catua  tantimerons  t  Innocentes 

Leodiensis  episcopi  anno  8,domnus  Theoderlcus  BdxmUPuerisumuStendomininostrisanetiStephani 

lecundushujus  nominis,  Metensis  episoopu8,anno  san^titijamt;er5(i6»7ur.Postquamvocem  disparua- 

episcopatu8  8ui49  (642),  in  coenobio  nosUo  per  runt.  At  iUe  evigilansQcgUgentiam  non  negUgendi 

aUquot  tempus  commoratus,  mlectum  egprituduUs  tam  preUosipigneri8veritU8,prioriIoci nosUripeUta 

VARLE  LECriONES. 

*^*^^  Dpm.  —  intermisit  apud  ffenschen.  ♦•'  Trudonensis  abbas  B.  *«•  que  —  erant  de- 
«m<^.^exhiberet  Jf .  »••  ahno  Domirii  1049  plus  minusve  addil  S.  wi  eniptiond  JBT. »"  balpi- 
tantes  ff,  «•»  Anno  Domini  1050  —  pervenit  dedit  Ghesqui&  F,  50. 

NOTJE. 

i^ii)  }'  ®  p5n>ora.  (643)  I.  e.  supra  in  primi  RudolU  conUnuatoris 

(«4«)  Imo  40,  anno  1046  obUt  Ubrd  YIII,  8. 


GESTA  ABB.  tftODON.  —  CONTINUATIO  in.  PARS  I. 


ai7 

loquendi  liceatia  Tisionem  indicat  Excitatis  ergo 
fratribus,  matutini  cumceleritate  cantantur,incum* 
bentibusquedomno  abbate  Guntramnoet  conventu 
in  orationibus,  aeceptis  disciplinis  et  confessione 
omnium  facta,  capsa  pretiosi  thesauh  aperitur»  et 
roseus  ac  fiuidus  sanguis  ille  usque  ad  supremam 
inclinati  vitrii  vasculi  oram  fluxisse  invenitur.  Acci- 
toque  industrio  aurifabro»  ciroa  Tasculum  pretiosi 
sanguinis  sperica  ciausura  componitur,  et  sic  in 
loculo  undique  munilo  reconditur.  Iste  celestis  the- 
saurus,  quem  nemo  dubitet,  quin  sit  veraciter  in 
hoe  monasterio,  ex  providentia  laudabiiium  tuno 
saoiorum  in  tam  seereto  ioco  tutatus  est,  ut  neo 
mcendio  poteritcoerumpineque  predonum  violen- 
tia  auferri. 

Anno  Domini  pott  hunc  li33,  imperii  Lotharii 
anno8,quidamno8ter  serviensnomine  Gozelinnsin 
nocte  festivilatis  beati  Martini  {Nov,  iO),  sero  facto 
leotam  suum,  ut  dormiret,  super  iocum  sepulchri 
domni  abbatis  Guntramni  stravit.  Is,  cum  pulsatis 
signis  et  inceptis  matutinis  a  turri  majori  exiens 
eobitum  iret»  apparaerunt  ei^tres  speotabilis  forme 
Tiri,  aaeris  vestibus  amicti  et  clara  nube  eircum* 
dati,  etantes  in  medio  monasterii  ante  crucifixum. 
Quorum(unus  eminentior  ahis  visus  est  gestare  Tir* 
gam  pastoralem^  dominioe  crncis  signo  insignitam* 
Matriealario(644)iIio  iaterimante  lectum  sepulero 
abbati88nppo8itumtremulo.etstupidoresidenti,ille 
ammirationis  pertone  quasi  indignantes  et  minas 
inteotantes  vise  sunt  ei  appropiari>  sed  illo  meticu- 
I06O  super  latns  sanm  in  terram  ruente,  et  transpo* 
sitionem  leeti  ex  voto  meditante^  disparuerunt.  Mox 
iUe  reverentlara  •xhihens  sepulehro  et  sepulto,  le- 
etam  exinde  totttt,  et  devotior  factus  Itierosolimam 
pDtteaprofioisoitur;  Hancapparitionemhio  ponimus 
propter  materiei  conTenientiam. 

—  Descripta  (645)  monasterii  ampliatione  et  repa- 
ratione^ae  provisione  copiota  materiatum  ad  structu- 
ram  neeessariarum  in  generali,  memorie  commen- 
dandam  est  per  8ingala,quam  animose  pia  soUicitudo 
hujoe  domni  Adelardi  (646)  fabricam  hujus  mona* 
sterli  eei»t  dilatare.  Primo  enim  in  looo  atrii,  quod 
Mi  pa8t  tutte  veterem  criptam,  noTum  canoellum, 
qai  et  sanetttarium  dioitur,  cum  duabus  absidis  fir^ 
mieilttie  ftmdatum,in  altumprodaxit,  testudinibus- 
que  Upideis  formose  Tolutatum  consummavit 
(on.  le^).  Inf^a  quod  opus  novam  criptam  et  spa- 
tiosam,  andique  lapideaeelatura  testudinatam,  ad 
perfeetom  eoni^Ievit,  intra  quam  struoturam  septem 
eretit  altaria,  qaorum  primumetmajus,  ia  medio 
Banetnavii,  ia  houore  beate  Marie  ei  sanctorum 
Qointini  et  Remigii  construxit.  Post  quod  aliud  est 
in  honore  sanotorum  Martini  et  Gristofori,  tereium 
vero  Bob  absida  sanotuario  eoherenti  ad  dextram^ 


311 


A  inhonore  sanctorum  Johannis  baptisteetJohannis 
evangeliste,  quartum,  quod  est  sub  absida  ad  levam 
sanctuarii.  in  honore  sanctorum  apostolorum  Petr^ 
et  Pauli  et  aliorum  omnium.  Altaria  Tero,  que  in 
oripta  sunt,  sic  oonstituit :  principale^  quod  stat  iii 
medio,  fundavitin  honore  sancte  Trinitatis  et  beate 
Virginis  ac  sanoti  Stephani,  secundum  ad  dextram 
ibidem  in  honore  sancti  Benedicti^  et  tercium  ad  le- 
yam  situm  in  honorem  sancti  Oregorii,  Hiis  omni- 
bus  rite  perfectis,  corpus  domne  Berthe  comitisse 
Flandrie,  quod  in  veteri  cripta  tempore  Thietfridl 
abbatis  humatum  fuit,  elevavit,  et  ad  levam  majoris 
altaris  in  sanctnario  transtulit,  et  in  tumba  emi- 
nenti,  Pariis  lapidibus  polita,  infra  voltam  honeste 
coDciusit.  Et  quia  post  Tetus  sanctuarium»  do  quo 

B  habetur  supra  in  primo  libro  prime  partis  capf- 
tulo  12,  predicta  Tetus  cripta  erat,  reploTit  illam 
humo,  et  ibidem  chorum  psallentium  construxlt. 
Inter  quem  et  illud  novum  sanctuarium  gratum  as- 
censum  erexit,  quem  septem  gradibus  protraxit. 
Prosequenti  vero  tempore,  cum  quedam  monasteril 
edifioia|per  suos  antecessores  erecta  sed  ihinus  com- 
pleta  oerneret,  ad  perficiendum  ea  animum  ac« 
einxit.  Inter  que  majorem  turrim  nostram,  quam 
doTOtus  abbas  Ountramnus  suo  tempore  usque  ad 
medium  cumduabus  testudinibus  lapideis  produxit, 
iste  superaddito  tercio  ascendendi  stittu,  eam  paulo 
humilius,  duabus  collateralibus  erectam,  magnis 
impensis  oonsummaTit.  Preterea  navim  monasterii^ 
quamTis  nequaquam  ruinosam,  CTersis  fortissimi^ 

^  pilariis  erectisque  pro  iliis  spectabilibus  columpnis, 
muroadsummum  coequatoreparatam  consumma- 
vit.  Erat  ergo  suo  tempore  in  tantum  de  noTO  au- 
gmentata  hujus  veteris  ecclesie  fabrica,  ht  de  ipsa 
sicut  de  bene  consummatis  ecclesiis  congrue  se- 
oundum  doctores  diceretur,  quod  ad  staturam  htt- 
mani  corporie  esset  formata.Nam  habebat,et  adhuc 
habere  cemitur,  canoeilum,  qui  et  sanctuarium, 
pro  capite  et  coUo,  ohorum  staliatum  pro  pectorali- 
bus>  orucem,  ad  utraque  latera  ipsius  choti  duabus 
maniois  seu  aliis  protensam^pro  brachiis  et  mani- 
bus,  naTim  Tero  monasterii  pro  utero,  et  crucem 
inferiorem,  eque  duabus  alis  Tersus  meridiem  et 
septemtrionem  expansam,  pro  coxis  ei  cruribus. 

^  Fuerunt  insuper  ab  antiquo  ante  tempora  hujus 
Adelardi  due  speciose  eum  flrmissimis  parieUbus 
in  altum  producte  abside,  navi  ipsius  ecclesie  ad 
dextram  et  loTam  ooherentes^  que^  ubi  manicis  ante* 
rioris  orucis  jungebantur>  habebant  duas  turres 
eminentes,  unam  TCrsus  meridiem  et  aliam  Tersus 
septemtrionem  respitientes,  altitudine  muro  mona- 
sterii  pares  ;  ubi  Tero  diete  abside  posterioris  om* 
cis  alis  seumanicis  continuabantur,  habebantduas 
capellas,  unam  ad  dext^ram  i^  honore  sanctorom 


NOTiE. 


(644)  Est  socius  sacrist®. 

(645)  Uaec  respiciunt  ad  Rudolfi  gesta  I,  IS,  ubi 
interpolator  httc  inaeruit,  qxxm  hoc  loco  cum  reli- 


quis  ^us  interpolationibus  conjunximus* 
(646)  Secundi. 


319 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDOiNIS 


320 


Eucnerii,  Leonardi  et  Gertrudis,  reliqua  versus 
ambitum  in  honore  sancti  Lamberti.  Et  quia  de 
cancelio  seu  sanctuario  et  absida  tractatur,  scien- 
dum^  quod  caccellus  est  caput  et  humilior  pars  ec- 
desie  yersus  orientem  respiticns,  et  dicitur  alio 
nomine  sanctuariumi  eoquodibi  sanctaoonduntur 
vel  tractantur,  et  porrigitur  usque  ad  chorum,  unde 
tempore  quadragesimali  velum  soletinter  chorum 
et  cancellum  seusanctuarium  in  ecclesia  suspendi. 
Abside  vero  sunt  exedre  seu  appenditie,  que  aula- 
rum  seu  ecclesiarum  lateribus  adherentprodeam- 
bulatione  amplianda. 

Incid.  [SiQEB.]  A.  Domini  1057.  Henrico  secundo 
in  imperio  mortuo,  filius  ejus  Henricus[tercius  im. 
perator  succedit,  et  50  annis  imperat.  Anno  ejus 
3.  Stephanus  nonus,  frater  Godefridi  ducis  Lotha- 
ringie  et  comitis  Ardenne,  fit  papa,  et.moritur  anno 
sequenti. 

Anno  Domini  1060,  hujus  Henrici  in  regno  an- 
no  4,  TheoduiniLeodiensis  et  Adelberonis  Metensis 
episcoporum  anno  13  idem  Adelbero  ad  postulatio- 
nem  abbatis  Adelardi  et  fratrum  hujus  loci  omne 
jus  scruti  in  gruta,  quod  predecessor  ejus  Theode- 
ricus  secundus  nuper  ecclesie  et  fratribus  donave- 
rat,  confirmavit,  presentibus  ibidem  in  eodem  ce- 
nobio  Theoderico  duce  Lotharingie  seu  Mosellano- 
rum^  ejusdem  fratre,  advocato  hujus  opidi,  et  Ot- 
tone  comile  Durachii,  subadvocato,  de  qua  gruta 
et  jure  ipsius  infra  notabitur.  Ante  hunc  annum 
Theodericus  prefatus,  dux  Lotharie,  constituitur 
advocatus  hujus  opidi,  qui  Ottonemcomitem  Dura- 
chii^  firatrem  Emmonis  comilis  de  Los  sibi  substi- 
tuit. 

Anno  Domini  1065  plus  minusve  inter  domnum 
Adelardum  abbatem  et  Fredericum  ducem,advoca- 
tum  nostrum,  controversia  exorta  est  de  jure  ad- 
vocatusysed  per  scabinorum  dedarationem  deter* 
minatum  est,  quod  ab  antiquo  advocatus  habet 
tercium  denarium  ex  tribus  g6neralibus  placitis 
et  magno  banno,  de  ceteris  nichil,  nisi  per  sculte- 
tum  episcopi  vd  abbatis  in  magnis  causis  ad  hoc 
fuerit  invitatus. 

Postea  anno  1065  defuncto  duce  Frederico,  ins- 
stante  domno  Udone  successore  ejus  in  presentia 
hujus  domni  Addberonis,  idem  scabini  adjurati 
eadem  que  antea  protulerunt  dedaraverunt 

Anno  *^*  Domini*<^*,quandocombustumfuitmo- 
nasterium,  solutis  in  eo  oolumpnisque  pro  pilariis 
eranty  duo  interiores  navis  ecclesie  parietes  rue- 
runt  et  eorum  ruinasanctuarii  veteris  ainboaitaria, 
minusscilicetsanctorum  Trudonis  et  Eucherii,  ac 
majus,  anterius  stans,in  honore  duodedm  aposto- 
lorum  contrivit.Quorum  unum,  quod  est  sanctorum 
Trudonis  et  Eucherii^postea  est  reparatum,  alterius 
vero  etiam  vestigia  sunt  abolita.  Post  premissam 


A  igitur  ruinam  Lanzo  abbas  sanctorum  Trudonis  et 
Eucherii  corpora,in  sanctuarioiilo  occultatayvoluit 
requirere,  et  ob  hoc  incipiens  longius  inde  circa 
eorum  sepulcrum  fodi  jussit.  Sed  locus  ipse  in 
tantum  plenus  inventus  est  sarchofagis,  ut  iDter 
sarchofagum  et  sarchofagum  vix  interdum  pedis 
unius  distaret  spacium.  Referebant  de  hoc  aliqui, 
quod  quidam  locinostriabbas  Imizoomnium  suo* 
rum  predecessorum  abbatum  ossa  de  diversis  mo- 
nasterii  locis,  in  quibus  humata  jacebant,  devari 
fecerit,et  inpredictosanctuariiloco  simul  posuerit, 
circumpositis  quatuor  lapidibus  marmoreis.  Qoi 
post  hoc  annum  non  supervixit.  Preterea  cum  sub 
anteriori  parte  majoris  ibidem  altaris  defossum 
esset,  inventus  est,  sarchofagusita  positu8,ut,dum 

B  sacerdos  huic  altari  assi8teret,pectus  ibidem  quie- 
scentis  sub  pedibus  haberet.  Quodiligenteraperto, 
inventusest  quidam  ineopretiosocoopertuspallio, 
sedoccipicium  non  habebat.  Duo  etiam  lateres 
ibidem  inventi  sunt,  unus  ad  caput,  alius  ad  pedes, 
sed  nichil  erat  inscriptum.  De  quo  presentes  ma- 
gnum  aliquid  rati»  ad  corpus  accesserunt»  et  ar- 
guenda  temeritate  disjecto  per  sarchofagum  hao 
iliacque  membratim  corpore,  siquaindidareperire 
possent  quis  fuerit^  adhibitis  etiam  luminaribus 
inquisierunt,  sed  nichil  invenerunt.  Pari  modo  ad 
ingressum  parvi  chori  aperto  sarchofago,  quidam 
inventus^est  indutus  cappa  purpurea,  aurifrigio 
optime  parata,  sed  nuila  quis  fuerit  indida  sunt 
reperta,  a  plerisque  tamen  sanctus  Libertus  fuisse 

G  estimatum  est.  Ad  quod  spectaculum  totus  conve- 
niens  populus  miralatur,  quod  mox  ubi  attrectata 
fuissent  omamenta  quibus  operiebantur,  in  cine- 
rem  solvebantur.  Tandem  vero  fossum  est  usque 
ad  locum,  inquosancti  erant  reconditi,  inventum- 
que  est  foramen  in  muro  volte  seu  cripte  illius,  ad 
grossitudinem  manus  hominis.  Gumque  unus  de 
popularibus,  humanatactuscuriositate,  quid  inea 
contineretur  scire  vellet,  accensam  candelam  virge 
summitati  affixit,et  per  foramen  in  criptam  misit. 
Gui  quidam  astans  hunc  presumptionis  arguit,  et 
turbulento  damore,  ut  cepto  desisteret,  monuit. 
Quod  populus  audiens  tumultuoso  strepitu  infre- 
muit,  aliis,  ad  quos  rei  notitia,perv6nerat,  pro- 

D  gressum  prohibentibus,  aliis,  qui  rem  ignorabant, 
ut  cepto  scrutaretur,  conclamantibus.  Quorum 
strepilu  ille  territus,  ceptum  intermisit.  Abbas  *^ 
etiam  Lanzo  progredi  veritas,  priorem  claustri  ad 
episoopum  Leodiensem  Henricum  '^^  direxit,  que- 
rens  quid  vd  super  inventis  corporibus  vei  in  reli- 
quumsibi  essetagendum.Quihujusmodi  factumin 
mandalis  primo  arguit,  inde  progressum  vetat,  et 
adultimum,  utcdebratismissarumsolempniis  pro 
fidelibus  defunctis  et  commendatione  animarum 
facta  dauderentur  sarchofagi,  aspersisprius  aqua 


YARLE  LEGTIONES 

»•*  hcec  capitis  5  Hiulo  signata  libro  secundo  Budolfi  interpolalor  subnexuit  *^^  A.  D.  1085  —   spa- 
cium  apud  Henscken  ^^*  Abbas  —  factum  fuit  avud  IL  <^^  Herimannum  H. 


m 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  CONTINUATIO  lU.  PARS  II. 


382 


benedicla  corporibus  et  incensatis,  et  sic  terra  A 
operirentur,  mandavit.  Quod  ita  factum  fuit. 

[SiGKB.  Auct.  Afflig.]  Anno  •••  igitur  quo  supra 
4085  Romani  Henricumimperatoremquartum  regni 
nomine  recipiunt,  aoeorum  judicio  prefatus  papa 
Gregorius  a  papatu  abjudicatur,  et  Glemens  ilie 
inthronizatur.  Annohuncprecedenti  monasterinm 
Haffligense  sumpsit  exordium. 

[SiGEB.]  Anno  •^*  Domini  papa  Gregorius  VII  exul 
moritur,  cui  Victor  successit.  Quo  mortuo  Urba- 
nus  II  contra  imperatorem  et  ejus  antipapam  anno 
tertio  post  hunc  successit,  et  1 1  annis  preest. 

Anno  "^^  eodem,  anno  scilicet  Domini  1086,  se- 
cnndum  seniorum  tunc  temporis  relata  et  in  anti- 
quis  libris  nostri  monasterii  diligenter  conscripta» 
miles  quidam,  cui  Arnulfus  comes  de  Los,  nepos  b 
Ghiselberti  comitis  de  Durachio,  excubias  majoris 
turris  nostri  commiserat,  intempeste  noctis  silentio 
prospiciens  deorsum  ad  exustam  monasterii  navem, 
ceteris  consortibus  suis  dormienlibus,  vidit  quos. 
dam  specie  monachali  habitu  vestitos  a  cimiterii 
nostri  loco  nudis  pedibus  procedere  usque  ad  se- 
pulchrumsanctorumTrudoniset  Eucherii,  quod,ex 
receniiadhucincendiosinetecloredactumsubdiTO, 
eum  satisfactionibus  ethumillimissupplicationibus 
reverenter  ambiebant.  Hujus  ille  visionis  conscium 
et  testem  volens  adhibere,  cum  conaretur  sopora- 
tum  excitare  proximum  socium,  ipse  immobilis 
mutusque  tam  diu  permansit,  usque  dum  visio  dis- 
pareret,  reversis  illis,  quos  viderat,  ad  pristinum  ^ 
cimiteriilocum.Moxque  tante  visionis  virtutem  non 
ferens,  tam  valido  languore  correptus  est,  ut  tercia 
die  exanimatus  sepulture  traderetur. 

Anno  Domini  1096"^^  Godefridusdux  Lotbaringie 
et  comes  Bullii,  vendito  prius  castro  de  Bullio  cum 
villis  suis  Leodiensi  episcopo  Obberto  pro  1300 
marcis  argenti,  ad  terram  sanctam  cum  Hugone 
Cratre  regis  Francie  et  comitibus  Flandrie,  Provin- 
cie,  Normannie  ac  multis  principibus  et  populo 
innumerabili,  cujus  numerus  est  estimatus  600000, 
signo  crncis  prius  ad  exortationem  Urbani  II,  ab 
omnibus  assumptOi  Judeis  in  Ghristum  credere  no- 
lentibus  occisis,  proficiscitur. 

Anno  ***  Domini  iiOO  Godefridusde  Bullio  etdux 
Lotharingie,  per  cujus  industriam  Iherosolima  a 


christianis  capta  est,  ipso  tunc  facto  rege  Jheroso- 
lima  anno  precedenti,  hoc  anno  moritur.  Et  eodem 
anno  Henricusimperator  Henricum  Lemburgensem 
sibi  rebellantem  ad  deditionem  coegit,  receptoque 
in  gratia  multa  mediante  pecunia  ducatum  Lotha- 
ringie  vacantem  confert.  Hic  sciendum  diligenter, 
quodduo  sunt  et  fuerunt  duces  Lotharingie,  quo- 
rum  unius  ducatus  incipit  prope  Metensem  urbem, 
et  porrigitur  inde  juxta  ducatum  ducis  Austrie,  et 
vocatur  alio  nomine  Moselianorum  ;  reliquus  duca- 
tus  Lotharingie  est  ab  hac  parte,  et  est  longo  tem- 
pore  incorporatus  ducatui  Brabantie. 

Iste  ^^'  dominus  Theodericus  (647)  inter  plurima 
gratiarum  dona  divina  et  humana  predict  us  scientia, 
precipuus  erat  in  prosarum,  ritmorum  et  metrorum 
dictamine,  qui  vitam  sancti  patris  et  patroni  nostri 
Trudonis,  quam  dudum  Donatus  dyaconus  et,  ut 
creditur,  loci  hujus  professus,  mandante  Metensi 
episcopo  plano  stilo  descripserat,  ad  prepositi  Ge- 
rardi  superius  sepe  nominati  instantiam,  apud  Gan- 
davum  in  cenobio  sancti  Petri,  ubi  post  obitum 
Adelardi  secundi,  abbatishujus  loci,  diu  exulavit, 
urbaniori  dictamine,cujusprincipiume8t  ilnexal" 
tando  igUuvt  etc,  eliquavit.  Sermonem  insuper, 
qui  legltur  in  transiatione  sanctorum  Trudonis  et 
Eucherii,  cujus  initium  est :  Gloinosum  est  hodier' 
na,  etc,  (648),cumquibusdamibidemresponsorii8, 
scilicet  hec  duo  et  0  viri  miseHcordie^  et  antipho* 
nam  '^*  urbis  eterne  et  Tmdo  virtutum  cum  anti^ 
phonis,  responsoriis  et  versibus,  quiin  depositione 
sancti  Trudonis  decantantur,  dictavit;  quos  tunc 
prior  Rodulphus,  vir  litteratissimus,  in  musica 
Guidonis  Aretini  expertns,  ipso  jubente,  modulan- 
ter  centonavit. 

Anno  Domini  1126  Henricus  quartus  imperator, 
qui  patrem  contra  jus  nature  captivaverat,  sine  H- 
beris  moritur.  Gui  Lotharius  quartus  in  regem 
electus  succedit,^qui  anno  regni  sui  3.  Godefridum 
Lovaniensem  comitem  de  ducatu  Lotharingie  ab- 
judicat,  et  Waleramnum  comitem  Lemburgie  ins- 
tituit »». 

Anno  Domini  1127  StephanusMetensisepiscopus 
contulit  nobis  unumcurtilead  ususfratrum,  situm 
ante  orientalem  portam  curie  nostre  nostri  ce- 
nobii  •*•. 


CONTINUATIONIS  TERTLE  PARS  SECUNDA 

PREFATIO. 

Expletis  '^*  pridem  tribus  partibus  compilationis  quia  plnrima  memoria  digna  precedentium  patrum 
in  gestis  abbatum  hujus  monasterii,  convenit  sal-  pretermisit  annotare  negligentia.  Gum  igitur  secun- 
teminhacquarta  parte  coIligerequaBrestant  pauca,      dum  Gregorium  in  omeliis  qui  ad  aream  non  valet 

VARIyE  LECTIONES. 

^  hosc  ad  Illf  2  in  margine  inferiori  ndscripsit  interpolator.  »••  hcec  ab  interpolatorein  indicequem 
eonfeeit  adjecta  sunt,  *^^  noc  caput  in  indice  adjecit  interpolator.  ^^*  kcec  ab  interpotatore  in  indice  ad- 

dUasunt,  •"  hcec  interpolator  in  indice  subjunxit, »"  ab  interpolatore  in  indice  adjecta,  »* 

Ivrpoi.  1*.  in  margine.  »"pnwa  verba  ex  cod.  dedit  E. 

NOTiE. 

(647)  Abbas  Trudonensii .  (648)  Vide  apud  Surium  Act.  SS.  VL 


al- 


•m- 


m  RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS  3^4 

a£rerremanipulum,prode8tilli,Qevaouu8Teniat,quo<i  A  nnntur,  quorum  nomina  heceunt :  Nyoholaus,  Gri- 

spioasportel.idcircOylioetmullitudoscribendorum,  stianus,  Johannes,  Libertus,  Johannes,  Thomas, 

velutarenagrandis,  aquisobliTionissitobvoluta^ut  Willelmus,  Henricus,  Wiilelmus.  In  secundo  li- 

tamen  reliquie  horum  annaiium  salve  iiant,  et,  ut  bro  ponuntur  gesta  trium  abbatum,  scilicet  Ade, 

pauculafragmenta,nepereant,  coliigaQtur,p)aouit  Amelii  et  Boberti;  inter  que  gesta  plurima  in- 

hanc  ultimam  partem  in  binos  libros  partiales  di«  terseruntur  incidentia  annaUbus  congrua. 
videre.  In  quorum  primo  novem  abbatum  gesta  po- 

INCIPIUNT    CAWTULA   LIBRI    PRIMI    QUARTE     PARTIS    CONPILATIONIS    IN    GESTIS     ABBATUM, 

ET  PRIMO  DE  GESTIS  NYCHOLAI   ABBATlS. 

I.  De  Nicholai  abbatis  eleciione. 

i.  De  innorporatione  decime  ecclesie  de  Alburg,  Incidentia  diversa. 

3.  De  officii  scuUetiei  seu  villicationis  nostre  controversia. 

DE  GESTIS  CRISTIANI    ABBATlS. 

1 .  De  Cristiani  abbatis  electione. 

2.  De  offitio  sculteti  seu  mtlicationis  et  ejus  redemptione.  Incidentia  de  xmperio  Fi*ederici  seeundi  et 
aliis. 

3.  De  superstitiosa  adinventione  Anglicani  monachi 

4.  De  sanctaLuthgarde  priorissa  Sancte  Katerine. 

5.  De  civitatis  Leodiensis  depopulatione, 

6.  De  bello  apud  Stepsy  et  qualiter  episcopus  incendiis  invasit  Brabantiam 

7.  De  bello  juxta  pontem  Bovinum,  ubieonspirantes  in  episcopatum  principes  succubuerunt 

8.  De  obitu  Cristiani  abbatis. 

DE  GESTIS  JOHANNIS  HUJUS  NOMINIS  PRIMI  ABBATIS. 

i.  De  postulatione  Johannis  m  abbatem  et  ejus  ereatione. 

2.  Quomodo  visitatio  monasteriorum  Slabulensis  et  Malmundariensis  per  C.  cardinalem  UgMum  sibt 
est  eommissa. 

3.  Quomodo  cum  abbatia  ista  abbatiam  in  Tuitio  de  mandato  C.  cardinalis  suscepi 

4.  Quomodo  medietas  opidi  Sancti  Trudonis  Leodiensi  Ecclesie  acquisita  est. 

5.  De  abbate  Sancti  Pauli  Trajectensis. 

DE  GESTIS  UBERTI  ABBATIS. 

i.  Dselectione  Liberti  abbatis. 

2.  De  officio  viUicationis  nostre. 

3.  De  festo  sancti  Libevti  de  novo  instituto. 

4.  De  translaiione  monasterii  sororum  nostrarum  monialium  a  suburbio  Sancti  Trudonis. 

5.  De  cessione  hujus  abbatis  ab  abbatia. 

DE  GESTIS  JOHANNIS  SECUNDI  HUJUS  NOMINIS  ABBATIS.. 

i.  De  Johannis  abbatis  ad  hanc  abbatiam  institutione  et  de  mutuo  ad  usuras  ejusdem  tempore  con- 
traeto^  et  de  dampnis  occasione  h^Jus  mutui  emergentibus.  Incidentia  plura. 
%.  De  cessione  hujus  abbatis  Johannis  ab  abbaeia  isia. 
3.  De  mutuo  occasione  dampnorum  per  priorem  et  conventum  ad  usuras  contraeto. 

GESTA  THOME  ABBATIS. 

i,  De  creatione  Thome  in  abbatemy  et  de  debitorum  ohligatione,  qua  monasterium  invenit  ad  usuras 
obligatum. 

2.  De  offitio  villicationis  mstre,  et  quomodo  magnates  hujus  opidi  ad  fidelitatem  suam  donis  manci 
pavit.  Incideniia  plura,  et  de  obitu  regis  Romanorum  lantgravU,  et  quomodo  successit  Willelmus  comes 
Hollandte  electus. 

3.  De  hospitali  sancti  Trudonis,  et  de  reeuperatione  pontificalium  omamentorum. 

4.  De  numero  monialium  de  Milen  et  de  obitu  Thome  abbtUis. 

DE  GESTIS  WILLELMI  PRIMI  HUJUS  NOMINIS  ABBATIS. 

i.  De  Willelmi  abbatis  pastulatione  ifi  abbatem  et  ejusdem  electione. 

2.  De  lite,  quam  contra  Lumbardos  usurarios  m  curia  Romana  sex  annis  peregit,  et  ejus  concordia. 
Item  de  grambus  aUis  expositis* 

3.  De  acquisitione  advocatie  in  Alburgh,  et  redetnptione  diversorum  bonorum  monasterii  et  16  pre- 
bendarum,  quas  ministeriales  et  officiati  seculares  hereditarie  habebant. 

4.  De  numero  monachorum  hujus  loci  causa  exigente  restricto  ad  tempus. 

5.  De  emptione  i4  mansionum,  et  ampiiatione  noslre  curie  claustralis  versus  paludem  sardonum  et 
lapideam  ptateam. 

0.  De  discordia  episeopi  et  patrie  mutua,  et  proscriptione  facta  apud  Votthem. 
7.  De  latrocinio  hospitis,  et  origine  octo  dominorum. 

8«  De  vioientiis  et  injuriis,  quas  octo  domini  nostro  monasterio  feoerunt,  et  eleeto  Leodiensi  episcopo 
occasione  percussure  monete,  et  deobsidione  opidiper  Henricum  ducem  Brabantie. 

9.  Quomodo  octo  domini  duci  Brabantie  dominium  opidi  tradiderutU  et  monasterium  violaverunt,  abba' 
tem  fugaverunt,  ecclesiam  beate  Marie  violaverunt,  sacerdotes  et  scabinos  captivaverunt. 

iO.  De  proscriptione  octo  dominorum  et  de  castro  episcopi. 

ii.  De  augmentatione  prebende, de  monachalibus  in vino,  m  refectorii fercuUs  et in  vestiariOf et  deprima 


3M  GESTA  ABB.  TRUDON.  -  CONTINUATIO  m.  —  PARS  H.  3t6 

fundatione  curie  Beghinarum  in  Sancta  Agnete,  elaboranteadhoc  Willelmoahbate.  Itemde  censufratrum 
MinoTwn, 

12.  Quomodonunt  venditabona  noitrasuper  Mosellam,  et  de  violentia  quamcomes  de  Los  etduzSra- 
bantie  nobis  fecemnt  usurvando  juredictiones  viltarum  monasteiHi  nostri;  et  de  molendino  in  Mecheren. 

J3.  Deprebendis  beate  Marie,  etde  prebendis  minoribus,  et  de  elemosina  ad  portam,  et  pottagioauod 
m  caldaria  super  fomacem  sotidata  condiebalur, 

i^.  Denon  recipiendis  ad  nostram  eongregationm  de ittegitimo  thoro  procreatis.  Item  de  mira  appari- 
tume  Vfilielmo  abbati  ostensa  de  anima  defuncti  conmonaehi.  Item  de  ejusdem  obitu. 

DB  GBSTIS  HENRICI  ABBATI8. 

\ .  De  creatione  Henrici  in  abbatem  hujus  loci»  Incidentia  plura. 
t.  De  cessione  efus  ab  abbatia. 

Dfi  GESTIS  WILLELMI  ABBATIS  HUJUS  NOMINIS  SECUNDl. 

1.  De  institutione  Willetmi  secundi  in  nostram  abbaciam  et  ejus  laudabili  vita, 

2.  Incidentia  de  episcopi  Leodiensis  oeeisione  et  atia  plura.  De  eommunitate  in  oppidoereetadecon' 
sensu  episcopi  et  abbatis  ad  tempus  ptaciti  tpsorum,  et  de  bello  apud  Wuronc. 

3.  De  edilteatione  mantionis  nostre  in  Donc^  et  de  alveo  fluvU  ffet*ke,  et  obitu  hujus  Witlelmi  abbatis. 

INCIPIT  QUARTA  PARS 

In  gestis  abbatum  monasterii  sancti  Trudonis,  divisain  binos  partiales  libros.  Cujus 
primus  liber  continet  novem  abbatum  gesta ;  et  primo 

DE  GBSTIS  NYCHOLAI  ABBATIS. 

i.  Anno  Domini  1180,  imperii  Frederici  primi  A  xxzix.]  Aqdo  sequenti  Saladinus  soldanus  terras 

aaoo  28.  ac  aoao  Rodulphi  Leodiensis  episcopi  13,  cristiaaoruminvadit,cristiani viacuntur (1187)^Jeru- 
defuncto  Wirico  pie  memorie  abbate  3  Idus  De-     salemobsideturetcapitur^crucissignatiopredicatur. 

cembrisy  Njcholaus  eodem  die  eiigilur,  et  12  Kal.  PhilippusrexFraDcie,Henricusrex  Angliecumprin- 

mensis  Januarii  consecratur.  cipibus  fidei  catholice  pro  liberatione  terre  sancte 

2.  AnQoprelatiooissue  2(ii8i)ecclesia  deAlburg  crucesigaantur./nct^.AnnoDomini  (1  t88)Henricu8 

com  omaidecimaejusproventibusstipendiis  fra-  cardinalis  episcopus  Albanensis  apud  nos  biduo 

trum  est  incorporata,  prout  in  cartis  nostris,  per  missas  celebrat,populopredicat,  etmultoscrismate 

LuciuaipapamierciumetBalduinumTrajactensea)  confirmat,  4Kal.  Maii /netVi.  Eodem  anno  Pari- 

episeopum  datis,  liquidecontinetur/nci£^.ADno3,  sius  in  generali  consilio  multa  milia  nobilium  et 

prelatiooiH  ejusdem(il82),  iU  Kal*  Apriiis,fulmen  plebeiorum  cruce  signantur.Eademnoctelunavisa 

cum  horrido  tonitruo   dilapsum   ecclesiam  beati  est  descendere  ad  terras,  et  postea  paululum  ad 

Laurentii  Leodii  intravit,aemiaem  lesit,  iatactisque  locum  suum  redire.  Circa  idem  tempus  imperator 

eortinis,  pallium  majoris  altaris  scidit  uec  ussit ;  Fredericuscumpriacipibusimperiicrucemacciptt; 

et  sudario  altaria  illeso,  sigillum  ipsius  altaris  ia  et  Rodulphus  Leodieusis  episcopus  cumillo  profi- 
septem  partes  divisit./nnVi.Eodem  aano^  3.  Nonas  b  ciscitur.    Incid.  Aano  Domini  1189  Henricus  dux 

Novembris^  ecclesia  eadem  per  Rodulphum  Leo-  Lovaniensis  nonas  Junii  ex  condicto  inite  pacis 

diensem  episcopumreconsiliatur./nctVi.  Anno  pre-  castrumDurachii,quodanteaIiquotannosdestruxit, 

lationis  ipsius  4,  scilicet  anno  Domini  1183,  Gode-  reedificat.  Incid,  Circaidem  tempusidem  dux  opi- 

fridusterciusduxBrabantieJerusalemproficiscitur  dum  Sancti  Trudonis  occasione  advocatie  obsidet 

etfilius  ejus  HenricusipsorecedentecastrumJacie  et  oppungnat  (652),  sed  non  expungnat.  Ferunt, 

(4i9)  destruit  Anno  ipso  plures  apud  Flaudriam  quod  inhacautconsimihducis  obsidiooein  opido 

combusti  suat  heretici«  Auuo  sequeati  mortuo  fueruat  houesti  et  prudentes  scabini  et  burgenses, 

Godefrido  duceBrabancie(6dO)  Henricus(651)  ejus  quiconsilioiaito,utadbeaivoleaciamanimum  tanti 

filius  succedit  et  castrum  Durachii  destruit.  Incid  principisexcitarentjeceruntignatiasfieridelicatas, 

AoDo  suo  sequenti,  4  Kal.  Maii,  combustum  est  prout  ab  olim  inopido  consuetesunt  confici,quas 

mooasterium  saacti  Lamberti  Leodii  et  sancti  Petri  alio  oomine  vocant  plaeentas ;  has  per  spectabiles 

ibidem  cum  claustris  suis  et  omoibus  officinis  ac  viros,  datisdexterisliberiaccessus,  prandenti  duci 

episcopi  palatium.  Incid.  Aono  Domini  ii86  sub  papilionibus  propinaverunt,protestantes,quod 
combustum  est  totum  oppidum  nostrum  Sancti  ^  opidi  incole  nil  sinistri  adversus  suam  dignitatem 

Trudonis  com  ecdesia  beate  Marie,  monasterio  il-  molirentur,  suppiicaates,quatiaus  pietatem  sue  ao- 

W  remanente^sub  quo  incendio  plures  utriusque  biiitatis  super  eos  distillaret.Tunc  ipse  duxinspecta 

sexQscumpueris  suffocati  svLuUncid. [Winc.  Bellov.  humilitate  prudentium  opidanorum,  munusculum 

NOTiE. 

(649)  Num  Jauche  ?  (652)  De  his  vide  Gisleberti  Ghronicon  Hannoni» 

(650)  Obiit  Godefridus  III  anno  il90.  ed.  Chasteler  p.  20i. 
(631)  Primus  inter  duces  Brabantiffi. 


327 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


gratanter  accipiens,  post  paucos  dies  obsidione  A 
remissa  cum  tanto  exercitu  benigne  ad  suarepeda- 
Tit  Incid  JviNG.  bill.]  Anno  sequenti  (1190)  Fre- 
dericus  imperator  cum  maximo  exercitu  juxta 
Anthiociam  veniens,  de  equo  iapsus  in  paryorivulo 
extinctus  est.  Et  prophetia  impleta  est  de  ipso  in 
cunisjacente  facta:  Inirabii  utvulpeSf  regnabitut 
leo^morittur  ut  eantf.Cui  tllius  ejus  Henricus  quin- 
tus  ratione  nominis  succedityet  imperat  annis  7. 

3.  Teinpore  hujus  abbatis,  licet  aliqui  suorum 
predecessorum  multa  beneficiata  et  a  viliicis  usur- 
pata  minus  justebonamonasteriiredemerunt,  ta- 
men  plus  quam  27  officia  seu  ministeria  sive  in 
feodumautinaliudjushereditariumdiversepersone 
in  gravamen  magnarum  impensarum  nostre  ecclesie 
possederunt.  Inter  que  officium  villicationis  seu  b 
sculteticum  fuit  causa  gravis  dissentionis.  Gum 
enim  sepe  abas  iste  cum  Everardo  villico  litigasset, 
et  propter  quosdam  excessus  eidem  villicatio  abju- 


dicari  debui88et,tandemmultorumprecibus  abbas 
inductus,consensit  quod  Everardus  villicationem  eo 
modo  tenere  deberet,ut  nulli  preterquam  rooaasterio 
vendere  posset  nec  alienare  ab  ecclesia,  si  abbas 
vel  quihbet  successor  ejus  ad  scabinorum  excom- 
municationem  et  suorum  fidelium  emere  consenti- 
ret;  sicque  dissentio  est  sopita.  tti^ui  [vmc.  bill.] 
Anno  Domini  1191  christianipostlongam  obsidio- 
nem  ci  vitatem  Acon  expugnatam  ceperunt  conditio- 
ne  taIi,quod  pagani  salvis  corporibus  discederent,  et 
crucem  Domini  redderent,  et  captivos  christianos 
libertati  restituerent.  Incid.  Eodem  anno  vise  sunt 
acies  pugnantium  ex  aere  in  terram  descendere,et 
facta  inler  se  pugna  mirabili  subito  evanescere. 
Anno  ipso  Rodulphus  Leodiensis  episcopus  de 
transmarinis  partibus  rediens,  cum  23  annis  pre- 
fuisset,  veneni  p^culo  interisse  dicitur.  Post  quem 
anno  sequenti  (M92)  Albertis  frater  Henrici  ducis 
Lolharingie  in  episcopum  eligitur. 


DE  GESTIS  CRISTIANI  ABBATIS. 


1.  Anno  Domini  1193,  imperii  Henrici  ratione 
imperii  quinti  anno  4  (653),  Nycholaus,  postquam 
strenue  12  annis  prefuit,malorum  pertesnsab  sibba- 
cia  decedit,  5  Kal.  Aprilis.  Cui  eodem  die  Cristia- 
hus  electus  succedit,  et  9.  Kal.  Muii  (654)  conse- 
cratur.Hujus  patruus  fuit  Wlricus  abbas,  etquidam 
scabinus  dictus  Johannes  Kint  ejus  nepos,  cogna- 
tionis  do  Staplen  capitaneus.  Ipse  precipue  fuit 
devotus  et  religiouis  zelator. 

2.Abbatis  hujus  tempore  Everardus,de  quo  supra 
mensio  facta  est,  rebus  temporalibus  attenuatus, 
contra  promissum  alienare  voluit  ab  ecciesia  offi- 
cium  villicationis,  quod  abbas  non  consensit,  sed 
inspecta  utilitate  ecclesie  sue,  data  certa  pecunie 
summa  ipsum  redemit.  Qui,  cum  postea  exneces- 
sariis  utilitatibus  pecunia  indigeret,  prefatum 
officium  Ottoni  theloneario,  potenti  et  prediviti 
opidano,  sub  condictapecuniesumraaimpignorare 
curavit.  Sed  fideles  ecclesie,  precaventes,  ne  per 
eumdem  Ottonemtam  ipse  abbasquamcommunes 
opidani  in  futurum  nimirum  possent  opprimi,  pro- 
curabant,  quod  talis  con ventio  effectu  caruit,  pro- 
nunciantes,  quod  domnus  abbas  tradcre  deberet 
eidem  Ottoni  10  marcas  Colonienses  pro  pena,  que 
indicta  fuit  parti  ab  illo  contractu  resilienti,  sicque 
abbas  constituit  ad  tempusquendam  amicum  spo- 
cialem  in  villicum.Qua  propter  interim  fidelium ec- 
clesie  consilio  Clemens  quidam  honestus  opidanus 
etuxor  ejus  Sigardis,  cum  forent  de  familia  beati 
Trudonis,  pro  ipso  offitio  80  marcas  Colonienses 
deIiberaverunt,etprefatoOttonilOpredictasmarcas 
remittere  nolenti  de  eisdem  satisfecernnt.  Qui  Cle- 
mens  domno  suo  dans  dextrarium  bonum  (655), 


promisit  cum  uxore  sua  coram  paribus  ecclesie,  si 
quandodomnus  abbas  villicalionem  redimerevellet 
aut  conventus  ipse.paratus  semperesseladrenun- 
ciandum  rcstitutis  sibi  88  marcis  monete  prefate. 
/fictV/.Eodem  anno  Albertus  electus  per  sententiam 
pape(656).  RemisinLeodiensemepiscopum  conse- 
cratur,  et  jussu  imperatoris  occidituranno  creatio* 
nis  sue  3.  Eodem  anno  Albertus  de  Kuic  et  Symon 
filius  ducis  Ardenneproepiscopatulitigant.  Sjmon 
fit  cardinalis,  et  Albertus  episcopatum  pacifiee 
obtinet.  Incid.  [vinc.  bill.  xxix.  59].  Anno  Domini 
1197  Henricus  imperalor  moritur.  Ineid,  Anno 
sequenti  119i)  dissentio  magna  oritur  de  eligendo 
imperatore,  inter  Philippum  ducem  Suavi  et  Otto- 

Q  nem  ducem  Saxonie.  Otto  in  imperatorem  conse- 
cratur  et  contra  ecclesiam  tyrannizat,  ut  patet  io 
speculo  hystoriali.  Incid.  Anno  Domini  1199  com- 
bustum  est  claustrum  nostrum  in  Dunccumeccle- 
8ia,pridie  Kalendas  Aprilis.fitct^.Eodem  anno  obiit 
Albertus  Leodiensis  episcopus.  Cui  successit  Hago 
de  Petraponte,  qui  ecclesie  Leodiensi  acquisivit 
castrum  Musal  cum  suo  comitatu. 

3.  Temporehujus  abbatisCristianicontigitmira- 
bilequidam.  Monachusenim  quidam  Anglicanus 
gratia  hospitalitatis  ad  nos  venitQui  ex  relatu  fra- 
trum  intelligens  quam  maxima  oblatio  ob  merita 

D  beati  Trudonis  hanc  ecclesiam  dudum  ditavit,  cu- 
piens  gratus  esse  abbati,  excogitavit  fallaciam, 
mediante  quaclaustrum  adebitis  quibus detineba- 
tur  exoneraret.  Fecit  enim  per  quosdam  meatus 
subterraneos  usque  ad  ima  turris  majoris  protra- 
ctos**^sur8um  aquam>i'admodumfontis  ebollire. 
Quod  ubi  populus  vidit,  beatum  Trudonem  iUud 


VARLiE  LECTIONES. 


»"  protractus  1'. »"  hxc  vox  deest  V. 


NOTiE. 


(653)  Tertio. 

(654)  Ita  legendum  videtur,  codex  ifardt. 


(655)  Equus  bellis  aptus. 
(6ii6)  Coeiestini  HI. 


3i9 


GESTA  ABB.  TRUDON,  —  CONTINOATIO  in.  —  PARS  H. 


330 


miraoQlosefeoisse  indabitaater  crediderunt»  divtil-  A  Gioilie,  Ottone  ab  imperio  nuper  destitato.  in  im- 


gatumque  estin  tantum,  ut  oonfluentibusfidelibus 
altare  beati  Trudonis  magnis  oblationibus  cumula- 
retar«  Sedquia  talisipoorisis  diu  latere  non  potuit, 
paucisemensisdiebas,  restructo  meatu,  fons  emar- 
cuit,et  quo  astu  factum!8itinaotuit.Queres  tandem 
adaores  summipontificisdelataest,  cujus  indigna- 
tiocontra  ipsumabbatem  in  tantumefferbuit,quod 
pontificalibus  et  mitra  eum  priyayit. 

4.  IVitaS.  Liutgardis  2\,  17,  18,  22.]  Anno  Do- 
mini  1200  aut  circiter,  Lutgardis,  devotissima  mo- 
nialis  monasterii  sancte  Katerine,  siti  in  suburbio 
opidi  Sancti  Trudonis,  cum  ibidem  in  manus 
Gristiani  abbatis,  ut  moris  est,  professionem  so- 
lemnem  faoeret,  in  fine,  cum  secundum  regulam 


peratorem  eligitur,  et  Rome  honorifice  susceptus 
consecratur,  et  imperat  annis  34.  Incid.  Eodem 
anno  cepit  guwerra  inter  Hugonem  Leodiensem 
episcopum  et  Henricum  ducem  Brabancie,ocoasione 
oomitatus  de  Musal. 

5.  AjmoDominil2l2(658)  ac  anno  prelationis 
ejusdem  20,  in  die  ascensionis  Domini,  que  fuit  in 
die  inyentionissancte  crucis,  Henricus  dux  Braban« 
cie,  dolens  oomitatum  deMusal  devolutumessead 
episcopatum  Leodiensem,  vastatis  plurimis  Yillis 
per  episcopatum,  ingravi  multitudiue  armatorum 
Leodiensem  civitatem  invaditet  expugnat,etinfini- 
tum  thesaurum  in  auro,  argento  ac  aliis  preciosis 
substantiis  omnino  aufertCIericietsacerdotesspo- 


abbati  sicutisuepriorisseet  sororibus  ceteris  pacis  b  liantur,  omniaque  ecclesiastica  supellectiliaetjoca* 


osculum  offerre  deberet,  in  tantum  expayit  sancti 
▼iri  attactum,  ut  vix  a  sororibus  ad  id  sit  tracta. 
In  quo,prout  dixitpostea,nuIIum  sentit  corporalem 
contactum.  De  eadem,  Hec  Deo  digna  Lutbgardis 
dum  anelare  cepit,  ut  ministerio  consecrationisper 
manusepiscopiChristouni  yiroperfectius  jungere- 
tur,  data  est  occasio,  quod  plures  ibidem  moniales 
Leodiensis  episcopus  statueret  consecrare  Deo.  Ad- 
ducta  est  ergo  Luthgardis  ad  cetum.virginum  con- 
secranda.Quarum  capitibus  dum  presul]per  singu- 
las  in  signum  conme  aureole  sertum  *'*  ex  zonis 
oomplexum  innecteret,  manifeste  visum  est  tribus 
devotis  personis  ibidem  astantibus,  hanc  Luthgar- 
dem  |m  ceteris  presulem  honorare,  ^et  pretiosam 
ooronam  auream  illius  capiti  imponere.  De  eadem.  | 
Post  aliquot  autem  discursus  temporum  defuncta 
priorissa»  Luthgardis  omnium  consensu  eligitur,  et 
ex  iuoclocum  et  propositum  mutare  proposuit.  Que 
com  amagistroJohannedeUro,  in  omni  sanctitate 
precipao,  et  a  Christiaoa  HirabiU  admoneretur  *>^, 
at  ad  Aquiriam  (657)  monasterium  Gysterciensis 
ordinis»  looo  et  prelatione  reliotis  transiret,  et  hesi* 
taaset,  Christus  ei  apparens  ammonuit,  ut  finaliter 
ad  prefatum  Aquirie  locum  tenderet  Parens  igitur 
biis  monitis,  ad  monasterium  illud  in  Brabancia 
situm,  postquam  in  monasterio  sancte  Katerine 
anois  ferme  12  monialis  exstitit,  feliciter  petita 
lioeQcia  transivit.  Quod  ubi  monialesSancte  Kate- 
rine  viderunt,  inconsolabiliter  doluerunt.  Quarum 
dolori  compatiens,  consolationem  a  beata  Maria  , 
matre  Christi  accepit,  ut  illud  olaustrum,  a  quo 
reoederetyspirituialiterettemporaliterejus  precibus 
promovendumesset.  Faota  estheo  Luthgardis  trans- 
latio  anno  Domini  1206  aut  ciroiter.  Incid.  [Ving. 
BiLL.  xxxy  l.J  AnnoDomini  1211  Fredericus  rex 


lia  auferuntur,  aitare  sancti  Lamberti  humano  san- 
guine  contaminatur,  in  eoclesia  sancti  Petri  tres 
viri  occiduntur,  mulieres  et  virgines  Deo  saoratffi 
opprimuntur  et  stuprantur,  et  pluribus  in  diversis 
Iocisinterfectis,muIti  submerguntur,  aliique  capti- 
vanturquampIurimLQuibuspatratis,  duxcum  suis 
adpropriarediit.Postcuijus  recessumHugo  episco- 
pus  Leodiensis  statim  celebrato  consiiio  apud  opidum 
Hojum  ducem  excommunicat,  et  lata  sententia  ex- 
communicatum  denunciat,  et  congregato  magno 
exercitu  trium  miliumequitumacmaximamultitu- 
dine  pedestrium,  cum  auxilioet  potencia  comitum 
Ferrandi  Flandrie,  Philippi  Namurcensis,Ludouici 
Lossensis,  cum  aliis  multis  comitibus  et  nobilibus 
Francie  ad  destruendam  Brabanciamfestinat.  Dux 
vero  hecaudiens,magnoterroreanxiatur.  Frefatum 
oomitem  Flandrie  adiit,  ac  per  ipsum  interpositis 
condiUonibus  pacemcum  episcopofecit,promittens 
Leodiensibus  onmia  dampna  illis  per  suos  illata 
restituere  insuper  et  in  ecclesia  sancti  Lamberti 
flexis  genibus  de  suisexcessibusveniampostuIare> 
Sicque  prefati  principes  cum  suisad  propria  redie* 
runt.  Eodem  anno  idem  dux  facto  oum  Philippo 
Francorum  rege  federe,  filiam  (659)  ipsius  regis  ao- 
oepit  in  uxorem,  ei  idcirco  elatus,  animo  tumido 
quicquid  episcopo  promiserat  facere  recusavit. 
Jncid.  [ViNG.  Bbll.]  Hiis  temporibus  floruit  Maria 
deOgnies,  quecognovit  in  spiritu,quod  debacante 
hostiumirrumptione  perepiscopatum  Leodiensem, 
universe  suecongregationis  sacre  puelle  in  puritate 
»ue  virginitatis  forent  preservande. 

6.  Anno  Domini  1213  (660)  ac  anno  prelationis 
ejusdem  2i,  comes  Flandrie  Ferrandus  mandavit 
episcopoLeodiensi  et  comitiLossensi,  utcongrega- 
tis  exercitibus  terras  ducisinvaderentexparteuna, 


VABLi;  LECTIGNES. 
*<*  certam  1\,  ***  Aoc  vel  simile  verbum  in  codice  desideratur. 


NOTifi. 


(657)  Avirs  haud  procul  a  Leodio. 

(658)  De  his  et  sequentibus  uberrime  disseruit 
aactor  Triumphi  sancti  Lamberti  in  Steppes  apud 
Ch^peaville  I^  605  [Patrolog.  t.  CXL1X|C0L287  seq. 

Patrol.  CLZXm. 


(659)  Mariam  fliiam  spuriam  Philippl  regis. 

(660)  Narrationemharumrerum  accuratissimam 
dedit  Heinerus  Sancti  Jacobi,  quem  fortasse  inter 
nostri  auctores  fuisse  conjicere  possis. 

•  U 


331 


ttODULPI  ABBATIS  S.  TRUDOMS* 


332 


Ip8ee&sdeiniiiTader0texaltera.EtcuiD  circahajus- 
modi  intenderet>  rez  Francie  Phiiippus,  gener  (661) 
ducis^  terram  ipsius  comitis  hostiliter  invadit,  et 
opidaquedamin  FiandriaYi  ad  deditionem  compn- 
hX,  etquedam  eepii  aliaque  svbTertit,  et  de  Flan- 
drensibus  circa  duo  miiia  hominum  in  belio  pet^ 
mit.  Quo  audito  comes  expeditionem,quam  contra 
ducem  disposuerat,  pretermi8it>  et  insecutus  regem» 
qui  jam  ad  propria  redierat,  civitatem  Turnacnm 
cepit.  Interea  dux  congregato  euncto  suoexercitu» 
iterato  terram  episcopi  intravit  et  opidum  Tongris 
devastavit,  Waremiam  (662)»  Waleviam  (663)  et 
alias  yiilas  episcopii  combussit,  et  civitatem  Leo- 
diensem  repetiit.  Gui  cum  appropiasset  et  eam  fir- 
missimis  muris  vailatam  invenisset,  ammiratus  de 
tam  festivamunitioneperfecta,;retro  cessit,  iterque 
ad  Brabaneiam  direut.  Gongregatis  ergo  interim 
exercitibussuis,  Hugoepiscopuset  Ludowicus  Los- 
iensis  comes  ipsnmduoemfestinato  sunt  insecuti, 
quem  in  custodia  de  Steps  (664),  que  juxta  villam 
Montenaken  sita  est,  cum  toto  suo  exercituinvene- 
runt.Ordinatis  igituraciebus  ex  partibusaUerutris» 
durissimum  commissnm  est  prelium,  cessitque  vi- 
otoriaLeodiensiepiscopo,  et  cecideruntinterfecti  de 
exercitu  Brabancie  amplios  quam  dno  milia  viro- 
rumJpsequoqueduxfugeconsulerecompulsnsestt 
etvenitcumpaacisinopidumLoTanium.Episcopos 
tero  procedensinde  intravit  terram  ducis,  etopida 
Lewis  (665)  Landen^  Hanuei  (666)  et  alias  piures 
Tilias  Brabantie  devastavit.  Ineid.  Post  paucos  au- 
temdiesFerranduscomesFIandrensis,  suaexpedi- 
ttone  quamcontraregemFraneie  disposueratpost- 
posita»  cum  copioso  exercitu  Brabantiam  intrare  ac- 
celerat.  Quodutdux  audivit^nimioterrore  conster- 
natu9»  data  maxima  pecunie  summa  pacem  cnm 
oomite  fecit>ac  mediante  interventu  ipsius  comitis, 
concordia  pacis  facta  est  inter  episcopum  etducem. 
Sieque  ipse  dux  id  quod  precedenti  anno  promiserat, 
sed  adimplere  renuebat,compul8  us  expleyi  t,et  apud 
Leodium  veniens,  ecclesiamsancti  Lamberti  humi- 
liter  intravit,  et  nudatis  pedibus  flexisque  genibus 
beato  martiri  veniamdesuisdemeritispostulavit  in 
prflBsenciaHagonis  episcopi,  tocius  cleri  etpopidi. 
Quibus  solempniterperactis,  absolationem  ab  epi« 
•copo  accepit  et  ad  propria  rediit  (667). 

7.  [ViiiG.  BsLL.  zxx,  i.J  Anno  eodem  Fredericus, 
quicontraOttonemimperatoremfnerateonsecratusi 
Alimaniam  intravit,  cui  prindpes  regni  promijori 
parteadheserunt«Olto  veroeximperator  cum  magno 
exercitu  AquisgraniTenit,  ut  exhinc  in  adjotorium 


A  aTancuiisuiregi8AQglie(668)contraregem  Francia 
veniret.  Ad  quem  Henricus  dux  Brabancie  acces- 
sit^  factoque  federe  cum  ipso»  filiamsuamOttoni  in 
uxorem  dare  promisit  (669)»  subhao  spe,  ut  se  per 
iUittspotenciamadhucvittdicapecontra  LeodiMisem 
^iseopatum  vaieret.  Quo  federe  faek>  (67e)>  Otto 
imperator  oom  toto  suo  exerdta  NiTelie  venit.  Ad 
quem  cum  duces  Brabancie  et  Limborgie,  oomitet 
Flandrie.et  Bolonie  (671)  aliique  prindpes  devenis- 
sentin  multitudinecopiosa,oonspirationem  contra 
episcopatum  Leodiensem  unanimiier  secrete  fece- 
runt,  ut  quam  cito  victoriam  quam  sperabant  contra 
Phihppumregem  Francie  obtinerent^continuopre- 
fatum  episcopatuminvaderent,potitaque  victoria» 
intersecivitatem,opida,  castra,  munitionesetvillas 

B  Leodienses,  proutordinaverant,  condividerent.Sed 
auxiiiante  Deo  ac  meritis  sancti  Lamberti  Ikventi- 
bus»  iUis  spe  sua  frustratis,  preter  votum  accidit 
quod  consequenter  patebit  Incid,  Anno  sequenti 
Otto  eximperator  et  Ferrandus  comes  Flandrie  ao 
eorum  compiicesy  doces  scilioet  Brabancie  et  Lim- 
burgie,  comes  BoIonie»ac  alii  pluresoomites,  prin- 
cipes  et  barones»  contraPhilippum  regem  Francie 
processerunt.  Quibus  idemrex  joxtapontem  Bovi* 
num  (672)  cum  suis  occurrit  (an.  4244»  JuL  tl), 
oommissoque  preiio,  cum  ex  utraque  parte  multi 
nobiles  occubuisent,  Tictoria  tandem  cessit  regi 
Francorum.  Ibicomitesnandrie»  Bolonie,  Salesbe* 
rie,  sciUcet  frater  regis  Anglie  (673),  cum  mnltis 
aliis  capiuntur,  acpluresocciduntur,  Ottoque  impe- 

Q  ratoretducesBrabantieetLimburgiepostmaximos 
Iat>ores  et  pericula  cum  aliis  multis  Dobilibus  per 
fugamliberantur./ficitf.  EodemaniM>reges  F^an<^ 
et  Anglie  paeiftcantur.  Incid.  Eodem  aono  post 
fugamOttoniseximperatoris  inbella  pontis  Bovinii 
omnes  principesAIemaniet  quiadhucOttoai  impo- 
ratori  adheserant,  illum  pro  desperato  reputantes» 
Frederico.a  Romana  ecclesia  eonsecrato  sunt  eon* 
juncti.  Frederieus  vero  cum  qninque  milibns  mili* 
tum  Aquisgrani  tendity  Renum  transiit»  et  porro 
ducem  Brabancie  et  terramejus  tanquamfautoreBi 
Ottonis  adhttcinvadere  disponit.  Quod  audiensdux 
territus  est,  et  mediante  Hugone  Leodii  ^iseopo 
pacemetilliusgratiam  obtinait.  /ncitf.AnnoDoBii* 
ni  i2i5  acannoprelationis  eiaBdemSS,  Innooentius 
papa  tercius  LAteranense  eonsilium  oeiibrat,  ubi 
inter  oeteros  ecdesiarum  prelatoe  Gristianns  h«yus 
ioci  abbas  Tocatns  interftut.  Incid.  Anno  Domini 
4216  ac  anno  prelationie  ejnsdem  24,  ordo  firUnMi 
Predicdtoram^confirmatur  per  Honoriam  taroium 


NOTA 


Socer.  ^ 

Waremme  Sancto  Trudoni  vicmum. 


,        Waleffe  prope  Huy. 

(664)  Steppes;  reportata  esthmc  victoriai3  Oct. 
1213.  Cf.  Reinerum  Sancti Jacobi  apud  Chapeaville 
!l,  227. 

i665)  Leeuw  haud  procul  a  Sancto  Trudone. 
666}  Haifnut  prope  Tirlemont. 
667)  Qaod  factum  est  28  Febr.  12449 


(668)  Joannis« 

(669)  MariamquammenseMaioliUinmatrimo* 
ikium  duxit  Otto. 

(670)  12  Jul.  1214,  ut  probat  auctor  Triumphi 
sancti  Lamberti  in  Steppes. 

(67i)  Rainaldus. 

(672)  Inter  Lille  et  Toumai  juxta  Grssing. 

(673)  Ouillelmusi  fillus  spurius  Ric&ardi  f  regii» 


33S 


6ESTA  ABB.  TBIIDON,  -  CCNTINUATIO  III.  -  PARS  11. 


834 


papam,  qui  Innocentio  ordioem  ipsum  promovere 
proponenti  hoc  anno  successit  ;  unde  veraus : 

M,C  hiSf  X  sexto  cepii  qui  predical  ardo. 

Incid.  Anno  Dominii2i9  ac  anno  prelatioaiiejus-. 
dem  27,  Honorius  papa  confirmavit  regulam  fra- 
Iram  Valtittcolarium.  Itom  idemeonfirma?itregu« 
lam  fratrum  hahitaiitium  in  monte  Carmeli,  qui 
postea  proptarpaganoruminsultuBoompulfisunta 
loooiUoperyariatmundipartes  difpergi./itcMf.An- 
BoDominiiSSi  acanno  prelationiseju8dem29.Kal. 
SeptembriSfOombustum  est  feredimidiumopidum 


A  Sancti  Trudonis  et  ecdesia  sancti  sepulcri.  In  hoc 
inoendio  tantum  nnus  yir  concrematur. 

8.  Iste  abbas  postquam  prefoit  annis  30»  tandem 
in  lectum  egritudinis  decidit»  et  sumptis  ecclesie 
saQrameAtla  devote  in  Domino  obdormivit,  scpul- 
tusque  est  inchoro  psallentium  ante  gradus.Gujus 
epytafium  hiis  vetstbns  intitulathr : 
Hic  sorlUus  erat  nomen  de  nomine  Christi, 
Ergo  christianum  se  viia  *'^  prebuii  isU  ; 
Bt  quia  mentepia  cotuil  pater  is  tt,  Maria^ 
PorrigCt  virgo,  mannumsaloaque  tuum  Chri' 

[stiamum.^ 


DE  OESTIS  JOHANNIS  ABBATIS  PIUMI  HUJUS  NOMINIS. 
I.  Anno  Domini  i2S2,  imperii  Frederici  secnndi  B     4.  Anno  Domini  iS27  capituium  Leodii  per  so- 


aDiio82(674),  defuncto  Ghristiano  abbate,  i5  KaL 
Ootobris,  magister  Johannes  de  Sanotis,  decanus 
eeelesie  sancte  Marie  ia  Aquisgrani,  in  abbatem 
hojus  loci  postuIatur.Super  quo  Leodiensis  et  Me- 
tensis  episcopi  (675)  nimium  gavisiypatrocinaturos 
sese  iili  in  cunctis  afifectuose  sposponderunt.  Qui 
humiliter  obaudiens,  per  legatum  Romane  curie5 
Nonas  novembris  in  abbatem  creatur. 

2.  £odem  anno  episoopus  Portuensis  et  Sancte 
Rufiae  oardinahs»  apostoliee  sedis  legatus,  li  Kal. 
Deeembris,auctoritatesuelegationis  eidemmandar 
vit  et  commisit  visitationem  in  monasterii  Slabulaus 
et  Malmundarii  tam  in  capite  quam  in  membris 
ezsequendam. 


lempnem  commutationemproouriabeati  Lamberti 
dictaMaidieres,  qoe  sitaest  in  episcopatu  Metensiy 
acquisivit  sibi  jus,  quod  Metensis  ecelesiain  Leo- 
diensiepiscopatu  optinuit,  medietatem  scilicet  opidi 
Sancti  Trudonis  cum  omni  dominio  et  justitia  ac 
oeterisviUis  ultra  Mosam  silis,  et  hominibus  tam 
Bobilibus,  clericis  quam  laicis,  etquidquid  jurisin 
abbatiis  in  Leodiensi  episcopatu  sitis  obtinnerit  (677). 
Quam  conmatationem  Treverensis  (678)  et  Golo* 
Aiensis  (679)  archiepiscopi,  Oregorius(680)papaet 
Menricus  comes  HoUandie,  rex  Alemanie,et  Metea- 
sis  et  Leodiensis  episcopicum  suiscapitulis  oonfir- 
maveruiiUiidd.Eodemanno  Hugo  Leodiensis  epi- 
scopus  confirmavit  opidoSanctiTrudonis,quod  ju« 


3.  Prefatus  legatus  sequeBti  anno  mandatum  iUi  g  ditio  i4  scabinorua^  qoorum  sunt  7  episcopi  et  7 


dirigit  in  hac  forma  :  C.  (676)  miseratume  divina 
Paristensis  et  sancte  Rn/ine  episcopus,  apostoUcese- 
dis  legatus,  diUcto  m  ckristo  Johamni  abhati  sancti 
TrudaniMsakUem  in  ChristoJesu.Licetsaluhriterin 
sancHs  eanombus  sit  statutumf  ut  singulispersonis 
singulaofficiacommittantMr^frequenter  tamenperso' 
narutn  eonsideratis  et  tocorum  qualitatibus  ae  ctr> 
consttfneiis^  piures  ecciesie  conceduntur  unipersone 
de  grcUia  speciali.  Hinc  est,quodcum  abbatiam  Tui- 
ciensem  sancii  Eeriberti  tibi  commiserimus^ne  monor 
sieriumsanciiTrudonisexnoeiracommisionejactth 
ram  im  temporaiibui  vel  in  spirituaUhus  paUatur,tibi 
iegaiianis  qua  fungimur  auetoritate  indulgemus^  ut 
abbas  Tuiciensis  ezislens,  ahbas  Sancti  Trudonis 
remaneaStUtuirorumquemonasteriumeteorumper'  ^ 
tonas  aucioriiaiepresentis  indiUgentietanquampro- 
prius  abbasregaSf  etplenamcurameorum  habeas  in 
temporaiibus  et  spiriiualibus  ministrandis.  Datum 
Sybergis,  i6  Kat.  Marcii.  Incid.  Anno  Domini 
1226,  beatus  Franciscus  incepit  ordinem  firatrum 
Minonim. 


abbates,  omnia  in  opido  agerentur  (68i}.Hoc  anno 
utcredilur,rtatutus  ab  antiquo  i  k  scabinorum  Sancti 
Trudonis  numerus  ad  nomerumsenariumestre- 
dactus.  (}uapropter  ut  amodoprefatus  nnmerusin 
sua  perfectione  perseveraret»  per  domnum  episco- 
pum  Leodiensem  et  abbatemhujusloci  etscabinos 
cum  opidimis  sic  concordatum  est>  ut  quilibet  ex 
istis  sex  scabinis  protunc  unum  opidanum  quem 
vellet  eligeret  in  offlciuinscabinatus,ac  donmipre- 
lati  deduobusreliquis  quilibeteommunumconsti- 
tueret ;  tah  conditione  subnixa,quod  deinceps  cnm 
eontingeret  **'  scabinatum  vacare,  superstitessca- 
bini  eligere  pos8e&tin£ra40dies  unum  idoneum  in 
scabinum.  Qui  sob  preCato  dierum  numero  eligere 
pretermiserintytuncepisoopus  seuabbas,  cujus  ille 
scabinus  fuerat,  unum  idoneum  quem  vellet  loco 
iliius  constitueret ;  quod  usque  in  hodieraum  con- 
servatur. 

5.  Anno  eodem  (1228)«  6  Noaas  Maroii,  Walte- 
rus  prepositus  hqjus  monasteriiin  abbatem  mona- 
sterii  sancti  Pauli  Uiterioris  Trajecti  assumituri 


••*  vite  V   •"  oontingerit  1*. 


VARLE  LSCmONES. 


i674)  Imperii  2.  Sicilias  24. 
675)  Joannes. 
676)  Conradus. 
677)  Hasc  ex  partedesumptasunt  ex  ipsaMeten- 
ns  episcopi  tabula,()uncumaliisepiscopi  Leodien- 
as»  Golraiensis,  capituli  Metensi  et  Heinrici  regis 
ostat  ap.  ChapeaviUe  II,  246.  Scripto  sunt  meas^ 


NOiriB. 

Maio  et  Junio  i227. 
(678)  Theoderi^us  11. 
(670)  Heinricus  1, 
(680)  Nonus. 
mi)  Prascepto  dato  26  Jan.   i227.   Chapea* 


835 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


336 


qQod  pene  desolatam»! uis  laboribos  emendaTit.In  A  Brabancie  moritur,cui  filius  ejus  Heinrious  succe- 
cviuB  anniyersario  habemus  ad  pjtanciam  unum     dit  (682). 
modium  8iligini8./ncui{.fiodemannoHeinricu8dux 

D£  GESHS  UBERTI  ABBATI& 


i.  Anno  Domini  1228,  imperii  Frederici  anno  17« 
ac  Hugoni8Leodien8isepi8copi28.defuncto  Johanne 
abbate  7.  anno  8ue  prelationi8,  40.  Kal.  Octob.» 
LibertU8  ei  8uccedit,  et  i2.Kal.Februarii  (1229)  in 
ecdesia  nostraadomno  Hugone  eplscopoLeodiensi 
bonorifice  consecratur.  Eodem  anno  visi  sunt  in 
opido  nostro  puUi  quidam  semipedes,  quadru- 
pedes  et  alii  tripedes.  Anno  Domini  i230  Hugo 
Leodiensis  episcopus  6.  Idus  Aprilis  obiit  (683);  qui  3 
ecdesie  nostre  80  libratalborum  dedit.Gui  Johan- 
nes  et  Appiahujus  nominis  8ecundu8,major  prepo" 
aitus  succedit. 

2.  Tempore  hi:gu8  abbatis  Glemens  Tillicus,  de 
quo  supra  Darratur,Tillicationem  Tel  offlcium  scul- 
teti,  quod  prius  ***  sub  pignore  obtinebat,  quatuor 
filiis  firatris  sui  Serisii,  deconsensu  domniabbatis, 
coram  ministerialibus  et  scabinis  contulit,  pro  eo 
quod  ipse  Clemens  ecclesie  nostre  quandam  deci- 
mam,  que  ad  officium  sculteti  pertinebat,  dedit, 
Hec  fuit;  minuta  decima  de  tota  yilla  Sancti  Tro- 
donis. 

3.  Iste  donmus  Libertus  instituit  festum  sancti 


Liberti  sub  festo  duplici,et  30  solidos  LoTanienses 
hereditarie  acquisirityquosabbas,  quipro  tempore 
fuerit,  siogulis  annis  pytancie  fratrum  persolyit 

4.  Anno  Domini  i23i  omneedificiummonasterii 
sancte  Katerine,  situm  in  suburbio  opidi  Sancti 
Trudonis,  quod  Ad  sanctam  Katerinam  vocatur. 
translatum  est  ad  locum  magis  congruum  et  con- 
fluentium  aquarum  irriguum,  quem  locumnobilis 
domina  de  Parweis  cum  omni  jurisdictione  sua 
temporali  dicto  monasterio  contulit.  Sub  eadem 
transiatione  corpus  sanctum  Christiane  Mirabilis, 
quod  7  annis  ante  **^  in  loco  prioris  monasterii 
humatum  fuit,  ezhumatur,  etadlocumnove  habi- 
tationis  transfertur.  Anno  eodem,  in  die  beate  Marie 
Magdalene(</uZ.  22),  Heinricusduz  Brabancie  opi- 
dum  nostrum  Sancti  Trudonis  obsedit, 

5.  Anno  Domini  1232,  pridie  Nonas  Maii,  Liber- 
tus  abbas  in  presencia  domni  Johannis  Leodiensis 
episcopi  Apud  Hoyum  resignarit,  etcessitdeabacia 
cum  prefuisset  laudabUiter  et  devote  annis  4,men* 
sibns  6,  diebus  15. 


DE  GESTIS  JOHANNiS  q^IJUS  NOMINIS  SEGUNDL 


i.  Anno  Domini  i272,  imperii....*'*  anno,  epi- 
-seopatus  Johannis  secundi  anno  3,  liberto  ab  ab- 
bacia  cedente,  Johannes  abbas  Sancti  Laurentii  in 
Leodio  8.Kal.Junii  h^Jus  loci  abbas  efficitur»regi- 
mine  abbacie  sancti  Laurenciisibipermanente.Qui 
Infratres  annos  (an.i236)  ad  usurarios  apud  Tre- 
eas  accepit  mutuum  ad  summam  2005  librarum 
Turonensium.  Anno  vero  4,  solutione  illius  roului 
neclecta,  facta  est  computatio  per  ipsumabbatem 
cum  Lumbardis,  et  sorte  ac  usuris  cum  expensis 
compensatis^  abbacia  nostra  est  ipsis  usurariis  in 
6200  libris  Turonensium  obligata,  solvendis  infra  4 
annos;  de  qua  summaidem  abbaspersolvit  iisdem 
Lumbardis  usurariis  medio  tempore  2007  libras 
Turonensium  nigrorum.  Et  sic  post  hiyus  al>bati8 
obitummonasteriumnostrum  permansitipsis  Lum- 
bardis  obligatum  in  d5401ibris  Turonensium  preter 
Qsuras.  Ineid.  Anno  Domini  1233  Leodiensisecde- 


C  siacumscripsissetdatumannorumDomini  apascali 
temporeincipiens^nuncconformans  se  Romane  et 
Coloniensi  ecdesiis,  incepit  annos  Domini  a  die 
natalis  Domini.  Indd.  Anno  Domini  1238  (Mail) 
Johannes  episcopusLeodiensis  secundus  hujusno- 
minis  moritur  (684),  cui  Wilhelmus  Valentinusele' 
ctus  et  a  Gregorio  papa  confirmatus  succedit. 

2.  Anno  Domini  1239,  Kal.  Februarii,  Johannes 
abbas  hujus  lod  abbatiamhujus  ecclesieBac  Sancti 
Laurentii  in  Leodio  resignarit,  et  in  claustro  Tallis 
sancti  Lamberti  juxta  LeodiumCjsterciensemhabi- 
tum  induit,  ubi  infra  annum  in  pace  quievit.  Qui 
prefuit  huic  monasterio  7  annis  et6  mensibus. 

3.  Anno  eodem  prior  et  conventus  receperuni 
mutuo  a  prefatis  Lumbardis  per  Egidium  de  Lavor 

D  civem  Leodiensem  800  libras  Parisiensum,  que 
fadunt  i^OOlibrasTuronensium. 


VARLB  LECTIONBS 
***  pro  i*.   ^^  excidii  in  i\  '**  taeuna  trhan  fere  lUterarum  in  i\ 

NOTiE. 

(682)  Errat  \  obiit  6  Sept.  i235.  Cf.  Butkens  Trth     libro  Leodiensi,  ChapieaTille  11,  S8i. 
fMu det  ducM  de  Brabanth  198.  (684)  ti Non. Mai.»  teste  ifigidio 

(683)  luld.  ApriLlegitur  eommemoratio  ejus  in 


33T 


GBBrrA  ABB.  TRUDON.  -*  CONTINUATIO  IIL  «-  PARS  n. 


338 


DE  OESTIS  THOME  ABBATIS. 


1.  Aniio  Domini  iS59,  qni  foit  primus  annos 
WiUelmi  Leodiensif  episcopi»  postquam  Johannes 
BecandQt  de  hac  abhacia  cessit,  Thomas,qai  ante 
ingressum  religionisplebanusecdesiaBbeateMarie 
fuit»  ortus  de  mediocribus  opidanis,  uiilis  pro  po- 
pulo,  postea  prepositus  hujus  loci,  vir  circumspe- 
etus  etsedulus,  abbascreatusesi  ***.Qui  per  negii- 
genciam  suipredecessoris  inyenerat  abbaciam  ex 
contractu  mutui  ad  usuram  cum  tumbardis  apnd 
Trecas  facto,  ut  supra  narratur,  in  35401ibrisTu- 
ronensinm  eisdem  Lumbardis  obligatam,  item  ex 
mutuo  perprioremet  oon?entum  cumprefatis  Lum- 
bardis,  ut  jam  preferiur,  ex  necessitate  contracto 
in  i200  librasTuroniensium  similiter  oneratam  in- 
▼enit,  quarum  summa  ascendit  usque  4740  libras 
Turonensium  nigrorum.  Anno  prelatioDis  sue  se- 
cundo(i240)  Thomas  abbassolyit  ipsis  Lumbardis 
prefatis  de  debitis  ante  creationem  sui  factis  720 
librasParisiensium ;  posteafactaestcomputatiocum 
Laml>ardis,  etipsepersolviti766  libras  Parisien- 
fiam.Summa  igitur  totalis,  quam  abbatesThomas 
et  suos  predecessor  JohaDues  diversis  temporibus 
•olveruot,  4647  libre  Parisiensium.lRemansit  igitur 
hec  ecdesia  adhuc  dictis  usurariis  Lumbardis 
obligata  ratione  supradicti  mutui  in  2747  libras 
Parisiensium. 

2.  Isie  abbas  per  suam  diligentiam  acquisiyit  duas 
partes  scultetici  offlcii ;  in  quo  statuit  fidelem  vi- 
rum  qui  singulis  anois  8  mensibus  ▼illicarit,  aliis 
▼ero  4  mensibus  Walterus  de  Domo  lapidea  pro 
tercia  parte  Tillicationis  ad  se  ex  dote  sue  uxoris 
pertineDte  riUicavit. 

3.  Anno  Domini  i240  per  diUigenciam  soUicitu- 
dinu  hujus  abbatis  hospitale,  quod  situm  fuit  in 
cimeterio  nostro,de  consensu  Jacobi  episcopi  Pre- 
nestini,  apot tolice  sedis  legati,  traDslatum  est  ad 
locum  ubi  stat  in  platea  de  Stapel,  coDditione  tali, 
quod  domus  hospitalis  dicta  in  atrio  nostro  sita  et 
quicqoid  habere  dinoscitur  in  platea  de  Plankem 
in  censu  et  redditibusnostro  monasterio  perpetue 
eedet,et  in  recompensationem  hujus  assignaTimus 
prefato  hospitali  sex  bonuaria  terre  de  cultura 
nostra  in  Schurovem  et  molendinum  nostrum  in 
Stadem  jure  perpetuo,  nosque  hospitalis,  sicut 
bactenus  fuimus,  veri  patroDi  erimus.  Girca  idem 
tempus  prefatus  abbas  Romanam  curiam  adiit,  et 


A  usum  pontificahum  omamentorum,  qui  ex  causa 
abbatis  Gristiano  apaparetractus  fuit,  de  novo  ab 
iDUocentioquarto  papa,uteo  solempniter  uteretur^ 
impetravit.Qui  eciam  plura  pririlegia  pro  utiiitate 
ecciesie  nostre  ab  eodem  papa  obtinuit.  Incid. 
Eodem  anno  ^Ocl.)Willelmus  Lc^ensis  episcopns 
in  Transalpinis  pajriibus  moritur  et  in  Florencia 
inhumatur,  et  vacaTit  sedes  2  annis  (685).  Imcid^ 
Anno  Oominl  i24i  Robertus  primus,  Lingonensis 
episcopus,  per  translationem  Leodiensis  episcopus 
efficitur.  Ineid.  Tempore  h^jus  episcopi  incepit 
Btatus  Beginarum.  Ineid.  Anno  Domini  i245,mor- 
tuolantgravo  Thuringie,  qui  apapa  Innocentio 
quarto  super  destitntum  ab  imperio  Predericum  in 
regem  Alemaoie  creatusfuit   [Vucc  Bbll.  xxxi], 

£  -vacavit  imperium  anno  i.  Anno  sequenti,  6.  Kal, 
Novembris  (686),  Robertusprimus  Leodiensis  epi- 
ficopusmoritur.  EodemannoHenricusduxBrahanf- 
cie  moritur,  cui  ^us  filius  Henricus  tertius  succe» 
dit.  Incid.  Anno  Domim  i247  Willelmus  joomes 
Hollandie,  nepos  ex  sorore  Henrici  secundi  ducii 
Brabanoie,  superstite  adhuc  Frederico  secondo  ab 
imperio  destituto.Romanamecdesiam  persequen- 
te,  elaborante  papa  Innocentio,  eligitur  in  regem 
Alemanie.Anno  eodemHenricus  (687),  consobrinus 
WiUelmi  electi  in  regem  Alemanie,  frater  Ottonis 

,  oomitis  Gelrie,  Leodiensi  ecdesie  prefidtur  (688)« 
Girca  idem  tempuslnnocentius  papaquartus  insti* 
tuit  festum  sacramenti  sancte  eucharistie  cdebrar 
ri  per  onmes  ecdesias  fidehum. 

Q  4.  Anno  Domini  t248,  anno  i.  Willelmi  regis 
Alemanie,  B.  priorissa  totusque  eonventus  monap 
sterii  sancteKaterine  in  Milen  (689)  compromisemnt 
per  juramentum  sub  pena  excommunicationis  in 
manus  Thome  abbatis,  quod  amodo  non  debeant 
numerum  sanctimonialium  et  firatrum  et  soromm 
augmendare  ultra  40  personas.Super  quo  eonpro- 
misso  elaborante  Thomaabbate  obtinnemnt  con^ 
firmationem  a  papa  Innooencio  quarto.  Isteabbas 
fuit  vir  activus  et  soUers.Quicumnonhaberetcon- 
sanguineos  valentes  resistere  monasterioinjurian* 
iibus,  contraxit  familiaritatem  cum  Johanne  de 
FoUonia,  potenti  opidano,  emptisque  quinque  bo« 
nuariis  terre  arabiUs  et  eidem  in  feodum  coliatiSy 

H  fecit  iUum  vasaUum  suum.  QuifideUtereidem  pro 
muro  contra  adversarios  fuit.  Eodem  anno  abbas 
Thomas  obut  4.  Kal.  Novemb.  Gujus  corpus  se» 


"•exddit  !•• 


VARLfi   LECTIONES. 
NOTA 


685)  iCgidio  teste,  obiii  mense  Octobri  1239, 
neque  vacabat  sedes  duos  annos,sed  iam  14  Jun. 
1240  scribi  jnssit  Robertus  tabulam  de  Ute  inter 
•bbatem  Trudonensem  et  Gemblacensem,  Ghapea- 
viUeU,  266. 


(686)  ObUi  xvi  KaL  Not.,  utdedit  «z  Necrologio 
FouUon  I,  340. 

(687)  Tertius. 

(688)  VI  Kal.  Oct  1247,  teste  iBgidio. 

(689)  MeUn  haud  procul  a  Tungris. 


«M 


-^aODULFI  ABBATIS  &.  TRlID(miS 


m 


pultQm  est  ante  altare  sancte  Elizabeth^habens  tale 
epitaphjum : 

Geisit  digna  Ugi  Thomasabbas,  quia  legi 
Astrixitmultos  ipsius  dogmate  fUltos. 
Divinumverbum  beneprompserat,  etquodacerbum 


Patrator  gessit,  hoc  amfessore  recessit. 
Ecciesie  decori  quod  reddita  mitra  labori 

Ejus  inest,  memori  Jure  nequitque  morit 
Ut  viva  fama  sculptum  facit  huic  epigrama 

Horum  lectores,  este  sui  menwra* 


DE  GESHS  WILLELMI ABBATIS  HUJUS  NOMINIS  PRIMI. 


l.Aono  DominilS48,  WiMmi  regis  Romano- 
rumanno  l.etHenrici  Leodiensis  clecti  anno  2. 
WiUelmufl,  inyestitus  Sancte  Marie  Aquisgrani,  in 
abbatem  Sancti  Trudonis  postuiatur,  quia  erat  yir 
deyotus  etlitteratus  valde  ;quem  rex  Alemaniepre- 
dpue  diligebatetprosuo  secretario  tenebat.  Pro 
cujusconfirmationead  Romanam  curiammissum 
fcut  et  optentum.  Alii  dicunt  quod  unadie  habitum 


Farisiensium^  que  dicuntur  tnno  valuisse  6000 
librarum  Turonensium  nigrorum.  Et  sic  plenarie 
omnia  persoluta  sunt  anno  Domini  subsequen  te  i  265 . 
3.Anno  Domini  1250  Wilielmus  Romanorum  rex 
et  comes  Hollandie  exspeciali  favore,quem  ad  ab* 
batem  Willelmum  gerebat  advocatiam,  quam  in 
bonis  ecclesie  nostre  et  in  hominibus  adjacentibus 
viliis  nostris  in  Alburgh  existentibusrationecomi- 


monasticum  induit,  diesequentiprofessionemfecit  g  tatus  HoIIandie  plenojure  pos8edit,eidemabbati  et 


«t  tercia  die  abbas  efflciturmensis  Februarii  die5. 
Incid.  Eodem  anno  Willelmus  Hoilandie  comes,in 
regem  Alemanie  electus^  Aquisgranippidum  et  sedem 
regni  per  6  mensesobsedityCtpervioIentiamaqufi^ 
rum.mediantibusjelevatis  altis  aggeribus  intramenia 
•profluencium,  Aquenses  ad  deditionem  non  conpu- 
^t,  sed  inedta  tandem  fatigatos  aperire  portas  arta» 
vit  Sicque  per  legatum  onrie  Homane  in  regMn 
Akmanie  consecrator. 

2.  Anno  eodem  cum  idem  abbaseeolesiam  istam 
prefaUs  mercatoribue  Lnmbardisjn  2748  libras 
Parisiensium  obligatam  inveniret,  sepedicti  Lum- 
bardiy  quia  p&t  trienninm  ante  sui  creationem  oes- 
satum  f uit  a  particulanbus  solntionibus  oontracti 
aiutui»que  diversis  temporibus  fieri  deberent,grar 
vissimas  et  int<^erabiles  usuras  petebant.  Propter 
ifuod  idem  abbasylioet  invitus,neces8itatecompul- 
sus  cum  eisdem  plus  quam  6  annis  placitavit  in 
ouria  Romana,  et  tandemfecitcum  ipsis  computa- . 
4ionem  anno  Domini  1255  de  2480  libris  Parisien-  ' 
sium  infira  iO  annos  particnlariter  persolvendis. 
Quam  snnunam  idem  abbas  totam  sub  tali  statuto 
termino  persolvit.  Sed  quia  qnandoqne  statuto  ter^ 
mino  particnlam  non  solvit»  ideo  sub  diversis  tem- 
porilms  pro  usuris  74  libras  Parisiensium  solvit 
Item  idem  abbas  pro  tractatibus,quos  oum  mercar 
toribus  istis  indiversispartibusLugduno,Lauduno 
€ameraoo  ei  alibi  habuit,pro  testibus  et  advocatis 
•exposuit  5  maroas  LeodtensesJtem  summa  omnium 
prediotarum,  que  abbas  Willelmussolvitetexpen- 
dit  pro  debitis  suorum  predecessorum  infra  22  ^ 
annos,  2183  marce  Leodienses.  Item  summa  om- 


suissuccessoribus  in  perpetuumjurefeodalilibere 
possidendam  oontulit,  propterquod  t>ona  ecclesie 
nostre  ibidem  valebant  annuatim  25  marcas  amjdius 
quam  solebant.  Idem  abbas  acquisivit,  redemit  et 
exoccupavit  diversabonaecclesie  injuste  apluribus 
nsurpata,  tamin  episcopatu  Trajectensiquam  Leo- 
diensi.  Item  idem  abbas  aut  forte  aliquis  suorum 
predece8sorum,tituIoemptionis  acquisivit  monaste- 
rio  terdam  partem  emolumentorumyquam  quidam 
opidanus  vir possedit hereditarie  ad  molendinum  in 
curia  nostri  monasteriisituatum.  Itemmolendinum 
nostrum  in  Gorsembruel  ab  hereditario  jure,quod 
Oistianusadvooatos-noster  cum  uxore  sua  in  iHo 
habuit,  redemit.  Item  officium  villicationisin  viUa 
nostra  Borlo  recuperavit.  Item  de  prebendis  mini- 
sterialium  et  officiatorum  hujus  ecclesie,  quarum 
numerusfuit  29,redemit  suo  tempore  usque  ad  nu- 
merum  16prebendarum,scilicet  braxenieseu  cam- 
barie,  quod  idem  est,  lotarie  (691),  ortoIanie(692), 
cellerarie,  camerarie,  coquinarie,man8caicie,cum 
ceteris.  Item  redemit  terciam  partem  scultetici 
offlciiinopidonostraerga  Walterum  de  Domo  lapi- 
dea,  cujus  pridem  predecessor  suus  Thomas  duas 
partes  redemit,  et  sic  offlcium  ipsum  libere  admo* 
nasteriumrediit  Item  bonanostraapud  BorIo,que 
ante  sua  temporaascendebant  ad  numerumOObo- 
nariorum  et  13  virgarum  terre  arabilis,  ampliavit 
in  t8  bonuariis  cum  5  virgis  magnis  et  i^parvis  ; 
summaergo  totius  terre  arabilis  apud  Borlo  suo  tem- 
pore  ascendebatadl00bonuariacuml2  virgisma- 
gnis  et  8  parvis.  itemcum  indecima  nostra  apud 
Borlo  plures  hai>erent  portiones  partieulares,  ipse 


niumqne  exposuitadmandatnmpape  Alexandri  j  exillisdatalpecunia^quatuor  partes  emit:'primo 


(690)provigesima,procardinalibus  et  pro  legatis, 
infraannumOl  eX  71,  2860  marcas  Leodienses; 
item  pro  dampnis  diversarum  guerrarum  et  tem- 
pestatum  200  marcarumt  Leodiensium.  Summa 
igitur  peounie,quam  ecclesiaista  diversis  partibus 
solvit  pro  contractu  ad  usuras  cum  Lumbardis, 
nltra  et  p^ter  lorfem  aseeikiil  ad  4000  libnirum 


erga  abbatem  de  Heylesem  (693)  octavam  partem,  el 
erga  abbatissamde.Boneef  (694)  aham  oetavam 
partem,  et  erga  fratres  Theutonicos  duodecimam 
partem,  et  similiterduodecimampartemergaHer- 
mannum  de  Brustino.Que  quatuor  p&rtes  valent  50 
modios  siliginis.de  quibusasignavit  ad  pytanciam 
rafieotorii  pro  sextis  feriis  26  modios  siliginis. 


(690)Quartt. 


NOTiE 


(69l)  lA>ta,  (^ijlis  <Qr,^8t  pifoiiimquoddaB^genus 
estne  igilurmunuspiscium  pttostandorum  7 


(692)  Cura  horti. 

(693)  Heylissem  prope  Tirlemont. 

(694)  Bonesse  prope  Jodoigne. 


S4i 


GBSTA  ABB.  TRUDON.  -^  GOWTINUATIO  HI.  —  PARS  II. 


m 


4.  Temporeliujus  abbatis  Willelmi  fuitiiumeras  A  ptisJit  postea  aliaTiritatio  facta  est  per  commissa» 


monaohorum  uno  converso  aanumerato  35  preter 
abbatem.  Posteayeroidem  domusWiUelmusabbas 
et  oonTeiitusjuramento  seseobligareruntyproutia 
transcriptohoc  quod  sequitur  contiaetur :  Vniversii 
preseniet  literas  visuris  WiUehnus  Dei  gratia  abbaSt 
G.priortottagueeimventus  monasteriisancti  Tru- 
donissaluiem  et  orationestn  Domino.Notumfaeimus 
smiversis,guodnospensatiset  diligenterconsideratis 
universis  bonisjMroventibus  sivefacuUatibus  nostris 
ac  etiampensionibusetdiversis  bonorumnostrorum 
distraetionibus^*'^  ^necnon  etmultitudine^hitonm, 
guibus  adpresens  et  etiam  amultis  temporibus  eccle- 
sianostragramter  estopressa;  eonsiderata  etiamd^ 
versitateacmuttitudine€xpensarum,quascirca  nop- 


rios  illius,  3.  die  post  Lucie  (Dec,  15),  sicut  in  aati^ 
quo  martirilogio  in  finecompilatainveniuntur.  Item 
Anno  Domini  1252  Rejnererus  de  Rolinghem  mi- 
les  dedit  dedmam  suamde  Berliaghem(69d)  per*- 
petuo  ad  elemosinam  pauperibus  ante  portam  dis^ 
tribuendam,  que  solvitS  modiossiliginis  et  5  mo^- 
dios  ordei.  Do  quibus  constituit  conTentui  nostro 
iiubtrahendos  modios  siliginis  et  ordei. 

5  Anno  Domini  4254  idem  abbas,  yidens  offici- 
nas,  scilicetpistrinum,  braxenam  etalias  necessa- 
riasdomus,  in  curia  monasterii  nostriversus  palu- 
dem  sitas  in  arto  positas,et  strepitumac  tumultum 
commorantium  oppidanorum  vicinorum  fastidiens 
qui  per  14  mansiones  —  quashereditarie  posside» 


trasetofftciatorum  nostrorumpersonas.necyioneir-  ^  bant4protensas|a  locoposterioris  porte  curie  mona- 


ca  kospites  etpauperes.ac  circa  diversa  alia,queex 
mopinatoet  sineproposito  ftequenter\emerguntt  se- 
cundum  ewigentiamprofessionis  nostreet  diversitatem 
temporum  nos  oportet  inevitabUitersustinereide  cow^ 
muni  consensu  duximus  statuendum^etquodjam  diu 
internosstatutumfueritrenovandum,videticetquod 
nuUumdecetero  in  monachum  recipiemus,necaUcui 
prebendam  dabimus  monachalem,donec  ad  triginta 
monachorum  nostrorumnumerussitredactus,et  ec- 
clesia  nostra  sit  a  debitorum  onere  liberata.  Si  vero 
superhoc  nobismoveretaliquisquestionem^rojure 
nostro  stabimuset  nos,in  quantumsecundum  Deum 
etjusticiampoterimuSidefendemus.Nosvero  Willetr 
mus  abbaSy  etnoseonventusdeipsiusabbatis  nostrt 
voluntate  et  lieentia  speciati,  propter  ecclesie  nostre 


sterii,  que  statTersus  orientem,usque  ad  molendi- 
numnostrum,utsimilitera  molendino  usque  ad 
portam  claustralem  dilatatas  —  plura  incommoda 
et  inquietudines  nobis  et  famHiaribus  nostris  infe- 
rebant,collecta  summapecunieprefatasmansiones 
ab  heredibus  cum  fundo  integraliter  emit  et  con- 
tinuo  eversis  omnibus  hiis  mansionibus,  curiam 
ampliavit  etmuro  conclusit 

6.  Eodem  annoLeodieases  leTayeruat  commuai- 
tatem,  et  facta  est  gravis  discordia  inter  Henricum 
episcopum  electum  exunaparte  elLeodiensem  po- 
pulum  ac  villas  patrie  exaltera.  Electus  conyocatis 
scabiais  Leodieasibus  apud  Vothem  (697)  et  pro- 
tribuaali  sedeaS|plure8|Leodieasium  proscribit^pro- 


utUitatem  et  necessitatem,  imo  ad  vitandam  ipsius  ^  ^^^  ?^^^  Leodieases,  aequaquam  pacis  amatores, 


omnimodamdestructionem,promisimus  et  tactisevan 
getiisjuravimus  hocfirmiteret  inviolabiliter  conser* 
vare.In  cujus  reitestimoniumpresentes  litteras  sigit- 
lisnostrisfecimusroborari.DatumannoDominii2W 
Iste  prior  Guatramaus  fuit  coasecratus,  qui  quaa- 
doque  abbatemWillelmusde  aeclectibus,  quamvis 
aon  magais,  corripieas,  discipliaam  yirgarum  ia 
capitulo  ei  dari  fecit.  Iste  prior  habuit  sororem 
monachialem  in  Herkenrode»  que  scripsit  oi  breyia- 
rium,quodadbuc  apud  nos  est./ncuf.  Anno  Domini 
1251  magnadiscordiaorta  est  apud  Leodium^primo 
inter  clerum  etlaycos^  deinde  inter  majores  et  po^ 
pulares,  et  demuminter  populares  ex  unaparte* 
contra  clerum»  canonicos  et  majores  dvitatis  ex 


audire  noluerunt,  nisi  scabinorum  sententia  de  pro- 
scriptis  revocaretur.Sedtandemad  arbitrium  qua- 
tuor  proborum  virorum  dissoluta  confederatione« 
quam  pridem  Leodienses  cum  yillis  patrie  et  Tm- 
donensibus  fcceruat,  condusum  est,  quod  scabini 
Leodienses»cum  fuerit  necessarium»  juditio  tribu- 
naliconsedere  poterunt  apud  Vothem»contratrans- 
gressores  processuri.  Incid.  Post  modicum  vero 
temporis  dissoluta  est  concordia.Nam  electus  ad- 
versus  patriam  et  patria  contra  electum  horribili- 
ter  vicibus  mulliplicibus  ininyicem  incendiis,  vio- 
lentiis  etcedibus  debacantur.  Sub  hae  controyer- 
sia  castrum  Waremie  ab  Hoyensibus  concrematur. 
7.  Anno  Domini  1254  quidam  alienigena  loouplex 


altera,  intantum  ut  derusa  civitate  Leodieosi  ab-  D  yeaitiaopidum  aostrum  ad  oommorandum.  Qui 


cederet.  aed  anno  sequeati  coacordia  |pacis  iater 
reaieate,populus  clero  redeuati  audis  pedibus  et  ce- 
rdsacceasis  obviam  veait  (d95)./tom.Aaao  Domiai 
l253Hugotitu]oSaacte  Sabiae  presbiter  cardiaalis 
apostolice  sedis  legatus,  per  commissarios  fecit 
ofifidumyisitaUoaisapud  aos,  Qui  etiam  statutade 
plnribns  obseryaaciis  aobis  iaflictisreliquitiascri- 

VARLE  LECnONES, 
»«  distraotoribus  V. 

NOTiE. 

(605)  HsBc  facta  suat  apnis  1252  et  1253,  utprohat        (095)  Berliagen  yicinum  Looz 
Hoccemius  apud  Chapeaville  II,280»quem  hoc  loco        (697)  Votemprope  IieodiAm* 
aateocnloehabuil  auctor.  ^ 


acquislta  maasioaeselempaishospitalitatis,  sitaad 
dexteram  ecclesiebeate  Marie^  medio pkttee  illius 
accepit  ia  uxorem  coasaaguiaeam  Gotscslci  de 
Repe,  militU  et  scabial  opidi  nostri  Sancti  Trudo* 
nis.PostaliquotyeroannosquidammercatordeHojo 
oriundus^ibidem  soUtushospitari,  de  nundinis  pe- 
cymi^m  afferens,ab  ipsohospitiidoininQad  cameram 


34d 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONI& 


341 


^i  deputatam,  atpau8aFet>primQs  intrare  jnbetur.  A 
llle  jussisobtemperanscum  paululum  procederet, 
▼alTaTolubiiisequilibrisinplaniciemalicioseparata 
calcantem  in  se  deorsum  inclinata,  in  prisionem 
precipitavit.  Ancilla  interim,  que  pridem  a  prefato 
mercatore  impregnataerat,  casu  in  stabulumequo- 
Tumintrante,  dumaspiceret  amicisui  equum  spu* 
tnantem  et  brumosum  (698)  ad  presepe  positum,et 
ipsumcircumquaquequeritans  non  inyenisset,eju- 
landototam  viciniam  concitans,suum  impregnato- 
rem  suffocatum  lacrimose  propalavit.  Ad]cujus  ejular 
tumconcurrentepopulo,  dominus  hospitii,  flagicii 
hujus  conscius,  dam  fuge  consulit  nunquam  redi- 
turus.  Quapropter  scultetuset  scabini  consiliohabito 
ad  bospitium  prefatum  accedunt»  et  facto  scrutinio 
lalis  flagitii  vestigia  nuliatenus  reperiunt.  Qui  se-  3 
jcrete  ancillam  illam  adortantes,  libere  eam  abire 
promiserunt,  si  suspecta  loca  de  tali  flagitio  ipsis 
designaret.  Tunc  illa  :  Serutetur  ait,  quid  latere 
possit  8ub  valva  penoris  (599)  in  introitu  talis  cami- 
natesita.  Adquam  illicoproceditur,  etintrospicien- 
lesin  profundum  Jacentem  mercatorem  semiviYum 
respiciunt.  Ad  quem  quibusdam  ad  extrahendum 
descendentibus  introrsum  quedam  cavea  patuit, 
cumulata  ossibus  et  humanis  corporibus.ldcirco 
completis  quindeoarum(700)per  bannilem  campa- 
nam  citationibus,  hospitii  dominus  ille  noncompa- 
rens  proscribitur,et  quiasecundumjustitiamhujus 
opidi  bonatemporalia  perpetranciumlatrocinia  in« 
fiscantur,  questio  ortaest  inter  rectores  hujus  loci, 
sciHcet  scabinos  et  consules,  si  *'*  uxor  latronis  ^ 
illius,  nescia  flagicii  sui  mariti,  bonorum  suorum 
fierideberetexsors.  Superquod  facta  monitioneper 
8Cultetum,Gode8caicuspredictus8entencialiterpro- 
nunciavitper  sequelam  aliorum  scabinorum,innoxie 
uxorisuabona  debererestitui.  Obquam  scabinorum 
sententiam  maxima  tumultuatio  inter  opidanos 
surrexit  in  tantum  ut  Jordanusde  Pule  comes  mer- 
catorum  et  sui  consiliarii,  contra  dominos  suos, 
episcopum  et  abbatem,grassati,j  uridictiones  eorum 
violenter  contempnentes  infregerunt.  Jncid.  Aono 
eodem  Willelmus  rex  Romanorum  Frisonessubju- 
gavit.  Qui  sequentiannoinconversionesanctiPauli 
(704)  eosdem  impetens  cum  multitudine  suorum 
super  glacies,  prevalentibus  Frisonibus,  anno  re- 
gni  sui  9.  occiditur. 

8.  Anno  Domini  4255,  imperii  WiUelmi  regis  9.  ^ 
pridem  occisi  *'*,pridie  Kalendas  Mai,Jordanus  de 
Pule  comes  mercatornm  cum  suis  complicibus  et 
communitate  eff^egit  seram  de  aquaductu  nostro 
super  pratum  Willonis,  alias  dicti  Wilbanid,  ubi 


emissa  aqua,  capi  fecit  pisces  nostros  ab  omnibus 
piscari  volentibus,  nonformidans,  quod  precedenti 
anno  7  fuissent  pupliceetnominaiim  certe  persone 
monte  subpena  excommunicationis  per  Henricum 
electum  Leodiensem,  utsatisfacerentmonasteriode 
excessu  hujusmodi.  Idem  Jordanus  sequenti  anno 
mense  Julio  per  violeutiam  communitatis  fecit  con- 
fiingi  navem  nostram  in  aqua  prati  Willonis  et  in 
frusta  comminui.  /ncuf.  Eodemanno  Heinricus  ter- 
cius  Brabancie  dux  cum  magno  exercitn  ad  inva- 
dendum  Leodiensem  patriam  tendens^prope  Slratem 
villam,  infra  opidi  noslri  lit>ertat6m  sitam  tentoria 
ffgit  et  ad  ^^  instantiam  Henrici  Leodiensis  electi 
opidum  nostrum  obsedit ;  sed  Trudonensibus  sub 
certis  pactionibus  (702)  electo  se  dedentibus,ab  ob- 
sidione  recedit./nci(f  .Eodem  anno  Henricus  electus, 
nonimmemorpristinerebellionisopidanorum»ipsos 
armis  impetit,  sed  opidanisrem  adducemdeferen- 
tibus,  mediante  duce  electo  reconsiliantur  (cf.  Hoc- 
SBM.  1,  5). 

9.  Anno  Domini  1256  Jordanus  de  Puel  et  con- 
sortes  sui  cum  consensu  opidanorum,  secundum 
relata  veteranorum,Heinricum  prefatum  ducem  Bra- 
bancie  ad  opidum  nostrum  accersientes^circa  me- 
dium  forum  sedili  grandi  sedere  fecerunt,  et  clayes 
portarum  ipsius  opidi  ei  tradiderunt.  Qui  acceptas 
clavesmanu''^8tringens  filio  suoei  comitantidixis* 
se  fertur :  Ecce,  nunc  sum  dominus  oppidi  hujus  I 
Gui  filius  :  Sic  pater  carissime ;  si  tamen  per  episco* 
pum  ei  abhatem,  veros  ejus  dominos,  processissei 
donatio.  De  eodem,  Anno  eodem  cum  opidani  San- 
cti  Trudonis  percussuram  monete,  quam  quedam 
opidana  in  feodum  ab  episcopo  ab  olim  habuit,  in 
gravamen  sui  domini  Heinrici  episcopi  electi  pro- 
curassent  transferriad  ducem  Brabancie  Heinricum 
et  quedam  etiam  servicia  balistariorum  eidem  duci 
prestare  seo  bligasent,  idem  electas  a  summo  pontifi- 
ce  Alexandro  quarto  obtinuit  mandatum,quo  com- 
pellerentur  a  male  temptatis  desistere.  Hujus  vero 
mandatiexecuto  injuncta  est  abbati  Wiilelmo.  Qui 
dum  secundum  ordinem  juris  moniti  esent  et  non 
resipiscerent,  tandem  excommunicantur.  Propter 
quod  Jordanusde  Puelcum  suiscompIicibus,[iim- 
berto  de  Porta,WaIteroRufi,Johanne  filio  Tharisii, 
et  aIiisdecanisguIdarum,communitate  concitatain 
armis,  assumtis  secum  villico  de  L.ewiset  Dormale 
(703),  cum  vexillis  explosis  egressi,de  molendinis 
nostris  apud  Gorsembruel  et  Merwile  ferra  mola- 
rium  lapidum  abstulerunt.  Qui  inde  redeunte8,cum 
multitudine  pedestrium  et  viginti  equestribus  vio- 
lenter  monasterium  intraverunt,  et  effractis  ostiis 


VARLE  LECnONES. 
»M  deest  i\   ^  occiso  !•.   •••figitur  ad  i\   «*  manum  1*. 

NOTiE. 


(698)  L  q.  bromosuB,  ftditaif  immudus. 
\m]  GellaB. 

(700)  Spatium  quindecim  dierum. 

(701)  Imo28Jan.l225,annor6gm8.Gf.  Boehmer. 


Heg.  imp.,  ed.  2,  p.  36. 

(702)  Gf.  Hocsemius  I,  5. 

(703)  Dormael. 


345 


OESTA  ABB,  TRUDONv  CONTINUAHO  ni.  -  PARS  H. 


S46 


(Bnm  parietibos  ante  altare  beati  Trudonis,  illie  A 
irraeQtes,  pervenerunt  usque  ad  gradum  chori  8U< 
perioris,  ex  quo  nimirum  territi  domnus  abbas  et 
domnicommonachiadlatebrashinc  inde  fugeruat. 
Fuerontque  ilii  saorilegi  in  tantam  rabiem  yersi» 
quod  quidam  exeis  cum  impetu  in  feretrum  sancti 
Trudonis  cum  hastis  suis  impegerunt»  ex  quibus 
plures  de  magnatibus  et  melioribus  opidanis  et 
plnres  ex  mansionariis  fuisse  dicuntur.  Qui  usque 
ad  capellam  sancti  Lamberti  accedentes^securibus 
etfastibusadjanuampercutientes,nitebanturirruin- 
pere  etdomnumabbatem  molestare.Posthecidem 
iordanus  et  ma  gna  pars  comitatus  ***  cum  officiato- 
rum  decanis  ad  portam  claustri  congressi,  super 
januas  obseratas  "'  ictibus  impulerunt,  sed  non 
effiregerunt.  Post  aliquot  Tero  dies  idem  sacrilegi  3 
requisiti,  cur  tam  nefanda  monasterio  sancti  Tru- 
donis  inferrepresumpissent,responderunt  ex  jussu 
ducis  Brabancie  hec  facta  fuisse,  cui  paulo  antea 
dayes  portarum  ipsius  opiditanquam  dominosuo 
tradiderunt.  Fuit  autem  maxima  causa  presumpte 
illorum  Tiolencie,  quod  domnus  abbas  exequens 
mandatum  apostolicum,excommunicaUonis  ineos 
senteotiam  prosequebatur.Propter  quod  ipsedomi- 
nus  abbas  yeritus  adhuc  insuitum  eorum,ad  curiam 
nostram  Donc  proxima  die  sancti  Johannis  baptiste 
sequente  confugit ;  ubi  eciam  plures  seniorum,vel 
at  ferebatur  totus  conyentus,8ubsecutusfuit,U8que 
dum  opidanorum  sevicia  quievit.  Itemferiasexta, 
sdlicet  die  sexto  post  diem  beati  Johannis,  iidem 
qui  prius  expiosisvexiiliscum  equestribus  etmul-  ^ 
titudine  armatorum  cum  impetu  ad  clericos  ciama- 
verunt,  quos  desuper  forum  insequentes,  usque  in 
ecclesiam  beate  Marie  fugaverunt.  Quos  munitioni 
tnrrisse  committentes  insecuti,duabus  firmis  januis 
de  turri  effiractis,  ceperunt  ibidem  domnum  Gle- 
mentem  plebanum  Sancte  Marie  cum  aliis  ex  sacer- 
dotibus  aut  cIerici8,pro  eo  quod  apostolicis  manda« 
tis  parereyoluerunt.Quoscum  inferiusdeduxissent, 
tandem  habito  inter  se  consilio,liberos  abire  dimi- 
serunt.  Unusverode  saoerdotibus  Adam  nomine  ad 
turrim  non  confugit,sedretro  majus  altareecclesie 
beate  Marie  in  confessionis  camera  se  tutavit.  In 
quem  com  vellentirruere,  surrexit,  etpixidem  sacro- 
saocti  corporis  Christi  in  manibus  accepit,  sicque, 
ticet  ecclesia  plena  armatis  fuisset  viris,  cessave- 
runt  io  eum  irruere.  Eodem  vero  die  iidem  Jorda-  ^ 
nus  et  sui  cum  toto  opidanorum  tumultu  ad  forum 
accedentes,  captivos  deduxeruntscabinosopidi,sci- 
licet  Walterum  filium  Ermegardis,  Walterum  de 
Domolapidea,Robertum  Probum,Jordanum  Scofeel 
Arkiot  et  Nycholaum  militem  ac  alios  plures  opi* 
daoo8,Defandi8  eorum  insultibus  consentire  nolen- 
tes.  Quos  tanquam  viles  transgressores  in  anulis 
£Brreismansipaverunt,apponentes  eisdem  custodes 
doeis  Brai>aocie  sub  expeosis  gravibus. 


iO.  Eodem  anno  Henricus  electus  Leodiensis, 
simulatacum  Trudonensibus  pace,  opidum  ipsum 
intraxit,  comitante  sibi  post  tergum  armatorum 
multitudine  [cf.  Hocs.  5].  Quapropter  congregatis 
scabinis  pro  tribunali,  Jordanus  de  Puel,  alias  dictus 
de  Lacu,  cumsuiscomplicibus  tanquamreicrimine 
lese  majestatis  sententialiter  proscdbuntur  a  patria, 
honore  et  possessionibussuis./^em.  Post  hec  jussu 
electi  introitus  portede  Staplen,qua  tenditur  usque 
Brabanciam.aggere  firmo  obstruitur.Propterquod 
dux  ipse  indignatus  contra  electi  armatorum 
multitudinem,  copiam  militum  congregat,sed  pace 
interveniente  electus  et  dux  pacati  sunt  lali  pacto, 
quod  abjudicatio  facta  firma  maneat;  ex  gratia 
tamen,  si  ipse  Jordanus  et  consiliarii  ejus  reverti 
ad  opidum  elegerint,ipsos  in  pace  residere  in  eo 
licebittanquamproscriptos.Insuperconditionatum 
est,  quod  turrim  seu  castrum,  dudum  per  ipsum 
electum  intra  muros  opidi  nostri  restauratum  et 
fossatis  circumdatum,  versus  Trajectum  respiciens 
—  quod  perprefatosJordanem  et  suos  prepeditum 
exstilit—-  ipse  electus,ad  precavendum,ne  opidani 
amodo  rebellare  pres  umpserint,firmare  libere  pote- 
rit.  De  quo  castro»  secundum  relationem  antiquo- 
rum,  pons,  per  transversum  fossatorum  desuper 
oonstructus,introitum  liberum  familiaribus  episcopi 
dedit. 

11.  Anno  Domini  1257  dissentio  orta  est  per 
priorem  Guntrammum  et  totum  conventum  contra 
domnum  Willelmum  abbatem,  eo  quod  petebant 
augmentari  sibi  prebendam  monachalem  in  victu 
etvestitu.  Super  quibus  tandem  compromissumest 
ex  utraque  parte  in  domnum  6.  archidiaconem 
Leodiensem,  tanquam  in  arbitrum.  Qui  diligenter 
consideratis  querelarumcausis,8uumarbitrium  sic 
pronunciavit ;  primo  quod  ad  5  denarios  Lovanien- 
ses  ,qui  singulis  diebus  pro  coquina  cuilibet  f ratrum 
dantur,  per  singulas  sextasferiasivasa  siliginisde 
redditibus  monasterii  pro  fercula  piscium  emendo 
assignarentur.  Ileoi  quia  feriatis  diebus  sexta  una» 
id  est  sexta  pars  uolus  sextarii,  cuilibet  fratrum 
amministrabatur  pro  vino  unius  diei,  prefatus  arbi- 
ter  unam  quartam  mensure  opidi  hujus,  id  est 
quartam  partem  unius  sextarii,  singulis  diebus  per 
singulos  dandam  pronunciavit.  Item  de  vestiario 
cum  vix  marcha  cum  dimidia  cuilibet  daretur,tres 
marchas  Leodienses,  que  faciunt  decem  solidos 
grossorum  veterum,  amodo  liberandos  pronuncia« 
vit.  Incid.  Eodem  annoocciso  apud  Frisones  WiUel- 
mo  rege  Alemanorum,  dissentientibus  eiectoribus, 
Rychardus  comes  Comubie  mediante  pecunia  ele- 
ctionem  sibi  paraverat,  etperConradum  Colonien^ 
sem  archiepiscopum  in  regem  Alemanie  Aquisgrani 
consecratur  contra  regem  GasteUe  [cf.  Hocsem:  5]. 
Item  Anno  Domioi  1258  WiUelmus  abbas  Beginas» 
que  sub  diversis  parrociis  oostri  opidi,partim  scili« 


YABLiE  LECTIONBS. 


>M  Mmitalis  l^  «M^Mrralas  I* 


347 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRIB>0NIS 


348 


eetapudGhoTelinghan,Rokeadale»Saiicium  sepul-  A 
crum,  et  partim  apud  Sanctum  Genghulfum  Deo 
serriebant,  in  unum  locum  collegit,  et  in  suburbio 
de  SchuroYen  in  allodio  et  districtu  monasterii 
nostri  ecclesiam  in  honorem  sancte  Agnetis  constru- 
zit,  ad  quam  contulit  reliquias  de  corporibus  san- 
ctorum  132,  ubi  edificatis  per  girum  mansionibus, 
murumfirmumin  munitionem  circumponiprocurar 
▼it.  Obcujus  perpetuam  memoriam  magistra  Begi- 
narum  in  die  depositionis  beati  Trudonis  offert  ad 
altare  uaum  aureum  denarium  Yalentem  3  grossos 
veteres.  Tenentur  etiam  eedem  begine  blada  sua 
molere  ad  molendinum  nostrum  in  Mervile,  prout 
in  hteris  inde  confectis  plenius  continetur.  Item. 
Eodem  anno  discordia  internostrummonasterium 
et  coDventum  fratrum  Minorum  in  opido  nostro  B 
oommorantium  per  arbitralem  compositionem  sic  so- 
pitaest,quodidem  conventus  pro  loco,  in  quo  ma- 
nenteteorumecdesia  sitaestsolTet>*^nobis  perpe- 
tuo  in  die  depositionis  sancti  Trudonis  un  um  aureum 
denarium,valentem  i2denarios  Lovanienses.etquo 
habeantliberam  sepulturam,  salYoJureparochialis 
ecdesie.  Incid.  AnnoDominii260Willelmusabbas 
attulit  de  Colonia  plures  leliquias,  tum  de  sanctis 
undecim  milibus  virginibusquam  sanctorum  The» 
beorum  et  Gereonis. 

i2.  Anno  Domini  1263  vendita  sunt  bona  mo- 
nasterii  hujus  snper  Mosellam  sita  sub  dyoc^si 
Treverensi,  que  condam  Adelbero  secundus,  Me- 
tensis  episccopusethujusloci  abbas,nobi8  contulit 
Que  tituloemplionisreligiosiviriabbasetcouventus  q 
de  Hemmenrode  acquisierunt  pro  iiSOmarcis  bo- 
norum  et  legalium  sterlingorum,  12  sterlingorum 
solidis  pro  qualibet  marcha  computatis.Gui  summe 
addite  fuerunt  60  carate  vini  de  Mosella  infra  tres 
annos  succedentes  monasterio  deliberande.  Que 
pecunie  summa  conversa  estinutilitatemmonaste- 
rii,  tam  pro  solvendis  gravibus  debitis  ad  usuras 
contractis  per  suos  predecessores,  quam  pro  redi- 
mendis  et  emendis  bonis  hereditariis  monasterio 
ipsi  bene  situatis.  Item.  Tempore  hujus  abbatis 
comes  Amoldus  de  Los  (704)  nuUum  jus  habuit  in 
villa  nostra  Borlo,  nec  redditus  aliquos  secundum 
relationem  veridicorum  ***  veteranorum,  nisi  so- 
lummodoadmolam  Sandicis  ibidem»  que  solvebat 
eidem  veterem  mitam  (705)  cumdimidia;  similiter  jy 
in  ceterisvillismonasterii  hujus  Engelmanshoven, 
Ham,Halen,  Linkout(70d)  cum  ceteris  nichil  juris 
habuit  preter  advocatiam,  que  suis  predecessoribus 
coUatafuit  prodefendendisjuribus  monasterii.Sed 
comes  iste  proprie  salutis  immemor,  violenter  ju- 


risdicUonemiiostram  sibi  usurpavit.  Eandem  vio- 
lenciam  nobisintulit  duxBrabancie  invillis  nostris 
sub  dominiosuo  situatis.  Dequagraviviolendaiste 
devotus  abbas  Willelmus  viscerabiliter  flens   et 
ingemiscensycum  a  suis  secretariisamicis  denimia 
impatienda  redargueretur,  hoc  solum  solatii  sibi 
remansisse  dixit^  quod  contra  voluntatem  suam 
talem  violendam  passus  fuit.  Item.  Eodem  anno,6 
Idus  Julii(707),  diedominicainter  nonametvespe- 
ras,  cecidit  mediaetmajorturrismonasteriinostri, 
cumesset  aura  penitus  tranquilla.Hujusruinefore 
causam  dixerunt,  quiaarcus  voite  quisubtus  erat, 
sub  quo  capellasancti  Nycholaiexstitit,  ubicotidie 
per  unum  ex  conventu  fratrum  nostrorum  missa 
ceIebratur,primodi8solutus  fuit.Etquamvis  tuncin 
ipso  instanti  multi  honesti  viri  ante  altare  sancti 
Leonardi  ad  tractandum  de  arduis  causis  simul 
convenissent,  omnes  iliesi  evaserunt  ;  sed  due  mi- 
noresnole  peroptime  consonande  cum  campana 
sexte  lapse  sunt  confracte,  due  vero  majores,  scili- 
cet  Aurelia  et  Katerina»  licet  ruerunt,  iutegre  per- 
manserunt.  Quintinavero  in  casusuper  duastrabes 
cecidit  absque  lesione,quam  cumcampananone  et 
bannilicampana  depo8uerunt,et  duas  alias  que  non 
ceciderant  officiati  nostri,  ut  ds  uteremur»  tudus 
suspenderunt.Post  hujus  turris  ruinam  quindecim 
grad  us»  qui  solebant  infra  campanas  ante  matutinas 
legi»  ceperunt  in  choro  dici.  Item.  Anno  Domini 
i269  molendinum  nostrum  apud  Meetseren  transla- 
tum  est  ad  monasterium  sororum  nostrarum  in  Mi- 
len  ratione  commutationis  proaliishereditatibus. 
i3.  Temporehujus  domni  Willelmi,cumabanti- 
quo  tempore  ad  prebendas  sancte  Marie»que  devotis 
pauperibus  begioabus  et  paucis  quibusdam  viris 
conferuntur»  per  singulas  singulis  septimanis  unus 
denarius  Leodiensis  ad  duosalbospanesdistribue- 
rentur,  ipse  idem  abbas  pro  illo  uno  denario  Leo- 
diensi,constituitet  deditduos  Lovanienses.Numerus 
harum  prebendarum  est  20»  et  habet   quelibet 
harum  prebendarum  duos  panes  albos  de  eadem 
tritid  materia  et  pondere,  quales  sunt  panes  pre- 
bende  dominorum»  que  singulis  sabbatis  diebus 
prefatis  pauperibus  ministrantur.Insuper  ad  prefa- 
tas  prebendas  datur  singulis  septimanis  dimidia  pars 
quarte  partis  unius  vasisde  pura  et  purgata  farina, 
que  equaliter  dividiturinterhabentesprefataspre- 
bendas ;  preterea  alia  medietas  quarte  partis  farine 
omni  sabbato  distribuitur  pauperibus  ante  portam 
monasterii.  Item  ultrahas20  prebendas  idem  Wil- 
lelmus  abbas  suo  tempore  constituit  consimilem 
prebendam  in  honore  sanctorum  Trudonis  et  Eu- 


VARLiE  LECnONES. 


••*  solvent  i*.  *M  judieorum  i\ 


NTJE. 


(704)  Ootavus  filius  Johannis  oomitis  Lossends. 
Partem  advocati<e  Amoldus  vendiderat  WiUelmo 
abbati  anno  i882,  ut  probant  tabui»  apndMadte* 
liump.  217» 


:.l 


705)  Moneta  asrea  Flandrensis. 
'706)  .Linchout  prope  Diest. 


jM)  ita,  non  cum  codice  vni  Id.  Jul.  leffen* 
dum  esti  nam  d^sJ)(WPi^ig%iMi<)^j»»Jrt-»3 


840 


OESTA  ABB.  HiUDOli  -  GQNTIOTJATIO  111.  —  PARS  U. 


9BA 


clieru«  tt^Dtim,  ReiiiJgii  et  Liberti,  que  etiain  ap- 

pellaturprebeQdasaocti  Trudoois.  De  eodem,  Anno 

eodem  «ut  circiter,  Jacobus  cognomine  Juvenis» 

prepositas hujus.loci,  Tir  discretus  et  fide  dignus» 

cum  fuisset  diversis  vicibus  a  pluribus  bonestis  et 

divitibos  personis  ezecutor  testamentorum  con^ti- 

tutas»  in  remediumanimarumeorumdem  acquisivit 

eertoe  reditus  bereditarios,  de  testatorum  bonis 

emploa,  qui  sufiQcerentperpetuistemporibusadlS 

minorea  prebendas,  ez  quibut  quilibetpauper  pre- 

bendarius  babet  unum  panem,  vulganter  dictum 

haasghenoetbroet,  de  quibus  fiunt  ex  uno  vase  14 

panes  8ui>albi  ooloris.  Ad  istas  prebendas  pecunia 

oon  daturneque  farina.  Item  creditur,  quod  idem 

Jacobusdetestatorum  t>onis  constitnitseu  augmen- 

tavit  preJ>endas,  que  in  cena  Domini  pauperibus 

intra  ambitum  eiaustri  distribuuntur,  per  singulos 

unas  panis  yulgariter  huesgenotbroet,  ut  supra 

detcribitur,  et  duo  aliecacum  unonigro  Turonensi. 

Harumprebendarum  numerus  est250.  In  hujusmo- 

dielemosinarum  redditibusidem  Jacobus  procuravit 

solenniter  inhereditari  abbatem  hunc  Willelmum 

antalium  nominemonasterii  hujus.  Z>e  eoctem.  Item 

suntadhuc  ii  panes  ex  farina  non  colata,  sed 

proutaiuita  defertur^quiezdimidio  vase  conficiun« 

tur»  et  dantorsuper  curiambeginarum.  A  Kalendis 

Oecembrisivasapisarumcoquebanturin  septimana 

pro  pottagio  (708)  pauperum,  ad  quorum  condi- 

mentum3solidiLovaniensumdabantur.  Fuitenim 

graBdisoaldariain  domoportariisuprafornacuiam 

firmata»  ad  modum  caldarie  cervisiarii,  ex  qua 

coctam  pottagium  in  vasishaustum  ad  portam  de- 

ferebatur  etpanperibusdistribuebatur.  Item*  Anno 

Domini    1274,   in   crastino   epTphanie,  domnus 

prefatas  Jacobus    prepositus  ol>iit,  qui  reliquit 

monasterio  660  libras  Lovaniensium  et  amplios. 

Qae  pecunia  conversa  est  in  finalem  solutionem 

onmium  debitorum  hujus  eoclesiey  ita  quod  hoc 

anoo  abi>aciaista,  que  a  40  annis  precedentibus 

gravibos  debitis  fuit  obligata,  ouoc  ouili  io  aliquo 

teoeatur***.  Item.  Tempore  hujus  abbatiB,qui  cre- 

ditur  foisseannoDomini  i252,Cristianusadvocatus 

SanctiTrudooisetldaejusozor  contulerunt  mo- 

nasterionostro  superiusmoleodinum  etmedietatem 

inferioris  molendini  Gorsembruel,  ut  inde  daretur 

in  dieanniversarii  utnusqueadpytanciam  fratrum 

onus  modius,  et  similiter  unus  modiusad  elemosi- 

nam  paupemm  perpelue.  Item  promisit  abbas  et 

eonventus  pro  ipsorum  animabus  in  altah  sancti 

Njcbolay,  sub  majori  turri  nostra  sito»  cotidie  per 

onumde  nostris  fratribusdebere  missam  celebrari. 

llem  promisit  idem  abbas  oum  conventu  dare  fra- 

tribus  et  domiois  in  infirmitorio  discumbenUbus  8 

Aodios  siligioiaperpetue,  ettotidem  pauperibus  ad 


A  portam,  si  de  servidis  etpeosiooibos,  quibusdicta 
molendina  ecolesie  nostre  sanoti  Trudonis  prius 
tenebantur,  aliquid  supercreverit.  De  eodem.  De 
cotidiana  missa  in  altari  sancti  Nycholai  cele- 
branda,  de  qua  jam  narratur,  sciendum  est^quod 
post  tunc  *^  anno  Domini  1263  prefata  tnrris  cor- 
ruit,  prout  suprapatet,  et ita  ibidem  missa  celebrari 
non  potuit.  Propter  quod  forsan  aliquis  hesitare 
posset,  si  illa  cotidiana  missa  inprefato  altari  fieri 
debita  esset  et  fuisset  omnino  pretermissa;  sed 
visibiliter  credendum  est»  quod  iste  abbas  et  suus 
conventtts,  viri  magne  devoUonis  et  reverencie, 
prefatam  cotidianam  missam  transtulerint  ad  et 
supraaltarebeatissimisancti  Trudonis.ubi  singulis 
diebus  celebratur  missamatutinalisaliquibus  san- 

B  ctorum  diebus,  ad  quorum  altaria  protunc  heo 
missa  celelNratur. 

14.  Tempore  hujus  domni  Willelmi  fuerunt  plu» 
reshi^us  locimonachinobilium  vir(NrumfiIii  illegi« 
timi,  quorum  unus  dictus  fuit  Ludowicos,  filius  vel 
nepos  Arnoldi  comitis  de  Los,  qoi  diu  supervizit 
post  obitum  hujusdomni  Willelmiabbatis  ;fuiteciam 
unus  nomine  Godefridus»  Henrici  Leodiensis  epi- 
scopi  filitts.  TaUum  igitur  receptiones  seu  intrusio- 
nes  conventus  egre  ferens,  consenciente  domno 
abbate  Willelmo  aut  uno  suorum  successore,  con- 
corditer  statutum  fuit^quod  nullus  eztuncin  antea 
in  monachum  hujus  loci  redperetur,  nisiipsereci* 
piendus  et  ambo  parentes  ac  amborum  pareotum 
pareotesdethorolegitimo  fueriot.  Quodamtempore 

n  cootigit  Diirabile  factum  io  cjmiterio  h^jus  mooa^ 
sterii  saocti  Trudoois,  proot  relatum  audivi,  quod 
tempore  prelatiooishujus  abbatis  WiUelmi  accidisse 
*>*  opioatisont.  Fuitenimquidampredives  divioias 
quovis  levi  modo  cumulans.  Hic  com  foisset  de 
fraternitate  guIdesanctiCucheriitdefunctas  sepeh- 
tur  juzta  gulde  prefate  fratres  infra  districtum  no- 
stri  cymeterii.Cujusezequiisdemore  peractis,cum 
sero  factum  esset,  quidam  juvenes  oommonachi 
hujusloci,  fortefleothomati,in  iofirmilorio  cenati» 
ceperunt  jocundari  et  dicere  :  Si  quit  nostrum 
tante  audacie  eit,  quod  aecedat  ad  sepulchrum  de- 
functihujus  diviiii^  deferent  adaspectum  nostrum 
deterraiefulchraU,  nichiliolvet  de  potuhujmcene. 
Tunc  ez  ipsis  unusy  corpore  et  mente  eIegans,con- 

^  tinuo  surgens,  accessit  ad  locum  sepulture,  et  cum 
manum  eztenderet  ad  capiendum  de  terra  modi» 
cum,  accessitquidam  illum  acriter  brachiis  strin« 
gens.  Quod  juvenis  ille  senciens,  fortiter  renisus 
est.  Ubi  dum  diu  luctatum  est,  impugnator  dispa- 
ruit,  sicque  ille  iterato  inclinatus,  in  manu  terram 
accepit,  et  ad  suos  consolades  attuUL  Quem  iili 
tamdiu  retaidatom  intuiti,  videntes  eum  sioe  ha* 
bitu.  inquirunt  ubi  dimiserit  coooUam.  Tuoo  iUe 


VARLfi  LECnONES. 
**•  poiihm  dmidia  columna  vaeua  reUcta  eet ;  fUl  tamen  deeae  videiur.    *«^  hooo  1*.  ^  accedisse  i* 

NOt& 
POQ  Ootoi  Mg«tttthim««iQS4e«UltMntai.j^^ 


m 


RODDLn  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


351 


narrans  quid  ei  aodderat,  sabintcilit  Redibo  et 
cucuUam  michi  ab  Ulo  extraetam  reportabo.  Statim 
eum  ad  locum  iUuc  ▼enisset,  cucuUam  supra  se- 
pulchrum  inveoit,  sed  iUum  invasorem  non  reppe- 
rit.  Qui  reversus  ad  consocios,  tam  amens  affectus 
est,  ut  infra  paucos  dies  sepulture  traderetur.  MI- 
RACULUM.  Tempore  hujus  abbatis  contigit  unum 
devotumhujusloci  monachumabhoc  seculo  trans* 
ire,  qui  in  ipsa  nocte  abbati  comparens,  ad  penas 
purgatorii  addictum  se  ingemuit.  Gui  compatiens 
abbasipse  quesivitperquemmodum  efflcaciuslibe- 
rari  posset.  In  suburboi,  quod  Nove  domus  diciiur^ 
inquit,maf  ron^  paupercula  moratursub  domuncula 
illitisplateetCujuspeniteneiamichiprecipueauxiliabi» 
tur,  sicque  aniroa  illa  evanuit.  Igitur  mane  facto 
misso  festinanter,  nuncio,  inveniturjlla  in  tali  do- 
munculaetnomineeodem  nuncupata,  prout  anima 
iUa  predixit  Que  cum  presentie  ipsiusabbatis  con- 
sedisset,  interrogata  destatu  et  modosuo  vivendi, 
respondit :  Karissimedomine,egopeccatrixmaritjta 
sum^nullius  meriticonscia,que  habeomarituminso- 
lentem,  ebrietatem  frequentantem.  Quidumserode 


A  tabema  domunculam  nostram  intrtU,  filantem  me 
invenit,etcummepaventem  respicit,maledictionibu$ 
cum  gravibus  verberibtis  neque^^  demeritistndesi- 
nenter  afficit.  Tunc  abbas  :  Quid  agis,  filia  post 
tanta  gravaminaJ  Respondit:  Prostemo  me  ad 
orationem,et  tuncrecolopassionemChrisiiy  etconti- 
nuo  tam  dulcem  consolationem  in  mente  senciOf  quod 
omnium  miseriarumpondus  pro  nichUo  reputo.  O 
karissima,  rogo  te,  inquitabbas,  ut  velis  nuper  de- 
functum  nostrum  confratrem  penitentiest  orationum 
ttMrumfaeereparticipem.Cui  illa  liberaliter  ait :  iVo. 
siteitotaliter,  siquidChristc{gratum  aliquido/ferre 
mertii,  et  sic  ad  sua  recessit.  Nocte  igitur  sequenti 
abbati  instratu  suoquiesoenti  anima  illain  daritate 
magna  apparens,  gratias  illi  optulit,  quia  a  penis 

B  se  liberatam  et  ad  etema  gaudia  se  ascendentem  '^, 
dulci  voce  resonans  eontinuo  evanuit.  Item.  Anno 
Domiai  1272,  4.  Kalendas  Marthii,  domnus  Willel- 
mus  de  Rikle,  postquam  23  annis  huic  monasterio 
strenue  prefuit,  inDominoobdormivit.Gujuscorpus 
sepultum  estante  capellam  beatiTrudonis  in  looo 
veteris  sanctuarii. 


DE  GESTIS  HENRICI  OE  WAELBEKE  ABBATIS. 


1.  Anno  Domini  1272  pendente  sdsmate  inter 
Richardum  comitem  Gornubie  et  regem  Gastellede 
Imperio  regni  Alemanie,  et  Leodii  presidente  Hen- 
rico,  fratre  comitis  Gebie,  domnus  Henricus  de 
Vaelbeke  abbas  eligitur,  vir  magne  nationis  sed 
simplex.  Incid.  Eodem  annoPldcentinusde  genere 
Vicecomitum,  archidiaconus  Leodiensis,quem  Hen- 
ricus  filius  comitis  Gelrie.concanonicus  suus,con- 
dam  inhonestavit  palmo  suo  illum  ad  mazillam 
percutiendo,  inpapam  digitur,  etGregorius|decimus 
vocatus  est.  Qui  prefato  Henrico,ante  plnres  annos 
Leodiensi  ecdesie  presidenti,  nunc  in  papam  con- 
secratus  pateme  epistolam  ezhortatoriam  scribit, 
utevitatis  vieiis  proeisequendisvirtutibusinsudes- 
CB,i.Incid.  Annosequenti  Rodulphusprimus,  comes 
de  Havensborch,  per  oonsensum  electorum  imperii 
in  regem  Romanorum  eligitur  [Vmc.  Bell.  xxu], 
et  Aquisgrani  coronatur.  Qui  regnum  Alemanie 
penitns  destitutum  ad  statum  pristinum  strennue 
reformavit.  Incid.  EodemannoJohannes  dux  Bra- 
bancie  cum  multitudine  armatorum  adin  vadendum 
Leodiensem  episcopatnm  usque  opidum  Lewis  pro* 
gres8us,supervadumvulgariterTvennenuncupatum 
tentoria  fixit. 

2.  [Hocsn.  8.]  Anno  Domini  1274  Gregorins 
tercio  anno  pontificatns  sui  profectusab  urbe  Roma, 
venit  Lugdunum  ubi  pro  passagio  terre  sancte  statuit 
consiMum,ad  quodinterceterosepiseopos  Henricus 
deGelria^Leodiensisepiscopus,  personalitercitatus 
eomparuit.  Quod  ubi  Leodiensibus  et  ceterarum 
villarum  majoribus  innotuit,  nuncios  illuc  desti- 


nant,  et  episcopum  de  suis  insolenoiis  accosant. 
Qui  presentie  tandem  pape  Gregorii  accerdtus, 

Q  presentibus  ibidem  precipuis  theologis,  Thoma  de 
Aquino  ordinis  Predicatorum  et  Bonaventura  ordi- 
nis  fratrum  Minorum,  exdusa  comitiva  suoram 
mobilium,  episcopus  solus  asstitit.  Appositus  ergo 
illi  liber  estad  examinandum,sed  iUiteratus  reper- 
tus  ab  episcopatu  desUtuitur,  et  reddito  analo 
recedere  jubetur.  Acta  sunt  hec  anno  episcopatus 
hujus  destituti  *^^  Henrici  27,  qui  cum  confusione 
ad  propria[rediens,per  totum  episcopatum  castraepia- 
copaliaoccupavit.Eodemanao[HocsBv,10]Johannet 
de  Anghiens,  Tornacensisepiscopus,  transfertar  ad 
L.eodiensem  episcopatumineodem  consUioLugdu- 
nensi  per  prefatum  Gregorinm,  cui  etiam  abbatia 
monasterii  Stabulensis,prefatoHenrico  ablata,  con- 
fertur.  Ineid.  Anno  sequenti,  in  die  beate  Mane 
ilagdalene,salempni8  processio  factaest,congregato 

"  universo  populo  et  pluribus  ez  drconjaoentibus 
villis,  ubi  cum  mazima  devotione  et  reverentia 
deportatum  estferetrnm  sanctomm  Trudonis  et 
Eucherii.  Incid.  Eodem  anno  cum  processio  fieret 
apud  Trajectum  cum  feretro  sancti  ServaUi,  ubi 
multitudopopuliadmedium  pontis  pervenit,di8so- 
Into  ponte  submersi  sunt  in  Mosa  flumine  MK)  ho- 
mines.  Incid.  Anno  Domini  i275  Wido  cooies 
Flandrie  etJohannesduz  Brabancie  oumsuisplures 
villas  in  episcopatu  Leodiensi  combusserant.  Bo- 
dem  anno  Hoyenses  et  illi  de  Dyonanto  terraoi 
comitis  Namurcensis  intraverunt  et  multas  viUas 
combusserunt  [cf.  Hocs.  10.] 


VARIiE  UGTIONES. 
***absqiiei*   ^excidssseverbaqumdamfippantigmdiattXvettfiUquid.   *«^  deatitiii  t% 


3S3  GEStA  ABB.  WUDON.  —  CONTINUATIO  lU.  PARS  U.  354 

3.  Aimo  Domini  1277,  prelationis  hujas  abbatis  ^  neqairet,  et  ideocotidieacoDTentuiostanter  vexa* 

Henrici  sexto,  cum  fratres  suiet  consanguineibona  retur,  resignaTitabbatiam  in  manus  sui  ordinarii, 

mooaeterii  hujus  ad  eorum  placitum  disponereTel  Johannis  episcopi  Leodiensis. 
knl^etipse  ijaia  pasillanimis  erat^Uloscompesceer 

DE  GESnS  WiLLELMI  SEGUNDI  ABBATIS^ 

i .  Post  prefatam  resignationem  habito  consiiio,  et  multis  nobiiibus  et  Talidis  hominibus  numero  350 

totas  oonTentusTOta  seu  eiectionis  in  ipsum  episco-  occiditur.  Ineid.knno  sequenti(i277)  Johannepapa 

pam  translulit  unanimiter,  confidens  sue  fidei  de  mortuo,  Njcholaus  tercius  succedit,  qui  fratribus 

proTidendo  idoneo  pastore.  Fuit  Tcro  illo  tempore  Gjstercii*^*  ordinispriTilegiumdedit^quodtempore 

monachus  apud  monasterium  Haffligensem,  Tir  intferdicti  uniTersaiis  ubique  interesse  possunt  di- 

magne  literature  et  Tite  Tenerabilis,  nomine  Wil*  Tinis,  ecclesiisfratrumHinorumduntaxatexceptis. 

lelmoa,  quem  idem  episcopus  in  studio  Parisiensi  Incid.  Anno  Domini  1281    Henricus  de  Ghelre» 

optime  ooTit  et  dilexit,  qui  de  progenie  Maglinien-  destitutusnuper  ab  episcopatu,  magnam  pecunie 

siam  originem  illegittimus  doxit.  Huncutidoneum  ^  summaminutilitatem  Leodiensis  episcopatusexpo- 

promoTere  cupiens»  indiiate  ad  Romanam  curiam  sitam,  ut  asseruit,  ab  episcopo  Johanne  instanter 

pro  dispensatione  nuncios  misit  et  obtinuit.  Qua-  repetiTit  [cf.  HocssM.iO].  Tandem  Tcro  conTcntum 

propter  anno  eodem   episcopus  denundaTit  per  est,  ut  statuto  die  apud  Tiiiam  Hughardis  (709)  ad 

honestos  riros  conTentui,quod'proTidisset ipsis  de  tractandum cooTenirent.Quo  dum  episcopus  secun- 

laodabiliTiroperficiendo.prefigens  statutumdiem  dnm  condictum  Tenisset  inermis,  ex  insperato  a 

quoillumsolempniter,  utmorisest^  in  abbatem  sateliitibus  destituti  Henrici  capitur  et  Tiolenter 

reciperent.   Interim  cum  couTentus  inteliexisset  abducitur.  Qui  quia  corpulentusimpetuosoro  eqm, 

illnm  fore  de  thoro  illegitimo,  omnimodis.  resiste-  cuiimpositus  fuitytranscursum  sustinere  nequibat, 

banL  Bpiscopus  compescereillos  cupiens,asserebat  predusis  Titahbus  spiritibus»  de equo  inter  manus 

ipsom  fore  legittimum,  quem  capud  eeclesicsum-  rapientium  pene   suffocatus  corruit,  derelictoque 

mos  pontifex,  sanxit  preferendum.  Statuo  igitur  illo  in  campestribus  prope    claustrum  Hejleci- 

dia  episcopus  cum  honesta  comitiva  abbatemreci-  mense  (740),malefactores  confusi  fugerunt.Eadem 

piendum  ad  opidnm  nostrum  perduxit,  et  ut  pro-  Tero  hora  fortuito  mulierculasuperTenit,quecum 

cessionaliter  obriam   illi  procederent,  instanter  Tenerandi  pontifids  caput  residens  in  sinu  suo 
reqoisiTit,  sed  conTentus  asserens,  tali  monasterio  G  coUocasset;  post  tenuis  flatus  suspiria  spiritum 

hune^merito  non  debere  prefid,  adhuc  renitebatur. ,  exalaTit  extremiun.  Item.  Eadem  die  opidani  Sancti 

Quo  Tiso  episcopus,  accepto  in  manu  percussiTO '  Trudonis  comperio  scelere  redimere  intendentes 

baeillo,  eompolit  omnes»  ut  albis  se  induerent»  dominum  suum,  reos  illos  nsque  trans  Temeram 

Btcqaeordinataprocessione,festiTeadmonasterium  fluTiuminsecuntur.  Gontra  qups  Lossensis  comitis 

inducitor  et  consecratur.  De  eodem.  Iste  abbasfuit  Tiri  in  unum  congressi,  pontes  undique  eTertunt, 

Tir  predpue  deTOtionis,  zelator  religionis^humilis,  et  Trudonenses  aliquos  separatim  discementes  a 

l^ndens,  ecclesiasticis  et  secularibus  personis  ac-  Lossensibus,  quos  amicos  suos  reputabant,capiun- 

eeptosy  inter  confiratres  et  domesticos  temperate  tur,  spoliantur,  et  aliqui  ocdduntur.  Quod  ubi 

solaiiosos,   stadioslsdmus  in  sacra  scriptura,  et  comitiinnotait»continuocaptiTidimittuntur  Iil>eri. 

canonibas  sacris  erudituset  bonus  metricus.   De  Incid.  Eodem  annograTissimabellainter  christia- 

eMtem.TemporehujusabbatistemporaIedominium  porum  regna  conmiissa  sunt  Gens  Siculorum^ 

monasterii  in  noUo  detrimentum  ^*  sustinuit.  Qui  Tiolentiam  Francorum  non  ferensyin  contemptum 

honestum  hospicii  seu  curie   magistrum  secum  ^aroli  regis  Francie  Galiicos  in  suis  partibus  com- 

habiiit»  qoi  congruistemporibus  in  foro  opidi  de-  morantes,cujuscumque  sexusetetatis  essent^occi- 
ambalaTit,  et  si  quando   Tiri  honestatis  aiiunde  ^  derunt,etmulierumaGallicisimpregnatarumIatera 

Tenientes  inhospidisopidanorum  se  reciperent^ad  aperientes,  nundum  natos  partusextrahentesocci- 

eos  aeesdt,  et  inritatos  ad  mensam  domni  sui  derunt.  IpsoannointerpaganosmutuabeUainnu- 

abbatis  presentie  adduxit»  a  quo  gratiose  recepti»  merabilibus  occisis  hominibus  facta  sunt.  Incid. 

sepemajorainpendia  rependerunt.  Incid.  Anno  Eodem  anno  (7il)FlorenduscomesHolIandieciim 

eodem  Willelmus  comes  Juliacensis  cum  multitudine  multitudine  suorum  Frisiam  in  ultionem  patris  sui 

soorom  Aquisgrani  dritatem  sue  ditioni  subicere  WiUelmi  Romanorum  regis,  a  Frisonibus  ocdd, 

niteos  hostiliter  impetiit»  sed  Aquensibus  Tiriliter  intrarit,  qui  Frisones  dcTidt  et  plures  illorum^sue 

rebeUaniibusyComescttmfiliis  WillelmoetRolando  ditioni  subegit.  Inter  quos  Friso  unuSf  ul  mortie 

VARLE  LEGTIONES. 

Ht  detrimenio  l\^*  tereu  i\ 


$ 


f09}  Houffarde  ad  Oetam  juxta  lodogne.  Pramionstratensiam. 

rio)  Hejr]]uisemprQp^  Tinmwb  ntQA^huri^       (7li}  Quod  ftotun»  Mt  9k  iXftS^ 


m 


AODlfLFt  ABBATlS  S.  tRUDONlS 


d56 


pdrieulam  eTaderet,  oomiti  patris  sui  corpus  in 
trunco  (7i2)  repositum  et  retro  focum  domus  sue 
subterratum  effodit  et  tradidit,  quod  iHe  cum 
mazimo  honore  secum  ad  propria  afferens,  reve- 
renter  sepeiivit.  Incid»  Anno  ipso  (1^3)  Johaones 
primusBrabancieduz  cummaiimo  exercitutrans- 
iTit  ll08am,cui  Reinaldue  oomesGhelrieoummaltis 
nobiiiims  juxta  viiiam  Ghulpen  (713)  occurrit. 
Quorum  ades  cum  ezutraqueparteordinateforent 
ad  congrediendum,  treugis  interpositisabinyicem 
pacifice  discesserunt.  Incid.  [Hocsbm.  44].  Eodem 
anno(i282)  sede  Leodiensi  post  mortem  Johannis 
doAnghienepiscopi  per  annum  yaoante,iohannes 
Metensis  episcopus,  iilius  Gwidonis  Flandrie  oomi- 
tiBi  per  Martinum  quartum  papam  ad  Lioodiensem 
episcopatum  transfertur. 

2.  Anno  Domini  1288»  regu  Rudolphi  Roma- 
norum  re^  anno  48,  mensis  Aprilis  die  25,  oum 
opidam  Sanoti  Trudonis  crdi>ris  querimoniis 
insiniiassent,  quod  graTcs  ezcessuum  enormi- 
tates  assidue  in  ipso  opidoj  inpune  perpetrarea- 
tur,  domnus  Johannes  episcopue  Leodiensis  et 
WiilelmQS  abbas  ad  ^efrenandum  efficatias  ma- 
liciam  perrersorum,  eoncitato  oonsilio  phiriam 
sapieotium  et  proYidOTum,  statueronietconcesse- 
runt,  utin  ipsoopido  debeat.esse  communitas,  ad 
dictoram  doffldaorum  duntazat  Tolu&tatem  duratura, 
prout  in  literis  super  hoc  oonleotis,  qui  in  nostris 
arctiiTis  reseiraatury  oontinetiir.  Que  communitas 
paucis  annis  duraTit.  Item.  Eodem  antio  magnum 
korreum  nostmm  juzta  pomerium  monasterii 
situm,  pienum  segetibus  l^umenti,  siliginis  ao 
«liorum  fructuum»  iatrooinaliter  eet  eombustum. 
Incid.  Anno  eodem,  mensit  Junii  die  5.  Jc^annes 
{mmus  Brabancie  duz  Tolens  stratam  put^cam 
ratione  ducatus  L.otharingie,  tanquam  marcliio  sacri 
imperii,  inter  fiuTioe  Mosam  et  Renum  tutam  et 
liberamaddeambuiandumconservare,oam  oopioso 
ezercita  ultra  Mosam  transiens,  Wuroac  (744) 
oastrum  obeedit,  proeoquod^archiepisoopus  Gdo- 
nieneiB  Strerdut  (715)  ibi  raptores  serrarel,  qui 
mercatores  ^^  spoliarent  et  oaptiTarent,  Quo 
audito  arehiepiseopus  eam  muititiKMne  suorum» 
ooaTooatis  secmm  oomitibus  Gheirie  (716)  et  Lo^ 
thseabargiek717)  qui  causaum  inJurieJohanniduoi 
inponebant,  eoquod  daoatom  Lemborgie  aoomite 


A  Montensi  acquisierat  (748,  ia  quo  ipsi  jas  sehabere 
dicebant— preter  hosetiam  multitudo  principum 
accedens  inanziiium  archiepisoopi,infinitumexor- 
eitumcontra  parTum  ducis  Brabanoie  ounoiim 
conglobabat  Prefatus  igitur  dux  confidens  de  Dei 
adjutorio,  qui  causis  favet justis,  ordinata  suorum 
acie,  oonstanter  ab  obsidione  oastri  nc^ns  cedere 
ante  pianiciem  dicti  castri  aooessus  adversarum 
acierumanimose  expectabat.  Gongressum  ergo  est 
durissimum  bellum,  et  post  mazimam  sanguinis 
effusionem  ceseit  Tictoria  Brabantinis^sedadTorea 
parte  adhuc  cum  aeounda  aoie  Tiriliter  irroeiile, 
tercia  superaggreditur.  Ibi  tamdiu  pognatum  est, 
ut  oongress  us  k>elii  hujus  attne  inoeptus,ad  vesperam 
usque  eztenderetur.Sedtandeai  eeso  eomite  Lotb- 

3  senburgensi  (741^)  oum  fratre  s«ie  WalterodeRape 
etaliissuisdaobus  ihUribasnaturalibusyOuai  plari- 
bus  armatorum,quorum;namerasest  Tirorom900» 
eeteris  terga  dantibas,  duz  oerftaminis  oampum 
Tiotor  obtinuit,  et  captiTaTit  prefatum  aro^episoo- 
pum,  Reinaidum  oomitem  Ghelrie,  Adulphum  ce- 
mitemNassouTo^quipost  non  diu  Romanorumrez 
efficitur,  et  muHos  alios  nobiies  et  famosos.  Ibi 
Waltrandasdomnusde^alcomonteoamaliiamaHis 
nobilibuS)aliisoeais,per  fhgamTizeTasit.Pr^atam 
Igitur  oastram  doz  ipse,  in  ol>sidione  persistene, 
deditum  reoipiens  destruzit,etlibapum  seearumqoe 
ibidem  strate  regie  transitum  effscit  Incid.  Anae 
sequenti  Jehanaes  primas,  prefiifetas  dux,  ebeedit 
eastnim  de  Paloomonte,sedamioabili  mterTenieiite 

n  oompositione,  ab  obsidiooe  reoessit,  quia  doraoos 
ipse  de  Faicomoote  ab  opfeinendam  ittios  gratiam 
homagiodumf  acto^iberum  ftransitom  meroatoribus 
prestandum  promisitinTiolabiliterebservare./nctd. 
Eodem  anno  Rudolphus  Romaoorum  rez  montorw 
Ipso  anao  Tripolis  ohristianorom  oiTiftas  iterato  a 
Saraoenis  oapitor.  [Comt.  Vinc.  BelL] 

3.  Anno  Domini  4394  idem  abbas  WiUelmue 
oonstrozitdenoToinallodtOBoeftrodeDuaghaulam 
polcram  oom  sais  appeadioiis,  et  fluTii  Herke 
^*  (720)^  que  taatom  posft  mansionempretecAuzit, 
efifosso  aoTO  alTeo,totamiliam  ouriam  intra  prefatam 
■erluuB  eondQsit^  que  nunousque  per  dikum,qao 
de  oaaipestribas  ad  ecoiesiam  traasifturvapa  oessat 

D  prefterAuere.Temporiboshi^osabbatisfQerootinter 
eoamonaohos  et  dooiinos  nostrimonasterii  plores 


VARLE  LECnONES. 


»»♦  Raptores  4».  »♦»  fluTium  Herkam  4*. 


NOTiE* 


J74S)  AroeUa. 
r43)  Gulpen  inter  Hastricht  et  Aachen.  Anno 
3  et  I28(  hoo  loco  principes  manus  consertnri 
erant. 

(744)  WoBrin^ninter  Goloniam  etNussiam.  Gele- 
berrimum  prflBhum  hoclococommissum  reiiquas- 
que  res  gestas  huc  spectantes  ante  aUos  desori- 
psit  JandeHeelu  in  Glironicoquod  edidit  WiUenu» 
'"^- Sigfridus. 

I  Reinaldo  filio  Ottonis  O. 

I  Heinrioo  el  Waleianfto.  ;     ^ 


«11  Jandet 
(745  Sigfr 
(716)  Reu 
(777)  Heii 


(718)  Adolpho.  Guni  enim  Ermengarda,  filin 
Walerami  iV  ducis  Limburgiffi,  anno  1283  obiisset^ 
quas  ReinaJda  comiti  Geirensi  nupserat,  Adolphus 
comee  Bergensis,  comites  Luxemourgenses  et  aiii 
ob  propinquitatem  cum  LimburgensiDus  ducatum 
sibi  reposcebant ;  ez  quibus  po2ea  Adolphus  jus 
soum  hffireditariumoessitJohanniauci  Brabantia, 
oontra  quem  reliqui  principes  cum  arcliiepUoopo 
Goloniensi  societatem  inierunt. 

nidj-Hehirioo. 

(m)  Ittkqoi  amiitet  iii'  IMttiram* 


S57  OESTA  ABB^  TRUDON.  -  CONTWUATlO  Itt.  —  PARS  tl.  ^l 

honeslepersoQeetHteratiTiri^acuQdiiaTeuthoaicOy  A  Bonefacius  octavus  anno  eodem  tn  vigiha  natalis 
GaUicoetLatinosermone. /ndcf.  [HocsBM  17.]AnQ0  Domini  electus  succedit,  qui  sextum  Hbrum  de- 
sequenti  Rodulpho  Romanorum  rege  mortuo.  Adol-  cretalium  fecit.  Incid.  Circa  idem  tempus  Johannes 
phascomesNassouweinregemeligitur./ncid.  Eodem  dux  Brabantieapud  Barramin  iiastiludio  a  quodam 
anno  Johannes  tercius  Leodiensis  episcopus  obiit,  et  milite  in  brachio  lanceatus»  graviter  in  lecto  egritu- 
Gwido  firater  comitis  Hannonie  (721)  ab  una  parte  dinispositu8,miiiteiaquieumiaaceavit,sibiadduci 
eapituli  Leodiensis  ehgitur,  contra  Willelmum  Ber-  jussit,  et  causam  sae  kstoms  integraliter  indulsit, 
tokli  de  Maghiiniatheologum  ab  alia  parteelectum.  acceptisqueecoiesiastioissacramentisdevotusobiit, 
Incid.  Cont.  Vinc.  Bell.  fiodem  anno  Achon,  opu-  Gui  iiUus  suus  Johannes  secundus  successit.  Incid. 
knta  civitas  a  christianis  diu  possessa,  per  soldar  [HocsBif.2i.]  Anno  Domini  1296  Hugode  Gaballone 
num  Babiionie  diu  olMessa  capitur,  prout  circa  perBonefaciumoctavumpapamfitLeoiiensisepi^ 
fineoi  seciinde  partis  Vincentii  in  speculo  hjstoriali  scopus,et  electiones  pridem  de  Wilieimo  et  Gwidone 
plenias  narratur.  Incid.  Anno  Domini  1293,  mensis  examinate  in  Romana  curia,  cassate  sunt.  Anno 
joUi  die  5.  Celestinus  quintus  in  papam  eiigitur  et  Domini  1297,  preiationis  sue  anno  20,  abbas  Wil- 
eoQseeralur^quiprius  heremelioamvitam,  paneet  ieimns  int^  (levotoa  devotior  obiit,  ISKalendas 
aquaprovictucontentus,40,annisduxit.  IstecaHide  3  Maii,  et  sepultus  est  in  medio  aavis  ecclesie. 
eircuinveQtusresigaavitpapatum.  f Hoosim.  20.]Gui 
B^licii  primw  liber  quarU  etuUimeparHi  de  Qestie  abhatum  h^jus  mQnasterii  Sancti  Trudamu 
INGIPIUNT  GAPITULA  SfiGUNDI  LIBRI  PARTIS  EJUSDBlk  —  DE  GESTIS  ADE  ABBATIS. 

1.  Quaniam  Adam  electus  est  in  abdatem. 

2.  De  evenione  mensarum  cambiatorum.  et  de  reedificatione  iurris  monasterunostri.Incidentia  plurUf 
et  de  beUo  Curtraci. 

3.  De  erectione  communitatis  per  WoUermannum  et  suos  compticeSy  et  de  scuUeti  milneration/s. 
b.  De  nocturms  tncendOs  et  vtolenciis  in  nova  curia  factis,  et  de  interdicto  in  ofMo  posita* 

5.  De  proscriptione  WoUermanni  suorumque  compticium,  et  de  emenda  quam  opidani  domnis  episcopo 
et  abbatifecerunt,  et  de  gratia  pape  nundis  Ade  abbatis  exhibita. 

6.  De  priors  nosiri  monasterti  in  MHen,  et  qualem  prebendam  amministrabU  iUi  conventus  ibidem. 
Incidentia  plura^  et  de  destructione  templariortm,  et  de  crucesignatis,  et  occubUu  Theobaldi  Leodiensis 
spiscopi  in  expedUione  Henrici  imperatoris  contra  Bomanos. 

7.  De  occisis  intra  ecclesiam  beate  Marie,  et  de  occid^ium  proscriptione. 

8.  De  ereatione  Henrici  de  Rikle,  prioris  htnus  toci;  in  abbatem  Sancti  PauU  inferioris  Trajecti,  et 
reconsiUatione  ecclesie  beate  Marie.  Incidsntta  de  beito  intestino  civitatU  Leodiensis,  et  de  beiio  inter 
progeniosos  Hasbanie  apud  Wanmiam. 

9.  De  eommuniUUe  Ercam  in  opido  nostro,  de  consensu  Aduifi  episcopi  et  capUuU  LeodiettsiSt  cujuf  oc- 
casione  interdictum  positum  est  in  opido* 

10.  De  appeltatione  facta  per  abbatem  Adam  et  conventum  ad  Romanam  curiam  contra  absoiutionem, 
qua  episcopus  Aduifus  absovU  opidanos,  etde  cambustione  cippi  nostri,  et  subtractione  censtis  cambarum, 
vulgarUer  panthsins,  et  de  hospitaU  nostro* 

11.  De  vtsUatione  primo  et  secundo  facta  in  capUe  et  membris  ht^us  monasterii  per  Adulfum  episco^ 
pum,  in  debitis  expensis  contrajus  ecciesiam  istam  gravantem.  Inctdentia  de  caristia  biadorum  et  ho^ 
mimimmortatitate,  et  de  eiemosma  tunc  ante  portam  iargxus  pauperibtis  facta. 

12.  De  scabmis  annalibus.  De  mansione  nostra  apud  Letois. 

13.  QuaiUer  opidani  tempore  interdiUi  feeerunt  celebrari  divina  per  extraneum  presbUerum,  et  fuo/t- 
ter  eonventus  apud  Dune  moratus  est,  et  quomodo  rediU  ad  claustrum,  et  de  suspensione  Ulis  conlra 
episeopumetopidum  m  curia  Romana  ad  triennium.  IncidentiadediscordiaLeodiensicontraepiscopum 
AdxUfum,  etdebeiio  aptid  DommartHn,  etde  beiio  super  montem  prope  Hoyum,  et  de  ruina  Trudonen* 
smm  apud  Waremmm  facta  et  ipsorum  fuga,  et  de  beiU)  apud  Huseit,  et  alia  piura.  Item  de  eoncordia 
paeis  inter  episcopum  et  patriam,  et  de  antipapa* 

14.  De  pace  apud  novam  curiam  inter  domnos  episcopum  et  abbatem  ciun  opido  facta.  Item  de  elemch 
sina  domni  JohannU  de  Foilonia,  et  incorporatione  bonorum  ceiierarie  ad  abbaciam.  Item  de  26  modiis 
sUiginis  ad  refectorium  pertinentibus, 

i^.  De  obUu  abbatts  Ade  et  ^us  sepuUura. 

DE  GESTIS  AMELn  ABBATIS. 

I.  De  eleetUme  Amelii  abbatis. Incidentia plura  degwerris  inter epUcopum  et  ducem  Brabancie. 

t.  De  eaptim)  a  etsria  monasterU  abdueto  et  iterum  redueto.  Incidentia  de  prUna  destructi&ne  clatsstrs 
Haf/UgenstSy  et  de  paee  interprogeniosos  Leodiensis  patrie  faeta  ad  sentenciam  duodecim  dtscretorum,  et 
aita  plura. 

3.  Demansione  nostra  apvtd  novam  curiam  per  abbatem  Ameiium  de  novo  edificata.  Item  de  mdjoris 
tmrie  perfectUme,  et  demoiendino  coihcato  super  orCum  nostri  cymeterii,  tmlgariter  vrythof. 

4.  De  subievatione  opidi  a  gravibus  onerUms  pensionum,  m  cujus  preter  aUa  subsidium  de  consensu 
amborum  dominorum,  pascua  communia  ad  terminumi^  annorum  accensantur. 

5.  De  antiquis  scabtnu  quaiUercaptivantur  et  taxantur  etdestituuntur.  Incidentia  di  epidimta  et  aiiis* 

6.  De  expuUione  epUcopi  apatria,  et  de  erectione  eommunUatis  ht^us  opidijncidenlia.  Item  de  beUo 
apud  Vothem,  et  de  beilo  apua  Crissit  ei  de  beiU)  apud  Tourins,  et  de  beiio  Trudonensiante  opMtm  ik* 
uns,  et  gmnodo  Trudonenses  obtulerunt  se  voismtati  dtteis  Brabastoie. 

IfOTJB. 
(7Si)  loaimis.  i  ^        ,      . 


350  RODULFI  ABBATIS  S,  TRUi)ONlS  ,  S60 

7.  Quomodo  Johannes  dux  Brabancie  usurpavit  sibi  dominium  in  opido  Sancti  Trudonis^  el  privilegia 
opidi  sibi  oblata  in  oculis  omnium  abscisis  sigillis  cassavit,  et  plurium  opidanorum  mansiones  funditus 
fecit  everti.  Incideniia  de  imperatoreK.,  et  de  secta  flageltatorum  etde  combustione  Judeorum, 

8.  De  obitu  AmelU  abbatis  et  ejus  sepultura. 

DE  GESTIS  ROBERTI  ABBATIS. 

i.  De electione  Roberti  abbatis. 

2.  De  modo  reciptendi  abbatem  vet  episcopum. 

3.  De  modo  consecrandi  abbatem. 

4.  De  retevatione  feodi,  de  avocatia  in  jElburgh,  etde  dampnisque  comes  nobis  intulit. 

5.  De  redemptione  ville  nostre  Halehtre,  et  bonis  ibidem  de  Dota  et  violenta  usurpatione  domni  Rey- 
neri  de  Schoenvorst. 

6.  De  homicidio  vel  pocius  latrocinio  super  curiam  beghinarum  perpetrato,  et  de  homicidio  super 
eymiterium  ecclesie  beate  Mariefaeto,  Incidentia  de  diseordia  et  betlo  inter  ducem  Brabancie  Wincetaum 
et  Ludowicum  comitem  Ftandrie,  et  desecunda  eversione  claustri  HaffLigensis,  et  de  conftictu  episcopalium 
et  Brabantinorum  apud  opidum  Landem,  et  de  rege  Francie  in  Angtiam  eaptim  abducto. 

7.  De  modificatione  obtigationis  scabinorum  antiquorum,  et  quomodoex  scabinis  modemis  aliqui,  de 
pturibus  excessibus  sibi  objectis  in  presencia  amborum  dominorum  et  oppidanorum  se  excusantes,  evase» 
runt,  et  de  sentencia  appeltationis  ad  scabmos  sedis  Aquensis  facta,  et  de  amicabiti  compositiane  ipso^ 
rum  scabinorum  Sancti  Trudonis  cum  dominis  suis  facta. 

8.  De  prerogativa  speciati,  quam  ab  antiquo  quitibet  abbas  Sancti  Trudonis  habet  in  abbacia  Sancti 
Broniensis,  quam  abbas  et  conventus  ibidem  Rooerto  abbati  nostro  gratuite  et  effective  exhibuerunt.  In^ 
cidentia  de  obitu  comitis  de  Los^  ad  cujus  comitatus  dominium  incote  opidorum  de  Los  et  Hassett  et  Herke 
compuLsi,  receperunt  Engetbertum  episcopum,  prestando  ei  fideUtatem. 

9.  De  elevanda  communitate  in  opidonostro  Sancti  Trudonis,  quam  episcopus  contradicente  Roberto 
abbate,  contra  fas  mediante  pecunia,  opidanis  concessit,  cum  essentsecum  in  obsidione  castri  deStockim^ 

10.  De  injusta  defidatione  in  nos  et  nostratium  bona  per  Henricum  de  Hatbeke  armigerum  facta,  et 
combustione  mansionis  nostre  in  Dota,  et  quomodo  investitum  de  vittd  nostra  occidit  et  ecctesiam  ipsam 
concremavit. 

H.  De  violentia  magistrorum  communitatis,  compellentium  scabinos  eutetigendum  scultetum  episeopt 
in  scabinum,  contra  quem  Robertus  abbas  appetlavit  ad  sedem  Aquensem,  ubi  suum  obtinuit  intentum. 
Incidentia  de  comttatu. 

12.  Deimprisionationeittorum  quilatrocinium  apudcuriambeghinarumfecissedicebantur,et  eorumva^ 
riis  ad  mortem  tationibus,  Incidentia plurade  translatione  episcopi Leodiensis  et  cetera,  De  Amotdo  de Ru- 
miens  pro  comite  de  Los  se  gerente,et  quomodo  Leodienses  combusserunt  viltam  Rumiens  et  castrum  de  Hamele. 

43.  De  exfutsione  Roberti  abbatis  a  civitate  Leodiensi,  et  de  remissione  cause  titis  ad  curiam  Bomanam. 
Incidentia  ae  obsidione  castri  Rummiens. 

44.  Deprimo  introitu  Johannis  Leodiensis  episcopi  sine  solemnitdte,  et  de  tractatu  pacis  interdominos 
et  opidanos  absque  effectu. 

15.  De  obitu  Roberti  abbatis,  et  de  ejus  sepultura,  et  de  adversdriis  suis  qualiter  ante  ejus  mortem 
muLtis  tributationibus  sunt  afflicti. 

D£  GESTIS  ADE  ABBATIS. 

1.  Anno  Domini  eodem  4297,  12  ^^*  Kal.  Maii,  A  nibus  Hasbanie,  sagacis  ingenii  sed  modice  litera- 
scilicet  sexto  die  post  obitum  prefati  et  reverendi  tnre,  astutus  in  temporalibus  et  in  juribus  sue  ec- 
abbatis  Willelmi»  annoregniAdulphiRomanorum  clesie  defendendis  seriosissimus.  Hic  biennio  post 
regis7  et  Hugonis  Leodiensis  episcopi  anno  2,  Adam  suum  introitum  expensis  paroens,  non  extrapartes 
custos  hujus  monasteriiin  abbatem  eligitur.  Hujus  sed  intra  daustrum  suum  cum  pauca  familia  sibi 
electio  fuit  tumultuosa.  Prior  enim,  quem  ad  minus  providit  et  vixit.  Incid,  [Hogsem.  23.]  Circa  hcc  tem- 
saltem  tunc  seniores  et  laudabiles  persone  plures  pora  nimis  seva  guerra  oritur  inter  domnum  (722) 
simul  privatim  decreyerunt  pre  aiiis  eligendum,  de  Awaus  (723)  cum  sua  progenie  et  progeniem  de 
Totis  horum  clam  cedens,  in  loco  et  tempore  capi-  Warois  ex  altera  parte.  Eodem  anno  domnus  de 
tulari,  absque  habita  deliberatione  cum  iilis,  pro-  AwauscampestribelloabadversariissuisdeWarois 
nunciavit,  hunc  Adam  custodem  precipue  fore  eii-  occiditur./nci(/.EodemannosanctusLudowicusrex 
gendum.  Propter  quod  iili  id  non  estimantes  sunt  FranoieaBonefaciooctavopapacanoniiatur./n^. 
stupefactiysedcondamantibusaiiis:  Ptacetlplacet  /  Eodem  anno  Philippus  rex  Francie  potenter  Flan- 
postposita  maturitate  surgitur,  et  ad  chorum  in-  driam  invadit,  et  Brugis  opileutum  opidum  ciun 
oepto  ymno  Te  Deum  tatuiamus  electus  dedudtur.  aliis  opidis  cepit,  Qwidonem  comitem  et  filium  ejus 
Qoi  Leodii,  ut  moris  est,  presentatur,  et  confir-^  primogemtumR<^rtttm,imponen8ei8,quodcontra 
xnatus  apud  Sanctum  Jacobum  consecratur.  Iste  eum  cum  rege Anglie  Edwardo  (724)  conspirassenti 
oriundusfuit  de  Ardinghen  expotentioribus  homi-     captivos  in  Frandam  duxit  et  carceri  mandpavit* 

VARL£  LEGTIONES. 

*^  excidit  in  i\  sed  restituendum  esse  apparet. 

NOTiEL 

'  (722)  Humbertum.  et  de  Warouxvo  libro  Le  miroir  desnobles  de  Has^ 

(723)  Ita  codex  constanter ;  has  familias  Awans  baye,  ed.  Salbray.  Bruxelles  1673,  p.  336.  Avans 

et  waroux  appellatas  esse  constat,  De  cruentissimo  et  Waroux  viiln  sunt  in  vicinitate  Leodii. 
hoc  bello  dviu  confer  copiosissimam  narrationem         (724)  Primo. 
Jtoobi  de  Hemrioourt,  Aorigi  des  guerres  d^Awam  v 


asi 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  CONTINUATIO  lir.  —  PARS  II. 


362 


Ineid.  [Hocsbii.  22.].  Anno  DomiDi  1298  Adulphus  A  Indd.  [Hocsebi.  xxY.JEodemanDo  Adulfus  de  Wal- 


rex  Romanorum  ab  exercitu  Alberti  ducis  Austrie, 
filii  Rodulfi  condam  regis  Alemanie,  cum  suorum 
multitudine  occiditur.  Sequenti  anno  idem  dux  a 
principibus  imperiiin  regem  Romanorum  eligitnr 
et  coronatur. 

2.  Anno  Domini  1290  quidam  cambiatores  **^ 
measas  cambii  sui  sub  districtu  domini  Leodiensis 
statuerunt,  officium  suumextra  districtum  ecclesie 
noslre  exeroentes  contra  jus.  Quod  abbas  ut  intel- 
lexit,  mensas  illorum  ad  medinm  fori  deferri  fecit» 
et  propriis  pedibus  concuIcanS|  in  frusta  jussit 
eoDcidi.  Per  sentenliam  enim  scabinorum  cambii 
08118  pertinet  adabbatiam,  sicut  monetepercussura 
spectat  ad  episcopum,  sic  vero  condivisum  fuit  ab 
antiquointer  Metensem  etnostramecclesiam.  Qua* 
propter  destruotis  cambiis  in  districto  episcopi, 
quidam  honestus  opidanos  nomine  Petrus,  qui 
postea  scabinus  fuit,  ex  parte  domni  abbatis,  infra 
districtum  jurisdictionis  nostre  ecclesie,  officium 
eaDDd>iarumindomo  yicinacapelleciericorum  solus 
tenebat  Incid,  [HocsBif.  xxiv.]  Anno  Domini  1300 
Hugo  et  Gabalione  per  capitulum  etcivesLeodien- 
tes  criDunalur  *^*apod  Romanam  curiam  propter 
plora  enormiafacta,queeju8fraterdomnus  Johan- 
nesdeCaballonedicebaturperpetrasse  deconsensu 
episcopi.  Propter  quod  personaliter  citatus,  coram 
papaBonefacioconpareD8,abepi8copatudestituitur, 
et  Adulfode  Waideghe  ibidem  presenti  *^*  confertur. 
Dicunt  aliqui  quod  papa  eidem  Hugoni  de  alio  mi- 
nori  episcopatu  providit  Incid.  Anno  eodem  com* 
mtmitas  Brugentium  contra  magnates  opidi  sui 
propter  assisiam  impositam  condentes,  moltos 
ocddenmt.  Item.  Girca  idem  tempus  Adam  abbas 
copiens  majorem  turrim,  que  corroit  dudum  tem- 
pore  Willelmi  primi  abbatis,  reedificare,  ascivit 
qoendam  famosom  lapicidam.Qui  cum  amplitudi- 
nem  edificii,  prootcongruebat,  ordinasset,  nec  ab- 
bati,quiexpensi8pepercit,  hocplacuisset,dixitiiIe : 
Si  non  placei  vobi$  id  quodbene  concepi,  malo  ut 
aUumopificemquam  meacceptetis,  guivestrevolun- 
tati  poHus  quam  edifidi  profectui  insistat.  Sicqoe 
recedente  ilIoalio8sopervenit,qoi  torrim  osqoe  ad 
campanas  in  altom  produxit./net{if.  Anno  Domini 


deghen  in  Leodiensem  episcopum  a  Leodiensibus 
honorifice  suscipitur,  qui  eodem  annomoritur.  Gui 
6ucceditTheobaldus,frater  comitisdeBarro.  Ineid. 
Annosequenti  fiiii  Gwidonis  comitis  Flandrie,  egre 
ferentes,  quod  eorum  pater  et  primogenitus  frater 
a  rege  Francie  sic  captivi  tenerentur,  accitis  secom 
nepote  eorom  comiteNarmucensi(726)et  aliis  sibi 
proiimis,  nec  non  Petro  predicto  cum  ipsis  Flan- 
drensiumcommunitatibus,  castrum  Gurtaci,  in  quo 
regis  thesaurus  reconditus  fuit,  obsederont.  Qoo 
rex  aodito,  misit  Robertom  soom  nepotem,  filiom 
fratris  sui  sancti  Ludowicicondam  regis  (727),com 
moltitodine  principomex  regno  Francie  et  aliarom 
provinciariom  ondique,adrepellendum  abobsidione 
B  Flandrenses.  Sed  illi  non  cedentes,  licet  pauci  con- 
tra  innumeros,  cuncti  se  ad  pedestre  bellum  sta- 
tuerunt,  modico  fossativallo  se  munientes,  Francis 
in  equis  suisanimosepermanentibus.Gongressum 
igitur  e8t;etFranci  primo  adversarios  impetentes, 
in  valium  illius  fossati  cormeront.  .Nam  qoi  in 
fronte  bellierant,a  subseqaentibussuccessive  pre- 
cipitio  lapsi,  et  subsequentes  a  supervenientibus 
miserabihterprecipitati,  sinegladiis  partis  adverse 
interierunt.  Gum  autem  prima  ades  et  seounda, 
paucis  gladio  cesis,  sic  deperisset,  Flandrini,  qoi 
addandum  tergaseparaverunt,  animosioreseffecti, 
Francos  qui  a  periculo  evadere  potuissent^  omnes 
absquemisericordiaocciderunt.  Sicqueaciestercia 
adveniens,  nil  laudisconsecuta^fugeconsulit.Quos 
multi  Flandrensium  insecuti  sunt ;  et  cum  vadom 
qooddamevaderecredentesintrassent,  paocis  eva- 
dentibos,  com  eqois  sois  sunt  submersi,  et  quieva* 
serant,  ab  altera  vadi  parte  occiduntur,  ono  milite 
de  Brabancia  ad  vitam  preservato,  qoi  captivos  a 
sibi  notis  abdoctos  evasit.  Gecideront  ergo  in  illo 
bello  comites  Atrebatensis  cum  multis  comitibus 
item  de  Brabancia  domnus  Godefridus,frater  Johan- 
nis  ducis,  cum  tribus  baronibus,  scilicet  Johanne 
de  Virsou  ejus  filio,domno  deWe8emale,et  domno 
de  Butersiim  cum  mullis  de  melioribus  Brabancie 
itemprimogenitu8(728)comitisHanonie  com  plori- 
busde  Lotharingia,ProvinciaetGa8conia,  quorom 
nomerus  estimatus  fuit  octo  milia  tam  nobiliom 


4304  rex  Francie  comitatumFlandriesibiosorpans,  ^  qoam  militariom. /neu/.   Eodem   tempore  gravis 

misit  plores  nobiles  Brugis  ad  puniendum  id  quod 

precedenti  annooommunilasBrugensis  perpetravit. 

Qae  consorgens  contra  regis  nuncios,  omnes  occi- 

^ty  et  eleeto  ono  capitaneo  ex  officio  pannificom 

nomine  Petros,  perillom  omnes  commones  popoli 

eontra  regem  conspurant,  et  de  loco  ad  locom  mit- 

tentes,  faotore  regis  conctos  interficiont,   in  tan- 

tomotinopido  Erdenburgh  (725)  quatuor  milia 

hominom  oociderent  in  bona  ipsorum  invaderent. 


guerraoritur  contraepiscopum  Leodiensem,  cano- 
nicos^clerumet  scabinos,  a  Leodiensibus  etcetera- 
rum  villarum  incolis. 

3.  Anno  Domini  1302.  Gristianus  dictus  Weilnere 
cum  duxisset  in  uxorem  domnam  de  Busco,  re- 
lictamcujusdammilitiSjimpedientibosamicisprimi 
ejus  mariti,  nequibat  libere  utibonis  et  possessioni- 
bus,  que  ad  uxorem  qoam  doxerat  pertinebant. 
Super  quo  pluries  instanterscabinos  requirensi  ot 


M'  combitores  i\  •♦•  criminatos  4*. 


VARLE  LEGTIONESs 
•*•  prei)ente  i*. 
NOTiE. 


(?25)Erembodeghem  adDendram. 

(726}Joanne. 

(727)  Aoctorem  vehementer  errare  neini  n  em  f ogit ; 

Patrol.  GLXXlll. 


Robertos  erat  frater  Philippi  re^is  et  ambb  erant 
Ludovici  Sancti  fllii. 
(728)  Joanne8. 

42 


d6S 


RODOLFI  A6BATIS  S,  TRUDONIS 


864 


fiBicarea(eiju8tioiecomplemeQtum,eoquodpo88e8-  A  pul8ante8,  instabant,  ut  8cultetu8  in  manus  eorum 


8ione8  ipee  infra  districtum  opidi  no8tri  consiste- 
bant^nichil  profeoit»quia,  utdicebaQtur,  ad  instan- 
ciam  precum  adveree  parti8  dictt  scabini  causam 
di8cuciendide  diein  diemdifferebant.  Propterquod 
idem  Gnstianuscum  tribU8  fratribu8  8ui8 12  Kalen- 
das  Januarii  cau8am  injuriarum  8ibi  factam  offi- 
datis  de  opidopluribuepriyatim  conyooatu^refert* 
et  auxilium  ab  bii8  requirit.  Ex  cujue  occasione 
opidani  contra  8cabinoaconcitati,quendam  opida- 
num  nomioe  Walterum  de  Dy8t>dictum  Wouterman, 
eztulerunt  et  capitaneum  fecerunt.  Anoo  8equenti 
(1303)coQ9regati8  opidani^^  idem  Woutermannus 
cum  8ui8  oon8ortibu8  7  die  menaia  Julii  icabinos 
oaptivat>  et  in  penore  domus  Lumbardorum  eub 
euetodia  mancipat  Ad  quorum  liberationem  oum 


traderetur.  Quibus  prior  Henricus  de  Rikle  et  atii 
ex  senioribus^qui  8upra  portam  sureum  erani,  ee- 
rio8e  reeponderunt,  supplicantes,  ut  8ic  intempesta 
nocte  vim  nobis  inferre  parcerent.  Qui  bumilibue 
precibu8  mitigati,  tandem  8uadente  id  Wouter- 
manno  ad  sua  receseerunt 

4.  Anno  eodem,invigiUa  eancte  Barbare  (Dec.  3)^ 
cum  domnue  abbas  fuissetapud  Alken(729)  viliam 
episcopi  ad  traotandum  cum  epieoopo  de  arduis 
oau8i8,sQpervenit  nuncius  secretosuggerens.nead 
novam  ouriam  ad  pernoctandum  rediret  Quo  au- 
ditOi  secrete  iter  versus  Kerkim  (730)  parat  ad  do- 
mum  sui  fratris  Godefridi,ibi  pemoctans.  Capitanei 
vero  communitatis,  babito  secreto  consilio»  circa 
noctis  medium  ad  novam  curiam  festinantes,  ut 


r T. I* '    — 

domno  abbate  Amoldus  oomes  de  Los  advocatos  "  ipsum  oaptivum  secum  abduoerent,  armata  manu 


cum  ailte  prandium  laborasset  **<^)et  ad  prandendum 
in  aulamconsedissent,oonununita8,comperto  quod 
Amoldus  Probus  scabinus  extra  opidum  fugisset, 
furore  aoeensi  ad  arma  convolant,  et  ut  eomitem 
seeum  babeant»  oonelaraant.  Quapropter  portam 
olaustralem  eum  impetu  intrant,januamauleeffrin- 
g«nt;8edtnlerim  domnoabbatede  meDsaresilienle 
et  in  seoretD  looo  se  oocultante,  comes  oonpulsus 
eum  illis  addomum  prefati  Arnoldi  Probi  accedens, 
requisitQS  ab  iUis  tanquam  advooatus,  primum 
tolum  eum  virga  pereussit»  et  oontinuo  pinrimi  in 
Ipsam  domum  impegerant,  et  solotenus  conf^^ege- 
nml  et  spoltaverQQt.  Deinde  prooedeQtes  extra  por^ 


ad  aulam  accedeQtes  et  ondique  perscrutantes, 
viderunt  se  ab  effectu  sceleris  sui  frustratos,  qula 
absentem  esse  abbatemconspexerant.Propterquod 
furore  aocen8i,domum  superiorem  inoendun  tyOquos 
quinque  occidunt,  etlectos  plures  gladiis  dilaniaat 
et  transflgunt ;  utensilibus  ablatis  reoesserunt  la- 
terea  mane  faotoconversusnosterprovisor  oolonie 
nostre  in  ipsa  nova  curia  interfeotas  equas  oum 
ieotisgjadtiadikniatis  super  ourrusimpositas  supra 
medium  fori  fecit^  projici,  et  ciroa  boram  prime, 
oonourrentibusopidanis  ad  spectaoulum^plQmis  ex 
ruptQrisiectommprofluentibus  oiroooqoaque  voU- 
tantibusi  idemfirater  Nyobolaus  tubaii  voce  dixit : 


tam  Stapulen8em>  vineam  ejusdem  Amoldi  Probi  q  Videtet  ofridMiomnei,  hoi  violentiOifMiriopidani 


destraxerunt.  Item.  Post  hec  oum  ad  foram  prooe- 
derent,Arnoiilumfiiium  domni  Roberti  de  Qlinden 
sine  causa  occiderant  Item.  Debinc  redenntes  ad 
portamolau8tratem,a!iquievagiQatisgladti8di8cur<* 
rebant  Et  qno  plores  ex  nostris  commonachis  et 
dominis  valde  timuerunt,  ex  quibus  tres  murum 
enrie  nostre  transsoendentes,    fugam  ceperunt, 
qoorum  unus  firaoto  ant  torto  bracio  corrait ;  sed 
opidani  ilos  ad  monasterinmdeduxerunt  nec  abire 
SQstiQQeruQt  iQterim  tQmulta  cedato,  ii  die  men- 
sis  luifi  scabini  de  captivitate  tiberi  abire  permit- 
tuntur,  et  circa  horam  cene  domnus  abbas  oQm 
oomite,  addQctis  secum  scabiQis,  latcQter  reeessit 
adloca  tutiora,  scultetis  utrisquecumsubadvooato 
subsequeQtibuspre  timore  capitaQeoramcommQQi- 
tatis,  qoi  expalsisipsis  JQrisdtctioQem  sibi  osorpa* 
veruQt/^e^ocfem.AQQOeodemcuraseultetasnoster 
Johannes  de  Winde  nocte  quadam  "^  a  looo,  ubi 
Adam  abbas  residebat^  rererteretur,  et  clam  opidQm 
perportam  dictamVisseghatintraret,  abinsidiato* 
ribos  atrocitervulneratus,ad  claustram  festmavit 
Quo  comperto  communitas  !n  armis  concitata,  m(e 
portam  nostram  congregata,  horribiiibus  ictibas 


«ptuf  novam  omriamcuminceiuiiii  ei  ^fKUiaiionibus 
dommomeoabMiinimiermni.  Quodquidemfaotum 
opidanisid  amBurantibuBviddedisplicait.QQapro- 
pterabbasipseeumseabiDis  suis  velooiter  AquisgraDi 
perveQiens,  omoia  nefanda  sibi  Ulata  seabinis 
AqQeQsibQsreeitaiis,  et  deeodem,Qt  ooognio  tem- 
pore  eis  dwiunoiando  ad  ourtam  nostram  in  Dung 
aooederent,  sQpplicavit  De  «Mton.Interea  postred- 
itttm  domni  abbatis  ab  Aqoenai  sado  iAterdictmn 
positQmesthi  totQmopidom»  qaiAtasoiiicetdie  post 
violeQciam  in  nova  CQriaperpetratam  (Dec.  9^.  Post 
hecpaucis  InlerpolatudiobQseQrati  eoclesiarumac 
aUi  sacerdotes»  tutiora  ioea  pettfites,  ad  ouriam 
*  noetram  Dungh  sepresidlo  receperunt 

5.  Anno  Domini  1304,  pridie  Nonas  Febraarii, 
episoopus  Leodie&sisTheobakias»Adam  abbashojus 
loci  et  Araoldos  oomes  de  Loe  oiim  nuiititudkie 
eopiosaarmatoimioieotorQm  vivoram^inlooo  cas* 
pestri,  sito  toter  opidnm  et  Braslemiittn»  8«^r 
stratam  que  tendit  versusBatttershoven  alaliM,ot 
ab  aiio  later«  versus  tooom  dtetnm  Heirstaka  <^ 
adductisseoQm  8oa1)teis  Aqmuds  sedis>pioplertec 
spedaKtef  d«tnaiidatlf,  «o  soafaiBis  mpUi  Saaeli 


TARLE  LECriONES. 


"MaborassoQt  r   •»' quedam  1*.    «"fecii*. 


NOTiE. 


(m)  Prope  Hasselt 


(120)  ICerckem  prope  Tirlemont 


M 


(iEStA  aBB.  '^rODON.  --»  CORTINOATIO  m,  —  PARS  li. 


366 


Tnidoiiisaniyersis  —  habilo  contiliomaliiro»  qn^  A  oilMitlaiiiiilaatea,  adonHnisadgratiaiQ  noarecept 


rimoniamdeposueruntcontraopidanoBdeTiolendis 
80{>ra  narratis,  etspeeialiter  contra  singokres  per* 
sonas  domiaium  opidi  siln  uaurpantes.  Hiisprefaii 
scabioi  auditis,  diligenter  jusseruntponi  sedilia  io 
prefatastrata,  sio  ut  partim  in  distrietu  episcopi  at 
partim  in  districlo  jurisdictionis  abbatis,  eo  qnod 
limites  amborum  dominorum  ibidem  se  continge- 
rent,  sisterentur.  Congregatis  ergo  scabinis,  nichil 
aelam  est,  quia  campanabannilis  non  pulsabatur^ 
Comparato  veropro  lOOHbrisTuronensiamquodam 
satellite,  ad  monasterium  clam  mittitarqniascenso 
torri  ipsam  campanam  diu  pulsat.  Quapropter  tea^ 
binti  quta  intra  opidum  ipsum  justicie  complemen-' 


abr)adioantaretproscribuntar.  Incid,  [Hocsem.  29.] 
Anno  eodem  Benedictus  XI.  papa,  qui  Bonefatio  a 
sma  initticia  ocoiso  «iccesiat,  de  ordine  Predicato- 
rum  fuit.  Uic  vel  magister  ordinis  aut  provinciaiis 
faetas,  ad  opidum  nostrmn  yeniens,  ad  prandium 
domni  abbatis  est  invitatus.Coiadaulam  accedenti 
a  quodam  honesto  yiro  suggestnm  est,  quod  Gallica 
fingaa,  non  Latinaf  cum  abbatehaberetcoUoquia, 
Quod  ilie  gratanter  inteliigens,  duloiafamiliaritatis 
obsequia  promittensjooonde  delectati  sunt,  status 
sni  qoalitatem  alter  idterl  matoa  collatione  yerbo- 
rum  depromoitest  sicque  c«m  gratiarum  actiona 
virille  Utudabilisabaola  reees8it.Posl  aUquot  vero 


tam6jrp]erenequil>ant,factaperutro8queseultet08  B  tempevisspacialDidemistepatersaBctuscardinalis* 


mositioae»  eampaoe  sonu  audito,  sententialiter  tan« 
qaam  reos  crimine  lese  majestatis  abjudicant  ab 
honore  et  proprio  Jure  ac  possessionibns  et  reimi 
Woltermannum  de  Diest,  qaatuor  fratres  dietos 
Weelnere,  Henricam,  Watterum,  Gunterum  et  Gfi^ 
stianqm,  Jofaannem  filium  Johannis  et  Hermannom 
Wisselere.  Futsante  verotamdia  campana,  opidani 
in  armis  ad  fomm  conyenientes,  cum  audirentar^ 
matos  oongregatos  use  in  campestribas^  exeunte* 
tn  armis,  ordlnant  aeiem  in  campo  retro  ortos  sab» 
orbii,  sed  ad  informationem  comitis  ad  opidam 
redeunt.  Qnibus  omnibus  sic  patratis,  domini  cam 
suis  ad  propria  tendunt.Factayerotalium  proscri* 


boo  anno  in  pa^pam  eonsecratas  est*  Eodem  anno 
missi  sunt  nuntit  ex  parte  monatterii  hujus  ad  Ro* 
Banam  onriam  pro  caasi»  ardois*  Que  oum  ad  no» 
tieiam  pape  relate  esse&i»  voealis  ad  se  nunciis 
iilis,  papa  qaenvit,  si  eaosa  esset  i^bbatis  sioe  La* 
iUkOf  qui  nuper  ei  in  okuetro  saaeti  Trudonis  tam 
jooundum  fHrandium  exilHsM.  Ulis  id  affirmantibus« 
papa  indilate  jussil  in  omidbiM  petitioaem  iUorum 
ad  effeotom  pfodoci.  Iste  papa  oom  9  measibus  pra* 
sedissot^  otHit  (731).  Goi  Clemena  V.  qui  {Hrimo 
Romanam  cnriam  a  Roma  adProvineiam  transtulitt 
successit.  Ineid*  Eodem  anao  ad  instanciam  fabro- 
fnm  opidi  SractiTrudoais»8ub  expessis  ipsorumj 


ptione,  opidanimultieeperuntilloscapitaneos  devl^  q  de  eonsensu  Ade  abbatis  et  Hentici  piebani  Sancto 


tarO)  dicentes :  Nolimuspro  islU  in  manus  incider^ 
dominonm^  Qaod  illi  intelligentes,  et  de  die  in  diem 
se  qaasi  aMeoos  haberi,  de  aliorum  adjutorio  despe^ 
rati,  infra  quindenam  uxoribus  et  Hberis  suis  cum 
fletn  et  merore  reHctts,  ad  paupertatem  ex  maiimis 
diTiciis  perventuri,  opidum  reliquerunt.  De  eo* 
dem.  Eodem  anno  post  nmltos  tractatas  opidani 
ad  cor  redeuntes,  tandem  dominis  suis  concor* 
(fia  pacis  interteniente  reconsiliantur,  deliberan» 
tes  dominis  prefatis  pro  emenda  9000  librarum 
Turonensium,  hoc  adjectOi  quod  secundam  ordina* 
tionem  proborum  obviam  dominis  suis  usque  noTam 
curiam  procedere  debeant,  ubi  pridem  rapinas  et 
noetnma  incendia  committebant.  In  cena  igitur 


Marie,  capella  sancti  Ehgii  oonstruilar,  et  altaire 
dotatum  in  ea  oonsecratur,  et  gulda  finAtemitatis 
dictorum  fabroroam  oritur.  Incid,  Eodem  anaQ 
communitae  quasi  per  totam  Lotharingiam  immaiu* 
ter,  etposteaundique  perBrabanoiam  surrezit.  Sed 
rei^tsntibus  majoribus  de  Brazella^  quosoommu*' 
iiitasexpulsos  tennit,  aajBiliante  dace,per  eonfliotum 
pungne  commanitas  in  fegam  vertttur»  midtis  occisM 
et  k^  rotatis  et  aliis  de  patria  ezpulsis*  Incid.  Se* 
ifttenti  anno  (1305)  pax  reformata  est  inler  Philip- 
pam  regem  Francie  et  Flandrenses,  et  Wido  oo«* 
mes  com  fllio  suo  Roberto,  addieta  regi  una  parta 
Plandrie,  a  vinculis  emaneipatur  el  oomitatui  res« 
titoitiir.  Ineid.  [Hocssn.  29,  90.]   Anno  Domini 


Domlni,quetttnc  fbit?  KalendasAprilis,  congregato  i>  1907,  Templarii  per  totam  Franciam  captivantur. 


uniTerso  populo,  smgulares  persone  que  illis  sep* 
tem  capitaneis  snpradictis  iu  excessibus  suis  auzi^ 
lium  et  fkvoremprestabant,  nodis  pedibns  et  capi- 
Qbas  in  Uneis  vestibus  hicesserunt.Bt  cum  ad  locum 
prefkte  curie  pervenissent,  flexis  genibas  et  mani- 
bus  complosis  adomnoabbateet  conventu  humiH- 
ter  teniam  postttlantes,  ad  gratiam  recipiuntur.  Et 
lic  in  modum  processionis  bini  et  bini,  domno 
abbate  subsequente  cum  conventu.usque  in  medium 
monasterii  processerunt.  Ibi  bcta  statione  usqoe 
dnm  ymnus  Te  Deum  latuiamus  flniretur,  pers^te 
runt.  Deeodem.  Pascalibusdiebustraasactis^plaMa 
sx  opidanis  prefato  Woutermanno  et  suis  compli^' 


et  anno  sequenti  ad  instueisu&  regis  in  coBsiiio 
Lagdunensi  a  Clementepapa  ordo  ipsorumpropter 
quedam  nefianda  facla,  qaa  illis  imponebantai» 
fboditus  aboletur.  Unde,  ut  dioebalar»  pape  copklilaa 
et  regis  inordinata  voiontav  eraol  ooeasio,  qaod 
mahi  sahem  innoeentes  perierant,  omnes  emm  ad 
condiclum  diem  igne  combosti  sant  Quorum  pos* 
sessionescontinuo  ad  fralresordinissanoti  Joliannisy 
data  pape  hiflnita  pecunie  somma,  appliaaate, 
iRornmqueprivilegiis  annuUatis,  nova  summapeou* 
aieacoepta,  papa  dedit  eisdem  Johannilis  nova  pri- 
fiIeglaJhidd.Bodemannointer  populares  et  insignes 
Leodienses  discordia  magna  orta  est,  unde  per 


NOTiE 


(731)  6  Jnl.  1304. 


367 


aODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


368 


episcopumTheobaldum,  seabinisa  civitate  exeun-  A  principumetnobiiium,adjuncto8ibiTheobaldoLeo 


tibus^  annatorum  exeroitus  colligitur,  ut  ex  popu- 
laribus  multi  apud  Voethim  proscribantur.  Sed  ob- 
stante  in  armis  popuH  in  universitate,  concordia 
intenrenit. 

6.  Anno  Domini  1308  determinatum  est  per  sen- 
tenciam  arbitralem  inter  monasteria  sancti  Trudo- 
nis  et  sancte  Katerine  de  Milen,  quod  priorissa  et 
conyentus  ibidem  ministrabunteorum  priori  apud 
eas  continue  tcI  per  interpolationes  residenti  taJem 
prebendaminyictuetTestitu,  qualemhabet  unusex 
commonachis  monasterii  Sancti  Trudonis,  et  ejus 
famulo  victum  dabnnt.  fneid.  [Hocsin.  31.]  Anno 
Domini  1309  [i308j,  prima  die  mensisMaii,  Albertus 
rez  Romanorum,  predecessoris  sui  Adulii  interem 


diensi  episcopo,  ad  Italiam  tendit,  ubi  multis  civita- 
tibus  expugnatis,  eciam  Mediolanum,  Ghelfinis 
sibi  resistentibus,  bello  victoriosusobtinuit^ibidem- 
queferreamcoronamsuscepit(43iO).DeindeBrexiain 
nobilem  civitatem  diu  obsidens  expugnavit,  ut  muros 
ejus  solotenus  destruxit  (4311).  In  cujus  obsidione 
Waleramnusejus  frater,  dominus  de  Rupe,  sagitta- 
tus  oppetiit.  Eodem  anno  devictis  Gheliinis  et  rege 
Cecilie  (733),  totam  fere  Lombardiam  et  magnam 
Tuscie  partem  sibi  sul>egit  Eodem  anno  multi 
valentes  viri  ejus  exercitus  cum  consorle  *^^  sua 
regia  *^*  (734),  Willeimo  comite  Juliacensi,  Gerardo 
de  Gassely  Johanne  de  Agemont,  fratre  comitis  de 
Los,  ex  inconsueto  aerede  medio  sunt  sublati. 


ptor,  anno  regni  sui  42  a  suo  nepote,  cujus  patri-  B  Incid,  [Hocsbm.  32.]  Anno  sequenti  idemrexurl>em 


monium  occupabat,  occiditur.  Eodem  anno  nobilis 
Henricus  de  Dutsenburgh  in  Romanorum  regem 
eligitur,  etinepiphania  Domini  Aquisgrani  corona- 
tur.  Eodem  anno  electio  ejus  a  papa  Glemente 
eonfirmatur.  Incid.  Anno  eodem  (4309,  Jan.  vi) 
muititudo  communis  plebis,  tam  virorum  quam 
mulierum,  de  partibus  Lotharingie  ettrans  Renum 
ex  eivitatibus,  castellis  et  villis  progrediens,  nullo 
predicante,  sed  sua  sponte  cruce  signantur.  Qui 
ocoasione  unius  mulierisa  Judeis  necate  apud  The- 
nismontem  (732),  de  qua  nuUum  justicie  comple- 
mentum  processit ,  eo  quod  Judei  data  magna  pecunie 
summa  sese  redemerunt,  dum  postea  martirizate 


Romanam  cum  suo  exercitu  intravit,  et  dum  ad 
beati  Petri  ecclesiam  tenderet,  renitentibus  ei  rege 
Cecilie,  Qhelfinis  et  Ursinis,  auxiiiantibus  illis 
maxima  cum  multitudine  Romanis,  gravebeilum  in 
transitu  platearum  committitur,  ubi  plures  famosi 
ceciderunt ;  inter  quos  ex  parte  regis  Alimanie 
Theobaldus  Leodiensis  episcopus,  licet  captivatus, 
occiditur.  Dehinc  ipse  rex  majore  urbis  parte  ob- 
tenta,a  duobuscardinalibus  a  papa  Glementi  adhoo 
missis  apud  Sanctum  Johannem  Lateranensem  in 
imperatorem  consecratur.  Postea  positis  ad  muni- 
tionem  ibidem  sibi  fidelibus,urbem  egressus,  omnes 
fere  civitates,  oplda  et  casteiia  Tuscie,  Gampanie  et 


illius  mulieris  mortuum  corpus  inventum  fuisset,  C  Lombardie  vel  bello  aut  deditiooe  subegit  sue  po- 


Judeos  iptos  ubique  persequentes,  Ghristum  con- 
fiteri  nolentes  indifferenter  occidunt,  et  principum 
castra  et  fortalicia,  ad  que  prefati  causa  presidii 
confugiunt,destruunt,ettandemGenapium,castrum 
ducis  Brabancie,  cum  12  milibus  hominum  oppu- 
gnant.  Sed  idem  dux  Johannes  cum  multitudine 
suorumadresistendumillisordiDatHacie  in  frontem 
se  statuit,et  continuoterritos  et  f uga  lapsos  multos 
occidit  etdeterrasuaexterminavit.  QuipostaUquot 
menses  cum  40  milibus  hominum  ad  Romanam 
curiam  accedentes,  instanter  petunt,  sibi  a  papa 
Glemente  generale  passagium  ^^*  concedi.  Sed 
pontifex  ipse  advertens  eos  presumptuose  et  sine 


testati  (4312).  Deinde  resistentibus  sibi  diversis 
mortis  penis  mulctatis,  FJorenciam  civitatemobse- 
dit  sicque  Pisam  ■'*  se  recepit 

7.  Anno  Domini  1314,men8isMaiidie4,stantibu8 
adhuc  treugis  inter  progeniem  de  Stapelen  et  Otto- 
nemMilitis  cum  suaprogenie,idem  Ottocirca  horam 
prime  convocatis  ad  se  suis  consanguineis,  armata 
manu  intravit  mansionem  unam  super  forum  ver  sus 
meridiem,  que  vocatur  vulgariter  der  Moer.  Et 
accessitquidam.dicens  filiiset  nepotibus  hujus  Ot- 
tonis  :  Ecce^  nostri  inimici  jam  intrant  ecclesiam 
beateMarie,  Qui  continuo  inconsultis  patre  et  ami- 
cis,  Damianus  scilicet  et  Nycholaus  fratres  sui  filii. 


discretione  id  opusacceptasse,  omnes  avoto,quod  |.  et  nepos  ejus  Nycholaus,  cum  septem  aliis  furiose 


absque  ordinatione  sedis  apostolice  emiserant, 
absolvit,  et  sic  ad  propria  cum  magna  confusione 
redierunt  Ineid.  [Cont.  Vinc.  Bell]  Eodem  anno 
exeroituschristianorum  cum  Hospitalariis  insulam 
Rodescum  quinque  adjacentibussibi  insulis,  prius 
ante  quinque  annos  per  ipsos  Hospitalarios  oppu- 
gnatam,  nuncexpungnatam  obtinent,  Turcis  etin- 
fidelibus  ibi  habitantibus  occisis  et  expulsis.  Incid. 
[HocsBM.  32.]  Eodem  anno  Henricus  rex  Romano- 
rum,  rationenominisregnisextus,cum  multitudine 

VARIiE  LEGTIONES. 
««reginal*.    Mcpisanisr. 
NOT^. 

Tirlemont.  (734)  Margaretha. 

Roberto. 


iiitrantes,  ipsam  ecclesiam  infra  celebrationem 
misse,  Walterum  Burgelken  armigerum  et  suos  con- 
saoguineos,  Arnoldum  dictum  Heere  et  alium  Ar- 
noldum  nepotem  ejus,  de  illorum  insidiis  nil  suspi- 
cantesy  eo  quod  treuge  essent  edicte,  impetunt,  et 
eos  de  loco  altaris,  ubi  jam  missa  celebrabatur,  ad 
presidiummajorischoriconfugerecompellunt.Quos 
viriliter  repugnantes  tandem  occidunt,procedentes- 
que  inde  in  porticuirrueruntin  domnum  Albertinum 
militem  et  scabinum,quem  eciam  letaliter  vuluera- 


•••  passigiom  i*.    »»*  soHe  1' 


fsi 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  CONTINUATIO  m.  —  PARS  II. 


370 


▼ernnt,  qoi  post  dies  paaoos  obiit.  Prooessu  yero  A  natoram  aliquomm  corrigere,et  ad  observantiam 


determinati  temporisscelus  tam  nefandi  sacrilegii 
per  sententiam  scabinorum  sio  punitumest.Prefa- 
tus  enim  Otto  Militis  cum  per  scultetum  monitus 
esset,  persequelamconscabinorumsuorum abjudi 
eaTit  et  proscriptos  pronunciavit  duos  filios  suos 
prefatos  Damianum  et  Nicholaum,  et  nepotem 
Buuro  N  jcholaum  cum  aliis  suis  complicibus  septem. 
Insuper  pronuntiavit  domumipsam,  ex  quailli  rei 
armatamanuprocedebant,  debere  destrui  et  com- 
buri^et  quia  domusjprefata  infradomni  Leodiensis 
episcopi  districtum  sita  fuit,simiiiter  sententiatum 
est,  quod  ligna  et  lapides  destructe  illius  domus 
intra  terminos  junsdictionis  monasterii  hujus  depor- 
tarentur  et  igni  comburerentur  ^^^Quod  et  itafac- 
lum  estcirca  quasi  medium  fori. 

8.  Anno  Domini  1312,  regni  Henrici  sexti  4, 
imperiivero  ejus2,cumes8etdefunctusabbas  Sanc- 
cti  Pauli  apud  Inferius  Trajectum,  conventus  in 
electione  discordans,  tandem  in  hoc  consensit,  ut 
illum  in  abbatem  recipere  vellet»  quem  Gwidoepi- 
scopus  Trajectensis  sibi  provideret.  Propter  quod 
episcopus  sollicite  invigilans,  tandem  recoIit,quod 
in  stadio  parisiensi  constudentem  de  monasterio 
sancti  Trudonis  sociumhabuit^quiindiversisscien- 
dis  habilis  fuit,eIoquentia  etpersonali  formositate 
alios  precellens.  Ad  quem  continuo  per  nuncium 
intrant,  nt  deliberel,  si  abbatiam  acceptare  veht. 
Qui  habito  cum  abbate  suo  domno  Adam  et  amicis 
suis  oonsilio,  oblatis  graciis  consensit.  Misitigitur 
prefatus  Adam  abbas  pro  sufihraganeo  Leodiensi, 
qui  eandemHenricumde  Rikle^prioremhujusmo- 
nasterii,  in  diesanctopasche(if art.  26)  presentibus 
et  ooassistentibusipso  domno  Adam  abbate  adextris, 
et  investito  Brustemiensi,  condam  abbate  Averbo- 
dien«,  a  sinistris,  soilempniter  in  hoc  monasterio 
sancti  Trudonisinabbatem  SanctiPauliconsecravit 
et  die  eodem  ibidem  aliquos  in  acolitos  ordinavit. 
Qui  sic  consecratus,  proxima  quinta  die  apudnos 
soUempnitercongregatamuItitudinepresbiterorum, 
snmmam  missam  celebravit.  Quibus  in  cunctis  ho- 
nesie  peractis,  idem  abbas  domnus  Adam  ipsum 
domnam  Henricum  abbatem,tam  in  vestibus  quam 
aliisoportunis  ^^*  honorifice ornatum  ^^^  cum  decenti  ^ 
familiaad  claustrum  sancti  Pauli  prefatum  deduci 
curavit.  Z>e  eonte/n.  Qui  cum  magna  reverenciaper 
donmuni  G  widonem  episcopum  Trajectensem  recipi- 
iwr,  etinipsam  abbaciamcumingentigaudioillius 
monasteriiconventusintronizatur.Obedientiaigitur 
loco  capitulari  per  singnlos  commonachos  sibi  facta, 
ut  moris  est,  cepit  diligenter  insolentias  indiscipli- 


regularis  vite  verbiset  factis  subditosinstruere.Ubi 
dums  eriose  per*^^  annosferme  ad  monastice  disci- 
plineunguemillorum  transgressiones  reducereela- 
boraret  et  minime  proficeret,  pre  mestitudine  cepit 
ad  iocum,  unde  venerat,  hanelare,  et   simpUci 
monachali  prebenda,  si  adipisci  posset  contentari 
velleet  illuc  redire.  Quod,  quamvis   affectuose 
requisivit,  non  obtinuit.  Qui  ante  finem  vite  sue 
quasi  per  dimidiiannispaciumvixautnichilloque- 
batur,  deambulans  tamen  et  sic  dolens  filiorum 
indisciplinationem  obdormivitin  Domino.  Anno 
prefatoldi2,inoclavis  pasche,iii  diescilicet  sancti 
Georgii(735),  ecclesiabeate  Afarie,que  precedenti 
anno  violata  fuit,    per  prefatum   suffraganeum 
B  vacantis    sedis   Leodiensis    reconsiliatur.  Unde 
versus : 
SoU  Crear,  grato  numero  dulci  geminaU 
Templo  sacraio,  Trudoniea  plebs  jubilato. 
/nctd.Eodem  aDno,in  vigiliaBarthoIomei(Au^.23), 
Willelmus  castellanus  de  Warum(736)  cumsuis  in- 
petens  apud  Vert  (737)  domnumHenricum  de  Her. 
male  improvisum,vuIneravit  illum  graviter,etejus 
nepotem  Johannem  dePhasonoccidit.Exquo  idem 
Willelmus,    cum  esset  de  progenie  illoram  de 
Awaus,  plures  ex  suis  amicis  offendit,  ita  utadip- 
sius  inimicos  de  Warois  sese  converterent.  Incid. 
Anno  eodemadhucLeodiensi  sede  vacante,orta  est 
dissentio  inter  capituIumLeodiensem  et  Arnoldum 
comitemde  Los  proptermambirniampatrie  (738). 
n  Dicebant  enim  comes  et  majores  civitatis  et  ipsius 
patrie,quod  vacante  sede  manbumia  episcopii  ad 
dictumcomitem  pertineret,sedcontra  idcapitulum 
Leodiense,  cui  populus  omnisfavebat  retinensyeli- 
gunt  prepositum  Leodii  Arnoldumde  Bankenbergh 
nobilem  virum.  Propterquod  4Idus  Augusticomes 
cum  pluribus  militaribus  postsolisoccasumcivita- 
tem  intravit.  Superveniente  vero  noctis   silentio^ 
scabini  et  majores  de  civitate  odium,  quod  di  u  gere- 
bant,  ut  dicebatur,  adversus  capitulum  Leodiense 
et  communem  popuIum,voIente8  ad  effectum  produ- 
cere,  congregati  simulinarmis,communespopulos 
damoribus  domorumque  incendiis  excitant,  quos 
•^  discurrentes  per  plateas  et  in  foro  congressosocci- 
dunt.  Inter  quos  Walterum  de  BrueDshorne,  Leo- 
diensem  canonicum,causam  clamoris  ignorantem , 
occiderunt.Tandem  veroconvoiante  in  armiscom- 
munitate,acriterbellatum  est.  Quocomperto,  per- 
positus  prefatus  continuo  cum  suis  in  auxilium 
communis  populi  venityetsic  majorescumscabinis 
usque  ad  SanctumMartinumretrocedere  suntcon- 


VARLELECTIONES. 
*^*  ita  videtur   supplendum  ; 


excidit  vos.  ^*^  sxcidisse  videtur 


**''  comburentur  1*.  ••  oportinis  V 
numerus* 

NOTiE. 

(735)  Anno  1312  Pascha  celebratum  est  26  Apr.  ralisadministratioepiscopuiLeodiensis  temporese- 
Dies  S.  Georgii  est  23  Apr.  dis  vacantis.  De  celebri  hac  pugDa  la  Mal  de  Saint- 

(736)  Waremme.  Martin  vocata,  ef.  Polain,  Esquisses  kistoriques  de 
(737(  Weer,  haud  procul  a  S.  Trudone.  Vancim  pays  de  Liige.  Bruu  i867,  p.  i  sqq. 
(73^  Mambumia,  la  mamboumerie,  est  tempo-  Bbtmmaii n. 


9tl 


RODUUn  ABBATI8  S.  TRUDONlS 


97t 


pulsi;iterumqtteillif6aiiliiiati,adTeF8ariosiafagatii  A 
convertantipsumqaeprepositam  ante  beatiHuberti 
eeclesiam  oeeidunt.  Mane  aatem  Cacto,  prefati 
communespopuliiteratosoabinosetmagnateejaxta 
daustrum  beati  Martini  impetant.Qai  primo  viriii- 
ter  rebeliantesjtandem  tantis  non  resiitereyalentes, 
terga  dare  sunt  compuisi,  quos  extra  portam  per 
plateas  et  intra  domos  daustri  insequentes,  sine 
miserioordia  oeciderunt.Quoramaliqui  intra  Mele* 
iiam  sancti  Martini  presidium  querentes,  turris 
mumtionem  ascendunt ;  sed  parte  adversa  ignem 
supponente^aliquibus  se  desaper  inter  giadios  adver- 
sariorum  precipitantibus,ceteri  suffeoantur,etcam 
ipsainflammata  turre  eoncremantur.Geeideruntque 
ibi  de  magnatibus  tam  gladiis  quam  ineendio  Johan* 
nes  et  LudOYicusSurlet,JobannesdeHosa,Jacobus  g 
de  Cornu,Balduinu8  et  Henricus  de  SanctoServatio 
et  omnes  scabini,  quatuor  ezceptisjndustrii  viriet 
honesti^  ac  plures  eorum  consanguinei,  quorum 
liumerus  fuit  120  virorum  armigerorum,  quoram 
bona  a  communi  populo  diripiuntur,  et  mansiones 
dejiciuntur.De  communitatececiderunt  ibi  circiter 
60  viri.  Incid,  Anno  Domini  i3i3,  circa  prinoipium 
mensis  Janii,castellanus  de  Warumcum  suis  viUam 
Berle  armata  manu  inlravit,  et  ante  castrum  8  viros 
deprogeniedomini  deBerleinterfecit.  Incid.  Eodem 
mense,  0  Idus  Junii  (739),  domnus  Henricus  de 
Hermale  cum  omnibus  illorum  de  Warois  parti  »•* 
faventibus  ex  ima  parte,et  Willelmus  castellanus  de 
Warum  ex  alia  parte  cum  universis  fautoribus  iilo^  ^ 
rum  de  Awaus,  convenerunt  inloco  campestriinter 
villas  Perme  et  Warum  aliter  dictam  Waronniam. 
Ubi  ex  utraque  parte  omnes  progeniosi  ex  Hasbania 
et  comitatu  de  Los,  et  molti  de  terra  Narmuroensi 
et  Brabancie,induas  exopposito  acies  animose  con« 
stituti,  ad  flebiiescomitisde  Losprecesetinstantias 
humillimas  dare  treugas  recnsabant.  Hecedente 
igitur  comite  dolenter  ab  utriusque,  congressum  est 
bellum  durissimum,  et  cessit  tandem  victoria  parti 
domni  HenHcideHermale  proiUisdeWaroiscastel- 
lano  de  Warum  cum  aliis  ex  snis  per  f ugam  salvato, 
et  castellano  de  Montenakem  cum  pluribus  vel 
duobusmilitibusinterfecto,ac  Johanne  de  Lobosgh, 
fratre  naturali  domini  de  Wesemale,  ejus  sigoifero, 
cum  pluribus  aliis  armigeris  occiso,  quorum  nume-  D 
rus  45  et  amplius  fuit.Dominus  vero  de  Wesemaie 
et  de  Lidekerken  cum  suis  in  ecciesia  prefate  viile 
se  receperunt.  Quos  cum  plures  partis  adverse  inse- 
querentur,  domnus  Willelmus  de  Berle  oum  aliis 
eque  prudentibus  militibus  posuerunt  se  muram  ex 
adverso  pro  domo  Dei,  et  dorsa  sua  ante  januas 
ecdesie  viriiiter  opponentes,  animos  suorum  ab 
irraptione  eompescuerunt,  et  sio  prefati  presidiom 


eeeiesie  obtinentei,  otssaei  iUed  «d  Br^a&eUtm 
redierunt.  Plures  edam  ad  eaitri  de  Warum  ratmU 
tionem  festinantei  evaserant,  eeteris  hine  inde  f aga, 
^^  lapsis.  Ineid.  Eodeni  anno  imperator  Henrieoi 
sextoi  regni  sui  anno  5,  et  imperii  ejns  3,  poit 
sumptum  euehariitie  "**  saeramentum  in  die  aseum- 
ptionis  beatcMarie  (740),  in  civitate  Pysana  inioxir 
catus,  continuo  in  egritadinis  leeto  positus,  poit 
extremam  nnctionem  devotissime  spiritam  emiift. 
Ineid,  [flocs.  n,  4.]  Girca  idem  tempas  Ladowfeoi 
dux  Bawarieet  Prideriousdux  Austrie  per  electorom 
diseordiameliguntnr  alteradverius  alterara.  Ineid. 
Anno  Domini  eodem  1313,  anno  regno  Henriei  im- 
peratoris  sexti  5,  imperiiejus  3,  post  obitumTheo* 
baidi  Leodiensis  episcopi  trans  Alpes,  Aduifus  de 
Marcha  a  Glemente  V  apud  Avinionem  Leodiensls 
oonstituitur  episcopus^  qui  11  Kal.  Augusti  in 
episcopum  receptus,  invenit  maximas  in  patrfa 
discordias  et  plura  enormia  sede  vacante  perpe- 
trata[HoosEM.n,  2.]  Ad  eaptandam  tamen  omniam 
benivolentiam  Leodiensibus  omnia  prias  forefaeta 
indulsit. 

9*  Anno  Domini  i  3  i  4,  anno  8  vaeantis  sul)  diseordia 
imperii^  Adulphus  episeopui  et  totura  eapituium  Loo» 
dienie,  mediante  peounie  iumraa,  poitpoiito  Dei  ti^ 
more,  reclamante  et  eontradicente  abbate  noetro, 
conoesseront  oommunitatem  fleri  in  opido  Sanoti 
Trudonii  duraturam  perpetue.  Qua  iie  ereota,  opir 
danorum  reotorei  Jura  moaaiterii  noitri  ubiqoo 
violare  eeperunt,  propter  quam  temeritatem  pe? 
offleialem  Lieodieniem  curie  eonvieti,  singularei 
perione  excommunieaatur,  eeoiesiaitiooioterdielo 
in  totnm  opidum  ponto.  8ed  illii  ab  injuriii  nobii 
illatiB  adhue  ad  eor  minime  redeuntibus,  domnni 
abbai  adductii  iecum  seabinii  ae  opido  recedit 

iO.  AnnoDomini  l3idopidenoinoitPos,qoiJam 
per  annos  ferme  duos  sub  sentenciis  interdieti  et 
exoommunicationis  indurati  jaeuerunt,  aecepta  ab 
eismagnasumma  pecunie  iteratavice,  idemAduI^ 
phus  episeopus,  mentis  oeuiut  preeii  nubilo  revep*> 
beratii,  iicut  priui  eontra  fai  oonceisit  iliicitum, 
iicnune  interdicti  et  exoommnnieationii  ienteneia 
ilgatos  de  Jure  absolvit  de  faeto.  Gontra  quam  abso- 
lutionem  oum  ex  parte  nostra  esset  ad  Romanam 
curiamappellatum,episoopusipseaddenimalama-> 
lis,  postposito  Dei  timore,  misit  mariscaleum  tuum 
eum  duobus  canonicis  Leodiensis  ecelesie  ad  opidum 
istud  Sancti  Trudonis,  qui  ad  informacionera  per- 
versorum  et  fallaoissimorum  hominum ,  prout  postea 
compertum  fuit,  omnera  Jurisdictionera  eeolesie 
UBUrpaverunt,  dicentes  nos  nichil  jurls  habere  in 
opido,  et  sio  indignanter  nostro  sculteto  gladiom  et 


Mi  parlem  i*.  «f*  fugara  i^  mi  eueharie  i* 


VARLB  I^RCnONES. 


NOTiE. 


(739)  Vide  de  his  Hocsemium  I,  33« 


f740)  Oblit  27  Attg.  Boneonvettti. 


573 


GESTA  ABB.  TRODON.  —  CONTINUATIO  III.  -.  PARS  11, 


m 


forestario  ▼frgamabstuIerunt.EtpostbflBo  adlooum 
cippi,  qai  ab  olim  intra  limites  districti  abbatis, 
sicut  patibulum  intradistriotumepisoopioousistit, 
aeoeaseruiit,  et  apposltis  ibieombustibilibus  ipsum 
ooncremaTerunt^  et  noTum  dppum  fleri  leoerunt» 
quem  supra  forum  infra  limltes  Jurisdictionis  epi- 
scopi  statuerunt,  Propter  quod  iterato  a  nobis  ad 
prefktam  sedem  apostolioam  appeliatur.D^  «odem, 
Interea  opidani  braxatores  probibenturaMagistris 
et  rectoribus  communitatis,  nesolTant  nostro  mo- 
nasterio  censum  certisie,  sciiioet  pecarlum  cenri« 
sie,  propter  quodl^ulis  nostrisbisin  ebdomade 
more  sc^ito  braxenas  intrantibus  eensus  cerrisie 
minimepersolTeret.  Quo  Tiso.conventus  ordinavit 
duos  eznostris  commonacbis,quiper  singulaseb- 
domades  intraverunt  braxenas,et  censnm  dare  re« 
cusantes  plures  inyenerunt,etmultos  alios  inyene^ 
runt,qui,  cum  non  auderent  tradere,  gratiose  an^ 
nuentes  penniserunt  illoseiTasissuisinidrils  (744) 
ad  boc  per  garsiones  (742)  allatls  baurire  et  secum 
auferre.  Men8uraminsupersalis,quod  equo  modo 
nostra,  est  bereditas,  nobis  persolTi  probibuerunl 
Item.  Hiistemporibus  episoopoLeodiensi  Adulfo  ad 
instignationem  perTcrse  conTersancium  procedenti 
adTcrsus  iioc  monasterium  selo  amaro,  quidam  ex 
clerieis  et  sacerdotalis  opidanis  seipsos  ad  idoflb^ 
rentibus,demandatoipsius  aecedentes  ad  bospitaJe 
Sancti  Trudonis,  oujus  ordinatio  et  gubernatio  tam 
in  ttmporalibus  quam  spiritualibus  per  patentes 
literas  adnostrummonasteriumsanetiTrndonisab 
olim  dinosciturpertinere,Dei  abjecto  timore  eom* 
pnlerunt  seu  feeerunt  magistrumdefratribus  ipsius 
hospitalis  adipsorum  presentiam  aArre  priTltegia 
ipsius  hospitalis,  oontinentes  inter  oetera  per  quem 
modum  a  ioco  nostro  eymiterio  Ticino  translatum 
fuit.  Quibus  astu  sno  inspeetis,  in  prejudieium  no<' 
stri,  preeieissigilis  eaoassaTernnt,prontinnostris 
arehiTis  repoeita  eontinentnr. 

14.  Annoqna8ieodemLeodiensisepiseopns,non- 
obstante  quod  propter  aooepta  munera  a  Tmdo* 
nensibus  eontra  fi&s  sefeeit  partem  onm  toto  opido 
Bancti  Trudonis  ad  litigandum  in  euria  Romana 
eontra  monasterium  nostrum,  sed  postpositajuris 
generalis  statnto,  Tonit  ad  nostrum  monasterium 
eausa  Tisitandi  ineapiteetmembris  cum  ittO  eque- 
stribus,  ibiqne  tamdiu  remansit,  quod  ezpense 
assenderunt  usqueitMNyiibras  Turonensiumnigro- 
rum.  Propter  quam  Tisitationem  cum  ipse  abbas 
Adam  ad  instanoiam  eouTentus  eomputationem  ex* 
plessetde  redditibus  bononim  monasterii  a  16  an- 
nis,  idem  episcopus  per  unum  Tioarium  suum  ar- 
cfaidiaconum  Tisus  est  hano  eompntationem  firastrari 
asserens,  quod  ipso  non  presenta  oomputatio  non 
soriiretur  efifeotnm.Sed  oocTentusil^  obieiente,our 


A  nonaeoessisset,  tandemqnioTitt  Postbeoepisoopus 
instigatusadomno  Enghelberto  suoayunculo^cano* 
nioo  Leodiensi,  nitebatur  seminare  soismata  inter 
oonmonachos  et  dominos  nostri  oonT^tus  adTorsus 
ipsum  abbatem,  sed  non  proTaluit.  Sieque  seounda* 
lio  intravit  oum  60  equis  et  feoit  Tisitationem,  in* 
quietans  laudabiles  Tiros  hujus  monasterii.et  gra* 
Tibus  expensis  monasterium  depasoens.  Sub  hee 
Tisitafionum  frequentiaabbas  ipseoonpuisus,plura 
emendaTlt  prius  nimium  necleota,  tam  in  ouliuor- 
natus  ohori  quam  offloinarum.  Deeodem.Snh  bao 
turbatione  iste  abbas  per  episeopum  et  suum  seere« 
tarium  Bnghelbertom,  abbatem  seoularem,  Sanoti 
Lamberti  canonicum,  aTuneulum  ipsius  episeopi, 
graviter  persequebatur,sed  per  priorem  Geimarum 

^  Hugonis  etalioshonestosseniores,qoosipseabbas 
in  principio  sueoreationispropteripsommoonstan» 
oiam  in  oausis  Tirtuosisaversabatur^annuente  illls 
toto  couTentu,  adjutus  effloaeiter,  de  graTissimis 
sibiobjeotis  articulis  ereptus  est.  Item,  Iste  prior 
Oeimarus,  si  quando  Tinum  aut  oerTisiaTei  panis 
prebende  monachalis  f uit  insuffloiens,noluit  perout* 
tere  simbolum  neo  tenere  refeotorium,  nisi  esset 
emendatum.  Item.  Iste  abbas  quadam  Tiee,cum  de 
Tino,  quod  ftiit  insuffloiens,  couTentui  ministraret, 
nnus  dsTOtus  ex  oonTontu  monaohus  oessaTit  a 
ohoro.  Quem  oum  abbas  ob  id  niteretur  subjioere 
penitende,  prior  oum  senioribus  non  sostinuerunt, 
oum  pro  uniTorsitate  lat>orasset./iidil.rHee8.  u,  •.  j 

^  Bodem  anno  fuit  generaliter  per  diTersa  terrarum 
regna  maxima  sterilitas,  mortalitas  et  bladorum 
oaristia,  ita  ut  inpartibusHasbanim  nostre  habita- 
tionts  modius  siliginis  mensure  Saneti  Trudonis  pro 
ii  florenis  emeretur.  Nam  eiroa  natiTitatem  saneti 
Johannisusque  ad  messem  Mi  auraoontinueplu- 
Tialis,  ita  quod  grana  interius  erantquasi  afarina 
Taena.  Bt  ideo  homines  a  mensa  surgentes,  eum 
nntritiTUsminime  fuisset  panis,  statim  esuriebant, 
et  multo  plus  ed^antquamactenusoonsueTerant. 
Propterquodoommune  estpauperes  populosfames 
tanta  premebat,  ut  famelioi  per  Tioosdeambulando 
supini  in  terram  oadentes,  exspirarent.  Viotualia 
tamen  aliorum  eonmestibilium  fuemnt  oompetentis 
fori.  De  eodem.  Anno  Tcro  sequentimodius  siliginis 

^  nostre  mensure  Sanoti  Trudonis  emebatur  quasi 
pro  floreno.  Item,  In  annohujus  caristie  larga  ele- 
mosina  pauperibus  distribuitur  ad  portam.  Puit 
enim  in  domo  elemosinariiTel  atempore  Willelmi 
primi  abbatis  (743)  aut  apresentisabbatis  Ade  for^ 
nax  oonstruotus  oum  caldariagrandi»  in  qua  statutis 
dieims  pottagium  ex  pisisetoondimentis  eoqueba* 
tur,  quodmeBdiosntibusetpauperibus  distribueba* 
tnr.  /netd.  Anno  antehune  proximo  seTissime  dis» 
eordie  inter  episeopnm  et  patriam  inoreTemnt,  et 


f^OTiE. 


(744)  I.q.hydria,m6n9ur(lliqttidarum« 
(742)  Garfons. 


(743)  Cf.  supra  ad  WQim  it7P» 


375 


RODULFI  ABBATI8  S.  TRUDONiS 


376 


interprogenies  de  Awaus  et  Warois  mutua  homi-  A  dem  obiit»  qui  eodem  auQo  effraotis  a  choro  psal- 

leatium  vilibus  staliatis  sedibus,  fecit  Doyas  et  for- 
mosas  fieri  de  redditibus  custodie  nostri  mouasle- 
rii,  ex  maudato  prefati  Ade  abbatis.Aano  sequenti 
intervenit  tractaius  de  facienda  litis  suspensionOt 
inter  nostrum  monasterinm  et  opidum.  Misit  ergo 
prefatus  abbas  etfeoit  totum  conyentum  Tcnire  ad 
mansionem  nostram  apud  Lewis^quam  denovo  con- 
struxeratUbidumidem  conventus  per^mensesresi- 
disset,tractatu  de  litis  suspensione  ad  effectum  perdu- 
ctoconventusaddaustrum  nostrum  rediit.  Item, 
Anno  Domini  i  234  cum  esset  litigatum  jam  6  annis  ex 
more,  redamante  causaappellationispernostrum 
monasterium  facte  contra  domnum  Adulphum  epis- 
copum,  £ngelbertum  Fransoes  archidiaconum  vice 


cidia. 

i2.  Anno  Domini  4317  episcopus  de  consesu  ca- 
pituli  concessit  magistris  et  jaratisiaopido  Sancti 
Trudonis,  ut  depositis  scabiuis  perpetuatis,  eiige- 
rentur  annaies  scabini,  qui  ex  parte  sui  7  in  me- 
dietatem  hujus  opidi  constituerentur.  Quicum  per 
sententiam  malignitatis  scabinos  antiquos  pronun- 
ciassent  bonis  et  honoribus  privandos,  ilia  contra 
tamen  sentenciamadregalero  sedem  appeilaverunt. 
Ibi  ad  instanciam  Ade  abbatis  per  sentendam  sca- 
binorum  Aquensium  judicium  est  annales  esse 
destiluendos ;  sicut  factum  est.  Incid.  Bodem  anno 
defuncto  Glemente  papa  V,  qui  compilavitClemen- 
tinas  constitutiones,  sed  morte  preventus  non  com- 


plevitysuccedit  Johaones,  XXII,  qui  prefatuscomple-  B  gerentem  in  spiritualibus,  dominum  Johannem  de 


vit  Ciementinas,  quas  statuit  m  scolis  legendas  et 
comn^uniter  observandas.  Incid,  [Bocs.  ii,  8.]  Anno 
Domini  1318  castrum  Baren  (744)  fortissimum, 
quod  eratdominideFalcomonte,  propterviolentias, 
quas  idem  dominus  de  ipso  castro  piuries  Traje- 
ctensibus  intuht,  per  episcopum  Leodiensem  et 
ducem  Brabancie  (745)  obsessum  expungnatur,  et 
cnstodibus  decapitatis  funditus  destruitur.  !ncid. 
Sequenti  anno  per  Franciam  et  Banoniam  multi 
leprosi  concremantur,  qui,  ut  dicebantur,precioa 
Judeis  corrupti,  fontes  et  rivos  veneno  inficiebant. 
Anno  Domini  1322  Adam  abbas  acquisivit  titulo 
emptionis  mansionem  cum  suis  appendiciis,  quam 
habemus  apud  L.ewis  sitam  prope  fossata,  adlevam 
juxta  portam.  Ubi  post  aliquot  temporis  aulam  la- 
tam  cum  neoessariis  officinis  construxit,  et  anti- 
quam  mansionem,quam  ibidem  babuimus,que  vo- 
cabatur  vuigariter  Tenscheverstene,  distraxit,  quia 
extra  opidi  iliius  munitiones  sita  fuit. 

13.  Anno  Dominil323autcircuiter,cnmdiuesset 
iitigatum,circuiter8annis,  internostrum  monaste- 
riumetopidanosnostros,  itaut  interdictum  into- 
tum  opidum  diu  perdurasset,  magistri  communitati 
oum  suiscomplicibusinducentesquemdam  presbi- 
terum  insolentem  et  Dei  timorem  postponentem, 
fecerunt  divina  in  ecdesia  beate  Marie  per  iiium 
publice  celebrariy  protendentes,  quod  contra  sen- 
tenciam  interdicti  etexcommunicationis  appellas- 
sent.  Propter  quod,  quia  plebani  ecciesiarum  opidi 


Balodio  commisarium  in  temporalibtts,8cabinos  ex 
parte  epis  opi,  et  magistros  communitatisettotum 
opidum  ex  alia  parte:  ad  instanoiam  bonorum  virorum 
de  consensu  ad  verse  partiset  nostrorum  ad  triennium 
lis  suspenditur,  de  consensu  et  gratia  Johannis 
pape  XXII  per  sententie  sublationem  et  interdicti 
suspensionem,  si  forte  medio  tempore  pacis  con* 
cordia  interveniret,  sin  autem,  ubilis  pausaret,ibi 
resumeretur»  et  excommunicationis  sententiam  et 
interdictum  ut  prius  renasceretur./<em.Infra  hiigus 
triennii  factam  litissuspensionem  nichil  actumest 
de  pacis  concordia^sed  post  aliquo  temporisiterato 
litis  causa  ad  triennium  suspensa,  medio  tempore 
honesta  pace  interveniente,  sopita  est,prout  conse- 
G  quenter  patet.  Incid.  Annoeodem  Domini  1324 
Leodienses  cotidie  confara  episoopum  se  vientes,bona 
ad  mensam  episcopaiem  pertinentes  sibi  usurpant 
benivolos  episcopo  faventes  capUvant,  occidunt, 
comburunt,  et  treugas  de  concordia  inter  episco- 
pum  et  patiiam  firmatas  violant  [Bocs.  u,  ii.] 
Propter  que  episcopusinvigiliabeatiThome  (Dec» 
20)  transtulit  cunam  officialitatis  cumcuriisarchi- 
diaconorum  ^*^  ad  opidum  Boyense,  et  postea^drca 
festum  sancti  Mathie  (Ff 6r.  24)  civitas  et  popuius 
ecdesiastioo  supponitur  interdicto.  Propter  qnod 
iili  in  pejusproiapsi,apostat08etpresbiterosDeum 
non  timentes,  precio  conductos  missas  '**  celebrare, 
mortuos  in  cymiteriis  et  ecdesiis  sepelire  faciunt, 
et  populos  ad  sacramenta  ecdesiastica  ab  illis 


hujus  requisiti  recusabant  tali  frivole  appellationi  D  prophanisaccipere,compeliunt,canonicosLeodieii* 


adherere,amagistriscommunilatisetopidanisplura 
gravaminasuntperpessi.  Sub  hao  et  aliorum  per 
turbationum  ingruentia  conventus  totus  exivit  de 
daustro  relinquens  opidum,  et  venit  ad  nostram 
mansionum  apud  Dunghjuxta  abbatemAdam  ibi- 
dem  moram  fadentem.Ubi  cum  continue  moraretur 
per  menses  ferme  i4,  pluresex  nostris  dominis  et 
confratribuspropter  aeris  inconvenientiam  egrota- 
bant.  Inter  quos  prior  Geimarus  vir  laudabilis  ibi- 


»•♦  archiepiscoporum  i'.    »•»  deeii  i\ 
(744)  flaud  procul  a  Tungris. 


ses  terroribus  gravant,  et  se  iilis  contradicere  non 
audientibus  procaciterimmiscent,propterquod  illi 
necessitate  compuisi  pro  majori  parte  ad  opidum 
Boyum  capitulum  suum  et  domidlia  transferunt. 
Sed  terciam  partem  canonicorum  Sancti  Lamberti, 
propter  eorum  oommoda  adhuc  Leodii  residentem, 
papa***Johannes,  ut  infraduos  mense  apostoUco 
aspectuise  presentent,meDdat,quodexecutum  fuit 
anno  post  hoc  tercio.  Incid.  [Bocs.  u,  12.J  Anno 
VABIiE    LECnONES. 
»••  papam  i*. 
NGTifi. 

(745)  Johannem  tertium. 


377 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  CONTINUATfO  IH.  -  PARS  U. 


378 


Domiai  i3%0  (746),  Id  orastiQO  Bartholomei  (Aug.  A  et  episcopum  ibidem  fovereat.  Pf opter  quod  literis 


25)  progenies  de  Warois  cum  natione  de  Werfen- 
geies  etaliaram  nationum  multitudineez  unaparte, 
ei  progenies  de  Awaus  oum  castellano  de  Warum 
et  naUone  de  Hanef  cum  oeteris  suis  fautoribus  ex 
parte  altera,  conyenerunt  apud  Dommartiin.  Ibi 
congresso  pedestri  bello  atrociter  preliatum  est, 
sed  oessit  tandem  yictoriailiis  de  Awauscumsuis, 
et  ceciderunt  ez  par te  adyersa  Henricus  de  Her- 
male,  Johannes  et  Landriis,  Johannes  de  Gervo, 
Lambertus  de  Hardwemont,  Johannes  Polens  de 
Warots,  Heiinus  de  Latiens  milites,  et  alii  plures 
probi  de  Werfengeies,  ez  **^  ceteris  progeniosis 
phis  quam  40,  reliquii  fuga  lapsis.  Ez  parte  yero 
iHoram  de  Awausduofratres  castellani  de  Warum, 


prefatis  ruptis,  Leodienses  opidum  Hoiense  defi- 
dant.  Jneid.  Eodem  anno,  tercia  dierum  penthe- 
costen,  scilicet  11  Kaiend.  Junii,  Leodienses,  Toq« 
grenseset  Trudonenses  cum  aiiis  confederati,simuI 
in  armis  oongressi,  oastrum  EgidiideCenro,Hoien- 
sis  opidani,  eyertunt.  Et  sequenti  mane  diluculo 
progressi,  suburbana  Hoii  impelunt,Hedincoii8  diu 
rebeilantibus,  opidnm  Hoiensein  multitudine  arma- 
torum  illis  in  auzilium  confluens,  montem  yeteris 
castri  occupat,  ut  ab  alto  adyersarios  impetuosius 
opprimat.  Ibioum  Rasode  Cantumerula,quiinter- 
fuit  ubi  nuper  ambassiatores  Leodiensium  ad  cu- 
riam  Romanam  destinati  erant  captiyati,ipsecum 
15  electis  armigeris  passagium  ezcedens,Leodien- 


Amoldus  miles  de  qoto  factus,  et  Butorus  armiger  R  ^s  obyios  in  asscensu  montis  ut  yidit,  eleyata 


eam  12  armigerls,  gladiis  ceoiderunt.  Et  quia,  ut 
ferebatur,  iste  oonflictus  treugis  adhuc  ezslantibus 
est  commissus,  partis  deyicte  delictum  pactionibus 
mediantibus  per  episcopum  condonatur,partis  yero 
preyalentis  delictum  cum  LeodicQses  defendere 
niterentar,epi8Copus  collectomagno  ezercitu,auzi- 
tiaate  sibi  rege  Bohemie  (747)  cum  11  comitibus, 
contra  Leodiensesprocedit  apud  Crestengueies  (748) 
ubi  castellanus  mediantibus  conyentionibus  episco- 
porecon8iliatur[cf.HoosBM.ii.  14.].  fneid.  AnnoDo* 
mini  1327  episcopus  sentiens  se  non  posse  yio- 
lentiis  ciyitatis  et  patrie  Leodioisis  armis  suorum 
okmstere,  querit  auziliam  pontiflcis  Romani.  Quo 
eom|>erto,LeodienBesmisenint  nuncios  solempnes 
adpr»fatam  curiam  cum  accnsatoriis  delationibuB 
Oaibos  sic  proficiBcentibus,oum  juzta  nemus  Viro» ' 
maodense  yenissent,  a  quibusdam  amicisepiscopi 
insidiati,  eapionturetdiu  captiyi  detinentur,super 
qoo  multus  Leodii  ezcreyit  tumultus.  Ineid.  [Hocs. 
u,  13.]  Anno  eodem  Karolus  (749)  rez  Francie  et 
Nayarre  regina  (750)  impregnata  obiit  (751).  Post 
qnem  Philippus  filius  Karoli  comitis  de  Valois,  fra- 
tris  Philippi  regis  Formosi,  tanquam  prozimos 
beres,  ad  regni  regimina  ut  futurus  rez  assumitur, 
nisi  ab  impregnata  prefata  regina,  relicta  Karoit, 


hasta  in  eosirruens,  cumsuis  cesusoccubuit.Quod 
strenuus  Leodiensis  episcopus  intelligens,  adyer- 
sarios  suos  in  montis  descensu  esse  congregatos, 
in  6  feria  infra  octayam  penthecosten,  que  fuit  6 
Kalendas  Junii,  cum  paucis  militibus  et  armigeris, 
soilicetJohannede  Hardwemont,  Johanne  deLan- 
driis  et  aliis  ez  progenie  de  Warois  et  Werfengeie8 
yiris  60  ab  opido  Hoiensi  eziens,  ascendit  roontem 
Arbone,  yulgariter  appeilatumdekaie  te  Hoie,ubi 
yidensadyersarios  suos  Leodienses,  Tongrenses  et 
Trndonenses,  quornm  numerus  fuit  tria  miliia,ae- 
cedentibuscum  illispluribus  ez  progenie  de  Awaus 
et  Hosemont,ipse  prooessitet  ad  districtom  asscen- 
sus  illius  niontis  aditnm  se  cum  paucissuisi^riliter 
statuit.  Ad  quem  adyersa  pars  animose  asscendens, 
commissum  est  durissimum  prelium  circa  boram 
primam.  Ubi  dum  episcopus  yalde  contra  multos 
cum  paucis  fatigatus,  plures  manu  sua  prostrayit, 
superyenit  frater  ejus  Conradus,  Razo  de  Printha* 
ghem,  castellanus  de  Musal»  et  alii  numeronoyem 
a  latere  uno,  et  Be^merus  de  Arkenteil  cum  quin- 
decim  recentibus  ab  altera  montis  parte,  qui  sese 
ad  iatera  episcopi  intrudentes,  in  fronte  conflictus 
prorumpenles,muIto8  adyarsariorum  prostayerunt. 
Quo  yiso  Leodiensium  plurimi  per  montis  deoliyia 


filios  nascatur.  Sedcumpostaiiquot  menees regina  B  ascendere  moliti,  utepiscopalesa tergoprotererent; 


filiam  est  eniza,PhiIippus  in  regno  stabiUtur.  Itieid, 

Anno  sequenti  (1328)  Joftiannes  teroius  Brabancie 

dttz  oastrom  de  Faloomonte  obsedit,  sed  interye- 

niente  ooncordia  ab  ol>sidione  recedit.  Sequenti 

yero  anno  (1329)  castrum  iterum  obsidet  et  ezpu- 

gnatum  de8tmit./n«id.  [Hocs.ii,  i4.]Anno  Oomini 

1328  Leodiensesper  nunoios  Hoiensibus  imprope- 

rant,  quod  literas  confederationis  inter  ciyitatem 

et  yillasbonasapudFehefactasmale  tenuisent,  eo 

qood  illos  qui  suos  ambassiatores  captiyayerant, 

liberosintra  opidum  Hoiense  deamblare  sinerent 

VAW^  LECTIONES. 
•♦'el  i\ 

NOTiE 

(746)  Anno  1325  si  audis  Hocsemium et  Jaoobum  (749)  Quartus. 
de  Hemricourt.  (750)  Joanna. 

(747)  Joanne.  (751)  Mortuus  est  i  Febr 

(748)  Crichegn6  Leodio  yicinum.  ' 


per  Hoienses  in  montis  cacumine  positos  lapidum 
jactibus,  quos  mulieres  afferebant,  coercentur. 
Gertatum  ego  cum  foret  ab  hora  prime  usque  ad 
nonam,  Tictoria  cessit  eptscopo,  et  ceciderunt  ibi 
ez  progenie  de  Awaus  et  Hosemont  cum  aliis  suo- 
rum  Johannes  dominus  de  Hanef,Balduinu8  de  Ge- 
nef,  Amelius  de  Boyengistier,  duotor  ezercitus 
opidi  SanctiTrudonis,  quem  episcopus  ezproban- 
tem  in  cum  machina  quam  manu  tenebat  prostrayit. 
Geciderunt  eciam  ibi  multi  famosi  armigeri,  inter 
quos  Stephanus  de  Zittert,  magister  communitatis 


1328. 


8Tt 


RODULPI  kWkm  8.  S.  TRUD0NI8 


380 


Sanoti  TrudoQis,  qui  io  suo  reditu  propotuit  mo«  K  maguatibuibujusopidiaUinebat.adloottmdaoipQa^ 


aasterio  noitro  plura  impouere  gravamiua,  quem 
equus  effreais.cui  insedit,  iii  medio  adversariorum 
deyectum,  ocoisum  ia  terradejectum  veliquit.  Plu- 
ribus  igitur  de  parte  Leodiensium  oaptivilalis,  et 
iaterlsctis  300  viris,  oeteri  tam  insigaes  quam  pc^ 
pulares  fugtentes  terga  dederunt.  Quos  Hoienses 
supra  montem  stantes,  prestolantes  exitum  belli, 
perseeuti  spoJtayerunt ;  sed  prohibente  opisoopo  a 
oede  temperaverunt.De  parte  autem  episoopiquin- 
que  tantum  viri  oeoiderunt.  In  ipso  belii  oonfliotu 
ut  quidam  aseerebant,  beatus  Oeorgius  armatusin 
equo  visus  est  per  aera  supra  episcopi  exeroitum 
deferrii  propter  quod  postea  lestura  beati  Oeorgii 
epioooptts  statttit  oelebrari»  quod  prius  non  fuit 


torumnon  trabitur^sed  ligatusabduoitur.Inter  quo* 
unius  uxor,  qui  dioebatur  Merquardinterfuitjugvb' 
lationibus  talibus,  Mensa  eodem  Leodieoses,  Toa« 
grenses  et  eorum  oomplioes  de  pvogeaie  Awaus  mi 
Hosemont,  iteram  oum  muUitudine  armat<Mruai 
patriam  Hasbanieetoomitatumde  LpOs  pervaganta» 
omnes  episoopo  adberentes  oum  ipso  <H[>isoopo  da« 
atruere  et  de  patria  expellere  oonantur.  Uade  de« 
struotishinoindeoasteliisindie  translationis  saaeti 
Benedieti  (JulM)  turrim  de Landriis  eum  omnibu^ 
ibidem  ediaoiis  oomburunt  et  destruuat.Posteaia 
die  sanote  Hargarete  {Jul.  1%)  castrum  Here  (7M| 
destrunnt,  et  villam  totam  eomburuat,  Incid^ 
Bodemanaome&seAugttstiiidem  oastromHardwe- 


eelebre.  Ineid.  Eodem  meose,  3  Kalend.  Juaii,  ia  B  mont(755)obsideat^quodeistaademdeditttmoiro« 


orastiao  Trioitatis,  Leodieoses»  Toogreoses  etTru-» 
dooeoses  oum  progeoie  de  Awaus  et  Hosemoot  ile« 
rato  in  araiis  exeunt,  et  destruunt  grangias  {!%%) 
et  mansiones  bonorum  virorum,  qui  pridem  fiia» 
runtin  auxilittm  episoopi,/»cttf,In  mense  sequenti 
3  Kalendas  Julii,  que  erat  dies  saoramenti,  Leo* 
dieoses  oum  Toagreosibus  iterato  exeuot,  et  epi«* 
soopo  et  suis  fautoribus  assigoant  oampum  oerta* 
miois,  quos  oum  seotirent  paratos  esse  ad  rebeK 
laodum,  ad  propriaredieruot.  loipso  die  oum  tota 
oommttoitas  Sanoti  Trudonis  armata  manu  usqtte 
supra  Jeohoram  fluvium  (7^3)  Juxta  Warenuam 
proeessisset  in  auxilium  Leodieosittm  etToogreo* 
sium  oontra  episeofMim,oiroalioram  prandiiquiett 


festum  sancti  Egidii  destraunt,  et  simiUter  turrea 
apud  VehYUs  (756)  et  Oborn  (787)  everiunt  (Sept.  1« 
1328)s  In  tantum  enimoiroumquaque  villas  etfor^ 
telioia  destruxeruoti  quod  ipsi  episoopo  et  suis  vi« 
aliquis  locus  esset  pregidii,  preter  soium  optduoi 
Hoieose,  io  quo  ipse  et  oapitulum  Leodieose  oum 
seouodariis  ecolesiis  et  curiis  LtfOdieosibusilao  pro« 
genies  de  Warois  etde  Werfeogeiesliberumpresi* 
dittm  obtioebaot.  Imid.  Eodem  aoooi  7  Kaleodae 
meosis.  OotobriSi  io  die  sanoti  Finnioii  oomee 
Ghelrie  (758)  oum  multitudioe  armatorum  veait  in 
adjutorittm  LeodieBsiepiscopoapodvillam  Haeelt, 
ad  viodieaodumiQjuriasperepisoopoperLeodieft^ 
sesilIatas.UbidumfigeiNSQttentona,boravesperarum 


et  epttlatiooi  ioteoti,  abiovioem  aliquaotalttm  se»  g  sopervenevuotipsisigooraotibusLeodienseeetTmw 


questrati.ameoaresideodi  vireotia  loea  delegerttot, 
Ubioum  olamatum  esset  i  kd  armaiad  armal  om* 
nes  io  aoiem  oooveoeraot  et  aoimose  steteruot,  et 
dum  dactor  exercitus  eerum,Ettstatiusde  Halmale 
seoior,  ooofisus  de  eonstantia  Trudonensium,ettm 
eonim  paucis  proeederet  ad  speoulandum  insidias 
adversantium,  ipsi  Trudooeoses  suspioaotesillam 
pro  timore  ab  ipsis  io  fugam  oooversam^oeperaat 
sesedisjttogere.  Sttperquos  domous  Johaooes  de 
HardwemootottmpaQcis  suorum  de  WaroisetWer« 
feogeiee,  aoteqoam  io  aoiem  redireot,  irruit,  qui 
etatim  terga  dederuot.  Ibi  paoois  rebeUaotibus, 
iOO  viri  oecideFttat,et  oirciter  30  oaptivati  foeruot ; 
plures  etiam  ad  oastri  introitiini,aliqui  traosvadaodo 


grenses,  oupientes  ex  improviso  illoe  eonle9ere# 
Quibttsdum  Ghelrenses,  antequam  episoopusetsai 
ad  arma  essent  parati,  viriliter  obsisterent,  sed  illt 
viribus  prevalerent,  oeoiderttot  eiGhelreoribasali^ 
qui.  Et  oum  quasi  terga  dare  oompellerenlurjrru* 
eote  episcopo  eum  vaUda  oitma  io  Leodieoses, 
Ghelreoses  resumptis  viribusattXiliumiUitanqoaoa 
reoeoter  pttgoatttricoaferebaot.Ubidumforti88ime 
loogo  ooofliotu  bellatum  est,  eessit  taodem  viotoria 
episeopo  et  oomiti  Ghelreosi,  et  eeoideraot  ibi  do 
Leodieosibtts  et  TDOgreosibus  1200  virt,  eaptiqtto 
sttot  ex  ipsis  400  per  Ghelreoses,  oeteris  io  fugam 
versis.  Inetd.  Eodem  meose  episoopusoam  Hoien* 
sibus  et  progenie  de  Warois  et  Werfengaies,  ad* 


adlitus  evaserunt,Novissime  vero  plures  *'■  ex  opi*  d  Junotis  sibi  panois  aliis  validis  viris  et  Ghelreasi 


daois  oostris,  qui  vuloerati  ethaoelo  spirito  iaterce* 
pti  fugere  oequibaot^a  predonibiu,qui  ab  opido  ipso 
tanquam  amioi  oum  opidaois  eomitabaotnr,  vivi 
jugulaDtur  et  oadaotur,  quorua  mttltioooadmor» 
temlesi  abioimioi8,predooum  maoibos  pertepuQt, 
Postpauoosautemdiesquioqoeex  illis  predooibus 
lotraopidum  oapiuotur,  etqoatuor  ad  eqoos  traoti 
vivi  io  rotis  pooaotar,  et  qaiotus,  quia  hooestis 

VARliE 

»••  pluribus  1*. 

NOTiE, 

^52)  Grange^  horreum. 

(753)  Jere  qui  exuxuiatiQ  Mpsam* 

(754)  Heroo  propenoiumk 

(755)  Hargimootk 


oomite,  obsedit  opidom  Toogreose  [ef.  Hosoaic.  ii, 
15].  Sed  oomite  nolenti  inobsidione  ad  instandam 
episoopi  perseverare,  sed  eum  SO  de  ditioribus 
oaptivatis  ad  propriarepedare  oontrajusbeilicum, 
ut  dioelMitnr,  eptsoopus  cemensTongrettsesoontra 
maeinas  ereotas  portasetsuapropugnaoulaterraet 
lapidibus  ab  intra  aoimose  ad  resistendam  mimira, 
et  Boienses  oootra  illos  oolle  iosultare,  ad  iostao- 
LEGTIONES. 


(756)  Velroux  prope  Leodium. 

(757)  Num  Obourg? 

(758)  Reioaldtts  if. 


m 


GESTA  ABB.  TRODOK.  ^  «ONTWUATId  Uh  --PARS  U. 


m 


eiam  priiiM^u,  iatftuitamaQi  evm  Leo^anfibtts  A  stimmAapftpalohaniM^adAviiikmem  In  preteneia 


aCTMgrensibns  de  pace  traetanda  censentit.  Tan* 
demque  ipsi  Leodlensee  etTongrrenBes  domlnn  suo 
mediante,  summa  50,000  librarum  Tnronensium 
reeoneiliantur,  et  eeeeanteipeo  ab  opidi  impngna* 
tione^spondent  Beamodosuodominoepiseopo  nuMae 
inferre  mdestias,  nee  infdngere  debere  iaudabiles 
et  antfquas  patrie  consuetndines,  et  quod  seabino- 
mra  «entencias  in  quocumque  loeo  prolatas  temerare 
ib  hao  hora  minime  presumerent,  missis  ex  L.eo* 
diensibos  et  Tongrensibus  ad  opidum  Hoiense  obsi- 
dibuSfibidem  remansuris.nsque  dum  eonfeotis  inde 
eartis  sigilia  appensa  fuemnt.  (Hrea  tieo  tempora 
paucioi^dani  Bancti  Tmdonis,  qni  Tidebantur  sno 
doniinoepiscopotiaTorabites»  inpetum  magislroram 
eommunitatis  Saneti  Trudonis,quiTidelMiQtnr  sno  ^ 
tpsoramex  scuiteCiB,scabiniB  et  offieiatis  ad  Tillum 
episeopalem  Allcen  eausa  presidii  se  transtnlemnt. 
Oecasione  eujus  prefati  eommunitatiB  magistriex 
hiis  qQosdamnoctumo  tempore  in  propriis  mansio- 
nibas  quieseentes  armata  mann  querebant,  sed  illi 
pfont  poterant  per  posticia  evadebant .  Aliomm  eeiam 
bona,qni  opidum  effugerant,  tiolenter  mpiebant. 
Unde  episcopus  et  sui  Yidentes,  quod»  Leodiensibns 
etTongrensibns  eum  sutseompiicibus  mediantibus 
conditionibtts  ad  coneordiam  paeis  flc  humiliter 
eonferentibQ8,80liTmdonensesyquamtisnuperapn<i 
Warum  abauxiliatoribus  episcopi  deticti  fdssent, 
reconsiiiationemnonquererent,  tractavit  epiBoopns 
enm  secretariis  suis  ex  improtiso  opidom  ipsttm 


▼evlpontiflcisipsiuBJohannis,  funem  in  collodefe- 
rens  ligatQm,deducitur,  ethQmiiiter  reatumsuum 
eonfitens.etpuplieesuampresnmptionemheretieam 
abjurans.absolvitur.  Qui  snb  ottstodiahonestade* 
tenttts,  non  multo  post  diem  eiauBit  eztremum. 
fneid.  Anno  eodem  (i3Sa),in  tigiiia  sanoti Bartho- 
iomei(iiM^.  tZ),  oomite  Piandrie(705)  cummalti-' 
tudinesnorum  nobiiinm  per  insolenciam  eommuni- 
tatis  ereote  a  oomitatu  Flandrie  expulso,  Phiilp* 
pus  (766)  de  Vaiois  rez  PraneiePlandriamintratit, 
et  faeta  contraTlamingos  aeerrimo  prelio  prevaluit. 
Ii>ide  Plamingis  14,000  ▼irorum  ooeni>uerunt,Bieqtte 
ipsieomiti  terram  propriam  undique  subjagatam 
iibere  restituit.  Hoo  faetum  est  C  regni  sui. 

i4.  AnnoDomini  1320  Adulphus  Leodiensis  epis* 
eopnsadeof  rediens,  de  injuriiB  que  monasterto 
noBtm  intttiit  penitnit,aniinadvertsnsqu8iiterTtPtt* 
donenses,  enm  quibtts  ipse  nnper  ante  14  annos 
oontra  monasterinm  hoe  litem  ineeptam  in  euria 
Romana  oontinnatit,  Leodiensibusetoeterls  Tiliis 
anno  preeedenti  ad  eoneordiatti  paeis  seeum  redeun^ 
tlbus,  ipsi  adhttc  in  dttrteia  persererarent.  Qua* 
propter  cum  abbas  Sancti  Trudonisex  causa  apud 
ourtamejtts  in  Aiiiemqaadam  die  venisset,episeo« 
pUB  de  injttrtis,  quas  ^  ipsi  Tmdonenses  sibi  in^ 
tQierant,et  abbasde  suspensione  lltis  ad  trtennium 
f^eta  non  exspirata  mutoo  eontu!iSBent,inspirante 
Deo  ntrique  amiei  f&eti  unantmitef  eonsensemnt 
non  separatim  sed  conjnneti  enm  Tradonensibus 


inpetendnm,  etdilneulo  per  fossatade  novisdomi*  ^  Jam  bello  humiliatis  de  paee  traeta^.  Post  aliquot 


bus  armata  mann  per  fnndum  fbssati  usque  ad 
pontemporte  de  Gloppem  pmeedendum,  et  sic  opi* 
dum  occnpandnm,  camibidem  munitio  foret  dth^ 
lior.  Qnod  tamen  adeHisetum  non  pervenit,  quia 
panloposttractatnsde  pace  intervenit,ntjam  infht 
patebit.Occasione  hnjttsmodl  obtinendi  et  impmtiso 
damopidum  Sancti  Trudonis,  post  paucos  annos 
fortissima  turrts  inter  portam  de  Gioppem  et  po^> 
tam  pecudum  construitnr  ut  hostilis  accessus  ab 
iliapropulsetur. Jn^.efeanl/papa.  Eodemanno  vel 
precedenti  (749)  quidam  flrater  Minor  (760)  sub 


antdmdiesTmdonenses^intelligeQtes  dominos  suos 
speeiales  amieos  esse  eflisctos^miseranthonestos  et 
diseretos  tiros  ad  traetandnm  de  pacis  eoneordia. 
Et  post  longos  enm  opidanis  traetatus,  enm  domi- 
nuB  abbas  anditum  averteret  quamdin  eommunita* 
tem  non  deponersnt,  tune  iliibabito  consilio  mise^- 
mnt  dnos  honestos  opidanos  ad  novam  curtam,et 
iiteras  eommnnitatis  sigillis  episcopi  et  eapituH 
Leodiensis  sigiilitas  ipsiAde  abbati  optulemnt. 
Quas  cum  ipse  eassasset,  sttbintnlit:  Scee!  eecet 
harum  liieMrum  oeeaslone  ispendi  uUraiO.OtOflo- 


umbmeulofailacispriTilegiiciertRomanipassusest  D  renorum.  Annoeodem,  mensis  Decembris  die  80, 


in  papamse  coronari  et  Njchoiaus  (76i)  appellart 
factisque  cardinalibus,  Lndotieo  dnci  Bauwarte, 
tereio  ante  hnnc  anno,  eodem  f&isitatis  prt? iiegio 
diademate  impertalicoronato(76S),  tanquam  impe* 
ratori  adhesit  [cf.  Hooseii.  u,  i5].  Qui  nbicunque 
Ludowlcus  urbes  expugnatit,  iilic  tanquam  papa 
resedit  et  beneiicia  contulit.Sub  quo  statueum  Jam 
qainquennio  perseverasset  (763),  a  quodam  prtn- 
elpe  (7S4)  eni  confldebat,  aeeepta  magna  peeunie 


episcopo  Leodiensi  cum  conciiiartis  suis  et  Adam 
abbate  eum  suis  amicis  apud  novam  curiam  congre^ 
gatis,  tractatus  >^*  ingens  longe  disseritur,  in  tan- 
tuffl  ut  tres  honesti  mediatores  a  crepuseulonoctis 
nsqueadorepusculum  sequentisdiei  quinque  vielbus 
a  nova  eurta  ad  opidanos,  et  econverso  adnovam 
curtam  in  equis  diverterent,  tandemque  in  hune 
modum  pax  conflrmatur:  Promittunt  siquidem  nun- 
quam  eommnnitatem  levandam,  nec  datam  sine 


VARIiB  LEGTIONES. 


Btf 


qu9 1^   ^^  tracius  l\ 


(75 
(76 


NOTifi. 


75d)  Hoc  tpso  anno. 
(760)  Petms  de  Gomera. 
(76i)  Qttinttts. 

(762)  i7  Jan.  1328  Lttdoidcus 
eoronatas  est 


RomsB  imperator 


(763)  Usque  ad  sequentem  tantum  annum  1319. 

(764)  Comite  de  Donoratico. 
(766)  Ludovico  I. 

(766)  Sextns. 


3»S 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


384 


ooQseQBU  amborum  domiaoram  acoeptandam»  ei 
cetera,  prout  in  literis  seriatim  oontinentur,  que 
in  nostris  archjvis  reservantur.Preterea  de  oonsensu 
omnium  taiis  prooessio  solempniter  facta  est  Sta* 
tuto  enimadhocdie>dominis  Adulpho  Leodiensi  et 
Adam  abbate  hujus  loci  existentibus  in  nova  curia 
cum  pluribus  solempnibusviris,  totus  populusoon* 
gregatus inlocoforihocordinedominis suis  obviam 
procedit  usque  ad  oampi  looum,qui  est  in  opposito 
molendini  monasterii  nostri  in  Merwile  :  Primo 
oapitanei  assumpte  oommunitatis  cum  honestioribus 
opidanis  numeroSOOyexuti  vestibus,  in  oamiseis  et 
femoralibus,  nudis  capitibus  et  pedibus  incedunt, 
gladios  evaginatoscum  acumioe  super  peotoralia 
sua  positos  deferentes,  ceteris  opidanis  oum  vesti- 
mentis  suis  subsequentibus.  Gum  vero  ad  prefati 
oampestris  looum  deveniunt,pro  voluti  genibus  flezis 
una  voce  a  dominis  suis  humiliterveniam  depre* 
cantur.  Quibusbenigneadominisad  graoiam  re- 
ceptis,  etexcessuum  omniumenormitatibuslibera- 
literindultis.episcopusipse  gratiosegladium  unius 
ex  illis  oum  capulo  in  manu  capiens  et  fibrans  in- 
quit:  EccefSiplaeeret,nuncvo8mt€rficerem.  Quibus 
peractis,in  omuium  presentia  litera  de  pacis  oon- 
oordia  publice  in  laica  lingua  seoundum  tenorem 
omnemlegitur,  quam  universiuna  vooe  approbant, 
et  in  futurum  pro  se  et  suis  successoribus  de  non 
contravenieado  levatisdextris  juramentOy  sub  pena 
excommunioationis  late  sententie^  seseobligant,  et 
sio  subsequentibusdominis  episoopo  et  abbatecum 
suis^adopidum  prooeditur.  Ubi  dum  intra  portam 
opidi,  que  nova  porta  appellatur,  proventum  est, 
prefati  domini,  visa  processione  sacerdotum  et 
clerioorumin  obviam  procedenti»deequishumiliter 
descendunt,et  precedentibus  eis  predictis  opidanis 
innudis,  usqueintramonasterium  prooedunt,  can- 
tatoqueymno  TeDeum  cum  antiphonisomnescum 
gaudio  ad  sua  redeunt  Ilem.  Eodem  anno  cum  do- 
mnus  Johannes  de  Follonia  presbiter^^Scujuspa- 
tri  Thomas  abbas  5  bonuaria  terre  de  pecunia  no- 
stri  demonasteriiemptaoontulisset  inifeodum,  ut 
illo  quia  erat  de  majoribus  etprimoribus  hujus 
opidi  eidem  [abbati  auxilium  et  favorem  fideiiter 
tempore  oportuno,  prout  etiameffioaciterimplevit 
exhiberet,  in  lecto  egritudiois  destineretur  :contuIit 
quinque  bonuariaerre  feodalis  prenarrata  in  manu 
domniJohannisdeDiistyConventualis  prioris  hujus 
monasterii  sancti  Trudonis,  ad  huno  finem  ut  de 
proventibus  prefate  terre  primo  solverentur  sex 
modii  siliginis  perpetui  ad  pytanciam  refectoriipro 
comedenlibussibidem  duntaxat  feriisquartis ;  reli- 
quos  vero  proventus  qui  supercrescunt,  voluit  et 
ordinavit,  quod  pjtanciarius  nostri  pedicti  mona- 
sterii  qui  pro  tempore  fuerit,  faciat  per  elemo- 
sinarium  circa  festumbeatiNjchoiaipauperibusad 
portamin  panibus  fideiiterdistribui.  Quibusordi- 


A  nationibus  domus  Adam  abbas,  pluribus  vasallis 
presentibus»inomnibusconsentit,invigiliaomnium 
sanctorum.  Item.  Idem  abbas  Adam  suo  tempore 
dedit  bona  nostra  apud  Kerkim  videiicet  fratri  suo 
Godelrido  de  Kerkim  armigero  ad  culturam,  non 
perpetue  sed  ad  tempus.Postcijgus  abbalis  deces* 
sum  lil>eripre£atiGodefridi  dioebant  se  obtinere 
prefata  bona  adperpetuamculturam,  sed  non  fuit 
verum.Gaveant  ei*go  abbates  suis  propioquis  mona- 
sterii  bona  eciam  ad  tempus  dare  colenda.  Item^ 
Ante  hujus  abbatis  tempora  fuerunt  ab  antiquo  a 
redditibusabbatisdistinctiredditus  adofficium  cel- 
lelarie  pertinentes,  de  quibuscellerarius  in  victua- 
libus  conventum  in  refectorio  ministrabat,  et  de 
vino  cuihbet  suam  portionem  ubivis  dispensabat. 

B  Sed  isto  facto  abbate,  prefati  redditus  incorporati 
sunt  redditibus  abbatis,  qui  de  pane,viQO,oervisia, 
combustibilibos,  sale,  mensaiibus,  tueliis,  famulis 
et  ceteris  necessariis  et  fieri  oonsuetis  conventui 
providet.Temporehujusabbatis  erant  optimavina 
rubea  in  suo  oellario,  que  a  senioribus  pre  ceteris 
vinis  desideral>antur.  Quod  ubi  intellexit  abbas, 
proposuitipsis,  si  de  tali  desiderabili  vino  preele- 
gerentbibere,optimesibipIaceret.  Sed  cum  quesi- 
tum  esset  inter  conventum,  cujus  situs  terre  hoc 
vinum  protulisset,  et  intellexissent  non  esse  de 
Reno,nullo  modo  volebant  bibere,quia  prebendam 
suamtantummodoviQumReQeosefore  asserebaQt 
/fem.lsteabbasacquisivit  coQvoQtui  adrefectorium 

G  pro  sexta  feria  ad  pytauciam  26  modios  siligiQis 
hereditarieadet  supra  deoimam  Qostram  Iq  Borlo, 
prout  suus  predecessor  Willelmus  primus  pridem 
alios  26  modiosacquisitos  contulerat;  et  sic  habet 
cenventus  de  prefata  decima  52  modios  siligenis 
hereditarieibidem.  Ipse  eciam  fecitaulam  mansio- 
nisnostreapudDunghprolongari  versus  orientem, 
quantum  ed  unius  arous  oolligaturam.  Qui  etiam 
domum  fortalicii  ibidem  similiter  et  fortalicii  do- 
mumapud  novamcuriam  a  fundis  erexit,  quarum 
erectionis  causa  oalumniatus  fu^t  tempore  visita- 
tionis  supradicte.  Incid.knno  DomiQii330  Enghel- 
bertus  oanonicusLeodiensis,patruus  Adulphi  Leo- 

^  diensis6piscopi,quidicebatur  pluradampnamona- 
sterio  nostro  procurasse,  ad  nos  venit  et  pernocta- 
vit.  Qui  in  gutture  apostematus  cum  ad  extrema 
tenderet,  vooato  domino  abbate  ad  se,  hamiliter 
supplicavit  sibi  indulgerideadversitatibusmonaste- 
rio  sese  annitente  illatis,  spondens  constanter,  si 
oonvalere  de  iniirmitate  illa  posset»  amodo  fidelis 
promotorhujus  ecclesiflB  totis  vihbus  esse  vellet. 
Postpaucos  dies  sumptissacramentis^ecclesiasticis 
devote,  infirmitateingravescente  vix  eloqui  '^*  va- 
lens,  sepulturamhic  petivit  et  obiit ;  sepultusque 
est  honorifice  ante  altare  beate  Marie,  in  absida 
monasterii,  ad  dexteram  capelle  sancU  Trudonis, 
Itmd.  Eodem  anno  cum  de  concordia  pacis  inter 


VARIie  LEGTIONKS. 


•^*  l.  d.  F.  p.  m  ras9ura  •'•  eliqui  i\ 


385 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  CONTINOATIO  01.  —  PARS  U. 


386 


episcopum,  AdametciTes  Leodienses  esset  traota>  A  miosepulcrocoadhumatur.IsteabbasreliqQitsuffi* 


tum,  canonici  Leodienses  et  secundarum  ecclesia- 
rum  ad  residendum  in  collegiis  suis  singuli  Leodii 
rcdierunt,  et  concepta  pacis  concordia  cartis  con- 
firmatur. 

15.  Anno  Domini  i330  Adamde  Ardinghem,  ab- 
Das  hujus  loci,  cum  strenue  prefuisset.anno  prela- 
tionis  SU8B  33,  8  Idus  Augusti,  circa  noctis  medium 
deTOte  communicatus  et  inunctus  obiit,  cujus  cor- 
pus  cumsoiempnibusexsequiissequenti  terciadie 
inmedio  naTismonasteriihujussuopredecessori  in 


oientes  provisiones  monasterio  suo,  in  Tictualibus  et 
in  aliisnecessariisnnlii  quidquamcreditori  debuit, 
in  cujus  archiTis  magna  pecunia  summa  contineri 
putabatur.  Quibus  per  priorem  et  seniores  resera- 
tisycorrigiissacculorum  extra  clausuras  dependen- 
tibus,  Tacui  sacouli  pluressunt  ioTenti,  ibi  tantum- 
modo  50  libris  Tcterum  grossorum  repertis,  super 
quo  graTis  suspicio  ergafamiliaressuosconsangni- 
neos  habebatur. 


DE  GESTIS  AMELII ABBATIS. 

I .  Anno  Domini  eodem  1330,  anno  Adulphi  Leo-  ciam  intrant.  Hanutum  cumTillisadjacentibuscon- 
diensisepiscopilS,  imperio  propter  excommunica-  burunt.  Incid.  Eodem  mense,  6  Kal.  Maii,  domi- 
tum  LudoTicum  ijauwarum  ''''Tacante,  electus  est  g  nica  Quasimodo,  Adulphusepiscopus  post  concor- 


in  abbatem  hujus  loci  Amehus  de  Sconouwen,aliter 
dictus  Masscereil,  i9  Kal.  Decembris,  et  paucis  in- 
terpolatisdiebus,presentibu8ibidemabbatibusSan- 
cti  Jacobi  in  Leodio  et  Sancti  Egidii,  consecratur. 
Incid.  [HoGSBM.  u,  16.]  Anno  sequenti  Petrus  An- 
dricas,quicommunitatem  Leodieosem  tanquamca- 
pitaneus  diu  rexit,  cum  suis  fautoribus  numero  39 
per  sentenciam  scablnorum  apud  Vothem  proscri- 
bitur.  Incid.  [Eodem  anno  villicus  Tenensis  (767) 
adjussumJohannisducis  Brabanciepannos  merca- 
torum  opidi  SanctiTrudonisad  nundinas  dcTectos 
insequitur.  Quidum  aquadrigariisinproximamil- 


diam  cumpratrianuper  factam^comitatus  prefatis 
principlbus,inobTiamsibiprocessionaUter  clero  et 
populo  procedentibus,  ci^itatem,  a  qua  seplennio 
absens  ^*'*  erat,  per  portam  sancte  Walburgis  in- 
troiens^  ab  equo  descendit,  et  ingressus  capellam 
prefate  Tirginis,  pontiGcalibus  induitur.  Ubi  prece- 
dente  processionesoliempniacivitate  honorificere- 
ceptus,  monasterium  sancli  Lamberti  ingreditur. 
Incid.  Mensis  ejusdem  die  4  prefati  principes  cum 
comite  Barensi  Leodiiconveniunt,et  6die  sequenti 
cum  episcopo  et  Leodiensi  exercitu,  precedente 
standario,  Brabanciamoctodiebus  incendilset  spo- 


lie  ecclesiam  intra  terminosBrabanciesitam  causa  G  iiis  dcTastantes,  usque  admontem  Wiberti  (775)  et 


presidii  essentdepositi,  ab  eodem  Tiolenter  rapiun- 
tur  et  auferuntur.  Ubi  dum  quidam  ex  mercatori- 
bus  prefati  opidi  spoliantibus  resistunt,  atrociter 
Tulnerantur.  Propter  quod  ab  ecclesia  Leodiensiet 
a  ciTitate  dux  per  ambassiatores  (768)  requiritur, 
ut  ablata  restituantur,  ne  similia  contra  Braban- 
ciam  committere  compellantur'^^.Bespondit  dux  : 
Ad  iractandumcum  episcopoprestosum,8edTnuiO' 
nensibus  michi  injurianlihus  nullas  indueiasdaho* 
Incid.  [HocsEM.  u,  17.]  Anno  Domini  1332,  9  Kal. 
Maiiy  Adulphus  episcopus,  Johannes  rex  Bohemie, 
archiepiscopus  Coloniensis  (769),  comites  Ghelren- 
sis,  Juliacensis  (770),  Basrensis  (77i)>  Namurcen- 
sis  (772),  Loscensis  (773),  et  domnus  de  Falke- 
mont(774)  cum  suis  ducemBrabanciedefidant.  Qui 
omnes,  archiepiscopoColoniensi  etcomiteBarrensi 
exceptis,  consilio  habito  cummajoribusLeodiensis 
patrie  ob  iojurias  per  ducem  sibi  illatas,  Braban- 


Geldoniam,  suburbiis  Geldonie  pro  parte  exustis, 
pervagantur,  duce  Johannecum  muititudinearma* 
torum  intra  claustrum  Heilchinense  sese  tutante, 
et  ibidem  baltheo  milicie  insignito  (776),  in  nullo 
sua  defendente.Ibi  elaborante  comite  Hannonie  (777), 
licet  ipso  renitente,  treuge  usque  post  Johannis  ba- 
ptiste  slabilite  sunt,  sicque  in  die  serTacii  (778)  ad 
sua  quilibet  redierunt.  Incid.  Que  discordiaper  ar- 
bitrium  regis  Francie  Philippi,  quantum  ad  inju- 
riarum  cau8as,quasidem  dux  episcopo  et  opido 
Sancti  Trudonis  Intulit,  sic  discutitur  :  Primo,  ut 
D  Leodiensi  episcopo  dux  ipse  satisfaciat  de  injuriis 
illatis,  et  tunc  interdictum  rcTOcetur ;  secundo..  ut 
opidanis  Sancti  Trudonis  dampna  de  pannis  sibi 
ablatis  restituantur.  Que  omnia  utraque,  prout  ar« 
bitratus  est  rex,  conpleta  sunt ;  sed  de  injuriispre- 
fatis  comitibus  illatis  per  ducem,  quiacongruare- 
ooopansa  (779)  minime  est  consecuta,  iterato  dux 


VABIiE  LECTIONES. 


•"  Baurum  1'.    "♦  ooopaUantur  1*.    "»  obsens  W 

NOTiE. 


(767}  I. 

(758)  Vide  Hocsemium  II,  17, 


,  Tirlemontensis. 

qu  unus  erat  ex 
his  legatis.  Cfr.  etiam  de  his  Joannis  presbyteri  lo- 
cum  apud  ChapeaTille.  II,  ii( 
(769)  Waleramus. 
^770)  Guillelmus. 
(771)  Eduardus. 
(773)  Joannes 
(773)  LudoTicus. 


Reinaldus. 
Mont-Saint-Guibert. 
,     ,  Lapsus  est  auctor ;  ut  ex  Hocsemio  patet^ 
plures  Tirioalteo  insigniti  sunt. 

(777)  Joanne. 

(778)  11  Mai,  1332litterffi  de  hao  pace  conscri- 
pt«  sunt ;  Tide  Emst  V  40. 

(779)  Hecompeme. 


m  t\«t)OiPl  M9hm  S.  TRUUONIS  388 

ipM  Bffabtaoie  p^  ip609d#fid4tii?*|i»ck<.  AaooDo**  A  b^Uieum  presidium  muniverat^de  ({uo  exejus  emi- 

nentisturm  foetigioquidquidsuperforum  opidida 


niiui  i833  JobaQoe»  dux  BrabaQciemisit  ambaHi** 
toret  eumdepreoatoriis  liteneregine  Fraocie(l80), 
fttltof  maximiepeGuuiesummift.adtobamiem  XXU 
papam»  pro  eoostitueudoiaterraBrabantioa  opido 
LovaDienei  navam  dioeetem  et  episoopalem  oaliie^ 
dram,  sed  nil  eonseoutus  est  Jncid*  [Qoos.  ii,  19} 
Eodemaono  Adulphus  episcopus  et  capitalum  Leo^ 
diense  vendiderunt  oomiti  Flandrie  (78i)  opidum 
Magliniam  cum  appendiciis  attingeotibue  illudpro 
1 00,000  regalium  summa,  ab  ecclesia  Leodiensi  sem- 
per  renovandum,  jure  feodali. 
2.  Annoeodem  iteraladiscordia  inter  Adulpbitftf 


Alost  agebatur  clare  inspiciebatur.  Propter  quod 
lohannis  ducis  eustodibus  a  presidio  claustri  rece* 
dentibus,  Willelmi  (782)  Flandrie  comitis  exercitus 
iodigoatos  GlAustrumcttmeeelesia  combusseruot  el 
destruierunt*  Tuncabbasetcooventus  babito  con* 
9i)io«  pturesexcommonacbisio  suisprioratibus  lo* 
caotes,  apud  BruxeUum  opidum  deguerunt.Incfi.. 
[Id.  iiy  2i.]EodemaonocasirumRodetrans  Mosam 
oomes  Juiincensisdeditum  suscepitysi  dux  Braban* 
cieinfra  i5  dies  oomitem  ab  obsidione  nonexpu- 
gnaret.  Quod  cum  non  contigerat,  castrum  comiti 


episcopum  et  Jobannem  ducem  Brabancie,prefatus  °  traditur.  Jncid.  AnnoDomini  1335,  mensis  liaii 

die5,  confirmata  estpax  Inter  progenics  deAvfaus 
et  Warois,  cum  omnibus  partium  earum  consan* 
guineisetprogeniosis.  Que  cumininvicem  craentis 
cedibus  amplius  quam  38  annis  sevissenf,  tandem 
elaborantibus  capitulo  Leodiensi  et  tota  patria, 
statutumestsolempniter  subpena  talionisperpetuo 
duratura  et  ex  patria  proscriptione,  ne  quis  amodo 
exprefatisprogeniosis  inalterutrum  sublatoquovis 
gwerrandi  abusu  insurgat.  Quo  statuti  tlmore  llli 
compulsi,  ex  una  parte  adversariorum  sex  et  toti- 
dem  ex  altera  bonestiores  viros  elegerunt,  qui  de 


episcopus  cum  Johanne  rege  Bohemie,  auxTliante 
sibi  cum  II  comitibus,  ad  opidum  nostrum  Sanctl 
Trudonis  cum  multitudine  armatorum  venlt.  £l 
inde  mane  cum  prefatis  principibus  2  feria  post 
ascensum  Domim  {Mau  H)  Brabanclam  impetit,et 
villas  plures  usque  citra  Jaceam  spoliat  et  destruit, 
ipsoduce  intracIaustrumHeilecinense,  io  confiniis 

Brabancie  sito,  cum  aliquibus "' 

fossati  per  girum  elevati.  Girca  horam  vesperarum 
episcopo  cum  ceteris  priocipibus  ad  opidum  red- 
eunte,  quidam  ex  miiitibus  regis  Bohemie,  deducens 


secum  viUicum  de  Jaceacaptivum,posuit  illum  in  ^  occisisex  utraque  parte  satisfactiones  compensa- 


vinculisintrastabulumhujusmonasteriijuxtaequos 
suos,quem  mane  factoextra  curiam  claustri  nostri 
abduotum,  tradidit  sculteto  episcopi  sibi  custodien- 
dum.  Quod  cum  priori  et  conventui  innotuit,conti- 
nuo  ad  episcopum  accedunt,  et  abductum  de  loco 
nostre  emunitatis  cum  instancia  requirunt.  Qui 
statim  accito  suo  sculteto,  prefatum  captivum  ad 
locum  claustri  hujus  liberatum  restituit  et  saisivit ; 
et  sic  ille  nostro  conventui  gratias  agens»  die  se- 
quenti  ad  sua  liber  repedavit.  Incid.  Eodem  anno 
circa  finemmeosis  Januarii  repetita  discordia  inter 
Brabantinos  et  Leodieoses,  Gonrardus  de  Marca» 


runt,  etmutuaobligationesanxerunt»  ut  potestas 
duodecim.hor  um  elector  um  ad  puniendum  pacis  vio< 
latores  perpetuotemporepermaneat,quorum  quo* 
tiensaliquis  obierif,aIiusex  suaprogenie  continuo 
subrogetur.  Incid,  Eodem  anno  Johannes  papa  XXII 
obiit,  etBenedictusipso  anno  eligitur.Qui  sequenfi 
anno  consecratur.  tncid.  Anno  Dominl  1336  Lndo^ 
wico  de  Los  absque  prole  deAinctOi  capitulum  Leo- 
dienseper  antiquitatiscartas  ostendit,ipsum  comi* 
talumadeccIesiamsanctiLambertl  esse  devolutum 
[Hoqs.  u,22]4  Gontra  quosTheodericus  dominusde 
Heinsbergb.neposex  primasororehujus  Ludowici 


germaous  Adulphi  episcopij  cum  Trudonensibust  d  (783),asseruitcomitatumadse  pertinere,cum  foret 


quorum  ductox  exercitus  Raso  de  Printagbe  miles 
fuit»  armata  manu  villam  fortalicii  Laoden«  quam 
dux  muniverat,impugoat«  Ubihabitoduro  conflictu 
T^udonenses  munitiooes  traos$ceo4entes>rebellao- 
tesibiio  fugam  vertuot^  et  oociso  aote repagulum 
aoimoAO  milite>  doomo  Heorioo  dicto  probo  de 
Wiode  qum  aliiSt  abductis  captivii  quaai  25  vins^ 
vikm  «poliaot  et  comburunt  /ncu^  Circa  idem 
tempus  postquam  comes  Flandrensis  Johannemdu^ 
cem  Brabancie,  proeo  quodcontra  se  cum  Maghi- 
niensibus  confederatus  fuiti  merito  defidavit,  pre« 
fatus  duxfamosumcIaustrumHafSigense  tanquam 


nepos  primogenitus,super  quo  longa  dissentio  exor* 
ta  est.  Incid.  Eodem  anno  papa  Benediotusscrlpsit 
Adulpho  episoopo  Leodiensi  li  texas  acerrimas  repre* 
heosiones  cootinentes»  quod  propter  suum  ex  sorore 
oepoiem,  ipsum  Theodericum  (784)i  ecclesie  sue 
juraoecligerediceretur.  Super  quocomitatuincuria 
Romana  diuhtigatum  est,  sed  taodem  per  legatum 
ad  partes  destioatum  Theodericus  in  comitatu  sta« 
biUturannoDominil340'^.  Incid.[lDAU  23.]Anno 
sequenti  Johannes  dux  Brabande  propter  plures  ex-* 
oeews^  qoosoont»  eerisrtm  oommiseffal^  micom* 
municatus  Leodii  maledicitur,et  inipsum  Afe^iavt^a 


•^*    e^cidermi  nomHlta  in  co(ffce. 


liAliriB  LEGTIONES. 
•^  mifium  erat  aJCCCXLBI,  sedjctm  Ittemstm, 

mt£. 


^8ai!;oapo«. 


Ludovico. 
(782)  Imo  Ludoyici  de  Nevers,^  qm  ea  teoipere 
erat  comes  Flandriap. 
(788)  MathiidanupsitGodefridodynastsdeHein- 


sberg ;  vide  Mantel.  p.248.Gf.  etiam  locum  Joaoois 
presbyteri  a  ChapNBavillio  datum  II^  437. 

(78i-)  Theoderici  paterTheodericus  Gunigundam, 
sororem  episcopi  Leodiensis,  in  matrimonlumduxe- 
rat.  Gf.Mant.  p.265. 


m 


6ESTA  ABB.  TRUDCrfl. «-  (J(lim«tlATIO  UI.  -  PARS  11 


m 


in  «eolMla  iaoeti  Lambettioaiitatar.  inctd.Bodeai  A 
anno  rat  Anglie  (785)Teiiitin  Brabanoiam.  Postea 
venit  joxta  Lndovioum  dooem  Bawarte,  qoi  se  j^ 
imperatore  tenait,  qpiem  (Mipaiolianaes  pridem  ex^ 
oeiiimunioa?it.Giroa  idem  tempat  prefatus  rez>tan« 
quam  ▼ioariue  imperatorii^seditprotrtlMinaliapud 
rillam  Herke  intradomam  biadoram,  ubi  duzBra^ 
baneie  inter  oeteroeprineipee  gladium  evaginatom 
desuper  Tertieemregis  tenuit,tanquaa  mareio<1M) 
imperii. 

3.  Anno  Dofflinii^AmeiiQe  abbaflTelerematt<- 
lam  el  ndnoeam  onmsuiBappendieiitapudnovam 
curiam  destruxit»  et  noTam  cum  suis  appendteiis 
emin«nfloremperqiMtdrameiipef  kpideammnrutti  ^ 
a  fnndo  vivarii  prodnelam  restraxit  Gni  eappellam  • 
lapideam»  lapideo  opere  Toiuiatam,  altare  quoqne 
consecralnm  ia  bonore .....  *^i  eontlaenlem»  4A 
In  eoperiori  fastidio  camiliatamhabeolemastroxit 
Oni  poslea  talde  doluit>quodprelermissaneoessar 
tiori  slrneloraintraelaustnmiyprBfatam  mansioanm 
lam  evmptuoee  ferie  ediAcaTit  ABno  eodem  idem 
abbas  oepilmaJonBaelmoiiamturrimniODaeteni» 
qnam  eanepredeeeesorabbas  Adamolimlapsama 
ItmdanMoliB  neqoe  oHramediamaititodiaisprodi»- 
xerat,  elevatisquadratis  muris  usque  adsupremne 
perfioere.Quaaidesuperereelainallaaicappailgiiea,  ^ 
eseeetis  tepfdibns  eonteele,  Bpeolaliiiem  de  kmge 
reddidft;  qoamqoasl  lofra  blMininm  eooiplevilJLniio 
eeqnealimoMrtisgravibaBinlerepisoopalomloodien' 
Bemol  leliannemdaeem  Brabanoie  discordiis^opi- 
danl  iraM  presomentes  opldum  hoe  per  dooem 
preftilttmobslderi,  flefame  periolilareiitur,exoogi- 
laboiil,qnomodomo)endinnai,qoodappoeitiseqpo- 
T«m}n(0sv>olvie^,oblinerevalerent,qoodioeldMiB 
lapkhim  BmebinallumdeBtrainooposset.IIabiloqne 
ooneilioeonsklerabanl»  qood  aptiustaletipoe 
qnameonooarieertterent,niBi  in  atrio  etlooo 
emnnilatis,  vulgariter  appellato  Tryttmf ,oma  ibidem 
medium  et  oenlrnm  intre  mnroram  ambilam  fan  d 
Tmaginati  foissent  Propter  quod  aeoedenlee  ad 
prefatnm  abbalem,  optinueranl  qood  eptatwoBl, 
obllgantes  se  boe  modo,  qnod  guerra  Iransaeta,  si 
posl  monitionemipsius  abbaliB  ant  alius  post  soe* 
cessoris  infra  duosmenses  molendlnnmenm  domo 
snis  expensfs  non  deponerent,  quod  exlunotolam  id 
oposKbere  adpossessionem  menasferii  essel  dew* 
latom.  Et  sic  eonslruxeranlcttm  gralta,  Boperqno 
habemns  Kteras» 

4.  AnnoDominilSMcnmopidumnosbrumganeli 
Tradonfs  gravibus  penslonnm  debltiB  eBsel  onera 


tom»  io  tantum  nl  soabini  dieerent,  se  non  posse 
onera  ipsios  (^i  Am^  suBtenlare,  oisi  dooaioi 
Bui  temporales  adhiberent  eonsilium  oporUmum, 
idoirto  domioi  Adulphus  episeopus  et  Ameliiu  abbas 
oum  opidanis  hal»to  oonsilio,  de  oonsenso  totius 
opidi  eiegerunt  Telelegi  oonsenserunt  12  honestos 
opidanos,  qui  redditus  ettallias(787)de  totoopido 
levarenl,  et  ad  uUiitalem  ipsius  opidi  exdusis  sea*' 
binis  quoad  id  disponerent.  Sl  quia  ad  tam  gravia 
peosiooum  onera  persoiTonda  ftrmiteta  '?*  (Ii6)  non 
snffloerent,  eonoorditer  ordinatnmesl»  qoodper  sin^ 
gidos  anoos  Bingoll  opidani  seooodiim  quaiitatem 
booorom  suoramtaBiarum  imposilioaes  solvereal» 
eellMeldilidfes  7floreooselsiedeBeendendo»usqae* 
doili  peneionesdiminaerentar.  Et  uopredic^a  nuijO'' 
rem  effieadam  ohtioerent  ad  opklanoram  instan- 
Ham  prefaii  domnioonsenseroBt»  quod  paseua  eooi^ 
mimiaadBpaliumiSaonoramaceensarBBtur  (7M). 
Fropler  qoam  gratiam  optdaoi  daderaot  Leodiensi 
episeopo  ia  prompta  peeunta  1600  florenosi  et  ipsi 
abbali  per  pateBleseoas  iiterasadejos  mooilionem 
promiserani  deiiberare  liOO  florenoe.  InM.  [Uo- 
CBBB.  II,  S7].  Anno  DiomiBil34i,BieiiBiB  Api^die 
S6,  ienedietuB  XII  papa  ordiois  CMslarieiieium  obiit 
eui  ClemeBs  Yl,  >**  ordinissanctiBenedietii  oatione 
LiaiovicensiB)  mensis  Maii  die  7  eoBseeratos,  stie- 
oedit  Bodem  annO)  mensis  ionii  die  1,  hora  diei 
.....  *M  Ma^ia  opidum  famotum  fbre  totum 
faTBiatur  Jndtf.Eodem  annoGodefridns^aBigenitos 
fllimiTheoderioidomoi  deHeinsl)ergh,foloriconEiitiB 
de  Loe,  iobeliko  ooBfUotacoBtapagaooBOoouboit 
Qoi  ex  malre  Adoiphi  episeopi  Leodiensis  oepos 
fuH. 

5.  Anno  Domhii  l344oom  per  scabinoram  et 
eonsltlarioram  bnjnsopidi  kMptomregiiBen  ipsom 
opidnm  lam  innanKris  debitoram  oneribos  eeset 
gravatnm,  qnod  nisl  fldignoram  (700)  preeaTissel 
sollertlai  indetolationem  penlluBfaissel  raitoram) 
conTOcalopereampanambannalem  popiilo^episoo- 
pus,  abbale  propter  iofirmltalem  absenle)  intravtl 
orlumnoBtramdictom  Vrythof,elde  ooBeensu  opl- 
danoram  fecit  rcabinos  ttiidem  presentes  abdooi 
captlvos,  parUmad  scolteti  sulmaBskuiem  maoei- 
pandoB,  ei  partim  ad  dooMHB  Beotteti  ablNttiS)  ol 
habllamatarad^lberatkNiede  exoeesibBBeuJs  oer- 
rigerenlnr.Sedpostalkiuolmenses  [Ia.ii,30]  eodem 
aniio,mensiBflovemlirisdieS,ipeeAd«lpliBs  epieoo* 
pns,  enm  prefolsBet  LeodieoMeoclesieBtfeBBoe  aBBO 
prelatkMils  sne  84|  apod  CleenBOiil  eaetram^  qood 
ipse  acquisierat,  oblit.  Posl  cojos  oi>llom  fiogelber* 


VAfiLfi  LECTU)N£S. 

*••  post  h(Bc  spalium  trium  seu  qtttttttortitterarum  r^^it  tcribn.  •^t>.  f.  mipsH  aHa  mmm  teehm, 
erato  quod  prius  fuerat  voeabulo  vno.  Ea4m  p^eUi^fmt^^ees  talliarum  impositiones  in  margine  sup- 
plemt.    •••  quartus  f    »•*  scriba  spatium  septem  fere  Bterarum  vacuum  reltquit. 


WTS. 


(785)  Sdoardoe  Itl. 

(786)  I.  e.  marchio. 

(787)  La  taille. 


aMkiilBe  d^wibkmifmslikm» 

(789)  AdeeBBom  daoMitor* 

(790)  Fidejussorumi  sponsorum» 


391 


BODULPi  ABBAHS  S.  TRUDONIS 


3» 


tas  prepositus  Leodiensis,  ejus  ex  fratre  nepos,  in 
episeopum  eligitur.  De  eodem.  Addo  vero  sequeuti 
1315  idem  eieetus  et  Ameliusablms  id  quod  prece* 
deati  eddo  per  Ad  ulphum  episcopum  de  eoDsciencia 
sui  capituii  inchoatum  fuit  de  correcUone  scabino- 
rumet  consiiiariorum  cupientes  perducere  ad  effe- 
ctum,  cumconsensutotiusuniversitatis  opidihi^us 
prefatos  scabinoset  consiiiarios  proptereorum  ez- 
cessos  in  regimine  opidi  ab  offioio  scabinatus  et 
consulatus  destituunt,  corrigunt  et  pena  pecunie 
puniunt.  Qui  scabini  et  consiliariipromittunti  nun- 
quam  se  intromitter^de  regimine  hujus  opidi,  nisi 
de  consensu  amborum  domnorum  etopidanorum;  et 
«io  a  capti  vitate  liberantur.  Eodem  anno  Engelbertus 
electus  per  consensum  Ciementis  pape  VI  fit  Leo- 
diensis  episcopuset  consecratur./ndt^.Eodem  anno 
plaga  ep  jdimie,alia8  dicta  lues  inguinaria,postquam 
diTcrta  gentilium  regna  transmarina  perrolasset, 
tandem  christianorum  regna  per  Galiias«  Akma- 
niamyGermaniam  et  per  Angliamcum  aiiisdiyersis 
provinciis  perlustrans,  innnmerabiiem  bominum 
multitudinem  stravit,  hoc  modo  accedens.  Gresce- 
i>ant  enim  hominibus  et  maxime  juvenibus  in  emun- 
cluosis  corporum  locis  ut  plurimum  glandule  in 
modum  nucis  seu  dactili,  quas  mox  sequebatur 
febrium  ineslimabiiis  estus,  sic  ut  infra  triduum 
frequenter  homines  extinguercntur.  Si  vero  aliquis 
triduumsuperegissetyliabuitspem  vite  (76i)»etfuit 
hec  plaga  contagiosa,  in  tantum  quod  non  soium 
tactus  ianguidorum  seu  anelitus»quin  etiam  operi» 
menta  et  vestimenta  iliorum  sanos  ioficiebant.Que 
a  presentianno  ioterpoiatim  nuncin  hac  provincia 
nuncin  iiladuravitusque  ad8ui)sequentem  annum 
Domini  1383.  De  hae  plaga  legitur  in  annalibus 
annoDomini  546,  imperii  Justinianiprimi  anno  18, 
quod  sevit  postobitumsancti  Remigii  Remensis  ab 
Alimania  usque  in  Franciam;  itempostea  in  parti- 
bus  provinciarum  Romanie  anno  Domini  563,  im- 
periiJustiniani  prefati  anno  36;item  anno  Domini 
592«  imperii  Mauriciianno  9,  in  primo  anno  ponti- 
ficatus  sancti  Gregorii  pape,  cui  revelata  fuit  Dei 
dementiasuper  pesteinguinaria,  quia  vidit  in  ca- 
<^umine  castri  eminentis  angeium  stantem^  qui  ere- 
ctum  nudum  giadium  demisit  et in  vaginam  reclusit. 
incid.  Annoeodem  Willelmus(792)  comesHollandie 
et  Hanonie  [lo.  ii,  31]  sub  specie  invadendi  terram 
Frisonum,  emit  ergacivesUltrajectensesmuititudi- 
nem  victualium  et  sagittarum.  Quibusadeptis,  coi- 
lectaarmatorummanuvaiida,  eosdem  civesimpro- 
▼isos  defidavit  et  civitatemeorum  obsedit,  sediilis 
viriUter  repungnantibus,  cum  perciperet  comes  illos 
adhuc  pro  biennio  habere  victuaiia,  post  longam 
obtidionem  paoisconcordiamcumiliis  iniit.  Ineid. 


A  Eodemaonoprefatuscomescontracoasiliumpatrai 
sui,  domui  Joiiannis  de  Beamont,  Fhsiam  intrat 
mensis  Septembris  die  26.  Qui  nimium  festinus  ***, 
vix  cum  tercia  partesuorum,  duabusaciebus  nun- 
dum  adhucaggressis'^inejus  adjutorium,  in  oam- 
pestri  loco  aggeribus  vaiiato  ad  pedestre  i>elium 
procedit.  Ubi  Prisonibuspauiiatim  oocurrentibuset 
aggeres  effodientibus,  comescum  suacomitiva,pro- 
fkieDcia  aquarumiDvaiescente,  iuto  iimosoiofixos, 
absque  omoi  r3i>eilatioDeocciditur,  et  si  qui  terga 
dautes  gladios  FrisoDum  evitare  temptareDt,  de« 
sceDderuDtiD  profuadum  aquarumquasiiapis.Unde 
versus  : 
M.Cter,quater,XfUMguesemel9Comequoquemociu, 

B  HoUa,ZelantquegemUtComitemquoqueFrisiademU, 
item  solus  versus : 

Nox  Coeme  luml  Hollo$  quoi  FrisiaflixU. 
Incid.  [Hoaem.  ii,  32.]  Addo  eodem  (793)  abl>as 
SaDctiNjclianiGaDdeDsisex  mandatosummipon- 
tificis  cum  iiteris  apostoiicis  venit  ad  Leodium,  et 
Theodericumdominum  deHeinsi>ergh,  qui  pro  co- 
mitatude  L.oscontraoapitulum  LeodiiaoDis  fereiO 
iitigavit,  ab  excommuDioatioDe  ai>soivit,et  ioterdi- 
otum  per  totam  terram  Lossensemdiu  positum  re- 
iaxavit. 

6.  Eodem  anno  LeodicDses  cumi>0Dis  viliistotius 
patrie  Leodieosis  cootra  episcopum  Eageli>ertum 

Q  coDspiraverant,  et  cum  Fiandrensibus  mutuas  colli- 
gationesetconfederationesoonfratemitatisinierunt, 
presUndiaiteri  abaiteroauxiiiumoportunum.Qua- 
propter  episcopus  videns  se  undique  expuisum, 
mandatTrudonensibus,  quodcum  eisi>enigneagere 
onmio  vuit  de  eorum  commissis  contra  se  ipsiun 
excessibus,  sisibi  tranquiilum  accessum  et  reces- 
sumin  opido  suohai>ere  annuerint ;  sed  iilinuiiate- 
nusacquiescere  voiunt.Cum  autemdominusabi>as 
Ameiius  videret  opidanos  induratos  contra  episco- 
pum,  dispositis  omnibus  exivit  ab  opido,  et  ad 
curiam  nostram  in  Doia  procedens,al>duxit  ***  secum 
pluresscabinos,  quiibidemcumipsodiusteterunt ; 

D  quosipsehoneste  pavit.Postaliquoddiesepiscopus 
habito  consilio  deliberat  capitaneos  adversancium 
sibi  Leodiensium  apud  Vothem  proscrii>ere,  quod 
Leodienses  minime  iatuit.  De  eodem.  Anno  Domini 
1346,  in  mense  Julio,  Karolus  rex  Romanorum  cum 
eiectoribus  sacri  imperii  et  muititudine  principum 
et  armatorum  manu  validaad  regalemsedem  Aquis- 
grani,ut  ibidemcoronaretur  (794)  in  regem  Alema- 
nie»iter  direxit.  Cujus  progressum  Engeibertus 
I«eodiensis  episcopus  proveniens,  humilibus  preei- 
bus  optinuit,  quod  ipse  rex  cum  ceteris  sibi  comi- 
tantibusadlocumappeilatumVothemprocessit,ubi 
scabini  Leodiensium  pro  tribunaiibusconsidentes, 


VARLE  LECmONES. 

*••  festivtts  I*.    ^*  aggressuris  1*.    *•*  adduxit  T. 

NOTiE. 

(IH)  Creseebant '^  epm  vUe  ad  verbum  fsre        P93)  Secuodum  liocsemium  auno  4346. 
ieguntur  apud  Pauium  diaconum  U,  4.  (794)  BonnaB  coronatus  est. 

(792)  Quartui. 


393 


GESTA  ABB.  TRUDON.  -  CONTINUATIO  IIL  —  PARS  II. 


304 


proseripturi  eraBtadTersarios  et  injurias  facieuies  A  pus  noslri  opidaoinon  formldantes  infringerepro- 


prefatoepiscopo.Juztaquemlooum  cum  tolacivitas 
Leodiensis  cum  Hojensi  intra  fossatum  ad  sui  mu- 
nitionem  erectum  conglobatiadresistendumscabi- 
noram  sententie  fortiter  armati  starent,  prefatus 
rex  Karolus  et  ejus  pater  rex  Boheraie  cumcetero- 
ram  moltitudine  non  dubi(abant  de  optinendo  trium- 
phum»  cum,ecce»ex  irruptodominus  de  Falkomont 
cum  impetu  in  Leodienses  irruit;cui  in  fronte 
stantes  adTcrsarii  cum  cederent,  sponteconchisus 
in  hostes  occubuiL  Pott  cujus  ruinam  Leodienses, 
qui  prius  erant  quasi  desperali,  animosiores  efifecti, 
coatra  strenuosvirosdeexercitu  coroitum  Monten- 


missum,  quo  soobligaverant  depace  factainnova 
curia  observanda,  erexerunt  propria  auctontate 
communiiateminopidojurisdictionesdominorum 
suorum  plurium  violantes.  Quorum  consiliariuset 
fauiorfuiiquidamsacerdosnomineJohannes,dictu8 
de  Mervirjle,  virliteratus  et  ad  multa  babilistsed  ad 
maium  sibi,  quiaomnem  gratiamei  a  Deo  collatam 
non  ad  Deum,  sed  ad  usitata  flagicia  conToriebat. 
Qui  eciam  inter  ceteraquecongessii  cum  toto  opido 
inarmis  concitatoarmatus  adconflagrandumman- 
siones  plurimorumhominum  de  terra  Lossensi  pro- 
grediebatur.  Uetn,  Girca  idem  tempus  Mathias  de 


flis  (795)  et  Ghelrensis  (706),  ex  alia  parte  aciei  g  Bernym,  communitatis  magisier,cum  quadam  die 

slusa  de  praio  Wiiionis,  alias  wiibant,  ex  causa 
clave  nostrimonasterii  claudiconsuetadeclaudere- 
tur,  idem  magisier,  continuo  extracta  sera  clavis 
nostri,  intrusit  aliam  pro  parie  opidi.  Ciroa  idem 
tempus  Brustemium  a  nostraiibus  conburitur,  et 
villa  Bauterthoven  a  militaribus  armigerisque  ex 
Hasbaniaepitcopo  Leodiensi  fayentibusconflagratur 
et  15  viriex  opidanisnostris,  pro  defensioneiocen'> 
dii  progressi  longius,  citra  prefatam  villam  in  cam^ 
pestribus  ocoiduntur,  quorum  piure8,licet  frustra, 
animose  rebellabant.  Anno  prenotato,mensi8  Octo- 
bris  die  2,  Trudonenses  ad  villam  iGlst  progressi, 
comburunt  7  honestorum  virorum  mansiones,  pro 


ipsos  impugnanies,  reJ[>eUaat,  et  ceciderunt  ibi  de 
GhelrensibusetMontensibusfamosiet  nobiles  viri 
numero  40.  Quo  facto,  tota  illa  nobilissimorumdo- 
minorum  congregatio  nemine  insequente  terga  ver- 
tens  recessil,  et  Leodiensibus  victoria  potitis  cam- 
pum  certaminis  iiberum  reliquit.Huic  bello  Trudo- 
nentea  non  interfuerunt.  Inei4L  [Uocs.  u,  33,  34]. 
Eodem  anno,  mensis  Augustidio  S6,  Philippusrex 
Francie  infauste  contra  regem  Angiie  Eduardum 
apad  Critsicoogreditur.  Nam  cum  ille  in  terrilorio 
haut  *'*  procul  ab  Ambianisprocet8it,habens  tecum 
tantummodo  3000  armatorum,  invenit  prefatum 
Francorum  regemcum  150000  **^armatorum  eque- 


strinm  adbella  paratorum,  commissoque  prelio  ^  eoquodcontraLeodiensesetHoyensesin  auxiliuni 


Franci  mirabiiiter  non  armis,  sedde  longinquo  sa- 
gittis  perfossi,  prosternuntur  ;  cessitque  yictoria 
Anglorum  regi.  Ubirege  Francorum  a  tuis  custo- 
dienlibus  post  tergum  retracto,  oooubuerunt  Johan- 
nes  rexBohemie,  comite8Alenconensi8(797),Flan- 
drensis  et  Blesensis  oum  multiiudine  nobilium  et 
militum.  IncuL  Eodem  anno  L.eodien8e8  cum  aliis 
Tillis  patrie  dominos  progeniosos  patrie,qui  in  auxi- 
liomepiscopi  Leodiensis  apud  Vothemconvenerant 
perseountur  et  bona  eorum  destruunt.Qui  mensis 
Septembrisdie  3,castrum  Ciermont  (798)obsident, 
et  Dionantensibus  eis  auxiliantibu8,ob8idionis  die  i  5 


episcopi  apud  Vothem  conveneraot.  Redeuntibus 
autem  ad  opidum  cum  ante  atrium  iter  di verterent, 
quidaminiraatriumconsistens  importunis  vocibus 
ipsos  lacessivit ;  super  quo  indignati,  post  tergum 
ad  atriumaccedentes,  occiso  uno  de  illaYillaante 
introitum  atrii,inecclesiamirruperunt,  etcum  spo« 
liis  plures  honestos  viros,  qui  oausa  presidii  illuo 
confugerant,  capti  vos  ad  opidum  secum  dediixerunt 
et  inprisionaverunt.  Incid,  Anno  eodem,  in  mense 
Octobri  ciroa  festum  Symonis  et  Jude  [Hoscbii,  n, 
34.],  facte  sunt  intra  episcopum  Engeibertum  et 
8U0S  ox  una  parie,  et  Leodienses  et  suos  ex  parte 


onstodum  oorporibus  salvis^castrum  ipsumsibide-  D  altera,  treuge  durature  a  festoomnium  sanctorum 


ditum  solo  tenu8de8truunt.7nct(i.Anno  ipso,  men- 
sis  Septembrisdie  4,interdioto  in  favorem  Leodien- 
sis  episcopi  auctoritate  apostolica  publicato  apud 
Leodinm,  ecclesie,  major  et  secundarie,  cum  qui- 
bnsdam  religiosis  non  absque  iimore  suspendunt 
organa»  Quo  contra  L.eodienses  appellant;  quibus 
abbasBellireddiius,  fratres  Vallis  8co]arium,Predi- 
eatores,  CarmeiiteetGrucesignati,aoplures  secula- 
res  presbiteri  taliter  quali  ter  adherent. /nctc/.  Eodem 
mense  castrum  Hamale  obsidetur.Quod  eum  aliquam- 
dia  magonalibus  (790)inpeti8sent,tandemcustodi- 
bns  Yita  salvis  castrum  destruitur.Circaidemtem- 


presentis  anni  usque  consimilefestum  anni  sequen* 
tis,  8ub  oonditione  tali,  quod  scabini  Leodienses 
tribunale  judicium,  quod  se  protulisse  dixerunt 
contra  majores  communitatis  Leodiensium  in  die 
belli  apud  Votbem  habiti,  omnino  revocarent.  Igi- 
tur  die  prefaia  Symonis  et  Jude(Ocf.  28)  scabint 
omnes  uno  excepio  conveniunt,  et  procedunt  ad 
locum  campestrem  juxtanovastai>ernas,ibiquetri- 
bunaliter  considenies,judiciam  abjudicationis  et 
proscriptioni8,quod  asserebant  se  proiulisscrevo- 
oaverunt,  dicentes,quia  ibidemaliquaerantpreter- 
mi88a,que  eflTectumcause  re8piciebant./fictd.Anno 


TARLE  LKCnONES 


•M  hane  i*.  •••  enm  GL»  mUibns  V. 


MTJE 


(795)  Adolphi  V. 

(796)  Reinaidi  III. 

(797)  Garoias,  frater  Philippi  regis. 

Patiol.  CLI^XIU. 


(798)  In  liosa  ripa  dextra. 

(790)  liangaQam,  maehina  jaculatoria. 


13 


398 


tlODULl'!  A^BATtS  S.  TRtlDONtS 


Ov9 


Domini  4346  LudoTico  duce  Bawarie,  qui  se  dizit  A  Theoderfci  comitis  de  Los,  ante  lueis  erepatculum 


imperatorem,apapaJohanneexcommuDicatomor- 
tuo,  Karolus  primogenitusJohannisBohemieregis 
in  regem  Romanorum  eligitur,quartU8huju8nomi- 
nis,  quam  electionem  papa  Glemens  quartus  (800) 
approbavit./nd^.Anno  Domini  i347,circa  medium 
mensis  Julii^Leodienses  indignati  adversus  domi- 
numHeinerumde  Argentealyimpingentes  in  euni, 
quod  precedenti  mense  quidam  de  terra  Daelhem  (80 1 ) 
et  Falkeburghcombnsso  Miremort(802)  ibidem  oc- 
ciderunt  improTisostfiOTiros  Leodiensibus  amicos, 
propter  quod  armata  manu  castrum  Argenteal  (809) 
prefatum  obsident.  Yidens  igitur  Engelbertus  epi 


cum  suis  ad  arma  concitatf  s,aggregato  agroine  eani" 
pestrem [>ellandi  statutum locum oeoupant (Jui.  %i)$ 
Quo  cognito,  Leodienses  cumtotapatriasueoesBlTe 
procedentesjqniadispersi  per  villas  pemoetaTerant, 
ad  locum  oertaminis  condictum  f estinant.Episeopot 
ergo  cum  aspieeret  adversarios  per  turmat  tuo- 
cessiTc  aecedere,  nutu  comitis  ipse  cnm  paucis  cU 
Hasbania  et  comes  cum  toto  suo  comitatu  eoncre^ 
pantibut  tubis  in  hostes  irruunt.  Gommitsumque 
ett  aeerrimum  bellum,  rebellantibut  Leodienttbut 
onm  suis  animosissime,  sed  quia  in  ipto  eon* 
gressubelli  tIx  quartaparsexercitut  LeodiensJam 


scopusLeodiensestreugasindictasannoprecedenti  9  aderat,  Tfetoria  tandem  eessit  episoopo  et  eomiti 


vlolassei  nunc  in  milftem  suepartis  accessitducem 
Brabancie  Johannem,  qui  prestare  illi  auxilium 
oportunum  contraLeodienses  spospondit^promissa 
ei  prius  magoapecunie  summa,  hoc  adjecto,  quod 
fortaiicia  seu  llbertatesiquas  sui  infi^a  episcopatum 
Leodiensem  espungnarent  Tel  in  dedicationem  cape- 
renti  non  tibi  reserTare^ted  episcopo  tradere  libe- 
re  deberet.  Quod  cum  Leodienses  nonlatuisset,in- 
ttantius  castrum  diu  impungnatum  expungnunt  et 
eTertunt.  Ineid.  Annoeodem  1347  [cf.  Hocsem.  li, 
34],  regni  Karoli  quarti  2,  Leodienses,  Hoyenses, 
Djronantetises  cum  ceteris  patrie  Tillis,  scientes 
quod  episcopus  ipse  multos  terrarum  principes  in  ' 
auxilium  suum  concitasset,  moTentes  exercitum, 
congregatit  cunctis  patrie  Tirit  tam  popularibus 
quam  militaribus,  inter  Tourins  (804)  et  Wale- 
viam  (805)  villas  castra  metaii  sunt ;  Leodiensis 
Tero  episcopus  non  segnis  (806),stipalus  mullitudi- 
ne  nobiiium  virorum)  comitum  Gelrie,  Juliacen> 
si8(807)i  de  Los,  de  Marea  (808;,  de  Monte,  cum 
luis  germanis  et  nobilibus  ac  miiiiibus  melioribus 
el  suis  comitatibus  adductis,  insuper  presentibus 
Rod  ulpho  et  Ludowico  germanis  comilis  Namurci  ac 
muliis  baronibus,cum  tuis  subditis  et  militibus  pro 


non  absqne  ruina  plurium  tuorum.  Dantibut  Tero 
terga  Leodiensibus,  circa  horam  primam  diei 
tuperTenenint  comites  Ghelrie,  Jaliacenttt  et  alii 
comitet  et  baronet  prefati,  qui  pott  inieittm  belli 
adTenientet,Leodiense8  impetunt,et  nunc  miileBot 
12,  et  sub  et  supra  absque  numero,  fortittime 
rebellantetnonimpuneprostemuftt.NoTittimoTero 
tuperTenit  dux  Brabancie  oum  fllio  suo  Henrico, 
dominofactoMaglinientiura,ao  nnivertit  militibas 
opidanit  et  Tillarnm  ificolis  toetat  Brabanoie.Qui 
per  campestria  peraeto  beilo  adTentanlet,  mlseri* 
cordia  moti  letaliter  lesot  refoeiJlarunt.  I>f  €9dem. 
Gum  autem  LeodiensesfugecoBsu)eiites,pertiirma9 
hinc  inde  ad  sua  redire  moliti,  rebellandoeTMlere 
temptassent  et  per  diTerta  eomptto  prottrati  estOBt, 
tandemtriaministeriaoiSciatoram  cura  patentlbut 
Texillis  procedentes,  cum  aspieerent  epiteopalet 
eos  insequi,  ordinataacie  quasimnrusperttiteraat 
in  unum  compacti.Quos  epitcopalee  eum  Ghelreati- 
bus  in  girum  Tallantes,proui  de  prerapta  petra  per 
celtes  minucie  preeiduntur,8ic  Banchotnafiei^M 
lanceis  et  tpatis  ab  acie  ilta  eripioRtes,  atcfoe  ad 
extremum  sese  defendentes  omnes  prostraTorml. 
In  quo  conflictu  plures  Ghelrenses,  scitieet  domiBi 


Qpiscopodepatriaexpul8is,quorumomniumnume-  j^  de  Kulenborgh,  de  Batenborgh,  Ro.  de  Rrkle^Ber- 


rus  estimatus  est  ad  iOOOOO  equitum  et  600000  *"'' 
peditum,  annumeratoducitBrabancie  exercitu,qui 
nondum  adhuc  accessit.  Quapropter  in  vigilia  vigi- 
lie  Harie  Vagdalene  (JuL  20)  Leodienses  et  patrie 
TiUe^  ordinataacie  numero  quasi  250000,  tam  ani- 
iDQseinunum  conglobatisteteruntiquod  episcopus 
cum  8ibi  aiuxiliantibus  deliberaverunt  illo  die  non 
congrediendum,  missisque  nunciis  prefigitur  Leo- 
diensibus  crastina  dies  ad  beilandum.  Quare  sole 
occidenie  Leodienses  et  cetere  Tille  pro  requie  no- 
Oturna  habenda  per  diTcrsas  Tillas  vicinasdisper- 
fuatur.  Sed  Leodien^it  episcopus  perTjgil  consilio 


toldus  deOyen  cam  phiribiTs  suomm  oecubueruDi. 
De  eodem,  Eodem  dte  RoyeBsibat  pott  ruiBaiB 
8uorumabellorepedantibusadpropria,dumea8tro 
llusal  approp]arent,bah?us  eastrensit  eura  sotsad 
bocelectis  fatigatosper  ftigamoppuBgDaiTft,occidH 
ctcaptiTaTit.TandemTeroqttandam  turmaffl  NofeB« 
sium,  interquosWalteruset  ArBoldusde  HautepeB 
milites  cum  80  armigeris  sae  progeaiei  eraBt,  epf* 
scopus  insequitur  post  tergum,  contra  qnos  in  lroB« 
tem  idem  balivut  cum  tuit  obstitit.  Sed  ilMt  tete 
defendendo  usque  ad  portarum  introitam  perTOBtlt, 
pluribusexsuisprostratit  episcopfidesad  saareeet* 


"'  Ua  i\ 


VABUE  LECTiOHBI 


NOTifi. 


800)  Sextut. 

iSOi)  Dalhem  prope  Vit4. 
<80S)Mirmoit. 

(803)  Argeateaa  haod  proeol  a  LeoMo  ia  «ostt 
ripa  deztra. 


Tourtnes. 

Waieffe  prope  Hoium. 

Scilicet  castra  metaiui  mt, 

Guillelmi  YIl. 

AdoIpW  U. 


39f 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  CdNTINUAtlO  III.  -  PARS  li. 


aoft 


serunt.Fuilrero  oxparteLeodiensium  et  ceterarum  A  yideret^quia  nonvalereat  pauei  FepuBgAAPA  multit, 


bonarum  villarum  interfectorum  numerus  21000 
virorum,  Die.vero  sequenti  {Jul.22)  episcopo  et 
universis  principibus^qui  in  ejus  auxilium  advene- 
rant,in  locumcampestremex  oondicto  congregatis, 
coDCordit«>r  deliberutum  est  lam  a  duce  Brabancie 
quam  ceteris  prefatis  princjpibus,quod  quascunque 
libertates  vel  opida  intra  episcopatum  ad  deditionem 
conpe)lerent,episcopo  restituere  omnino  deberent. 
De  eodem.  Eodem  die  dux  Brabancie,  reclamante 
episcopo  et  totis  viribus  cum  lacrimis  renitentCi 
fecit  conburi  turrim  de  Waievia  ct  omnes  Hasbanie 
villas  citraLeodiumdeHoyumusque  adcomitatum 
Lossensein«  in  ultionemsui,  contra  jus  belli,  quia 
pretio  conductus  in  adjutorium  accessit  episcopi. 
Deeodem*Cam  autemTrudonensesessent  parati  ad 
proficiscendum  in  auxilium  Leodiensium  versus 
Toarins  ad  statutum  bellidiem,Leodienses  manda- 
veruat  eis^ut  pro  conservatione  opidi  suiadlocum 
certamiuis  non  venirent,  eo  quod  in  confiniis  Bra- 
bancie  siti,ducis  insuUus  repellere  efficacius  vale- 
rent.Quapropter  injpsa  vigiiiabeate  MarieMagda- 
lene  Trudonenses,  neforteinertiearguerentur,  cum 
eadie  sui  confratres  contra  dominum  Leodienseo) 
bello  confligerenttmagistricum  communitatetotius 
hujus  opidi,dissuadentibus  id  opidanisperitioribus, 
armata  manuopidumLewenseimpugnarefestinant. 


fecit  oranes  intra  munllioneerepedape,  etenm  Ipte 
postremo  sequeretur  supervenieBtibus  kostibus, 
equus  ejuspetulandoproeedene  seonm  intrafossahiiB 
fortalicil  corruit.  Quod  videntes  ipst  TrndonMiaes, 
quldam  eum  captivum  salrarelaborant,  sed  alii  su- 
pervenientes  intra  fossatum  oecldunt  illum.  Posl 
hoc  ulterlusnonprocesserunt,  qniaLewenses  ftige 
consulentes,  post  tergum  pontes  suos  abjaeerunt, 
sicque  Trudonenses  ad  sua  hora  Bon^  redieruiil, 
gaudentes  supramodnm  de  suo  triumpho.  El  eum 
opldum  essent  ingressi^  campanis  flBstive  in  tnrrlbil^ 
ecclesie  concrepatis,  monasterium  nostrnmplurimii 
eorum  ingressls,  sancto  Trudoni»  cujus  feretrum  in 
mediomonasteriiprefatipertrlduum  ante  capellam 
ejus  co]locatumerat,magnaslaudes  referant»mani<* 
bqs  eorum  sangulne  adhuc  humano  fedatis.  Ubl 
etiam  quedam  procax  femina  attullt  telum  ad  LeweA  • 
sibus  in  nostros  opidanos  jaculatum,  et  fllit  ad 
sancti  Dei  feretum)  putans  de  fermentato  offerre 
]audem.//m.EtquiasecundumSaiomonemex^ema 
gaudiisepe  luctus  oecupat  (Prov.xw,  l8),etPaal* 
mista  :  Ad  vesperem  demorabitur/letus  et  ad  matu-^ 
tinum  leticia  {PsaLxiiXt6),ehdem  die,  horavespe" 
rarum  veaerunt  honestiviri  adsi^nctumTrudonem> 
asserentes  Leodienses  devictos  et  episcopum  Leo- 
diensem  belli  victoriamobtlnuisse.  Tuncper  totunl 


Provenientibusque  eis  usque  ad  munitiones  illius  c  opidumfactus  estpavor  etdolor  vebemens,etpote^ 


opidi,improvisis  Lewensibus  repugnacula  cum  obi- 
cibus  everterunt^quorum  aliqui  vix  uUam  resisten* 
tiam  Lewensium  cernentes,  usque  intra  exteriorem 
portam  intraveruQt ;  quidam  vero  ascendentes  emi- 
nentis  domus,  stantis  in  suburbio  ante  portam) 
altum  fastigium^sagittis  lacesserunt  Lewensesipsos^ 
nepossentdeambulare  interillud  hospitale  et  pre- 
fatam  portam«  Et nisi in  illo  suburbio  magna  copia 
rerum  per  convicinos  villarum  ibidem  allata  causa 
presidii  fuis^et,  Trudooenses)  si  institissent  fugien-* 
tibusiacolis,  oppidumobtinuissentised  multitudine 
spoliorum  iliectiisuburbio  partiminceadiatoadsua 
repedaruat,ex  utraque  tamen  partealiquibua  sagit'' 
tis  8auciatis,et  ex  Lewensibus  circiter  ISvirisinter^ 
feotis.Progressis  igitiir  Trudonensibus  usque  villam 
que  appellatur  BodenhQT6a>  quidam  comes  ex  par« 
tibus  Alemanie  Tbeodericus  nominei  dopiiausde 
Duoe,  teadeas  a4  Galeisium  (809)  opidum  pro  3ti- 
peodio  militaturua,iatravit  Lewis  opidum.Qui  cum 
viddret  qood  ibi  ftctum  arat»suadetopidaois  ipsisi 
ul  soos  ioimicos  ixwquantur.  Qui  jam  reAaim^tii 
preeedeote  comiteiUoGum50suorumarmigerorumi 
procaduot  e^tr^  foasata  uaqueadcampestria*  Quo 
eooperto  Trudooeoaesi  exercitu  suo  post  tergum 
redacto,in  unum  conpacti  contra  msectatores  suos 
procedont.  Quorum  multitudinem  dum  comes  iUa 

YAaLfi  UGTIONSS* 
***  ioolamentibus  i\ 

tiOtM. 

(809)  Calaisp  quod  tuneobeidebalur  ab  IduAfdo        (810) 
in,  rege  Aogh». 


rant  merito  vociferarl,  dicentes  illud  Ysaie  (810)  t 
tei*sus  est  inluctumchorus  noster.Deeodem.Edidem 
die  denunciatum  estduci  Brabancle,cum  suo  exer- 
citu  adhucin  eampestribusremoranti,  de  violencla 
Trudonensium  in  LeWenses.Qui  inardescentlanimo 
recolens  quanta  iconmoda  auis  hominibus  ex 
opido  ilIopluriesessentillata,deliberavit  cumsua 
secretariis  in  crastino  opidumipsum  cumsuoe^cer' 
citu  vallare  etad  solumdestruere.Quod  intelligen? 
dominus  Heinerus  de  SccBnvorst,  baro  factus  in  belld 
lUoi  frater  domni  abbatis  nostri  Amelii,  tunc  extra 
mooasterium  resideatis  tncurianostraDolenaipro* 
pter  insoleacias  opidanorum,  significavit  nostris 
D  CQmmonacbis,  ut  sibi  providerent.  Propter  quod 
loaximustimortotumconventum  perculit  pluribus 
clauatrum  exeuntibus,  alii^  remaoentibus  sanctum 
Trudoaem  lacrimose  iaolamftntibus  *">  ut  suam  a 
dilapidatioac  ccclesiaai  preservare  dignaretur.  Uem, 
Altara  vero  die  (Jui  21),  que  fuit  solemaitas  Marie 
t(agdaleae,episcopus  c^m  principibus  sibi  auxilian- 
tibua  obseditopidumToagreosci  comburens  totum 
suburbium,  repugnantibus  tamea  viriliter  opidaois 
iilis  et  extra  portas  suaa  coatra  locursantesse  pro« 
oadeodo.  Sub  qua  obsidione  Leodieos^s  cum  aliis 
opidis  patrie  reconsiliantur  domino  suo  episcopo 
Kngelberto,  tponden  tes  sub  certis  termiois  deliberaro 


Ertit  •ofit  varba  Airtmitti  TdrMu  y,  i». 


RODOFFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


400 


eidemobsidibttsdatislSOniiliascutatorumTeterum:  A  litati  etspousioai  prefatus  duxbenigoe  condescen- 


duci  Tero  Brabancie  promiserunt  servituros  8e40 
diebus  sub  suis  expenaiscum600pedestribu8  requi- 
sitis^*'.  Deeodem.  Gumhecagerentur,  Trudonenses 
angustiati  ^*^,  ab  adjutorioomni  ciyitatia  et  opida- 
norum  Leodiensium  acpropriorum  dominorum  suo- 
rum  omnino  destituti  ac  deperati»  adventum  ducis 
Brabancie  cum  suo  maximo  exercitu  trepidantes, 
suos  secretarios  miserunt  ad  ducem,  et  ut  secum 
misericorditer  agere  dignaretur,  ipsum  recipere  in 
suum  superiorem  advocatum,  ac  in  processu  belli 
cum  totam  Brabantiam  educturus  foret,  eo  modo 
quo  opidum  Djstence  sibi  in  armisfuerit,  sese  ser- 
Tituros  exhibuerunt,  et  ad  promittendum  eadem 


dens,eosdemquasimortidestinato3,iliesosadip8uin 
opidum  redirepermisit,etcumomnisuorum  comi- 
tiva  ab  bujusopididistructu  sinistrorsumdeclinans 
versus  Brabauciam,  paucosexsuisintraipsumopi- 
dum  Sancti  Trudonis  in  propriis  expensis  tantum 
pernoctaturos  transmisit.Qui  signaetvexilla  ipsiua 
ducis  Brabancio  per  bospicia  famosa,  circa  forum 
sita,  cunctis  spectanda  explicata  paiam  usque  ad 
alteriusdiei  maneexposuerunt.  0  quot  boni  opidani 
sub  alis  volantis  aquileabirruentibusferarumden- 
tibus  totiens  obumbrati  et  erepti,  tunc  ungulatum 
leonemin  propatulo  expositumcumquantocordis 
dolore,  averso  vultu  obliquatisque  oculis  inspexe- 


opidanoa    Trudonen8es  paratos  fore  asseruerunt.     runt !  Considera,  lector,  prestitum  beali  Trudonis, 


Quapropter  dux  auditis  illorum  assertionibus  >*S 
habito  consilio  animumlefieratum  paululum  mitiga- 
Tit.  Tongrensibusque  pacem  a  ciTitate  et  opidis 
Leodiensibusfactam  cum  domno  Leodiensi  epiacopo 
pro  aunmapredicta  ratificantibua,  episcopus  cum 
sibiauxiliantibusab  ipsaobaidione  post  triduum,  in 
Tigilia  acilicet  aAncti  Jaoobi  (JuL  24),  cessaTit,  et 
gratiarum  acUonea  uniTeraia,  qui  aibi  intam  victo- 
rioao  triumpho  auxiliumoportunum  prestituerant 
exhibebat,  aicque  moto  exercitu  ainguli  ad  8ua  re- 
dienmt.Dux  vero  Brabancie,  intendens  Trudonen- 
aea  propter  prefataa  aponaionesobtinendas  adam- 
pnis  preaerTare,  precipit  per  totum  exercitum  Bra- 
banoie,  ut  nuUua  per  opidum  Sancti  Trudoois  iter 
arriperet.  Quare  contigitut  ille  copiosus  exercitus, 
a  toto  districtu  ipsius  opidi  a  dextris  et  a  sinistris 
declinans,  nec  infructibus  agrorum,  que  tunc  ma- 
turabant  ad  messem,  neque  in  aliquo  quocunque 
cuiquam  nocumentum  inferebant.  De  eodem,  Se- 
quenti  autem  die  {Hl  25),  scilicet  die  beati  Jacobi, 
prefatus  dux  cum  suo  exercitUTiileappellate  fleere 
(8ti)  appropians,  missis  nimciis  adTentum  suum 
Trudonensibus  deaignaTit.Quicontinuo  babito  con- 
ailio,  preserTationi  sui  opidi  corporum  et  rerum 
suarum  aollicite  proTidentes,  cum  suorum  multitu- 


inclamati  per  lacrimosa  suspiriahujus  loci  mona- 
chorum,defensionissubsidium  ;quinonsolum  mo- 
nasterium  serTorum  suorum,  quod  in  suo  proprio 
allodio  edificaTerat,  in  tanto  periculo  ab  omni  jactura 
eripuit,  sed  etiam  opidanos  hos,  sub  dominio  sue 
paterne  jurisdictionisconstitutos,ab  ira  indignatio- 
nis  magni  principis  ducis  Brabancie  et  bominum 
sue  patrie,quos  isti  graTiter  multociens  ofiienderant, 
mirabiliter  et  inestimabiliter  salvavit.  De  eodem. 
Gredendum  insuper  verisimiliter  estimo,  prefatum 
ducem  Brabancie  propter  favorem  et  subsidium, 
quos  ergabancabbatiamsepeexercuit,  pcr  ipsum 
Q  sanctum  Domini  Trudonem  a  depopulatione  loci 
hujus  salubriter  preservatum  fore.  Nam  cum  tem- 
pore  imperii  flenriciprimi  Otto  dux  Lotharingie,de 
cujus  propagino  iste  Jobannes  dux  Brabancie  pro* 
cessit,  opidum  boc  intrasset,  et  per  suos  ipso  pre- 
sente  bona  monasteriibujusmanusacrilegadepre- 
dari  fecisset,8tatim  ut  portam  claustri  exiit,8anctus 
Trudo,  sicutdux  ille  ex  probabili  signo  fassus  fuit, 
eundem  inter  scapulos  gravi  ictupercussit.Quipre 
nimiolangore  vix  usqueTrajectumprofectns,  tercia 
die  spiritum  exalavit  etfiliamunicamreliquit(8i2). 
Preterea  post  aliquot  temporis  quldam  vir  magne 
devotionis  et  literature  venit  inhoc  opido.  Quicum 


dine  humiliteretinermesexierimtobviamipsidom-  D  audisset  quod  dux  Brabancie  et  tota  sua   patria. 


no  duci,  eventum  facti  expropriis  demeritisformi- 
dant6s.  Quibus  sic  in  planicie  campestri,  que  sita 
eat  interipsumopidumetappendiciumTille  Bruste- 
miensi8,quod  Tocatur  Bruxkem,congregati8,  auper- 
Tenitprefatua  duxcum  aua  multitudinearmatorum, 
ipaoa  cirooncingena  in  modum  corone.  Gui  illi  aic 
angariati,  exatractis  capuciia  et  genibusprostrati, 
humiliter  seseToluntati  et  pietatiipsius  ducis  obtu- 
lerunt,recongno8centeaeumdem  8uum  superiorem^ 
adTOcatum,  insuper  ad  **'  campane  totiua  opidi 
ictum,  nt  aupradictum  est^secundum  omnem  mo- 
dum  opidi  Dystensis  8po8ponderunt.Quomm  humi* 


quamTispermaximeTrudonensestuncindiuexosos 
haberent,  tamen,dumd6belloubi  Leodienses  suc- 
cubuerunt  redierant,  ad  pacem  illos  sine  dcTasta- 
tione  susceperant :  statim  quesiTit,  an  alicujusaan- 
cti  Dei  corpus  in  hoc  loco  obtineretur.  Gui  cum 
responderetur  quia  fundatoris  hujus  monasterii 
corpusdum  duorumaliorum  sanctorumcorporibua 
integraliter  hic  requiescit :  InduhUanter^  inquit, 
pre8umiteyquodillorumpatrociniosalv€Uu8  est  locus 
iste*  Isfuit  fraterJobannesdeLiemculeordinis  san* 
cti  Francisci,  qui  post  aliquot  temporis  constanter 
contra  flagellatorum  hereticampraTitatem  publice 


»••  requisiti  i*.    »••  auguatiati  i" 


YARLE  LECnONES. 
»•*  in  raiw*a  corr.    •••  et  T 
NOTiB. 


(811)  Heera,  SanctoTrudoni  Ticinum. 


(8i2)Gfr.  aupra  a.  iOOS. 


401 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  CONTINUATIO  III.  —  PARS  D. 


402 


predicaDs,  tanqoaiu  exul  ad  conTentaiD  fratrum 
Sancti  Trudonis  seoretolanguidus  Tenityetfelidter 
in  Christo  obdormiyit. 

7.  Anno  eodero,  mensis  Septembris  die  9,  in 

orastino  scilicet  natiyitatis  beateMarie,  que  fuit  die 

dominica,  dux  Brabancie  Teait  ad  opidum  Saocti 

Trudonis^  non  ut  Trudonenses  formidabant,  ad 

murorum  eTersionem,sedabobtinendum  sibi  ipsias 

opidi  dominium  in  presidium  oontra  Leodiensem 

patriam.  Quapropter  ipse  dux  contra  promissum 

quod  episcopo  spondebat  injusto  modoprocedens, 

cum  eomitiva  magna  militum  et  opidanorum  mo- 

nasterium  nostrum  intrayit,  et  in  signum  dominii 

campanam  bannalem  pulsavit.  £t  procedens  inde 

usque  ad  medium  fori,  compulit  opidanos  fidelita- 

lemsibi  prestare,et  advocans  scabinosdominorum 

episeopi  et  abbatis,  qui  tunc  pro  parte  erant  pre- 

sentes,  contra  iilorum  fidelitatem,  qua  prefatis 

domini  erant  astricti,  constituit  eos  de  manu  sua 

tcabinos  bis  septeno8,etex  aliis  opidanis  consoles 

duodenos.  Dieverosequenti  publiceadprestandum 

judicium  cum  scabinisquos  constituitet  subadTOcato 

potitis  in  foro  tribulaatibus  presedit,  priviiegia 

eoiam  et  cartas  hujus  opidi  precepit  sibi  afierri, 

quas  ubi  sibi  contrarias  inteilexit,   forfice  quem 

manu  tenuit  cassaTit.  Senescalcus  Brabancie  spe- 

cialiter  secretarius  ducis,  cum  pro  tunc  apud  nos 

foret  satis  familiaris,  proposuit  nobis  secrete,  si 


A  tibus,  cessaTit  a  ceptis.  De  eodem»  Interea  anno 
ipso  oirca  mensis  Decembris  Nonas  episcopus  Leo- 
dieasis,  Tidens  quia  duxipsecotidie  in  usurpando 
dominium  jurisdictioni&opidi  SanctiTrudonis  pro* 
cederet,  fecit  Tiiiicos  de  Thenismonte  majorem  et 
inferiorem,  et  ex  opidanis  nostri  opidi  SanctiTru- 
donis  35  personas  ad  duellumappellari.Ouocom- 
perto,  prefatus  dux  maudaTit  illis  seriose  ue  for- 
midareat  de  hac  appellatioae,  quia  TcIIet  omnas 
de  hujusmodipreserTare  indenmes.  Exqna  adhor- 
tatione  prefati  35  nil  formidantes,  neclectis  dietis 
quindenarum  et  aliis  in  taUbus  fieri  consuetis,per 
sentenciam  majorum  proscriptione  plectendi  pro- 
nunciantur./^em.  Postaliquot  autem  dies  episcopus 

B  Tidens  quod  Trudonenses  dominio  ducis  nuper 
summissi^maledictionem  proscriptionis  imperiaiis 
pacis  non  formidantes,  dominis  suis  reconsiiiari 
minime  curarent,  in  tribunaiibus  soiemniter,  ut 
moriset  presentibus  septem  archydyaconibusycol- 
Iocatusproscripsit,etexcommunicatospronunciaTit 
ex  prefatis  35  opidanis  Sancti  Trudonis  quatuor 
personas,  secundum  jus  pacis  duelii  abimperato- 
ribus  Leodiensibus  lepiscopi  concessmn.  Quibus 
quatuor  sic  graTiter  muictatis,  ceteris  tam  ex  sca- 
binis  et  consulibus  quam  alterius  status  opidanis 
ceperunt  formidare,  ne  pari  pena  plecterentur, 
Quaproptercongressiin  lobio  (843)  suo  in  presencia 
TJllici  Montistenensis  et  aliorum  opidanorum  duci 


domiuiumjurisdictionisquaminipsoopidoobtine-  ^  faTcntium,  quod  honoribus  priTari  noUent,  palam 


muSy  Tendere  aut  in  aiias  possessiones  commutare 
eligeremus,  dominus  suus  dux  omnino  ad  nostrum 
optatum  esset  satisfacturus.  Gui  cum  responsum 
fuisset  quod  patrimonium  sancti  Trudonis  mona- 
sterio  nostro  diTino  insUnctu  coUatum  nuUo  modo 
aUenare  TeUemus,cessaTit  ab  hac  instancia.  incitf. 
Eodemmenseduxprefatus  misitadopidum  Sancti 
Tmdonis  TiUicumde  Thenismonte,  ad  cujus  man- 
datum  opidani  mansionem  domni  Franconis  dicti 
Probi,  militis,8oIo  tenusdestruxeruntyquiacontra 
fideUtatem  dominorum  suorum  episcopi  et  abbaUs 
scabinusex  parteducisfierirecusaTit.  Post  aUquot 
mensesquidamprediTesopidanus,Herbordusdictus 


dixerunt.  De  eodem.  Episcopus  Tero,  qui  ex  indu- 
stria  proscripUs  quatuor  opidanis  Trudonensibtts, 
noluit  contra  reUquos  per  rigoremjuris  duellandi 
procedere,  *'*  scripsit  piures  secretas  Uteras  ad 
singulares  personas,  si  ToUent  resipiscere,  ipse 
assecuraret  eos  de  prosecuUone  proscriptionis.Qui 
eciam  ad  singulaministeria  misit  Uteras  pubUcas, 
ut  a  male  cepUsresiIirent,quia  uniTersosadpacem 
reciperet.  Quaproptcr  in  dominica  Letare  Iheru- 
salem,  que  fuit  mensis  Marcii  die  ''^  (4348), 
congregato  toto  populo  intra  couTentum  iratrum 
Minorum,  dissensio  inter  fautores  ducis  ex  una 
parte  el  aUos,  qui  reconsUiari  Teris  dominis  suis 


Scat,  compolsus  pridem  ad  scabinatum  tunc  eum  ^  cupiebant,  oritur.  Quorum  unus  cum  diceret :  Lo' 


duxipse  scabinosstatuit,  cupiens  suis  Tcris  do- 
minis  quorum  Tassalius  fuit  reconsiUari,  exiTit  ab 
opido,et  dum  sepe  requisitusredire  noUet,mansio 
ejus  in  platea  Brustemiensi  presente  TiiUcoprefato 
solo  tenus  destruitur.Eodem  fere  die  domu  s  plebani 
de  noTisdomibus,  adquamhabetconTentusnoster 
SanctiTrudonis  ad  pytanciame  florenosannuatim, 
debuit,  ut  elaboraTit  vilUcus  iUe,  Thenismontem 
adjudicariadfiscum  ducis,proeo  quodiUesacerdos 
opidum  relinquens  episcopo  adhesit.  Sed  per  in- 
stanciam  precum  per  priorem  ex  parte  couTentus, 


eus  hujus  refectoriinobii  nimis  artusest  t  continuo 
ad  forum  proceditur.  Ubi  dum  capitanei,  fautores 
ducis,  displosis  TexilUs  primo  ad  forum  congressi 
stetissent,  partem  ducis  defensuri,  superrenerunt, 
qui  eraut  partis  adTerse,  quorum  auxiUum  in  tan* 
tum  accreTit,  quod  ducis  fautores,  metu  mortis 
compulsiicum  iUisreconsiUari  propriis  dominis  se 
obtulerunt.  Interim  cum  hec  agerentur,  quidam 
opidanidisp]osopannificumTexiUo  accesseruntad 
mansionemiiUuspresbyterisupramemorati,  malo- 
rum  horum  omnium  capitanei.  Qui  cum  audiret 
iUorum  strepitum  et  ad  fores  impetuosnm  impulsum 


TilUcus,  informatus  abopidanis  in  bocnobisfaTen 

VARliE  LECTIONES 
***  ted  addit  i*.  **^  trium  titterarum  spatium  reliquii  seribat. 

NOTiB. 
(813)  Porticus  ante  curiam,  ubi  leges  pronuntiabantur,  juramenta  prastabantor,  talia. 


m 


BODULM  lUIB4nB  S.  flUIDONIS 


inaaus  eorum  effogtre  AitdnSytrantceBto  ^UriMi  4  Bmr^lMiimmf»  iidnMtriafHmU>bUmi  audiUmr^Uo 


orli  lui  muro  oucurritintra  «loaittm  eitfuadaiii  tin^ 
ctoris,  oocultans  se  rttro  grandem  cupptm.Quem 
quidam  iilorumlnsequentesyscrutattdosub  iectiset 
lectot  perlodieatee  tendem  in  venerttnt»perft)ssuaK[iie 
^ediiseipunctiTis  cultris  occidttruni.  Quem  ut, 
dicebeter»  qnedam  mairona  adhuo  retpirantemin 
ainu  auo  coUigens^ut  ad  Ghristi  pasaionem  se  con- 
verteret,  et  de  Dei  misedcordiaconfidenter  prasii» 
meret  adorii^»  qoi  oontinno  signa  compttnotionis 
nnia  ostendeas  extpiraTit  Hiis  igitur  sic  patratis, 
ei  uniTersis  opidi  hujus  inoolis  suis  veris  dominis 
reoonBiiiariaffeclantibus,episoopus  animarum  ip^ 


fidigMf  ^uodj  lieei  opidum  Sancii  Tntdmis^  Loe- 
diensis  dyoce$is,ad  ecclesiam  LooeUeMem  —91061»- 
damjtaribHtMd  dHocium  fUium  abbaUm  Smneii  TVti- 
donis^  ordinis  sancti  BenodicH,  e^msdem  dyocesis,  ei 
ad  advoc&lum  opidi  prefaii  spestantihus  duntajDoi 
exceptis  -^pertineatplenojureMguecum  notarium 
eit  m  HUs  partibHSf  mmime  laieat  **^  <«>  tu  tamem 
ip9um  oiMum  occupasU  et  detine*  oceupatum,  non 
eurans  iilud  ecciesie  prefaie  resiituerey  quamquam 
pro  parte  ilUus  fum^is  supmr  hoc  reqmsitus.Cum  au^ 
im,  fUi^  honorem  tuum  deceat  ut  Aee,  si  vera  stni, 
prudenter  et  provide  studeas  revooarOt  ne  jurium 


sorum  cupiens  proyidere  saluti,  misit  ad  curatos  ^  ipeiuseeclesiey  quepro  revereniiaDsidefensare  de- 


iotius  opidi,conlerensillis  auctoritatem  absotrendi 
opidanosdeTinculoexeooinniunicaiionis  eiezeessi^ 
bnssuiSyittierdictumque  quoddiuduraTeraireToea» 
Tit  Tune  fseta  esi  inhoo  opido  maxima  graiiarum 
aotlo,  aocedente  populo  per  penileaiiam  in  ipeo 
pascali  proximo  tempore  (Apr.  80)  ad  eucharisiie 
pereeptionem.  Oi  m<m.!Non  multis  Teiro  posi 
diebus,eam  prefaiusepiscopusLeodiensis  Bnghel^ 
bertus  nuper  misisset  ambMsiatores  suos  ad  sum* 
mum  pontifioem  Giementem  qnarium  (814)»  de- 
ponens  oontra  Johannem  duoem  Brabaneie  queri* 
mottiamt  quod  medieiatem  opidi  Saneti  Trudonis 
ad  ecelesiam  sancii  Lami>erti  p«rtioeniis  usurpae-^ 
sei,  pr^atus  pontifex  ooniinuo  scripsii  literas 
plumbo  dausas  ad  prelaios  ei  prineipes  ae  opida. 
prout  saquiiur  in  hee  Torba  t  Clemt/ens  episcopms  ser- 
vus  servorum  Dei  ditecto  fUio  abbati  de  Qroindi 
Pnaie(81tt)  QiUereionMie  ordinis^ '  Leodiens^  diocetis^ 
satuism.  Ut  diieetum  fiUmmynobitem  virwn/okannem 
ducem  Brabancie,  soltieiies  pro  resiitutione  opidi 
Saneti  Trmdonis,  quod  idem  duxdicitur  oecupasse 
inLeodiensidyocesi,ad  quam  peTHnei^acienda^per 
aUas  nostros  iiteras,  qnarum  tibi  formam  mittimus 
interclusampresentibuSymat^damus.lHtectum  quoqus 
fUium,  nobilem  virum  Henrieum(%i^)  ducetn  Ltm» 
burgie,  natum  dtcti  dueis  Brabanciet  ac  univsrsos 


bereSj  notari  oaieai,qmod  absii!  impmngnabor^nobi^ 
idaiem  tuam  aiientero§amus^  quatemusquid  iti  hae 
parte  oqukati  eonveniat,  quidve  iusiieie  debeatur, 
aitandonSipredictmmopidum  pro  nostraetapostoUee 
sedis  pevereniia^  ei  iui  eeiam  konoris  Mentu,  tie 
prompte  ae  Uberalitar  eeelesia  mamorate  resiitmeUf 
et  in  premissis  aUU  sie  ie  geras^  gmod  de  te  ipea 
mmito  conienetmr  eccleeia^  et  nos  devoiiionmm 
imam  dignisqratiarum  oeiibus  prosequamur.  Da^ 
tmm  AvvfUone  4.  Non.  Aprilis,  peniifieaius  nosiri 
anno^. 
Ipi^aCtementiesexd  pape  ad  opidanos  Sanetl 
C  Tradonis  missa:  Cletnans  servus  servorum  Deidi* 
leciisfiU^consiUo  ei  opidanisopidi  Sancd  Trudonii 
Leodiensis  dyocesis,  satutem  ei  apostoUcambenedi* 
otiomem*Miranier  oudivimusquodvos,  qua  (617) 
eecteeie  Leodiensi  tanquam  domine  ei  magistre  *** 
tenemini^tievotionis  obUti^  a^  e6acitfii<le  et  fideUtate 
ipsims  ecdeeie  rscessietis,  dtlecti  fiUi  nebilis  oiri  Jo- 
kannis  ducisBrabaneis  vos  dominio  voluniatie  sub^ 
mittentes.  Cum  amtem  hee,si  vera  stni^gravisculpe 
t}Osarguant,ei  noiamaetUe  gravioris  aspergaid,uni^ 
versitatemvestramrogamtis,requirimtsset  hmrtamur 
aitenie,  paiemo  vobis  consilio  etsadenies,  quaiintu 
premiisa  in  examsncofisiderationisdebiie  addticen^' 
tes,  ad  ipsitu  ecciesie  devotionem  redeaiu  et  fidem^ 


aesingulosnobileseimiUtes,tmnoneiBruxetlensem  D  sicqtioper  debiiesaiisfaciionisoperavosreconsiUare 


et  Lovaniensem,Camereseensem  ei  Leodiensemdgo* 
cesim,acaliantmbonarumviilarum  Brabande  oon- 
sitia,mt  apudejusdemdstcem  super  hocdentoperam 
effieacemjper  diversas  aliasnostras  Uisras  exhoria^ 
mmr.  QtMcircadiscreiioni  ttseper  aposioUcascripia 
mandamtis,  qtsatinta  Uieras  ipsas  eisdem  ducibus, 
nobiUbtu,  miliHbus  et  consiUisex  partenosira  pre^ 
senians,des  operam  erga  iUoe,qt»odnostris  ctmitiOHl 
UberaHter  precibttsin  hacparte.DaitmAvinioneb. 
Nonas  Apriiis,  pontifieatus  nostiH  amo  0« 

Epistoie  Johanniduci  Brabanoie  misse  tenortalis 
est.  liem,  Clemensetc.  Johannidtiei  Brabancie  ete^ 


siudeaii8eitiem,qtiod  tpsaerga  vos  veiutdevoiosfiUoe 
et  subditosfavoribtugraiieeonsusiisexuberei,etnos 
devoiiortem  vesiramdebitisgratiat*timaeiibtisprose- 
qtiamtir.Datum  Avinione  4.  Nonas  Aptilis,  poniifi-^ 
caitis  nostri  anno  dJiem.  Qoapropter  anno  eodem 
transmissis  bullis  ad  paries  celeri  nuntio,  prefaius 
abbas  Grandis  Prati  mandatum  apostolicom  exse** 
cuturus  **%  Tenit  ad  nos  pernoctandi  eausa»  etdie 
sequenii  porrexitrectoribuset  scabinisopidihujue 
Sancii  Trudonis  epistolas  ad  eos  per  Glementem 
papam  directas,proutpridem  ipsi  duei  et  ejusfilio 
Heinrioo  oum  opidis  Brabancie    tradidlt)  et  sie 


VARliE   tECTIONES, 


»•»  letere  1'.  »»•  magistri  1*. »"  exsecurus  1% 


NOTifi. 


{814)Sextum» 

(815)  Orandpre  pfope^NamureimBii 


(81«)  QuiQtum. 
(817)  Sc»  deToiione» 


406 


GESTA  ABfi.  TRUDON.  -«  CONTINUATIO  11].  ^  PAHS  U. 


406 


absqtielndignatfoneadiu&rediit.PasobaNbUfTero  k  peregeruntet  fraqueQeiuiinecolttUsyiibi  sidima 


diebus  peractis.ipsoanno  (8t8)  mensis  Apriiit  die 
iO.  data  8unt  opido  nova  privUegia,  et  ad  inttan- 
atam  opidanorum  ii  oontules»  qui  teouadum  pri« 
Tilegia  antiqua  perpetui  fuerunt,  de  dominorum 
episcopi  et  abbatis  oongentu  de  anno  ad  annum 
amodo  consittuuntur  *®*,  quatlnus  gubernatio  re« 
giminit  totiut  opidl  pliiribut  de  eetero  innotetoat. 
Incid.  Anno  Domini  iUi,  in  mente  iullo,  Karolut 
iu  Romanoruffi  regem  elootut  vico  altora  oummul- 
tUudiBO  vaiida  prinoipom  otarmatorum  adtodom 
regalem  Aquitgrani  fotliaati  quod  Loodiontit  opi- 
tooput  Bogeli>oi1ut  intoiligeQt»  oum  oioctorum 
armatorutt  oopia  teoum  oomitatur ;  oui  Aqueatot, 
ox  mandato  pape  ClomoAtit  quarti  ut  oroditur,  34. 
die  profati  mentit  portat  aperiunt»  ulii  aoeopta 

corona '**  cum  tua  regia  eontorto  (8i9)paoi- 

floo  ad  tua  repodat.  /noMti  fiodom  anBo  Alpioot 
montot  trantiont,  apud  Mediolanum  corooam  *** 
rocipitt  et  ultorius  prooodootj  ai>tqne  offutione 
tangaioit  Rome  por  cardinalom  adboo  dottinatum 
imperiaiem  roooptt  (8S0).  Uem  iHd€$uprm.  Eodom 
aiiQO,  mentit  Julii  die  24,  Karoiuo  hujut  Bominit 
qoartut  anno  4.  tuorum  rogni  Romani,  ao  8.  B»> 
bemie  regni»  oonfirmaTitpriTiiegia  paolt  do  aora 
duiiaot  priiiiegia  nupor  opidanit  nottrit  reoonti* 
liatit  oum  domioit  tuit  oonootta.  Imcid*  Bodom 
aBQO»  ciroa  nativitatom  tanoti  Jobannitf  intraTO- 
rUQt  HatlMmio  termiaot  ox  partibut  iaferiorio  Ali- 
manio  ogrotti  Tiri  flageiiatoret,  qui  eorpore  utque 
ad  umt>iiiottm  nudato»  oapito  caputiit  ot  pilloit 
oporio»  podilKitnaditi  Tottetliaeat  rugatatabum* 
iMiico  deortum  utquoad  taiot  portontat  doferoiNmt» 
•t  flagoliit  oorrigiotit»  in  ottremitatibui  nodotaou- 
ioatotbabontilMit^propriadorta  percutioatet»  tan- 
guioom  eiiciobant,  atsorontet  quod  portalem  ooi^ 
porit  affliotioBom  oiorbumopydoiDio  foront  oTaturi. 
Qai  bini  et  bini  procettionalitor  incodoatot,  oaati- 


offlcia  borarum  caaoaicarum  aut  tormooinationo 
ttationum  pertoiToreatur,  ilii  dioet>aat  tuot  aotut 
prefBrendos,  Ad  ittiut  igitur  berotioam  peaitoatiam 
muititudo  homiaum  aobiiium,  militarium  et  plo« 
beiorumi  primo  ox  devotione  magoa  ia  taatum 
oonfluxit,  quod  aoa  toium  ia  opitoopatu  ooolre 
dyooetis  I^eodiontit»  tod  eoiam  ia  diTortit  djroooti» 
but  cum  iaioit  reiigioti  Tiri  tam  moaacborum  quam 
ut  plurimum  mondioantium  et  tecuiarium  taoor^ 
dotumdotuittodibatezirent,  ettaoramentaoool^ 
siastioa  minittrarent  oiodom.  Prooootu  toto  tompo» 
rit  cum  iptorum  protumpta  religioi  qaam  osoogi^ 
tabaat  quidam  apottato  roiigioaioboopitatioooulio 
in  domo  aniut  muiiorio  traBt  Ronum,  a  Utteratio 
Tirit  plona  tupontitionibat  ot  horotibao  diiigoaM 
ooQsiderata  etsel  iaTOota,ot  io  dottruotioaom  oa»i> 
ote  ocolotio  ot  tooiut  olori  progrootiTa,prattt  pooloa 
comparuit,perooatara«ieoekMiattioaailMotaporoti* 
tio  cettaTit.  InMd,  Aooo  oodom  Judoi  por  totaai 
Aiemaniam  QomburuQlar,  oo  qaodfama  ialK>raTit 
iptos  intozicare  puteot  el  aquarum  fluenta  in  do« 
ttruotioaom  totioo  ohrittiaaitatit«  et  quod  muao- 
ribut  pauporot  olurittiaaot  oorrumporoot  ad  oistiUa 
porpetraodum»  QaorambooaTiUieioiroumqttaquo 
ooilegoruat  adoputouorum  domiaoram.Iotorquoo 
Tilliout  oiTitatit  Golooiootit  oeoiditttr  a  Judoiti  qui 
ibidom  ttfatam  oum  mttitio  domibat  horoditario 
pottidentetinoleatotqtto  abbaptiomttmoooTolarOi 
igno  immitto  tooo  oam  uxoribuo  ot  liborio  iotra 
domot  propriat  oomburuot.  DoqaaJudoorttmpor* 
oeoutiono  aliqtti  opiaaatur  quod  illi  moadaoilor 
crimioati  tunt. 

8.  Anno  Dontioi  1850  domout  Am^ut  do  8o»> 
aouiroo»  abbat  bujat  ioci»  por  aoaoo  foro  11  io 
leotoparalitiottt  docttimatijura  tameo  hujoo  mooar 
ttorii  sb^aue  pretorTaat»  emit  limodios  tiiigioit 
horoditarioidoquibut  oontulitpro  tuo  aoaiTortariO 


leoat  lamontaiajiot  proferebatit.  Quibut  partim  fi^  D  8  modiot  ad  pytanoiam  monoiti  ot  8  reUquot  ad 


oitit  genua  Uectontot,  in  torram  projeoUt  impo* 
toote  oorporibut,  braoia  io  modum  oruoit  oxf> 
toadentes  tupini  Jacebant.  Pott  boo  ereotit  oor» 
poribut  gonicuiantet,  taoerdotibut  oio  oomitan- 
tibao  ot.preooaantibttt  coafottionom  geomilom  di>- 
xoruBti  et  contiouo  turgootot  cantando  loUoio  fiota 
ooromoaia,tindono  ponitonciaU  ut  ita  dioam  exuta, 
eootuota  iodumoDtarotamebant.HujutmodiflagoI- 


pytanciam  refootorii  pro  oomedooUbut  toouodit 
ftriit  iu  rofoctorio,et  aoquitiYit  plurot  Ubroo  huio 
monatloriO)  ol  ampUaTit  booa  oottra  apud  QOTam 
euriam.  Qui  aooo  prolatioait  ejut  81«  meutit  Fo^ 
bruarii  dio  80«  obut;  ciijut  oorput  hooorifioo  to* 
pultum  ett  iQ  modio  ttaUati  obori  oottrii  potl  oo» 
pulcrum  GhritUaoi  abbatit|Ot  graodi  lapido  touip" 
to  oooportum. 


JaUooit  oporam  bit  io  dio  per  80  oooUQUOt  diot 

INCIPIONT  GESTA  ROBERTI  ABBATIS  HOJOS  LOCI. 


I»  AoQO  Oomioi  oodom  1350»  ClomonUt  papo 
toxU  aono  iO.  (82i)  ot  KaroU  qoarUio  rogoo  8»  io 

VAttli!!:  LECTIONES. 


imporio  Toro  aooo  3|moosit  FebruarU  die  U,  quo 
fuit  8.  foria,  ot  m  dio  boaU  Mathie  apottoUt  Ro« 


<^**  oootUtaootar  i\  ^'*  lacunim  ociQ  iilUrarum  reliquU  scriba. 

NOtJS. 
(818)  1349  qiioanno  Pascha  celebratum  estd.  12         (820)  Ouoddomum  faOUim  ott  aooo  13M. 


April. ;  anno  1348,  d.  20.  AprU 
(819)  Anna^ 


OctaTO^ 


f^rfj  RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS  ^ 

bertus  de  Crcenewic  per  viam  scrulinii  raixti  inab-  A  de$en  dagh  algader,  sal  ich  houd  ende  ghetruwemn 
balem  bujusloci  eligitur,  vir  laudabilis  vite  el  reli- 


gionis  zelator.Gujus  consucratio  retardata  est  boc 
modo.  Ciemens  apostoiicus  reservavit  sibi  omnes 
prelaturas  et  dignitates,  quod  inauditum  fuit  re- 
troactis  temporibus.  Propter  quod  n  unciis  ad  curiam 
Romanam  destinatis  pro  electionis  confirmatione 
sen  potius  pro  provisionis  obtentu,  causa  bsBC  ad 
consistorium  deducta  est  et  diu  ezaminata,  quia 
ambassiatores  arcbiepiscopi  Golonieusis  Wilielmi 
ab  obtinendum  banc  abbaciam  ad  opus  fratris  ar- 
cbiepiscopi  prefati,  alterius  cenobii  monacbi,  in* 
stanter  insudabant.  Sed  tandem  de  oonsensu  car- 
dinaliumpapaeidem  electo  de  ipsaprovidit  abbatia 
buliis  porreclis,  mensis  Junii  die3(135i).  Nunciis 
igttur  nostris,  cunctis  patratis,  prospere  reversis, 
prefatus  eiectus  a  nova  curia,  ubi  a  tempore  ele- 
ctionisre8idebat,ad  monasterium  cum  bonesta  co- 
mitivacirca  boram  diei  eeptimam  deducitur.  Et 
quia  omnibus  modis  recipiendi  abbatem  non  con- 
stat,  ideo  congruit  nunc  bunc  describere. 

2.  De  modo  redpienti  abbatem  vel  episcopum. 
Primo  igitur  cum  electi  adventus  appropiare  *^de- 
nunoiatur  priori  et  conventui,  statim  omnes  albis 
ioduti,  preoedentibus  scolaribus  et  sacerdotibusac 
fratributminoribusyprocessionaliterveniuntobviam 
ei,  et  dum  fuerit  prooessum  usque  oitra  cborum 
eapelle  oiehcorum»  ubi  fruges  solent  vendi,  statio- 


iinte  Marien,  senle  Lambrecht,  den  bysschop  van 
Ludike,  der  capitteten  van  Sente  Lambrechs,  den 

o  o 

gcede  Sentrude,  den  convente  van  Sentruden,  den 
greve  van  Lsen  als  vcBcht.  der  stat  van  Sentruden ; 
letteren,  brieveendeprivilegien.diedie  herenvmle- 

0 

enthebben,  houden  ter  stat  vanSenttwtenj  vriheyt 
helpen  houden  von  missem  dcsn^  en  dcen  dcen  als  een 

o 

abt  van  Sentruden,den  armen  gheliie  den  riken,ende 
den  riken  geliie  den  armen,Datensalieh  latenom 
vrinschap,  nocht  om  mcesschap,  nochom  engheenre 
handezaken^  diemer  miehdcen  maeh.  Zo  mieh  God 
helpe  ende  die  heyleghen,  Quo  pacto  deducitur  ad 
majus  altare,  etfactaorationeascabinisdeducitur 
ad  campanam  bannalem.quam  ipse  pulsat  in  signum 
temporalis  dominii. 

3.  Demo€beonsecrandiabbatem.Ei^io  modo 
recipiendi  solemniter  electum  bujua  monasterii 
abbatem  novum  vel  episcopum  Leodiensem  novinD, 
videndum  est  de  abbatis  novi  consecrationis  ofiBtio. 
Ubi  primo  sciendum,  si  ipse  electus  et  ab  ecclesia 
Leodiensi  confirmatus  post  presentationem  foras» 
ante  suum  introitum  ad  monasteriumyconsecratus 
sit,  compieto  modo  recipiendi  supradicto»  si  placet» 
potest  missam  soUemniter  celebrare  vel  ad  prandium 
accedere  ;  si  vero  nondum  sit  consecratus,  tunc 
episcopoconsecrationembanc  peracturo  ad  missale 
ofiBcium  parato,    electus  consecrandua  in  medio 


nem  faciunt,  adventum  ipsius  prestoIantes.Qui  ad  C  superioris  cbori,  ex  oppobito  majoris  altaris,  inter 


prefatam  oapellam  perveniens,  viso  conventu  ab 
equo  descendit.  Ad  quem  prior  et  unus  de  seniori- 
buscum  maturitate  accedentes,  unus  ad  dexteram 
et  alter  ad  siniatram  reverenter  ipsum  ad  manus 
recipiunt,etprecedente  processione  ad  moaasterium 
deducitur.cantoreincipienteresponsorium*^' ^onor 
virtus  cum  suo  versu,  interim  priorissa  Sancte 
Katerinede  Milen  etejus  conventu  stationem  cuui 
maturitate  facientibusin  loco  emunitatisnostre,8ito 
inter  porticum  monasterii  et  conum  (8S2)  platee. 
Gum  autem  processum  fuerit  usque  ad  capellam 
8anotiTrudonis,incepto  jmno  Te  Deum  iaudamus, 
electus^  si  episcopus  presens  non  est,  super  tapete 
scampno  superstrato  ^^  solus  ad  orationem  pro- 


duosconsecratos  abbates  in  sedili  medius  ponitur, 
et  dicto  offertorio,  episcopus  offlcio  consecrationis 
completo,  anulumilii  tradit.Quem  adcborum  psal- 
lentium  deducens,  in  stalio  abbatismitratumcum 
baculo  sistit,  et  cantato  jmno  Te  Deum  laudamus 
iterato  ante  majus  altare  inter  prefatos  ambos 
abbatesipsum  collocat.  Qui  continuo  juramentum 
abbatibus  ordinis  nostri  (prestari  consuetum|facit  in 
bunc  modum....  ***.  Prestito  autem  juramento, 
episcopusysumpto  sacramento  calicis,  amministrat 
ipsi  consecrato  sanctameucbaristiam,  expletoque 
missarum  offlcio,  abbas  abbacie  domum  intrat  ^, 
et  prout  velit  ^S  pransores  invitat.  Prefatus  igitur 
Robertus  die  prefato  consecratus  est  a  Tbeoderioo 


oumbit,  jrmnoque  expleto  surgit.  Tunosequitur  D  suffraganeoLeodiensisepiscopiEngelberti^assisten- 


responsorium  Detm  time  cum  versu  et  repetitione ; 
sequitur  versiculus  Salvum  fac  servum  tuum.Mitie 
ei  auxiliumdesuper,co\ieclaL  Pretende  Domindf.  t. 
Quibus  expletis,  statim  deducitur  ad  altare  sancti 
Trudonis,  etfacta  ibi  oratione,  congregatis  ad  boc 
scabinis  et  opidanis,  continuo  prestat  fidelitatis 
Juramentum,ponens  manum  dexteram  super  crucem 
tabulealtaris  insculptam  et  verba  unius  ex  circon* 
stantibusscabinis  eloquentis  per  singula  replicat  in 
hunc  modum  jurando :  Vandesendaghe  voertende 


tibus  abbatibus  Sancti  Laurencii  et  Sancti  Jacobi, 
/)eeodem.Sequenti  vero  sexta  feria  proxima  idem 
abbas  Robertus  bora  capitulari  venit  ad  capitulum, 
et  presentibus  priore  et  toto  conventu,bec  tria  more 
solitose  promisitservaturum:  primo,quod  distracta 
et  alienata  revocare  deberet,  et  jnra  monasterii 
conservare ;  secundo,  quod  bonas  et  antiquas  ra- 
tionabilesetapprobatas  monasteriibujus  consuetu- 
dinesobservaret ;  tercio,quod  bona  pytancie  nostre 
ad  USU8  alios  non  converteret.  Post  bec  posita  ei 


YARIiE  LEGTIONES. 
**^  appripiarei*.  *<^*  responsum  i*.  ***  super-stratum  1*.  ^*  post  heee  eolumna  vaeua  rriietain  codice 
ptus  quam  dimidia.  ••♦  instt  1*.  •••  wtt  i\ 

NOTiE. 
(8t2)  Cotn,  angulus. 


409 


GESTA  ABB.  TRUDON.  —  CONTINUATIO  III.  —  PARSIl. 


410 


regola  beati  BeaedictiinsiQu  suoper  priorem,prior 
ettotuscoQTeDtuspersiDguiosaddomnuinabbatem 
prius  geoibusflexis  accesserQDt^et  utrisque  maDibus 
soperipsam  regulam,  quam  supra  sinum  suum  te- 
nuity  positis,  eidempersiDgulosobedieDtiampromi- 
senint  sub  tali  forma :  Domine,  promittovobisobe' 
dieniiam  secundum  ngulam  beati  Benedicti,  paois 
osculoipsioreadoscoDtiDuoprestito.Quocompleto 
obedieDciarii  seu  offlciati  per  siDgulos  claves  offi- 
ciorumsuorum  supermattam  capituli  deposueruut 
ad  ipsiosabbatis  dispositioDem,qui  siugulis  couti* 
nuosuaofficiarecommisitezsequenda.  Ineid,  Addo 
Domini  1353  GiemeDs  papa  seztus  obiit.  Gui  Iddo- 
centius  sextus  successit. 

4.  Anno  Domini  1352  Robertus  abbas,  accedeus 
ad  WiHelmum  (823)  comitem  Hoilaudie  iD  opido  et 
monasteriode  Middeiborgh,  gratanterab  eodem  ad 
prandium  susceptus  est,  et  relevato  feudo  ab  ipso 
persolutaque  pro  relevatioDe  UDa  marcha  argcDti, 
qua  teuetur  nostrum  monasterium  de  adyocatia 
soper  bonis  et  hominibus  nostris  in  Alburgh  et  in 
adjacentibusTillis,  ad  suummonasteriumrediit.De 
eodem.  Eodem  anno  prefatus  comes  mendaciter 
informatus  per  queudam  Godefridum  de  Dumella, 
surreptorem  possessionum  virorum  honestorum  sue 
fidei  commissarumper  eosdem,prenosticationibus 
et  superstitionibus  tam  principes  quam  honestos 
homines  pellicientem,  elaboravit  effectiye  omnia 
bona  nostratam  InHoBsdeDquam  ioHollaDdiasita 
sibi  usurpatatenere,  proeoquod  eidem  Godefrido 
decima  de  Bordewyc  per  sententiam  vassallorum 
nostrorum  amplius  quam  50  sibi  adjudicatay  et 
domne  Johanni  de  Baechout  adjudicala  in  aula 
abbatls,  ad  ipsum  comitem  appellasset.  Sed  quia 
%evi$$ima  est  inju$ticiasferens  arma  secundum  pbito- 
sophum,  et  durum  est  contra  stimulum  catcitrare, 
Qt  dicit  Lucas  in  Actis  apostolorum  (cap.  ix,  5), 
prefatusabbascomparatofavoredomnidelselsteine, 
comitisconsiliariietejus  sigillicustodi8,pacem cum 
eomite  inivit,  et  redemit  bona  nostra  injuste  abju- 
dicata  pro  1700  ***  scutatis  Brugensibus,  soivendis 
comiti  infra  mensem,  etSOO  pro  mediatoribus  sol- 
fendls  ad  dlem  post  spacium  temporis  condicti. 
Qoibus  8icperaotis,Robertusabbas  obtinuit  literas 
quitantiarias,  nomineipsiuscomitisscriptasetsigil- 
latas,  etsic  ad  possessionem  bonorum  nostrorum 
percomitisvassallosnobisadjudicatorumrestitutus 
esf.  Omnibus  ergo  computatistam  proliteris  resti- 
tutionisquam  aliispluribusincidentalibus,  cum500 
florenis  domno  Plorenlio  de  Versele  Iraditis,  idem 
abbas  occasione  diote  appellationis  sustinuit  infra 
iannos  dampna  usque  ad4000  fIorenorum./net«f. 
Circa  hec  temporadomnus  Amoldus  de  Rummiens, 
aepos  Ludovici  comitis  de  Los  ex  legittimasorore, 


A  cum  duxisset  in  uxorem  relictam  predivitis  militis 
cujusdam,maxiiniusurarii,  comitisFlandrie  Ludo- 
wici  materteram,  cepit  fundare  castrum  in  villa  pro- 
pria  Rumiens  (824).  Qui  licet  alias  non  parceret 
ezpensis,cum  protunc  foret....**\  Brabancie,  gra- 
vissime  angariavit  una  cum  subcitis  sibi  popuiari- 
bus  popuios  rurales  per  Hrabanciam,  compellens 
ilios  ut  longo  tempore  lapides,  calcem  et  quelibet 
aliaprostructuraipsiuscastrinecessaria,  gratis  sub 
ipsorum  laboribus  et  expensis  advectarent.  Sicque 
post  annos  ferme  9  completo  eleganter  castro,  et 
postea  positis  in  ipso  omnibus  ad  rebeilandum 
opportunis,  rcferebatur  a  multis  quod  nooturno 

^  tempore,  dormientibus  custodibus,  fenestre  hujns 
castri  audiebantur  horrlbilisono  concutl,  et  turres 
cum  sua  ingenti  auia  videbantur  ropleri  *^*  coru- 
scantibus  flammisper  fenestrassese  spargentibus, 
que  poterant  pronosticare  congrue  hujus  oastri 
subversionem,  prout  infra  patebit,  secuturam. 

5.  Anno  Domini  1355  cum  domnus  Reinerns  de 
ScoBUvorst  baro»  frater  Amelii  pie  memorie,  prede- 
cessorisRobertihujuslociabbatis,  bona  nostrade 
Halchtre  et  Dola,  que  a  creatione  Roberti  prefati  in 
abbatem  injuste  detinuit,  restituere  libere  voluisset, 
post  muilos  tractatusidembaroallegationibussuis 
veritati  conlrariis  *^*  tanJem  ipsumabbatem  com- 
pulit,  quod  domininm  prefate  ville  et  curiam  cum 
redditibus  4  annis  obtinere  deberet  tantummodo, 
quibusperactis,  abbaseidem  lOOOfloreoos  solvere 
debereL  Sedanno  scquenti(l356)guerracrescente 
inter  eundem  et  domnum  Waleramnum  de  Bome, 
occasione  terre  de  Valkenburgh,  timens  prefatus 
Reinerus  baro.bona  de  Halchtre  predicta  ab  adver- 
sariosuo  favillari,  prioribusconditionibusannulla- 
tis,  ezactis  1006  florenis  et  428  scutatis  ab  ipso 
abhate,  villam  et  curiam  cum  redditibus  eidem 
libererestituit.  Nosce  hio,  lector,  quod  prefatus 
domnusReinerus,  viventefratre  suo Amelioabbate 
prefato,  seriose  instabal  ut  sepedicta  villa  de 
Halohtreoum  ouriaet  bonisibidem,  quam  adplaoi- 
tum  ftratrissui  Amehiabbalis  cum  dominio  tempo- 

D  rali  super  populum  illum  occupaverat,  acooventu 
nostro  sibiquoad  viveret  sub  annuopactuaccensa- 
retur.  Super  quo  deliberatione  habita,  prior  cum 
senioribusconsiderantes  hnjus  viri  etsuorum  ani- 
mositatem  et  potentiam,  congregato  toto  conventu 
rempropositamretuterunt,,finaliterquedeomnium 
consensu  responsum  est  illi  quod  nuUi  monasterii 
bonavellentad  vitam  tradere.  Super  quo  responso 
iile  intantumindignatus  est,  ut  profitereturamodo 
oonventui  sein  nullo  subsidian.  Sed  revera  quod 
optime  consulti  erant  claret,  quia,  licet  nil  juris  in 
prediotis  bonis  habuit,  fuit  tamen  abbatia  nostra 
tam  in  redemptione  ville  prenotate  quam  in  aliis 


VARIiE  LEGTiONES. 

«•  XVII  i*.    ••^  tacuna  decem  Uiterarum.    •••  repleti  W    •••  v.  c.  postea  erasa, 

NOTiE. 


(823)  Quintum. 


(824)  Rtmmen  propre  S.  Trudonem. 


411  RODULFI  ABBATI8  S.  TBUDONIS  412 

expensis  ez  hujusm^di  causa  emergentibus  2150  A  quadamantetempus  campaneperc^miterium  san- 
ilorenos  et  amplius  dampnificata.  Preterea  scien- 
dum  quod  idem  domnus  de  SchoBnvorst  ^qui  de 


permissione  fralris  sui  abbatis  Amelii  pridem 
maxima  emolumenta  tam  de  bonis  monasterii 
quam  ^^^  de  opidanor  um  et  scabinor  um  pecuniarum 
penisillisinflictisperceperat^etquihominesnostros 
apud  Ualchter  graviter  angariabat  et  cruciabat  in 
tantum,  quod  in  mediis  campestribus  locis  insudan- 
tes,  voce  lacrimabili  clamabanl :  Vindica.Domine^ 
sanguinem  precii  nostrilabo)i8,quod  ebibitviolenta 
exactio  Reineride  Schwnvorst-^  immemor  tamen 
horum  omnium,  in  lecto  egritudinis  posilus,  divi- 
ciarum  plenus  nuUam  restitutionem  nobis  fecit. 


ote  Marie  transiensi  a  quibusdam  adversarium  do- 
mini  sui  insidiantibus,  innocens  et  bone  indolis 
reputatus,  pro  insidiato  adversario  olam  oooiditur. 
Et  cum  rumor  iUe  *<*  lero  de  taU  crimine  inpopulo 
cresoeretyunusreorum  stans  supcrcymiterii  ingres* 
sum^unum  servorum  nostrorum  cum  aUis  opidaDis 
ad  spectaculum  accurrentem  infaciem  cumferrea 
ohyrotheca  percassit,quem  percussusoptime  novit 
Propter  quod  cum  vioiatum  esset  cymiterium,  par 
biennium  defunctorum  corpora  in  nostro  orto  ap- 
pellato  VrUthof  suntdeconsensu  oonventas  sepulta. 
Item.  TaUa  et  plura  alia  homicidia,furta,rapiJia  at 
violentie  inopido  sunt  diu  perpetrata,  ex  quibus 


Caveant  ergoomnes  hujusmonasterUsalvationem  »  gravis  tumultuaUo  inter  opidanos  surrexit  oontra 


dUigentes,  ut  grangias  autaUas  possessiones  nun 
quam  advitamcuiquampotenUseculari  accensent, 
plus  tamen  precaveatur,  ne  fratribusautpropinquis 
abbatum  taliaconcedantur,quiade  talium  manibus 
dampnosiusquamabalienishujusmodirecuperan- 
tur^proutsuperiusin  gestisAdeabbatis  comproba- 
tur.  De  eodem.  Eodem  anno  (1355)  Robertus  abbas 
occasione  GerarJide  Steinvorde  ipsum  deUdantisi 
et  postea  condignamemendam  eidem  Roberto  ex 
oompulsione  exsolventis,  susUnuit  dampna  usque 
ad  300  florenos. 

6.  Anno  prenotato  (1355)  quidam  mercatores  fe- 
cerunt  arestari  et  vinculis  mancipari  quendam  ex 
eorum  famulis,  qui  mercimonia  ipsorum  sue  fidei 
oommendata  ad  opidum  nostrum  SancU  Trudonis 
detulit»  et  ad  se  ea  perlinere  asseruit.  Sed  ilUsplu- 
ribus  raUonibus  contrarium  ostendenUbus,  is  ad 
suspendium  veritus  condempnari,  aliquorum,  ut 
diceba tur,  scabinoru  m  oculos munenbus  exoeoa vit, 
quorum  astu  sententialiter  definitum  est  non  fore 
furtum,  Ucet  bonasuorum  dominorum  ille  ad  ioea 
sibi  non  jussa  aUulisset,  sicquea  vinoulis  est  deU- 
beratus.  Quicum  *^^  postaliquot  temporis  ad  pau* 
pertatem,  ut  taUbus  evenire  assolet,  devenisset, 
apud  Leodium  coram  episcopo  Enghelberto  queri* 
moniamoontra  scabinosdepo8uit,quod  minus  juste 
ab  eo  munera  accepissent.  Quo  peroepto,  ut  dice- 
batur,  scabini  ilU  fecerunt  prefatum  famulum  sub 
spepacis  adopidumprefatum  redire*  Cujus  adven- 
tum  plures  assisini  scabinorum»  ut  postea  patebit, 
cognoscentes,  ipsum  apud  curiam  Beginarum^ubi 
Juxta  avam  suo  uxoris  clamadcenandum  venit,  in 
nocUs  crepusculo  iatrocinaiiter  oociderunt.De  quo 
facto  rei  ilii  tuac  evaserunt,quiabalivus  episcopiet 
horum  assisinorum  amici  et  oonsanguinei  quidam 
scabini  impediverunt  nostrum  scultetum,  quod  ne* 
quibat  testes  producere  contra  diffamatos  iUos. 
Itm.  Anno  Donuni  1356  quidam  juvenis  nocte 

VARIiE  LEGTIONBS 
•itUlor. 

NOTiE. 

(825)  Filio  Joannis  regis  Bohemiaa. 

(826)  Margaretha.  Cf.  Radulfus  de  Rivo  in  Gest 
epp.  Leodieni.»  q,  3|  ap.  CbapeavUle  Ul« 


aliquos  ex  primoribus  et  scabinis  prefaUs,  quibus 
imputabantquodquisque  eorum  mutuavioissitudine 
defenderet  suum  etdissimuiaretdelictum,necriaii- 
nosi  punirentur./ucii^.  Anno  supradicto  1355  (Dec.  5) 
Johannes  dux  Brabancie  obiit,et  ducatum  Brabanoie 
fiiiesue  Johannereliquit,  quampridemmatrimonio 
oopulavitcum  Wincelao  duce  Lutsenburgio  (8i5). 
/ncu/.  AnnoDomini  1356  Ludowicus  comesFlandrie, 
qui  ex  filia  (826)  prefaU  ducis  Brabancie  seounda 
natu  adhuc  supersUte  prolem  legiUmam  habuit, 
oernens  nuUam  portionem  sibi  ad  presens  assignatam 
esse  ad  et  in  ducatu  prefato,  coUeota  multitudine 
armatorum  opidum  And  werpie  obsedit  etin  dediUo- 
nemacoepit./ncti/.EodemanDopo8t  festumJohannis 
£aghelbertus  episcopus  (827)  per  marisscaloum  (898) 
et  baUvum  (829)  Hasbaoie  expugnavit  opidum  Lan- 
den.  Die  vero  sequenti  multitudo  Brabantinorum 
supervenit,  et  paucis  Leodiensibus  iiUs  prevalens, 
pluribuscapUvaUs,ceteros  tergadareoonpuUt.  Sed 
oum  paucis  redeunle  baUvoprefato,  quiad  oonbu- 
rendum  vicinas  villas  operam  dabat»  Leodienses 
per  ipsum  reanimaU,  iterato  opidum  impetunt, 
contra  quos  Brabantinorum  exercitus  extra  portas 
aggressus  est.  Sed  commisso  preiio  viotoria  oessit 
Leodiensibus,  ex  Brabantinis  piurimis  oocisis,  et 
Leodiensibus  qui  oapUvi  erant  a  vinouUs  erepUs. 
Incid.  Eodem  anno  Winoeiaus  novus  dux  Brabanoie, 
ut  efl3oaUuB  comiU  predicto  obsisteret,  famosum 
claustrum  sancti  Petri  HafiGLigen6isintravit,etexpulso 
abbate  et  toto  oonventuoffioinisqueeversis,  mona- 
sterium  cum  dormitorio  refeotorioque  et  ambitu 
elevatofoasatocircumvaUans,saorUegiumperpetrare 
non  formidans,  fortalicium  oastri  ad  impetendum 
Flandriam  exinde  posiUs  ibidem  armatorum  custo- 
diis  effecit.  Gontra  quemoomesipsecainpesU^ibello 
oongressus  victoriam  obtinuit,  et  illum  terga  dare 
oonpuULPropterquod  oustodibus  castriiacrimaiidi 
fttgalapsis,  Flandrenses  continuoidiptuffloocupan* 


•*•  t  d.  b,  m.  q.  erasa.    •"  deest  {\ 


(827)  Socius  erat  comitis  FlandrisB, 

(828)  Lambertum  de  EU>ey,  teste  Radulfo. 

(829)  J«cobum  de  Chaboa,  teste  eodem« 


413 


OESTA  ABB.  TIWDOfl.  -  QORTmUATIO  ni<  -  PARS  II. 


4t4 


tes»oui]iarmatis«oftodibutauDhmiat.Poslpiiiiooi  A 
dios  oomet  prefalus  iutravit  opida  Brabaucie  Braxal- 
lam^LoraniuiB  oumaliii iibertatibut»ilH  aeotptaab 
iliis  fidtlitate,  suos  ibidem  balivos  eoi  ttituit.  Pott 
cujat  recettum  Brabantioi  postpotita  fidelitate 
qaam  comili  probabant,  mitteotet  pro  duoeel 
daxittatete  iilit  obtuleront.  Sed  post  duot  mentet 
eoDO(mlia  paoit  intervenit)  oonditioae  tali,  quod 
Winoeiaut,  quoutque  duzitMiTixeriti  dueatum  ob- 
tiaeat,duntaxat  exoeptit  opidit  MagUnia  et  And wer- 
pia  comiti  addictit,  tecuadum  arbitrium  Willelmi 
cooiititHoilaadie  (830).Pott  aliquot  temporit  facta 
•oaoordiapaoitteoondumarbitriym  Willelaiiooaii- 
tit^prefati  milites  Flandrcnsetoooupanttsfortalioium 
prob  dolor  1  ex  Haffltgeati  monatterio  immutatum  g 
precaTentet  ne  dux  Brabaooie  ia  posterum  inibi 
potitit  mUitaribat  Fiaadrtam»  ioftttaret,  oootiauo 
tuppodiaatet  ima  fUadamenta  ligoit»  appotito  igae 
abeatteruat.Cumqile  vi  aniorittuppodia  detioereat 
moBatteriiieUmforiittimaiurri  releotorii  ambitut 
etpoloerrimeoa  eilebetteMarieparieUbuteTenit, 
oomitiUa  ttruetara  oorruit  exoeptodortnitorio.Quod 
eomqoidam  sagaciiliius  monasterii  moaaobo;ina^ 
t^t.oeieriter  tappodiari  Juttitytt  pottea  noTit  fuoda^ 
mealit  potitit,  tumptuotum  hoc  dormitorium  ett 
preeervatum»  Ineid.  Aaao  eodem  Johannesrex 
Francie  com  maximo  tuorum  exeroitu  iusequens 
rtgie  Anglitfiiium(63l)pHncipemQualie,qtticttm 
parvo  eleotorttm  Angliooram  cuneo  auper  inlra  q 
Praaoiam  pCrTeait^in  medio  regni  sui  Jttxta  Piota» 
Tit  (83S)  in  prelio  Tiaciiur ;  et  dare  dextrat  dedignant 
sedfortitttme  repugnant»  tandem  a  militibutpria» 
tipit  oomprettusei  ia  terram  prottrairutiele?  atur« 
et  oum  Pliilippo  fliio  et  multis  Franeie  prinoipibut 
dexirat  danUbut  in  Aagliam  naTigio  deduoitur»  et 
iindam  pott  pluret  asentet  moritur  (333). 

7.  Aano  Domini  1357  antiqui  teobini  et  contulet 
noper  dettituti  tempore  Ameiii  abl>atit  ab  obligatione 
qua  te  obiigaTeran  t  de  non  attem  ptando  amodo  offi* 
oiafidelitatis  in  regimine  hujus  opidi^nisi  de  consensa 
dominorum  etopidanorum>nunoabiliaobligatioae 
quitanturmedianieoi^ligationefideiiUitisnostromo*  D 
natterio  prettanda,subjuramento  suo  taotit  eTange» 
liit.  lUm*  Anno  tequenti(1358)Kngeli}ertusepisco» 
put  Licodieatit  moderaot  t  oabiaot  huj  us  opidi  «eoram 
to  diiliamatot  de  multit  excetsibut  ei  deiatrocinio 
apttd  cariamtanote  Agnetitfacto,tanquamoontoiot 
inteadent  corrigereetdettitutre»Tenitad  monatte^ 
rium  nottrumtrequirent  conten  8  um  abbati8.Rober*> 
ti.(}ttia  aaimadTcriens  quanta  graTamina  oocatiooe 
detUiutionit  tcabtnorum  aatiquoruta  moaatierio  tue 
obTeaeraatytlo  conteatit»  quod  non  per  Tiolenciam, 
tedperteaieatiametlegemhHJutopidiproeedereiur 
Propter  quod  ipse  Leodiensit  episcopus  prima  die 


MAroii  per  oampane  l>ABnalit  pultum  eonTooaTii 
populumf  o(  po6tplurestractatas,scabinis  deobje* 
oiittibitese  exoutantibus  ibidemiapreteniiaom* 
oium»  prefalut  episeopus,  qui  ad  ilhim  oorporum 
delentionem  huc  accesteratt  erttbttli  ei  eoa  iii>erot 
at»ire  promltit.  lim,  Pott  "per  quidam  perpetraTit 
liomicidiuaijuxtamolendinummonasleriideMilein 
Cottira  quem  reum  teabini  SancU  Trudonis  post 
testiom  depositionesper  juritordiuem  smilontiam 
protuicrunt»  a  qua  tententia  priorissa  oonsiiio  ei 
auxilio  epieoopi  tufFulUi,ad  tcabinos  Aquensit  ledit 
apellavit.Proottsa  Toro  temporis,  quiahomieidium 
illud  infralibertatem  nostre  jurisdiotionis  eonUgit, 
toabini  prefaU  sunt  tubexpentit  monatterii  nottri 
primo  el  teoundo  duoti  et  redttoti  pro  recipieada 
dooirina  et  sentenUa  a  toabinit  Aqueotit  tedi8«ad 
quoram  Judioium  sententia  printipaltti  quamiule» 
ranttoabini  SancU  Trttdonit,mantit  in  sno  roi>ore 
noa  reToeala :  sed  qttesiioejuseoraposilione  inter^ 
Ttaieate  topiia  esi.  fix  bujus  htit  oocastone  mona** 
tterium  noetrum  sttsUnttii  dampna  expeasarttm  ttK 
tra  1600  flOreaot,ei  deqttodamfaoU>400florenoe, 
itfem.Eadem  el>domadaqUascabiai  SaooU  Trodoais 
ad  Aqueasem  tedt  m  tua  t  adduoti,epitcoput  iitOdieak 
tit  pott  pluret  tractatttt,cum  ?  idereite  prefatot  sca^ 
binos  ia  preteatia  scabiaorum  Aqueasium  non 
possoi  prout  puiaTit,  oorrigere  ei  desUiuere«  com* 
posiiione  paeifioa  interTeoientei  medianUbut  000 
floreait  per  iptot  tcabinot  deliberandos,  ei  inter 
episcopum  et  abbatem  atque  AdTooatum  partiendot 
ab  impetiUone  iUorum  cettatur. 

8.  Aaao  eodem,  inmente  Aprih^Robertutabbat 
ex  oertit  cautit  Urantient  per  eomiiatum  Namar« 
eeatemidlTerUt  iter  ad  monasterittm  sanctiOerardl 
Broniensis.  Quod  oum  peroiperei  abbat  ejutdem 
loei»  misit  oeleriter  eqttettret  nttnoios  honestot|itt<> 
Titaoiet  eam  ad  prandium  domioi  tuit  ei  eidem 
iaUmantet  quod  totut  oonTtntut  prooestionaliter 
obTiam  tibi  Ttnire  paraius  esseti  si  sue  paterniUiU 
gratuoi  foret.  Quod  id  fieri  recusante  et  ad  hotpitium 
ipsi  monasterioTioinum  deolinante,pattlulum  repau* 
taiione  facUi,  ad  missam  signapulsantur.  Qui  cum 
adipsumolaustrum  ad  audiendumofiioiummissale 
intraretiprefaii  moaasterii  abbaseleonYentus  simul 
oongregttUi  oum  omni  humanitaUs  salutione  re- 
Terenter  ipsumad  ohorum  psalientium  deduoentesi 
ad  ttailum  sedis  abbaiis  staiuerttnt.  Qui  oum  ad 
hospiciutn  suttm  extra  monasterium  milte  officio 
peracio  iter  capereti  nequaquam  exire  de  olausUro 
permittituri  sed  ad  domum  abbatis  deduoitori  et 
oonYocatoooUTentu  ibidemad  praadeadum»eidem 
cttmomni  tttaeomitifa  jocuadumet  latttttmeoaTi» 
Tiom  ab  abbate  iiiittt  loci  hontttittime  exhibeturi 
ibi  inter  cetera  dulcia  coUoqtua  abbat  asserint, 


NOTiE. 


(830)  Quas  pax  demum  aaao  i350coOtlitaiaett; 
ef.  Eratt  Y»  iU. 

(831)  Sduardum. 


(832)  Poliiert* 

(833)  Aaaoi364Lioadiaiquidem»tedaoaoapti« 
Tut  mortuut  esU 


415 


RUDOLFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


416 


quodcailibetabbati  SanetiTrudonisibidem  noviter  A  devolvi,  si  comitem  quemlibet  oontingeret  absque 


adTenionti  tenetur  abbas  prefati  monasterii  cum 
toto  suoconventuobTiam  *^*  extra  claustrum  mona- 
sterii  ipsiu»  solenniter  cum  reliquiis  et  crucibus 
procedere^et  ad  ipsum  monasterium  boneste  indu- 
oere,etorationeibifacta,  devote  ad  aulam  abbatis 
deducere,  et  prandio  peracto,  ad  ejus  presenciam 
omnes  officiati  tam  abbatis  quam  couYentus  offici- 
narum  *^*  suarum  clayes  teneantur  deponere  ei 
eidem  tradere ;  et  si  forte  quisquam  ex  domnis 
commonachis  fueritibidemcarceri  mancipatus,Yel 
in  aliqua  penitentia  regulari  detentus  aut  positus» 
ipse  abbas  Sancti  Trudonis  poterit  iUum  aut  illos 


libere  absolutos  facere.  Quibas  per  ordinem  sic  ^  fidelitatem  prestarent. 

enarratis,  Talefactomutue  adperagendumceptum 

iter  processit.  Item.  Anno  Domini  1359»  Nonas 

Maii,circahoramdieiil.cecidit  turris  hujusmona* 

sterii  tercia,  que  Tcrsus  meridiem  respiciebat,  ubi 

Yii  dimidia  hora  precedenti  plures  scabini  et  man- 

•ionariiycumdixdeinheredationibusintraporticum 

ipsius  monasterii  tractassent,  dicesserant  illesi.Et 

puer  quidam  triennis  cum  juxta  turris  hujus  parie- 

tem  ludens  sederet,  a  fratre  suo  yix  sexenni  voca- 

tus  abducitur,post  cujus  discessum  continuo  ruina 

turris  8ubsequitur,/<tfm.  Anno  revoluto  abbas  Ro- 

bertus  timens  demajoris  turris  ruina^accitofamoso 

lapicidarummagistrOyfecitmurum  parietismajoris 

turris  versus  monasterium  stantem  conspissari,  et 

arcum  qui  subter  erat  amplius  artiorem  construi.  Ubi 

dum  opifices  ultra  medium  altitudinis  parietis  structu- 

ram  produxissent,quadem  diehora  misse  dum  pon- 

derosos  Iapides,quosdeturris  parieteexcusserant, 

ad  continuandum  nov  um  opus  veteri  in  nimia  quan- 

titatesuper  apodiatas  crates  cumulassent,continuo 

apodiamiua  cum  cratibu8concussaruerunt,etduos 

operarios  in  summo  constitutos  deorsum  precipi  tave- 

runt.  Quorum  unus  ruptusabintraquartadieobiit, 

alterveroIicetJe8us,convaluit./ncf<i£odemtempore 

quidam  mercenarius  ad  operandum  super  tabulatum 

in  eodesia  beate  Mariecon8cendit.Quidumincaute 


prole  decedere.  Propter  quod  placnit  majoribus 
ecdesie  et  civitatis  LeodiensiSy  excepti^  nobilibus 
milicie  patrie,  quod  ipse  episcopus  comitatum, 
qui  ad  ecdesiam  foretdevolutum,  attemptaret.  Ei 
sicnon  obstantequod  domnus  deDalenbruech,  ne- 
pos  ex  fratre  (836)  comiti,  cui  etiam  comes  ipse 
comitatum  Iegaverat,et  domnus  Amoldus  de  Rum- 
meinsycomitis  consobrinus,  permajorespatrte  sen- 
tentialiter  petebant  definire  cui  ipsorum  alteri  oo- 
mitatus  cedere  deberet^prefatus  episcopus  conpulit 
incolas  de  Los,  de  Kerka,  de  Hasselt  et  aliarum 
villar  um  ,quod  ipsum  in  comitem  recipereot  et  eidem 


9.  Anno  Domini  1361,  imperii  Garoli  quarti  anno 
13.  et  episcopatus  Engelberti  episcopi  Leodiensis 
anno  18.  cum  Godefridus  de  Dalenbroech  custodes 
armatos  in  castro  de  Stockem  (837)  ad  ipsum  obti- 
nendum  posuisset^epiBCopus  ettotapatriaLeodien- 
sis  cum  maximo  exercitu  castrum  obsedit  meose 
Junio.  Deeodem.  MenseeodemopidaniSanoti  Tru- 
donis  oeperuntlaborare  pro  obtinenda  sibi  commu« 
nitate,  maxime  instigantibus  eos  hiis  qui  dudumde 
scabinatu  et  consulatu  destituti  erant,  cum  sibi 
faventibu8,ponderantes,quodpera8sisinos8cabino- 
,  rum  novorum  multi  exoessus  et  violencie  graves 
'  fierent.  Quod  cum  Robertus  abbas  intdlexit,  con- 
gregato  in  orto  nostro  Vrythof  toto  opido,  accessit 
ad  eos  cum  toto  suo  conventu,  etfactosilentio,  ac- 
dto  notariOyfecit  publice  inTheutonicalingua  privi- 
legiade  non  devanda  communitate  et  de  pena  impe- 
ratoris  contra  transgressores  privilegiorum  inflicta 
perordinemexponisubjungens  separatum  semper 
esse  ad  corrigendum,  siquid  ostendere  posacntin- 
frajurisdictionemsuamincorrectum.  Illis  vero  re- 
spondentibus  quod  ipsi  suodomino  nil  imputarent, 
sed  insolenciis  scabinorum ,  tunc  prefatus  abbas  cer- 
nens  quod  singula  officia  ministerialium  consenti- 
rent  de  communitate  elevanda,  monuit  universos 
sub  testimonio  astantium,  ut  a  ceptit  desisterent» 


supercdaturamyquedetenuissimisasserribusfuitycal  ^  alioquin  contra  eosadpenasexpressasprocederet. 


caretydesuperoeciditsuperpulpituminchoroinferio- 
ri,  quodfraotum  dissiliit,  et  iile  inpavimento  pro- 
ruenSfCrepuit  etexspiravit./ncttf.AnnoDomini  1360 
Theodoricus  comes  de  Los  et  dominus  de  Heins- 
berg  IS.Kalendas  februariiobiit(834).Cuju8  corpus 
oum  delatum  esset  ad  claustrum  de  Herkenrode, 
nonredpitur  ad  sepdiendum  (835) ;  etsio  devectum 
adconventumAugustiniensium  iuHassdt  inhuma- 
tur./nciflf.Posthujus  obitum  episcopus  Leodiensis 
producens  literas  referentes  quod  condam  oomes  qui- 
dam  spoote  fedt  ipsum  comitatum  feodum  Sancio 
Lamberto,  et  ad  ejusdem  sanctijecdesiam  debere 


Die  ergo  eadem  principales  communitatis  promoto- 
resfestinantervenientes  ad  coopidanos  8uos,quiin 
obddione  oastri  predicti  remanserant,  assumptis 
secum  mag^stris  communitatis  Leodiensis^Hoyensis 
et  aliarumvillarum,  mediantibus  4000  Aorenorum 
et  amplius  obcebant  oculos  domini  Leodien8i8,quod 
oontradebitum  promissum  concedit  dserectionem 
communitatis,  in  quantum  ipso  est,  mensis  Junii 
die  S7.  Qui  acceptis  dgillatis  likeris  ad  opidum  re- 
deunt,  et  constitutisduobus  magistris  etl2  codsuU- 
bus,  paucis  diebus  transactis»  opidi  regimen  ad 
placitum  suum  usurpant,contra  amborum  domiuo- 


•*»  ei  addit  \\  «»♦  offioiarium  1'. 


VARIiE  LECTIONES- 
NOTiE. 


(834)  Obiitl361;vid.  Mantdium  p.279. 
'   (835)  Quia  excommunioatus  erat.cf.  Radulfusde 
Rivo  5. 


(836)  Johanne  prnmortuo 

(837)  In  Mosffi  ripasinistra  prope  Maseyoh. 


417 


GESTA  ABB.  TRUDON.  -  CONTINUATIO  III.  —  PARS  II. 


418 


rum  jarisdictionemetopidi  libertatem.  Persistente  A  incendiarii  apud  Heere  oapti  tres  rotantm*.  liem. 


autem  episoopo  cum  tota  patria  in  obsidione,  cu- 
stodes  compulsi  sunt  salvis  corporibus  tradere  ca- 
strum  mensis.  .  .  .  die.  .  .  *<*  (838).  Gum  autem 
magistriprefaiiproponerentrequirere  domni  abba- 
tis  coDsensum  deerecta  communitate,  ipse  couvo- 
catoprius  totoconventu  inlococapitulari,  omnium 
requireos  consilium  et  finalem  consensum,invenit 
omnes  in  boc  concordes,  quod  communitati  nullo 
modo  assentirent,  sed  inresistendosibi  totius  viri- 
bus  assisterent.  Post  paucos  diescumdominus  ab- 
bas  ad  novamcuriamdivertissent,magistriscommu- 
nitati  cum  suis  fautoribus  venerunt  ad  eum,  in- 


Eodem  anno  com  superior  mansio  nostra  apud 
Dolam  cum  fortalitiobene  vallato  adbucab  incendio 
salva  permansisset,  abbas  ez  suorum  consilio  fecit 
staminea  ipsius  mansionis  tecta  deponi,  ne  ab 
adversariis  possent  comburi.Ecce  aliud  infortunium, 
quiacum  famuli  abbatis  straminibus  tectureignem 
supponerent,  utlatronibuscomlmstionum  materia 
auferretur,  continuo  venii  impetus  vim  flamme  re* 
flexit  ad  edificia  nondum  detecia,et  omnia  cum  ipso 
fortalicio  incineravit.  Item,  Eodem  anno  in  die 
Bartbolomei  apostoli  {Aug,  24)  idem  Henricus 
mansionem  de  Dolo  tunc  straminibus  delectam 


stantes  ut  elevate  commimitaticonsentiret.  Quibus  ^  combussitper  suos  in  crepusculo.  liem.  Postea  in 

medionoctis  vigilie  conccptionis  sancte  Marie(Dec. 
7)  ab  eodem  orreum  trecensuarii  (839)  nostri  apud 
Engelbamd,  segetibus  et  feni  plenum,  comburi- 
tur,  et  eadem  nocte  [molendinum  nostrum  apud 
Merwile  incendiatur,  sed  ignis  sine  magno  damno 
extinguitur.  Item,  Anno  post  Itincquarto  (1362)  in 
Marcio  idem  maiedictus  cum  suorum  1 8  complicibus 
occidit  presbiterum  de  Halcbtereante  cymiterium, 
et  septem  viros  atrociter  vulneravit,  et  captivos 
quinque  abduxit.  Item.  Prenotato  anno  mensis 
Apriiis  die  8,  iu  crepusculo  dieicaptus  estunusex 
incendiariis  nefandi  Henrici  per  forestarium  nove 
curiejjuxtapontem  de  Merwile,progrediens  ad  com- 
burendum  orreum  unius  coloni  nostri.  Qui  cum 
traderetur  forestario  opidi  nosiri,  sponte  tassus 
est  se  incendiasse®**  nuperillud  orreum  prefatum 
apud  Engelbamd,etjam,  sicaptus  non  fuisset,  io 
ipsa  nocte  plura  commisisset  incendia.  In  cujus 
pera  inveneruntligno  exsulfure  et  stuppacompo- 
sitos,  quibus  in  domorum  tectis  aut  segetibus  or- 
reorum  intrusis,  vel  eadem  bora  aut  die  sequenti 
autjsubsequenti  flamma  efiferbuit,  secundum  adin- 
ventionem  nequitie  talium.Qui  cumplures  coDsor- 
tes  sui  flagicii  accusasset,  sexto  die  sequenti  (Apr. 
14)  ante  molendinum  de  MerviIe,quod  nuperrima 
nocte  incendiaverat,  post  equos  ligatus,  ad  locum 
'  condempnatorum  trabitur  et  rotatur.  Item,  Eodem 
anno,mense  Juniidie  3,Henricus  de  Halbeke  cum 
suis  complicibus  ecclesiam  et  8  mansiones  in  villa 
de  Halcbtre  combussit.  Propter  quod  ad  sonitum 
campane  viris  deHoutbalen(840)  etde  aliis  villisad 
villam  Halcbtreconcurrentibus,  ereptis  predis  pre- 
dones  terga  dare  compulerunt.  Ibi  exparte  Henrici 
tres  armigeri  cum  20  equis  occisi  sunt  et  plures 
vulnerati,  ex  parte  altera  unus  de  Halchtre  et  duo 
de  Houthalen  occubuerunt.  PosteaRobertus  abbas 
Constituitduosmambumosyperquosmultocomphces 

prefati ^^^^domino  de  RimaeinSypro  certa  summa 

pecunietraditisilli  cartiset  literis  de  comitatuipso 


respondit ;  Communitati  nullatenusconsentio,sed  ad 
corrigendum  exeessus,  si  quosproposueritiSfinquan- 
tum  teneor  paratum  me  offero,  Exhinc  ipse  abbas 
metuens  ne  violeoter  niterentur  eum  ibidem  resi- 
dentem  compellere  adconsentiendum  communitati 
eteorum  voIuntati,prout  condam  tempore  abbatis 
Ade,  ut  supra  narratur,  temptatum  fuerat  licet 
frustra,  de  consilio  amicorumLeodiumpetiit,etibi 
veniens  circa  festum  Dyonisii  subsequenSyS  annis, 
mensibus  Sminus,  ibidemcommoratusest.  Quiubi 
diIigenterepiscopum,capitulum  Leodiense  et  civi- 
tatem  et  villas  patriesepereIiquisisset,utTrudonen- 
ses^quicontraprestitumjuramentumcommunitatem 
acceperantinprejudiclum  suimonasterii,abiIlicite  < 
usurpatisresilireprocurarent,nuIIumllnalerespon- 
sum  obtinuit,  capitulum  tamen  Leodiense  semper 
pro  sua  partefuit. 

lO.Eodem  anno  (13M)post  festum  penthecosten 
(Jfat.  16)  cum  Robertus  abbas  ad  instanciam  ho- 
nestorum  virorum  testamentum  domni  Johannis 
de  Halbeke  militis  de  bonis  feodalibus,  sicut  co- 
mes  de  Los  et  domnus  de  Lummene  pridem  fece- 
runt,  ratificaret  et  conflrmaret,  secundum  senten- 
ciam  vassallorum  suorum  ad  opus  filiorum  natu- 
ralium  prefati  domni  Johannis,  quibus  certam  pe- 
cunie  summam  assignavit  ad  prefata  bona :  Henri- 
cus  de  Halbeke,  nepos  ex  fratre  hujus  domni  Jo-  ^ 
hannis,  cum  sibi  adherentibus  ex  Ghelria  et  Julia 
armigeris,  injuste  ex  occasione  hujusmodi  legati 
defidavit  Robertum  abbatem  ,suos  et  monasterii  bona, 
per  litteras  ante  solis  occasum  ad  nostrum  mona- 
tterium  transmissas.  Et  in  crastino  proxime  se- 
qnenti  in  solis  crepusculovillam  nostram  Halchtre 
et  cnriam  ibidem  de  Dola  spoliavit  et  combussit, 
homines  nostros  eaptivos  abducens.  Quicumper 
suos  satellites  nocturnos  incendiarios  similitet 
domno  de  Heere,  exsecutori  dicti  domni  Johannis, 
dampna  intnlisset,  elaborante  iUo  per  12  paois  Ha- 
sbanie  conversatores  proscribitur,  et  sui  satellites 


VARLE  LECTIONES. 
•«<  ita  r.    ***  inoendiassie  i\  hic  detinit  quatemio ;  sequens  pergii  in  voce  domino,  eadem  manu ; 

nil  abscissum  ;  sed  scriboe  incuria  qucedam  omissa  gsse  apearel. 

NOTifii 


(838)  Mense  Junio  ineunte,  ut  apparetex  Radulfo 
de  Rivo,  qui  obsidionem  die  7  m.Maiicoeptam  es- 
se  c.  5  probat. 


(839)  Qui  terra  censum  dat. 

(840)  Haudprooul  ab  Hasselt. 


4^d 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


iid 


menlionem  facienllbus.Et  cum  Carolus  imperator  A 
paulo  post  Aquisgrani  circa  festum  omnium  sancto- 
rum  advenisset,  ipse  domnusdeRummiensadejus 
presentiam  comparens,prefatum  comitatum  dicitur 
ab  eodcm  releyasse  et  investitus  fuisse,  et  anno 
sequenti  sententiara  pro  eodem  et  suis  heredibus 
apudPragamlalumfuisse,  antequam  episcopus  et 
idem  domnus  de  Rummiens  processu  temporis  ad 
presentiam  imperatoris  citati  comparuissent. 

11.  Anno  Domini  1363  duo  assisini  difitamati  de 
nefendq  lalrocinio  supercuriara  sancte  Agnetis  pa- 
trato  capinntur  etdiu  imprisionaatur,quorum  unus 
per  senlenciamscabinoram  Sancli  Trudonis  deca* 
pilatur  •**,  alter  per  scultelum  de  Montenaken  de-  ^ 
tentus,et  per  scabinos  de  Veerlc  abjudicatus,apud 
Bruistemium  rotatur.//em.Eodem  anno  exquatuor 
scabinisdiffamatisdeprefatoflagltiotanquamcoDsciis 
tres  apud  Leodium  causa  presidil  commorantes  et 
ibidemegrotantes,  moriuntur,de  quorum  decessu 
repentino,  licet  multi  nutu  divini  examinis  ipso9 
mulclatos  fuisse  dixissent,  quis  scilTQuorumquar- 
tuspost  aliquot  temporis,scilicet  annoDominil372 
circa  festumomniumsanctorumtperidoneos  testes 
in  presentia  scabinorum  Sancti  Trudonis,  in  loco 
judiciali  criminalur  deeodem  facto.  Qui  percam- 
panam  bannalem  appellatus  et  per  consuetas  ^ 
quindenas  citatus,cum  non  corapareret,  abhonore 
el  proprio  jure  proscribitur.  Kem.  Anno  preno- 
tato  (1363)  inchoatus  est  lapideusmurusiquicircuit 
curiam  raonasterij,  et  complela  et  pari  illa  que  a 
porta  nostra  extenditur  usque  ad  molendinum  no- 
strum.  Incid.  Ipso  anno  Enghelbertus  episcopus 
relevavit  tanquam  comesLossensisa  duceBraban* 
cie  Wincelao  feudumdeadvocatiaSanctiTrudonis, 
et  fcuda  de  castro  Duracbii  et  de  KaBlmont.  Item* 
Eodem  anno  duo  ex  quinque  assisinis,  reis  de  cri- 
mine  super  curiam  sancte  Agnetie  prefatam  pa* 
trato,  naturalis  mortis  exicio  prevenUi  taiioneo) 
pro  suis  demeritis  evaserunt.  Iiem>  Anno  se-  b 
quenti  (1364)  flagicii  prefati  particeps  quintus, 
asserens  se  interfuisse  huic  flagitio  et  adduotum 
sed  manus  non  apposuis8e,HaiimeDsis  die2i,sero 
vivus  sepelitur.  /ncid.Anno  Domini  136i,in  meosf 
Maio,  Enghelbertus  Leodiensis  episcopus  per  Cle'' 
mentem  quintum  (841)  papamad  sedem  ColQniea- 
sem  (842)iet  Johannes  de  ^rkle  episcopus  Trajectea- 
sis  ad  sedeo^  Leodiensem  sunttranslati./ncid.Eodem 
^nnof  Amoldui  de  Hummieni  mensis  Haji  die  8| 
collepto  magno  exercitu  per  Heoricum»  ad  dueUuin 
Leodii  punt  appellatj  et  contumaceieffeeti.Cj^  quv» 
bus  Johauae?  4e  PttteomiteicmadHobiu  fratribus 


suis  pro  emenda  fecit  homagium  domnoabbati,et 
tandem  Henricusille  dyabolicus  obligavit  sestare 
ordinationi  duorum  bonestorummilitum. 

12.  Annoeodem,invigiliapurificationis(Fe6r.  i)» 
cum  Johannesde  Trudonica.neposRobertiabbatis 
officiumsui  scabinatus  resignasset,scabiniquadra- 
gesiraodieadeligendum  convenerunt.Etcumaliqui 
metuut  precio,  ut  dixeruut,  inducti  scuitelumepi- 
scopi  eligereot  et  aili  dissentirenti  magistri  com- 
munitatis  concitante  populum  ad  armai  accensia 
laternis  et  facibus  in  medio  fori,  quia  tenebre  ia- 
cumbebant,  accesserunt  ac  lobium,  et  in  metus 
compuleruntscabinos  ad  eligendumscuitetumpre^ 
fatum.  Propter  quod  Robertus  abbas  contra  hanc 
electionem   appellavit  scabinos  ad  caput  sedis 
Aquensis.  Quiperscabinosprefate  sedisde  fereuda, 
sententia  anno  sequenti  edocti.  statuto  die  in  om- 
nium  presentia  pronunciaveruntelectionem  lllam  nul 
lius  esse  momenti,  tanquam  per  metum  et  alias 
noQ  rite  celebralam,  eunderaqueascabinatu,gravi- 
bus  articulis  contra  eum  productis,  amoveruatt 
condempnantes  cum  adrefusionem  expeasarumpro 
ductu  et  reductu  factarum  ascendentium  ad  sum- 
mam  347  florenorum.  Fuit  eciam  abbas  Robertus 
prosequendo  hujusmodi  negocium  expendens  300 
florenos.  Item.Posi  aHquot  temporis  prefatus  con- 
dam  scultetus  de  gravibus  excessibus  criminatus 
apud  domnum  Joh  \nnemepiscopum|imprisonatus 
apud  Mnsal,  exactis  abipso  2400  florenis,  a  prisone 
liberatur.Q  ui  si,po8tquam  ad  fldelitatem  scabinalus 
fuit  admissusidomnoabbativeniam  de  t$di  usurpa* 
tione  scabinatus  postulasset,  et  de  cetero  contra 
monasterium  seadversari  non  debere  promisisseti 
totum  delictum  abbas  ad  hoc  informatus  illi  indul- 
sissat,  et  scabinus  permaosisseti  et  de  gravibus 
pr^fatis  dampnis  indempnis  extitisset.  Sed  ipse 
usus  coosilioquoruodamscabinorumibumiliare  s^ 
dedignaos»  omoia  hec  perpesue  est  Incid.  AooQ 
Domioi  136i  lanocentius  papa  VI  obiit,  cui,  car- 
dioalibus  ez  sup  gremio  eUgere  discordantibus» 
succedit  Urbanus  ***  V^  quifuit  abbas  Massilieosis, 
ordiois  Beoedictini.  Eodem  anno  magistri  commuoi 
tatis  erezeruot  perooem  lapideum  luper  fonim, 
superposita  cruce  et  aquiladeaurata./ncid.  Eodem 
aooo  domous  GodefridusdeDaleabruchiVideos^ 
000  posse  resistere  epiicopo  Lepdieosi,  qui  per  to- 
tum  comitatum  tanquam  comes  receptuserativeo- 
didit  omoe  jus  (843)  quod  habuit  ad  cooiitum  d^ 
108«  800  oooaaoguioeo  (844)....  «'^'  auxiliumprinci- 
pum  sibi  faveotiumi  dggressus  est  aote  opidum 
Heite  com  •xploiia  v«iLiUi«  armi^tore  pomitatufde 


VARI.E  L8CT10NES. 

iiBd«capi(ari\    ^^^^k^eiUm  d«  OeoMot    ^n  Momt  UimnatiquU  deme \  in eodie^  nuUum 
lacuna  veshgium. 


NOTifi* 


(6ii)  Urbaoum quiqtum.  e«t  aA09  i38%t 

(842)  Successor  archiepiscopiAdotphi  dellarca.         (844)  Araoldi 
(834)  Quod  probante  RadulfodeRivo  c.6factum 


(844)Araoi<io  de  Rummiens. 


ii\ 


GESTA  ABB.  TftUDON.  —  CONTINUATIO  lll.  -  t>AftS  II. 


422 


Los.QuemincoIe  fuge  coasulentes  pre  timorepost 
paululum  receperunt  et  fidelitatem  ei  fecerunt^die 
vero  sequenti  post  recessum  exercitus  incole  illi 
iterato  sese  Leodiensibiis  obtuierunt.  In  crastina 
yero  die,  que  fuit  vigilia  penthecostes  (Mai,  ii)| 
fama  rei  perTolante,  Leodienses  et  Hoienses  cum 
totapatria  indigdatione  permoti,usque  super  Jeco- 
ram  fluvium  armata  manu  procedentes,  propter 
Enghell)erti  episcopi  absentiam,  Johannem  domnum 
de  Rupeforti  in  mamburnum  sibi  elegerunl.ln  die 
penthecostes,que  fuit  mensis  Maji  die  12,  Trudonen- 
ses  circahoram  Yesperarum  armatamanu  obviam 
patrie  Leodiensi  exeuntes,  intraverunt  grangiam 
Theutonicorum  dominorum  apud  Obhere.  Ibi  per- 
ooctaQtes,efrregerunt  violenter  clausuras  diversas, 
bona  eorum  dissipando  et  rapta  ad  opidum  trans- 
mittendo  et  segetes  agrorum  immaturas  sponte 
conculeaudo.  Sequenti  autem  die  quarto  {Mai.  16) 
totius  patrie  equestres  accedentes  ad  castrum  Rum- 
miens,  villam  eum  appendiciis  oombusserunt,  et 
sequentidie  (Mai.  17}  advillam  Hamale  declinan- 
tes,  castrum  ipsum  combusserunt. 

13.  Eodeo)  anno  in  octava  penthecostes.que  fuit 
mentis  Maii  die  19,  opidani  nostri  Trudonenses, 
videntes  quod  Robertus  abbas  ab  anno  preoedenti 
traxisset  eos  corau  ofBcfali  Leodiensi,  in  causam 
litis  occasione  communitatfs  eontra  vohmtatem 
Ipsius  per  eosdem  elevate^super  quo  quamvis  coram 
totapatrianuperquerimoni^mdeposuissent,  sednon 
profecissent :  nunc  adhortacites  sese  magistri  com* 
munitatis,adductissecum^xsinguIisofficiisduobus 
opidanis,  accedunt  ad  civitatem  Leodiensem,  ad 
provocandum  communitatem  Leodinensem  contra 
ipsum  abbatem.  Ubi  tertia  feria  sequente  (Mai^) 
in  capitulo  Leodiensi  prefato  abbate  cum  amicis 
suis  comparente,  Trudolenses  datis  muneribus 
majorem  partem  ex  ministerialibus  ofHciatorum 
Leodiensium  sibiadherentium  obtinuerunt,propo* 
nentes  domno  abbati  optionem,  quod  vel  sigitlaret 
comraunitatem,veIa  civitate  aut  patriaexpelleretur 
tribus  diebus  ad  deliberandum  eidem  oblatis.  Die 
vero  sequenti Utfat  23),que  fuit  viglia sacramenti, 
cum  magistri  Leodienses  sibi  intimassent  quod 
sigiUaret  communitatem  vel  recederet,  mane  facto 
in  die  sacramenti  {Mai  24)  a  civitate  recessit  cum 
rebus  et  familia.  Quod  dum  nostro  conventui  ante 
processionem  denunciatume8t,in  anxietate  positi^ 
fecinius  clenodia  monasterii  et  abbatie  infr^  pro- 
cessionis  illius  solemnitatis  egressumetregressnm 
festine  ad  mansionem  nostram  apud  Lewis  qua- 
drigari.  Necessaria  eciam  Qprporum  indumenta 
reservantes,misimus  per  singulos  nostra  jocaliaet 
utensilia  extra  conventum  secrete  intra  et  extr^ 
opidum  apud  amicos  secretos  tutanda.  Elapsis  igitu^ 
c^bus  paucis,  ille  exut  devotus  Roberti^s  obbA?» 


A  rebus  et  bonis  suisa  Leodioad  opidumLewispre- 
fatum  deductis,  venit  ante  cenam  ad  novaro  cu- 
riam.  Qui  die  sequenti  que  fult  dominica  a  secrc- 
tariis  amicis  accepta  premonitione  ut  precaverel, 
nea  capitaneis  commuuitatis  violentia  opprime- 
retur,continueLewisse  transtulitetibidem  moratus 
est.  Post  hoc  mensis  Junii  die  9.  qufdam  garrulus 
et  precipuus  adversarius  monaslerii  de  ministerio 
serdonum  (845)  concitavit  eura  complicibus  suis 
apud  conventum  fratrum  Minorum  communilatem 
contra  scultetum  nostrum  et  unum  ex  scabinis, 
impingens  illis  quod  ipsorum  instinctu  ipse  Ro- 
bertus  abbas  a  curianora  discessisset.  llerumque 

"  facto  prandiO)  procax  ille  cum  suis  et  parva  com- 
munitate  procuravit  invitis  magistris  scultetunj 
ipsumad  decennium  debanniri;  qui  diu  extra 
opidum  detentus  est./f«wi.  Anno  eodem  in  crastino 
sancti  Jaeobi  Minoris  {Jun.  22.)  Johannes  de  Erkle 
prefatuspridemepiscopusTraJectensi5,auctoritate 
apostolica  Leodiensisepiscopus  constitutus,receptis 
ab  imperatore  Karolo  regalibus  cum  expressione 
comitatus  de  Los^  venit  ad  episcopale  fortalicium 
Francemont  (846),  et  post  aliquot  dies  intravit  ci- 
vitatem  Leodiensem,  ubi  paciflce  e^t  receptus,  ct 
dictus  est  hujus  nominis  Johannes  qulntus  Jtdm. 
Circa  idem  tempus  opidani  Sancti  Trudonis  mul- 
tociens  cum  pecunarum  promissione  requirebant 

C  nuncdenovoJohannem  creatumepiscopum,quod, 
proutpredecessorejusEnghelbertus,communitalem 
eis  concederet  etet  sigillaret.QuinoIuit,sedeis  pvo* 
posuit,  sivellenl  inipsum  consenlire,  totis  viribus 
I  iboraret  inter  abbatem  et  ipsosomnimodam  pacem 
procurare*  Propter  quod  prefati  opidani  ip  vigilia 
sanctiEgidii(Atif^.  31)  apud  Leodium  in  presenti^ 
magistrorum  totius  patrie  gravem  querimoniam 
contraipsumepiscopumdeposuerunt^quibusomnes 
illimagislriprosigillandacommunitateadheserunt. 
Sed  assiffnata  iterato  dle  alia,  que  erat  in  crastino 
nativitaus  beate  Marie  (5e/)<.8),prefatus  Leodiensis 
episcopus  consentire  noluit.  Quocirca  cum  in  pro* 
cesso  litis  procurator  opidi  ab  interlocutorio  ad  de-" 
Icgatum  scilicet  abbafem  SanctiJacobiappellasset 

D  etipsiopidaniSanctiTrudonispedente  appeltatione 
domnumabbatem  adprocedendum  incausacoram 
eodem  delegato  cilari  fecissent :  ipse  abbas  Robertus 
causam  ad  sedem  apostolicam  remitti  postulavit, 
pretendens  quod  apud  Leodium  secure  nequireC 
litigare.  Quare  ipse  delegatus  partibus  coram  eo 
comparentibus,  causam  ad  sedem  apostolicam  re- 
misit,assignan8postterminumduorummensiumse 
presentandos  sedi  apostolice.Infra  quo4  tempusde 
consensu  ambar  um  par  tium  prorogatum  es  t  tempus 
ad  comparenduqs  in  curia  Roip  ana  usque  ad  primam 
jiemmQAsisM^rciisublspe  pacis.  Anno  s^quenti  (1 365) 
q4  iD^tanciamTrudonensium  communitas  capitulum 


NOTiB. 


(845)  Cerdonum,  i.  e.  sutorum* 


(846)  Praachimonti 


423 


RODULFI  ABBATIS  S.  TRUDONIS 


424 


LeodienseetRobertumabbatemTOcaTeruQtadoon-  A  sez  mortuis  ezceptis.Quibasdeductisadprisonem 


sentiendumcommunitatifSed  Don  preyaluerunt. J/em. 
Anno  eodem  Robertus abbas ab opido Leif^is  exiens, 
mensis  Maii  die  3,  iter  dirigit  ad  Romanam  curiam, 
cumque  causalitiscontraerectionem  communitatis 
opidanorum  nostrorum  relataesset  in  consistorio, 
commissa  est  auditori  sacri  palacii.  Postea  ipse 
abbas  circa  festum  Dyonisii  ad  partes  rediit,  di- 
misso  ibidem  uno  ftdeii  sollicitatore.  Qui  cum  in 
reditu  Trajecti  venisset,  Leodienses  magistri  re- 
quirebant  noTum  episcopum  Johannem,  ut  ipsum 
abbatem  ab  appellationeduelli,  qua  sez  opidanos 
Trudonenses  per  mamburnum  impetebat,  et  a  lite 
contraopidum  Sancti  Trudonis  cessare  faceret. 


castri  de  Musal,  abjectis  turribus  et  parietibus  ce- 
terisque  combustis,  locus  castrensis  iileproscriptus 
et  abjudicatus  est  a  sui  restructione  ad  centum 
annos.  Sub  hacobsidione  licetplures  eoclesiastici 
yiri  et  femine  gra  via  dampna  suarum  rerum  perpessi 
sunt,  etmaxime  dominietfratresTheutonici,nostri 
tamen  monasterii  booa  tam  in  nova  curia  quam 
alibi  remauserunt  intacta,  presidiante  nobis  ia 
propria  personadomno  Godefrido  de  Harduemont. 
14.  Anno  Domini  1366  **'.  mensis  Februarii  die 
22  Johannes  V.  Leodiensis  episcopus  venit  cum 
paucis8uorum,inscii8nobisetopidanis,circahoram 
summe  misse,  et  intravit  per  portam  curie  nostre 


Quiinnuiloillisconsensit^quareprefatus  abbas  a  B  admonasteriumtanquamepiscopusinsuo  jocondo 


Trajecto  ad  urbem  Goloniam  se  transtulit.  Item. 
Girca  idemtempus  opidani  SanctiTrudonis  egressi 
ad  castrum  de  Rummiens  invadendum»  progressi 
ad  ipsius  antecastrale  vestibulum,  ubi  sumptuosa 
edificia propugnaculorum  et  murorum  cum  circon- 
fluenciis  aquarum  fortaliciis  vallata  minacem  aspec- 
tum  protendebant^  animo^o  impetu  transvadendo 
usque  ad  portam  et  muros,  non  formidantes 
balistarum  et  tonitruaiium  bustaruin  Jacuia, 
accesserunt,  irrumpentesque  violenter  omnem 
structuram,ipsam  usquead  castricrepidinemcom- 
busserunt.  Ct,  ut  ferebatur,  si  instititissentcastrum 
expungnantes,  obtinuissenti  quia  custodes  castri, 


introitu  (848),  sed  absque  omni  solemnitate.  Qui 
congregatis  scabinis  cum  opidanis  fidelitatis  jura- 
mentum,  prout  solent  episcopi  Leodienses,  super 
altare  beati  Trudonis  prestitit^ad  pulsandiun  ban- 
nalem  campanamaccessityqua  diu  pulsata  congre- 
gatum  populum  adhortatur  ut  resipiscant  a  regi- 
mine  communicatis, quamattemptaverant.Quo  au- 
audito  capitanei  communicatis  quasi  semimortui 
omnino  obstupuerunt.Qui  si  animose  dizisset :  Ac- 
eedant  ad  me  opidi  talutem  et  amicitidm  meam 
optan  tes!  Bgo  dabo  vobis  regimen  quo  meritogaudere 
debeatis,  major  pars  accessisset  ac  eum  ^sed  quia 
dizit;  AccedantsinguU  adsttaministeria  responsum 


vix  octoexceptisyibantjocatumomnesadsponsalia  c  mi Ai dof tirt/ statim  ***  animequiores  effecti,m\iluo 


quedam  in  vicina  viliacelebranda.Combustisigitur 
hiis  omnibus,  Trudonenses  ad  sua  redierunt.  Post 
pauculum  custodes,  dum  ad  castrum  redirent,  in- 
Tenerunt  quinque  juvenes  Trudonenses  in  cerasis 
cerasa  legentesy  quos  impetentes  occiderunt.//em. 
Anno  Domini  I36a,  mensis  Augusti  die  11,  obses- 
sum  est  castrumdeRummiensper  Johannem  epis- 
copum  cum  tota  patria  et  milicia.  Ubi  interceteras 
magonales  seu  machinas  projecit  machina  opida- 
norum  Sancti  Trudonis  tam  ponderosos  lapides,ut 
obsessi  ad  illius  machine  jactum  precipue  formi- 
darent,  quia  castri  structuraezinde  concutiebatur. 
Preterea  cum  in  vigilia  Dionisii  episcopus  fecisset 


se  adhortantes,  responderunt:  Attemptaiamdecon" 
sensu  episcopi  Enghelberti  eommunUatemnotumus 
postponere,  sed  palrie  Leodiensisordinationivolu' 
mus  acquiescere,  Quapropter  tertiaferiasequenti, 
qun  f uit  dies  sancti  Matliie  {Febr.  .24),ad  inframotio- 
nem  magistrorum  L.eodiensium,Hojen8ium,l3per80- 
neeznostrisopidanissuntelecti,  qui  pacem  cum 
dommis  tirmarepossent.  SedinmenseMartio,  oum 
tractaretur  Leodii  de  pace(magi8tripatrieLeodien- 
sis  minati  nunt  nuntios  domni  abbatis  consilium 
prebentes  eidem  et  omnes  ipsi  adhereotes  a  patria 
et  terra  comitis  de  Los  eosdem  ezpellere,  nisi  cou' 
sentiret  ipse  communitati.  Sed  die  sequenti  illis 


machinamquandamquamvocantaprumaptaread  D  magistris  et  juratis    13   offerentibus  in  scriptit 


unam  turrium  castri,statim  ez  continuatisimpulsibus 
horribihbus  parietibus  ruptiSyturrisilla  corruit.  In 
^rastino  vero  prefati  Dionisii  ad  aliam  turrim  in- 
pulsum  est  cumsecundoaprotamimpetuose^quod 
structura  parietum  castri  rumpebatur.Tunc  custodes 
adplaniciem  in  summitate  castri  ordinatam  acce- 
dentes,acerrime  rebellaban  I  ,sulfureos  globos  super 
apri  machinamprojicientescumardentibus  tingnis 
etcum  tonitrualibus  globis  p]uml>eis,piures  ezop- 
pungnantibus  mutilantes  et  occidentes.  Qui  tandem 
vim  passi,adca8ti  deditionem  sunt  compul8i,saivis 
corporis  tantum,quorum  numerus  fuit  424  (847), 

VARI^   LECTIONES. 
«"  1367  falso  V  «"  stantt  1*.  •"  concepte  1».  "♦  ifotus  i\ 

NOTiE. 

(847)  Tantum  habet  Radulfus  de  Rivo  c.  8,  qui  in  reliquis  consentit 

(848)  Joyeuse  entrie. 


puncta  regiminis  pro  se  ordinata,  responsum  est 
abbatem  nequaquam  hiis  velle  assentire.  Quare 
post  hec  circa  inicium  mensis  Maii,  elaborantibus 
decano  Sancti  Lamberti  theologoet  juris  peritit 
pluribus  super  novo  regimine  opidi  hujus  oon- 
cepto  «*S  moderatius  annotantur,  et  prefato  abbati 
Colonie  residenti,  quia  de  pacis  concordia  tracta- 
retur,  significatur.  Qui  cum  crederet  per  surre- 
ptionem  informatus^^Sipsampacisformam  potio- 
remfore  in  suifavorem,  quamposteacomparuit,  a 
Colonia  continuoad  sanctt  ServaciiTrajectum  rediit. 
Leodiensiumnitebatur  compellere  episcopum  capi- 


416 


EESTA  ABB.  TRUDON.  —  ADDITAMENTA. 


4S6 


l5.Annoip80  i366oum9io  Robertus  abbas  fuis-  A  obligatum,  reliquit  tatn  in  debitis  quaoi   promptis 


setTrajecti,  mensisMaii  die  li,  cepitfebricitare,  et 
jamingraTescentelanguore  mensisejusdemdie  18, 
circaboram  yesperarumcommunioatus  etinunctus, 
oum  magna  dcYotione  et  lacrimarum  profusioDe 
emisit spiritum.  Cujus corpus  postnoctis  crepuscu- 
lum  in  falcato  ourru  depositum,  cum  deferretur  ad 
nostrummonasterium,  auriga  deviante  curruscor- 
ruit  in  loco  campestri  ante  noctis  medium ;  et  con- 
fracto  curru  libitina  ezsilivit  dissoluta.  Per  omnia, 
benedictus  Deus,  qui  viventem  pridem  multiplicibus 
tribulationibus,  tamindampnisrerum  temporalium 
atirannisprincipibus  illatisetaliis  infortuniisacce- 
dentibus,quam  corporeis  languoribus  tuno  in  ani  ma 
cumcorporeflageilavit,  etnunc  corporis  trunoum 


milie  modios  siliginis  et  amplius.  In  cujus  anniver- 
sarioiiabet  conventuspropytancia  inrefectorio  de 
paternis  ejusbonisquatuormodios  spelteaonuatim. 
Etsciasylectoryquodduoezprincipibus  et  duo  alii 
ex  plebeiis,ex  quorum  tirannide  et  inj  uriosa  impu- 
gnatione  prefatus  Robertus  abbas  tanta  dampna 
sustinuit,diu  prius  quam  ipseobiit  tam  per  gravia 
summi  principis  el  vesanie  flagoIla,quam  per  terre- 
norumprincipiuminflictagrayamina,etquantumad 
unum  ipsorum,per  miseriarum  erextremapatenter 
perculsi  sunt,  ut  merito  beato  Trudoni  imputanda 
sit  prefatoruminjuriantium  afflictio  in  bacvita,  qui 
priscis  temporibus  erant  totiens  invasores  rerum 
hujus  monasterii ;  in  corporibusetrebusmulctavit 


emortuum  .spiritu  ad  aBternitatem  salvato»  tali  cou   ^  misericorditer,  ut  sal varentur  in  anima.  J^m. Anno 


cossione  elidi  permisit.  Gomparatoergo  alio  curru 
in  yilla  que  vocatur  H  eerderen  (849),f  unus  de  vectum 
est  usque  adopidiintroitum,  etobservanteibicon- 
ventu  cum  sacerdotibus  et  clericis,  oircumstante 
multitudine  populi,funus  ipsum  de  ourru  depositum 
processionaliteradmonasteriumdeportatur,etante 
capellamsanctiTrudonis  coUocatum  honeste,can- 
tata  missa,  corpusdefunctumanteintroitumcripte, 
proat  yivens  ordinaverat,  sepeiitur,  prffisentibus 
ibidem  episcopo  LeodiensicumdecanoSanctiLam- 
berti  et  aliis  suis  concanonicis,  qui,  ut  electioni 
celebrande  interessent,  conyenerunt.//0m.  Iste  ab- 
basRobertusinfra  annos  16  quibus  prefuit,  susti- 
nuit  diversimOde  gravissima  dampna,  que  ultra 
summam  20,000  florenorum  ascenderunt.Qui  tamen 
acquisivit  monasterio  nostro  mansionem  de  Borohgat 
cum  fortaliciosuoacterris  adjacentibu8;itembona 
de  Myrhope,  in  quantumerant  censualia.  Attamen 
nltra  solutionem  debitorum,quibu8  monasterium  f uit 


igitur  Dominieodem  1366,regniKaroIiquartianno 

2i»imp6rii  vero  anno  18,   Urbani  ***  pape  quinti 

anno  5,  et  episcopatus  Johannis  V  Leodiensis  epi- 

scopi  anno  3,  sepulto  Roberto  abbate  hujus  loci| 

eodem  die  circa  horam  diei  11,  indiotQcapitulo  de^ 

canus  SanctiLamberti  brevem  ooUationem  fecit  de 

modo  rite  eligendiabbatem.Quaftoitaepiscopuset 

deoanusoum  aliis  exiveruntcapitulum.  Ibi  in  se^ 

creto  capituh  invooata  Spiritussanctigratia,Zazeu8 

sacrista  unanimiter  ab  omnibus  estelectusinabba- 

tem.  Tunoaccitusepiscopus,electointerpriorem  et 

unum  ex  senioribus  adchorumcumymno  Te  Deum 

IsLudamus  deducto,  comitatur,  cujuselectionem  po- 

pulo  in  monasterioc-ongressotamquam  ordioarius 

^  pronunciavit,  quem  quinta  feria  sequenti  Leodii 

*  presentatum  confirmayit.    Hiis  peractis,  exequie 

defunoti  abbatis  faote  sunt  solemniter  et  honeste^ 

mensis  Junii  die  16,  abbate  Helino  Sancti  Jacobi 

missam  celebrante* 


ExpUeit  secundus  Uber  quarte  et  ulHme  partis  de  gesUsabbatum  hujusmonasterii  5.  Trudonis, 


Ne  ***  eaquefiunt  temporelabantur  tempor6,dum 
tempus  edax  est,  res  consoribere  pro  f uluris  memo- 
ria  dignas  oportet.  Anno  mundi  6668  secundum 
oommunem  chronographorum  usum,  etsecundum 
sui  nominis  quarto  Anglorum  rege  cum  Henrico 
Hebreos  ettranslatiouem  beatiJheronimi  anno5421, 
anno  siquidem  a  nativitate  Christi  1469, 7  die  Martii, 
feria  3  post  Oculi,  hora  quidem  9^  Paulo  papa  se^ 
cnndo  pontifioante,  imperatoreRomanorumFrede* 
rico  sui  nominis  tertio  imperante,  primate  omnium 
regnum»Ludovico  sui  nominisundeoimo  **^  Franco- 
rum  rege,  Edwardo  sui  nominis  sexto,  rege  nunc 
temporis  iDcarcerato,  Henrioi  (850)  GasteUe  et  Le» 


gionis  rege»  Alfonso  (851)  Portugalie  rege,  Jacobo 
sui  nomini  tertio  Scotorum  rege,  Johanne  (852) 
Aragodum  etNayarrerege,Fernando(853)  naturali 
Sicihe  rege,  Renato  Andegavensi  duc  Sicilie  etiam 
Aragonum  titulo  utente,LudoyioodeSabaudiacum 
Jacobo  naturali  Gipri  regnum  tenente,  Ghristiano 
(854)  Danorum,Noriwegie  et  Suedierege,  Gasimiro 
D  (855)Polonierege,  Mathia,  bellicoso  milite,  Hunga- 
rie,  Dalmati,  Groatie  regnum  optinente,  Georgio 
alienigenanonregni  herede,  Bohemieregnumoecu- 
pante,  regnantibus,  Karolo  Dei  gratia  Burgundie, 
Lotharingie,  Brabantie,  Limburgie.  Luthzenburgi 
duoe,  FIandrie,eto.  comite  principante,presentibu8 


VARLE    LECTIONES. 

***  aliiis  correxit  Urbani ;  in  textu  Glementis.    ***  hosc  inultimis  paginis  vosi  quartam  partem  Gestorum 
Trudonensiummanu  coava  scripta  leguntur,    ^*^  decimo  1*. 


NOTiE. 


849}  Herderen; 
8501  Quarto. 
85i)  Quinto. 
852)  Secundo. 

Patroi  GLXXXIII 


(853)  Primo. 

i854)  PrimO)  a  Suecis  erai  ezpulsus  jam  anno 


(856)  QaarUK 


14 


419 


mmi  AftBAtM  B<  fRusomd, 


4M 


mustflft  progdidii,  rtt6r6ndo  pAm  in  Ohrlirtodotb^ 
pdO  LudoTico  dd  BoriK»Qio,  Dd  gmiia  epiftcop& 
Uodi6ti!tl,  dti^  Btiilotl^iidi;  toM\»  LdsMiisi,  a« 
GUidondde  Brlkfieu,  dtimno  dd  HutxilHliiklii|(t,t)i^lide 
a^tutore  dietiddoiliidd^isBitftfunditf  aUdtdi^itiittf  i^ 
patria  Leddientii,  6\  cdiHitttttt  Lodietlli,  AMOldU^dd 
Bftringhen,  redignatioiie  dottitii  Bett^iei  d^  Gdnibt^ 
bHm  quondam  abbftiil  et  eOnfi^inatid&eafoitoii<^} 
ditina  pfovidentiaabbai,tiilam  SitmStiTi^dehildi 
satKitoTrudone  «demniter  ititi^atiti  ab  omni  eiett» 
et  eenatu  pot)Uld«|tie  cutti  joeuudiiate  magna  reeeptuei 
a  tenerandd  domno  Johanne  Liberienii  epiftoopo^ 
dotnni  Lieodieneid  iiuA>aganedtpfeMntibnft  tenera^ 
bilibtis  domnift  Qerardo  Florefflenii  et  Sigero  Hilis 
sd^emensi  abbatibue.ftaeerdotaiibu»  teiiibufe  indutiii 
cdnieeratu]^  a  deoeiiu  lahotiTrudoniftglorioiliiiiitf 
coUftiioriiannoTKO.OuJui  ddmini  Amoldi  abbattl 
conieerationi  Ihterf^eriknt  feterendui  in  Qhrlitd 
Leodieniii  eplieo^ui  et  dbmnui  preieiet  tutor  Bift> 
pradicti*  necnonet  millti  idil  militei^nobiiei^  limi* 
hter  doetorei»  lieenoiati^  magiitri  atqne  alil  tlrl 
dt^ctietezperti^Huheergonotum  Hbbatem  in  traas 
quilia  paee  et  laltttelniigetudkianotiTrttddniftian*- 
ctoruitMiue  et  lanctaf  udft  meritti  Deas  emiertftrt 
digQetur»  qui  eit  i>enediotaiin  leottlai  Amenk 
Dum  Juga  mdntie  aper ;  flutiol  dnm  pisdi  amaUli 
Dumque  thimo  paioehtur  apei  et  rore  eioad^v 
In  fl^eta  dum  fluyii  eurrent.  ddm  montibatumbre 
LUfttrabunt,  oontexa  peiui  dum  lidera  paftoet^ 
Semper  honoft  nemenque  luum  laudeeque  mukm 

[bunt  (m)  \ 
Ai^noJLd  V%  *>*  de  Ber/ngh  Con  Fnnt  yii  pater  abbai 
lIF/riittKnCftltef  paX,  leX  «•,  greX  et  deCWi 

[oAfneJ 
Hii  yerftus  Christi  dant  annos  (SST)»  insttper  httJiM 
Ortum  cenobii»  mutato  nomine  auando 
Sarchinium  cepit  hotneu  tt*udomi  habe^d, 
MftimulLdemptiftyreliquiftnumeris  duplicatis  (8$8), 
Presule  Lambertepassov  eui  sanetus  Hubertus 
tHtimus  etprimus  TrajeetensisLeodiatts 
SUceessit  presuU  eui  sucoessit  Floribertus 
Traaslata  eathedra»  meruit  quam  Legia  saora 
Martelio  Karolo  Franeorum  seepira  regente, 
Gmnes  Yoeales  D  eeneuncte  Leodini 
Presulis  eximii  donant  annes  Ludotioi  (859X 
Vojfdat  episoopios  Ludotioi  presulis  aanos. 
Annos  abbatis  per  coma  eolumque  notamust 
la  terbis  eoaote  eicaantttr  ealhegene* 


A  Heo  dueti  IntMtt  Mil&i  mfiogrip&hf  Httf9i 
in  propfiii  jkt^Mi  mm  eit  dhrtfttuiDdhs  hifii, 

Guf  mm  t^tiipitiffl  ^aii  fidiA^e  fliettffl. 
ymk  mm  ^u^  fiaffl^  httbei  nptiddfiMi  ftHof 

Afitlfiet6til  edmitii  %l  du6l8if¥ft  iifflhl; 
Gaiid6tffl§li6  Hiea  fi6n  Jhite  fiit  ali^fii; 

Qefibbii  pMniili  aitifflftfl  httfflUi  ftfiffl: 
N6fi  ffl^a  LifflbifHl  lifiOti  fifini  ififit  fiieHttMFtl 

MoHii  ef  ifflpepii,  led  b6M  pkm  Dao; 

Nbfi  dffliiei  pdiitlflt  fifflfil  Oiie  ifl  i^mpbH  pttmU 

Rli  it&biili  fiUUa  iil^  Mt  tidlefita  ditt: 
Dm  t$eftidii  ifiea  gefli  ffle  mm  pdtffifittffl; 

Dio  gefiibui  fiexii  i  tfudd  pmmi  ^i  i 
Qttiffliem  etyfijdfieti  itifit  ihtefoedefe  fidftthi 

ouifipfece  duiei  yfflfidjugiter  iflie  6etttt. 
^  si  p^epu  tui  itfideai  lef  tife  t^atftnti» 

Defieiefith§iteiiefeiit|ua;tgtte«  ibidi 
Hoittbui  efgd  hittf  tbifflietti  efOi  led  imid 

Letiiie  ff ueitti  euffl  pteiite  dabo> 
Pifette  ne  eupidii&fietofUffl  lihfefeffttetsii 

ui  iifit  pfo  tfibii  judieii  ihte  dieifl; 
RH  iii  ffligfii  Det  lifieioiefiefldefe  ittfliflyi 

u  ii&pffltiio  fiim  teflfi  ifi  fflifiii 

Georgitts  ^**  eogndmeiito  Sarens,  natione  Meeb- 
linienftis,  yir  piuft  imprimift  et  manftuetu8|{ei  abbate 
Boneffiensi  poftteaceieberrimihujuft  monaftteriiditi 
Trudonift  cleclaratuft  abbaft,ipsonataliVirginisma* 
tris  in  Septembri  a.  sii.  ii9%  amictum  monasticum 
apud  BoniMam  induit  «tatis  sue  anno  id.Natuse8t 
G  ipso  die  sincto  Vito  sacro  15  Junii,  die  dominico  a 
feriis  sacramentt»  intra  primam  etsecundampoAe* 
lidianam  a.  )4?7 


Ergo  ***  Adelardus  secundus  (an.  1055-1882),  sola 

Det  s^atli  hujfis  tdei  abbii,  pxA  m  Aitttfti  ibba- 

tibus  et  fratribus  partem  et  societatem  cum  sanctis 
oanibui*  Aiidienftiii  qiiibuftdaailoekdiligaBiioram 
ouran  esie  pro  pauperibiM  qnaoi  fniftset  hactoaim 
apud  fi08|8tatttknU8  pro  commum  Aostrasalutas»» 
ottBdttfli  eoa«uetuduiofli  tUorufliifiam  meliorare»  et, 
ul  ifivioiabilitereoBserTareiuriiitteris  maaiienoetrfli 
coafirmare  **>»  Dabatur  tribtts  pauperibtte  eotidioad 
maadatttm  pants  ufiiM  et  offee  de  reliquiis  iratraBi 
^  cttm  etopo  (810)  «no  eervisiAf  ad  poriam  autem 
V  triBfliligifiei  paaeai  preterhflsediBiidiBflmodiiMda 
eawbagio(8$4)eBperveaieBtibtt8panperibtti*A4iooi^ 


?ARie  LECtttmfeS. 


Mm  innumero  annorumChrUH  1469  L.    •»•  hac  n  *  "  "  *  '  " 

tahula  Ugiturin  uUimo 


enim  innumero  annorum Christi  1469  L. '  •»•  hac  sub  finerncodieiikgunturtrecentimanuicripta,    •"  hme 
)  foUo  codicis  i  eadm  WAhH  ^a  fmt^  icripta,  in  codice  V  deest.    ••'  deest.  1 . 


(856)  Virgil,  edog.  V,  76— 78.^.  I,607-6a«i 

GaOTEFBND. 

ioo8)  I.  e.  SVvf  ^^[Cn  nxnwnra  IWAiNiMfll  niffiaat 
nn"»™  fundationis  monasterii  S.  TTodonis  78g^ 

"  IMMMI  in 


(859)  i5  D  eeciueate  littera  vocaii 


torsibus  29^5 ;  sunt  igitur  anni  Ludovici  episcopi 
15.  Eumdem  numerum  hidicat  VbXin  yersu  42. 
Hanc  compu  tationemdebemus  Giuteiftadii  y»jU 

(860)  I.  q.  slaupus,pocuium,  liqui^—^  -.—*-. 
ra  nostrum  stof,  stvXehen. 

(86i)Idemquod. 


41« 


GestA  Aflfi.  tRUbdM.  -  ADttTAMlKTA. 


4H 


iAii!it>5sMT))&hiii,tf684titdfeiii|)tief0HitfiftdM&<  A  i^jnaimi  a  mMi^  m  eo^o  iyfmm^  imwkm 


dimidlUm  mddiuni  bei^Vtbia^  db  gruta.  VisUtn  §lt 
etiatn  dottliUis*'*pf6dee«8S6HbUftnostHd  abbatibul 
olihi  eliaui  aliquideoiUiUeUib^atiouisibipetidefe,6t 
fecinius  hiis  duntatat  q\it)H  f  el  tide^e  vel  tiosse 
potuibius.  Iti  aubiVfefsai*id  domoiabbatid  Addatdl 
pfitui  dabutitUf  4  Sdlidi  ftatrlbus,  ii  yefo  deUaHi 
iii  eef  vislam  paupeHbus.ttiim  iti  anuiVetsaHo  abba- 
ua  doufli  guutfamui  habebuut  ttmm  4  soiidos, 
paupefeftveroiueefvisiani  ii  dedaHdsetdithidiuth 
^anii  ihodlttm,  Ih  meo  auteiti  i  solidi  dabuutuf  iti 

servitium  fratrum,duo  autem  in  cdrVlsiath  adUlttl 
^uperutfi  euni  uuo  modiopauis.Hodita  coUSiitUi- 
mui,  ut  qudadTiiefoihahuivefsarlobauedietioftti 


P^^tH  tnim  hb^  tih  mm  mmm  m  ^iim^pn 
i^bmmmt,  mmmhh^imitti,  tt<  iftiHiw^dfiii) 

fMt{bi^¥etUr,ietreviimHti§mptiiimmtmmtm 
sUdjUii  sigittb  iijlHdrf^,  anfhnb  itBBm  mum  Adifi^ 

idfdo  idt:iiitius  tetm^^^  rmHM  kdB  mmjmtu^ 

lantibus,  qualinUi  htit  HMUi  hUcHmHiM  ^Hdhim 
mfYin^eretXUderet,  it  quottip§iiadmiMiUmtiMfticB 
suti  pi*eaii:to  sdnntd  Hb(4UirammnnMB(mtHt(ii 
itle  qud^^  cduitt  anim6illd&  tii  Hdtesmm  stiohifH 
/ihnavit.tidt  tg^i  qnd^M  SttphaHUi  ijUSdtmidHml^ 

Mitmsuttmiatipiitopui  pro  fmedi^  anfmhim 
eipmdtieessoiHiniiniibfum  m  id  ipmmpintibmH 


Aoihrsi  detuf,  pO!it  diieeisuih  vefo  faosu*uhi iu  au^  ^  cdhflmdi)i,qUAttftuimumHincbmukumptmcimi 


nivefiaHd  defuuefionls  nostf^.  Libfa  hfi^e  deua 
HofUfh  solvetuf  de  allodio  aefkeu^qubd^miuitii  a 
66ifllte  6.  de  llttsal»  pauii  Vero  de  Vlliafio.  dttd^ 
ftlatu  vaf  0  aunl  ver  saria  fratf  ufii  uoitfofufli  defuuetd^ 
f om  himli  desidioie  agimui,  Judidavimus  bouum 
esie,  ll  iiegliffentias  totiUs  anni  semel  in  ahUd  fedi^ 
xflefemui,  ptimo  sdheet  diepost  miisam  omulum 
lanetorum,  ifi  (|iioiilii  vigilia  et  miisaeteommfefi- 
datio  Anitnm  t^^opuliantibui  sigdis  eelebfaretuf  ,60 
etiam  die  f^atdbus  eantas  trium  solidorumdetuf  ^<*. 
flee  ***suut  dopie  eaftafum  dejure  i^fute  lett 
sdf uti  totius  opidi  ad  nost^um  monastedum  pefti^ 
fientii,  fatiofie  dujus  habemui  omui  septimaua  de 
sldguiis  eambis  leu  bfaiinii,  (jaotlehi  bfataut, 

nnum  pecarium  cervisie.  Quarum  heo  estprima^de 


Hti^utiafnpliui  hbeinfHugm  timt.m  tima  kBe  d§ 
dniieMdfufhfioih^ofm  itndufd  /tiii  ieFmtio;itttiHt^ 
ms  ti  ihdnu  pfbprid  iimmui,  ut  miumi  guiat 
pi^etatoicrMb  ictimsnmctiTf-umujim  mnw 

di  bmnibUs  Idbtfiiii  ^Uti  UetihfTd  tHlUm  Bdfm  Tfm^ 
dbnis  Vil  i£t¥&  iHttafh  sit^  iUHf,  §ubi6dipi9fn  Vittm 

petimM,  Hutii  cmtoAitm  dut  mm»e  utiat.  Bsti 

findmtid  it  tbfiftrfHdtid  futtd  ist  pUbtite,  petiHti 
dbfhhd  FbttdHb  dbbdii  ii  f^dtmUiijUidHHbihtdf^ 

ndtinm  il40,  tftd.  9,  lAdm&  pdpdiHHb6intfo,f^iii 
Cbnfddo,  iuh  ieitibui  yddfiHi  gui  iUbnmdH  amti 

ThioderieuipHmitet*iui,A  tbm  tt  Wdtntfui  (^ptflld^ 
ni,  ffinrieus  tofhes  tti  Sdlniis,  QirdrdUi  di  mtH 
l^dltihii,  Oiio  mdrtitbidui,  Gif^dfmi  mmdUii 
ggo  Albefb  iitunm  ndfnim,  Da  gmtid  hi^diifi^ 


^ ^ —  ^"-r -^—  p  -9 "-  » if 

qua  narratur  inprima  partehujus  compilationisde     episcopus,  petenle  domnoSlepluinoMetensiepiscopo, 


gestis  abbatum,  libro  i,  capllM  tt,  omns  Mfldf 
taiis  est :  In  nomine  sancioe  et  inditnduoe  Trinitatis, 
noium  $H  omnikus  tam  prHsrtiibui  quam  fuiuriSf 
quoHieP  damnui  Tk€oderic%is  MmUrnnairioe  ss€h$ 
^ofpuii  eto*  (Sei)* 

/Itfinl  if  aodtfn»«Se^uilur  Moonda^de  qiia  mmttSkUaa 
lA  lcreia  parto  ••mplhiiionis  libro  i#  eftpiM^  d^On* 
|ae  t0liorUiliftotli(li4O)  In  nmif^  ssmdianifiditn^ 
shsmTrmkutis^pfkaftusDeigraiidSQnciwMeiensii 
msiuuB  opise0fsu$^um  sii  omnibu9  iam  presmiibu» 
quamfu$mi$ifudHiefdomnu»  Thederiowi  Miduma* 
irseee  eedhepiseopueirt  Mnobioeanoii  Ttudonmper 
aUqumi  tempm  iomffioraiuef  ei  t4t  m  ef/HisMrse^ 


aUetoHiaUsnastrte  banno  hcec  confirmavi  ei  subscrU 
bendo  roboravit  etputa  fratrum  prebendaest,  quam 
nulH  distrakere  vel  quoquo  modo  imminuere  licet. 
8i  quis  eontra  niii  voluerit,  vel  aliquid  ex  hiis  sibi 
reiintteritaut  vendicaventfjussiasanetorum  pairum 
deereia  $it  danti  ei  accipientiet  possidenti  anathema^ 
doftee  satisfeesHt  ei  scelesia  bona  restituerit. 

Item  de  eodtm,  Seqoitiir  tercia,  cujus  tenor  est 
\$ik9'i  Siepl¥JmtjisDei§raiiaMetensisepiscopus  fideii- 
bus  suisin  viiia  SancH  Trudonis  manentibus  gratiam 
Dei  et  suamf  $i  ebediennt*  Res  eeclesias  votae  sunt 
fidelium  $t4$tentaiions$  pie  vieentium,  quas  si  quis 
gulerii  vel  detrasseriijusstapatrum  vendicam  senten- 
HameumJtidaprediiore  sternm  dampnationi  subja' 
ineidesie  ei  OdiMrema  pereenienstcum  eonssleo  ems»  q  eeMtMonemue  ui  ab  ht^usmodi  eavsatis,ne  similem 


eorwmsuonsm  eiendsni  didem  ieeieeia  ei  frairi^ud 
UM  Deo  eehheHiibste  ienHum  ea^f^dem  opidi^qubd 
udierMiumsuuiiiei(intecs$$orumsuofwmpertii9ebai* 
Beimsiom  etd  remedium  anima  $tM$  ei  aiiorum  ani&- 
$uofvm  feeUf  quaiinUs  memoria  ilHeruni 
mf  non  eieui  anie^  ied  pmfeeOm  et  eiatriiim 
pehfmnetdiiQu^  domf$it$Adeibera$9sece$$or  ^mH 


dampnationis  poenam  incurratiStNotificamtiS  autem 
tsebisiqtsod  eama  fraHrum  eeelesimsancti  TrudoniSy 
etdeonsUiumfidehumnoetrorum  reiataet  diiigentius 
ifwesHgdia,  verUati  manm  dsdimm  eijmtilix  saiis- 
fseimmiBiemo$in(mUaqmquam  eispriorum  nostro- 
rmn  eowtuiii  mmsifieentiaf  oenesm  $eiUcet  grutm  jux- 
ia  mdnmeHpti  069)^  quod  ei$  ds  ea  nostra  reno- 


TARlifi  LSmcmESi 
_^flofcfa  i.  Mf^iqitddauni.  i^hatdtmtx  itfiptm  iunttH  Viddimfndnu  flM  Hmiorufn  par$  sdHma 

nofjs 

fW3)  KzAidisM  ndetur  «ueUmtatm. 


434 


RODDLFi  ABBATIS  S.  TRUD0NI8. 


i3S 


vivU  viritas,  et  petitione  nostrd  venerabilis  fratris 
nostn  Leodiensis  episcopi  Alberonis  reverenda  firma' 
vit  auctoritaSyfirmum  et  insolubilejudicamus,contra 
illud  venientesanathemati  et  eternce  dampnationi,ni' 
si  resipuerint,  subjacere  decrevimus.  Hominibus  nos- 
tris  precipimus  per  fidem  nobis  debitam,  ut  ecclesice 
jus  suum  recognoscant,  quod  si  neglexerint,  nos  ec- 
clesicB  nondeerimus,sed  causamejuspro  officiinos- 
tri  debito  fideliter  manutenebimus. 

Sequitur  quarta  in  qua  determiaatur  de  jure 
mal8B  grat8e,quantuin  ex  ipsa  ad  grutari  um  pertineat, 
et  de  6  cambis  siye  braxinis  dominicalibus,  que 
libere  sunt  et  non  solvunt  censum  cambarum,  id 
eetpeccarium  cenrisie,  unde  etiam  fit  mensio  in 
tercia  parte  prefate  compiiationis  libro  i  .capitulo  3, 
cujustenor  talisest:  (1139)  Innomine  sanctw  et 
individuai  Trinilatis,notum  sit  tampresentibus  quam 
futuris,  qualiter  ego  Folcardus,  gratia  Dei  abbas 
Sancti  Trudonis,  prodirimenda  lileet  conteniione, 
quoe  temporeantecessoris  mei,domni  Rodulfi  dbbatis, 
persepe  graviter  mota  fuit  de  gruta  hujus  villce,  Re- 
nero  et  uxori  ejus  Engeltrudi  et  heredibus  ipsorum 
pro  veritate  et  justicia  eorum^  quce  omnibus  hodie 
nota  est,  bannum  et  confirmationem  impressione  si- 
gilU  mei  de  eadem  grutafacio,  quam  primum  idem 
Renertu  et  uxor  ejus  Engeltrudis  ab  hiis  qui  ipsam 
grutam  hereditatem  suam  esse  perhibebant,  scilicet 
Renero  et  Roberto  et  Hvgone  et  filiis  eorum  inpre- 
sentiadomni  Rodulphi  abbalis  in  vadio  pro  iOO 
marcis  aeceperat,  qvibus  et  postea  de  suo  tantum  ad- 
didit  quod  ipsam  grutam  et  omne  jus  hereditatis, 


A  quodineavidebantur  habere,omnes  effestucaverunt, 
et  Reneus  et  uxor  ejus  Engerltrudis  ad  usus  suos  et 
filiorum  suorum  de  manu  Rodulfi  abbatis  coram  fra- 
tribus,  scabinis  et  paribus  ecclesice  hereditario  jure 
eamsuscepit.Hcec  ut  rata  et  inconvulsa  permanent^ 
sicut  ab  antecessore  meo  factasunt,  sic  et  a  nobis  in 
id  ipsum  coram  capitulo  et  scabinis  et  paribus  eccle- 
sice  legittime  et  hereditario  jure  ipsiRenero  et  uxori 
ejus  EngeUrudiet  heredibus  ipsorumrenovata  sunt. 
Anno  dominiceincamationis  iiZ9.ind.  2.epacta  18. 
RomcB  papa  Innocentio,  rege  Conrado,  Metis  presi- 
dente  Stephano,  Leodii  Alberone  secundo,  prelatiO' 
nis  nostrce  anno  i. 

Debet  autem  grutarius  ecdesiaB  in  anno  5  libras 
piperiSyin  natale  Domini,in  pascba,  in  pentecosten» 

g  in  festo  sancti  Remigii  et  sancti  Trudonis ;  in  Ibiis 
quinque  solempnitatibus  cum  solvit  piper,accipita 
cellerario  duos  panes  seniorum  duorum  puerorum  et 
duas  portiones  piscis,  quales  habent  fratres,  et 
sextariumyini.Dat  etiam  in  anniversarioTheoderici 
Metensis  episcopi,  scilicet  2.  Kal.  Maii,  qui  grutam 
ipsam  fratribus  dedit,  5  solidos,  et  item  Idus  No- 
vembris  in  anniyersario  Adelberonis  Metensis  epi- 
scopi,  qui  grutam  ipsam  fratribas  confirmavit,  so- 
lidos  5,  et  hiis  diebus  habet  prebendam  sioutqui- 
libet  fratrum.  Dominicalibus  cambis  dat  grutam 
gratis,  et  de  cambis  ville  hujus  censum  grute  duas 
partes  habet  ecclesia,  terciam  grutarius.  Huic  con- 
firmationi  interfuerunt  fratres,  prior  Egebertus, 
Balduinus,  Henricus,  Fulbertus,  Elioldus,  Gonra- 
dus. 


DE  JURE  SOLVENDI  CENSUM  MALE  GRUTE. 


Sciendum  quod  census  male  grute,  quem  cum 
cambato  pie  memorie  domus  Theodericus  hujus 
nominis  secundus  Mentensium  episcopus  nostre 
ecclesieperpetuojure  adsuamprius  ecciesiamper- 
tinente  solemniter  contulerat,  sequestratus  fuit  ante 
plures  annos  a  censu  cambati,  qui  vulgariter  appel- 
latur  panthgiis  et  ad  hereditariam  possessionem 
quorundam  opidanorum  devolutus.  Verum  et  quem 
modimi  aut  quali  aliarum  hereditatum  commuta- 
tione  immutata  fuerit  prefate  carte  de  mala  grnta 
traditio,  ita  quod  hujusmodi  heredes  nostre  eccle- 
sie  proposito  tantummodo  soivant  15  solidos  Lo- 
vanienses,  in  archivis  cartarum  nostri  monasterii 
declaratum  non  reperitur. 

Preterea  sciendum  quod  hereditaidejiire  prefate 
male  grute,per  successumtemporisadquosdamde 
magnatibus  opididevoluta,intres  partes  divisaest. 
Cigus  una  pars  ab  olim  devoluta  ad  domnam  Ger- 
trudem  dictam  Pondemuel  militis8am,per  eandem 
collata  est  circa  annum  Domini  1352  ad  instituen- 
dum  duo  beneficia,  quorum  unum  situm  est  in 
nostro  monasterio  ad  altare  beate  Marie  et  sancte 
Anne,  et  aliud  ad  altare  omnium  sanctorum  in  ec- 
desia  sancti  sepulcri.  Relique  vero  due  partes  sie 
divise  soat»  quod  heredes  Eastacbii  condam  didt 


G  Greve  etpueri  dePalude  habent  unam  partem;ter' 
ciam  autem  partem  obtinent  hercdes  domni  Alber- 
tini  condam  militis  et  ejus  fratruelis  Ade  deSancta 
Katharina,scabini  hujus  opidi.Redditus  verohujus 
grute  qui  certi  sunt  capiuntur  ad  et  supra  domos, 
scilicet  braxenam,que  sita  est  in  angulo  ex  opposito 
aule  domini  nostri  abbatis,  que  appellatur  domus 
grute,  et  ad  reliquas  contiguas  mansiones  usque 
ad  conum  super  rivum,  et  consequenter  a  cono 
ipso  ad  reliquas  mansiones  citra  rivum  constructas, 
usque  ad  vicum  pervium  ibidem  positum ;  que  man- 
siones  nuUum  alium  censum  fundi  solvunt  nostro 
propositopreterquam  censum  supradictum.In8uper 
habent  prefati  heredes  dejure  ipsiusgrnte  de  qua- 
libet  cervisia,  quebraxatur  infra  districtnm  opldi, 

Q  denarium  Leodiensem  cum  dimidio,  qui  faciunt 
quartam  partem  unius  grossi  veteris,  quocieni 
braxant,  exoeptis  5  cambis  id  est  braxenis,  que 
dicuntur  dominicales  et  libere  sunt  ab  hac  solatione 
de  una  cervisia ;  si  vero  pluries  braxant  in  hebdo* 
mada  una,  tunc  de  reliqua  solvunt  ut  alie.  Hujus- 
modi  vero  braxene  sunt  tres,  quarum  una  sita  est 
in  platea  Plancstrate  ex  opposito  cjmiterii  nostri 
majoris  dicti  Vriethof,  secunda  sita  est  inter  eccle- 
tiam  beate  Marie  et  mansionem  Theutonioonim 


433 


AGTA  TRAN8LATI0NIS  S.  GEREONIS. 


434 


dominonim.altrinseoasplaribusdomibatintorpori-  ^  bodio,  in  qaa  quotiens  braxatar,  datar  braxatoria 


tis  ;  teroia  vero  sita  est  in  novis  domibus  supra 
oonucQTici  versus  ecclesiam.  Itemsuntadhuodue 
alie,  quarum  una  vocatur  braxena  sanoti  Spiritus, 
et  aliaque  sitain  platea  satis  ultra  riyum  mansioni 
Bupra  conum  stanti  contigua,  in  quibus  quotiens 
braxatur  nullam  peouniamsolvunt.Item  estadhuc 
ana  que  est  sexta^sita  in  opposito  domus  de  Erer- 


grute  heredibus  pecunia  iila  gratis.  Adhancbraxe- 
nam  habent  prefati  heredes,  quotiens  braxant,  18 
quartas  oervisie  inter  se  dividendas.  Insuper  scien- 
dum  quod  hee  6  braxene  dominicales,  quotiens 
braxant,  iibere  sunt  a  censupecarii  cervisie,  quem 
habemus  ad  reliquas  braxanas  infra  libertatem 
opidi. 


RODULFI   EPISTOLiE. 


(Vide  supra  ool.  94.) 


VITA  LIETBERTI   EPISCOPI  CAMERACENSIS. 

(Vide  Patrologie  tom,  CXLVI,  col.  1450.) 


AGTA  TRANSLATIONIS  S.  GEREOMS 

UNIS  MIUTIS  LEGIONIS  THEBi£ORUM. 
(Pnm,  Momm,  Germ.  hisL  Script.  t.  X,  p.  330.) 


Rodulfus,  Dei  gratia  id  quod  est,  omnibus  san* 
etorum  martyrum  memoriam  pie  amplectentibus 
martyrum  consortium.  Anno  ab  incarnatione  Do- 
miniil21,  turbatis  jam  ante  per  aliquod  annos 
ecclesia  et  regno,  sub  imperatore  Hejnrico,  cujus 
pater  Heinricus  Leodii  obiit,  multi  episcoporum  et 
abbatum  et  de  omni  ordine  et  gradu  clerici  et  mo* 
nachi  expulsi  a  suis  sedibus  hac  illacque  ferebantur 
propter  communionem  imperatoris,  quamvitabaDt» 
quiaexcommunicaverat  eum  domnus  papa  Galixtus 
secundus,  secutus  in  eum  sententias  predecesso- 
rum  suorum  Gelasii  et  Paschalis.  Hac  tempestate, 
eademque  de  causa,  eoque  maxime  quia  Frederici 
Leodiensisepiscopielectioni  et  consecrationi  fave- 
ram»  expulsus  sum  et  ego  de  coenobiobeatiTrudo* 
nisldus  Aprilis,quartaferia  dominicaB  resurrectio- 
nis,  cumin  eoindignus  presedissem  12  jam  annos 
et  2  menses  et,  ut  puto,  14  dies.  Susceptusque 
sum  eodem  anno  misericorditer  a  domno  archiepi- 
scopo  Goloniense  Frederico,  ejusdem  ecclesiaB  stu* 
dio  et  fratrum  electione  positus  sum  abbas  in  cob- 
nobio  beati  Pantaleonis  extra  muros  civitatis,  8. 
Idus  Septembris,  cum  jam  vacasset  a  4.  Kalendas 
Januahi.  Nec  multis  post  subsequentibus  diebus, 
petente  quodam  Dei  seryo  et  predicatore  magno 
Norberto  unum  de  corporibus  martyrum  Thebeo- 
rumy  qui  jacent  in  monasterio  santi  Gereonis, 


B  apertumet  unius  eorum  sepulchrumineodem  mo« 
nasterio,  juxta  medium  pylarium  ad  meridianam 
plagara,  presentibus  tota  nocte  ad  vigilias  et  ad  fo- 
diendum  religiosis  clericis  et  monachis  atque  abba- 
tibuscumomniobsequio  etreverentia  atquedevo- 
tione  ;  inter  quos  et  ego  peccator  mandatus  afifui. 
Elevato  igitur  superiore  lapide  de  sarcophago  post 
800  et  aliquot  plures  aonos  martyrii  Thebeorum, 
inventum  est  in  eo  corpus  magnum,  per  scapulas 
amplum,  perpectusetbrachiathorosum,  indutum 
clamidemiiitaricolorispurpurei,qu8B  ampla  utrim- 
que  vestisdependebatusquesubtergenua  ejusquasi 
tribus  digitisy  genus  pallao  non  ignobilis.Super  eam 
aliam  habebat  vestem  non  breviorem,  ignotam  qui- 
dem  nobis  nomine,  sed  cognitam  filo  serico  etcolo- 

Q  re  nobilioris  purpuraB ;  subtus  ad  camem  nichilo- 
minus  vestis  serica  albi  maxime  coloris,sed  tamen 
subrubea.Gorpus  totum  intactum  adhuc  videbatur 
a  mentO;  quod  tantum  de  capite  supererat,  usque 
ad  pedesy  indissoluta  adhuc  superficie  vestium,ca- 
ligarum  atque  calceorum.  Nam  utconicere  verius 
potuimus,  sic  casu  pertransierat  inter  caput  et 
mentum  persecutoris  gladius.  Pars  tantum  illa  ubi 
ventris  luollities  fuerat,  aliquantum  modeste  ta- 
men  subsederat,  quam  vestis  subsecula  indissoluta 
permanserat.  Talisuppressionepectusetossafemo- 
rum  videbantur  magis  turgere.  Supra  pectus  iilius 


498 


ROMJLnn  ABlAnt  S.  fBCDaNH 


m 


signumdomiiiionepaeis  iayoBtum  osl  do  «uraMfio  ^  cHligoBtor  iBtegrilalo  OQrporh  «  fldolibua»  X^  9^id 


ftustum,  sieut  oonsiderari  petuit,  •ubmioautibui  aclr 
hue  in  oo  auri  metaDi  seiBtillulis.  Auriftrigii  loBgi- 
tudo  pene  uBius  podis  oxtiterat,  latitudo  Tis  uBii^s 
digiti.  A  genu  ejus  usque  ad  podos  ojus  t)bi»  ox 
diroeto  ot  integro  deooBtor  composit»,  haboBtos 
adhue  cahgas  integras  do  palla,  rotundis  fioribus  ad 
modum  oculorum  caudepayonis  circumquaquoc|i- 
stinctas.  In  ipsis  subtularibus  juncti  sicut  prima 
dfe  et  a  talo  sursum  oroeti  podos  adbuo  oeathiobaB* 
tur,et,  quantum  ad  superficiem  vostis,  nichil  de  toto 
corporeyideripoterat,  quod  ad)\uo  p^vp^lqqi  ij^^ 
commotum  adhuc  fuisset.Sub  iioftiibus  tameo»siottl 
postea  exitus  probayit,  ipsa  caro  jam  prorsus  in  ci- 
nerom  resoluta  fuerat  cum  ossibus,  exceptis  pauoit 


fuflodo  00  lailerotur.  Hnc  aota  sunt  9.  Ydu9  Qc((^ 
bris,aBBO  supvadiotodomiQiotftiaoaraationi^.  |i|(0r 
Ma  Bft^te  ol  dio  usquo  ad  8.  KaloadM  Qocoa^^ris 
ouB  magua  dovotionoot  multQlumiBO  sopuichruqi 
oustodiobatuft,4^oiroumsodontibu8  0uqip9^1i^Qdia 
^lis  ad  boo  ejusdom  ooolofti»  ^U^UthMs,  olm^a* 
naolo  vigilaatibus  Bie^itominuft  oqm  pialmodia  q  w- 
busdamaliisjinterdumque  juvantibus  eos  fratribus 
do  SoBolift  ApefttaUft.  Igituo  pMt  ali^uot  ita  intar- 
lapsos  dies,  8,  ut  diximus,  Kalendas  Decembris 
YO^tps  |t|^it  c^pp^^ps  archyepiscopus,  abbatos, 
propoailiot  ooinos  oangrogationescivitatisypopulus 
vero  innumerabilis.  Magna  reyerentia  magnisque 
laudibus  secundo  apertumest  sopulchrum,  et  inte- 


domajoribuSySodfavillaBsuporextantisincommota  Q  grum  representatum  corpus  sanctum ;  tamen  ex 


integritas  earnisquoquo  iBtogritatom  eoulis  admi- 
rantium  figurabat.  0,  quam  gloriosum  erat  yidere 
magnanimimilitifC^^iyepmt«ya|{p|^mfimg)I^Q\9 
ficequeyestitametquasiyiventis  adhuc  viribusple* 
nam»  cujus  caput,  si  sub  simili  incorruptione  cor- 
poris  adessot,  dormiroeumpotiuo  quam  iQoittuuKi 
crederes !  Adcaput  ejus  cespis  eratgramineus  loca- 
lus,  a  oapito  usquo  ad  cingulura  ab  utpaquo  papto 
laterum  inter  corpusejus  et  sarcophagum.Quices- 


magBiIapidisconcussione  caro  qunsuh  vestibuftin 
fayillam  ysrsa  erat,  per  plurima  loca  subsederat, 
^^i  eti^  w  tjjibvs  joiot  cqplji^gere,  infuso  post 
tetlemporaeooultisoopporibus  novo  aere.Ponuntur 
duo  abbatesinduti  vestibus  albis  et  stoIis,unus  ad 
oiMfml>allB»af|p^fies.Quorum  unus  ego  peccatorad 
caput  ejus  sedi,  quamvis,  ut  superius  dixi,  de  capito 
nichil  prcter  mentum  hahfirfitur,  aiPUt  porcussqris 
iUud  absoQtayorat  gladius.  Applicuerunt  se  etiam 


pis,  immo  qui  cespiles,  bHW  jimtl  frftra^fc8^P|r\»ii     ^  4 W  ]^rf  ^t^i  ^f^^i  sancto  levando  corpori. 


nei  toti  adhuc  erant,  sioui  porfusi  ia  toBPa  fuoiaBl 
fluento  sanguine  martyris,  quando  porcussus  in 
terram  cecidit. 

Sed  et  in  aliorum  trium  martyrum  sarcophagis 
hac  occasione  apertis  eadem  raagnalia  Doi  vidiaus. 
Pili  herbarum  in  ipsis  adhuc  cespitibus^rigebantur, 
•icci  tamen,  sed  concreto  sanguine  integri  teneban- 


piohilamillUlfitipsii^fioti  vestibusalbis  et  stolis.  Qui 
sacras  manus  pie  apponentes  primum  yestes  coUege- 
BOBt»  noB  iBtogras,  quia  vetustas  non  patiebatur, 
sed  per  grandes  et  minorespart6s,sicutpoterantdi- 
UgOBtiiiB.  Sinoasoapulas  yeroetsupra  totum  pectus 
etusqueadcingulum  multus  inyeniebatur  sanguis 
superglobatus,  sicut  absciso  capite  ex  coUo  et 


tVff.  T6rt§?  WiW  m\  ipsi  fflftrlTF^f,  gqia  prppn^     vonarujp  moatibu?  spar^im  potujl  eman^re.  Col- 


»e4  ifldiSft?  Raau  \p\]^]^  ppulli  prqprii^  mnh  ^* 
fti^i^  ^i^^r^  pprrexi,  jpsi  quoqi^e  (iomi^Q  ppiscqpo.  ^S' 
9i4PPti  mHHqffique  pr^  g^Wfiio  et  deyQlioqp  lapf  im^n- 
ti.Oq^4PtUipfttudiqpq,quaBtusQlporChri8ti,guapta 
do?Qtjp4<l6ljumtuqctemppribu^christiaQorum,qvii 
]}]|^Q^p^rsecuUQne  necip^o^  §£^qg^infios  ^e^pitfs 
fe>Ufire«eflfle4^f  un^!  Q»I4  Wepiqr?  Istanoctufpi^ljp. 
flsftctas^u^subipagpQ  qqideip  r^ligigsQrL^iiiYiro- 
f  Bffl  flfifu  fii  cpt»i.¥ftRfi  fftctq,c  V!  w  re?  tam  giqfiQsa  et 
4fjSi(ier4biU8  M^i^!  fW5??t«lPiYibp9  etpst^nsft  plqp- 


lecta  igitqr  suut  dili^eqter  omnes  eins  yestes,  sed 
istaB  diligentius  crfisso  sz^nguine  sea  sicco  grayes, 
et  per  se  in  scriniolq  uno  decoQter  ad  hpc  parato 

Eosit»reyoreqter.  Cum  quibpset  batteus  ejus  mili- 
iris  de  nigro  corio  invei^tus  et  repositus  est,  pene 
unius  ulnsB  longitudinis,  adhuc  inte^as  habens 
partes.AsinistrQlatere  jufta  latuseius  et  balteum, 
myentum  est  nodus  ferreu^  ad  modum  ovi,  rubigine 
pfQpe  consumptus,quam  capulum  gladii  ejus  fuisso 
credidimu8,sed  de  gladio  frustum  nullum  inVenimus, 


]biu^  illprM^i  Pra  ftp^i*^W  ^arpppi^^g^m  p^a  \e^-  piligentius  tanien  postea  <|uidaip  attendentes,  in 

t^B  iegeb§t,  tQta  «t^iim  cjvit^s  jnfrepfi^jt",  s^  iflftlie  ips^s  partibus  reUquiarum,  quas  inde  exoraveranl, 
paori  quap:)  tantq  the^a^ro,  taptq  patrQpq  priyari.  ^  particulas  ferri  michi  protestati  sunt  so  invonisse. 

Eraat  etiani  iqtfir  eqs  aui  corpu^  iuYentuip  ipsqpa  Subtulares,  magnis  partibus  integris,  eodem  scri- 

gf^e  ^jict^p)  Gfireonem  dicebanf,  proptef  tt^Hl^^  ^^^^^  reconditi  sunt,  caljgaB  prorfus  \n  cinerem 

yfinq&itaten)  fit  corpqris  forpaositatem.  Unde^^Jpr  resolut».  At  ubi  susceptis  yestibus  ad  carnen^  et 

etrqajqr  fiel)attumq|tusinpopulo,  contradicel)^tur-  ossa colligenda  yentum  est,  vix  de  ipsis  ossibus,  el 

queabqpQqibusdopQnoNorberto.Vixtandeqiseda-  hoc  de  magnis,  alic^uid  solidum  apparuit  (^uod 

tus  est  tun^qltus,  preposito  S^qctaB  MarioB  de  Gradi-  prorsus  in  cinerem  aut  in  paryi|s  particulas vetustas 


bus  Theqderico  pulpitum  ascendente  et  populum 
mitigantfi^  et  quod  rei  hujus  consilium  esset  diffo- 
rendup[)  promittente,  usque  ad  presentiam  domni 
archyepiscppi.Tuncqichilominusadsatisfacicndum 
Mpulo  decretum  est  a  majoribus^  ut  sepulchrum 
upido  sqperppsito  ciauderetur,  considerati^  prius 


non  redegit.  Mira  res  et  yalde  glpriosa.Te^tor  ipsos 
sanctosmartyres^testoret  ipsam  muitjtudinem  reli- 
giosorqmyqiiidiutiushoc  viderunt^  t^^^^  einis  car- 
nisetossuum  (juasj  calx  noviter  fusacandebat  per 
totum  sarcoph^gum.  0  auotiens  ibi  cantatum  ciim 
multi{i  lacrimis  fuit  c  ot  in  sanguino  a|fni  Ikyorqnt 


437 


ACTA  TRANSLATIONIS  S.  GEREONIS. 


438 


stoilas  saas  t  »  o  quotiens  ibi  r^petitQm  •  laTemnt 
Btolas  8uas,  et  candidas  eas  feoerunt  it^  sanguine 
agni !  i  Tandem  coliectus  est  cinis  et  cespis  simui 
sanguineus,  etipseinpulvere,  sedterreiatquesul>- 
robri  coloris  propt§y  pa«pi|i§0pi,  p^salu||ii|  8U$(|^« 
ptusque  in  mundfip4l|a  f|  ppeciqiA»  iQ  aH<^  fff rin^Q 
majore  reconditus  est.  Tunc  eleyatis  utrisque  scri- 
Diis,  multa  oblata  suntad  fabricandum  feretrum 

sanctomartjri.DomnusarchjepiMopMObtllUUim* 
tellam  argenteam,deindesinguli  quiqueproutdeYO- 
tionem  habebant.  Acta  est  etiam  processio  m§|^a 
die  illa  circa  daustrum  et  circa  monasterium,  pul- 
santibus  sigoif  a)  PMltapti^  q)^fioispt  Bii^Pf^l^if 
laicisquetheDUloiMiBflPiQIOIIftlidni^U*  ^ull-  Ql^ 
processione  finita  et  sanctis  reliquiis  in  loculis  suis 
super  altare  in  medio  monasterii  collocatis»  mis||^ 
de  ejusdem  sanctSBlegionis  martyribusinoeptaest, 
6t  jubente  domno  arg|)T|)B|Ap9po  4  91;  pepc^fA 
eanlata.  Ante  canoneu)  vpfQi^f^ifQ  efaDye)|o,4pV- 
nasarchyepiscopussermonemfecit  ad  populum  de 
bisqu»  tuno  pre  oculis  habebantur  et  manibus,  et 
qusB  ab  salutem  animarum  pertinebaatydesaaetis 
Thebeis  martyribus.  Finita  missa»  dimissus  est  po- 
puius  cum  letioia  magna.  Ex  hujus  sancii  martyris 
reliquiis  oura  et  devotio  fratris  nostri  Echeberti 
postea  partes  aliqu^  ^^  {l|t^r¥Mt\|  |iapetiijiv|t 
a  preposito  ejusdem  monasterii  Herimanno,  cujus 
studio  et  devotione  revelatum  oorpus  tf apsl^tqp) 
ftiit.  Reliquiss  autem  hss  sunt :  De  veste  ill|t  |tt|)tit 
liori  quam  ad  carnemsuam  indutam  habuit»  de  bal^ 
teo  ejus  militari  qui  pirca  lumbps  ejus  inventus  est 
nigri  corii,  df  feifq,nt?ldQ^t||r|  ^qi  pfl|dii,  |on- 
fuso  comsanguine  et  cineribus  vestiumetcorporis 
illius»  ubi  quasiin  media  vagina  ferrum  adhuc  pa- 

tenter  infelu^Fi  ^Af^^  i  ^n  liPniRii  nJHi  num 

pulvere  camis  et  ossuum  et vestium  ejus.Nam  purus 
ciniscamis  ossuumqueejuscam  adhueper  sejaee- 
ret,simillimu8  eratcalcis  novn  aut  fannn  candida, 
postquam  vero  collectaB  sunt  paftDf  Tlf tiUfll  QM 


A  Integre  colligi  potuorunt,  et  ossaqun  penttusreso- 
)flt^  Upn  fuerunt,  cetera  omnia  in  uno  pulvere  col- 
lecta  suntyhoc  est,  pulvis  sanguinei  oespitis,  pulvis 
ossuum^  pulvis  carnis,pulvisTestium;  quss  omoia 
^i)  <^9Ptof  ^  all)gm  auQaae  prf  us  iUum  conf uderuut. 
P%p  idfp  t<f|mdilifeit|r  ^prii^inus»  quiapulverem 
oarnisetossuumcolorem  calcis  noviter  fusn  hal>e- 
f e  dix^mujGiy  ut,  cum  alius  color  in  isto  pulvere  in- 
vsBlus  fuaritt  namo  tamen  dubitet  quin  de  vera 
carne  et  ossibus  ejus  sit,  immo  simul  quoque  de 
l^nguineiscespitibusatquede  ejus  simulvestibus. 
Hasscilicet  reliquias  cum  mihi  frater  Echebertus 
|()lfta#repffsa|it§s^  f^^ovi  eMsi<^utin  sepul* 
ehM  videsam,  el  aa  earum  pieseBtium  ocoasione 
ordinem  ioventionis,  sicut  hic  legitur,  aggressus 

3  sum  fldeliterdescribere  secundum  quod  vidi  et  ma- 
nibuspropriis  lioet  indignus  tractavi.  Itaque  prius 
eap  yplHs  n|f  #om}^n  ^i^lroi^  °ii*i  transferendas 
in  #9ale|i|ii  bg^tp  |<afin  in  Dunc»  quatenusex  hoo 
nostro  scripto  et  exearum  presenticontemplatione 
nulli  modo  vel  in  posterum  dubium  sit  quod  ex 
eoppere  martyris  de  sancta  legione  Thebeorum 
martyrum  sumpt»sint.  Hortamurergoet  rogamus 
atque  precipimus  ut  fratres  nostri  qui  morantur  in 
Dunc  diem  festuoi  martyrii  eorum  in  die  sancti 
p^fo^fls  mn  flu94Nin'fl^ti^'^^^^°'^^^  agantet 
diem  adventus  istarum  ad  eos  reliquiarum. 

Q90  ^rgo  peccator  Rodulfusy  fratres  mei  et  filii 
^iinimi  qui  estis  in  coenobio  sancti  Trudonis  in 
Hasbania,  soripsivobis  de  ooenobio  beati  Pantaleo- 
gis  jyxta  Goloniam.  Geterasreliq[uia8  qu»  subnota- 

6  Iff  Wpr|upr%jUct»s  iFatef  mg  p ^udio  coliegit ;  ea- 
rum  aliam  egocertitudinem  non  habeo  nisiquod  a 
Dei  ancilla  apud  nos  inciusa  et  a  fidelibus  Ghristi 
•MMIIwil ;  ^^  l^Ri^til  fiFfi^ibm»  dt  IftPotis  Mau- 
ris,depilleosanctiThomffi  apostoli  et  ejus  cingulo, 
de  eera  ab  igne  domioicaliquefactayde  sancto  Pan* 
cratio,de  sepulcro  Domini.  DatumiS  Kalendai 


ANNO  DOMfNI  MCXXXVUI 


LEO  MARSICANUS 

GASINENSIS   HONAGHUS 


P08TM0DUM 


CARDINALIS  EPISCOPUS  OSTIENSIS 


IT 


PETRUS  DIACONUS 

MONAGHUS    GASINENSIS 


lEONIS  MARSIGAM  ET  PETBI  DIACONI 
CHRONICA 

MONASTERII  CASINENSIS 

Edidit  W.  WATTBifBACH  in  M(mum$nH$  Qermania  clarissimi  Pertzii,  Script.  t.  VII,  p.  551). 


PROLEGOMENA. 

I. 

LEONIS  GESTA,  NATALES,  SCRIPTA.  —  SUBSIDIA  EDITIONIS. 


GasineiisisooBiiobiifqaodnottriiinperatoresprttCfleterispiacumveaerationecolueruDtcujuslabaatibuB 
rebuf  plus  semel  8ten\ie  sucurrerunt,  monumenta  litteris  oonsignata,  quse  in  tertio  bujus  collectioniB 
Yolumineplurimis  mendi8purgataprodierunt(i),  longo  jamiatervallo  sequitur  Chrooicoa  a  Leoae  et 
Petrocoascriptum.  Jacentiaenim  post  Saracenorum  irruptionem  litterarum  studia  non  ante  medium 
snculumxi  in  beati  Benedicti  plantationead  noTum  vigorem  suntresuscitata  :  quodnepluribusmihisit 
persequeodum,  doctaetiogeoiosa  Delitterarumstudm  apud  ItalosprimismediicevisceculisdisserMoneiZ) 
caTit  V.  cl.  Wilh.  Giesebrecht.  Multa  ibi  iDveoies  de  eximio  illo  virorum  caotu,  qui  floreotissimis  sub 
Desiderio  abbate  coeaobiirebuslitterarumquoque  artiumqueiiberaliumstudiisCasinum  reddideruotcele- 
berrimum,  primamque  ioter  eos,  quas  hucusque  latuerat,  Leoois  oostri  meatiooem.  Multa  semper  cum 
MarsorumcomitibusCasioeosibus fueratcoojuoctio,  quorum  stirpe  progeoiti  tuociotereoscoaversabaatur 

NOTiE. 

(1)  Vide  appeodicem  ad  Chrooichon  Casia.iafra.         (2)  Berolioi  1845, 4^  p.  25  sqq 
Edit. 


«41  LE0NI8  MARSIGANI  BT  PETRI  DIAGONI  CHRON.  GASIN.  —  PROLEG.  441 

Oderisias,  Theodinas,  Transmuiidus,  Leonem  autem,  cognomine  ut  ipse  ait  (2*)  Jfarstcanum,  cum  eis  Tel 
consaDguinitate  vel  affinitate  fuisse  conjunctum,  admodum  probabilis  est  Giesebrechtii  conjectura  (3). 
Alfanom  audiamus,  Salemitanorum  archiepiscopum,  qui,  Theodinum(4)  exhortatusutsociosinparadi- 
sum»  postquam  ipse  prnmia  virtutum  acceperit,  adducat,  postremo  addit : 

Ut  sit  in  hoc  horto  sed  et  ipse  Leunculus  opto. 

Et  ad  Pandulfum  Marsorum  episcopum,  patruum  Theodini,  postquam aliorum  ejus  propinquorum  me- 
minit : 

Integra  sii  pueri  bonitas  tibt  grata  Leonis, 

Nee  tibi  dispHeeat :  hune,  ut  ameris,  ama ; 

Dilige  (5)  quo  semper  te  diligat,  atque  Ubsnter 

Obseqmumpossit  solvers  scepe  tibi. 

Mente  satis  miH  dsvotus  in  ordine  vivit, 

In  quoperfieitur  Cunetipotentis  opus 

Qnibus  lods  nostrum  designari  Leonem,  certum  quidem  non  est,  at  quam  maxime  Terisimile.  Gerte 

eom  superius  carmen  sorii>eretur  adTheodinum  jam  cardinalem  diaconum,  fratribus  Casinensibus  eum 

aseriptnm  fuisse  constat.  Ipse  autem  quam  amanter  deTheodino,  quam  leniterdeTransmundoloquatur 

Tidesis  in  Cbr.  Gas.  III,  17,  34»  25.  Fratrem  habuit  Joannem  monachum  Gasinensem,  cujus  Petrus  dia- 

eonas  meminit  in  sermone  de  Octaya  sancti  Benedicti,  c.  3.  AYunculum  suum  ipse  commemoravit  Joan- 

n«n  Soranum  episcopum  (6),  monachum  Gasinensem  (7) :  fortasse  non  diversum  a  praoposito  illo  Gasi- 

nensi  cojus  inter  Theodim  amicos  1. 1.  meminit  Alfanus  (8).  Episcopus  est  consecratus  a  Gregorio  VII, 

prinao  pontificatus  ejus  anno  (9). 

Leoigitnr  MarsicanusTixdum  14  annos  egressus  in  Casinensi  mdnasterio  a  Desiderio  abbate  (10)  est 
sosceptus,  instmctus,  enutritusac  proTcctus  (H).  Magistro  inconTcrsione  ususest  Aldemario,  quemolim 
liiisse  dicit(12) «  Gapnan»  oiTitatisprndentissimum  ac  nobilem  clericum  et  Richardi  principis  notarium. » 
Eo  siqnidem  munere  fnngens  S3  Aug.  1059  subscripsit  litteris  principis  (13) ;  anno  10(^  tcI  1064  abbas  in 
Sardiniam  missus,  post  reditum  ab  Alezandro  II S.  Laurentii  abbas  cardinalis  est  constitutus.  Unde  effi« 
citur,  Leonem  noTitium  fuisse  Intra  annos  D.  I.  1060  et  1064  (14).  Quod  si  II,  16,  iegimus,  eum  cum 
puerulus  esset,  Tidisse  presbyterum  quemdam  plus  centimi  annos  natum,  qui  excfficationem  Mansonis 
abbatisJoanni  Soranoepiscopo  conflterisoUtusfuerit,  nonpossumusquinJoannem  tunc  nondum  episeo- 
pum  fiiisse  statuamus(16).  Utut  hoc  fuit,  l)on»  indoiispuer  a  Desiderio  inter  famiiiares  moxreceptus  est 
et areta cum eonecessitudine  conjunctus, nniTersis fere ejususque ad  obitum negotiisinterfuit  (i6) ;  cijgus 
erga  se  merita  grato  semper  animo  reeolens,  in  summa  ejus  memoriam  habuit  Teneratione.  Quo  factum 
est  ut  Oderisius,  qui  iiii  suceessit,  Vit»  Desiderii  seribendn  offioium  ei  injnngeret,  quod  Aifanum  (17) 
<dim  ut  suseiperet  frustra  rogaTorat  (18).  SedLeo  per  totum  ilium  annum  otium  ad  scribendum  minime 
nactus  est,  cum  plurimis  semper  distineretur  negotiis.  Nam  cum  Petro  teste  (19)<c  sanctitateet  monasti- 
eis  diseipiinis  ad  plenum  esset  imbutub,  et  in  diTinis  Scripturis  appnme  eruditus,  »  mature  ut  Tidetur  se 
eonvertit  ad  rerum  gestarum  lustoriam  atque  Tetera  monnmenta  cognosoenda,  et  bibliotheearius  mona« 
sterii  (20)  faetus,  non  solum  in  causis  hujus  loci  gerendis,  Terum  etiam  in  apostoiic»  sedis  negotiis  snpe 
fhit  adhibitus.  Continuas  autem  Gasinensibus  propossessionibus  monasterii  lites  fuisseorandas,  exipso 
hocGhronicodiscimus,  qun  per  quantumtemporis  singulffiduraTerint^quantaiisfacessiTeriDtnegotia^  ex 
uno  estimare  licet  exempio.  Leo  enim  ipse  scripsit  relationem  de  causa  Sanctn  Sophiie  in  BeneTcnto  (21), 
quam  ex  Petri  regesto  edidit  (}attula  Hist.  Cas.  p.  54.  Ejus  igitur  loci  dominium  coetnobio  suoTindicaturus, 

NOTiE. 
(V)  ProL  L  I.  (13)  Gattula,  Acc.  ad.Hist.  Gasin.,  p.  161. 

(3)  L.  L,  p.  50.  (14)  Certe  Terba  1. 1.  aliam  interpretationem  ad- 

(4)  (krd.  diaconum :  carmen  igitur  post  annum     mittere  Tix  videntur,  eam  sciiicet,  ut  reducem  e 
i06i  scriptum  esse  oportet.  Y.  Chr.  Casin  UI,  24.         Sardinia  Aidemarium  Leonis  magistrum  fuisse  sta- 

(5)  Ita  Qies.  Ut  tibi  Ughellus,  tuamus. 
6)  IL  16.  (15)  Eodemmodoquodaddit5aficf(pmemori(pin« 

111,34.  telligendum  est. 


Si 


Sed  distin^endus  ab  eo  est  alter  Joannes.  (16)  V.  prol.  I,  III.  Dedicationem  ecclesin  1071  se 

coghomine Marsicanus,  quem,  cum  in  Capuano  mo-  prfiesentem  vidisse  ait  lil,  25. 

nasteriopreBpositus  esset,  fueruntqui  moHuo  1055  (17)  Ob.  a.  1087. 

Richerio  abbatem  eligere  vellent.  Hic.  utvidetur,  e  (18)  Prol.  I.  I. 

praBposito  Casioensi  1058  factus  eslabbas  S.  Vicen-  (19)  De  viris  ill.  c  30. 

tii  ad  Vulturnum,  seditque  annos  22,  menses  4,  (20)  Chr.  Cas.  UL  4:2.  Eliani  presbyterum  fuisse 

dies  15;  v.  Chr.  Cas.  II,  89,  97.  Desid.  Dial.  I,  6.  apparet  e  Pelri.  Diac.  De  orlu  et  otntu  Justorum 

Qhvon,  Vult.  p.  514.  Casin,  c.5(.  Decanum dicit  J.  B.  Marus  in  notis  ad 

(9)  Reg.  Greg.  Vlf,  apud  Mansi,  Conc.   XX  p.  Peir.  D.  De  viris  ill,  30,  nescioquo  jure. 

125.  (21)  FraterLeo  bibliothecarius  S,  Casinensis  coi- 

'10)  19  Apr.  1058-1087.  nobii,quihocipsummemoratoHwrnscripsit,q}xeb\h\ 

*"  Prol.  1.  IU.  suntverbaejus. 


i!i) 


ni,  24. 


413  LEONTS  MARSraANi  IT  PlfRl  Df AfiONf  414 

cum  «  primoapiid  Romam  ia  synodo  yenerabiiis  pa^  Grefofii  (Sl),  et  pottmodum  a^d  Malpliim  (lAW» 
sept.  iS)  et  Troiam  (23)  (1093»  Mart.41),  et  iterumRomara  in  s|rBodo  re«.  papaUBbam  eum  supep difMrsU 
ac  plurimis  aiiis  (S4)  tum  super  hoc  preeoipuo  fiegotio  splemnem  proelamaeioaem  fecisaet,  et  aiohil  M  bis 
usque  ad  hanc  diem  j  usticifiB  recipere  potuissef,  eoatigit  ut  qiiadam  die  et  impeno  diiB|Di  abbalis  P(JMtii 
ad  ipsius  apostollci  curiam  pergeret  qui  tune  temporis  (apud)  Reaeveotum  morabatur. » Ibi  exorta  alterca- 
tione  cum>fadelmo  abbate  8aaetiB  Sophia,  papa  «  ad  proximum  sjraadum  apud  Baiom  babiOdMI  «os 
cum  munimiDibus  »  adesse  jussit ,  ibi  tandem  adfinem  causam  perducturus.tfYeDitque  tempus  OMUlilii 
ferme  post  mensem  »  (1098,  Oct.  1)  ;  sed  bo  tua  quidem  seateatia  psoiata,  papa  ReneveDtum  post  dies 
aliquot  reversus,  iterum  partes  audivit,  aee  tamett  senteati%m  peotuiit.  c  Post  dies  aliquot,  pergit  Leo, 
simul  cum  illo nobis  in  servitium ejus  pevgeatibus»  el  super hoe  epdem  pegotio  rursus  iterumque  apostoli- 
cam  sententiam  repetentibus,  scripsii  AaseDi  (ReaeveRtapMUBi  domino)  a  Ceperano  epistoiam,  qua  eum 
▼ice  suaCasinensibns  Justitiam  facere  jufoeret.  fla  dataest  Itl  Non.  liovembris. «  Sequenti  auno  papa  de- 
functus  est ;  Ansopostbienniumperdidit  Reiieveaium  \  aeg^tiufp  eapropter  remansit  infectum  (25).  » 
Siraiiibuseum  causis  gerendis  oecupatum  fuisse  existiraes,  eum  abbateoi  Gapiia  Bedeuatimf  |MMl9ffioio 
suo  »  coDQitaretur  (t«) :  eni  de  raaabato  sibi  Desidevii  Vitam  seribeodi  maaere  seisoiUati,  se aM^im  IHNis 
a^ressum  esse  respondit.  «  Bt  quaadi),  iBqoit,  fauie  tuo  pat er e  imperio  patui  I  quaada  taala  liie  batfl  aaao 
eum  in  servitio  domni  apostolici  es  jussioBDe  taa  pet  Marilimamatque  Oampaaiapi,  tum  quoque  ia  laiinot 
Ipsius  Degotiis  oecupatiis,  ▼ixper  oeto  dies  contiauos  io  mooasteiio  eoastiti. »  Aeeepta  asausalioaa  Odavi- 
sius  jam  universam  ei  ecsiiobii  nistoriam  sesit^eadamdemaodavit  e(  sunma  S)im  di}igaa|ia  Isa aiM  tataPi 
se  ad  magnumetraultogravius  hoeepus  coayevtit  i  olia  ot  apparetsibieaaeessa,iiifK>8taaaum|Uuai  iA88 
scribendi  initium  fecisse  videatur.  Sed  cosptum  opus  dod  absolvit,  DeAfie  oitra  ^aaom  i&lt  fif%iMi\  * 
quaBquara  ne  turo  quidera  eaiamum  depasoisse  videiuv,  eum  ad  digailalam  apisaopi  Astiaafi»  (W)  el 
S.  R.  B.  cardinalis  aPaschali  II  esset  evectus(a8).  Qoodqua  lemfMH^  laalumsil  igaosamos*  Aaaa  HOi» 
IfaH.  8i,Odo decessor  ejus  inter  vivos  ffuit  (ao) ;  Lm  autam  oamao siiam  prsiaiptis |iapsi  pubsasipsil IMPl 
Grescentium6abinensem,PetnimBortueasemepiseqpum(  Caoonegi  Rrssnesiidum  ptaieadit ;  aadf  aofiio 
ancondudereiieeat,  eum  postillos,  sed  aateRoooaemluisse  asdioalum.  Quasum  Petfusqaidemlfauiamps 
qui  a  HOO  Hierosolyma  petierat,  a.  416)  jam  soceassecat  (80),Gaaaaatem  mease  llaia  liQ?  ia  ppaaitio 
Treeeosi  famiiiaris  papss  efl^ctus,  mox  Romam  peliit :  ut)i  episeopqs  asdia^lus  el  Qiasasaijrma  tsl  dilllltp* 
Nam  a.  146?  (31)  Prssaesliaus  episeopns  ibi  luisse  tiaditut,  fiono  a.  4441. 

AoQo  Bomioi,  t41t,  Reb».  4a,  LeoRom»  fuil,pum  Heovieus  Vroz  Usbemin^aFel,il  •apla  auRlcartaidB 
eardiDalibuspapa,ipseeiimloaoaefu8eqlaaoepiseapahabitoplebeiaiadutusevasit(ai),elilQaaa«aiqMia- 
iaaaimaodoad  resistendumpopuloadjuverit,aoo  estquad  dubitemus.  8ad  eup  aaqua  aaplui  fuif  S0(,  aa- 
que  eooveotiooi  isti  a  p%pa  ntortsssubseripsissat,  tameo  eoronationi  cagis,  ne  amniftdeaaa  lasbofpalur, 
deesse  ooo  potuit,  el  oum  viee  Albaneosisepiseapi  primam  acalif^aem  dif  isset,  deiode  prapria  laagaa* 
affleio  Heiovieum  ad  eQaiessioaem  apostolosam  pesdafilum,  uoxit  iotar  s^ulas  el  ia  braotiio  daKlra(ii3)» 
Quod  quam  raalo  aaimo  feeerit,  •sttpiase  iieet  es  ea  quod  lu  Npo.  «lul.  Pasabalis  a  Tavraniaa  s  sioaaai 
fuseulanensi  et  Uoni  Velleteeasi  (34)  episeapis  el  eavdiBalibus  ia  uaom  eoagragalii  e  SMri)»«a4a<ada¥}t. 
CJbi  quod  ¥elletseasem  appe|Jat  Leooem^ideo  laetom  asse  aibilror,  oe  vel  jaaiosi  api|CQ|io  •nifiareni,  v^l 
estieosi,  piimsspaet  Roaaoara  Beeiesisi,  Tuseulaoefiseqi  vidavetur  postpaaare.  SesibU  «utam:  f  UqUAd 
in  perspaam  aostsam,  imo  io  Ratvem  vestrom  pra»|er  ipsius  Beaiesisi  Jodieiui|i  alquppssisaaliem  vai  «giltis, 
elf i  vobises aelo  Bei  visom  esl,  oao  tameo  nt  mihi  videbiB  eaaooifo  Ivamila  inaapislii.  Naa  aaim  nbarilM 
sed  Moolatia  id  dielassa  passiiieiftov.  a  Ooaidaipdeila^dhailatat  le  Vm  aulam  piaiMMii^  ii  BMl6|ia 

(S3i  lp7jl,  ut  fM^tur;  v.  ipfm  n;,  (2,  ^t  Binium         (29)  Oatt.  Hist.  Gaain..  p.  54. 

(23)  IVp  1-  P)  Acla  ^Tv^.Tpf  833,  ?^^ 

f24;  E.  g,  de  ecel  Gingleaii,  v.  infra  tV,  iS^  a.  iiW.  Baronii  A|)p.'{(.  it07.  cTTq,  psBt^nii^  hic 

Wl  Ct  Chr.  Cai^  iV,  48,  60*                   ^  adnotare  libet,  quseapud  anti^uibres  scnptoiS^  de 

(16)  V,  prol.  !,  L  horumtemporumcardinalibusdisputantu^ydifclbas 

(37)  Et  Velietret|»i|.  ^^m  utrfiipque  episcqpitim  erroribus  omuia  esse  infecta:  pnmo  'qiipd  portio 

post  Mincii  illius  tempora  it^  fuis^e  ponjunctuip^  ut  quffidam  actorutu  qoticiti!  Later.  a*  1 M5  a  ^^r^nio 

episcopus  ab  una  alterave  dioceii  nullo  discrimine  primo  editore  (Thes*  IV,  p-  (27),  ^mm  oipterise- 

fi..,i«  «^r.*iu«*f»»  „»;«: . :i- :_:.'!.*..«  ii   r, — z^  culj  sunt,  iieglij^eDlia  quadam  cum  actii|  coDcilii 

Guaatalleaais  sit  conjoacta,  ^ltero  quod  subscri- 

., _    ^^    ^    .  __    .-..,,  ,-  ptioues  falfiis^imffi  prseccpti  Pascbafis  tt  a.  H05, 

M&mm  ! '66,40^  p.  71*  Dec,  S7,pi:ogeDuinis  BiDtacceptae.  —  De  epitaphio 

(28)  Certe  com  in  catalogo  abbatum  cod.  1  04e*  Bernardi  ep.Prflenestini,quodBarooiuanonbwa. 

rism,  cui  opus  lunm   ioscnpsit  fob.  liOS),    anui  1107  assiguaWt,  y.  GieseVecbt  De  litL  ptuoiis  p. 

regimiuis  non  ascripti  slntt    codti.  3  et  4  Girardo  37.                                                               . 

IHii-H23)  auno3  noo  as^ignaut.  Tamen  noa  nego  (32)  Chr.  Casin.  IV,  38, 

loaabbateaabeobemsddi  potuisae,  quiQdensiljm  li  (33)  Guil.  Malmesbur.  V, 4J3.  cf.  infra  tV,  87,  H. 

asertpsiL  Petro  teste,  prologo  I.   IV^  opus  morti  (34)  Itaood,  Vat.,  testa  Al.  Mrgja,*  |l|,  ffist. 


4U  CHIKHneOII  GAfilliENra.  r^  BBOLBmMENA.  146 

agite,  ut  illum  EcclesifiB  Dei  zelum,  queni  habelig  et  ||al|iiM  oslenditis,  ipsa  experiatur  Ecclesia.  »  Hac 
igitnr  summ  ippnti§c]«  admonitionQ  Lep  noster  ab  ^micorum  consortio  Yjdetnr  e^se  revocatus  (35) :  qui 
potius  operam  papa  pr»f ti^ilflam  ^sse  pi|tavit  contra  ^qoIos  liostibus  aeer))|pfei,  litterisque  a  Paschali 
acceptisCasinHiiiffii^itflt^nifiUI^Siifii^llMPA  fipipcQBMIi)  pt  al)))|tj«|tMU{||ii|fg|coegit(36).  Quonegotio 
mense  Augustp  vel  8eptepqbri  ej\isdep;  anni  Par^cto^  Qom^m  redij  [,  ^bi  in  P^ll;|rj8e  mpnasterio  Casinensibus 
subjecto  hospitabatqr  (37).  H 12,  Jai^.  ^  ij^  epclesif  Sancti  Laurentii  in  Luaina  altari  craticulam  hujus 
martyris  sola|Mlit«r  d^WWWli  R«!»P4il  )"#?•  *•*«>»  PWWiiRflf  f^^^iMVit  (88),B#iiide  XV  KaL  Apriles  in 
concilio  Late^inensi  primaiias  partes  egit,  et  qoodf^er  vim  %\  inordinate  gqri  papa  noluerat,  jam  consen- 
tiene  eo  fecit.  Mam  cl|aftftm  illam  qua  e:(prtucB  %  papapri^ilegiumdeiiiyestituris  ecclesiarum  condem- 
natum  est,  %  6il»Ff)tB|l99|i««iPlit  1^9681  Mm^^*  (iFICe»8  T§FFI8iB«R|J}  QftJdRP  Legionensi  episcopis, 
Roberto  tit.  S.  Eusebit  et  Gregorio  tit,  Apostolorum  presb.  cardinahbus  «  communi  aliorum  consilio 
dictaxn(30)»  fuistelegimus(40) ;  id  est  ut  opinor,  verbis  conceptam.  Vides  Leonemsociumstrenuorum 
Ecclesias  propugnatorum,  separatum  tamen  a  Joanne  et  Bruno,  qui  «a  die  ne  adfuerunt  quidem  conci- 
lio(41).— PosthflBcLeo  aono  iH3,  Febr.  11  ^  i3,  BeneyeQtj ^rosens  fujt,  cup  lis  quq?dam  Casinensium 
cum  Tefffl^  majqrisab^ate  diji(]icaretup,8ed  f||ent(p|j|  ^igendaj'ij^~9tg  mo(;gc}f  i]^  GMii)ti|sis,  abstinuit  (42). 
1114,  Pebr.  J5^  Utenanis  privilegio  RpcJ^^flQ  ^lfirsjpJI»  |Vli?5ripjh4?)  \  Jh}.  ?,  Mkm^  M^",  quodca- 
noniei  S^ietp  MariaB  in  Pofty  pavennfl|f  a(:(;0{)erunt  (44).  Obiit  ante  |nnum  1118,  quo  tai]|bert)}g}  episco- 
pnm  Osllensem  fuisse  constat  (45),  ^i^  ^i  ^^.  jgDJd  {^^). 

Seripta  LeonisoperaenumeaaatWB»  Bataqiliaoo«0  UbM  Ba  iMa  iUiiitvilBiitfiasliieQsifms,  e.  30,  his  ver- 
bis :  FecU sermones de  Pascha.J^e nftfivUfite.Hislor^^tfk ^^nnonim.J7i5f9)*tqil|Ca<tntfn5ii  fif^histeriiditn' 
sam  fh  Hbros  4.  Vitam  sanctifih^j^fil^.flgHaqfiamplurima,  qu»  innostrfim  non  venere  ^otitiam.  Bx  his 
alia  periisse  videntur,Vita  autp(9||(^H)s|i  jirpn^^i^iilf^ill  r^Hftgsiti  fiHJH  Wete^Rf»  tpij«fj»mcum  initio 
translationis  Gattula  e  cod.  413  edidpsit|  Hist.  (]as.  p.  188,  ^l  1.  SjjJHpserai  eaij^  jubente  O^erisio  labbate. 
rogatu  Roberti  comitis  filii  I\pia|4ii,  qpi  $  pomr «  lipott  f\$^>  4ltiftififn  |9|ii«tHlefia,  §.  8. 1094.  Sermo- 
nem  quoque  festotranslationisdie  ii  Kal.Apr.  habendum  Joan.  Mabillon  ecod.  Cas.  eruit  et  Leoni  ascri- 
psit,  editumin  Martenii  et  Durandi  Coll.  ampL  \I,  879-984,  cui  inserta  est  accurata  translationis  historia, 
simplici  sed  nitido  stylo  8cripta,etqui  Leoni  nostrooptime  conveniat.  —  ChronicoautemCasinensiprolu- 
sisse  videtur  nvratione  quam  Deconsecratione  ecclesiarum  a  Desiderio  et  Oderisio  in  Monte  Casino  asdifi- 
eatarnm  scripsijjpam  (^i  ^{^pi^^m  es^  jg|g  QmIIjP WlfiW  PFP^^fH  (*P'  °«^"«'  utlmihiquidem 
videtur,  cuiquam  duDium  f  8|^  potest.  ^uctor  enim,  gui  post  a.  1094 sub  Ojdansio  abbate  scripsit  (48),8ed 
jam  majoris  ecclesisB  consecrationem  a.  1071  prassens  vidit  (49),  aperte  profitetur  se  Gesta  Desiderii  scri- 
benda  sibi  proposuisse,  cum  post  brevem ecclesias  descriptionem  dic^( :  c<  Quantitatem  autem  ipsiuseccle- 
sie,  et  qtialitatem,seu  ornamenta,  qubniam  non  fuit  meipropositi  exintegro  inhocsermonedescribere, 
et  alio  loco  cum  reliquis  operibus  praBdlcti  omni  abbatis  latius  Deo  volente,  comite  vita  pandentur,  id 
tantum  quanf a  gloria  quantaque  frequentia  sit  consecrata.pro  posse  narrabo.  »  Et  ultima  verba: «  Quorum 
omnium  nominacumreliquarum  ecclesiarumpignoribusparitersuisinlocisDominojuvante  scribemus  ;  » 
—  ea,  inquam,  facpnt  x\t  ^redgm  pum  jan)  tum  de  Chronicp  scribendo  gogi^visse.  Qnod  ad  ea  tempora 
nsque  perducto,  muUa  «x  hqa  opuseuiQ  eisdem  pieiniama  Tpttbi»,  r-;  Bfgi  ycribendi  genus  in  utroque 
plane  idem  est,  rr  iB^^j^  i  S^^H^Q^i^B  PAtFB?  4i^S9^?t  Hl!?^  ?^^:  %?^^  JP  ^^^*  Casinensi  47,  unde 
descriptom  edidit  ^Q^-  (^afracciolu;  is^  Cl^ronologis  antiq^is  quatuori  Neap.  1626, 4o,  cum  quibus 
iteniDQ  prodiitin  fl.  f .  ]^uca(pai  SS.  R^ip  |tiU.  9QL  V|  Ri  76^  Wqi  ii||r|i§|  ^steriorem  Leonis  Chronico 
adjunximus. 

NMJi. 

(35)Ni8iepistolamillaminaliumannum  reponere  (45)  Mart.  21.  electioni  Gelasii  interfuit,  Pandulf. 

mavis,  quod  mihi  minus  placet.  Pis.  in  Murat.  SS.  R.  It.  III,  p.  381. 

(36)Chr.Ca8in.  IV,  42.  (46)Necrol.    cod.  47,  ap.    Gattulam,  Acc.  Hist. 

(37)  IV,  81.  Casin.,  p.  855. 

(38)  Barqnii  Ann,  ad  h.  a.  (47)  Series  abb.  Casio.  ip  pdersiio  I. 

(39)  An  dictata?        '     '"  m  ipt«  a.  HpsT,  \A  ¥i4e.i|f,  gum  dgdfcationis 

(40)  Mart.  Thef.  |Y,  p.  128.Maii8i}^X.  i2f2.  ecclesi»  S.  Stephapi  (Chr.^asin.lV,*!)  nondum 
(4l)nam  ita    eoi|jungenaa  esee'  virba^  Mon.  meininerit. 

Le».  I1,'B,  p.  188,  ttiui§ew  pQpi^uftfijm  habppj  gf.         m  h^w  Ip§(J  ibi  ^l :  flfc  pffimVj  ifafuissenemo 
Gifi.  M iliifesb.'  ¥,  420.  i^ia  .-        r  o.       legenlium  amhigat,  (fuas  pijifue  woh  ap  a^t$  tradtta, 

(43)  UmW.  1,  ti.  892.  ^  Chroq.  Cass.  111, 15. 

(44)IJaU.Laieron.p.5.  ^^  ^     ^' 


447  LEONIS  MARSICANI  ET  PETRI  DUCO  448 

Cod.  autographus  Mmuuxmi». 

•Mair^(ta(>|ml«iutf|^/<BBe(i^  coeltaa^PuSittutil  •  «^tf«(^m)kMf 
C0tt|(>;  («1«  dU^e/toiuuO'  .1^  tf  t)gGtWoe«i^t«^/»ac9  |>fttt^ieto^K. 

iaun^  itKj^tHef  «*^«f  Cf  ^itttofniwc 
c^ett<<ffffT|iHw  rt«m^  cfuxtuoff^t^Jtifttf 
q<  t^  <*cctibe// ^5f  tmorrntma' ocJi&ft*v 

^^(^nxewM ,  mcmujf  c4^|?i^to^.  Corwp' 


C^mMnuU^|)luKTnir  <rfc  optf  {o^not^c  ff  «fl^Jc^-  fe^«twu>  U 


&49  CHRONIGO^  GASINENSE.  —  t>ROLE60MBNA.  4M) 

Restat  at  de  ChronieoGasinensis  eoBnobii  aoeuratias  dieamas  ;  quod  quomeliusfieripossit^primoloco 
proponenda  esse  Tideturcodicum  manuscriptorum  descriptio.  Exstant  igitur  prsBtercodicet  editionis  Am- 
brosiansB»  de  quibus  mox  dioendum  erit  (50). 

1)  God.  reg.  Monacensis.  inter  Benedictoburanos  i%3,  mbr.,  in  4.  Bontioet  Gantica  canticorum,  Librum 
SapientiflB,  Ecclesiasticum,  sermones  diyersos,  postremo  foliis,  ut  nunc  numerantar,85l89,  Ghronicon 
L.eoQis»  quod  cum  iliis  recentiore  tempore  colligatum  est  per  bominem  imperitum,  qui  non  pauca  margi- 
Dibus  foliorum  inscripta  resecuit.PrioraillainGermaniaexaratasunt,ChroDiconautemmanuBeneYentana 
admodum  pulchra  et  constanti  (51)  cujus  specimina  dedimus.  Quaterniones  14,  quorum  tamen  5  et  14 
duerniones  sunt,  secundus  folioinserto  auctusest,manu  nonyalde  antiqua  in  ultimis  foliis  signati  sunt. 
Membrana  fortis,  satis  alba : deceui  priorumquatemiocumrescripta^ita  ut  line®  cum  Leonis  verbisnoj; 
conveniant,  etantiquiorisscriptursvestigiainterversus  appareant.  Ea  sffic.  xi  esse  videtur,  charactere 
Romano.  Ultima  4foliaejusdem  membranaB  sunt,  lineis  jam  signatse,  sed  literarum  vestigia  non  apparent. 
In  caeteris  paginis,  quibus  paulo  crassior  est  membrana,  line»  vicenee  binaB  stjlo  ductaB  sunt,  quas  in 
Qtroque  margine  binsB  de  summo  ad  imum  currentes  finiunt.  In  Imo  margine  folii  1  manu  sflBC.  xv  scri- 
ptum  est ;  Benedictn  peim  et  in  fine  libri :  Iste  liber  attinet  huic  monasteno  Benedicten  Petten.  Sed  adBu- 
renses  ex  alio  pervenit  monasterio ;  est  enimCassinensis  et  quidemipsum  Leonisauthographum ;  quodex 
toto  ejus  habitu  patet.  Nam  continet  primum,  ut  ita  dicam,  operis  nucleum,  brevem  satis  narrationem, 
diversis»  scriptorum  manibus  exaratam,quamdeindesuamanu  Leoet  correxit  et  innumerls  additionibus 
auxit :  magna  ssepefolii  parte  erasa  et  minutioribuslitterisrescripta.Primoscril>6B  6  prioresdedit  quate- 
nlones^  quiprimumlibrum  continent,  et  secundi  in  tribus  ultimi  folii  partibus  initium  :  quod  Leo  cum 
jam  aliqnot  lociscorrexisset  etauxisset,  totumexpunxit.Namiterum  scriptum  exstat  initio  quat.7,  alte- 
rius  scribsB  manu,  quemdeinde  f.  154  verbis  Qux  omnia  (II,  43.)  tertius  excepit.  At  ultima  4  folia  sua 
Leo  manu  scripcit,  litteris  minutioribus,margine  fere  nuUo*  Folia  quoque  120, 121,  erasis  quas  ibi  scripta 
erant  omnibus  ipse  denaoscripsit.Nonnunquam  etiamcum  marginesfoliorumadadditiones  inscribendas, 
non  sofficerent,  sohedulas  assuisse  videtur,  qu»  postea  perierunt,  cum  signa  in  textu  posita  non  semper 
habeant  qu»  sibirespondeant,  ut  1,45.11, 7,  et  II,  9,  quo  loco  in  nullo  codice  quidquam  insertum  legitur. 
—  No8  qon  in  hoc  codiceab  iniUo  scripta  fuerunt  1.  signavimus  :  qu8B  auctoris  manus  addidit  etsi  non 
eodem  oomia  tempore,  li>  :interdum  1<:  qu8B  alio  tempore  superinduxit.  Finitur  narratio  II,  92,  electione 
Friderici  abl>atis,inm6diapagina,  itautnihilperiisse  appareat.  EorumautemquaBinmarginibusfoliorum 
scripta  bAbhopegi  nobis  erupuit  stultitia,  nonnulla  servata  sunt  in  apographo,  quod jams.  xn  in  monasterio 
Burensi  factum  est,  scil. 

O  Cod.  reg.  Monac.  inter  Benedictobur.  n.  146,  in  8*  min.  Godicem  enim  autographum  jam  circa  a. 
1137  Bnrum  delatum  esse  existimo  per  abbatem  Engrlscalcum,  qui  innocentium  llfrequentasse  et  Lotha- 
rium  imp.  secutus  esse  dlcitur  (52)  ;  Burenses  autem  illum,  oum  lectu  esset  diiflcilior,  descripserunt  in 
membrana  alba,  crassa,  lacunis  vitiosa,  littera  Romana,  cujus  specimen  adjicimus  ;  satis  accurate,  sed 
eorum  quae  in  margine  srrispta  sunt  nonnuUis  omissis,  iis  prsecipue  qu8B  palidiore  atramento  scripta 
erant.  Sed  qusB  recepta  sunt  ostendunt  oodicem  tunc  adhuc  integrum  f uisse  et  ill»sum.  Hoc  autem  apo* 
graphum  jam  mature  male  habitum  est.  Is  enim  qui  c.  a.  1250  judicem  librorum  Burensis  ecclesi»  scri- 
psit,  nostros  hoc  modo  designavit:  Liberdesitu  Montis  Cassini.  Item  XVI  coternuU  de  Monte  Cassino{Pex 
Thes.  III,  3.  p.  6S2,  623).  Sdl.  16  est  uHimus  quaternionum  qui  supersunt,  sed  in  medio  c.  II,  4,  desinit. 
PrsBtarea  autem  quat.  1,  2,  15,  desiderantur  :  qu8B  onmia  manuss.  xv  diligentissime  supplevit,  annexis 
et  insertis  foliis  et  foiiolis  chartaceis,  et  Issa  membransBfolia  ubique  agglutinatis  laciniis  sarsit.  Desum- 
psit  heec  ex  cod.  1,  jam  tunc  ita  ut  nunc  est  truncato ;  quare  nulllus  ea  sunt  utilitatis  ad  editionem 
nostram. 

2)God.  Gassinensis  mbr.  851,  nunc  450,  ssbc.  xiu,  litteris  Langobardicis  exaratus»  continet  Leonis 
chronicon  oum  continuationePetri  diaconit  etGhron.  anonymiGassinensis  11 28-1212  ;eadem  omniamanu 
scripta.  Primam  ejus  paginam  nitide  pictam  Historia  Gasinensis  Ludovici  Tosti  lapidi  inscriptam 

NOTiE. 

(50)  Gave  ne  ex  loco  Ludovici  Tosti,  Storia  della  notavit.  Sed  hoc  in  biblioth.  Vat.  frustra  qussivit 

bidiadi  M.  G.  Napoli  1842, 4«,  II,  317,  Velitris  cod.  Bethmannus. 

leonis  esse  conjicias.  Nam  ibi  nullum  invenies.  —  (51)  i.  h.  d.  c.  geminatum  duobus  tantum  locis 

J.  B.  Marus  ad  P^tr.  diac.  De  viris  ill.,  c,  30,  com-  lineolis  insignitur,  quibus  prfleterea  caret. 

memoratexemplar  Leonis,  in  quoLucasHolstenius  (52)  Monumenta  Boica  t.  VII,  pag.36, 97. 
plorium  mss.  exemplarium  varientes  lectiones  ad- 


Ml 


raNfl  MAIIBIGANI  IT  fVFfU  DtAQCWi 


4jn 


^epffmoiiixl^cittr- 


cttt&Ti 


•c 


Wutft 


2emMui0l?iai6aJi(S.ee»' 


-^»— «^^  ^4iXI  ...-./ — A  ^.  A.-»  — 


Inumxmir  triadudit  urX  hegxmida  pi^xuntmMm^, 


4M  cmmm  gaiininsi.  -^  i/mMmamx.  4m 

elllll)M4,Ml  eihoeeodiMdilig«tltMiifl06tprMtftiftt«diti«  AngtUde  Nbm  (fi^),  revtihito  tteium 
sllli  iMli  diphihbiltd  pfd  ftliflplifei  ^/  iigdlitlt  0tiai  A^  iddidit^ae  TariM  itetiotitt  oodieis  B|  i.  i« 

3)  Cdd.  (^sitieDsiSfiOfi,  ffibriiftMiXtl,  littArtiLatiaiitioliasLioaiiqbitUbsistiti  3^,  I*  ill^ 
I>dit  V6fbft  eii»d5ld(d>*(im  pmcipU  Ntrl  Qujds  iti  tiotioiiii  Viriilate  adnotatidti  cutn  Aogtli  fide standttm 
OBidt,  qtietfi  tAMih  hohhtilli  pirAliniiiBisSi  ippirifit,  iai  leotionit  40«  ea  ejussikaiio  oodd<  fiet  3 
edihfflUfiis  esftiht,  ed.  ilgh&Yit 

4)  God.  regius  Stuttgard.,  chart.»  ssbc.  xv.  L.eonis  ChroDieon  ad  eumdem  cum  3  terminum  deducit,  td^ 
dilio  Terbis  fundaU  nt  ubi  nulla  rubrica  facta  partem  c.  45  1.  I  adsuit  post  quam  scripsit  l)eo  graeias ; 
dotHdo  rubricatorhaBC  addit  iSctHptaest  hec  Croniea  per  mt  fratrem  Andream  ysengrin  ffelanlspergjuxta 
liwHmm  Ittft»  dygeesis  AtAQustensis  monachumprofeHum  et  presbiterum  %n  mbnasterio  blawburgensi  dyo- 
e^tfB  G^uitamiensis  non  longe  posi  annum  sue  professionis  videlicet  circa  AnnUmdomini  Miilesimum  qud- 
drit%§en4e9imum  septuagesimum  septimum,  plus  vel  minus,  quam  professionem  fecit  venetahiti  patri,  pa^ 
tri  Wo4riro  Kundig  alfbati  hujus  monasterii  blawburgensis.  Nomen  monaslerii  cbrruptum  utroque  locd 
irsM  f  purgaium  est.  Sed  remanent  aliaejusmodi  menda  in  primls  capiluiu  litteris  admissa,  nec  A^ 
•oni  ia  ipsii  Leonis  verbis  ut  fr.  Andreas  qua  scripsit  intellexisse  non  vidfeaiur :  exemplari  ut  apparet 
iiolfte  liiteris  Langot>ardioie  scripto^  oum  non  semel  pro  I  ponat  at  vel  it,  pro  ejus  quem  qui,  pro  k  le.  Qiiin 
iologroe  Tersus  omisit  ei  dimidias  divertarum  vocum  partes  oomposuit  e.  g.  f,  3S.  Quo  fit  ut  eousalto 
qoiiiqttam  mutavisse  minime  sit  credendus»  et  eum  levioribus  scril^endi  viilis  abundet,  Ostef um  eiifil- 
pUr  eauB  aoeurate  ezpressitse  videaiur  (54). 

Qu&lUof  tgiiu^  hi  eodtdis  ita  lutif  fti  sdflt  dififsl,  UtOfmfls  fdfmathdobii  ithibeant  tribui  vliUiosplari* 
o&is  ih  loetsmutataiflitpiafiiallani!  diqUdprohitoquidSinttetidttmessittiitiertumdianeritiaiticod.i 
auctofis  autogfaphus  optatam  uobls  pfiebefet  iHtiiSft  nOfmauai  «f  totam  Lioats  tortbindi  rotionimaati 
odulos  pduirit.  Sl(tuidim  pfimam  Ibi  habamos  etadhuo  tantum  inohoaiam  opirisspieiem.  QaodtameA 
ethi^Mgeutir  serlptum  es(,el  liltiflsmajofibus  fubffolsquidisilndtum,  sed  itautproabsolato  nondaiti 
hab^[  posslt.  Adhucitilmpauca  tautum  oontin^t  eOfamqtifls  in  pn^go  auitor  sedaiurum  etti  poliioitot 
erat,  priTilegiorum  et allorum  dOtiUmeUtOf um  di  siflguUs  monastef il  possiSiioaUMM«llaqttonactas  oittdaiB 
c€ipti  opifis  etimplif ,  pf imo  quA  sofiptof um  fiigligeuua  vltiaia  efaal  correxit  (i5)i  deiude  ia  suis 
ipse  vefbis  plurima  mutavit,  quo  melius  Of atlo  prooedei^t,  tum  in  f ebus  corfexit  minui  Tsra  ei  noTa 
addidit  t  pra^lpui  aut^m  dooumefltis  arehiti  Oasiue&sii  pefhislfans>  abioonque  ia  margiaibui  Iblio- 
ram  spatium  suppetebat,  summas  iofum  aseripsft»  quai  diiudi  signis  positis  sais  quatque  looit  atii« 
gaavit  (86),  multa  dum  serlbifet  ipsi  liatim  eoff igifili  alia  addinS)  qo«  ti  omnia  adnotare  Toloissemf 
flulhii  variafum  leeUOfium  modui  isiet^  Suffloifi  tidibatur  ad  oognotoeiidaffl  ^ut  tcribeodi  raiionim 
spitimib  ifi  tabula&djiitum  eum  ({Ulfiouflque  aMouJai  mofliinU  iitiTidorintur»  rtiigiote  iadieaTitteai » 
i&fflifl  bntum  qute  ipsi  dum  sefiiiefit  itadm  iodim  oalaDH)  oorfiniti  leTiora  o^tiint«  Sed  eom  iia 
omnia  L^  addendo  et  cOfrigindO  impleTissil,  ut  BOTO  etifflplarl  opoe  otait>  librom  ita  iOrreetam  ii 
auetum  descrlbefldum  curavit^  quo  t&cto  limilitif  la  etpoHeodo  eo  ei  ampiiatido  porreKiti  ei  eoati- 
nfl&tiOfiim  UK{Ui  ad  &.  lOtS  adjeeit» «  dmoepi  feliqua  diiefipturos  0^7)«  »  Bjatotodi  oodioeBi  Oaoiui  Po« 
tmi  ()i&OoflUs,  qui  ioatifiuafldi  operis  tufim  suseepefal,  fionflulia  de  luo  addidii«  oum  miraoaia  aiiquo 
i  Delidifii  Di&logts  peiita,  tumflounuli&de  gefltUium  ittorum,  eomiiuta  Tuseula&entittm»  robut  qum 
Dot  in  imam  pagiaam  rejecimus.  Gastef a  auiem  quil  ipie  ifl  Vef bit  LiOflit  fflutaTilti  arguitur  ab  An« 
gilo  He  Kuee,  ifl  pftori  opefis  parti  pauoishicls  etoiptti  Jam  ifl  ipto  I«eonit  attlograplw  iavoBifflati  ut 
etiajfl  tfl  iiquefltibui  fidem  ejui  ifi  hoe  tirtmiflafi  flofi  lieiaL  Sohia  iap.  tU,  34,  iiborioa  Uraotavit,  qoippo 

HQTM. 

(53)  Quod  hiopro  k  ubique  potuit  he,  miruterror  ac  regimme  ipsius  ae  successorum  ejus  in  monte 
esieiitteraB  formaoatutiquaiemin  tabulaexpret-  cassino  et  aliis  monasteriis.  Secunda  de  friderio 
sam  inToniet»  Mki^o  imperatore  et  successione  ipsius.  £t  in  fira^- 

(54)  In  primo  foho  codiois  Taouo  hno  manibus  mento  chart.  agglutioato  :  Ludwig  hasperger  mat- 
MieTU  toripta  esttant :  A.  D.  1503  Utricus  dux  de  stertin. 

WiHenherg  tind^titl  jfixftn  MtmjMilftai  MHm        (55)  E. g.  iMlflrMMi ioit.  Iafii4.«  UsmMfm 0. 


susG^  quAria  ftfid  me  fntem  mnt  Btj/mlmt  imp.,  A^fHi  «ifif  0«  Aitfoiit  fst,  o^io  0«  Of (o,  eipn^ 

Miortiiii  t7.  euik  ^l»fllU  mnim  fmifnt^fxm  chro  0.  seputchro,  mimi9ikmktiSit¥iimarduMt.Hi$i^^ 

tuorum.  A.  D.  1^3.  suh  MkJttmiHtm  Jlomflytonifii  gmuo  a.  iia^,iil)liKs  e.  %atf%  oi  aiia  plufiffla« 

refe  ofarueruntdrucu  M  viKimeyitili  Itomiftitm  it  (56)  Sid  non  lemel  aieidil  utia  looo  atteao 


f^tam  in  earpi^rmM  muttipKeis  forme  tt  ttldris  m  reret,  Tolnon  bone  ufatioais  filoffl  ialerraaiporet, 

totaGef^ni^,  et  it$m  atin  ttlM  paHlDtits.  m  quodposteaaliquotlooi8oOrriaii.BTidoaiffleiKtiim 

fragmellU)  folii  ifiimbf .  fluo  Itber  autiqUitus  iig&tui  hal>ei  L\%. 

wtmahfls  s.  ivi  sd^sit !  Hhte  tme^m  fmm  m  (n)tli,  17 ; iitevit  Mmm»  ifiiiliM 

koc  Wo  tonamturJrkiai  d$  sditero  tefmfitefotMi  Uh  «i 


455  LEONIS  MARSIGANI  ET  PETRI  DIAGONl  456 

quod  ab  auotore  Dondum  satis  elaboratum  esset.  Noimulla  yero  menda  scrib»  codicis  nostri  aliquantum 
posteriori  attribuenda  sunt,  quanquam  et  hic  satis  diligenter  opera  sua  functus  est  (58).  Leo  vero  ipse  ca- 
lamum  nondum  deposuit,  sed  eodem  modo  pergens  novam  Ghronici  editionem  paravit,  quam  cod.  3. 
prsBbet,  immunis  a  Petri  additionibus,  sedscribfis  negligentia  6»pe  vitiatus.In  eaeditione  verbaplurimis 
locis  mutata  sunt,  ordo  etiam  capitum  non  semel  inversus,  sed  in  rebus  pauca  vel  mutata  vel  addita ; 
II,  56,  integrum  caput  resecuit.  Ejus  generis  codicem  in  usus  suos  verterunt  auctor  Gbronici  Gasinensis 
quod  sub  Anastasii  nomine  fertur,  editum  in  cl.  Murat.  SS.  II,  351,  et  auctor  Ghron.  Vulturnensis.  Etiam 
Petrus  diac.  de  octava  S.  Bened.  Leonis  c.  1, 20,  e  cod.  3  mutuatus  est. 

Sed  Leoni  nondum  satis  placebaot  qu8B  scripserat,  et  cum  nova  qu»  adderet  non  haberet  (59),  in verbis 
denuo  plurima  perpolivit,  itaquenovissimamparavit  editionem,  qualemprflebetcod.  4.  Is  enim  iisquidem 
locis,  quibus  2.  et  3.  discrepant,  fere  semper  cum  3.  facit,  at  in  aiiis  iisque  plurimis  orationem  ezhibet 
magna  cum  diligentia  rursusemendatam.  Qui  cumadmodumrecenssit,dubiumesse  poterat  annonalias 
quispiam  hanc  Leoni  operam  navasset.  Verum  totus  orationis  color  Leonis  est,  et  quffi  mutavit  eumdem 
prorsus  stvlum  sapiunt,  quo  inde  a  principio  usus  est :  scilicet  prscipue  cavens  ne  idem  verbum  intra 
breve  spatium  bis  occurrat,  prcBterea  eleganti  et  numeroso  sermoni  studens,  adeo  utvelipsosGaroliad 
Paulum  versus  mutare  ausus  sit.  Omnemautem  eximit  dubitationem,  quod  eamdem  hancGhronici  edi* 
tionem jam  paucis  post  Leonem  annis  vulgatam  fuisse  apparet.  Nimirum  ipse  Petrus  diaconus cum  multa 
scriberet,  ea  scepius  usus  est  quam  sua  editione  etin  sermone  de  oct.  S,  Bened.  Ghronici  Gas.  II,  69,75; 
De  Justis  Gas.  II,  1,2, 30, 57,59>  63 ;  ni,8,ex  hujusgeneris  codice  mutuatus  est.  Accedit  quod  supposi* 
tSB  ZacharisB  (60)  et  Benedicto  Vlll  (61)  bulloe,  qu»  jam  in  regesto  Petri  ezstant,  et  integra  fere  Leonis 
capita  continent,  eumdem  cum  cod.  Stuttg.  textum  exbibent  (62).  Quas  ex  Leone  sumptas,  non  vero  ab 
hoc  exscriptas  esse,  indeapparet  quodincodd.  nostrisverba  diversis  vicibus  mutataesse  videmus,cum 
ille  in  fontibus  adhibendis  plane  contrario  modo  procedat,  dum  prima  vice  ipsa  eorum  verba  ponit, 
deinde  susb  ea  orationi  similia  eMcit.  At  fieri  potuit  ut  vei  ipse  Petrus  vel  aliquis  coflevus  correctoris  o£&- 
dum  susciperet ;  sed  tum  vix  poterat  non  accidere,  ut  non  uno  saitem  ex  tot  qui  mutati  sunt  locis  di- 
Tersam  a  Leouis  ingenio  scribendi  indolem  deprehenderemus,  neque  profecto  ulla  causa  apparet,  quas 
quemquam  prieter  auctorem  inducere  potuerit,  ut  eum  sibi  laborem  sumeret. 

Post  Petrum  manum  operi  admovit  Ambrosius  Traversarius,  celeberrimus  Gamaldulensium  ordinis 
generalis,  qui  Florenti»  obiita.  D.  1439,  Oct.  21.  Is  GhroniconCasinenseemendandumetabbreviandum 
suscepit  (63),  rogatus  a  Ludovico  Barbaro  abbate  S.  Justin» ;  cujus  codicem  conservatumincoenobio  S. 
MichaelisMurianiVenetiis(64)  pro  genuino  LeonisopereediditLaurentius  Vincentinusmonachus,Venet. 
1513,  4*.  Quam  editionem  repetiit  Jac.  duBreul,  Paris.  1603,  fol.,  cum  Aimoino  Degestis  Francorum. 

Qui  eos  secutus  est  Matth.  Lauretus  Hispanus,  monachus  Gasinensis,  Neap.  1616,  4«,  codice  quidem 
usus  est  Gasinensi,  sed  ipse  diasceuastss  opera  functus  plurima  pro  libitu  mutavit  vel  amputavit,  neque 
ulla  fide  dignus  est.  De  quibus  editionibus  cum  fuse  egerit  ci.  Gattula,  Hi8t.Gasin.,  p.  879  sqq.,  hic  quas 
diximus  sufficere  videntur.  Specimen  autem  utriusque  editionis  invenies  III,  49. 

(renuinum  Leonis  ct  Petri  opus  primus  edidit  Angelus  de  Nuce  abbas  Gasinensis,  Paris.1668,  foI.,ac- 
curate  et  diligenter,  et  commentarium  addidit  amplissimum,  sed  qui  non  multa  nobis  utilia  praestet,  pr«- 
sertim  post  insigne  Erasmi  Gattuls  opus,  Historiam  dico  Gasinensem,  Venet.  1733,  fol.,cuivolumen  Ac- 
cessionum  addidit  1734. —  Angeli  editionem,  cum  addilionibus  ad  notas  quas  Romse  1670.fol.,dederat/ 
iterum  excudi  jussit  L.  A.  Muratori  in  SS.  RB.  Itt.  IV,  Mediol.,  17^3,  fol. 

Oderisius  abbas  Leoni  mandaverat  ut,  a  beato  Benedicto  sumpto  principio,  abbatum  seriem  et  gesta 
casusque  monasterii  enarraret,insertisprivilegii8  cAterisquedocumentis,  quibusjuraetpossessiones  mo- 
nasterii  niterentur;adderetquequ6B<(  interimoccurrerent  deoperibusseu  gestis  clarorum  virorumharum 
duntaxat  partium.  >  Quod  ut  perficere  posset  Leo  libros  operi  necessarios  conquisivit,  fundamenti  loco 
ponens  CArofitea/oanni5a66a/if,  quonominecomplecti  videtur  quffiin  cod.  Gas.  353  scripta  exstant, 
edita  in  h^jus  coUectionis  Vol.  111,  SS.  Benedicti,  Gasinense  et  comitum  GapusB  Ghronicon,  cum  epistola 

NOTJS. 

(68^  Non  raro  omittendis  Terbis  peocavit  nensis  mon^per  fratrem  Leonem  Marsieanum  et  per 

(59)  I,  58,  de  S.  Sophia  accuratius  loquitur ;  c.  Petrum  diaconumeditcB,  expolitas  vero  per  fr.  Am' 
66  addit  reanenfu;  II,  1,  no^7t.  brotium  generalem  Camald.  quam  ego  joannes 

(60)  Ap.  Vicentinum  et  Breulium  in  App.  Ghro-  scriba  rev^HnChristo  patris  d,  Mariocti  de  Aretio 
nici.  Margarini  Bull.  Gass.  i,  3.  Tosti  I,  82.  gen.  Camald,  deejus  mandato  felicUer  transscripsi 

(61)  Ib,  Margarini  1. 7,  Tosti  I,  251.  a.  D.  1466.  de  menseJunit,  Deo  uracias.  £a  autem 

(62)  V.  Ghr.  1, 5;  II,  43,  Bist.  Cass.  Leonis  Ost.  cum  addit.  Petri  qu»  ha- 
^63)  Nactus  ut  apparet  apographum  cod*  2.  betur  in  cod.  bibl.  Vatic.  2961,  chart.,  foL,  s.  xvi, 
(64)  N.  727,  Mittarelli,  coad.  S*  Mich.  p.  42.  Alius     per  Augustinum  Patricium  abbreviata  est  in  usum 

servatur  in  bibL  Ghisiana,  pulcherrime  scriptus,      card.  Francisci  Piccolomini.Quoillecod.  usussit, 
iign.  J.  yn.  268^  mbr.,  fol.  —  Ultimofolio  h»c  in-     tacuit,sed  proxime  accedit  ad  edit.  Nucei. 
•oripta  aunt ;  EospL  L /K,el  ultimus  hyst<nim  Caii- 


4S7 


CHRONICON  CASINENSE.  —  PROLEGOMENA. 


458 


Paali  ad  Garolum  (65),  oapitulari  Ludovici  Pii  (66),  pacto  divisionis  (67),  et  iis  qu8B  1, 32,  exscribit  de  con- 
sQetudiae  D:iODasterii.  Praeterea  operi  adbibita  scribit  Historiam  Langobardorum  (68),  et  Ghronica  Roma- 
norum  imperatorum  et  pontificum :  catalogos  scilicet,  quales  nonnulli  eorum  temporum  supersunt.  Sed 
Gesta  quoque  pontilicum  cognovisse  videtur  (69).  Praeterea  inproiogosoladocumentadomestica  comme- 
morat,  Gasinensis  scil.  nionasterii  et  ceUarum  ei  subjectarum  S.  Angeli  de  Barregia,  S.  Uberatoris  de 
Majella,  alia.  Quibus  ea  suntadnumerandaqueedecasibusmonasterii,dea)dificii8subunoquoqueabbate 
constructis,  aliaque  id  genus  solus  refert,  necrologiis  quoque,  inscriptionibus  et  epitaphiis  usus.  Etiam 
Vultumensium  (70),  Gas«  aure»  (71)  et  Beneventanorum  (72)  moaumentadomesticainspexit.  Preeter  heec 
ad  manus  ei  fuerunt  Gregorii  Dialogi  (73),  Fausti  Vita  sancti  Mauri  ab  Odone  ut  videtur  interpolata  (74), 
Ghronicon  Salernitanum  (75),  Translatio  XII  fratrum  (76),  quae  Alfano  tribuitur,  vel  ea  antiquior  alia, 
cum  ejusdem  generis  deS.Bartholomaso  (77)  et  S.  Mattheo7S  soriptionibus,  Caroli  ad  Paulum  versus  (79), 
Dialogi  Desiderii  (80),  Annales  Beneventani  (81)  et  Casinenses  (82),  Yita  S.  Adalberti  (83)  Petri  Damiani 
ep.  ad  Mainardum  (84),  etsermo  de  vigilia  sancti  Benedicti  (85).  Ex  his  igitur  aliisque  scriptionibus  nunc 
deperditis,  ex  quibus  etsi  non  multa,aliqua  tamen  prascipuede  Gapuanorum  rebus  (86)  hausit,vulgiquo- 
que  narrationibus  adhibitis  (87),  etquaea  cosBvis  testibus  audierat  addens  (88),historiamcontexuii,quam 
delndecuranumquam  intermissaemendavitetauxit.Namnonsolumqu<Bqu»in  privilegiis  aiisque  archivi 
documcntis  reperiret,  sedulo  addidit,  Verum  etiam  cum  ex  iisdem  quibus  antea  usus  f  uerat  libris,tum  ex 
aliis  plurima  et  correxit  et  ampliavit.lta  Erchempertum  jam  commemoraverat  quidem  (89),  at  nunc  de- 
mum  in  partes  vocavit  (90) ;  prasterea  Romualdi  Vitam  aPetro  Damiani  scriptam  (91 ),  et  quorum  origo  nos 
latet,  nonnulla  de  Gaietanorum  at  Saracenorum  rebus(92),  de  Ungaris(93),de  Ademario  (94) ;  Roffridi 
quoqueusus  narrationibus  (95),  Novam  deinde  elaboraturus  editionem,  insigne  nactus  est  adjumentum, 
Amati  dico  HistoriamNorthmannorum,cujus  auxilio  qu»  de  iis  jam  scripserat  recognovit(96).  Opusnon 
parvflB  utilitatis,  quod  diu  latuerat,  nuper  in  lucem  protulit  V.  D.  Champollion-Pigeac  (97),  in  sermonem 
Gallicum  versum  s.  xiii,  cum  aliter  ad  nos  pervenisse  non  videatur;  cujus  auctorem,  quem  Leo  tacet, 
Amatum  fuisse  in  prolegomenis  evicit  editor.  Prfleterea  nova  donationum  excerpta  adjecit,  et  alia  sed 
paucade  temporibus  pontificum  (98),  de  permutatione  Beneventi  cum  eplscopatu  Babenbergensi  (99).Con- 
tinuationis  quam  adjecit,  fontes  non  novimus,  prster  ea  qua  et  hic  Amato  debet  (iOO),  et  Petri  Damiani 
epistolis(iOi).  Testem  oculatum  solum  nominatJaquintum(i02),sedplurimaDesideriii  etaliorumnarra- 
tionibus  niti,  prologo  1.  III  prodit ;  postremorumipse  testis  fuit.  Postea  novis  auxiliis  non  usus  est ;  tantum 
fabellam  inseruit  de  Henrico  II  (103),  nesciocujus  ab  oreacceptam,etNicolai  Ilconstitutionem  deeligen- 
do  pontifice,qu«  neminem  tunc  latere  potuit ;  pauca  prstereade  Marsorum  comitibus  HI,  17,  23. 

NOTiE. 

1,12. 

I,  16. 


(65; 
(66 

r 

(69 


1,29. 

Pauli,  1,4,8,4.  5,15;  n,  44. 

Non  est  quod  dubitemus,  Leonem  Gestis 
Ponti&cum  usum  esse.  Nam  schedula  illa,  in  Petri 
Re^.  a  scriba  ipso  paulo  post  inserta,  nihil  continet 
nisi  Freceptum  Caruli  reqis  Eccleiie  Rom.  Adrianw 
papa  —  Lateranenst  hibltotkecce ;  v,  Borgia  Del  do- 
minio  temporale,  etc,  App.  p.  3.  PrsBterea  nihil  de 
his  rebus  in  Re^.  Petri  exstdt.  Qu8b  manus  prima 
scripsit  1, 12,  almnde  sumpta  sunt,  quae  addidit^ex 
Adnani  Vita  coli.  Erchemp.,  c.  9.  E  Yita  Steph.  III 
floxit  1, 8,  assumpta  ex  c.  12  finium  descrii>tione : 
I,  18^  e  Vita  Leonis  III.  SedpactumLudovici,  1, 16, 
nnde  acceperit  nescio. 

(70)  lisuem  quibut  anctor  Chr.  S.  Vincentii  usus 
est,  I,  4,  12. 

(71)  I,  37. 

(72    1,9,  20,24;  U,  14, 
(73)1,1,2,59. 

(74)  1,  1,  3. 

(75)  Quod  1, 20,  Ercnemperto  tribuere  videtur, 
cnm  cujusHistoriain  cod.  Vat.  conjunctum  estSed 
pauca  tantum  inde  assumpsit  v.  I,  7,  8,  15  ;  II, 
9,n. 

1,9. 

1,24. 

11,5. 

1,15. 

I,  19,  27  ;  II,  21,  22,  34  sqq. 

Quanquam  iddubium  est,  t.  1, 49,  n. ;  II,  11 


Sed  aliis  quoque  Gas.  annalibus  usus  est,  quos 
postea  Anonymus  quem  optime  Gattula  edidit  Acc. 
p.  827  sqq.  descripsit :  namhuncLeonisopere  non 
usum  esse  inde  apparet,  quod  qua  uterque  habet, 
in  primo  tantum  Leonis  codice  mveniuntur,  ab  eo- 
dem  postea  vel  mutata  vel  omissa  ;  v.II,  37,56,  59, 


,n. 
(76 
(7-: 


(76' 
(77' 
(78 

66. 


(S3)  II,  il, 
(84)  H,  16, 
85)  IL  63,  e4. 

(se)  n,  ^,  %  10, 11. 

(87)  l  37,  n,  61  ;  II,  14. 

(S8J  11,  16  (Andreas),20,  34(Petrus),  72(Mainar- 
du5)»80. 

m)  1,  9. 

(90)  1,  \%  14,  20,  21,  22,  23,  25,  29,30,  31,  35, 
36,40-42,47. 

190  11.  17,  18,  19,24 
92)  I,  43,  44,  50  52. 
93)  I,  S5. 
94}  II,  15,  24 
9S)  II,  45,  48. 
96]  11,  37,  41,  43,  56,  63, 66,  79,  82,  84. 
97)  Uystoire  de  H  Normant  et  lachronique  de  lUh 
bert  Viscart  par  Aimi,  moine  du  Mont-Cassin  ;  pu- 
bliSespour  la  premUre  fois  par  M.   C.  F.  a  PariM. 
1835.  8. 


(98)  I,  50,  52 


^)  U,  9,  24, 25.  Uirique  editt  sunt  Mon.  SS.  VSL. 
Patrou  CLXIIII. 


46,  Cf.  etiam  c.  77. 
(100)  III,  15,  23. 
(101   II,  98,  99;  III, 
(102   111,2. 
(103)  II,  47. 


15 


iild  mm  MAftSiCAi<i  t!t  fCTRl  DlACUNi  485 

Hisigitur  fontibus  usasLeo  Historiam  suam  coacianaVit :  nuanunquam  ipsa  eorudi  verba  inutUatus,  qum 
deiendeiteratacura  mutaret  etexpoiiret,  ut  unus   idemque  bmnibus  esset  orationis  color.  Neque  vero 
critica  artis  expers  fult,  sed  diligenter  auctores  suos  inter  sese  bomparans,  itaeoscomposuit,  utex  altero 
alterum  et  emendaret  et  suppleret,  v.  g.  Oesiderii  dialo^os  ex  Cliron.  Clasiheiisi  (lb4),boc^x  fil^cbdmperlo 
(i05),  Petrum  Damiani  ex  eis  qu8B  ipse  audierat  (iOd).  Plurima  iii  compendiuni  fedegit,  et  stiidiose  caVit 
ne  Bingulae  narrationes,modumexcederent.  Sermoautem,qualeihsummaciiindiligentia6xp61itdmiitinc 
iegimus,  eequaliter  ubique  procedit,  et  satis  purus  est  (iOl),  Vhietum  dicta  noh  &fferl,  t^i^nter  unum  Sa- 
lustii(i08)»  alterum  Virgilii  (lOd),  et  Giceronis  de  Vari^one  jiidicidm  (ilO) ;  sedPdiiliaiNolaht  Versus 
semel,  cum  altius  insurgere  orationem  cuperet,  interspersit  (ii  1),  noh  homihdtoauctdre,  ^\i6d  iUiiis  »yi 
bominibus  superfluum  esse  videbatur.  Nam  testes  quoque  et  auctores  suo^  Leo  tiiiii  tahtuhi  hbhiihaYil, 
cum  majorem  tnde  verbis  suis  auctorilatem  accressefe  vellet,  ^t  vel  quae  ihilid  posuef^t  ilotiiihd,  |>d&tca 
elimtnavit(ii2).  Namfidem  ejusin  hobne  crimineris,  quee  bmniho  ihtegra  est  et  sihdefa.  tteliuS  ^aih 
nuno  asstimare  licet,  ex  toto  operis  habitd,  nam  qui  f eruhi  veritatem  negligit,  nOh  tdm  sollidittls  est  Iti 
singulis  elaborandis.  Plurimis  autem  locis,  quibus  cum  fohtibuseju^  haffatioiiehi  ^sditipirii^  li^^t,&ffatit 
quidem,  interdum,aprolibituquidquam  mutavissenusquahi  argui  potest.thiofabdllas  (}li&dpfliti6thc&lit6 
receperat,  diligenter  postea  expunxit,  ut  de  fiarregio  illas  etde  Adelaide  imt>^f&tlrlbd  (113).  Uhlbh^  Idbtift, 
quo  fidem  ejus  in  dubium  vocare possis,  est  c.  11, 42,  de  electioneTheobaldi  abbatis,  ubi  initld  iiiultc  fid- 
jores  partesimperatori  tribuerat,  quamposteaftdhiisit,hesci6  anabbatisc^dehsihi^eHd  :  ^dd  Ibl  qud^U^ 
omittendo  peccavit,nonaddendovelfalsasub8tituendo(llt).  Verum  huUum  a()udeuilit6Ml^Uthiiiv^ilitt^ 
fabularum  istarum  quas  de  prisca  cioenobii  magnitudine,  depfddigiosi^  D^sldgfii,  Tdf itilUfit  ftltbf Uifl  db- 
nationibus  aliiexcogitaverunt,qui  vel  falsa  chartafum  documehta  quibus  be^bt^fobafdilt  ctid^ii  ftudl  Siitit 
CaBterum,ut  par  erat,Leo  in  scrlbendo  nibil  magis  sibipfoposuit,  truam  htmonddtdfli  fiadhsdt  tltlildl  pbS- 
sessionum  csteraque  juraet  privilegia  explicaret  (llS)  :  fes  aliasnfevius  tetlgit,tiel^tamen6a  Oniisitqu^ 
in  universasItalifiB  velBcclesiee  res  gravioris  momenti  essent:  ihfefiori^  ailtdtH  It&lltt  ca^tiS  &Udcllict6  tftit- 
dem  sed  ita  exposuit»  ut  neque  series  eorum  usquam  sit  interf uptd,  et  nihil  qu6  dd  Cddin^fi&lani  Hi  p^i' 
spiciendas  scituopussit  desideres:  modo  hbique  servato,  quo  aptioi^dtii  Vixilitdtiidd.-^PattimM  (Shttt 
fuitcircatemporiihiordihem  in  singulisfebusstabiliehdutn^lid),  qd£Lh^hamitiuQiTSf8&  i^^m  dldpOSl- 
tione  scienter  et  considerate  versatus  edl :  sed  cum  accuf dt&ih  teth{i6fil  indieafionehi  difB<itllttit6t&  8lbl 
parere  videret,  nonnunquam  velhanc  vel  ipsasresomitter6(tUanivefitatdhi86lll6it^  etplonur^  dktfdd  hlt- 
buit  (117),  nequebac  in  re  ab  erroribus  satiscavil,quibus  e.  g.  1,61  *,  11^  tf^^eatidnt.  Contm  JudlcinmiSJtUI 
non  faoile  vituperes  ;  tranquillo  enim  ahinio  scribit»  etcUiti  Ih  hhiveMntn  pbhtideibtti}  fatd«it,tatnen&^At'- 
tium  studiis  se  abripiminimepatitur«etaciviumsu6ruiii  iiliusffivideclamationibus,qu8B0iBcoimpetufe- 
nmtur,  multum  differt. 

Sequenti  tempor«  Ghromco  Catineiisi  usi  tunt  Joannet  S.  Vinoentii  monachus,  qui  in  coBsdfibeiido 
Chrtnico  Vultumensi  in  onnia  fere  vitia  iapsot  eat  quae  Leo  caute  vit4teMtt  \  Fettui  deinde  ilMOntti»  et 
4uctor  portensi  istius  Chronid  Casinensis,  quod  eub  Anftttaii  ttOteine  ibrtw^i  edftniii  A  M.  HdritoHo 
SS.  H,  351,  exschedisConstantini  Cajetani  (118), 

Novasigiturhujus  editionis  conciliumid  fuit,  ut  verba  daremua  ^u»  teopos^ema  hMinu.  aofipallfa 
visus  est,  ex  auctoritate  codicis  4,  cujue  leviora  et  manifoetft  tnendA  taoit»  fiietulitovs»  gnmor»  onuiU 
religiose  indicavimus.  Cnterorum  Yariaslettiones  textui  sttbjeelmne  (llO)>  et  si  qoattde  «peM  pretittai 
esse  videreturbinis  columnisfactis  secus  cod*  4imprimend&s  curfttlittUs.  Qd&In  utt6  (sodi(5esddit&  snnCi 
ab  auotore  postea  Miissa«  hiterdttm  oufis  iia  qtMi  a  Petro  veBsrunt  inter  textum  atDotas  poshihids Jpsius 
autem  Petri  manus  cum  plerumque  facile  agno«d  posBlt»  alik  IwiisdiviMri  tantumpolsst  tiim  praoiiMitf;^ 
cum  ood^  1  aoxilio  destitaimur.  Ibi  conjectora  opus  fuit,  cuhi  sunm  md^uejtidieittfai  et  appostta  lecttonttni 

Kom 

(104)1.27.  (^??)/^»  *3 


i05)  1,25,35,36.  MiO)  1,1. 

106)  11,16.  lii)  in,  32.                                 ^        *      w   1 

107)  Quie  abonorum  scriptoruni  ktt^tofltatfe^  te-  (112)  Petrum  Dam.  II,  t3.  RofErimitti  U,  15;  4B  i 
^^unt,b»e  fere  sunt  :  noaunativi  dbsolnti,  V.  g.  cf.  c.  72.  _^  ^^ 

1, 8.  ditatum  27.  It,  74 :  m.  2i.  duurwh:  h  32.  *>-  (113)  Uff.  *i.  ^      ^     ^     ^^  ^    ^^^ 

(indt:Il,92.radewn<eJ;m,7.rem6raef.  Quintio^  (fUj  Etiam  »,  9t,  §2,  d^  decttotrt   ftiderW 

minativum  ssepe  coniuiigit  cum  ablativid  dbsolutii«  ittmiii&  cum  diiig^ntia  reeognotit. 

Utm,  19.  midebrdndui—  condlio  habtto,  eHguHt.  (115)  In  hisquflB  magna  ex  parte  cum  iPfif  w 

Ventre  m  jungit  ablativo.  II,   15.  30;  tio^er^acdd-  oumentiscompararepossumus,nunquaaifalsinttis, 

sativo  III,  20  ;  dehortatut  paas.  legitur  XI,  17  :  We-  raro  erroris  vestigium  deprehendimus. 

moratus  est  II,  90  ;  parvissmius  III,  10.  AUa  mittus  (116)  E.  g.  1, 1, 2. 

l)ene  vel  ex  usu  sacrorum  librofuixi  tUfctdtiOii  ttio-  M17)  I,  3  ;II,  9  iJ^^L-         l^-     i#  kon 

ror.  In  scril)endo  saepe  praBpositiones  diiiti  noitdai-  (118)  De  cod.  *>*!•  vbis.  v.  Arrair.  Ir,  w^^ 

bus  conjungit,  quodnos  non  semperr4tii^ttiniUj^«  {i^v  Ubi  4it  qtud  de  rwitis  ntm  mHr,  Tponuu 

(108)  1, 25.  iftterititio  iadicavimus. 


4^1 


CHRONiCdN  Cy^lNfiflSfi.  —  MOLfiCOMlsf<A. 


iM 


vanetate  fem  Uoaat*  Orthograpbiam  damus,  qua  ipse  ^uctor,  teste  codice  aulogrkptio,  tidus  est  ((SO)  ; 
mterpuDcUoaem  quoque  ubi  iieri  poLerat  retiouimus  (i2l},csleris  locis  secundum  auctofis  cotisii6tudlnetll 
mtituimus.Capitnm  ordioem  et  numeros  damut  e  cod.  4,  prioribus  aUm^t^is  itl  mat^gitl&  additis.  ItX  cod. 
i.capitumdivisio  apposita  litteraKindicata  e8t,multum  aposteriorediTefsa.  —  QUas  et))lic&tloae  indlgeM 
Tidebantur,  breviter  eaodare  teatavimus,  prseter  Aiigeii  commealarios  plurimum  usi  iasigoi  GattulaB 
Oipwet  et  chartarum  doeumeatis  ibi  impressis,  Tobtii  quoque  Historia  Casiaeail  auper  editd.  Tfttnporuifi 
Dotaa  ubi  fleri  poterat  aoy eoimus»  multum ea  ia  rt  adj uti  Alexaadri  Di  Meo  Aaaaltbut  (egol  Neapolitani, 
qui  Neap.  1795,  i8t0,  4^  prodiefuat :  magntt  doctrion  et  aouU  iogeoii  opus,  quod  tuffiaMi  aokt  fuit 
otilitatis,  qoamvis  PraUlli  commeoUs  quibus  auctor  pittriiuom  triboit  fcedaioai  40. 


II 

PkHU  NATALiS.  VITA,  SCRIPTA. 

Peini8»diaooou8  ac  bibiiotheoarius  CasmeosU  Cbrooicdti  (^od  imperf^(it(im  Leor^i(|ueMt  o«q(ie  ftd  afi. 
1138  cooUouayiti  Hic  e  nobilissiina  eomitum  Tofculaoeosium  stirpe  ortus,  natus  est  circd^hnum  1107 
(ttt),  c  ei  ^atre  KgiJio,oaUone  Rom^oo,  Gregorii  Romaoorum  patrioiiet  ooosulisUlio  (123).  •  (ireforiut 
aUtem  iUe  filiusfuit  Gregoriide  Albericio  c  RomaUorum  ducie  et  eonsuUs^ll^.  •  Alberioi  patrsra  aovimus 
Gregoriumi  C(^U8  materfuisie  Tideiur  Maroka,  q(i«  post  Alberici  princlplft  etomtiiUm  RomanofUm  MA^ 
toris  (125)  mortem(a.  954)  omoium  Romaoorum  seoatrix  appellatiir  (126)  bb9,  NoV.  Sed  Cuiil  hoc 
oiiaus  e^um  sit;  geoealogiam  PetH  sttbjicimttt  iode  a  primo  illo  Gregorioi  ope  histoHfo  ms»  oomitian 
Tusouiaoeosium  a  Q.  GaletU  cooteittt,  cUjui  excerpta  a  Oiesebrechtio  aece^imui. 

GregoHus  de  Tusoulaaa» 

Abmaoorum  coUsol  dut  etsenator(ll7)i 

Uxor  tlaria  {m). 


HiaoUlaii^us  (129)  qui  et 


BoAedict^s  YL 
1012— lOM 


Romaous  (12 
Jobatmes  %i:s 
iOS4--t08t. 


ericus  comes  palatii 
consul  dut  6t  patridius 
ROmanorum  (131). 
Uxor  Ermelina. 


TheodOfa  (132)  tttoi^ 

Patidum  Saleroitatil 

MWaimariilll; 


Johaooes  iofaos  (137)7 
natus  Oct.  14  mor- 
tottii  Oet.  29.  a.  1030. 


GrSionustSteraileos 
et  Tusculaoeosis  comes, 
Aomaoorum  patrielui 
cookui  dnx  et,$enator<134)> 

GrefMius  patri* 

OltMetCOB' 

etii(ll#). 


uli  Rom. 

C0D8(d. 

4nx 
fet^aator  (135); 

Gr«goriUft.  OUo. 


(136). 


Ptol«aeQS  H«  cottsul  Roa]^.(144) 
u.  4»  bflrtba  L  ReBrioi  V« 
IL  fllia  Leoais  Petri  Laonis^ 
Obiii  A153,  Feb.  2^ 


Pelrus 
1416.  prfiefect. 


Pethls 
diacoodft. 


iuytk  ^ 
ux.  Landnra 
de  S.  XoluuE«  (IM). 


eoines  Tusculanus  (147). 


NOTifi. 


(120)  Eam  ubiooniqae  ipsa  cod.  1  .veri^a  exbibeo- 
lor  religiose  servaviiausyquamvlssum  e.g^simplex 
e  ioco  diphthoogi  posiUun  postea  correxisse  sit 
Teristmilo.  Sed  ea  ipsa  festioaoUus  scribeotis  ae« 
giifVQtia  osteadere  videbator,  quomodo  circa  ea 
ipea  tempora  aeoiderit,  ut  distioctio  vocalis  a  di- 
pbtbongo  io  desuetudinem  veniret. 

(1 21)  Usus  est  Tirpula  simpHci  et  puocto  Imposita. 
puocto  miaoreethnali,etsigno  ioterrogandi,quoa 
super  voce  cui  ioterrogationis  vis  inest,  coliocat, 
demde  teita  seo&eaiin  repetit.  Guram  quamliuic 
quo<|uereia(laibuit,creberrimi|deinoa8traot6igao- 
rom  atcnptore  positor(uofact8BcorrectioaeB.  nos 


sigoa  quidem  ipsa  non  s«rvavimus,at  nostra  eod^ 
semper  ioco  posuimus^praeter  interrogationis  sigoa, 
qu8Binilio  ftentenUaB  omisimus.  ScnDte  sententiaft 
majores  dnobus  punotis  appieta  virgola  elauduot: 
quod  Leo  noo  fecit. 

(IS^)V.  inrrao.  50. 

(123)V.  Petri  ia  cod.  Caft.  487.  f.  15,  16.  ap. 
A.ag.  de  Nuoe  in  ootis  ad  Prol.  1.  iV,  quam  ab  Ipso 
Petro  scriptam  esse  et  Angfelns  a«?serit  et  V.  D. 
Giescbrecht  quierenti  mihi  confirinavH  :  qui  pO«t 
verba  1. 1.  allaia  eam  a  1.  iV,  c.  66,  nx  divfirsam 
esse  ait,  praBter  extrema  verba,  qusB  ibi  ootarl. 
Descri^tlOA6tKit30<Itet&  vtddsift  in  Aotnl^flmft  oostris 


463 


LEONIS  MARSICANI  ET  PETRI  DIAGONI 


464 


Petnis  igitur  a.  D.  1115  sub  Girardo  abbate  a  parentibus  suisbeato  Benedicto  oblatus  (148),  atque  sub 
eodemabbate(149)  per  8  fermeannoseruditus  est  (150).  institutioneusus  Guidonis^quem  moribus  vitaque 
prfficipuum,  sermone  et  sensu  excelluisse  ait  (151).  Quem  equidem  non  diversum  putoa  Guidone  monacbo 
Casinensiy  qui  Alberici  visionem  descripsit,  c  yir  in  humana  eruditione  ciarissimus,  religione  et  vita 

NOTiE. 


V.  m.  De  viU  Petri  cf.  IV,  40 
(l24)Chr.  Cas.  IV,113. 

(125)  Marini  Pap.  Dipl.  C.  p.  155. 

(126)  In  ExcerptisSublac.  ap.  Murat.  Ant.  V.  769: 
senatrix,  961.  Aug.  8,  b.  mem.  979.  Mai.  28,  Grego- 
rius  UluitrissimuivirfiLMaroze  senatricis,  per  apo- 
stolicam  preeeptionem  rector  monasteriiS.  Andrem 
apostoli  et  monasteni  5.  Lucidsguod  vocatur  Renati, 
981,  Feb.  9,  ib.  -—  Benedictus  Vll  filius  Deusdedit 
a  Petro  in  Catal.  Pont  Tusculanensis  appellatur, 
Chron.  Cas.  II.  4,  propinquus  Alberici  majoris. 
Hujus  curtis  erat  juxta  oasilicam  S.Apostoli,  Exc. 
Sublac,  p.  773,  junioris  domus  juxta  SS.Apostolos, 
Galetti  de  Vestar.  p,  14.  Marozam  igitur  ex  consan- 
guinitate  Alberici  I  fuisse  existimo,  non  uxorem, 
nam  illum  inter  ipsa  sponsaiia  mortuum  esse,  tra- 
dit  Benedictus  monachus  S.  Andreae  c.  34. 

(127)  979,  Mai.  28,  consul  et  dux;  981.  Febr.  9, 
ilL  mr,  f.  Maroze,  Exc.  Subl.,  986,  Jun.,  Rom. 
senator;  Galetti ;  987,  Apr.  9,  consut  et  dux,  Nerini 
SS.  Bonif.  et  Alexius,  p.  378;  999,  Dec.  2,  excel- 
lentiu.  virquivocatur  de  Tusculana  atgtfe  perfectus 
navcUis,  Galetti  de  Primicerio  230.  Patricium  vocat 
Petrus  diac.  in  catal.  pap.  Commemoratur  in  Vita 
S.  Nili  et  ap.  Thietmarum  IV,  30.  Eumdem  (ut 
Proyana  coD^ecit,  Stodi  critici,  p.  176)  Silvester  II 
legatum  ad  imp.  miserat.  teste  ep.  ejus  in  cod. 
Bamb.,  ubi  Gregorius  Tusculanus  vocatur.  Obiit, 
cum  uxore,  ante  11  Jun.  1012.  teste  Galetto.  Sed 
eumdem  onmibus  in  locis  viruminteUigendumesse 
non  contendo. 

(128)  Ecoard.  Corp.  II,  1640.  Murat.  SS.  Ulb, 
352 ;  l|b.  559. 

(129)  Ita  ipse  nomen  subscripsit  1014,  Aug.  2. 
Gal.  Primic.  249  ;  Murat.  SS.  IP»-  p.  521 ;  1015, 
Dec.  4,  ib.,  p.  526.  Cf.  Petr.  diac.  Cnron,  Cas.  II, 
27,  55.  Catal.  pap.  Reg.  ap.  Gattulam  Hist.  236, 
God.  Cencii  ap.  Murat  SS.  IIP>*  339.  Vat.  ib  341. 
Bccardi  ib.  342.  Petri  Dam  Opusc.  19,  3.  Boniz.  p. 
801.  Fatteschi  Duc.  Spolet.  p.  138.  Teste  Galletto 
ante  30  Apr.  1012,  papa  fuit. 

(1.30)  Teste  Galettonon  diversus  a  pontifice.  In 
placitoa.  1015  vocatur:  D.Romanusconsulet  dux 
et  omnium  Romanorum  senator  atque  germanus  praeno- 
minatidepontificis,  MuraU  SS.  Ilb,  524 ;  1024.  Apr. 
20,  prsBceptum  deditsanctiGregoriiRom.  coenobio, 
jam  papa ;  Galetti.  V.  Petr,  diac.  Chron.  II,  55, 
60,  et  Catal.  Petr.  Dam.  Opusc.  19,  3.  Boniz.  p. 
801 ;  Murat.  SS.  Iin>.  340,  341. 

(131)  999.  imp.  palatiimagister.Gal.Pnmic.^ZO; 
iOiZ,  Msd.  23,  consul  et  dux.  Galetti  del  Vestara- 
rio,  p.  14 ;  1028.,  Jan.,  illustriss.  vir  et  comes  sacri 
Lateranensis  palatii,iesie  Galetto.  A.  1032  mortuus 
fuisse  videtur,  cum  a  Bonizone  p.  801  non  comme- 
moretur.  1045,Jun.,  2,  bonaBmemoricBSip.  Borgiam, 
Velletr.  167.  DeeoPetrus  diac.  Chron.  Cas.  II,  60 ; 
III,  17;  IV,  113,  in  Catal.  pap.  et  Reg.  ap.  Gatt. 
Hist.  232,  233,  234,  236.  Desid.  Dial.  III,  prol. 
Borgia  Vel.  181.  Gal.  Primic.  83.  230.  Ughell.  I, 
98.  Murat  SS.  Ilb,  523.  Petr.  Dam.  Ep.  8,  4,  qui  fir- 
melinam  nominat. 

(132)  1054,  Feb.,  vocatur /^Zta  guondam  Gregorii 
Rom.  consulis,  et  ducis,  mortuo  Pandulfo  monacha 
SanclflB  MariflB ;  v.  Di  Meo,  Ann.  Neap.  VII,  339, 
384;  IX,  85. 

(133)  Bonizo  p.  801.  Puer  tere  decennis  eleotus 
estyteste  Rodulfo  Glabro  4,  5,  ante  13  Nov.  1032, 


Fatteschi  Duc.  Spol.  134.  Cf.  Chron.  Cas.n.60.  77. 
Desider,  III  prol.  Gatt.  Hist.  p.  232.  Nerini  387. 
Petri  Dam.  Opusc.  19,  3.  Murat.  SS.  lllb,  340.  341 
et  Petri  diac.  catal.  pontificum. 

(134)  A.  1030.  Johannem  lilium  extulit,  v.  epi- 
taph.  ap.  Gal.  Primic.  p.  83 ;  iOZ^,  jpatriciatus  nO' 
men  sihi  vendicabat,  Bonizo  p.  801  ;  1033,  Jun., 
Gr.  de  Toscolana  in  charta  Farf.  teste  Galetto  ; 
1058  Benedictum  X  papam  constituit,  Bonizo  806. 
Leo  Ost.  II,  99  :  1059^  Apr.  15,  pro  anima  Petri 
filiibonalargitur,  Borgia  Vell.  181 ;  1064,  Jan.  30, 
mortuus  fuisse  videtur,  Gatt.  Hist.  I,  232 ;  certo 
1068,  Feb.  18,  ib.  233,  De  eo  Chr.  Cas.  IL  99;  III, 
17  ;  IV,  133.  Borgia  VeU.  167.  Nerini  387. 

(135)  1032  commemoratur  a  Bonizone  p.  801, 
nescio  an  diversus  a  prsBfecto  a.  1059  in  Ann.  Ro« 
manis,  Petrus  Dam.  ad  eum  ni  fallor  direxit  ep.  8, 
5:  1065,  Dec.  36,  Casinensibus  booa  largitur  cum 
finis. 

(136)  1064,  Mai.  24,  ap.  Gatt.  Hist.  p.  234. 

(137)  V.  n.  35. 

(138)  1064,  Jan.  30^  ap.  Gatt.  Hist.  232 :  1068, 
Febr.  18,  ib.  293;  1077,  Sept24,  pix  memoricB,  ib. 
236.  De  eo  Chr.  Cas.  III,  60.  IV,  61, 113,  et  episto- 
l«e  infra  impresssB. 

ri39)  C.  1105.  Chr.  Cas.  IV,  25;  llU,ib.  39; 
1116,  ap.  Falc.  Benev.  a.  1116  Circa  a.  1128epi- 
stolam  scripsitquam  moxdabimus.Mortuusfuitm. 
Junio  1130.  Obiit  Kal.  Aug.  Necrol.  Cas.  cod.  47. 

(140)  Hic  Gregorius  fortasse  is  est  quem  an.l098 
cum  fiilio  Theodolocommemoratuminvenimusap. 
Sigeb.  ad  an.  1105.  c.  1128  epistolas  scripsit. 

(141)  1077,  Sept.  24,  Ghr.  Cas.  III,  60,  Gatt. 
Hist.  236,  Fortasse  non  diversus  a  prafecto  qui  S 
Apr.  1116  obiit.  Ann.  Rom.  in  Mon.,  SS.  V.  476. 
Etsi  filii  huius  Petri  Ptolomeus  fuisse  dicitur  oi^un- 
culusdi  Falconea.  1116. 

cod.  257  et  epistolas. 
128  viro  nupsit.  £p.  Gregoril. 
116  Bertam  duxit.  Chr.  Cas.  IV,  61  ;  1130, 
ind.  vm,  mense  Junio,  Ptolemeus,  Dei  gratia  Ro* 
manorum  consul,  fUius  quondam  b.  m.  Ptolemei 
Casinensibus  securitatem  terra  marique  promittit. 
Reg.  Petri  f.  252.  Anno  1137  investituram  ab  imp. 
recipit.  Chr.  Cas.  IV,  125:  1141,  Mar.  14,  rAoIo- 
meus  de  Tusculana  cum  socero  Leone  Petri  Leonis, 
Nerini  p.  394.  Obut  1153,  Feb.  25.  Ghron.  Fossae 
Nov».  De  Ptolemeo  ejusque  posteris  cf.  not.,  ad 
IV,  25. 

(145)  V.  infra  epistolam  Landolfl. 

(146)  1137   obses  Lothario  datur,  Chr.  Cas. 
125.  Maino,  leg.  Raino.  Mart.  Coll.  1,  757. 

(147)  1163,   Feb.   5,  Nerini  p.  404;   1168, 
muald,.  Sal.  Cf.  Borgia  VeU.  247. 

(148)  Quinguennis  cod.  257.  De  viris  ill.  c* 
primo  aetatis  tustro.  Chr.  IV,  Prol.  c.  66.  Sed  a. 
annorum  21  se  fuisse  dicit,  De  viris  ill.  47,  et  ood. 
257.Ann.23  Vitam  S  Placldi  scripsit,  vel  in  exsiiio 
adhuc  positus  vel  statim  post  reaitum :  a.  1 133  Vitas 
alias,ab  assidua  archivicoenobialis  scrutationequa 
ei  a  Seniorecto  ante  a.  Il34dudum  injunctafuerat 
per  amicos  avocatus.  Quare  c,  a.  1 107  eum  natum 
esse  existimo. 

(149)  Obiit  17  Jan.  1123. 

(150)  Chron.  IV,66.  Cod.  267.  De  viris  illustr.  47. 
(151)Devirisill.  ProL 


IV, 
Ro- 

47, 

1128 


465  CHRONIGON  CA8INBN8E.  —  PROLEGOMENA.  466 

probatissimus,  »  ieste  Petro  Dostro  De  viris  ill.  (c.  41  cf.  Chr.  IV,  66),  ubi  eumdem  Historiam  Henrici 
imperatoris  scripsisse  refert :  «  prflBterea  quee  in  historia  Casinensi  deerant,  a  temporibus  scilicet  Oderisii  I 
usque  ad  hunc  diem  adjunxit.  «  Sed  nullum  horum  exstat  vestigium.  Praeter  eum  institutorem  suum  ap- 
pellat  etiam  Petrum  Diaconum  (i52),cleclamatoreminsignem,qui  «  e  civitate  Theanensi  de  quaoriundus 
erat  egrediens,  Casinum  yenit^  aque  Oderisio  abbate  monachus  factus  est, »  Sub  hisigitur  magistrisPe- 
trus  a  quinto  utait  flstatis  anno  divinisexpositionibusetpriscis  annalibusadh8esit,disciplinisautemlibe- 
ralibus  nequaquam  operam  dedit  (153).  PosteaverocumOderisius  II «  abbatiamreliquisset  (i54),adezsi- 
llam  SBmulorum  suorum  facieute  invidia  directus  est,  »  a.  D.  1128(155),  ab  abbate   scilicet  Seniorecto 
(156)propter  patris  cum  comitibus  Aquinensibus,  Casinensium  hostibus,  familiaritatem.  Atinam  tuncse 
recepisse  videtur,  cum  in  exsilio  positus,  21  SBtatis  anno  passionem  sancti  Marci  episcopi  Atinensis  de- 
seripserit,  «  rogatus  ab  Adenulpho  ejusdem  urbis  comite  (157).  »  Eo  autem  tempore  epistolam  accepit  a 
Ptolemeo  patruo,  his  verbis  (i58) :  «  Ptolemeus,  Juha  stirpe  progenitus  Romanorumque  consul  excellen- 
«  tissimus,  Petro  nepoti  carissimo  salutem.  Relatum  est  nostrsB   gloriffi,  quod  Seniorectus  emisit  te  a 
«  Casino.  Quapopter,  si  ad  nos  reverti  volueris,  et  te  et  patrem  tuum  honeste  recipiam,  et  tibi  cunctas 
«  basllicas  Casinensis  ecclesiee  tradam.  Per  Landonem  vero  nostrum  nepotem,  consobrinum  tuum,  has 
«  litteras  tibi  transmitto.  Vale.  Data  12Kal.  Julii,  in  castro  Neptuni.  «  Aliud  refugium  ei  Gregorius  pa- 
truus  ejusobtulitjhancmittensepistolam,  quam  perJoan.Mabillon  e  cod.  Cass.descriptam  evulgaverunt 
Marteneet  Ourand.,  Coll.  ampl.  vol.  I,  col.703  : «  Gregorius,  Gregorii  Romanorum  consulis  filius,  Petro 
«  nepoti  suo  salutem.  Tuas  accepimus  litteras,  quibus  [M.  quo]  teejectumaCasinonarrabas.GaudiolaBta- 
«  tus  tum  non  modico ;  nam  pater  tuus  [M,  meus]  me  fratremque  ineum  Ptolemeum  derelinquens  comi- 
«  tibns  mendicis  (159)  adheesit,  unde  ipseegens  pasneetinops  effectus,  et  [i/.  ut]  ut  de  Casino  ejectus  es. 
«  Quapropter  suadeo  {Cod.  Casin.  257,  fo  30,  suade]  patri  tuo,  ut  ad  nos  revertatur.  Tibiautemmonaste- 
«  rium  meum  quod  in  Villanositum  esttradam.  »  Et  ad  patrem  ipsius  hsBC  scripsit  (160):  «  Gregorius, 
«  Gregorii  Romanorum  consulis  filius,  Egidiofratri  amando  salutem.  Romanorum  inveniturin  scriptis, 
«  de  antiquorum  via  parentumque  mandatisrecederenuUumdebere.Tuautemme  fratremquetuumPto- 
«  lemeumderehnquens,comitibusquemendicisadhfiBrens,adnosusque  inprcBsens tempusreversusnones ; 
«  unde  et  tu  egens  effectus,  et  filius  tuus  de  Casino  ejectus  est.  Undeunacum  eo  adnos  reverti  studete, 
«  quatinus  ita  de  vobis  sicutde  nobiscuramgeramus.  Jadaramvero  sororem  tuam  scias  jam  viro  traditam 
•  esse.  »  Quibus  admonitionibus  Egidius  videtur  a  societate  comitumillorumesserevocatusrcertePetrus 
noster  non  multo  postinmonasterium  iterumestreceptus,  etingratiamrediitcumSeniorecto,cujusexore 
se  plurima  audiisse  eoruin  quas  scripserit  refert,  prologohbri  IV ;  in  Chronicoeum  multa  cumlaudecom- 
memorat,  et  complura  ei  dedicavit  opera,  qua  eo  jubente  scribenda  susceperat. 

Primum  autem  ejus  opus,  ut  jam  diximus,  fuit  Patsio  beati  Marei  et  sociorum  ^us,  quam,  ut  ipse  ait- 
«  scripsit  ad  Oderisium  II.  »  Marcus  quem  primum  sibi  fuisse  episcopum,  sancti  Petri  discipulum,  Ati- 
nenses  ferebant,  in  magna  ibi  cum  Nicandroet  Marciano  martyribus  sanctaque  Daria  habebatur  venera- 
tione,  exstantque  abaliisconscriptagestaillorumcum  translatione  atque  miraculis,  edita  inUghelli  II.  sacra 
vol.  VI,  p.  408  sqq.,  ed.  II ;  in  Joan.  Mabillon  Museo  Ital.  II,  p.  247,  et  in  Actis  SS.  Apr.  III,  p.  558 ;  Jun. 
III,  p.  S68.  Ea  autem  omniadiversa  essea  Petri  opere,probant  verba  quee  ab  eo  in  Historia  passionis 
sanctorum  martyrum  Marci,  Nicandri  et  Marciani  scripta  commemorat  Ughellus  1.1.  : « Inter  omnes  fere 
nrbes  quas  Occidentis  limen  includit,  Atinensem  civitatem  antiquissimam  esse  perspicuumest.Hancrex 
Satumus,postquam  a  Jove  filio  pulsus  est,post  civi  tatis  Sipontinae  constitutionem  secundam  in  toto  Occidenti 
eondidit,atque  Atinam  appeliavit.HflBcitaque  ad  quantum  culmen  eYecta,etquam  potentissimaet  doctissima 
ezstitit,  ef  quales  quantosque  artifices  habuit  nosse  qui  cupit,  Historiam  Livii  et  Virgilii  iEneidem  relegat, 
ibique  qualis  olim  viguit  facuude  descriptuminveniet(t61).  »  Praelerea  Petrus,  destruetionemetrestaura' 
Honem  Atinse  urbis  in  beati  Marei  adjunxit  htstoriam  (162),  et  inventionem  corporis  beatimartyrisMarci 
descripsit  (163),«  nec  non  Vitam  sanctx  Dariasuxorissancti  Nieandri.y^  XddidiiMiraeulasanctorumfnar" 

NOTiE. 

(152^  Ib.  c.  39.  edidit,nos  collatocod.  illo  emendatas  sistimus,  be« 

(153)  Prol.  I.  IV,  Dipinisapprime  littei*is  imbutus     neficio  V.  D.  Will.  Giesebrecht. 

c.  108.  Gf.  113.  (159)  Quos  Acfuinensesfuissee  verbis  Petri  supra 

(154)  A.  1126.  adductis  coilegisse  mihi  videor. 

(155)  De  viris  ill.  47,  xtatisn.  Ib.  et  cod.   257.  (160)  Cod.  257. 

(156)  12JuI.H27  — 4Feb.  1137.  (161)  Imofrustra  requiret.  Aliter  idem  in  Hist. 

(157)  De  viris  ill.  47.  Quem  non  diversum  existi-  gentis  TrojaneB  ap.  Tostium2,  118.  Captn.  Ati  Tro- 
mo  ab  Adenulpho  com.  Aquin.  Ghron.  Gas.  IV,  88,  janus  civitatem  Atinam  construens  nomen,  etc. 
commemorato,  cum  Atina  comitibus  Aq.  subdita  (162)  De  viris  ill.,  c.  47. 

fuerit.  De  rebus  Atinensium  Petrus  quaBdam  addi-         (163)  Ghr.  Gas.  iV,  66,  translationembeati  Marci 
dit  ad  Leonem  II,  79.  in  civitate  Atina  De  viris  ill.  c.  47. 

(158)  Has  epistolas»  quos  e  cod.  257  Angelusl.  1. 


4fi7  uaam  aursigani  bt  Km  mcmi  *m 

tyrum  Morci,  Niwn<in  ^t  ilfar^nt  (iei)^  et  ^uo^  aigidaan  ^sat  ig  ^orqm  cqUu,  soriptit  d§  feiUviia$$ 
p0Qii  Utkrci  $(m<m^$  %  d^  vigiUis  eju$  dm  (las),  $^rmonem  de  loncla  Nicandro,  desa^dQ  Nicandroet 
tforcimo,  l^orMw»  d^  transla,t%on$;  pprrq  Aymnoi6  ir»tfQrwm  laude  CQmposuitf  eicantwbeatiMarci  dicla* 
VU.  }^  \ii\fi  tant^  scnptorum  popia  Ugl^ellu^  mAOuspripta  peoes  99  servari  profestus  est  vitam  sanctorum 
QPm  Iiistori^  tr?m8latioQis  et  miraculis^  c^qticiim  quQque  io  festiiritate  beati  Marci  caoenjum ;  sed  uitul 
ttOfum  ^didit  Qeque  flagitaoti  DaoieU  Papebrocb  coQcessit :  qui  cum  num  ea  unquam  habuerit  UgbellQs 
4p|Hta,yaFUa  r^fellitur  yerbis  abeo  e  Yit^  per  P^trum  cooscripta  ailatis,  qu»iQ  cateris  ooa  ioyeniuQtur, 
Ad  QQS  «Qtem  oihil^orQm  quantum  scimus  peryeqit,  pradtersermones  aliquotin  codXasin.  361  serratof 
(166).  PfitTQS  autem  ne  bis  quidem  ques  ips^  edidit  conteQtQS,  etiam  a  Petro  saQct»  Romanm  Ecclesin 
SQlbdiACono  «t  CasineQsimoQacbQprecibusimpetrayitiQtpassionembeatiMarci  YersibQsadorQarret(i67). 

Eam»  qQam  io  yerbis  sQpraaUatis  aQimMy^rtimus  fiogendi  liceQtiam  vereor  Qeparimodo  attuteritad 
proi^imQm  qQod  suscepisse  videtur  opQscoiQmi  Nam  k  yicesimQm  tertiam  (Btatis  aQoum  ageQs(i68)|»  « 
Gregorio  episcopo,  quem  TerraciQensem  fuisse  8Q9picor(i69),  admonitus  est,  utGesta  saQoti  PlacidiqQSs 
Gordiano  tribuit,  ex  Gr^cqiQ  Latinum  sermoQem  trAnsferret,  Basc  enim,  nt  ipse  PetrusaQctorestin  alia 
ejQsdem  yitm  editionc}  (i70),  Sjm^oq  qoid^presbjter  GoostaQtinopoUtanQsSalemumattQ|erat«A*  iil5, 
QraBce  spripta  per  GordiaQQm  Placidi  sociQmi  iOftOQesaQtenimooacbusCapuanusGasiQumtniQsmis^rat 
f^d  RajQt^idom  monacbQO),  cujus  portatu  P<^trus  e^  se  transtulisse refertt  Prius  autem  opuseulom»  io quo 
$7mfoQis  pqUs  meQtio  fit  (171),  n  dispoQebamt  iQqQit»  ^^  PtolemeumBomaQorum  eonsulem  dirigere,secl 
priQS  (MQSQi  eom  tuo  (i79)  reoiteQti  cotburQo  eUmar^,  j»  Vides  eum  patruo  in  gr^iam  eum  rediissa,  sed 
QOQdQmf  yel  boq  mQltoaQte,eum  SeQioreqtQ,cum|«  proptev  taQticcBQobiiperturbatioQemnostriqQeexr 
silu  mromQAS  id  aggredi,  >»  initio  recosavissett  Hfoc  igitur  Vitaquas  iocipit ; «  Postquam  sommi  regis  «^ 
iotegr^  QOQdQm  edita  est,  oamque  Ubro  Dejutitis  Casio*  inserta  est  (173),  cum  prologo  ad  Gregorivm 
sQripto,  eftm  abbTevi^t^m  esse  apparet,  com  adGordiaQi  opuslectoresidenUdein  abiegentur.  Posteaau- 
temf  QflQ^um  contentus  fabuUs  quihos  Yita  Gordic^QQsuppositascatetideQUQeam  eiaravit,  mQlttisque  in* 
tiqfpolayit  ^gmeoUs,  qoa  partjm  exst^ot  in  Vjti^  a  Surio  (i74),  Mabilionio  (175),  Bueo  (176)  edita,  parUm, 
IfttOQt  iQ  oodioe  qoem  Regestom  S*  Placidi  CesiQeQses  yoc^nt :  qQaQqoam  omuia  ista  Gordiaoo  Petru« 
tribuiti  etQum  ipsee^  mgesserit,  non  plane  coQstat.  l\^  enim  post  ftoem  Yitas  pergit  (i77) :  «  Huousque 
GordianQS  patris  BenedicU  discipulus,.  qni^etc.  6^  yero  quiea  temporibus  VitaUanipap»  usque  adHein- 
noi  et  4)e|ji  imper^torum  tempor^  eveoeruQt,  jussureverendissimi  Casinensis  archimaQdrit»  BajQaldi 
Potnis  C^siQeQsisdiaoonus  ei^cosmograpbi^Tbeofanietezcbrooogr^pbia  BomaQorQm  ponUficQm  excerr 
peoe,  jao)  dietiB  bistoriss  adjunxit*  Incipit :  « tempore  iUo  quo  constans  imperator  h  etc.  CieterQm  diffi* 
cilliinas  illas  quflBstiones  de  acUs  Grascis  Qum  Qnqoam  scripta  fueriQt,de  SymeooepresbyteroaQfictiUus 
Oitt  de  StepbftQi  Anici^Q^is  igQoti  prssteroa  yjri  pArapbrasi  et  episto!a,Qumet  b»  a  Petro  ooQfict»,  deri- 
diculis  plime  epistolis  aliisque  documentis,  iQ  Hegesto  S,  Placidi  quod  Utteris  UQgobardiois  Petri  Qostri 
«tate  exaratom  esse  Qattula  esserit,  scripUs  ediUs  ad  oalcem  CbroQici  CasioeQsis  Ycnet.  i5ia^  Parisiis 
i6Q3i  cujusQam  ea  fetus  siot  exisUmaoda,  eas  iQquem  quffislioQes,  cum  A  Qostro  proposito  siot  alieo»* 
hic  examlQ^re  Qon  attiqet,  magnaque  cum  erudiUupe  et  doctrina  discussit  jacobus  Pueus  in  AcUs  SS* 
QctobrisIU,  6S  sqq.  ^obis  animadverteresufUcit,  Petrum  quibusvisfabeUis  faeUIime  manusdedisse,etsi 
e^s  QOQ  ipse  exeogitavit,  promptissimum  fuissp  ad  adoptaodMeessuosqQeiQusQs  verteQdas.NamdocQ^r 
meQta  iUa  Aperte  ffds^cumaUoQe  oeverbo  quidemcommemorataesseQt,  aPetro  primumsuQt  iolQcem 
prolfite.  It^iusUQiy  JusUoi^ni,  Ibeoderici  erga  Ca^ioeQse  cceoobium  favor  et  muoera  io  ChroQ.  IV,  ti3 
oommemorftQtor ;  regestoautem  sqo  et  porteotosam  TertuUi  donationemiQseruit(i78),  et  Pesiderii  qoa 
melioris  ootiQ  priviiegium  (^79),  qu«B  prae  casteris  bic  commemoro,  qoia  Leoni  velignota  velfide  prQrsQ« 

94igQ^yi«9  fuiese  ^pp^et ;  BeaedioU  YIU  «ut^m  buUa  (i8044yerbumexipso  l^oois  te:(tudescript4estv 

NOTifi. 

(i64)  Omnia  h«cl.  I.  enumerantur.  BenedictitemporibusinCasinensigymnanosapientes 

M65)  Velunum,  alterum  de  vig.    Nicandri,  et  quamplurimifuerint.istiuspasiiodeGrecQtnLati- 

Mareiani,  teste  e.  47  de  viris  iil.  num  a  nullo  trantlata  fuisset;  ut  recens  eo  ellata 

(i66)  V,  J.  B.  Marum  i(d  oap.  47  Deyiris  illustri-  esse  minime  videatur. 

bQs.  (i72)  Gregorii. 

(i67)  De  viris  ill.  43.  (i73)  A.  Mai,  Nova  CoU.  YI.  B.  p.  «47. 

(i68)  Ex  proloDgo  hujus  Vitae,  quem  solom  ex  (474)  7,  746  ed.  I ;  5,  637  ed.  II, 

sebedU  Mabillonii  edidehint  Mart.   et  Dur.   Qoll.  (175)  Acta  SS.  0.  S.  B.  i,  45. 

Vol  VI,  col.  785.  (t76)  Acla  SS.  Oct.  IIF,  p.  ii4. 

(169)  Chf.  Gas.  IV,  4t.  (177)  Ap.  Gatt.  Hist.  Cas,  916. 

(i70j  Ap.  Constantium  Cajetanum  in   Vitis   SS.  (178)  Tosti  4,  77. 

Siculorum  4,  183  ;  quas  ex  sola  Buei  dissertatione  (t79)  Ib.  4,89. 

cognovi.  (180)  Ib.  p.  ^ul. 

071)  Quin  imo  scribit :  Nam  quumab  ipsisbeati 


4€»  CHRONIGON  GASBIBIfSB.  -^  PHaLEGOMENA.  470 

Smam  igttar  faltltaa  quio  ei  Ipu  perspeota  faerlt,Tix  lioot  dobitare»  oam  praisertimpoBt  reditum  a  Se<t 
xiiorMto  eit  osnobii  tartulariuit  $ermariui  et  bibliothfieariui  eonttitutoe :  qoibus  eum  titulis  vixdum  mortuo 
iUo  oraatum  yidemot^  Cbr.  Cat,  IV,  i08.  Quo  aono  Gatinam  revertot  faerit,  non  liquet(i8i);mibi  vero 
e.  a.  i  130  eveniste  Yidetur«  nam  oom  a.  ii33  bagiologiea  quadam  ad  Senioreotum  loripserit,  inprologo 
IFita  •anotiiUveriitaloquitttr  :  •  I]ianempe(Raynaldo8)  dum  nostram  exiguitatemindiyertoriolegisla* 
torit  floetuantem  reperistet,  et  ooinobialibus  negotiit  me  irretitum  vidisset  agnovissetque  quod  assidua 
pntcepHirum  atque  tomorum  inquiiitio  nottri  peetorisanimam  (probiberei)  libros  scrutari  deiloquos,  n 
eCo.  Videtadombratambibliotbeoariiooeupatioeerof  quiniptamregettiOasiaensisconfeotionem  bit  verbit 
indioari  exiitimo.  Regettum  enim  Gatinentit  ootnobii  sive  lihrum.  ot  ipte  ait,  pwH^fiarum,  oput  magu« 
melit  («SS)  maximatque  utilitatit,  quod  integrum  Gatini  tervatur,  Utteris  toriptum  l^angobardicis,  jussu 
S«iiioreeti  abbatis  deposult  deioribique  mandavit  (iSa)»  oui  et  «  projogum  fecii  ex  rogatu  Raypaldi  sub« 
diaeoni  Oatinentit  ti84). «  Clajat  operit  ea  ett  oum  litierit  notirit  oonjunpiio»  ut  priefaiiQitem  «i  a«  Catr 
tnie  libro  {iW)  integram  lieeat  ateribere. 

Iieverendinimoaique$antti$tim6Pafri  StmoiiBOTO  [Benioreto  G.j  PiTavt,  fiUorum  $fu9  tn/lmtii,  dekitm 
obedienii»  ierviiutii  obiequium, 

Injun^^at  ^oln^jqm4udum{{^^)P^tertu(lvenerandeiaqacitaitUtprivilegia  noitrp  ccmobioaRomanii 
pontificibui  fyf^tavolumine^ub  unQciesaHberem  .Difftcileopuinempe,  etnoitris  temporibui  inusitatum,  ob 
id  y^l  vriQoifne  guia  munimina  qu(Be^[et  Q^^incen^iQd^abusvicibui  ifepta  mnt,  vetmtatejqn\  pene  con- 
sumpta  et  ad  nihilum  itmt  redacta.  Quod  igitur  agerem,  vel  qtuiliter  id  perfieereni  nciciebam,  Qugd  ubi 
veitra  advertit  prudentia,  nostram exiguitatem  talibusmonere estadorsaajfatihus :  «  Quantasit  hii  quimun^ 
dum  diHgunt  tramitune  eariiaspatrice,  liquidius  no$ti ;  nuUi$  etiam  muner^ui,  nulU$  minit,  nuUii  pertur- 
bationibuiadilectionepntrieerecedebani,  Quiriieiquippe,  qui  et  armii  iltam  depmdere  ae  edifieiii  iUuHroM 
modii  itudebanl  omnimedii,  Quodei  ilHperituramaeterrenampaMam  tanto  ditigebeml  anMre,  quid  nobii 
properenniacinde/ieientiagendum  iit  adverte,  Enimvero  dum  ad  euriam  noitram  Bobhertui  etBceHentii$i* 
mui  Capuanorum princep$  (487)  adveni$iet,  et de  hii  inierdumloeutio oriretur,  kortari  nosquam  maivime 
C€tpU,uteaqu»de  privilegHi icribendii olimprmeeperai,  ad  effeetum perdueerem,  Unde  quia  uique  ui  ho* 
diemum  rei  ipia  dtlata  eit,  volo  iimul  etjubeo,  ui  privilegia  pontiflcum,  preseepta  imperatorum,  regum, 
dueum  acprincipum,neenonoblationei  quorumeumquefideliumuno  deieribanturvolumine,^  Veetram  ^itur 
ubi  in  hoe voluntatem  adverti,paruijquianonparendumimpium  etprofanumadverti,namteiti  Deiloquio, 
c  quaii  peccatum  ariolandi  eit  repugnare,  et  quaii  icelui  idololatriw  nolle  acquieicere  (/  Reg.  xv.  93).  » 
Quantum  autem  diffieultatii  opere  iffH  iAperiUi  to  Mi^  $9  ipiii  QbkUi^ibt4f  evidentiaime  comprobabitur. 
Maximo  autem  adjutorio  in  hoo  neto  nmierabiUi  liionii  Hoitieniii  epiioopi  historia  fuit,  qui  a  biatiaimo 
Paire  B^idicto  iumens  easordium^  in  Caainiriiii  cmQffH  rebue  utilem  nimxi  librum  descripiit,  f n  ^uo 
oputmtiQm  tqntam  m  ienms espprwU»  «<  penenihU  9orum  on\it(eret  quqs in  eodern  evenere  ccenQbio  (i 88). 
Tanti  namque  viri  ituiitim  in  hw  opive  sequenh  Hc^  (^eqtfi  nimii  impari  aniui  f(icultatenequiverim^ 
ordinem  tamen  oblatiQnum  praut  ab  ep  it(ttutum  est  pomi.  In  iex  porro  deciiionei  librum  itatui  dividere 
iitum  linprivilegiii,  inpr(ecep(iSfinQblatiQnibui{iB^),inlibellii,inrenunciii,iniacramenti,  Quf^opter 
veitrcepaternitatiiexc^Hentiatnhumili4evotioniiobiequiQflagito,utianctitaituaopuiculumiitti^ 
mente  percipiat,  et  ii  in  aliquo  minus  forte  invenerii,  veniam  clementer  accommodei. 

Librum  igitur  eo  temporeprimo  tqriptum,  ita  instituii^utsequentit  temporis  documentis  spatinmrelin* 
queretar  ;  nam  multQ  receutiora  eidem  inesse  prpbate.  g.  epistola  Wibaidi  exeodem  impressa(i90}.  A4 
fidem  auteo}  operi^  qupdettinet,  jam  vidimuteum  afaUisdocumentisrecipiendis  minime  abstinui^se  \ 
ali^  autem  quorum  ei^euiplasupersuqt^  satis  ^ccurate  videtur  tr^nscripsisse.  Plurima  inde  bausit  Erasmus 
Q^ita}ai  nonnalla  Lu^*  Toiti  e4i4it«  f  isdem  autem  studiis,  ut  videtur,  adducius  Petrus,  «  Istoriam  de 
evertioue  ipu  restauratioue  OiBaobii  bpati  Mauri  e^  jussioae  abbatis  Seniorectl  emepdavit,  in  qua  et 
prologUQ)  scripsit ;  »  nonuull^  enimprivilegiapontificumdeejmmoQastsriic^sibus  agunt.Yeruiu  ne  in 
profanis  et  sscularibus  studiis  plus  temporis  consumeret,amicorum  probibitus  est  admonitionibus  :  et 
quibus  primum  commemoro  Albericum,  eadem  cupD  PetroGuidonisdiscipIinausum.Guidonisautemde 

mTM. 

(181)  V.  supra  n.  50.  tet. 

(i82)  HabeichMrm  QCX^JX^  Vetus catal.  eodd.         (187)  A.  il34  Capuapultus  est. 
Catiu,  in  Ang.Maii  Spioil.  V,  221  ^:  (188)  At  res  gravisiimas  omisisset^si  veraestent 

(183)  Nameod.2S7,quiautograpbutettedioitar,  qu»  ipse  Petrut  de  Justiniano,  Juttino,  cwterit 

httant  Utioit  exaratut  est,  refert. 

H84)  (}br.  IV,  66,  De  virisill.i  c.  47,  (189)  Oblationes  cum  renuntiis  permixtat 

(185)  Acc.  p.  2j|.  Giesebrecbtius  mibi  retulit. 

(IM)IitaOdlldwRiJ»M#il40HYertuiafuiMeop^r-       (190)  Murat.  S$.  (V,  «)». 


471  LEONIS  MARSICANI  ET  PETRI  DIACONI  47f 

mirifica  illius  v  isione  libellum  c  q  uidam,  inquit  Albericus  (i  9i ),  aocipiens,  quod  voluit  addidit,  et  quod  voluit 
abstulit,  et  quod  voluit  permutavit,  et  circumfert  tanquam  ex  nostro  nomioe,  insultans  et  offendens  ea 
qu8B  ipse  conscripsit.......  Hffic  et  alia  multa  in  nostra  visione  confictarepperi.  ObquamremSeniorectus 

abbas  nostram  parvifatem  evocans  precepit,  ut  iterum  iilam  emendans,  supecflua  resecarem,  amputala 
loco  suo  restituerem.  Accito  igitur  Petro  diaconOi  ab  ipsis,  ut  itadicam,  cunabulis  nobis  in  Ghristi  amore 
conjuncto,  triduanum  laborem  assumenseamadunguemusque  correxi^falsaresecansetdemplaiocoBuo 
restituens.  »  Petrus  vero  amicitia  erga  Albericum  documentum  dedit  in  Chr.  IV,  66,  et  inter  opera  sua 
recenset,  quod  ejus  visionem  corruptam  emendavit.  Non  minor  eifuit  cum  Rajnaldo  subdiacono  Casi* 
nensifamiliaritatis  consuetudo,quinesoioanTuscu8  ]llefuerit,inabbalem  posteapromotus,  qui  Anacleti 
subdiaconus  fuit  (i9S).  Tumcertum  esseilibrum  IllusttiumvirorumCatinensis  archUterii  safipium  fuisse 
ante  a,  I  i37,quo  ille  abbas  factus  est :  ibi  enim  ita  loquitur  c.  44 :  «  Raynaidus  Casinensis  8ui>diaconu8, 
parvuIusbeatoBenedicto  oblatus,  virvalde  eruditus  et  versificand!  scientiaantiquisper  omnia  comparan- 
dus,  scripsit  ad  Petrum  diaconum  ac  bibliothecarium  sanctissimi  Severi  Casinatis  episcopi  |in  laudem 
▼ersus  ;  versus  quoquede  vita  beati  Benedicti  ac  l>eatiMauri;bymno8inlaudem  sancti....  Severi.>»Sed 

hoc  nimis  urgere  nolim.  Librum  iilum,  quem  jam  7  annis  ante  Guido  scribendum  susceperat,  sed  rem 
coBptam  dimiserat,  Petrus  scripsit  ad  Pandulfum  Teanensem  episcopum  (i93),  satis  jejunum,  sed  nobis 
multarum  rerum  notitia  perutilem  :  quem  primus  ediditJ.B.Marus(194),cum  commentario,  cuidecodi- 
cibusCasinensibusnonnullainsunt,  RomaB  i655,8  ;  recusum  Pansiisi666,  et  in  Bibl.  PatrumLugb.  1677, 
I.  XXI,  p.  347  ;  in  Bibl.  Eccl.  J.  A.  Fabricii^  Hamb.  i7i8,  f.,  P.i65 ;  in  Murat.  SS.  VI,  p.  9,  in  Burman- 
niano  Thesauro  IX,  329. 

Prster  hunoigitur  Rajnaldum  Petrus  amioitia  oonjunctus  fuit  oum  Raynaldo  diaoono,  quem  abbatem 
ipse  vooat  Chr.  IV,  66,  Colementano  scilicet ;  ad  quem :  c  Tu  vero,  inquit  (i93),  in  Christo  carissime  frater 
et  nimium  nimiumque  ab  ipsis  utitadicamcrepundiis  indissolubili  mihi  congIutinateamore,»eto.Huju8 
nt  apparetauotoritate  postreditum  primo  ad  sanctorum  Vitas  scribendas  impulsus  est.  Nam  in  Vita  san" 
eli  ApoUnaris,  quam  inscripsitcreverendissimoacademicisquefloribusadornato  Rainaldo  Casinensis  coe- 
nobii  oondiaoono,  »dioit :  «  Post  mei  reversionem  perpetuam  Casini  montisad  aroem,  equapertempus, 

tempora  et  dimidium  temporis  (196)  absens  fueram,  otioso  inertique  somno  sopitum  evigilare non 

desinis  »  :  ut  vel  ante  regestum  hanc  videatur  composuisse.  Est  autemnihil  fere  aliud  nisi  cento  e  L.eoni8 
ohronioo  exoerptus»  tantaque  verborum  prolixitate  oneratus,  ut  vel  ipse  codicis  Vat.  soriptor  sub- 
jiceret: 

Ipse  sapervacuum  scriptar  dum  vUo  laborem 
Quse  non  sunt  ad  rem  plurima  surripui. 

A  negotiis  saBCularibus  et  chartarum  veterum  tractatione  Petrum  alter  ille  Raynaldus,  subdirconus  avooa- 
yiit  saneti  Severi  Vitam,  ut  scriberet  adhortatus  quam  Seniorecto  abbati  dedicavit,  nondum  adolescentiae 
terminos  egressus  (i97).  Qua  absoluta,  Guinizonis  Vilam  composuit,  Richardi  monachi  Casinensis  (i98) 
precibus  cedens  in  qua  plurimae  Leonis  Chronico  ad  verbum  descripsit,  miraculorum  aliquot  narratione 
adjecta  (i99)  Hanc  igitur  Vitam  in  Chr.  Cas.  111,  48  (199),  «  ante  hoc  ferme  septennium  »  se  exaravisse 
refert,  i.  e.circa  annum  ii33.  Eisdem  verbis  ib.  IV,  7,  librum  Demiraculis,  se.  Casinensium  monachorum 
designat,qui perditus  essevidetur,ex8tant  autem  Ortuset  VitajustorumCasinensisc^Bnobii^inqmhusqued 
exillo  laudat,  reperimus,  ut  abeo  vixdiversumopusesseputaremus,nisiipseutrumque  distingueret  (200). 
Verum  ea  fuit  Petri  indoles,  ut  qu8B  semel  scripsissetsflepius  repeteret,suimet  ipse  plagiarius.lntegra  enim 
illius  libri  capita  eisdem  verbis  in  Chronico  offendimus  :  Vitee  sancti  Placidi  iteratam  recensionem  jam 
animadvertimus,  partes  chronici  pro  justis  libellis  ab  eo  recenseri  mox  videbimus,  et  Vitas  quarum 
supra  memioimus^  SS.  Severi,  Placidi,  ApoUinaris,  Guinizonis,  cum  prologis  suis  vel  integras  vel 
abreviatas  libro  De  justis  inseruit  (201).  Caetororum  plurima  e  Gregorii  Magni,  Desiderii,  Leonis  libris 
ad  verbum  exscripsi^  aliorum  fontes  non  novimus,  multa  ex  ore  hominum  aocepit.  Plurima  idem  beati 

NOTiE. 

(iOl)  F,Csince\liwi,OsservazioniintemoaHaque'  (19.^  Prol.  V.  S.  ApoUinaris,  in  Ang.  Maii.  Nova 

stione  promossa  dal  Vanozzi...»  sopra  VoriginalUd  Coll.  VI.  B.  257. 

della  Divina  Commedia  di  Dante,  Roma  i8i4,  8,  (196)  Daniel  vii,  25;xn,7. 

quo  in  libro  Aiberici  visio  edita  est.p.  134  sqq.  (197)  Ang.  Maii  Nova  CoU.  IV,  B.  250. 

(192)  Ghr.  IV,  104.  Sed  inde  Romance  EcclesieB  (198)  Ejusdemnifallor,  quipostea  Innocentii  II, 
suodiaconum  fuisse  concludas.  Quod  fortasse  pro-  capellanus  faclns  est.  Chr.  Cas.  IV,  105. 
pterdubia  Anacletijura  reticuit.  (199)  Edita  estin  Actis  SS.  Maii  VI,456,  et  cor- 

(193)  Ch.  IV,  66,  75,  108.  recta  e  cod.  Vat.  in  Ang.  Maii  Nova  Coll.  VL  B.  264 
194)  CumsupplementocuiipsiusPetriVitainest,         (200)  Chr.  IV.  66.  de  virisill.  o.  47. 

IV,  96,  etcod.  257,  non multum  diversa.  (201)  InhoonempevitiBSeveri,Apolliiiarif  etGoi- 


(19 

(19^ 

aChr. 


473  CaaRONIOON  CASINEN8E.  —  PROLEGOMENA.  W4 

Benedieti  miracula,  et  de  iQTentione  ejus  fabeUas  cum  Leonis  narratione  minime  consonas,  cong^ssit  in 
sermone  de  oeiava  B.  Benedieti,  scripto  po8tannumli34,cujusS  4i  meminit^edito  in  ActisSS.  Maii  m, 
288-497. 

Sed  Jam  altigimus  tempora  quibus  maiimaCasinensibus  instabant  pericula,  dum  Petrus  gratissimam 
potiebatur  ezlxil>endi  facundiami  subtilitatem  ingenii,  peritiam  legum  (202)  et  temporum  cognitionem 
preeteritorum  occasione.  Qu»  verbo  tetigisse  sufiBceret,  cum  ipsius  Chronicon  de  his  nobis  sit 
pene  unicus  et  locupletissimus  testis,  nisi  ea  ipsa  causa  fuisset  cur  Petro  fldem  omnino  denegan- 
dum  censuissent  Baronius  aliique ;  quibus  amplo  excursu  respondit  Angelus  de  Nnce  ad  c.  108,  et 
primum  quidem  Petrum  ejus  narrationis  auctorem  facile  agnosco,  qnm  tota  ejus  stylum  sapit.  Exstitit 
Casini  relatio  ejusde  altercatione  coram  imperatore  facta,  quam  in  ipsa  imperiali  aula  scripserat  (203), 
incipiens  teste  J.  B.  Maro  ad  c.  47  De  viris  ill.  :  <c  Igitur  dum  in  conspectu  imperatorisLotbarii,  >»  qusesi 
adhuc  superest,  coliata  omnem  scrupuluraeximeret,  verum  apud  Angelumaltum  deeasilentiumest.  Sed 
totut  orationis  color  non  diversus  esta  sequentibus,quie  ex  parte  confirmantur  genuino  Lotharii  privile- 
legio  (204)  adhuc  apud  Gasinenses  religiose  conservato,partim  epistolis  a  Petro  scriptis  ad  Richizam  impe« 
ratricem.  Yerane  sit  necne,  altera  queestio  est,  eaque  difiQci)lima,quamque  ego  diffinir^  non  ausim.Nam 
ipsee  illsB  aliieque  Lotharii  quasin  Chronico  commemorat  epistolse  e  solo  Casini  tabulario,  e  codicibus 
Petri  auspiciis  scriptis  regesto  scilicet  ejus  et  cod.  257  prodierunt,et  num  intemeratffi  sint,  nescimus  (205). 
Tamen  inter  se  consentiunt,  omnesque  ementitas  esse,mihi  persuaderenon  possum.  Quin  ex  ipsoLotha- 
rii  privilegio  videmus,  hunc  summaergaCasinensecoenobium  fuisse  devotione,  et  ex  verbis  quibusutitur 
apparet,  faisa  Justiniani  etZachari»  (206)  privilegia  ei  fnisse  proposita  et  pro  veris  habita.  Itaque  mihi 
quidem  tutissimum  videtur  statuere,  vetulum  et  devotum  imperatorem  versutissimi  monachi  calliditate 
captum^delectatum  fuisse  ejus  loquacitate,  eumque  de  antiquis  temporibus  narrantem  etlibenter  audi* 
viasetetfidemeiaccommodavisse.Omnemigiturquamrefert  altercationem  habitam  fuisse  credo,  singu- 
lit  autem  verbis  ut  multum  tribuam,  longe  absum,  eta  gloriosihominis  ampullosa  jactatione  medecipi 
minime  patior.  Multa  enim  insuntqu»  faisitatis  eum  arguant.Rainaldum  ipse  narravitc.  i04abimpera- 
tore  hostem  imperii  publice  fuisse  pronuntiatum,ipse  contentiosam  electionem  retulit,  quorum  in  alter- 
catione  nullum  apparet  vestigium.  Deinde  Seniorecti  abbatis  electioni  nuntiospontificis  nullos  affuissecon- 
tendit,  quorum  adventum  et  verba  c.  94  ipse  narravit ;  postremo  ubi  LothariusCasinum  venit,  ita  agitur. 
tanquam  ne  verbum  quidemad  Lacum  Pensilemdehisrebus  dictum  fuerit.  Quibu8rebusefficitur,rem  ita 
ut  narratur  aotam  esse  vix  posse,verum  si  nihiiejusmodifactum  fuisset,  nonvideo,quomodo  Petrussibi 
potnerit  persuadere^apud  quemquam  se  commentissuisfidem  esse  inventurum.Quem  vero  objiciuntan- 
nnmhuic  reifalsoassignatum,  is  parum  me  movet;  nam  homo  parum  accurat»  memoriaset  admodum 
festinanticalamotempus  rei  assignaturus,privilegium  aLotharioconcessum  videturinspexisscquodcum 
Sept  1137  datum  esset,errorelapsusproHistate  ejusdem  anni  sequentem  descripsit ;  id  quod  faciliusacci- 
dere  potuit  cum  primo  altercationem  solam  conscriberet,eamque  postea  ut  erat  Chronico  insereret  (207). 

Igitur  cum  ad  Lacum  Pensilem  Rainaldus  Tuscus  imperatori  occurreret,nominatim  vocatus  cum  eo  venit  Pe- 
tmt,  chartulariusybibliothecarius  ac  scriniarius  (208)  monasterii,quemcognitum  illehaberepoterat propter 
Tu8Culanensiumcomitumcumimperatoribusconjunctionem(200).Pr»tereacumabbatemprivilegiaimperato- 
rum  secum  deferre  J  ussisset  (21 0),chartularium  quoque  vocatum  f uisse,  facile  credi  potest.Cum  dies  discepta- 
tioni  statuta  esset,monachi  Petrum  nostrum  apocrisiarum  et  defensorem  sibi  statuerunt,qui  rem  ipsorum  con- 
tra  cardinaies  gereret  (Sil^.Quodquaratione  fecerit,ipse  narravit,sed  fide  admodum dubia;  verum tamen 
esse  videtur,enm  et  Lotliarii  et  Innocentii  favori  seinsinuavisse.Seddelnnocentionihil  pneterea  scimus, 
nisi  quod  Yitam  sancti  Leonis  IX  ei  dedicavit  (212) ;  Lotharii  amorem  testantur  epistolesupra  Jam  com- 

NOTiE. 

nixonis  solo  snpersunt,  edito  ab  Ang.  Maio  in  Nova  fert  ab  altero  ejus  apographo  in  cod.  257. 

CoU.  VI.  B.  245,  ecod.  Vat.  quo  plenior  etprolixior  (206)  Cujus  privil.  etiam  a  pontiflcibus  Romams 

alter  Casini  servatur.Cx  hoc  etiam  Vita  Aldemarii  confirmatum  est.  V.  Annales  nostros  V,  319. 

edita  est  in  Actis  SS.  Mar.  III,  389.  Hiec  quatuor  (207)  Pari  errorec.  112  Lotharium  annum  et  di- 

Vitse  exstant  etiam  in  Reg.  S.  Placidi.  midium  sub  tentoriis  egisse  ait ;  c.  115,  annum  et 

(202)  Sed  fabellam  iliam  de  congesta  per  eum  duos  menses,  cum  nondum  integer  annus  postcu- 
Jussu  Lotharii  legum  Langobardarum  coUectione  sy-  riam  Wirzburg.  elapsus  f uerit. 

stematica  dudum  explosit  Cl.  Savigny,  Gesbh.  d.  (208)  Chr.  IV.  108. 

/low.  EechU  imM.A,  11,  200.  (209)  Cf.  Chr.  IV,  125. 

(203)  IV,  60.  Etiam  altercationem  cum  Conslan-  (210)  Ep.  3  Lolh.,  in  Murat.  SS.  IV,  621.  Cf.  Chr. 
tinopolitano  separatim  edidit.  IV,  108. 

(204)  Gatt.  Acc.  p.  250  Margarini  BuU.    Cass.  n,  .  (2il)  Ghr.  IV,  65, 108,  prol. 
153.  (212)  De  virisf  ilL,  c.  47. 

(205)  Ep.  in  Chr.  IV,  185,  scripta  non  parumdif- 


m  mm  Hmicm  w  pbtm  msmi  m 

memonim.  Si  fipeQuma  %%i  tpiitoU  iQ  Cbr.  c  iSSu  et  in  eod,  257,  eed  nm  mdm  Yerbis  9anpt« 
loiotbetam  lUUoum  eum  coo«tituit,  ^  seQreti^,  exceptorem,  auditoreai,  cl)artularium«  ac  o^peUa^um 
BoraaDi  iinpcrii  (213).  Quod  c.  146  factuin  esse  refert  post  disputaUouem  cum  Gr8BCohabitam,interveattt 
BiohiiM  August»,  Benrioi  ducit  Bayarii»,  et  Cooradi  de  Suevia.  Siquidem  bospitabatur  io  tentorio  6#r- 
tulfi  (lU)  caQoeUarU  (91^),  oum  eo  in  imperiaU  aula  remanere  ju99U9  est,  %  imperii  ^ervitiape- 
racturu»  (219),  w  et  ejus  se  jactat  discipulum  (9i7),  Poatea  a^tem  I^otharium  di^sse  narrat^StS)» 
se  eum  Benrici  BaUsponen^ii  episcopi  et  canceUarii  disoipuium  effecisse*  Q^ia  prsBcepta  antooessorum 
«uorum  eustodienda  ei  oredidit,  et  relationibus  ejuBdo  anUquopum  rpbua  gestif  tantopere  delectatue  e^ti 
ut  biatoriam  imperatorum  eum  ecribere  juberet  (919).  Sed  etiam  Clasioeosium  negoUa  apud  imperatorem 
maneni  tune  prooarayit  (220).  Deinde  dimiaso  abbate  a  Lothario  reteotus,  oum  yaletudioia  oausa 
monasterium  fepeUeset,  mox  jubente  imperatore  ad  bunc  reyersua  eet,  et  oum  eo  Caainum  yenit.Unde 
peeedens  l^otharius  oum  Petrum  seoom  abducerecuperet,  iroperialia  semper  seryiUa  peracturum,  yi^ 
Gulbaldo  ut  eum  reUnepet  conoedeus,  magniUce  laudatum  ejus  amori  commendavit  (22i).TAinen  wer^ 
eo  diu  non  susUnnit,  et  oum  TU>ur  yenisset,  ut  sibi  transmitteretur  a  Guibaldo  peUit  (92S).  QiU 
pesoribens  (223)  oum  multa  oonquestus  esset  de  vicioorum  oppressionibus,  «<  cfietera,  inquit,  ex  yerbis 
fiUi  nostri  Petri  bujusepistolodictatQrisacBomaniimperii  peromniafideU^,  quem  va  Alem(taniam# 
Saxoniami  Uaoiam»  Sueviam  ac  Lotbaringiam  p^ittere  deoreyimus,  cognosceUs.  Distoriam  yero 
oeeidentalium  imperatorum,quam  eidem  Petro  dictare  pr9oepisUs,noyeriti$  adbuo  non  explesse,  Y^iis 
eBim  tribulationibus  at  angasUis  presius,  plus  ei  fiere  quam  scribere  Ucuit.  >  Quem  tamen  <5  qnia  id 
itineris  longitudo  et  coqclusio  prpbibuit, « muUtto  oonsiUo  domi  peUnuit  (2U).  Ubi  quod  miseris  in  teoti^ 
eeinobii  afflioUone  tamen  Ubellum  D^  lopi$  lonciii  sive  Jtin^rarium  terr^f  wici^  Guibaldo  inscripsitr  ex 
omm^¥$,  $u  U^  4mm,  librU  co|{#c(iMn,utait(2$^).  Kum  e^  cod,  36i  jam  mutiU>  edidit  TosUus,  pist,  Cfts, 
II,  iil,  Mortuo  autam  Lotbario  epistolam  direxit  ad  Bicbixam  Augnitam  (22Q),  quam  ex  mi,  Cai,  fq^u* 
MabiUon  eruit»  editam  in  Mart.  CoU,  l,  736 ;  Ann.  3eQed,  VI,  623 ;  Qrig.  Guelf.  U,  5i0,  cum  altera  qu(| 
post  mortem  Heinrioiduois  camdem  coosolatus  est  (297).  Verum  etiam  Chonrado,  exceUenUssimo  imperatori 
et  Bomani  imperii  itrenuissimo  propagatori  n,  epistola  teste  Auotore  perpnlobra  (228)  de  recenti  ejne 
eleciione  f^atiUatus,  CMineniom  Eoolesiam  ejus  eommeodavit  proteoUoni»  Eidem  eUam  duo  opusouU 
insoripsit,  quiB  oum  o«terii  videsia  in  Cbron^  iv,  66,  nam  mUiis  magna  eorum  copia  est,  quam  ut 
singula  bio  reoensere  possimus,  et  de  plerisque  proiter  tiiulosnibUoompertumbabemus(829),  Ppit 
Quibaldi  igitur  reoeisum  Peu^us  Bainaldi  abbaUs  fruebatur  fayoro  et  familiiiritate,  oujus  jussu  cirga  it, 
iUQ  oonUnuatiopem  Cbronioo  Casineosi  adjun^it,  Ab  boo  petiU  eucn  LAudulfui  affinii  ipsiu^i  bie 
Utterii  (230) ;  n  B.  Dei  graUa  Qardioali  et  abbaU  Landulfus  SancU  Joapoii  siout  suo  domine  salutem  et 
commendfLtionem.  VesUpam  paternitatem  rogaqdo  mandamus  ut  sicut  meum  amorem  et  serviUum  habero 
yis,  ita  dominum  Petrum  £gidii,qui  est  frater  uiPrii  mew  Qv^Hm  et  meus  oonsanguiaeui,  oouiiUtuaUs  ia 
eoolesia  lanoU  Benedieti  ColUs  iniulas,  quia  est  prudens  et  sapieni.  et  yolo  CQUiiUari  ab  eo.  Ideo  to 
depreeor,  ut  line  mora  mittaUs  eum  ibi,quia  nimis  necossariui  est  mihi  et  pro  terra  mea  et  pro  omnibus 
meis, ))  Num  venerit  nesoimus,neque  ulteriui  quidquam  de  eo  comperimus.  Gt  mihi  quidem  yitam  qoq 
multum  poitea  produxisse  videtur  (23 1  ).Nam  oum  tantum  icripierit  inUra  breye  decem  annorum  spatium 
id  lumare  poise  mibi  jure  videor,eum  dum  yiierit  a  loribendo  numquam  quiavisse.jam  vero  etiamsifieri 
potuitut  eorum  qua^  in  Cbr.  IV,  66,  enumefat  aUqua  po8teainserereptur,tamen  sidiu  supervixisset,  ve) 
in  ediUe  ejus  operibui  vel  io  aliorum  inscripUonibus  aliquod  corte  poiteripris  temporis  indiciup» 

NOTiE. 

(213)  Cf.   ep.  i,  ad  Richizam,  Chr.  IV,  66.  116.         (226)  Cf.  Chr.  IV,  124. 

(214)  B.  nolarii  1137,  Sept.  22,  Mari.  CoU.  III,  (227)  Haec  cum  sequenU  eUamab  Aug.  Mai  edita 
102.  NonnuUa  Lotharii  privUegia  recognovit  Ber-     est,  Nova  CoU.  I,  758. 

thaldus,  scripior  imp.  Lami  Del.  Erud.,  IV,  162.  (228)  IV,  66.  De  yiris  ill.  47. 

BertholduM ^amarlsnim  imp.  Ugb.  V,  7S6,  777,  (»|^)  In  ealal.  codd,  Caiin.  sub  Paulo  H.  iu  A, 

(915) Q.  i08«  iU.  Mai  SfUoU.  V,  2ft3,  commemoratur  petri  h%er  j^ 

^}?)  fi;  * ^i'- «        ,  r..  , .        ^    .  diqnitaie  fiQmQni  imperii.  Inoipit ;  ffsfic  dignt 

(217)  IV,  66.  fip.  ad  Richuam.  ProL  I.  de  noUs :  (230)  Ang.  ad  Chr.  IV,  prQl.  e^  cod,  1^57,  quem 

Bx  tmt0  ^meepiori^no^tri  Hodulfi  fmeeUmi.  denuo  contulit  V.  D.  Giesebrecbt. 

i^?i?)S;*?5:  r.    «r.t^  ...  ..       ^  .,    ,.  mi)!Hudcon$iat,€XQHciwraioEgi4io  Vffmmo 

(219)  IV,  125.  Ep.  Wibaldi,  Mart,  CoU.  H,  <«5.  ahbateahAkwndrom.9uff$ctuminregimnmQna^ 

(220)  C.  117,  118.  stfri  Petram  diaconum,  Hiulo  tanium  proQuratoriM 

(221)  C.  125.  Ep.  1  ad  Richizam*  donec  de  successore  provideretur,  A.  de  Nuce  a4 
(222  C.  «85.  Cbr.  IV  prol.  Sed  quo  teste?—  IUe  Petrus  oui  1 168 
(223  >  C.  125,  Mart.  CoU.  II,  183.  papa  procurationc«reUquit,deoaQus  fuit  et  sacer* 

(224)  C.  m.  UtramqMO  epistolam  Pelrus  iot#r  dof,  et  a.  1174  in  abbatem  eleotusest:  obiit  ym  Id. 
opera  sua  recenset.  Jul.  1 186  ;  v.  Anon.  Cas.  ad  h.  a.  —  A  quo nostruni 

(225)  Piurima  teste  Joan.  Mabillon  a  Beda  acce-  diyersup?  e^se  apparet ez  oonstauU quo^  eiacibinsit 
pit,  y.  Mart.  CoU.  VI,  780,  ubi  prologus  editus  diacom  nomioe  et  silentio  ejus  qui  c.47,  Ubrode 
est.  Tiris  iU.  post  mortem  ejus  adgmuut. 


«77  CHBONICON  Q4iHNQ!fJSl«  <^  nkOLEOOIIINA.  471 

<|9preiuiQd«r#r9U8  (93^»  0\imta(  iiav^aia^lH»  ad  piiQPa  (eispof a  referAada.  Oblil  auUm  io  Gatiuo  et  ibi 
sepaltuf  e9t  (233). 

ChroaioQ  C&siaansi  Petrus  coaUnuatiooeiQ  adjaaxilaaaoiertio  pott  ret  eoraiaLothariogeftta8{934),id 
est  anno  D.  1140.  Sedetiam  qu8B  Leo  scripserat,  non  iatacta  reliquit.  Nam  qu»  in  cod,  %  addita  eunt  et 
mutata,  a  Petro  profecta  esse,  jam  Aag.  de  Nuce  vidit,  Quod  eum  per  te  veFisimiie  ait,  quia  ia  eo  tautum 
codice  reperiuatur.qui  etiam  coatiaualiQaemcoatinet,eocomprobatupquodpleraqueaguatdecomitibu8 
Tusculaois,  Fetri  qostri  geatilibus,  ({uibus  pl^oe  simili^  iaTeQiuntur  in  ejus  eatalogo  poutificum  (835). 
Praeterea  addita  saot  qu«  scripi^rii  maaum  produat  I,  59 ;  II,  8,  de  oelle  Ciagleasi|  GaHiaen8ibus  postea 
sabducta  (^()yetd#  aliif  monasterii  possessionibus  11,  26,  37,  52,69.  Neque  a  Fetri  ingenio  aliena  sunt 
qoee  de  miraculis  addila  legimusll,  59,80,  ut  cfietera  quoque,  in  quibus  ab  aiiis  cod.  2  differt,  ejus  manu 
yindicare  possimus.  Quorum  minuta  quidem  etquse  eodem  jure  vel  ipsi  Leoni  vel  scribm  codicis  tribui 
poterant,  inter  yfrtaf  lq(s(ipn9s  potuifpQf,  fSBlorl)  intef  teMuvfi  ^t  qotls  locum  maqft  a»|lgQavimus.  — 
Continuationera  ecripsit  a  reaovatione  eeclesies  Beati  MaHlni  (887),  id  est  llL34,qQ0  in  capite  jam  tantum 
mutavitet  addidit,  ut  id  in  fronte  operis  ejus  repetendum  duxerimus.  Fontes  cumjussu  Raynaldi  abbatis 
ad  i«rU>aaduia  se  accioxif«at.adhitmi88e  stdioit  ragiftra  Romaaofumpoatificiim,  Gregorii  VII ei  sueces. 
sorum  ejus,  nec  non  priocipumet  ducum  gevta^quA  QHOdo  excerpserit,  modoutscripta  erant  inserue- 
rit ;  cffitera  Seniorecti  aliorumque  (238)  relationibus  comperuisse,  plurimaipsum  vidisse.  Sed  Gregorii  VII 
registro  an  usus  sit,  dubito  ;  Victoris  registrum  exscripsisse  videtur,  quod  de  Faschali  II  constat  (239). 
De  Urbano  II  post  eleciionem  ejus  pauca  t^ntum  habet ;  de  Inaopentio  II  et  An^cleto  (ere  nihil  prapter 
causam  illam  coram  Lolhario  agitatam.  Frffiterea  exsct  ipsit  annales  Casir^enses  (240),  qui  in  Anonymi 
Ghronicon  postea  transcripti  sunt,  Araatum  (241),  Desid^r  i  dialagos  (242),  Leonis  r^lationem  de  conse- 
cratione  ecclesife  (243) ;  Historiam  belli  sacri  (244) ,  Pau|i  Vitam  S.  Gebizoni^  (245),  Petri  Dam.  ^pistolas 
(246).  Quae  ex  eis  desumpsit,  plerum(|ue  ad  verbum  descripsit,  L^o  i^i^tem  e  diversorum   auctorum  nar- 
rationibus,  cum  eis  qua  aUunde  comperuerat,  novutp  ipse  opu?  elaI:ioravit.  At  multo  etiam  magis  ^ 
Leone  Petrus  fide  ditfert,  cum  non  splum  donationes  et  aliaprivilegiaafferat,  quee  pro  genuinis  accipere 
vix  possimus,  verum  etiam  falsi  ipseaperte  reus  teneatur,  Nam  IV    ^i,  Brupi  Signensis  epistolam  inse? 
rit,  quffi  ex  Petri  Dam.  opusc.  19  conflata  est,  et  9i  hoc  ab  ipso  Bruno  factum  esse  contendis,  IV,  42, 
orationem  ei  tribuit,  ex  ipsi  Bruni  epistoliscoippositam,  Quod  si  hoc  more  multis  8criptori))usf  olimusur- 
pato  excusare  velis,  in  defendenda  cpram  imperatore  monast^riicausa  et  privile^ia  ia  usum  vocat  nun- 
quam  data,  et  ex  aliis  ques  adhuc  supersunt  verba  affert  qnm  in  eis  frustra  quGerimus,  et  ipsa  canopun) 
verba  vel  corrumpit,  vel  falsis  assignat  auctoribus.  Sed  hoc  forta^se  negligentiee  ejus  tribuere  possis. 
qaae.  g.  Carlomannum  non  semel  coafundit  cum  Carolo  Magao  :  il|vid  falsariqm  manifesto  osteadit, 
Vides  igitur  quanta  in  ep  iegendo  opus  sit  cautione.  CoBteriim  in  continuatione  qyam  a.  1138  deduxit 
monasterii  easus  satis  accurate  retulit :  plurimis  interspersis  miraculorum  narratiqpibus,  noQnuUis  de 
▼iris  eruditione  et  ingeoio  insignibus.  Alias  autem  res  gestas  non  ita  tractavit.utLeonis,  secutusexem- 
plam,  gravissima  (|ufiBque  quae  Italiam,  inferiorem  pr6Bcipue,attingerent,  brevirelatione  complectcreturi 
sed  tanquam  cfiBco  impetu  etplane  fortuitonunc  ultra  modum  proliie  narrat,  nunc  silentio  premit,  ut 
e.  g.  maximi  momenti  res  quee  Capu»  et  Beueventi  acciderunt  ne  verbo  quidem  attigerit  (247).  In  siu- 
gulis  autem  narrandis  quam  parum  accurate  egerit,specimem  habes  I||,  70.De  temporum  ordine  minime 
soUicitus  fuit,  quod  velnup^^eri  annorum  parenthesibus  inclusi  prlmo  obtutu  dicere  pps^unt.  Oration^ 
osus  est  negligenti  et  iaaequali,  aeque  a  soloecismis  aliisque  n^eudis  immupi,  etsi  eorum  aoaaulla  li- 
brario  potios  quam  Petro  culp»  vertas.  Ubl  ad  alterpatioaem  illam  veult,  altius  iasurgit,  fiosculis  orua- 
tus  Vbgilianis,  verum  et  haec  ita  scripta  sunt,  ut  festinanlis  calami  vestigia  prodant,  quo  Inchoare 
libellos  eonsuevit,  elaborare  raro  tantum  sustinuit.  Nam  arte  scribendi  non  penitus  eum  caruisse,  epi- 

W0T4:.. 
(89i)  Catal.  imperatorum,  ete.,  subflistit  in  Con-  (t40)  II|,  86,  *9,  80,  64  ;  !V,  16, 18.  20,  79, 
rado,InnocentiolI.  et  Guibaldo.Mon.  88.111,  219.  82,  97.  Obi  eodeqi  errore  Fetrufln  I^psum  essi^ 
8i  Foleo  illecujus  Vltam  scripsit  abbas  Cayensis  animadverti|s,  quo  scribfle  ut  in  AnonvTni  descri- 
fuit, a.  1146  mortuus, huio  superfuit;  sed Id dubium  bendo  anni sequentisnuraeros cum geslisann} pr?B* 
manet.  eedentis«;oa1ungerent,  sunt  inducti. 

(133)  De  viris  ill.  c.  47.  (241)  III,  W. 

(234)  Prol.  L  IV,  Verba  de  Oerardo  et  Guic|one         (242)111,   38,  43,   51,  64.  Complura  e  perdito 
cardinalibus  c.  109,  1^1,  postea  inserta  esse  vi-     1.  IV  eum  sumpsisse  existimo. 
dentur  post  a.  «145,  vel  ablpso  Petro  vel  ab  alio.         (243)  IV,  8,  9. 

(«35)  Nondum  edito  ;  v.  I,  6|  ;  II,  4,  27,  55,   60,         (244)  IV,  H. 
77,  99  ;  Itl,  9,  17.  245)  111,  48, 

(236)  IV,  18,  70.  (446)  III,  88. 

(237)  Prol.  I.  IV.  Ex  persona  Leonis  loquitur  III,  (247)  Cruce  signatorum  expeditiouem  fuse  de- 
44,  et  IV,  70,  etsi  in  libro  quarto  se  auctorem  ^eribit,  donec  Antiochiam  veniuntlV,  11  ;  deinde 
aperte  profitetur,  tribua;  vcrt>is  c,  1  fi  Hierpsplima  c^pta  esse  subjan- 

(«38)  Albertl  IV,  9*.  Cftrbppif  IV,  5?,  ^t.  AJ?  ft.  iiJO  ft.  \]ii  ^u^qi  QSleftri  ^nm  pwv?- 

(239)  IV,  35  sq.  ntat,  v.  IV,  in. 


479  LEONIS  MAR8ICANI  ET  PETRI  DIAGONI  480 

stolffi  ostenduQt  multo  majore  oum  cura  ueque  inveQuste  composits  (248).  Ghronioon  igitur  cum  per 
se  quidem  pretii  satis  parvi  sit,  utilitatis  tamen  non  ita  exigu»  est  ffistimandum,  quum  de  pontificibus 
praBsertim  et  de  Lothario  imperatore  non  pauca  proferat  aliunde  non  nota»  qu»  in  usum  nostrum  con- 
Tertere  possimus. 

Codex  ms.  Ghronici  unicns  servatur  Casini,  de  quo  supra  jam  diximus,  editus  post  priorum  infidas 
ediliones  per  Angelum  de  Nnce,  quem  nos  secuti  sumus,  adnotationibus  quibus  opus  esse  videretur 
adjectis.  Orthographiam  codicis  non  mutavimus,  paucis  exceptis,  quse  aPetri  more  aliena  videbantur  ; 
diphtongum  tamen  qua  Petrum  usum  esse  e  cod.  257  constat  suis  locis  pro  simplici  e  restituimus. 

W.  Wattbnbach. 


INCIPIT  EPISTOLA  FRATRIS  LEONIS 

AD  DOMINUM  ODERISIUM  SANCHSSIMI    MONASTERII  CASINENSIS    YENERABILEM    ET    REVEREN- 

TISSIMUM    PATREM. 


Domino  et  patri  sanctissimo,  venerabiliscoBnobii  Casinensis  abbati  Oderisio  ',  frater  Leo  cognomine 
Marsicanus*,  debitae  obedientiiB  famulatum.  Injunxerat  *  michi  jam  dudum  vestra  beatitudo,  pater 
venerandissime,  ut  gloriosi  predecessoris  tui  *,  sanotfls  memori»  abbatis  Desiderii,  singuiaris  plane  *, 
et  unicihoc  tempore  sui  ordinis  viri,  magnifica  ^  gesta '  ad  posterorum  memoriam  scribendi  *  operam 
darem.  Nimis  videiicet  indignum  ^<^  judicans,  loci  hujus  veterum  te  desidiam  imitari,  qui  de  tot  abba- 
tum  gestis  seu  temporibus  nichilfere  litteris  tradere  studuerunt ;  et  si  qua  forte  super  hoc  aiiqui  ^<  de- 
scripserunt :  inepta  ^*  prorsus,  et  rusticano  ^*  stilo,  digesta,  fastidium  potius  quam  scientiam  aliquam 
legentibus  conferunt.  Quod  tua  ^*  patemitas  ne  Desiderio  nostro  contingat  sollertissime  providens» 
huic  me  ^*  operi  placuit  destinare  ;  imponendo  michi  ^*  sarclnam  meis  profecto  viribus  imparem  : 
itaut  ipsa  tantum  sui  considerationesuccumbens,  jam  fere  per  annum  ^"^  id  attomplare  timuerim  <*. 
NuperitaquecumaCapua  redeuntem  te  ^^promeo  comitarer*^  officio,  inter  ambulandum  reminiscens 
tuDB  *'  ipsius  egregiffi  jussionis,  percontatus  es  utrum  desiderium  tuum  superscribendis  **  Desiderii  gestis 
explessem.  Ego  vero  subita  hac  sciscitatione  conventus,  id  quod  in  re  erat  respondere  coactus  sum 
nichil  **  omnino  me  inde  fecisse.  Moxque  aliquantulum  resumpta  constantia  :  «  et  quando  '*,  inquam  *^, 
ego  huic  tao  parere  *<  imperio  potui,  quando  toto  fere  hoc  anno,  cum  in  servitio  domni  apostolici  ex 
jussione'^tua,  tum'*quoqueintuimetipsius'diver8is  negotiis  occupatus,  vix  per  octo  dies  continuos  in 
monasterio  constiti.  Cum  videlicet  opus  istud  non  parvo  indigeat  otio,  neque  sit  occupati  alicujus  tan« 
tam  materiam  aggredi,  sed  potius  >^  curis  omnibus  expediti  ?  »  Hac  igitur  patienter  ^^  ratione  suscepta, 
et  negligentiffi  me,  modesla  admodum  invectione  coarguens  :  c  et  nunc,  inquis,  otiumquod  desideras 
arripe.  et  in  scribendo  Desiderio,  ne  velis  amplius  moras  innectere.  Immo  etiam  volo  atque  prscipio, 
quandoquidem  usque  in  ^^  hanc  diem  res  ipsa  procrastinata  est,  ut  ab  ipso  patre  Benedicto, ''  ejus- 
dem  tuffi  inscriptionis  initium  sumens,  universorum  usque  ad  eundem**Desideriumnostri  ioci  abbatum 
series,  tempora,  gesta  undecumque  ^*  studiosissimus  indagator  exquiras  :  et  quffi  vel  a  quibus, 
seu  qualiter  subsingulisabbatibuspossessiones  seu**  ecclesias  quas  possidere  videmurnostro  monasterio 

VARLE  LECnONES 

^  ita  i.litterisruhris.i.  proiogusin  chronica  Cassinensi  «d.  De$unt  4.  '  0.  i.  *  Marsianus  3. 
^Preceperat  i.  Otttim  moclo  prffi  m9(topreser^a^no5  pro  pubiotie  pomimtMprffi.  >  tue4.  <ferei. 
"^  gloriosa  ac  m.  i.  *  in  scrioendos  anuiit  i,  xedipsedelevit,  ' aadA^.  ^^  ineptum  esse  i.  i.  ^^  addA^, 
^*  inepto  ed,  ^*  aclacinioso  additi,  sedipse  delevit.  ^*  t.  p.  add,  ib.  i«  b.  operi  me  d.dignationi  ve- 
striinperii  j^lacitum  fuit  i.  h.  meo.  dest,  pL  fuit  1>>.  i*  piane  m.  i.  ^^  non  sine  aliqua  inobedientia 
addA,  ^*  timuerint  4.  timuerim.  Et  secuadum  regulam  quidem,  quod  michi  visum  fuerat  impossibile, 
jubentisimperium  absque  uUa  contradictione,  nontamen  aliqua  repromisione  (n.  t  a.  r.  exptmctasunt) 
suscepi.  Verum  quia  (Quia  tamen  i^.)  impossibiiitatis  meffi  oausam  humiliter  ac  patienter  non  tun  pa- 
ternitati  sug^essi,  neglegenter  ac  stuite  me  fecisse  confiteor  (n.  fateoregi  i>>.).  Nuperi.  ^^deest^, 
'^  o.  c.  1.  '^  ipsius  t.  juss.  I.  **scribendis  4.  sed  hujusmodi  menda  in  sequentibus  non  semper  notavi, 
"  Respondi  igitur  verecunde  ac  reverenter;  n.  i.  *♦  deest  4.  •»  ita  i^.  a.  e.  i.  i.  ••  prfficepto  satisfa- 
cere  potui  i.  parere  superscr,  IK  '^  imperio  tuo  perMaritimam  atque  Gampaniam.  tum  i.  **  cum  4. 
"  otiosi  p.  curisque  o.  i.  '•rationabili  i.  quod  expunxit,  "adhunc  i,ed.  "  B.  1.  "ipsumi. 
«♦  addit,  ib.    ••  s.  e.  add.  iK 

NOTiB. 

(248)  Tumidiorem  enim  sententiarum  congeriem  Conradum  veterum  Romanorum  nominibus  et  ge- 
ex  ejus  ffivi  more  excaiare  debemus.lnepistola  ad     stis  oommemorandis  multum  delectatur. 


48i  CBRONldON  GASINENSE.  —  UB.  I  AUCTORE  LEO  E.  43S 

accesserint  *S  imperatorum  ac  ducum  principumque  praBcepta,  necuon  *''  aliorum  quorumque  fiddlium 
monimina  scrupulose  disquirensyinstar  chronicfle  historiam  '*  non  parum  nobis  nobisque  succedentibus  utilem 
condas  **.  Super  hflec  prfieterea  tam  ^^  destructionem  quam  et  restaurationem  cenobii  hujusbis  diversis 
temporibus  factam,  necnon  et  siqua  interim^'  occurruntdeoperibusseugestisclarorumvirorumharum  ^' 
dumtaxat  partium  digna  memoria,  suis  in  locisyel  breviter  annectere  **  nongraveris»Cujus  *^  egoimpe- 
rii  pondus  postquam  coepi  sollicitius  in  *'  memet  considerare,  cceperunt  michi  hinc  inde  plurima  cogita- 
tionum  ^*  spineta  succrescere,  etunde  yelquomodo  id  perficere  nayiter  ^^  possem,  pro  ^' paupertate  sen- 
8US  **  mei  uon  facile  pervidens,  an  *^  suscipere,  an  recusare  tantum  opus,  utrum  eligerem  ignorabam. 
Siquidem  in  suscipiendo  temeritas,  inobedientia  me  in  recusando  pungebat.  Ad  haeci  memineram  prse- 
fatum  *^  dominum  meum  Desiderium  hoc  ipsum  opus  olim  "'  Alfano  archiepiscopo  Salernitano,  viro 
nostrorum  temporum  sapientissimo,"*  injunxisse,sed  eum  **  laboriosam  vaide  materiam  pervidentem,periculo 
sehujusmodisubduxisse.QuodsiillequietscientiaeteloquentiaiDcomparabilitertuncpollebatfhuicseoneri 
cavit  summittere,  quid  michi  esset  agendum,  cui  necscientiaaliqua,  et  eloquentia  nuUa  prorsus  inesset; 
Angebat  iterum  conscientiam  meam,  cur  opus  istud  non  alicui  alii  confratrum  *'  nostrorum,  qui  longe 
Qtique  me  scientiores  et  dictanti  usu  peritiores  existerent,  a  te  committeretur  :  quos  videlicet  veP*  ex  di- 
versis  partibus  orbis,  ejusdemsancti  prsedecessoristuidiligentiain  locum*^huDcaggregaverat,veiinhoc 
eodem  coenobio  doceri  studiosissime  fecerat  **.  Hiset  hujuscemodi  cogitationibusfluctuans  "^eestuabam, 
quoniam  *^  et  res  haec  altior  erat  quam  ut  a  me  posset  attingi,  et  obstrusior  certe  quam  ut  valeret  a  me 
perscrutari.  Verum,  quoniam  pro  devotione  quam  ab*<  olim  intuapatemitatesingularemgerebam,nil*' 
unquam  tibi  refutare  **  jamdudumdecreveram ;  stabilivitandemanimum  ^* ;  et  qui  sola  prius  Desiderii 
gesta  pusillanimis  attemptaretimueram**  universorum  postmodumpreedecessorumejus^yconfidensde 
adjutorio  Dei,  et  ita  michi  prorsus  judicans  expedire,  quoquomodo  '"^  scribenda  suscepi.  Mox  itaque  re- 
pertis  **  illis  ipsis  scriptiunculis  quae  de  hac  eadem  materia  lacinosio  *'  licet  siilo  videbantur  velbreviter 
exarata,  et  praecipue  chronica  Johannis  abbatis  qui  primus  in  Capua  Nova  monasterium  nostrum  cous- 
truxit ;  adhibitis  nichilominus  libris huic  operi  necessarii s :  historia  videlicet  Langobardorum,chronica  quo- 
que  Romanorum  imperatorum  atquepontificum ;  nec  non  etdiIigenteriudagatisprivilegiis^*,atqueprflBce- 
ptis,  nec  non  etconcessionibus,div^rsorumquenominumscriptis,  tamscilicet  ^*  pontificum  Romanorum, 
qoamque  diversorum  imperatorum,  regum,  principum,  ducum,  seu  comitum,  ceterorumque  virorum 
illustrium  ^*  ac  fidelium,  quee  dumtaxat  nobis  ex  duobuscenobiihujusincendiis(249}  residuaesseviden- 
tar ;  quamvis  nec  adeademipsaomnia  ^*  potuerimpervenire  ;po8tremo''^etiam''*  scrupuloseinterrogatis 
his  quos  modernorum  temporum  seu  ^^abbatumgesta  velaudire  in  proximo  contigerat  vel  videre :  prout 
tenuitas  ingenioli  mei  suppetit,  peragere  quod  praecepisti  aggredior  ^^ ;  magis  certe  obedientia  quam 
tibi  ut  patri  ac  domino  debeo,  quam  de  aliqua  ^*,  preesmnens  scientia.  Assit  ^'  Deus,  et  gratia  Spiritus 
ejus  :  uttam  efficaciter  id  possim  implere,  quam  tu  '^  michi  es  diligenter  dignatus  injungere.  Quatinus 
opnsculam  istud  et  tibi  gratissimum,  etmultis  valeatesse  proficuum.  Heec  ■*  tantisper,  nefortasseanes- 
cientibus  **  temeritatis  seu  **  pnesumptionis  arguerer  ^*,  michi  prospiciens,  velut  *'  in  preefatiunoula 
necesse  habui  preenotare ;  ut  etsi  me  **  accuset  inertia  auotoritas  tamen  preeceptoris  excuset. 

VARLE  LECnONES. 

••  accesserunt  4,  '"^  n.  a.  q.  f.m.  add.i^  .  '*  historiolam  i.  '*  componasi.  **  tam-necnon  eXadd. 
fk.  **  deest  i.  **  h.  d.  p.  aad.  l^.  *'  connectere  4.  ^^  Quod  ego  imperium  priusquam  curiose  per- 
penderem  (p.  e.  p.  delevU  i^.)  quamvis  gravissimum  esse  parvitati  meee  (ipso  quoque  auditu  add,  i^.) 
Don  dubitarem,  annuendo  tamen  suscepi,  postquam  vero  coepi  magnitudinem  ejusdem  preecepti  soU.  1. 
Cojus  imp.  p.  4.  ^'  in  m.  adi^.  16.  ^*  ita  l^.  curarum  i.  ^"^  ita  iK  irreprehensibiliter  1.  gnaviter  2.  3. 
**  per  4.  ^*  ingenioli  1.  corr,  4>>.  ^^  an  r.  an  s.  ed,  p.  rursus  itemquecoepi  eademmecum  estuanti  mente 
tractare.  Ad  i,  p. tuncprimumimpostibilitatem inscientiee meee  ap»ertiuscoepi videre. Ad  1>>.  >< m.sanctee 
memoriee  p,  i.  m.  olim.  p.  i>>.  m.  p.  i«.  ^*  add.  lc.  »  s.  ao  prudentissimo.  1.  corr.  iK  ^*  s.  pro  rei 
magnitudine  labori  se  h.  s.  1.  ■■  de  plurimis  monasterii  nostri  confratribus,  ionge  utique  me  scientio- 
ribus,  etd.  u.  peritioribus  quos  i.  "*  add.i^.  *''h.  V,  i.  ea,  >*  f.  committeretur,  quos  etiam  nomi- 
natim  hicostendere  possem  ;  si  illorum  humilitatem  qui  favores  humanos  contemnunt(q.  f.  h.  c,  delevit 
ib«)  offendere  non  extimescerem  1.  ^*  anxiatus  et  fiuctuans ;  quid  facerem  non  satis  videbam  1.  ^^ita 
ic,  quia  super(etinsuper  preter  ib.)  id  quod  vires  meas  duplicatum  onus  excedebat;  pro  devotione 
etiam  q.  i.  *^  ab  o.add,  i>>.  «>  nunquam  t.  1.  eorr.  i^.  *'  non  obedire  i.  corr,  i^.  *^  igitur  a.  i. 
corr.  ib.  *>  pertimui  1 .  corr.  Ib.  ^^  oeBtt  k.  '^  promptus  abobedientiamtuam  i.  ^*  recensitis  i. 
**m.  hac  illacque  inhonesto  prorsus  et  vilissimo  stilo  digesta;  quasi  lineas  quasdam  et  sifragiles,  opus- 
cuio  isti  apf>osui  adhibitis  1.  m.  h.  i.  dispersa  repperereun  ;  et  preecipue  i^.  ^®  i.  atgue  perspectis  dona- 
tionLbus,  privilegiis,  atque  concessionibus,  tam  i.  i.d.  p.  a.  concessionibus,  ac  diversorum  (corr.  di- 
versonmique)  n.  s.  quee-pervenire,  tam  i^.  i.priu.  atque  c.  d.  n.s.  tam  1«.  ^^  add.  i^.  '''  i  prout  i.  i, 
poatremo  videre.  p.  i^  i.  quoe  etc.  i^.  "^*  ex  mtegro  CLdd.  i^.  ''^  postrem  4.  ''>  et  i.  Bd.  ''*  s.  a.  add. 
1«.  ''^  agressus  auxiliante  Domino  sum  i.ed.  ^  duse  michi  non  est  add,  1.  deL  i^.  "^*  Adsit  4.  **  q.  li- 
l>enter  in  hoc  tuis  cupie  imperiis  oi>edire.  Quatinus  i.  q.  tu  m.  es  studiose  (corr,  st.  tu  m.  es)  dign.  i. 
i^.  ">  Heec-excuset  add,  i>.  "'  necessitatibus  4.  **  s.  p.  add.  4.  *^  notarer  corr.  arguerer  i\  *"  add, 
4.    ••  ita.  i«.  e.  imperita....  l^. 

NOTJB. 

(349)y.  infrti,44.48. 


483  iMM  MAAslCANi  Ef  PIETM  filAdbW  48i 

Eqst  tr6sporrodecisioQ«squasi"*prolegentiumlevaminestatuilibellumistumdivi(lere:quoDiamtribus 
preecipue  cenobii  '*  hujus  abbatibus  concessum  est  postbeatum  Benedictum  in  hujus  ioci  restauratioae 
supra  ceteros  studuisse;  atquo  ideoforsitandivinitus  ^^  illis  preestitum  est^amplius  reliquis  inhacprsela- 
tioue  vixisse.  Etbeatoquidempatre  Benedictocum  quatuor  subsequentlbusquasiinprsefationeprsemisso, 
a  Petronacequi  post  ceutum  etdecemcirciterannosaLangobardorumdestructionelocumhuncrestaurare 
coepiti  prim»  sortisinitium  faoiam.Qua  usqueadsecundamdestructionemquaeaSarracenissubBerthario 
*^  facta  est  ordine  suo  perducta  **,  eique  insuper  *'  illis  adjunctis  qu®  per  annos  septem  et  sexaginia 
destituto  hoc  loco  ^*  a  septem  abbatibus  apud  Teanum  et  Capuam  commorantibus  gesta  sunt ;  secunda 
pars  ab  Aligerno  michiincipiet:  quinon*'tantuministius'*mona8leriirestauratione,verumetiamin*^re- 
conciliatione  totius  hujus  terrae  qus  Sarracenorum  infestatione  destituta  cultoribus  f uerat  studiosissime 
studuit.  £t  hac  ergo  ad  Desiderium  usque  nostrum  particula  protelatai  et  gestis  *^illorum  qui  peripsias 
iemporis  spatinm  huic  monasterio  prsfuerunt,  oonsequentcr  ^*annexis:  ipse  Desiderius  ^<^<^initium  erit  et 
terminus  totius  tertisB  ^^*  partis ;  qui  n^o  Petronace  nec  Aligerno  iuferiori  immo  long^  meo  judicio  po- 
tiori  magniilcum  *^*  ac  speciosissimum  ^^^  ex  integro  monasterium,  novum  atque  pretiosissimum  ac  si 
alter  Salomon  nostris  teinporibus  construxit  Domino  templum.  Jakn  si  juvat  ^^^  iribus  his  portionibus 
addere  quartam,  a  vobis  auxiiiante  Domino  illius  erit  principium. 

Hoc  unum  praeterea  simul  cum  paternitate  vestra  *®^  lectoremopusculi  ^^^^bujus  expostulo  ^^^  :  ul  non 
in  *^^  eodictantis  ineriiam  ^^^  sed  materiem  ^^^  dignetur  attendere utilissimam  ^^^Sicutenimnonperitus 
artifex  si  de  purissimo  auro  gemmisque  ^^*  pretiosisimperlalediadema  confecerit,  licet  opusipsum  noH 
118  recte  formatum  videatur  ob  imperitiam  ^^^  artificis,non  tamen  non  carum  esse  poiest,  tam  propter 
pretiosam  materiem,  quam  et  propier  ipsius  vocabuli  dignitatem  :  sic  et  opusoulum  istud,  quam  visom- 
nino  despicabiie  ^^*  propter  stili  mediocritaiem  ^^®  possit  viderii  propter  uiilia  iamen  multa  que  cbn- 
iinet,  ingratum  ^'^  alicui  haberi  non  debet.  Licet  enimminus  elegant^r,  sinpliciier  tamen  ^^^aiquefide^ 
liter  ^**  quantum  ad  me»  ea  <'^  quae  dicenda  sunt  pro  ineeB  scienti»  modulo  exequar ;  quse  neque  doc- 
iis,  si  invidia  desit  ingrata,  nec  minus  doctis  possini  ad  intelligendum  videri  profunda.  ConBdo  autem 
quod  ^'S  et  si  forte  ^^'  noo  omnibus^  pluribus  itamen  heec  nosira  sii  hysioriuncula  placitura :  quoniaili 
tempore  hoc  nostro/licet  difficulter  invenias  aliquem  qui  velii  istiusmodi  aliquid  scribere,  multos  ia* 
men  esi  reperire  qui  hujusmodi  narrationes  vel  audire  delecteniur  vel  legere. 

ExpUcU  epiitola  ***4 

imPVi  CAtALOGtJS  »«*  AfiBATOta  HmtJS  SACRdSANCtl  CCENOBll  CASlNENSiS. 

4.  <»  Sanem  BENEOIcnrs  <*•  pHttus  aUxis  etfuildator  hajus  e<»nobii  ^^. 
f .  Constdfitinus  ***  abbas.  Sedit. 

8.  Sin^eius  «>•  &bba>.  S«dit 

4.  VitaUsabbaft.  S^t 

5.  Boniius  abbas.  S^t 

«;  Petronax  iMal.  Sedii.  aiiMA  32; 

7.  OptatUs  abbftl.  Sedit  atltiis  10  ^^. 

1  Qermeris  ^^Vabbai.  Sediianno  1. 

9.  Gratianus  abbas.  Bedit  ftnnis  i  <**, 

VARLE  LBGtlONES. 

•^  In.eril  add.  1«.  ••  q.  p.  !.  I.  fttpertcr.  J«.  ••  6.  b.  a.  tiiperhrr.  l^.  ••  stipimr.  1«  ••  b^rtAM  1«; 
»«  perducata  4.  ••  stq)mc.  i«.  •*  tam  aptld  T.  quam  ap.  C.  nddit  1«.  sed  itaHm  etpuntii.  ••  q.  tiehit 
Idter  Petronax  ceiltus  hic  ofdfaMttnft,  n.  i«.  ••  deest.  4«.  ^^  in  ^  studait  in  tod.  i.  ahsciia  twM.  ••  la<> 
bore  atque  industria  \t.  ••  p.  prttcipueque  abbaiis  Rlcfaerii  miasi  aiterius  Darid,  ad  novi  templi  eon» 
rtruciionem  acsl  pro  omni  impensa,  tfuiete  parata.  fpse  1«.  *^  despoBrius  4.  ^**  tcrre  4.  •••novum  4«; 
«••  spatiosissimum  3.  *•*  si  delcciai,  ft.  1«.  si.  i,  t.  n.  ec(dem  ttttramento  corresHt.  «••  ita  W  tua  1.  *♦•  l. 
meum  1.  ed.  ^•^  exoratnm  esse  velim  1.  expo^tulem  td.  <••  inoo  add.  4.  *••  imperitiaml.  ed.  ''•ma- 
teriam  4.  <"  ita  l^  gioriosam  4.  "« g.  p.  add.  i^  "•  ita  i^.  irile  v.  1.  "*  ita  iJ^.inertiana  i .  *»•  ifd 
1«.  0.  contemutibilto  (despicapiie  emr.  1K  et  nddit  videri  possit,  ied  itatim  defevH)  p.  meam  inseitiam 
ftlt  (possii  vlderl  4^.),  propter  gloriotomm  tamen virorum  giorio8issima(gioriosa  iM  Ee«ta  q.  I .  "•iner- 
tlam  ic.  ed.  *^'  ita  i*.  aHcui  nongratum  haberi  n.  d.  i.  itig.  a.  n.  d.  fa.  4i».  «"  addit  t^.  »«•  vwactter 
4.  cd.  «»•  tainen  ea  i.corr,  ik.  ««  iupencriptum  4.  vei.  4>.  "•  mW.  i*.  '••  ita  cod.  i.  prsfcfatio  ed. 
ep.  modum  continens  praefationift  4.  ^»*  seriesa.  monasterfi  Cassiuensis  4.  Bxc  deiunt  ed.  ut  tt  ipte 
catalogus,  qui  tamen  extat  in  cod.  8  ••»  numcroi  misit  4.  tVi  i.  cotore  rubro  scripti  iunt,  ut  et  majorei 
lUtern  et  numeri  annorum  prwter  eos  Ouos  manus  2:  addidit.  "•  ewn  lUterii  rubris,  Desiderium  uncia' 
libus  rubris,  oderisitm  unciaiibus  nigrxs  tcribtt  I .  **'  monasterii  i .  «••  Consiantius  4.  •••  S.  a.  S.  rf*- 
iunt  4.  *••  Vllli  i.  cum  Chr.  S.  Ben.  et  indice  antiqm  mfnbranaceo  Camilli  Tutini  iftt^tfttnf,  quefn  con* 
tulit  Cam  Peregrtnius  m  Serie  abbatum  Coiineniimi,  ^^  Hermerius  ind.  Tutini.  ^**  m.  V.  aad.  i^  3*  et 
index  Tutini. 


48» 


GBRONICON  GASINGNSE.  —  LIB.  I  AUGTORE  LEONB. 


iU 


iO.  Tomichis  abbas. 

iU  Poto  abbai. 

18.  Tbtodemar  ^*'  abbast 

13.  Gisulfus  abbas. 

14.  Apolinaris  abbas. 

15.  Deusdedit  abbas. 

16.  Hildericus  abbas. 

17.  Autpertus  «*•  abbat» 

18.  Bassacius  abbas. 
19«  Bertharias  abbas, 

20.  Angelariusabbas  ^^<*. 

21.  Ragemprandus  abbas» 

22.  Leoabba«% 

23.  Joannes  abbas. 
Mt  Adelpertus  abbas* 
20«  Baldoinus  abbas* 
26.  Maielpotus  abbas. 
87.  AUgeraus  abbas. 

28.  Manso  abbas. 

29.  Joannes  abbas. 

30.  Joannes  abbas. 

31.  Altenulfus  abbas. 

32.  Theobaidus  abbas» 
33*  Baailitts  abbaa. 

34.  Richerius  ^<^'  abbas. 

35.  Petrus  abbas. 

36.  Fridericus  abbas.  Qui^'*  et  Stephanus  papat 

37.  DESIDERIUS  abbas.  Qui  *>>  et  Viotor  papa. 

38.  ODERISIUS  abbai». 

39.  Ottoabbas. 

40.  Bniaoabbaa. 

41.  Girardus  al^aa* 

42.  Oderisius  abbas, 

43.  Nicolaus  abbas. 
44«  Sipiof— tea  Mmj 


Sedit  annis  6  ^^*f  mensibus  5. 

Sedit  aniiis  7  ««^,  measibus  5. 

Sedil  annis  19«  ^^*. 

Sedit  annis  21. 

Sedit  annis  U. 

Sedil  annis  6* 

Sedit  diebus  >"  17. 

Sedit  annis  3  ^*»* 

Sedii  annis  19. 

Sadit  annis  87,  me&eibus  7. 

Sedil  anBis6  ^^\ 

Sedit  annis  9,  mensibus  ^^*  10  ^^*. 

Sedit  aniiis  in^  menaibus  ^**  7  <^'. 

Sedit  annis  19^  mtnaibus  7  <**• 

Sedit  anois  9. 

Sedit  annis  ^*\ 

Sedit  annis  6  ^^'. 

Bedit  annia  37  '«^ 

Sedit  annis  11. 

Sedit  anno  1. 

Sedit  annis  18  ^^\  measibus  >•>  6  <*•. 

Sedit  annis  11« 

Sedit  annis  13. 

Sedit  annis  2. 

Sedit  annis  17,  mensibus  6  V^. 

^edit  anno  i^  mensibus  5  ^*'. 

Sedit  mensii^us  10  ^*''. 

Sedit  *'*  annis  29«  bensibut  6  ^<<>. 

Sedit  annis  ^*>  19|  measibus  2  '**. 

Sedit  anno  i,  mensibus  10. 

Se^it  aanis  3,  meosibus  11» 

Sedit  annis  ^», 

Sedit  ^*^  annis  2,  mensibus  i,  diebus  26« 

Sedit  anno  1,  mense  lidiebus  6. 

SeditamusO»  mensibui  6»  diebus  19. 


INCIPIUNT  »»  CAPITULA  PRIMiE  PARTIS  OPERIS  HUJUS. 

1.  De  eonversione  vita  vel  olntu  patris  nostti  ***  Beneiidii^ 

2.  Qui  abbates  illi  suceesserint  ^*\  et  quaHte^  moMtstered  destfutto  fM^  Admm  tmfiijttf^  '«•• 

3.  De  reversione  Fausti  A  OalltiB  «••. 

4.  Quatsttr Pe&6mx abbdi  hut  veneHtH  hamhmemtaHravefti,  etquaiti&Ultm^^^,papa£{Uhmias 
"*  adjuverit. 

6.  Dt  adventu  Gisuift  iueU  in  Kuti^  loem  n  etmenim  *^*  tof  Ai«  M  etre^  ftm». 

6.  Qudmer  fMum  iit  ffionaiMium  tmtef»  Man$i  fn  ioco  ^**  ^i  tiicnf&  Cinfia. 

7.  Qualiter  Karolus  rex  Francorum  huc  venerit,  etde  humilitate  ipsius  *^^. 

8.  Qualiter  Ratchis  *'■  rex  Langobardorvm  hue  ad  tenvetHenem  iN?>wHf. 

9.  Deprincipe  Arichis  *?•  qualiter  monasterium  mem  Sophiei  fecferU  tt  mmtmefiOieH  ni»4Ui^rii,vel 

YARLE  LEGTIONBS. 

**•  d.  XXI  (uid.  3,  el  M«  TmHni.  «•«  YL  4v  «••  Hieodorar  ^  «••  m.  XI.  tM.  ind.  TIUinL  «•?  annis 
ind.  Tutini.  *••  Authpert  1.  "•  XVH.  4.  *♦•  deest  4.  *♦«  VII.  4.  *♦»  m.  X.  add.  iK  *♦»•  d. 
V.  add.  ind.  Tutini.  ^**  m.  VR.  add.  i^.  •♦•  d.  XVII.  add.  ind.  Tutini.  «♦•  d.  X.  add.  ind. 
IWi»..  *♦'  m..  Jl.  ind.  Tuiini,  ^^^^vmoat.  1.  **•  d.  XII.  add.  ind.  Ttdini.  '••XI. 


IWiw..**'  m..  Nh  ind.  ruiini,  ^*\vmeat.  i.  **»d.  XII.  add.  ind.  Tufini.  '••XI.  3.  »»>  m.  VI.  add, 
i^^  ^••ly.  d.  IXVni.  ind.  Tutini.  >••  Ripkerus4.  ^^Vd.  X.  add.  ind.  fuiini.  ^^'*  d.  JCtL  add.  ind.  Tu 
W.  "•  Q,  et  S.  p.desunij.  "^  d.  VllL,a<W-  ind.  Tutini.  «•*  Q.  et  V.  A.rfeiMn<  1.  "•.  deest  4.  *•< 
W.  d.  ixVIL  md.  JWtm.  «•>  kumsque  coi.  i,  igMUto  oa^MO  r$licto.J^*  d.  XVII.  (uU.  tW.  TuHni.    ^*»  ~  ~ 


iQ.  U.  d.  XXVUI.  add.  ind.TuHni 
Winimmeffiiontm  n^  feciii  ^*' ..,., 

4.  "•  coofugierunt  corr.  confugerunt  _.       

^  desunt  ed.  "•  ejus  ed.  ^^*  Rachis  2.  Garolus  4.  "•  Arechis  2.  Archis  3 


i«0 

X/. 


487  LEONIS  MARSIGANI  ET  PETRI  DIAGONI  488  < 

quibus  sanetorum  cwporibus  eccleiiam  ipsam  ditaverit  i^\ 
10.  Deoblaiione  Leonis  cujusdam  nobilis  Beneventani  ^''•. 

14.  QuaUter  abbas  Theoctemar  *'•  construxerit  "•  ecclesiam  sanctm  Marixad  "*  pedem  "•  montisipsius 
12.  Qualiter  Kartomannus  in  Itatiam  venerit,  et  quid  egerit  i**,  et  quibusdam  ^*^  concessionibus  efus  ui 

hoc  loco. 
i3.  De  Angto  muto  et  surdo  sancto  "». 
44.  De  concessionibus  guorumdam  in  hoc  toco. 

15.  Belatio  ^^*  de  Pauto  diacono. 

16.  De  capitutis  qux  fecit  imperator  Ludowicus  ^*^,  et  de  pacto  quod  fecit  beato  Petro. 
47.  Quomodo  Gisutfus  abbas  fecit  ecclesiam  sanetiGermani. 

18.  Quatiter  idem  abbas  ^**  renovavit  eeclesiam  hujus  loci,  et  ecclesiam  sancti  Angeti  in  VaUe  htei  Cin^ 
struxitt  et  sancti  Apotlinatns  in  Atbiano;  et  de  quorumdam  obtationibus  <■•. 

19.  De  miraculo  abbatis  Apoltinaris,  et  de  oblationibus  quorumdam  in  hoc  loco. 

20.  De  Radechis  comite  Compsano,  et  detranstatione  sancti  Januarii  in  ^*^  Beneventum. 

21.  Quo  tempore  Saraceni  Siciliam  ingressi  sunt. 

22.  Quid  Sicoprinceps  abbati  Deusdedit  coneesserit,  et  ^*^  quatiter  princeps  Sichardus  ^**  eumoeciderit 

23.  Quid  Lotharius  rex  Authperto  abbati  concesserit,  etquomodoFraneorumregum  rex  idem  ds'visertt 
et  de  quorumdam  oblationibus. 

24.  Quo  tempore  corpus  beati  Barthotomei  Beneventum  advenerit  ***,  et  de  quorumdam  in  hoe  toco  obla' 
tionibus. 

25.  QuaUter  sit  contra  >**  se  principatus  divisus. 

26.  Quomodo  Sicono^us  princeps  omnem  thesaurum  hujus  etBnobii  ^**  abstuUt. 

27.  QuaUter  Deus  a  Saracencis  locum  istum  eripuit. 

28.  De  discurtione  ae  vastatione  Saraeenorum,  et  generati  ac  maximo  terrmmotu. 

29.  De  pentifaria  divisione  regnt  Francorttm,et  quatiter  Ltutotvicus  <**  Saracenos  devicerit,et principa' 
tum  ^*^  mqua  sorte  diviserit. 

30.  Qtmtiter  iterum  Ludowicta  ^**  Itatiam  venit  vocattAS  ^**  per  abbatem. 

31.  De  Capua  qualiter  ad  pontem  CasuUni  mutata  sit. 

32.  De  consuetudine  quam  habeat  tunctemporis  hoc  monasteritm. 

33.  De  stitdio  abbatis  Bertharii,  et  miraeuto  qttod  eontigit  in  constructione  arcis. 

34.  De  obtationibtts  quorundam. 

35.  De  nequitiis  Saracenorttm,  et  quatiter  vastatum  et  ineensum  sitmonasterium  sancti  Vineentii. 

36.  De  tertio  adventu  Ltutotviei  '^^  in  Italiam,  et  de  bettis  qum  gessU  *^  cum  Saracenis. 

37.  De  monasterio  sancti  Angeli  in  Barregio. 

38*  Quo  tempore  castettum  Pontiscurvi  constrttetum  stt. 

39.  Quatiter  nobisrestituitprmdicttisimperatorcetlamsanctmMari(;sinMaurinU*^,etdeqtiortmdamin 
hoe  loco  obtationibus. 

40.  De  pacto  »•*  Saraeenorum  cum  nostris. 

41.  De  divisione  Capuanm  ecclesim  facta  a  Joanne  papa, 

42.  Qtiomodoprinceps  Gtnaiferius  effectus  ^^^  sit  monachtu. 

43.  QuatUer  Sarnceni  a  CajetanU  ad  habUandum  in  Garitiano  recepti  sunt. 

44.  QttatUer  hoc  monasterium  aSaracenis  incensum  sU,  et  *•*  abbas  Bertharius  decotUUus  et  montsehi 
Teanum  profecti. 

45.  Memoratorium  *••  eiiusdem  aJbbatU  de  rebus  sancti  Benedicti  per  '•^  Marchiam. 

46.  De  obtationibus  qtiorumdam  sub  abbate  Angetario,  et  qtumodo  idem  abbas  Teanensis  episcopus  *•* 
factus  est. 

47.  Deobtationeet  studioHerchemperttmonaehi. 

48.  Qtiatiter  monasterium  Theanense  crematum  est. 

49.  De  eaptione  Betieventia  Grecis. 

50.  De  pugna  nastrorum  ctm  ^^SaracensU  ad  Gariliantm. 

51.  De  sttMtio  Leonis  abbatiSf  et  qtiaUter  *^^  ipse  ccepit  restaurare  httne  tocum. 

VARliE  LECTIONES 

*"  ita  correxi,  dicaTeril  ed.  4.  "•  deest.  4.  "•  Theodomar  4.  *••  feeerit  ed.  "*  ad  p.  m.  i.  desttnt  t. 
«••  pedes  3.  *••  ageret  4.  "*  ita  codd.  "»  sanclo  4.  *••  Delatio  2.  *•'  Ludovicus  ed.  4.  "•  deest  ed. 
"»  oblati  4.  «••  in  B.  deest  4.  "*  deest.  ed.  "■  Richardus  4.  *•»  venerit  ed.  *•*  p.  c.  se  ed.  *•»  mo- 
naslerii  ed.  "•  Ludoicus  ed.  "'  principatus  4.  *••  Ludoicus  2.  *••  v.  p.  a.  desunt  4.  «••  Ludoici  ea. 
••^  itciKed.  •••  Morinis  2.  et  de  q.  in  h.  Lo.  dest/mt  4.  •••  pactu2.  ••^  factus  ed.  %.  m.  demnt  ^. 
»w  et  —  profecti  deeunt  4.  •••  Remoratorium  4.  «•'  o.  m.  detet.  ed.  «••  deest  4.  •^  sub  4.  •*•  deeet 
ed. 


489  CHRONIGON  GASINENSE.  —  LIB.  I  AnCTORE  LEONB.  <»« 

52.  QualiterSaracenideGariliano  exterminaii  •"  suni. 

53.  Qualiter  Johannes  abbas  ordinatus  sit;  et  quomodo  Capuam  cum  fratribuspergens  ibi  monasterium 
fecerit, 

54.  Quamodo  idem  abbas  in  hoe  etiam  loeo  studuerit. 

55.  Qualiter  super  capuam  Ungari  venertnt^  et  cuncta  in  circuitu  devastantes  demum  apudUarsos  devieti 
sint, 

56.  De  oblattonibus  Johannis  eonsuliset  dueis  Neapolitani,  etaliorum  quorundam  '^*. 

57.  Judicium  papm  Marini  *>'  de  monasterio  saneti  Angeli  adformas  sive  ad  arcum  Diance, 

58.  Qualiter  Balduinus  abbas  monasterium  sanctce  Sophice  et  Benevento  bts  *>*  recepit. 

50.  Item  judieium  papce  Agapiti  de  monasterio  Capuano,  de  de  Sancto  Stephano  de  Terracina. 

60.  Destudio  abbatis  Majelpoti,  ei  de  oblationibtis  quorundam  subeOy  et  qualiter  AUgemus  abbas  sit 
ordinatus. 

61.  Qualiter  regnum  Italim  a  Francis  ad  Teutonicos  sit  translatum. 

mmr  mm\m  mmnm  mmm. 

I.  [Gmq. Dial.ii^  Prol.  et  c.   i,  3.]  Egregius  igi-  ApieQtissiinum,auctoremfui8serefertantiquita8(253}, 

lur  et  sanctissimus  pater,huJQsque  Casinensis  coe-  ubi*'*contrito  quodibidem'*'a  rusticis  colebatur 

nobii  primus  fundator,  gratia  et  nomine  Benedi-  Apollinis  idolo  [Grbo.  n,  8],  subversa  ara,  lucoque 

ctus,  sicut  beatus  papa  Gregorius  in  secundo  dia-  8ucciso,monasteriumsibiconstruxit;etcircumqua- 

logorum  suorum  ***  libro  pleniter  scribit,  Nursia*'^  quemanentespopuloSyContinuispraBdicationibus  ad 

proTincia  oriundus  fuit.  Romae  vero  ad  erudiendum  Christi  fidem  convertit.  Ubi  etiam  *'^  quantis  quaii- 

liberaiibus  studiis  a  parentibus  tradilus,  non  malto  busgue  refulsit  *'*  miracu]is,quoniam  non  higus  est 

post,  ut  prsfati  doctoris  sermonibus  utar,  recessit  operis,  si  quis  eorum  desiderat  habere  notitiam,in 

scienter  nescius,  et  sapienter  indoctus.  Relictis  ita*  prsefato  beati  Gregoni  libro  facunde  scripta  repe- 

que  iitterarum  studus  pariterque  nutrice,  ciam  fu-  riet.  [V.  S.  Mauri  4.]  Inter  qu»  cum  die  quadam 

giens,ad  iocum  qui  Sublacus(2aO)  dicitur,  quadra-  divinitussibirevelatumfuissef^idem  monasterium 

gintafermeabUrbemitibusdisparatumdevenityUbi  quodipse  fundaverat'*^,  a  gentibus destruendum, 

in  speieo  quodam  per  triennum  excepto  beato  Ro-  atque  propterea  inconsolabiliter fleret :  coelesti  pro- 

mano  qui  sanctffi  illi  conversationis habitum indue-  tinusoraculocon8olatus,audiviteumdemlocum suis 

rat,  nulli  cognitus  mansit.  Post  haec  a  pastoribusre-  nichilominus  meritisinpotioremetamplioremquam 

pertQs,  et  demum  *<*a  pluribus  *>*  agnitus,  a  Ro-  6  tuno  statum  fore  venturum  ;  et  in  multas  exinde 

manae  quoque  urbis  nobilibus  frequentatus,  duo-  orbis  romani  partesregularisnoroMBacdiscipiineB 

dennem  (251)  ab  ^Equitio  Maurum,  a  TertuUo  vero  ordinem  '** proditurum  ***.  [V.S.Mauri  26.]  Ipso 

patricioPlacidumadhucpuerulummonasticadisci-  itaque  antioquode  hac  vita  signaturus  erat  ad 

pUna  instituendos  accepit.  Ubietiamduodecim  mo-  Christum,  rogatus  ^^  in  Galliam  ad  monasterium 

nasteriaChristiauxilioconstruensipersingulaquo-  constituendum  **^  suos  mandare  discipulos  '*', 

que  eadem  duodecim  monachossub  statutis  patri-  quamvis  finem  dierum8Uorumnonignoraret,nichil 

bus  deputavit.  [Pauli    Hist.  Langob.  i,  26.]  Inde  moratus,  beatum  Maurumiliuccumeisdemdirezit 

persecutione  presbjteri  **^   Florentii  loco  cedens,  legatis '" ;  cum  quoetiam  beatum  Faustum  qui  ejus 

paucos  secum  fratres  a^sumpsit :  atque  duobus  se  postmodum  historiam  pleniter  scripsit,  et  tres  alios 

aageli8Comitantibus,ettribuscorvisquossolituserat  mittere  studuit.  Hinc  **^  factum  est  ut  per  hunc 

alerecon8equentibus(252),perquinquaquintacirciter  virumDeisanctissimumMaurumejusquediscipulos, 

milia  ad  hunciocum  Ghristo  jubente  pervenit.  omnis  ordo  et  regularis  disciplin»  norma  quee  per 

Cujus**'videticet  sedis  Varronem  illum  totsecuUs  beatissimum  patremBenedictum  in  hoclocofuerat 

celebratum,  etomniumRomanorum  Tullio  testesa-  constituta,  per  totam  Qalliam  disseminata  atque 

VARLE    LECnONES. 

tii  minati  sunt  deest  4.  '**  deest  ed.  4.  *is  Martini  4.  *^*  deest  4.  ***  ita  eod.  I .  I.  tiber  primus  histo- 
riffi  hujus  coenoba  C.  ed.  *^*  deest  ed.  *"  N.  p.  o.  f.  dMwn/ 4.  ***arfd.  \K  deest^  *»•  plurimis  erf. 
s«*  deest  i.  "<  Cujus— antiquitasde^fint  i.  >»  in  quo  i.  **'antiquitus add.  1.  **^  deesti.  ">  add  ib. 
***  esset  i.  **^  construxerat i.2.  *'"  ita  iK  etmultis  inde  reg.  n. a.  d. in  diversis  orbis  partibuso.p.  !• 
«"  profecturum  !.«*•  "•estarfd.  4.  "*  construendum  i .  2.  *'*  s.  mittere  monaclios  i.ed.  "•(.  d. 
i.  ed*  **^  Uinc— p.totas  OalJias  disseminari,  constitui^et  observari,  Deus  annuerit.  Sub  hisdem  ferme 
diebusib.  desunt  i. 

.NOT^ 

(250)  Subiaco.  leguntur,ap.  Tosti  Hist.  Cas.  I,  p.  i29. 

(251)  Ex  ViU  S.  Mauri  e.  8.  (253)  Cf.  Cic.  Phil.  2,  40 ;  Varro  R.  R.  3,  5«  HffiQ 

(252)  Vei  ex  Chron*  S.  Bened.  ubi  eadem  verba     Leo  de  suo  addidit, 

Patroi.  CLXXIU  1« 


49i 


USONtS  MARStGANt  Et  P^  DIA(JONl 


492 


diffdsa  sit.  Beatum  *'■  (253*)  etiam  Placidum  cpi- 
nio  *"  est  quod  vir  Domini  Benedictus  tunc  ad  Sici- 
liam  miserit  '*%  ubi  pater  ejusdem  Placidi  "'  Ter- 
tulius  patriciu8,decem  etocto  patrimonii  sui  curtes 
eidem  viro  *'*  Dei  concesserat.  [  7.  S.  Mauri  32, 
GasQ.  ViaL  u.  37.]  Post  hsBC  idem  sanctus  vix  ex- 
pleto  sui  temporis  cursu  laudabiii,  ea  die  qua  '^^ 
sacrosancti  '^^paschae  sabbatum  iliucescebat>  duo- 
decimo  videiicetKalendas  Apriiis,  in  '^'  oratorium 
sancti  iohannis  baptist»*^'  a  discipulisse  ferriprsB- 
cipiens,  inter  ipsorum  *^*  manus  orans  migravit*^'^ 
ad  Dominum,  anno  '^*  quidem  incarnationis  ejus 
542,  indictione  quinta  (254) ;  sepultusque  est  in  *^^ 
eodem  oratorio,ante  ipsumaitare,quodidem  Apol- 
linis  aradestructa  construxerat,ubi  jamanteabea- 
tam  Scolasticam  sororem  suam  posuerat.  Ciaruit 
autemtemporibus  imperatorum  Justini  senioris  et 
Justiniani  *^* ;  Romanorum  vero  pontificum  Johan- 
nis  primiy  et  quartiFeiici8,quemsanctU8papa  Gre- 
gorius  atavum  suum  fuisse  testatur  (255) ;  Theode- 
rico  apud  ItaiiamArriano  regnante  (256). 

2.  [Grbg.  Z).  u,  Prol.  Pauli  H.  L.  iv,  47  ;u,  4, 
7 ;  IV,  17.  Greg.  D,  u,  17. J  Huic  sanctissimo  patri 
succedit  in  monasteriiregimine  virreverentissimus 
Constantinus,  ejusdem  sancti  patris  discipulus.Ter- 
tiuB  autemprffifuit  *^*  eidem  ^'^^  congregationi  Sim- 
piicius ;  quartuB  Yitalis  ;quintU8  vero  Bonitus.  Quo 


A  pr8Bsidente,Langobardi,quinupersubJustina  mino- 
re*''^  Itaiiam  invaserant,  cum  jam  ab  incarnatione 
Domini  568  annorumcirculus  volveretur,prffifatum 
CGBUobiumnocturno  temporequiescentibus  fratribus 
ingressi  sunt :  quiuniversa  diripientes''*,  neunum 
quidem  hominem  iiiic  '*^  capere  potueruut,  videli- 
cet  ut  sermo  sancti  patris  Benedicti  compieretur, 
quem  Theopropro  dixerat :  Vix  obtinere  potui  ut 
ex^^*  hoc  loco  miehi  anima  cederentur.  Fugientes 
itaque  ex  eodem  ccBnobio  fratres  Romam  profecti 
sunt,  codicem*^'^  saactffiregulffiquam  pater  idem  '^* 
descripserat,  et  quffidam  alia  scripta,  nec  non  et 
pondus  panis  '*^,  vini  quoque  mensuram,  et  quic- 
quid^supeiiectiiis '"  potuerunt  surripere  deferentes. 

B  Atque*'' (257)  ex  concessione  Romani  pontiticis 
Peiagii,qui  tuncsedi  apostoiic»  prffierat,  juxtaLa- 
teranense  '*^  patriachium  monasterium  slatue- 
runt*"  ;ibiqueper  centum  *ferme***acdecem  an- 
nos  (258)  quod  Casinense  monasterium  destructum 
permansi^  habitaverunt  ***• 
*centum  ac  triginta.ann6s2. 
3.  [V.SMauri^.]  fertio  *«•  (259)  iolerea  Boni- 
fatio  sedem  apostoiicam  gui>ernante,  supradictus 
Faustus  quiad  OaiiiascumbeatoMauro'*"perrexe- 
rat***.adprffinominatum  **^  Lateranense  coenobium 
reversus  est,  atque  a  beato  Theodoro  *«*  qui  tunc 
post  sanctffimemoriffi  Yalentinianum'**  tertius  ean- 


VARIiE  LECTIONES, 

"•  Pi.  iam  ad  S. 
fiT 


>»  tla  Ib.  stoduit beatumP.  1.       "•  PL  jam  ad  S.  i.  PL   sanctua  Benedictus  jam  ad  S. 

Ib.  PL  discipulum  suum  vir  D.  B.  t.  ad  S.  2.  "^  miserati.  misit  e^t.  *"  t/a  l^.  p.  ipsius  1. 
"•  e.beato  Benedicto  c.  i.  ed.  ***quffi  ed.  ***  sacro  add  i^.  «♦«  in  —  prscipiens  add.  ib.  «*•  b.  I. 
i^.ed.  '**  in  locorasoi^,  '^^  perrexit  i.  **•  anno  ejusdeminc.  543.  ind.  secunda2.  a.  ei.  inc.  542. 
ind.  quinta  3.  desunt  1.  ''♦''  1.  e.  o.  in  loco  ra$o  ubi  plura  scnpta  fuerant  l^.  >«•  cujus  sciUcet  imperii 
anno (iuartodecimo,8  dominica vero  passione  anno quingentesimo nono  j uxta  diiigentissimam  supputatio- 
nem  defunctus  est.  add.  1.    ***  a  beato  Benedicto  p.  i.ed.    '^^  ejusdemefi^.    '^^    tos  Jutiniaorum  quem 

{irediximus  imperante  a(iflf.  i.  delevit  i^,  *'V deripientes  ed.  *"  i.  h.  1.  ed.  '^^  michi  e.  h.  1.  a.  i.  ed. 
8s  secum  add.  i .  *'•  q.  beatus  Benedictus  i .  ed.  ^*^  habens  per  quadram  iibram  unam  add,  1  ^.delevit  i  «• 
'■•  ita  corr.  iK  supp.  1.  '•*  Cumque  a  beato  Gregorio  q.  t.  s.a.  prffierat  gratanter  recepti  fuissent,  ex 
ejus  ccmcessione  ibidem  juxla  1.  *^^  add.  l^.  '•<  construxerunt  i  ed.  *•'  deest  3.  *••  babita- 
cuium  4,  *•♦  Anno  igitur  dom.  inc.  sexoentesimo  quinto,  secundo  anno  imperii  Foc»,  defuncto  b. 
papa  Gregorio,Saivinianus  pontificatum  Romanum  accepit,quo  post  annum  et  menses  quinque  migran- 
te,  tertius  Bonifatius  apostoiicam  sedem  indeptusest,  sub  quo  videhcet  suprad.i.    '"  Fausto  4,    *•• 

auoniam  Casinense  monaslerium  jam  destructum  a  Langobardis  erat  add.   i.    '•^  prsdictum   I.  ed. 
*  Tehodoro  3.    '••  primum  ejusdem  loci  abbatem  add.  i. 

NOTiE. 


(253*)  3.  Non.  Oct.  apud  Siciliam  natalis  tancii 
Ptacidi  beatissimi  martyriscumsociissuis  Eutychio, 
VictorinOf  et  aliis  tnginta.  Pro  quo  paler  cjus  Ter- 
tutlus  patricius  decem  et  octo  patrimonii  sui  curtes 
beaiissimopatri  Benedicto  obtulit.  Martvroiog.  j  ussu 
Desiderii  abb,  conscriptum  ap.  Gatt.  H.  p.  915, 

(254)  A,  542,  ind.  v,  non  ez  Gregorio  sumpsit, 
8ed  ipse  addit  :quod  utrum  ipse  computaverit  an 
ex  fonte  nobis  iocognito  hauserit  nescio.  Certe  an- 
nu8  14.  Justiniani  est  a.  D.  541 ;  annus  autem  509 
nulio  modo  ferri  potest,  sed  solus  convenit  cumdie 

aualemfortasse  exinterpoiatione  Odoadsin  Vita  b. 
auri  adnotatum  habemus.  Si  narrationi  de  Bene- 
dicti  cum  Tolila  coogressu  fides  habenda  est,Petru8 
Diaconus  verum  viderit,  sed  indictio  corrigenda  erit, 
Equidem  putaverimobitum  Benedicti  a  Fausto  vi- 
giliffi  primi  Paschatisfui8seassignatum,quem  maie 
^mterpretatus  Odo  tantas  postehs  paravit  difficuita- 
(es  ;  Aam  si  revera  SablMito  aanoto  obiisaet,  id  a 


beato  Gregorio  silentio  prffitermissum  fuisse  non 
existimo.  Petrus,  infra  3,  73  annos  a  transitu  beati 
Benedicti  ad  anno  60h  eomputat. 

(255)  Diai.  4, 16,  sedtertium ;  quartum  jam  Joan- 
nes  Diac.  dixit  in  Yita  beati  Greg.  1.  Ang. 

(256)  Cf.  Chron.  S.  Benedicti  SS.  t.  III,  p.  200. 

(257)  Hffic  noster  addidit. 

(248)  HOannoshabet  Paui.  Diac.  6,  40  ;Petrus 
in  Reg.  n.  86,  centum  viginti  ;hic  et  infra  4,  89  re- 
ctiori  caiculousus  130,  Anq.  Destructionem  a.  577 
accidisse  probare  nititur  Di  Meo  in  Ann.  Neap. 
Cffiterum  Yides  quamparum  accuratamtemporum 
computationem  Leo  curaverit,  cum  papffi  nomine 
correcto  annorum  numerum  intactum  reliquerit. 
Tamen  cap.  seq.  initio  annum  dom.  inc.  sustulit 
sciiicet  ne  pugnantes  inter  se  numeri  sub  oculos 
caderent.  Nam,  ipso  teste,  restauratio  monaaterii 
CasineDsis  evenit  a.  D.  720. 

(259)  Numerum  Leoaddidit. 


493                           CHRONICON  GilSINENSE»  —  UB.  I  AUGTORE  LEONB.  494 

dem  congregationem  regebat,  compulsus  atque  A  atqueTato,  germaiiifratres**Squiaiiteqaindecim 

rogatus,  historiam  de  vita  beati  '^^  Mauri  veracis-  circiter  annos  monasterium  sancti  martyrisChristi 

simam  composuit :  quam  prsdictus  papa  Bonifa-  Yincentii  juxta  ortum  Yulturni  fluminis  depropriis 

tius  approbans,  laude  diguam  duxit,  suaque  auc-  sumptibus  construere  ceperant  "*«  cum  essent  po- 

tohtate  roboravit.  tentes  ac  divites^  in  ipso  opere  tam  per  semetipsos 

i.  [P.  D.  VI,  40  Ckron.  Vultum.]  Cum  *'''  autem  quampersuosusqueadrestauratioDemlocihujusplu* 

«7<  omnipotens  Deus  prafatum '"^*  beati  Benedicti  rimumadjuverunt.Hic(2i6)in8BCclesiabeatiMartini, 

ccBoobium  jam  decrevisset  miseratione  *^*  iila  sua  quam  parvulam  repperit,  sedecim  ferme  cubitos 

omnipotentissima  restaurare,  et  coBnobialem  insti-  auxit;ibidemqueabsidamefficiens,inhonorebeat» 

tutionem  quffiindeprincipiumsumpseraty  exejus-  Mari»  semper  Yirginis,  et  sanctorum  martyrum 

dero  patris  loco  *'''  per  orbis  circulum  propagare,  Faustini  et Jovit»  inea  ^'^altariumstatuit.in**'  quo 

contigit  "^  disponente  Deo,  ut  Petronax  civis  Bre-  etiam  et  brachium  unius  iliorum  '''quodsecum  de 

xiaDffi  urbis  vir  valde  rehgiosus,  divino  afQatus  Brexia  dsportaveratdecenterrecondidit.Insequenti 
amore  Romam  venisset.  Quem  reverentissimus  *""  B  tempore,  sanctissimuspapaZachariasquiGregorio 

tertius  (260)papa  Gregorius  coBlitus  '^*  inspiratus  successerat,  plurima  huic  adjutoriacontulit;iibros 

admonuit  ut  hoc  Casinum  castrum  peteret,   atque  scilicet  aliquot  ***  sanctSB  scripturae, nec  non  etcodi- 

monasterium  beati  Benedicti  quod jam  per tot  annos  cem  sanct»  regulee  quam  '**  pater  Benediclus  manu 

destructum  maoserat  *^',  suo  studio  reconcihare  jpropria  scripserat;  pondus  etiam  libree  panis^  et 

satageret.  Quo  annuente,  mox  *'^  idem  venerabilis  mensuram  vini,  quaBolim  inde  sicut  supradiximus, 

pontifex  cum  iUo  aliquanto^  de  Lateranensi  congre-  sub  I^gobardorum  in vasione  ***  monachi  fugientes 

gatione  fratresdirexit"Seialiaquoque*"ilhnon-  secum  Romam  detulerant  ***.  Diversa  etiam  ad 

nulla  adjutoria  contulit.  Is  ergo  huc  ad  sacrum  ecciesiasticum  mlnisterium  ornamenta,  nonnulla 

beati  Benedicti  corpus  perveuiens,  tam  cum  iUis  quoqueaddiversasutilitatesmonasteriipertinentia» 

qui  secum  venerant,  quamque  etiam  cum  aliquot  ilii  apostolica  iiberalitateiargitus  est.  Ab  hocetiam 

simplicibus  viris  quos  inibi  jamdudum  resedisse  sanctissimopapaprfiedictusabbaspriviiegiumprimus 

reppent,  habitarecoepitannoDomini720*"'.  Atque  accepit,  ut  hoc  monasterium  cum  omnibus  sibi 
tt4 1|5  eisdemfratribus  inabbatempr6Blatus,coope-  G  pertinentibus  cellis  ''^  ubicumque  terrarum  con- 

rante  Deo,et  beati  Benedicti  suffragantibus  meritis,  structis,  ob  *'"  honoremacrevereatiam  sanctissimi 

constructis  ***  decenter  habitaculis,  ac  multorum  patris  Benedicti,  ab  omnium  episcoporum  dicione 

ibifratrumcongregatione  statuta^subreguIsBsanc-  sit  onmimodis  *'*  liberum;  ita  ut  nuUius  juri  sub* 


tflB  doctrina vivere  studuit.Quem  '**  videlicet  tres  qui     jaceat  nisi  solius  Romani  pontificis  \ 
dam  nobiles  viri  Beneventani  **%  Paldo  et  Taso         5,  [P.  D.  vi,  58.   Chr.  S.   BenedictU]  Gisulfus 

VARLfi  LECTIONES. 

^^  deest  4.  ^^  Aliquot  interea  labentibus  annis,  temporibus  scilicet  iohannis  sexti  pap»,  Gisulfus 
ms^or  dux  Beneventanus  cum  vaUda  suorum  manu  in  Gampdniam  veniens,  arcem  Arpmum,  et  Soram 
Romanorumcivitatempariter  cepit;  incendiaquoqueet  deprflBdationes  maximas  faciens,  captivosque 
nonnullos  abducens»  nulloei  valente  resistere,  usque  ad  locum  qui.Horrea  nominatur  pervenit,  ibique 
sua  castra  metatus  est.  Ad  hunc  prsBfatus  papa  Joannes  ahquot  sacerdotes  cum  muueribus  apostohcii 
dirigens,  oniversosquosceperatcaptivosredemit^eumquecum  universo  exercitu  remeare  ad  propria 
fecit  (Ex  Ckr.  S.  Bened.).  Cum  1.  Aliquoti.  I.  annis,  cum  jam  videlicet  abinc.  Domini  annus  septingen- 
tesimusac  tertius  verteretur,  praBsidente  RomansB  sedi  Constantino  mitissimo  etangeUco  papa,  imperan- 
tibus  autem  Justiniano  minore  cumTiberio  fiiio,  ceptumest  coostrui  monasterium  sanctimartjris  Chris- 
di  Yincentii  juxta  ortum  Yuiturni  fluminis,  a  tribus  nobilibus  fratribus  civibus  Beneventanis,  Paldone 
scilicet,  Tasone,  atque  Tatone,  Gisuld  ducis  Beneventani  propinquis  ;  e  quibus  idem  Paldo  primus  ibi- 
tem  abbas  effectus  est.  Ea  iK  addit :  mutala  esse^  postquam  iupetiora  xLLa  deLevU,  voces  pLurimm  era* 
sse  et  detetSB  indicant;  postremo  omnia  pariter  deLevit.  «"  deesi  4.  •'»  preBfaii  3.  »'♦  i,  s.  m.  4.  "» I. 
et  regula  p.  I .  I.  et  p.  ed.  '^*  p.  hujusmodi  occasionis  initium eititit,  ut  i.  '^^  reverendissimus  2.  "*  di- 
vinitus  i.  '^*  a.  erat  destructum  i.  '*<>  ita  l^.eundem  Fetronacem  moxabbatem  constituitatque cumi. 
«•*  ita  i.  dirigensa.  iK  •••  etiam  nonnuilailli  !.•••  A.  D.  720.  add.  iK  "*  Ac  non  multo  post  i. 
abe.  f.  i.  a.  prffiiatus (uM.  \h.  *"'  reparatis  undique  hab.  etdec.  constructis,  multorum  i«  '•*  ita.  i^ 
Qaem  videlicet  prsddicti  Beneventani  fratres  cum  essent  poteutes  ac  divites^  in  ipso  opere  tam  per  se 
quam  per  saos  usque  ad  restaurationem  ejus  plurimum  adjuverunt  iKdesunt  i.  >*^  supradicti  ducis 
propinqui  (uM.  i<^  ^^^  a.  t.  suprascr.  {faLsum  est),  *>•  ceperuut  3.  ^^^  iaea,  desunti.  *"*  ubi  (etiam 
add.  i^)  et  i.  *''  ita  i^.  b.  eorundem  sanctorum  i.  **'  deest.  1.  *'♦  quem  i.  **^  destructione  i.  '*^ 
<letaierunt  4.    **^  c.  s.  p.  i.  ed.  *••  ob— Bened.  desunt  i.    *«•  add.  4. 

NOT^. 

(200)  Imo  quartus.  C»terum  e  cod.  autographo  ejus  temporis  more  jam  703  numeraretar. 
apparetL^onem qucresoIoPauIoDiaconohauserat,         (261)  aie^econdidit  ex  fonte  nobis  ignoto  hau- 

postea  ipsis  Yulturnensium  monumentis  adhibitis  sit,  utplurima  ejusmodi,  qu»  sub  uno  quoqueab- 

accuratiuselaborasse.  Sedanaumrotundo^utaiuQt,  bate  refert. 

numero  expressit,  qui  ex  ipsius  Leonis  calcuio  est         (262)  Privilegii  meminit  Petrus  presb.  in  Chron . 

718.  Annus  720  etiam  in  libro  pontiflcali  ap.  Steph.  Yuiturn.  Spurium  recentioris  «vi  fetum^quemjao^ 

Borgia  Del  dominio  temp.,  p.  4,  inveniiur.  S.  Vm«  Baronius  rejecit,  denuo  edidit  Tosti  Hist.  Casin* 

ocatii  monasterium  oonditum  est  a,  D.  702,  cum  ex  p.  82^  fizstat  jam  ia  Regesto  Petri  Diftooi^i 


498 


LEONIS  HARSIGANI  BT  PETRt  DIAGONl 


406 


praBterea  junior,  nepos  Liutprand  "^  regis  Lango-  A  furcam  'i>  de  Yallelud ;  etquomodoYaditperipsas 


bardorum*^*,qui  post  Gotsealcum^^^Beneventano- 
rum  dux  extitit,  cum  per  eos  dies  '**  ingenti  **^ 
coadunato  exercitu  versus  Romam  pergeret  (263), 
et  in  transeundo  in  hanc  arcem  Casini  qu8B  tunc 
MeiloTocabatur,  cum  *^'^plurimi8ascendisset,atque 
juxta  corpus  sanctissimi  patris  Benedicti  *^*  prs- 
dictos  '^'  fratres  •••  religiose  •^^•satisin  Dei  servitio 
Tivererepperisset,  divinomoz  •!•  tactus  '^^  instinctu, 
cuncta  in  circuitu,  tam  campestria  quam  mootana 
eidem  patri  Benedictoiu  scriptis  contulit,firmi8qu6 
donariis  in  perpetuum  eadem  posteris  habenda 
concessit.  Per  (264)  has  videlicet  terminationes  et 


serras  montium,  et  desceQdit  ad  Petranf  scriptam  ; 
et  exinde  ascendit  ad  serras  montis  qui  dicitur 
Orticosa^'* ;  etquomodo  vadit  perserras  montium 
et  pervenitad  pesclora  quffi  vocantur  Falconari*'^ ; 
et  qualiter  vadit  per  duos  montes  quorum  unus 
Tocatur  Spinacius,alter  autem  Porcacius;  et  quali- 
ter  inde  vadit  ad  cristas  montis  qui  vocatur  Garia 
(27 1 ) ;  et  descendens  venit  ad  petras  super  aquam  •** 
Yivolam ;  et  inde  ascendit  ad  collem  •'•  Gimt>eruti 
et  descenditin  Quercetulum  ••• ;  et  indein  fossatum 
juxta  SanctumDamasum^'^  quem^'*  videhcet  vui- 
gus**^Sanctum  Amasum  appellat ;  exinde^^^directe 


fines  (265).  Quemadmodum  incipit  ab  ipso  fluvio  B  pergit  in  Siiicem  •••  loco  ubi  dicitur  Arcus  fezzuli 


quidicitur  Garnellusi266),  et  ascendit  per  aquam 
quffi  vocaturBautra  (267)  usque  in  RivumSiccum; 
et  sicut  ascendit  per  ipsum  rivum  usque  in  fur- 
cam  Sancti  Martini ;  et  in  eam  ascendit  per  ser* 
ras  (268)  et  vadit  in  montem  qui  dicitur  Gisi- 
nus  ;  et  sicut  inde  pergit  in  pesclum  (369)  nomine 
Gorvarum ;  et  qualiter  vadit  per  ipsas  serras  ad 
furcam  que  dicitur  Popplu ;  et  inde  pergit  ad  la- 
cumqui  vocatur  Yitecusus  ;etinde  vaditad Aquam 
Fundatam;eta8cenditin  montem  qui  dicitur  de 
Sile ;  et  vadit  exinde  in  caput  •*•  aqusB  de  Ra- 
pido  (270) ;  et  inde  ascendit  in  montem  qui  dici- 


•••;  et  quaiiter  vadit  ad  lacum  qui  vocatur  Rade- 
prandi ;  etquemadmodum  inde  pergitinFamietum ; 
et  ••^  inde  in  rivum  quidicitur  Marozz»^'^ ;  et  quali- 
ter  descendit  in  ipsum  fluvium  Garnellum  ;  ei  per 
eundem  •••  ascendit  in  aquam  qu8B  nominatur  (>>sa ; 
inde  •••  per  serras  montis  sancti  Donati ;  inde  ••• 
super  monticellos  de  Marri  descendens  •••  vadit  ad 
•••  pesclos  qui  sunt  in  pede  montis  qui  dicitur 
Balva  (272) ;  inde  ••^  per  duos  leones  (273) ;  et  inde 
pergensascendit  per^^*  serras  montissuperGasaie ; 
et  sicut  descendit  per  ipsum  montem  usque  ad  •*• 
villas  de  (lariiiano  ••'';indead'*^pesclumquinomi- 


tur  Gaballus ;  et  pergit  in  montem  qui  vocatur  G  natur  Gripta  imperatoris ;  et  •••  inde  pergit  •^  ad 


Rendenaria  major  ;  et  inde  per  serras  montium 
venit  ad  Rendenariam  minorem ;  et  qualiter  inde 
directe  vadit  per  pedes  montium*  qui  vocantur 
Freselona ;  et  pergit  in  aquam  de  Mellarino ;  et 
descendit  per  eandemaquam  cumutrisqueripis,  et 
vadit  in  Parietes  •^^  de  Balnearia ;  et  inde  vadit 
per locum  qui  dicitur  Anglone ; etascendit  •'^  ad 


jam  dictum  flumen  Garilianum ;  atque  per  ipsum 
flumen  ascendit  usque  ad  priores  fines;  una  cum 
omnibus  casteilts,  vicis,  domibus,eoclesiis,molen- 
dinis  et  aquis,  ccBierisque  omnibus  quae  intra  pr»- 
dictos  fines  tunc  temporis  habebantur  •^'.  {Chr.  S. 
Bened).  Uxor  etiam  ejusdem  ducisScaunipergano- 
mine,  templum  idolorumquodantiquitusinGasino 
VARIiE  LEGTIONES. 

•••  Luitprandi  3,  ••*  n.l.r.  LaddA^  •••Godescalcum  i.  •••  c.hujustempore  1.  ••^ingenti— trans- 
eundo  deiunt  i .2.  •••  o.  p. add.  4.  ••  tam religiose  add A.ed.  •^^^  deesi.  i .  •••  qui tuncibi manebant 
add.i*  •••  r.  8.  aii^.4.  ^^^add.i  •^^compunctusi,  •i>capud3.  •'•parietibusl.tfd.  •^^  descendit  3. 
bulo  y.  1.  ed.  '^*  f.  quffi  dicitur  de  1.  ed.  •>•  Ortiasa  3.  4.  *"  Falconara  3.  4.  priv.  Zack.  •^*  a  voca. 
•••  c.  qui  vocatur  G.  1  ed.    •••  Querquitulum  \.  Quertitulum  2.    "*  D.  et  exinde  q.  2.    "•  quem  —  ap- 

rillat  €lesunl  1.  ei  priv.  Zaeh.  ••»  S.  A.  vulgus  2. 3.  ••*  et  d.  1.  ed.  et  exinde  d.  privU.  Zach.  •••  S.  m 
1.  ed.  •••  Jezzuli  3.  ••^  deest  ed.  *••  MaroczeS.  •••  e.  fluvium  a.  1.  ed.  •••  C.  et  tdcut  ascendit  p. 
i.  ed.  ••*  D.  et  quomodo  descendit  s.  1.  ed.  •••  M.  et  v.  4.  ed.  "•  ad  ipsos  p.  4.  ^.  ••♦  B.  etquahter 
directe  vadit  p.  1,  ed.  •••  ipsas  s.  4.  ed.  •••  ad— inde  desunt  2.  ••^  G.  et  inde  vadit  usquead  i.  •••  ad 
ipsum  p.  2.  •••  indeque  p.  1.  ed.  "•  p.  usque  ad  4.  ed.  ^*^  unahabebanturo^^c^.  i^.lndeprimamanus 
ita  pergit :  His  ita  prefatus  dux  b.  patri  B.  legali  donatioue  concessis  atque  firmatis,  marchias  tantum 
propter  hostium  irruptionem  ad  tutamen  incolarum  sibi  retinuit,  quibus  tamen,  tam  seminum  quam 
messium  temporeinlaborum8ufi^ragiismonachi8obedirepr8Bcepit(274).  Huicetiam  abbati  idemGisulfus 
praBceptum  fecit  (firmatis,  fecit  etiam  eidem  abbati  preBceptum  4^.)  de  monasterio  sanctiB  Mariain  Gin- 
gla  cum  omnibus  pertinentiis  sms ;  et  huic  Gasinensi  monasterio  subdidit.  Quibus  secunda  addit :  Nec 
non  et  de  terhtorio  Gentiane  eoocessionem  beato  B.  satis  hberaliter  iecit.  Postea  totum  locum  expunxit. 


mvE. 


(263)  Eam  Leonis  conjecturam  esse  arbitror.  Chro- 
niconS.Bened.huncGisuifumcumsenioreconfundit. 

(:i^64)  l)«Bc  Leo  addidit,  non  ipso  ut  videtur  dipl. 
usus,  quod  jam  in  PetriRegest,  desideratur;  sed 

Srincipum  etregum  confirmationibus,  qusBeosdem 
ues  enarrant.  Verbaautem  ex  hoc  loco  describens 
fabricator  privilegii  Zach.  editioue  Ghrouici  usus 
est  quaiem  nos  ex  cod.  4  damus. 

(265)  Gf.  tabulam  dominii  Gasinensis  ap.  Gattu- 
lam. 
(26^)  Lirie  qui  fonti  propior  Garnellusi  Rapldo 


753  84 


auctus  Garilianus  vocabatur ;  v.  Gatt.  Aco.  p. 

(267)  Vulgo  Pecia.  Gatt. 

(268)  Altiora  montium,  unde  Uisp.  sierra. 

(269)  Hupidy  saxum  iocus  m  rupe  positus,  hodie 
pesco,  teste  Giustiuiani  lu  Dict.  geogr.  Neap. 

(270)  Qui  modo  clarus  dicitur,  diversus  ab  altero 
Rapido  qui  supra  Gastrum  S.  Eiiae  oritur.  Gatt. 

(274)  Monte  Gairo.  Gatt. 

(272)  Postea  Famara.  Gatt.  Acc.  p.  424. 

(273)  Y.  infram.42. 

(274)  Ex  Chr.  &  Bened, 


S97 


CHRONIGON  CASINEN8E.  —  UB.  I  AnCTORE  LBONB. 


408 


oastro  eonstnictam  faerat,  io  beati  Petri  apostoli 
honorem  conTertens  (275),  yconas  ibi  etcstera 
ecelesiee  officiis  congrua  ministeria  in  posterorum 
memoriam  deTotissima  contulit. 

6.  Hujus  *^  (276)  ducis  temporibus  quidam  scul- 
dais  BeneTcntanus  Saracenus  nomine,  in  loco  qui 
Cin^a  Tocatur  territorio  Aliphano,  ecclesiam  in 
honore  sancli  Cassiani  a  solo  *^*  construxit ;  eam- 
que  ex  permissione  prefati  dncis  cum  omnibusque 
ibi  adquirere  potuit,  simul  etiam  cum  omni  ex  in- 
tegro  substantia  et  hereditate  sua  preeter  seryos  et 
ancillas  omnes***  libertate  donatos^quoniamfUium 
non  habebat,  in  monasterio  beati  Beoedicti  conces- 
sit  •♦•  (an,  743,  Aug.).  Qui  locus  cum  oculis  vene- 
rabilis  Petronacis  valde  utilis  ^**  apparuisset  ^'', 
enmconsensu  et  maximoadjutorio  ejusdem  glo- 
riosi  ducis  Gisulfi  et  Scaunipergie  coojugis'**  ejus, 
construxit  ibidem  monasterium  puellarum  Dei  ad 
honorem  beata  Dei  ***  genitricis  et  semper  yirginis 
Marie :  concessa  insuper  ibi  a  prfledicto  duce  ecele- 
sia  sanctsB  Crucis  cum  omnibus  territoriis  et  perti- 
nentiis  ejus  {an.  745,  Oei.),  quam  Giselpertus  no- 
ster  pnp.positus  a  quodam  abbate  (277)  Deusdedit 
nomine  cum  consilio  et  auxilio  '■*  ejusdem  ducis 
emerat ;  nec  ^**  non  et  aliis  !ecclesiis  et  curtibus 
non  paucis  in  circuitu,  juxta  quod  monimina  ejufr- 
dem  coenobii  cootinent.  Quod  (278)  videlicet  sanctaB 
Dei  genitrieis  monasterium  ,annuente  prcBfato  abbate 
idem  dux  Gisulfus  tuno  "'  concessit  '**  tribus  an- 
oiUis  Dei  (an.747,  Afat.),  id  est  Gausan»  ^*^  abba- 
tissn,  Pancritudee  et  Gariperges ;  ques  postpositis 
parentibuset  universisopibussuis.peregrinari  pro 
Deo  infpartibus  istis  elegeraat.  Eo  utique  *>■  tenore 
firmato^*,utquamdiu  qualibet**'  earum  adviveret, 
lociipsius  regimen  sine  alicujus  contradictione 
quieto  *■'  jure  altera  post  alteram  retineret ;  post 
illarum  vero  excessum,  et  potestas  et  ordinatio 
ejusdem  lod  ad  monasterii nostri  dicionem  rediret. 


A  Eodem*i*(279)temporesupradictus  duxdeterritorio 
Gentiane  concessionem  monasterio  ^*^  Casinensi 
satis  liberaliter  focit  [Erghemp.  3,  9.]  Iste  (280) 
Gisulfus  cepit  sdificare  ecclesiam  sancts  Sophite  in 
Benevento  ;  quam  cum  morte  prflsventus  explere 
nequivisset  **\  Arichis  qui  ei  suceessit,  mirifice 
iUam  perfecit ;  ibique  coenobium  sanetimonialium 
***  statuens,  monasterio  beati  ***  Benedicti  hic  in 
Gasino  concessit,  sicut  '**  in  sequentibus  osten- 
demus. 

7.  [Chr.  SalemA,3\,  32,  33,  S.]Peridemtempus 
«••  (747),Karolus  magnus ««'  filius  Karoli  regis  Franco- 
rum,  amora  coBlestis  regniregno  ••^  terreno  relioto, 

B  Romam  ad  beatum  Petrum  apostolum  *•■  devotus 
advenit,  seseque  ejusdem  apostoli*'*  servltioman* 
cipayit.  Quem  preefatut  papa  Zacharias  ciericum 
ordinans*^*,post  aliquot  dies  huc  eum  ad  nostrum 
S71  monasterium,  Dominocum  ceBterissubregulari 
magisterio  serviturum  cum  *^*  universis  *^'  opibus 
suis  transmisit ;  ubi  sub  regimine  preedicti  abbatia 
oum  omnihumilitate  et  devotioneDomiooserviens, 
per  aliqnot  degnit  annos.  Non  autem  videtur  otio- 
sum,  si  quantes  humilitatis  in  monasterio,quantee- 
que  obedientieo  idem  rex  fnerit  "^,  litteris  '^*  ad 
posterorum  exemplum  mandemus.  Cemeat  '^«de- 
nique  preefatus  abbasejusdem  Karoli  fervens  esse 

C  propositum , volensque j  uxta  tenorem  regulee  ipsius  *^^ 
perseverantiam  sufferentiamque  cognoscere,  siout 
scriptum  est:  Noliteomnispiritui  eredere,  $ed  prohate 
tpiritui  si  exDeosunt  '^',  temptavit  illi  curam  pau- 
carum  ovium  quashabebat  ^^  injungere,  ut  ootidie 
scilicet  '*<>  ad  pastum  illas  **•  educeret,  pascentes 
custodiret«  pastasque  ^*<  reduceret.  Quam  ille  obe- 
dientiam  (280*)  ac  si  ex  ore  Domini  ferventer  nimis  *^* 
amplexus,  satagebat  ootidie  dihgenter  *"  ques  sibi 
fuerant  imperata  perfioere.  Quadam  '"*  igitur  die, 
cum  aliquanto  ^"  longiusoule  pasoendas  oves  dnxi»* 
set,  subito  quidam  *^  Utrunouli  super  *'*  eum  '** 


VARIiE  LECTIONES. 


•**  Hujus  —  Uberaliter  tMiiadd,  1  h.  •♦•  fundamentis  4b.  ed.^^  quos  o.  1.  donavit  \K  ed.  »*«  optulit  t^. 8. 

»*•  delectabilis  4^.  •♦^  visus  fuisset  4)>.  e^f.  '♦•  uxoris  4^.  ed.  •*•  g.  D.  4.  •'<»  adjutorio  i^.ed.  ••*  Nec 

„-..-„.  . -u    .«.   . V    ...   .._^ ,.   .V  -.    ...   ^ u%dsest 


—  continent  desunt  !»>.  »•«  deesl  i^.  "•  confirmavit  1J>.  2.   ••*  Gausani   Ib.   2.  •»»  deest  i^ 


4^.  ed,  ••^  queBlibet  ed.  •••  c.  teneret;  p.  ib.  2.  •»•  Eodemque  ed.  »••  beato  Benedicto  i^.  ed.  ••*  non 
posset  i .  ed.  •«*  i.  s.  c.  i^.  ed.  •••  sancti  W  ed.  ••*  s.  i.  s  o.  1»>.  quique  Arichis  preBdioto  abbatl  (corr. 
Tbeodem.)  pr«cepturo  concessioois  deterritorio  Oentiane  fecit ;  et  monasterio  beati  B.  devotissimus  ob- 
tulill.  •••  Hujus  tempore  4 .  •••  mannus  2.  ••^  regnum  terrenum  reiinquens  1.  ed.  ••«  oum  alicruot 
suis  fidelibus  add,  1 .  •••  eidem  apostolo  tradidit  1.  e.  apostolico  tradidit  2.  •^*  faoiens  1.  2.  ^^^  beati 
Benedicti  I.  ed.  •'«  deest  ed.  •'•  omnibiis  siiis  divitiis  1. 1.  •^*  fuit  ed.  •'»  f.  scriptis  breviter  1 .  •'•  De- 
nique  p,  a.  oemens  e.  K.  fenrere  p.  ed.  D.  p.  a  volens  juxta  4.  »''  ejusdem  KaroU  4.  •'•  cernens  illius 
fervere  propositum  add.  4.  '^»  o.  quee  pree  manibus  erant  4  •••  add.  iX  ••>  pastas  1.  »»>  add.  4.  »•»  Post 
paucos  dies  c.  i.  etL  ••*in  eum  add.  4. 


NOTiE. 


(275)  Unde  ipsum  Gasinum  postea  vocatus  est 
Sanctus  Petrus  in  monasterio. 

^276)  Ex  dipll.  Gisnlfi  ap.  Gatt.  H.  p.  27,  datis  in 
AHfas  men$e  Augusti  ind.  n,  altero  Beneventimmse 
Octuber  eiind.  xiv. 

(277)  De  Sancto  Joanne,  prope  Alifas. 

(27S)  Gatt  1. 1.  Preeceptum  aatum  est  Beneventi 
menje  ifa^^to  per  ind.  xv. 

(279)  y.  infra  c.  44.  Casa  Gentiana  sita  est  in 


finibus  LiburieB,  in  territorio  quod  nunc  Quarto 
vooant  (ad  Maranum  pertinens).  Ang. 

(280)  Heecin  cod.  Erchempertiitanonleguntur; 
at  mde  se  ea  hausisse  ipse  Leo  testatur ;  v.  Gatt 
H,  p.  54. 

(280*)  Ita  offioia  monasterii  appellabant,qoorum 
preBcipua  erantpreepositnreBmonasterii  Casmensia 
et  ceUarum  ei  subjeotarum. 


199 


LEONIS  MARSICANI-ET  PETW  DIACONl 


800 


hraentesi  conabantur  de  OTibus  sibi  *<>  commissis  A  rei  *^*  su8b  ^>  utilitatibus  adfratremsuumPipinom 


▼iolenter  •••  abripere.Quibus  Karoius  constanter  ••• 
obviusfactus :  Deme  ••'',  inquit,  quodDominusvobis 
facere  permiser%t,patienter  sustineo;  de  ovibusaulem 
auferendisquse  mese  curxcommisscesunt^nuHopacio 
pro  meo  posse  assentior,  nii  vero  pervers»  mentis 
homines  funditus  eum  exspoliantes,c(Bperuntabire 
Tum  Karolus  pudorem  pudendorum  membrorum  non 
tiufferens,  femoralia  tantum  sua  yiolenter  eis  ••• 
eripuit ;  csdtera,  nolens  contendere,  patenter  illos 
auferre  permisit.  Cumque  seminudus  ad  monaste- 
riumreversusfuisset^^*,  interrogatus  ab  abbatevel 
fratribus,rem  gestam  ordine  pandit.  Abbas  verout 
cognosceret  si  patientiam  quam  deforis  ostendebat 


regem  in  Pranciamire  rogatus,tix  ♦••iBgre  hoc  ♦•^ 
regi  annuente  abbate  profectus  est;  ibidemquene- 
gotio  pro  quoabieratimpediente  aliquandiu  retar- 
datus,  judicio  Dei  defunctus  est  {an.  754).  [Chr,  S, 
Be^ied.,  p.  200.]  Cujus  postmodum  *••  corpus  idem 
frater  ejus  rex  Pipinus  in  locello  aureo  ♦••  positum, 
cum  ♦^^  multisaliis  muneribushuc  adsuum  mona- 
sterium  retransmisit  . 

*  remitlere  studuit.  Tunc  temporis  in  eodem  mo- 
nasterio  Cjprianus(281)  presb.  et  monachus 
ymnum  sancti  B.  composuit :  Ckriste  sancto» 
rum  decus  atque  virtus.  i. 

8.  [CA.  8al€rn.  i.]  His  quoque  diebus  (749)  Rat- 


gereret  intus,  coepit  eum  vehementer  increpare,  ^  chis  rex  Langobardorum  ad  ^^^  capiendam  Peru- 

eique  tam  segnitiem  quam  simulationem  expro- 

brandoobjicere.  Cumiilenichil  aliud  ad  omnia  ilia, 

nisi  solummodo  se  peccasse  protestaretur.  Jubetur 

ergo  vestiri,  et  ad  commissamobedientiamdecon- 

suetudine  egredi.  Revertente  autem  •••  eo  quadam 

die  cumpr»fatisoyiculis,c(Bpit  una  earum  egerrima 

claudicare.  Videns  igitur**^  se  propterea  non  posse 

ad  constitntam  sibi  •••  horam  occurrere^  cordis  *• 

humilitate  dictante  eamdem  mox  claudicantemovi- 

culam  •••  rex  quondam  Karolus,  sed  tunc  vere  mo- 

tachushumeris  suis,  imposuit,sicquecum  omnibus 

ad  monasterium  rediit.   Sed  ••^  ut  •••  tanta  ejus 

adhuc  humilitas  intimaatque  ideo  verissima  proba- 


sinam  urbem  cum  valido  exercitu  pergens  *<•,  eam 
undique  fortiter  expugnabat.  Ad  quem  prsdictus 
papa  Zacharias  profectns  **',  multis  precibus  ac 
monitismagnisque  ^^^ilh  concessisdonariis,adsua 
illum  redire  coegit.  Cujus  idem  rex  monitionum  sol- 
licite  reminiscens,  non  multo  post  divino  a£Qatu8 
mstinctu,relinquen8  regalem  dignitatem  et  gloriam, 
cum  jam  per  annos  quinque  et  sex  menses  (282) 
regnasset,  Romam  unacum  uxore  et  fiUa  (283)  ad 
beati  Petri  ^^*  limina  devotus  advenit ;  ibique  a 
pr8Bfatopapa*^*comamattonsus,  etclericus  factus 
monachico  etiam  habitusimul  cum  uxore  etfiiiaest 
indutus.  Moxque  ad  hoo  monasterium  ^^^  eodem 


returacprobatacoronaretur,inter  redeundum  ovi-  G  apostolico  dictante  ^^^  perveniens,  et  sub  regulari 


oulsB  illius  quam  gestabat  in  humeris,  perfundi  *•• 
^um  ••^  lotio  contigit.  Quod,  ille  quondam  prae- 
potens,  ille  regali  dudum  •••  dignitate  •••  con- 
spicuus,  tanta  cordis  •••  patientia  pertulit,  tanta 
animi  virtute  toleravit,  ut  nec  •••  oviculam  ob  hoc 
deposuerit,  nec  alicui,velmodic8e*<^murmurationis 
verbum  inde  protulerit.  Hoc  *•'  cum  abbati  abhis 
qui  cognoverant  relatumfuisset,  admiratusnimium 
tantam  tanti  virihumilitatem  ac  tolerantiam,et  vere 
Deispiritumin  illoesse  perpendens,  prflscepit  eum 
de  cstero  abobedientia  illa  quiescere ;  et  ibi  juxta, 
hortulum  prout  sciret  ^*'  excolere.  Postmodum  vero 
ab  Aistulfo  *••  Langobardorum  rege  pro  quibusdam 


magisterio  instituendum  se  tradens,  post  *'•  reli- 
giosam  satis  ac  Deo  placitam  conversationem,ibidem 
vitflB  finem  sortitus  est.  Bxtat  inhodiernum  ^'^  diom 
vinea  satis  monasterium  vicina,  qusa  vulgo  vinea 
Ratcisi  vocatur;  quam  eumdem  Ratchis  et  planta- 
visse  et  incoluisse  nonnulH  nostrorum  ^*'  existi- 
mant.  Uxor  vero  illius  nomine  Tasia,  et  filia  Rat- 
truda,  concedente  et  adjuvante  ^**  praefato  abbate, 
monasterium  puellarum  noii  longe  a  Casino  (284), 
in  loco  qui  Plumbariola  (283)  vocatur,  propriis 
sumptibus  extruxerunt/muitisque  dictatumopibus, 
ibi  sub  magna  cautelaetdistrictioneregularivitam 
agentes,ultimumdiemclauserunt.  Fuit  autem  prae* 


VARIiE  LECTIONES. 
.  •»•  illi  i.  ed.  •••  deest.  1.  »«''  Deovibus  inquit  absportandis  (auferendis  ed,)  q.  m.  c.  c.  sunt,  n. 
p.  (pro  meo  posse  ocM.  ed,)  ass.  de  me  vero  q.  D.  v.  p.  f,  non  contendo.  Illi  autem  1. 
ed.  •••  deest  i.  ab  eis  i>>.  ed.  •••  esset  i  •»♦  igitur  i.  ed.  ••*  ergo  i.  ed,  «»«  deest  I.  2. 
•••  occurrere,  eadem  d.  ov.  humeris  i.  ed.  •»*  Ante  vero  quam  portam  esset  ingressus. 
e.  i.  q.  g.  i.  humeris,  perfusus  lutio  est  { ,  «»»  ut-coronaretur  add.  4.  »»•  profundi  ed.  «»'  lulio  ed, 
»»•  aad,  4.,  •»»ne  ed.  necillan^ob  i.  ♦»•  quidem  add,  i.  ed.  *»*  Quod  i.  Hoc  l^.  ♦♦«  posset  i. 
♦»»  Astulfo  3.  ♦»♦  public»  adrff  i.  ♦»•  add,  i»>.  *••  rogatus ibidem  def.  i.  *»'  r.  h.  I.  ed,  *^*  deest 
i.  *»»  atque  gemmatoaiM.  i^.  *>»  c.  m.  a.  m.  add,  i^.  *^'  ad  —  posttn  1  addit  secunda  mantts  qum 
hic  totum  sententiarum  orcinem  invet*tit,  cum  hcec  omnia  prius  Optato  abbati  adscripserit.  ♦*«  veniens  Ib. 
**»  pergens  i»>.  **♦  multisque  i^.  ed.  *"  apostolorum  ^fxtkcxpi^  add.  i.  ed,  ♦^»  ab  apostolicaB  sedis 
prflBsule  i^.  a  pr.  ap.  s.  prflssule  Zacharia  li>.  ed.  •^^  beati  R.  add.  i.  ed.  *^»  transmittente  2.  e.  a.  d 
aesunti.  *^»  tradens,  ibidem  ▼.  i.  *««  t/a  i^.  inodiernum  I.  *«^  i.  nostrorum  quidam  i.  *««eta. 
detunti. 

NOTiE. 

m\)  Cf.  Petr,  D.  De  viris  iU.  c,  7. 


(282)  Eos  Chr.  S.  Dened.  Aistulfo  tribuit,  quam 
erroris  causam  fuisse  puto. 

(tSS)  Filiis  Chr.  Salem.  e.  Vita  Zach.  Noster 
hic  Chr.  S.  Rened.  sequitur,  SS.  m,  p.  200,  qui- 


buscum  conjunxit  qufie  per  ora  hominum  tradita 
accepit. 

(284)  Rivulo,  qui  nunc  Le  Fontanelle  dicitur. 

(285)  Piumarola 


m 


CHRONTCON  CASINENSE.  —  LIB.  I  AUCTORE  LEONE. 


m 


dictus  abbas  sextus  a  beato  Benedicto  temporlbus 
iinperatoruinLeoQisetCk>nstantini*'* ;  Romanorum 
▼eropootificum,  Gregorii  et  Zachariee  ;  et  Gregorii 
Beoeventani  ducis,  atque  prsBfati  **^  Gisulfi  junio- 
ris  ***.  Qui  cum  priefuisset  huic  monasterio  annis 
triginta  duobus^  defunctus  est,  pridie  Nonas  Maii 
(an.750) ;  et  sepultus^*>in  porticu  juxta  ecclesiam 
sancti  Martini. 

Optitcs  abhas  septimo  loco  a  beato  Benedicto 
ordinatus,  sedit  annis  iO.  ^^  Hic  fuit  temporibus 
prssdicti  Constantini  imperatoris.et  Leonis  filii  ejus^et 
***  prsfati  ducis  Gisulfi  (286),et  Stephani  secundi  pap». 

Quo  (287)  videlicet  tempore  Langobardorum  ♦'• 
rex  Aistulfus  et  Ravennam  cepit,  et  Romam  per 
tres  menses  obsedit  (288)  (751).  Quade  causa  prse- 
dictus  pontifex  Franciam  ire  compulsus  est  ad 
excellentissimum  regem  Pipinum  (an.  753) ;  a  quo 
oum  magna  gloria  ^"^  et  honore  receptus,  eundem 
Pipinum  etduosfilios  ejus  Karolum  etKarlomannum 
unxit  in  reges  Francorum  (an. 754).  Fecitque  idem 
gloriosus  rex  una  cum  preedictis  filiis  suis  promis- 
sionem  et  concessionem  beato  Petro  ejusque  vica- 
rio  **'  de  civitatibus  ac  territoriis  Ilaiife  per  desi- 
gnatura  confinium  :  A  Lunis  cum  insula  Ck>rsica  ; 
indein  Surianum  ;indein  montem  Bardonem ;  inde 
in  Yercetum ;  inde  in  Parmam  ;  inde  in  Regium  ; 
inde  in  Mantuamet  montem  Siiicis;simulqueuni- 
jersum  exarchatum  RavennaB  sicut  *'*  antiquitus 
fuil^cumprovinciisVenetiarum  et  Histrie;  necnon 
et  cunctum  ducatam  Spoletinum  seu  Beneventanum ; 
eamque  donationem  propria  manu  sua,  filiorumque 
suorum,  multorumque  judicum,  etoptimatum  suo- 
rum  corroboravit  *••.  Demum  vero  **♦  idem  rex 
simul  cum  prffifato  Romano  pontifice  Italiam.  ve- 

YARIiE  LECTIONES. 

*>'  et  Uudprandi  (Luitprand  2.)  regis   Langobardorum  add,  1. 
♦"nepotis  scil.  Liudprandi  regis  add.  1.    *••  est  add.  i.    ♦•'  novem  i. 


k  niens,  et  Ravennam  et  viginti  alias  civitates  (286) 
supradicto  Aistulfo  abstulit,  et  sub  jure  apostolic» 
sedisredegit.  Propterquodtunc  Romanorum  etiam 
patricius  constitutus  est.  Priefatus  vero  abbascom- 
pleto  sui  temporis  cursu,  defunctus  est  pridie  *•* 
Nonas  Januarii  (an.  760),  atque  juxta  praBdecesso- 
rem  suum  apud  ecclesiam  beati  Martini  sepul- 
tus  est  ♦". 

Hbrmiris  abbas  octavus,  sedit  anno  **''  uno  *, 
obiitautem  15  Kal.Augusti  (an.  760),  et  sepultus 
est  juxta  ecclesiam  sancti  Benedicti. 

*  temporibus  supradicti  Gonstantini  imperatoris 
B        et  Leonis  filii  ejus,  et  Stepbani  pap»  secundi 
addU.2. 

Gratunus  abbas  in  ^**  hujus  loci  prclatione  no« 
nus,seditannis4,  mensibus  S^**(290);temporibu8 
imperatorum  quos  supra  diximus,  et  *^®  Arichis 
Beneventani  ducis  et  principis  (294). 

De  ♦♦•  quo  videlicetArichis***  domnus**>Herchem- 
jpertus  ♦*♦,  in  historia  quam  de  Langobardorum 
gente  post  **'  Paulum  diaconum  composuit,  ita 
refert  ♦♦•.  Hic  ♦♦''  (292)  Arichis  primus  Beneventi 
principem  se  appellari  jussit ;  cum  usque  ad  istum, 
qui  Benevento  prief uerant duces appellarentur.  Nam 
C  et  ab  episcopis  uogi  se  fecit,  et  coronam  sibi  impo~ 
suit,  atque  in  suis  cartis,  seriptum  in  tacraiissimo 
nostro  palatio  (263),  in  finem  scribi  prflscepit. 

9.  [Erch.  c.  3.]  Hic  ♦••  intra  moenia  Beneventi 
iemplum  Domino  opulentissiro  um  ac  decentissimum 
condidit,  quod  Greco  Tocabulo  AFHAN  ♦♦•  Ca^HAN 
id  est  Sanctam  Sapientiam  nominavit;ditatumque 
amplissimis  prsdiis,  ac  *••  variis  opibu8,et*^*  san- 
ctimoniaiium  coenobium  statuens  germanamque  ♦•• 


in  loeo  raso.  2.       ••♦  deesi  I. 

*••  ejus  et  Stephani  pp  secundi 

(eorri  tertii).  et  p.  g.  ducis  1.  ubijam  seguebatur  narratio  de  Ratehis  rege.  Quaad  Petronaeis  tempora  re- 

'     ^  '  *a/:Pr8edictusautemabbasc.    ♦••  A.  r.  L.  «d.    ^^deest 


legata  i^  pergit :  Qui  completo  ;  pHus  scriptum  erat 
4.    ♦•*  vicaris  3.    ♦••  s.  a.  f.  desunt  i\  (cap.  12.)    ♦••  corroboratam  ed. 

'     ♦"  s.  a.  desunl  4.    ♦••  a.  a 


♦»*  deest  ed. 


VII  k. 
♦♦•et 


♦•»  ita  Ib. 

septembris  i.  ♦•«  deest  \.  ed.  ♦•^  s.  ^.  desunt  4.  ♦••  a.  a.  bealo  B.  n.  i.  ed.  ♦••  m.  q.  add.  Ib. 
Aistulfi  Langobai*dorum  regis  qui  Ravennam  cepit,  et  Romam  per  tres  menses  subStepbano  papa|)osse- 
dit,  Arichis  quoque  quiprimus  Beneventi  appeliatus  est  princeps  i.  quoque  Beneventani  principis  ^orr.  iK 
et  praedicti  A.  L.  regis,  Arichisq.  B.  d.  et  p.  2.  ♦♦*  De  isto  A.  i .  ♦♦•  ita  refert  kie  add.  i.  infra  omitUt. 
♦♦•  add.  i\  ♦♦♦  Hercembertus  3.  Erchempertus  4.  quidam  grammaticus  add.  l.q.  monachus  atque  g.  i^. 
qum  postea  expunxit.  ♦♦»  p.  P.  d.  add.  i»>.  ♦♦•  i.  r.  desunt  i.  ♦♦'  Hic-praecepit  add.  i\  ♦♦•  Arichis 
etpraBdicti  A.  L.  regis,  Arichisq.  B.  d.  et  p.  2.  ♦♦*  De  isto  A.  i.  ♦♦«  ita  refert  hie  add.  i  infra  omittit. 
add.  i.  delevit  i»>.    ♦*»  A.  S.   desunt  4.    ♦••eti.cd.    ♦»*  ac  i.  ed.    ♦»»  germanamque-ejus  aiid.  i»». 


NOTiE. 


(2B6)  Imo  Liutprandi  quem  Ghr.S.  Ben.  omisit, 
et  Arechisi. 

(287)  HflBC  non  ex  Anastasio  recepit  Leo,  sed  ex 
quadam  scheduia  quieex  Anastasio  forte  emanave- 
rat,  et  postea  a  Petro  Diacono  in  suum  Begestum 
inducta  fuit,  numerosignata86.ANG.  Scil.  promis- 
siooem  Pippini,reliqua  utrum  ex  ipsis  Gestis  Pont. 
hauserit,  an  ex  Chr.  Salern.  c.  2  ss.  concinnaverit, 
non  liqnet.  Totus  iocus  desideratur  in  cod,  1;cf. 
c.  i2.  i6. 

(288)  A.  D.  756.  Hoc  ex  Chr.  S.  Bened.  descripsit, 
ubi  tamen  de  tempore  nibil  adnotatum  est. 

(289)  Prima  vice  cum  papa  venit  754,aIterasoIus 
75o,  el  tunc  civitates  eai  S.  Petro  restituit. 


(290)  Calculus  sibi  non  constat,  cum  mense  Julio 
Hermerim,  Augusto  Gratianum  obiisse  tradat;etin 
catalogo  abbatum  cod.  4  habet :  annis  lll. 

(29i)  Ex  Chr.  S.  Benedicti  p.  20i  baeo  primo 
exscripsit,  postea  auxit  et  mutavit. 

(292)  Cum  hsc  postea  in  margine  addiderit,  ad 
verba  Beneventanijmncipis,  deinde  si^nispositishuo 
amandaverit,dubiumvideturutrum  m  suoErchem- 
perti  codice  ea  invenerit,  an  aliunde  sumpta  hic 
mseruerit  auctor :  nam  in  cod.  Yat.  desunt. 

(293)  Idjamsubantecessoribus  ejusfieri  consue* 
▼isse,  m  Arichisichartisverononinveniri,adnotavit 
Di  Meo  Ann.  Neap.  III,  p.  93. 


m 


LEOraS  MARSICANI  ET  PETRI  DIACONI 


804 


(294)  suaiD  ibidemabbatissaiDefficieDSyCumomni-  A     Tomighis  decimas  abbas,  sedit  annis  6»mensibus 


bus  omniDO  pertineDtiis  et  pos^essionibus  ejus,  id 
sub  jure  beati  benedicti  in  Monte  Casino  tradidit 
in  perpetuum  permansurum  (an.  m.Nov.).  In  *" 
(295)  quo  yidelicettemplo.sanctorummartyrum  12 
Fratrum  corpora  diversis  in  locis  per  Apuliam  in 
quibus  et  decollati  fuerantquiescentia,  honorabiliter 
allata,  ad  tuteiam  et  honorem  patri»  in  singulis 
capsis  pariter  sub  uno  altari  ♦•♦  recondidit  (ati.  760 
Mai.  i5).Po8tmodumYero  corpus  pretiosi  martTris 
Mercurii  (296),  nec  non  et  aliorum  tam  martyrum 
quamconfessorum  numero  triginta  etunumsancta 
corpora  ex  diversis  ItaU»  partibus  per  tempora 


5.  *  Obiit  8  Kalendas  Februarii  {an.  77i). 

*  et  dies  2i  addit  2. 

iO.  Hujus  ♦•«  (297)  temporibus  vir  quidam  no- 
bilis  atque  ditissimus  BeneventanflB  civitatis,  Leo 
nomine,  se  ipsum  et  omnia  sua  tam  mobilia  quam 
immobilia  in  hoc  ♦♦^  monasterio  tradidit;ejusdem- 
que  oblationis  cartulam  propna  manu  scriptam 
Buper  corpus  sancti  Benedicti  in  praBsentia  prffifati 
abbatis  Tomichis  et  universorum  fratrum  testium 
posuit.  Et  servos  quidem  et  anciilas  suas  omnes 
primitus  per  ♦••  cartulam  libertate  ♦•*  donavit ;  post- 
^iodum  ♦•♦  yero  eosdem  omnes  ita  ut  liberi  er^t» 


diversa  indeptus,  ibidem  niehilominus  attulit»  et  9  simulcumcurtibus  propriis,  et^^pm  omnibuspari- 


per  diversa  altaria  in  circuitu  majoris  altaris  satis 
reverenter  locavit  {an.  l^,  Aug.  S6).  Ubi  dum 
maxima  devotlQne^  quoniam  vicinum  loco  illi  ♦•* 
palatiuEq  erat  ♦'•,  frequentem  consuetudinem  in  ora- 
tione  pemoctapdi  haberet,  fertur  quadam  nocte 
oranti  iUi  i^anctos  12  Frajtres  apparuisse,  ^umque 
pariter  iDclinatis  amicabiliter  vultibus  salutavisse. 
Quos  dum  torvo  nimis  aspectu  exteros  quoslibet 
esse  exisjtimans,  quinam  illi  essent  qui  Qocturno 
tempore  sanctimonialium  claustra  sic  audacterin- 
gredi  prflssumpsissent  inquireret ;  ilii  leniter  arri- 
dentes :  Nos  inquiunt  sumus,  o  princeptt  quos  tua 


ter  qusB  ipsi  possidere.  videbantur,  sub  prsedicti 
IDonasterii  potestatem  ^^*  redegit ;  coDdicioDe  videli* 
cet  hujusmodi,  utsinguli  eorum^  quatuor  per  meu- 
sem  operas  ubi  necessarium  e^set  monasterio  face* 
rent ;  res  suas  sive  substautias  d  uili  oninino  nisi  inter 
se  vendere  aut  donare  illis  liceret.  Res  eorum  qui 
sineliberisdefuncti  fuissent  in  monasteriidicionem 
transirent.  Puerostamen^^^sive  puellas  eorum  ali- 
cui  adserviendumtradereutpote  Iiberos,moDachi8 
fas  Don  esset.  Gurtiumautenxet  servorum  illius  no- 
inina  et  numeros  sommatim  hic  prffiter  cfistera  an- 
Dotare  curavimus.  Cortis  Gaydepert^^^  presbyteri: 


devotioperdiverta  repertos  loea  summo  huc  studio  v  Adelpertus  ♦••  cum  quattuor  filiis  uxoribus  eorum, 


detulit,  ac  ♦•''  studiosius  delatos  recondidit ;  quod  nohis 
quidemquam  bonum  et  qt/^m  Jucundum,  tihi  autem 
quamsitdivinapietdteproftcuum,uliimadiesostendet, 
Et  his  dictis,  subito  priocipi  ♦^*  visio  quffi  videbatur 
disparuit.  ^u  ♦••  quo  etiam  mouasterio  ecclesiam 
saDeti  Modesti  quam  Dup^r  iDtra  eaDdem  civitatem 
quidamLeoDianusconstruxerat,  eique  omnem  suam 
substantiam  per  cartuiam  offerens  inarbitrioprflefati 
principisillamreliqueratyipseper  suum  prfficeptuin 
postmadum  cum  omnibus  ejus  pertineutiis  obtuUt 
et  oonfirmavit.Depo8itus  est  autem  prsdietus  abbas 
ii  KaK  Septembris  (an.  764),  et  sepultus  in  porticu 
ecclesi»  ^ancti .  M^ttni* 


Bonecausus  ♦••  cum  quattuorfiliis  uzoribus  eoruni ; 
ac  filiis ;  Grimoaldus  cum  quattuor  filiis  et  uxori- 
bus  ac  filiis  eorum ;  Gimiuulus  cum  exore  et  filiis  ; 
Ursus  cum  uxore  et  filiis :  Fuscari  cum  uxore  et 
filiis.  Curtis  ♦'•  Grisi :  Landulfus  cum  Arniperto  ♦^' 
filio  suo  et  fiiiastris  duobus  ♦^' ;  Bonitus  cum  tribus 
filiis  et  uxoribus  eorum.  Curtjls  ♦^*  Cerbuli  presby- 
teri :  Leoaldus  cum  quattuor  filiis  et  uxoribus  ac 
Uberiseorum;  Agenulfusnepos  ejuscumfiliissuis; 
Desiderius  cum  tribus  filiis^Bassacius  cum  trihus 
fiiiis  et  genero  uno.  Curtis  Lupi :  Sadiperlus  cum 
filio  et  genero  suo  ;  Sico  cum  filis  siio  etuxore  ip- 
sius ;  Stepbanus  cum  filiis  duobus  ♦^^  ;  Formosns 


VARLE  LEGTIONES. 

♦■•  In-obtulit  et  confirmavit  add.  4«.  sed  ultimus  versus  a  voct  arbitrio  abscisus  est ;  ouem  servavit  i«. 
Prius  kcse  s&ripserat  ;Pari  etiam  modo  in  territorio  AMphano  idem  Deo  amabilis  vir,  ecclesiam  in  konore 
domini  Sahratoris  construxit  (plurimisque  praDdiis  atque  colonis  ditavit  add.  i^.)  et  pueilare  (nichilomi- 
mxsadd.  i^.  quodprius  post  Aaeigisam  scripserat)  cosnobium,  instituit (insfituens^  fiiiamsuamAdeigisafii 
ibi  in  matrem  prefecit  l^.) ;  atque  dicionijsancti  VinceDtii  martyris  subaidit.  Oues  ipseexpunxit.  Qf.  lSf*eh, 
c.  3.  (♦•♦aitare  iied.  ♦»»  v.  ejus  p.  ic.  ♦»•  deest  4.  *•'  a.  s.  d.  r.  add.  4.  ♦••  duci  lc.  ♦••  Hac  i«.  alta 
viee  addidU.  ^•^  Hujus.  —  qus  supra  dicta  suut  add.  i^.  ♦•^  in  m.  beati  B.  contrad.  I>>.  ♦••  deest  4. 
♦••  libertati  iK    ♦•♦  ita  i«  donavit  Curtes  vero  suas  et  omnia  qusB  ipsi  i^.    ♦••  potestate  1*>.    *••  ita  i« 

Ereterea  i^.    ♦•'  gayoc  perit  4.    ♦••  adelpert  i.  ed.    ♦••  eorum  ac  filiis  et  u.  ac.  f.  e.  Cuninulus  4.    ♦'^* 
ortiusS.    ♦''^  pevto  -Sicooum  f.  s.  absetsa  iK    ♦^*  duabus  3.    ♦^*  Giirteffl  ed.  $t  kic  et.infrai  cttr  l^. 

♦'♦£fe«U. 


NOTiE. 


(294)  Etbsec  qufis  apud  Erch.  non  legimus,  postea 
adjecit.  Diploma  Arichis  e  Beg.  Petri  D.  exhibet 
Gatt.  H.  p.  50:  ActuBeneuentuinfelictssimo  palacio, 
m  annoseptimodecimo,  mense  Novembrii^perindie- 
tione  xui  feliciter, 

(295)  Qu8B  sequuntur  e  TransIatiODe  XII  Fratrum 
metrice  scripta  desumpsit,  que  exstat  ap.  Surium 
ad  Sept.  i,  et  apud  dos  coa.  280.  Anq.  Sed  adjecit 
aliqua  ex  lectionibus  Officii  ssDctorum. 


(296)  TrausIatioDis  historia  exstat  auctore  ipso 

frmcipe  Arichis,  impr.  ap.  Borgiam,  Mem.  di  Beoev. 
,  p.  z9i.  (}uffi  de  aliis  sanctis  addit,  faeile  ipse 
BeueveDti  discere  potuit.  Corpora  ^anctorum  44ibi 
requiescer^jdjoiletiamBobertus  c.  Bovia.ua.  iii9; 
Nov.  apud  Ugheiium  VIII,  243. 

(297)  GhartatraditioDis  s.  d.  exstatap.  Gatt.  Acc. 
p.  11. 


606 


CHRONIGON  GASINENSE.  —  UB.  I  AUCTORE  LEONE. 


606 


com  tribus  filiis  snis.  Gurtis  Lupi  pictari  ^'^' :  Maurus 
cum  quatuorfiliis;  JohauDes  cumtribus  filiis  suis, 
Curtis  Dulciperti  :  Bonerisius  cum  filio  suo,etuxore 
ejusac  filiis  ;  tres  filii  Rajenolfi  ^^*  cum  uxoribus 
ao  filiis  eorum.  Curtis  Erfemari :  Bonus,  Adeicbis, 
Maio  *'^'',  Bonulsu,  Joannes,  Ursus ;  omnes  isti  cum 
uzoribus  ac  filiis  eorum  ;  Rozzius  cum  quatuor 
filiis  suis,  id  est,  Leone,  Stephano,  Sellittuio  ^^*,  ac 
GimiDulo,  cum  uzoribus  et  filiis  suis ;  Adelgarius 
cum  filio  uno,et  generis  duobus.  Praeter  hec  autem 
uQom  casalem  *^*  suum  vocabulo  *^^  Pantanum 
(298)  prope  Benerentum  concessit  cuidam  amite 
sue  iQ  usus  proprios  diebus  vite  ipsius,  cum  ser- 
▼is  de  Abellino,  (299;  et  de  transmonte  (300)  ad 
euodem  t**  casalem  ^***  pertinentibus  ;  eo  utique  *•■ 
tenore,  ut  post  mortem  illius  omnia  redirent  in  jus 
monasterii  huj  us  ^''  sicut  cetera  que  supra  dicta  sunt . 
PoTO  abbas  undecimus,  s^dit  annis  7,  mensi- 
bus  5. 

Bic  aedificavitdeorsum  ecclesiam  parvam  in  ho- 
nore  sancti  Benedicti,  iiieo  loco  ubi  nunc  sita  ^'^ 
videtnr  ecclesia  sancti  Germani.  ('ecit  ***ietiam  al- 
teram  ecclesiam  in  honore  sancti  Michahelis  a^- 
changeli  ad  radices  alterius  montis,  in  loco  satis 
amceno  ubi  nunc  est  olivetum  monasterii  hu|us» 
eamque  et  picturis  insignibus  etcarminibus  in  cir- 
cuitu  ^'*  decoravithonestis.Etquibushicaliquanta 
qu8B  Tix  prflB  vetustate  vaiuimus  legere  describe- 
mus.  Principia  agitur  illarum,  posialiquot  *•''  qiiaB 
lcgi  minime  *"  poterant,  hcec  continebadt  de  sitd 
et  habitudine  loci  ejusdem  ^* : 
Or$  trucet  ululare  lupi  sub  nocte  iilenti 
Alopiscesque  olidce  dudum  gannire  solebant, 
DnplexUgue  urridico  cum  murmure  villis, 
Setigerique  apri. 
Et  post  pauca : 
Daiianafugax,pavidiquesimuldi8currere  *••  cervi. 
Oplimus  ai  postquam  Poto  sacra  septaregenda, 
Suseepit  vigili  studio  pater. 
Itemque  ***  post  pauca  : 
Quin  RegiaUithtvnovastumqui  **'  eontinet  orbem 
Cui  eita  ♦••  twlicolce  comportant  nuntia  fu^ti, 


A 


Addidit  hoc  *•*  mof^ni  Michahelis  nomine  templum 
Sanguine  rubrantemccelo  quidepulit  hydrum, 
Isdem  sed  celeri  prceventus  morte  saeerdos 
Indedicatam  aram  pariterque  reliquit  asylum. 
Et  caetera, 

Defunctus  vero  est  *•'  terlio  Kal.  Julii  (an,  778), 
etsepultus  juxta  ecclesiam  sancti  Benedicti. 

Tbeodbmar  duodecimo  loco  a  beato  Benedicto 
abbatiam  sortitus,  sedit  annis  19.  Fuit  autem  tem- 
poribus  imperatorum  Leonis  qui  et  Z  ioharis***,et 
Gonstantini  et  Hiren»  matris  ejus,  atque  Adriani 
pap»  ;  principium  autem  Beneventanorum,  pra- 
fati  ♦•'  Arichis  *••,  et  Grimoaldi  filii  ejus. 
B  11.  Hic  juzta  predictam  ecclesiam  sancti  Bene- 
dicti  quam  prfledecessor  suus  fecerat  construxit 
pulohro  opere  templum  in  honoresanctfleDei  geni- 
tricis  et  virginis  Mari»,  super  ipsum  videiicet  fon- 
tem  unde  fluvius*»^Ljris(30i)procedit.Cuju8tem- 
pli  quadrifida  «••  fabrica  in  duodecim  est  ••*  colum- 
nis  erecta,  ita  ut  per  unam  quamque  faciem, 
quatuor  columnae  oonsistant ;  super  quas  turris 
aitior  a  subjectis  porticibus  est  levata  ;  aliis  quat- 
tuor  turribus  p^r  singulps  angulos  ej  usdem  porticus, 
circa  eandem  turrim  erectis.  Quod  videlicet  tem- 
pium  plumbeis  laterculis  coopertum,  et  figuris  'l^' 
pulcherrimis,  etvestibus  optimis  adornavit ;  quod- 
quehissatis'^'  prfficipuum  est,omnium  fere  apo- 
a  stolorum,et  multorum  »•♦  martyrum  confessorumque 
magnificis  pigneribus  •^»  compsit.  De  '••  ipsis  »<" 
autem  •••  versibqs  quattuor  tantum  qui  aforis  in 
circuitu  medianfle  turris  descripti  sunt  hic  ponere 
placujt, 

%ublatis  tenebris,  quia  per  te  mundus  habere 
Lumen  promeruit,mrgo  et  sanctiisima  mater, 
Celsatibiidcireo^^^  covsurguht  templaper  orbem, 
Et  merito  totis  colens  ceUberrima  terris 

Ecclesiam  •*•  quoque  sancti  Michahelis  archan- 
geii  •'*  quam  indedicatam  a  prfledecessore  suo  r6- 
lictam  prflsdiximus,  cum  omni  horificentia  dedi- 
cari  fiBcit(302),ibique  juxta  illum  »*•  daustrum  et 
habitacula  nonnuUa  construxit  (303).    '     ' 


VARI.E  LECTIONES. 

"»  pictoris  4.  «^»  Ragenolfi  2.  ♦"  Malo  4.  ♦'•  Soiliatulo  1^.  3.  ♦"  casale  ed.  ♦••  s.  qui dicitur  P.  i\  ed. 
*•*  ipsum.  1,  ed.  *••  deest  I .  ed.  ♦^^  deest  {>,  ♦•♦  n.  est  e.  1. 2.  *••  Fecit  Et  caetera  desunt  cf.  c.  i  i 
n.  a.  ♦••  giro  ed.  ♦•'  aliquanta  ed.  ♦••  non  ed.  ♦••  deest  ed.  ♦»•  discernere  2.  ♦•*  Et 4.  ♦»•  quoque  . . 
♦•»  cite  ed.  ♦•♦  h»c  ed.  ♦•*  idem  abbas  add  ed.  ♦••  Zacharias  3.  *•'  addit  i^.  ♦»•  Archis  3.  ^*»»  Li- 
ris  fl.  t.  erff.  tjris  4.  •••f.q.  1.  ed.  »<>»  ita  Ib.  e.  i.  d.  1,  •••  figulis  2.  •<>•  add.i,  »•♦  aliorum  1. 
••»  pignoribus  ed.  »«•  De  terris  add.  1J>.  »•'  praBdictis  i»>.  ed.  •••  itaque  1^.  »»•  iccirco  l^.  »«•  Fe- 
cit  etiom  alteram  eccl.  inhoUore  s.  M.  a.  adradices  alterius  montis,  (in  looo  amiBnissimo^a^.  i^.)  juxta 
olivetum  scilicet  hujus  monasterii  ;  ibique  ci.  1.    •*'  deest  4.    •^*  deest  2. 


iNOTiE. 


(998)  Ita^  i.  e.  palus,  Tocatur  locus  (|uo  Sabbatus 
etCalor  se  conjungunt,  y.  Stef.  Borgiam,  Mem.  di 
Benev.  III,  p.  18 

(299)  Avellinu  ad  fl.  Sabbatum. 

(300)  Vulgo  Tramontx.  Inter  civitates  Nueeriam 
et  Cavas.  Ang. 

(301)  Passim  inmonumentisnostri  SLrcbivii  Lirit 


appellatur  fluvius/ qui  hinc  delabitur  ao  jungitur 
Rapido.  Affo. 

(302)Ini3ervetu8to  breyiario  Casinensi  celebran- 
da  pr8B9cribitur  dedicatio  hujus  ecclesi»  sanctfls 
MariflB  quingue  Turrium  die  30  Maii.  Ajio. 

(303)  Initia  monasteriiinferioris,  qufle  postea  in 
ampiitudinem  exoreverunt  Ano. 


807 


LEONIS  MARSICANI  ET  PETRI  DIACONl 


S08 


12.  [V.  i4(lrtani.]Hujus(304)temporibu8  (an.  773)  A  filio  simulque  magno  exercitu  Beneventum  perrexit 


KHrlomannus"'filiusPipini"»,invilalu8abAdriano 
papa**',  cum  valido  Francorum,Alamannorum'** 
at^ue  Saxonum  exercitu  venit  '"  super  civitatem 
Papiam,  propter  Desidcrium  sevissimum  "•  regem 
Langobardorum,  qui  civilates  sancli  Petri  invase- 
rat ;  eamque  per  sex  continuos  menses  obsidens, 
cepit ;  cunctumque  sibi  Langobardorum  regnum  vi- 
ctoriosissime  subdens  •*•,  Pipino  (305)filio  suo  con- 
tradidit ;  prsedictum  vero  Desiderium  secum  in  Fran- 
ciam  asportavit,  anno  ''^  Domini  774.  Interim  au- 
tem  '**  cum  *••  Papiam  obsideret,  amore  principis 
apostolorum  in  ipso  **>  sancto  paschali  sabbato 


super  Arichis  "■,  qui  erat  •'*  gener  Desiderii  re^s. 
Cum  quo  idem  Carolus  "'  diversis  ac  variis  evcnti- 
bus  dimicans  {an,  787),  demum  ab  "•  Arichis  coro- 
nam  illius  (306)  et  maximampartem  thesauri,  neo- 
non  et  geminas  soboles,  Grimdaldum  scilicet  el 
Adelgisam  obsides  gratia  pacis  recipiens  recessiU 
Hinc  Aricbis  Francorum  metu  perterritus  civita- 
tem  (307)  novam  Benevento  addidit ;  Salernum  gno- 
que  inter  Lucaniam  (308)  et  Nuceriam  (309)  anli- 
quitus  conditam  mirifice  restauravit.  Praefatus  (31 0) 
vero  rex  prospere  a  Benevento  revertens,  causa 
orationis  huc  ad  beatum  patrem  Bcnedictum  ascen- 


(Apr.  2)Roraamcum'**  multis  episcopis,abbatibns  B  dit,  seque  tam  ipsi  quam  universi  hic  Deo  ''^  ser- 


atque  ducibus  (^"  venit,  et  celebrata  ibi  paschaii  fe- 
stivitate  a  prtedicto  papa  commonitus  simul  *»•  at- 
que  rogatus  estut  donationem  illam,quamgenitor 
ejusPipinus  unaseciim  beato  Petroejusquevicario 
domnoStephanopapffidudumfecerat,adimpleretin 
omnibus.Cujus  postulationibus  idemrex  annuens, 
prompto*'^  ac  libenti  animoaliam  donationis  pro- 
missionem  ad  instar  prioris  describi  prtecepit  per 
Etberium  "'  notariumsuum,  eamque  propria  manu 
rex  ipse  corrobcrans.et  universos  episcopos  et  ab- 
bates,  duces  etiam  et  graphiones  ac  plures  qui  se- 
cum  venerant  honoratosibi  subscribere  faciens,su- 
per  altare  •"  beatiPetri  manu  propria  posuit :  id- 
que'>^seimperpetuum  conservaturos  beato  "*Pe-  C 
tro  et  ejus  vicariis,  tam  ipse  rex  quam  et  universi 
magnates  ejus  sacramento  terribili  firmaverunt. 
[Erch.  c,  2.]Post  •"haec  idem  rex  una  cum  Pipino 


vientibus  fratribuscommendavit.  Tunc  •*•  rogatus 
ab  abbate  vel  fratribus,  ipse  primum  rex  prsece- 
ptum  (3ii)  illi  confirmationis  fieri  de  tota  hac  terra 
prfficepit  (i/ar(.  25).  Itemque  altero  pr8ecepto(3i2) 
(Mart.  28)  confirmavit  beato  Benedicto  monaste- 
rium  sanctflB  MarisB  in  Cingla,  et  **^  sanctae  Mariao 
in  Plumbariola,  et  sanctv  Sophiee  in  Benevento,  et 
cffitera  quas  tunc  temporis  habere  videbatur ;  nec- 
non  *^^  et  universas  aquas  (3 1 3)  cum  ripis  utriusque 
partis,  ubicumque  fuissent  terrishujus  •**  monaste- 
rii  junctae.  Sed  et**'auctoritatem  dedit(3i4),  ut  mo- 
nachi  juxta'*'  tenorem  sanctflb  regulaB  abbatem  si- 
biabsquealicujusprflBJudicioseuvioIentiaeligerent. 
Reversus  •**  (3i5)  igitur  post  ista  in  Franciam, 
mox  ad  hunc  abbatem  per  Adelgarium  episcopum 
litteras  destinavit,  rogans  ut  aliquot  sibi  de  mona- 


sterio  nostro^^*  fratres  ad  ostendendam  seu  "^*  con- 

VARIiE  LECTIONES. 

s»  Karolomannus  1.  •<*  nepos  autem  superioris  Raroli  quem  supra  meminimus  add.  i.  "^'  veoit  add* 
1.  "«A.a.S.adflf.  ib.  ^^Tdeesti,  "«  rfewt  4.  "•  subdiditi.  et  P.  f.  s  c.  acW.  Ib.  »»•  a.  d.  dccnio. 
Ixxmo.  \h,deest  l.  »"  vero  I.  ed.  »"  ante  quam  P.  cepisset,  a.  i.  »"  ita  !*>.  ipsa  p,  festivitate  R.  i. 
»**cum  —  faciens,  super  aefd.  i^,  R.  venit,  et  omnia  quAB  rex  Desiderius  etcasteri  sui  prredecessores 
beato  P.  abstulerant,  eidem  per  prasceptum  facta  donatione  restituit  ;  et  super  ipsius  c.  1.  »'»  judicibus 
Ib.  s.  »•  c.  quarta  feria  post  pascha  fecit  scribi  donationem  beato  P.  hujusmodi :  A  Lunis  e/c,  ut  iupra 
c.  8.  — Beneventanum;  eamque  donationem  p.  m.  r.  i.  c.  etuniversos  qui  secum  I*>.  »•'  bono  ed.  »" 
Ethierum  3.  »••  confessionem  i.  beati  P.  add,  iJ>.  »'®posuit ;  et  ex  tunc  vocatus  est  Karolus  rex  Frau- 
corumet  Lan — nost  quaeversus  unus  cum  dimidio  erasus  est,  Tuncque  ad  hoc  i.  p.  et  tam  ipse  r.  q.  et 
u.  m.  e.  id  se  i.c.  o.  P.  et  e.  v.  sacramento  —  fratribus  commendavit  i^.  ed,  »*<  ita  i^,  c.  eidem  papae 
t.  i>>.  »»«  Postmodum  vero  praefatus  rex  una  c.  P.  f.  Beneventum  perrexit  cum  m.  e.  super  iJ>.  ed,  »•' 
quem  supra  jam  memoravimus  add.  !*>.  ed,  »»♦  fuit  ib.  »«  ita  ic.  rex  iJ>.  »'•  d.  artatus  Arichis,  etc. 
suam,  etm.  p.  t.  n.  et  g.  s.  G.  s.  (scilicet  rfees/ 1*>.)  et  A.  eidem  Garolo  obsides  p.  g.  tradidit.  Hinc  Fran- 
»"  degentibus  ac  D.  1.  ed,    »»»Suncque  ab  hoc  primum  rege  prjefatus  abbas  prfeceptum 

jictns  rexsancto  R.  c.  (c.  s.  B.  ed.)  mon. 


»*>  deest  ib.    »♦»  deest  ed,    »♦»  m.  sibi 


corumib.  ed,  _ 

conf.de  t.  terraS.B.  (t.  hac  terra  ed.)  recepit,  Alio  eiiam 

i,ed  ,    »»•  el  s.M.  i.  V.add.  ib.    »*o  necnon  — -junctaBa^J 

n.  t.  s.  r.  (Kfef.ib.)  absqne  a  p.  s.  v.  abbatem  eligerent  i.    »♦♦  Ad  hunc  idem  Karolus  per  Adelgarium 

(del  intoco  raso)  (ep.  add.  \^.)  litleras  misit  1.  Ad  nunc  abbatem  idem  K.  per  Aldegarium  (Adelg.  3.)  ep. 

litt.  a  Francia  dest.e(f,  Adelgarium  4.    »♦»  m.  beati  B.  monachos  ad  i.m.  b.  B.  ad  2.    »♦»  s.  c.  demnt  i.  ed. 

NOTiE. 


(304)  Imo  Potonis,  nisi  verba  ad  solam  ex- 
peditionem  Beneventanam  referenda  sunt. 

(305)  Hffic  non  suo  loco  inseruit ;  Pippinus  enim 
tunc  nnndum  natus  erat,  in  regem  unctus  est  78i. 

(306)  Id  jam  apud  Erch.  non  legitur. 

(307)  c,  n.  B.  a,  non  habet  Erch. 

(308)  Pesto, 

(309)  Nocera  de"  Pagani, 

(310)  Eadem  in  Chr.  Vult.  p.  359  leguntur,  ex 
relatione  Petri  presb.  quanoster  quoqueususesse 
videtur. 

(3ii)  Gatt.  Acc.  p.  i3  e  Reg.  Petri  D.,  cf.  p.  ili 
Bohmer  Reg.  Kar.  128.  Suspectum  redditur  verbis 


in  cod.  8ubscriptis:Caro/iif  ^.  D,  imperator  au» 
gustus, 

(3i2)  ib.  p.  i4. 

(313)  Tosti  I.  p.  98.  e  Petri  Neg.  Dat2  xvui  Kat, 
Martii.  A.nno^Oregni  nostri,  Ind.  m.Actum  civi- 
tate  Papia. 

(3i4)  1n  prsBcepto  illo  de  S.  M.  in  Cingla,  etc. 
ut  quae  de  ripis  addidit  noster,  alieno  loco  inse- 
ruisse  videatur :  quod  plus  semel  fecit. 

(3i5)  Ex  ep.  Pauli  Diac.  qua  regi  responsum  est. 
Eam  ad  hunc  locum  e  cod.  Cas.  353  edidit  Ange- 
lus  de  Nuce;  ecod.  Pithcei  Jac.  du  Breul  iu  App. 
chronici  p.  797. 


809  CHRONICON  CASINENSE  —  UB.  I  AUCTORE  LEONE.  610 

stitaendam  in  iHis  partibus  regolaris  disciplinae  A  diximus  "^*,  ejusdem  regisconcessionepostpatris 

norniam  Irans  mitteret.  Quod  et  fecit,  mittens  illi  obitum  Beneventum  remissus  et  princeps  effectus, 

etiamregulam,  ethymnos  '^''.qui  tunc  extraditione  per  preeceptum  donationisconces8it(an.  788  Sept,) 

regulffi  in  hoc  monasterio  canebantur :  pondus  quo-  beato  '**  Benedicto  universa  domnicalia  sua  cum 

que  librsD  panis,  et  mensuram  vini,  nec  '*"  non  et  servis  et  ancillis  in  eodem  territorio  GentianaB  ;  et 

mensuram  caiicis  quam  in  misto  >^'  servitores  de-  cellam  sancti  Agapiti ;  portum  quoque  Trajecten- 

bent  accipere ;  et  universas  "•  prorsus  consuetudi-  sem  (318)  et  "•  Vultumensem  ;  nec  non  et  totam 

nes  qu«  in  hoc  loco  tunc  temporis  *^^  habeban-  piscariara  de  civitate  Lesina  (319),  una  cum  ipsa 

tur  •*•  in  scriptis  ei  trans  misit.  fauce  »*"  (320)  sua.Per  "■  idem  tempns  (324)  {an. 

43.  His  "•  temporibus  (316)  vir  quidam  de   ge-  782.  Apr.)  Hildeprandus  »''»  quoque  Spoletii  dux 

nere  **^  Angiorum  mutus  et  surdus  cum  quibus-  obtulit  in  hoc  monasterio  curtem  qusB  dicitur  Ga- 

dam  sus  ^*^  gentis  sociis adlimina  venit  apostolo-  strinianum  cum  omnibus  pertinentiis  ejus  in  comi- 

rum.  Inde  cum  80cios'<^*admemoriam  beati  Mi-  tatu  Pinnensi  (322) ;  et  olivetum  in  Tronto,  loco 

chaelis  archangeli  qusB  in  monte  Gargano  sitaest  qui  vocatur  '^^Turri.  In  comitatu  veroMarsorum, 

properare  conspiceret,  simul  cum  eis  iter  arri-  locoquiPatemusappellatur*''*,  curtem  quingento- 

piens,  venit  ad  boc  monasterium.   Cumque  orato-  g  rumsimuImodiorum;etfamilias  multas  cum  omni- 

rium  ingres8i,antecorpussanctissimi  patris  Bene-  bus  substantiis  earum  ;  nec  non  et  aliquot  piscato- 

dicti  oratlonis  gratia  se  pariter  prostravisseot,  ce-  res  in  lacuFucinocum  portu  ejusdem  ^'''lacus  vo« 

teri  post  modicum  ab  oratione  surgentes,  euodem  cabulo  Adrestina.  fnsuper  ""^  etgualdum(323)  suum 

quoque  ut  surgeret  secumque  recederet  pulsare  nomine  Gusanum.    Quidam  '^*  etiam   vir  dives 

G<Bperunt.  Verum  ille  coelesti  visitatione  compun-  Wacco  '^*  nomine  Beneventanus  gastaldeus  in  ex- 

ctus,  gemitibus  cordis  mentisque  vocibus  prout  '>''  peditione  constitutus  *'^  obtulit  (324)  in  hec  sancto 

poterat  atque  sciebat  orationem  protelans,  beati  coenobio  fliium  *'*  suum  nomine  Wachipertum  '^'', 

patris  *''  auxilium  pectore  fidissimo  implorabat.  cumrebusinferiusdesignatis.  Casalem  '*'  in  Trane 

Cum  ecce  post  non  '**  integram  horam  de  loco  sein  ubi  dicitur  Cimilianum :  casalem  in  Trepurio ;  ca- 

quo  protratus  fuerat  erigens—  benedictuset  mi-  salem  in  Ariano  ;  casalem  in  Virgilie ;  casalem  in 

rabilisDeusin  >*<>8anctis  suis  I  moz  recepto  auditu  Terranea ;  alium  '**  in  Vicario  **^ ;  alium  in  Grosta 

pariter  ^*  et  loquela,  non  sola  in  lingua  '^*  patria  cum  oliveto  ;  alium  in  Culmo ;  alium  in  Genne ; 

id  ***  est  Anglica.sed  etiam  in  Romdna  ccBpitabso-  alium  in  Monte  nigro ;  in  >*■  Massa ;  ad  Ripam ;  in 

luUssime  loqui.Inde  »•♦  simul  cum  sociis,  multis  in  Noceto  "• ;  in  Corneto  ;  in  Tammaro  «"  ;  in  Lati- 

Deum  etsanctum  patrem  gratiarum  actionibus  edi-  p  niano ;  in  Marsico;  in   Trelicio  •*• ;  in  finibus  Po- 

tis,  recesseruntyubique  omnibus  referentes,  quanta  tentifie,  et  casalem  in  Sancta  Agnete.  Casam  vero 

sibi  meritis  beati  Benedicti  fecerit  Dominus.  suam  intra  civitatem;  judicavit  Tasie  uxori  sue,  in 

14.  Huic  porro  •••  abbati  preefatus  •••  prioceps  vitadumtaxat  ipsius.  Servosautemsuosetancillas 

Arichis  concessit  partes  majores  in  territorio  Gen-  omnes  libertati  donavit ;  sub  dicione  tamen  ettutela 

tianae  (317),super  id  videlicet  •••  quod  Gisulfus  dux  monasterii  hujus ;  ita  ut  per  singulos  singulas  ope- 

jamdudum  •••  Petronaci  abbati  concesserat  (e.  d)«  i^as  annualiter  ubicumque***  nostri  ordinati  prsci- 

[Erch.  4.]  Sequenti  etiam  tempore  Grimoaldus  fi-  perent  exercerent. 

hns  ejusy  quem  regi  ••^  Carolo  obsidem  datum  prsB- 

VARIifi  LECnONBS. 

•♦^  ita  l^.  ymnos  I.  •*•  v.  mensuramque  c.  1.  »*•  mixto  4.  m.  sumendo  s.  1.  •••  universam  consue- 
tudinem  4.  2.  •»*  deest  1.  •••  habebatur  1.  2.  »»•  Totum  caput  add.  iK  »»♦  gente  4*>.  ed.  »»•  propriaB 
id.  sociis  propriflB  g.  l^.  •'•  praedictos  socios  suos  ^b.  s»?  ut  1>>.  »»«  p.  Benedicti  a.  !*>.  ed,  ••»  deeit 
4.  •••  in  —  loquela  desunt  i».  T  in  —  mox  desunt  ed,  ••*  et  pared.  »••  lingua  —  lofiui  abscisa  \^,  serva" 
vit  I*  »•*  hoc  ed,  »•*  Inde  —  Dominus  add,  4.  »•»  add,  4,  »••  prflBdietus  Arichis  princeps  I.  ed.  »•'  de 
est  i^,  2.  quem  —  effectus  add.  1J>.  •••  praBmisimus  1>>.  ed,  •••  sancto  1.  ed,  »"'•  ac  1.  "*  foce  1.  2. 
»7t  per  —  Cusanum  add,  i^.  »'»  Hildebr.  Ib.  ed,  »'♦  dicitur  ib.  ed,  »'»  vocatur  1*>.  ed.  »'•  ipsius  i^, 
ed.  »"  Sed  W  ed,  »'•  Quidam  —  exercerent  alio  tempore  add,  \^,  »'*  Guacco  corr.  Wacco  Ib.  Vacco 
4.  •••  deest  Ib.  »»>  flliolum  3.  »•*  Waccipertum  !>>.  Guaquipertum  3.  »•»  casale  et  aliud  ed  semper. 
••♦  Vicarium  i\  ed,  ••»  et  in  M.  et  ad  R.  et  in  C.  iK  ed,  •••  Nocetum  eorr,  Noceto  i^  »•''  Ta- 
maro  \K  •••  Trelitio  3.  ubi  !•>.  ed, 

NOTiE. 

(316)  Ante  hoc  fere  decennium  ait  Paulus  D.  in  (320)  Ita  ostia  lacuum  vel  lacunarum  maris  ap- 
bomiJia  quam  e  cod.  Casin.  ed.  Mabillon  Ann.   1,      pellabant,  et  ut  videtur  ipsas  lacunas. 

App.  pag.  621.  (Jbi  paucis  tantum  verbisejusmira-  (32i)  Anno  regni  Caroii  in  Italia  9  ducatus  Hilde- 

culi  meminit  prandi  9,  ind.  v.  Gatt.  Acc,  p.  18  e  Petri  Regesto. 

(317)  Cf.  c.  48 ;  dipl.  Grimoaldi  e  Petri  Reg.  (322)  Pinna  hodie  vocatur  Civ.  di  Penna,  in 
edidit  Gatt.  Acc.  p.  17.   Actum  Beneventi  in  sacra-  Aprutio  ulteriore. 

tissimo  palatto  in  anno  primomense  Septemhris.  (323)  Nemus,  auod  alibi  foresta  dicebatur. 

(318)  Trafetto,  prope  ostia  Oariliani.  (329)  Hujus  obiationis  charta  non  exttat 
(349)  In  Apulia.  prope  otiota  Frontonii. 


611 


LBONIS  HARSICANI  ET  Pmi  DIAGONI 


5M 


45.  Hnjus  abbatis  ^^  tempore  Paulus  diaconus  A  eum  exiliaret ;  factumque  e8t.Ubi  eum  per  aliquot 


supradicti  *'^  regis  Desiderii  notarius  '^*',  post  ca- 
ptionem  ejusdem  >**  Desiderii,  et  Arichis  Beneven- 
tani  principis  obitum,  ad  hoc  monasterium  Tenit, 
et  sanctflB  sibi  *'*  religionis  habitum  induit.  Quis 
autem  vel  qualis,Te]  unde  domo  **'  Paulus  hic  fue- 
rit,  non  est  ab  re  perstringere.  [P.  D.  iv,  37.]  Iste 
siquidemexLangobardorumgenteoriginem  duxit ; 
ejusnamqueabavusLeupichis  nomine,  eotempore 
quo  primiun  in  Italiam  Langobardi  ingressi  sunt, 
cum  eis  venit.  Cujus  Pauli  pater  nomine  Warne- 
frid  "•,  mater  Theodelinda  »•'  fuit.  [Chr.  Sal.  9.] 
Qui  a  puero  discipiinis  liberalibus  eruditus,  maxi- 
mum  in  curia  Desideni  regis  ob  suam  industriam 
familiaritatis  locum  obtinuit,  atque  Aquileiensis 


annos  exsul  •*'  mansisset,  homunculus  quidam 
qui  •>•  ei  propter  Deum  prsebebat  •'^  obsequium 
clam  illum  de  ipsa  insula  expulit,et  cum  eo  pariter 
Beneventum  perrexit.  Quo  visito  Arichis  qui  filiam 
prsfati  Desiderii  domini  •*•  ipsius  Adelbergam  ao- 
mine  habebat  •*•  uxorem,  valde  tam  ipse  quam 
et  •'•eadem  ejus  conjunx^*^  gavisi  sunt;  eumque 
secum  •••  honorifice  •»•  retinuerunt.  Quo  videlicet 
tempore,  utrumque  palatium  quae  idem  princeps 
unum  in  Benevento,  alterum  in  Salerno  nobiliter 
construxerat  ••♦,  idem  ••»  Paulus  versibus  luculen- 
tissimis  exornavit.  In  •••  historia  etiam  Romana 
quam  Eutropius  breviter  composuerat,  ejusdem 
AdelpergflB  rogatu  plurima  hinc  inde  ex  ••^  historiis 


patriarchiidiaconusextitit.  Hicpost  captam  utsu-  g  ecclesiasticis  addidit  [cf.  Chr,  S.  Ben.  p. -2(M].  Ad 


pra  diximus  Papiam,  cum  regi  quoque  Karolo  ••• 
pro  sua  prudentia  admodum  carus  et  •••  familiaris 
effectus  •••,  ac  non  multo  post  eidem  ••*  regi  a  qui- 
busdam  invidis  accusatusfuisset,quodeumpropter 
fidelitatem  Desiderii  domini  sui  voluisset  •••  occi- 
dere,  fecit  eum  idem  rex  in  •••  praesentiam  suam 
adduci.Quem  cum  interrogasset  utrum  vera  essent 
ea  •••  unde  ipse  super  occisione  sua  accusaretur 
constanter  respondit  se  pro  certo  fidelissimumdo- 
mini  sui  semper  •••  fuisse,et  in  eadem  se  fidelitate 
cum  vita  perseverare.  Ad  haec  rex  •••  subito  ira 
snccensus,  praecepit  eum  manibus  sine  mora  pri- 
▼ari ;  moxque  ••''  in  se  reversus,  et  reminiscens 
magnflB  •••nimisillius  scientice,8uspirans  ait :  Ei  st- 
manus^^^  ejusabscidimus,ubijam  ••» tam  elegantem 


ultimum  vero  duos  libellos  a  tempore  Juliani  apo- 
state  in  quem  ipsam  hjstoriam  •••Eutropius  termi- 
naverat,  usque  ad  tempora  primi  Justiniani  impe' 
ratoriseidem  annexuit.Necnon^'*  et  universas  fere 
annaiis  computi  lectiunculas  rithmice  composait 
[Chr.  Sal,  36,  37.]  Defuncto  autem  Arichis  mox  ad 
hoc  monasterium  ut  supra  diximus  properavit ;  el 
factus  monachus,  non  parvo  hic  •*•  tempore  vixit. 
Rogatusque  a  praedicto  abbate  vel  fratribus,  expo- 
sitionem  super  regulam  sancti  Benedicti  ••*  valde 
utilissimam  edidit,  ubi  multa  de  veteri  hujus  loci 
consuetudine  necessaria  attestatur  •'•  (326).  Histo- 
riam  ••'  quoque  gentissuse  id  est  Langobardorum, 
et  nonnulla  •'*  alia  scripta  eleganti  stylo  composuit. 
Inter  quae  versus  quoque  reciprocos,  elegiaco  «•» 


scriptoremreperiemus  f  et  ait  proceribus  assistenti-  ^  metro  digestos  ethymnum  de  singulis  beati  Bene- 


bus  sibi :  Dicite,  quid  super  hoc  vobis  videtur  ?  At 
illi :  Digne  •*•  inquiunt  tanto  viro  compateris  o  rex; 
sedne  aliquando  aliquas  alicuicontra  vos  litterasdi- 
rigatjubete*^^  siplacet  uteruantur  oculi^us.Et  ubi 
ait  rex  vel  quando  tam  insignem  hystoriographum 
aut  poetam  invenire  valebimus  f  llli  vero  consideran- 
tes  •<*  circa  illum  benigni  regis  benivolentiam,  sua- 
serunt  tandem  •<•  ut  in  Diomedis  (325)  insula  quas 
hodie  a  tribus  montibus  Tremiti  nuncupatnr  •^^ 


dicti  miracuiis,  satis  diserto  sermone  conscripsit. 

Ad  hunc  praefatus  Carolus  •••  qui  eum  exiliari 
jusserat,  audito  quod  in  hoc  loco  monachicum  ha- 
bitum  assumpsisset,  plurimum  illi  congratulans, 
satis  affabiles  et  jocundas  litteras  metrice  composi- 
tas  misit  (327) ;  de  quibus  aliquot  hic  versus  inse- 
rere  libuit.  Ait  enim,  post  aliquanta  cartulam  ^*^ 
suam  alloquens,  ita^'* : 

Hine  •••  ceter  egrediens  facHi  mea  carta  volatu. 


YARyS  LEGTIONES. 

■••  deest  1.  ed.  ^^*  ita  i^.  praedicti  i.  »•«  atque  consiliarius  add.  4.  »»•  ipsius  1.  ed. 
•»♦  ibi  3.  »»» domnus  2.  »••  Vam,  4.  »»'  Teodelenda  3.  »••  carolo  corr.  karolo  i .  »•»  ac  4.  «••  esset 
add.  i>>.  ed.  ••*  p.  accusatus  e.  r.  fnisset  a  q.  invidis,  q.  4.  ed.  ••«  veUet  4.  ••»  r.  comprehendi  et  coraai 
se  a.  4'  ed.  ••♦  essent  quiB  super  morte  sua  de  eo  dicerentur,  t.  i.  ed.  e.  et  unde  i.  s.  occasione 
s.  4.  •••fldd.  4.  •••  r.  s.  aesunt  4.  ••'  p.  sed  mox  4.  ed.  •••  r.  sagacitatis  ejusatque  prudentiie,  s.  4.  2. 
•••  e.  ra.  4.  ed.  •<•  illi : ut  eruantur  inquiuntejus  oculi,  ne  i.  illi  Jubete  inq.  ut  er.  ejus  oo.  ne  2.  ^*^  d. 
Et  ubi  vel  q.  ait  rex  t.  i.  ed.  vel  q.  superscr.  i>>.  •*»  v.  videntes  c.  i.  regis  compassionem  ac  t>en.  i.  ed. 
*^*deesti.  •«♦dicituri.  tfd.  •"reliffatusi.exulatused.  •»•  q.  ei  de»un<  4.  •>' D. obs.  faciebat,  c.i.ed. 
f"D.regisA.  i.ed.  •«•u.  b.i.erf.  •••a(W.4.  ••^conjuxcorr. conjunx,  4conjuxed.  •»»inpalatioa<i(i.2. 
in  p.  quandiu  Arichis  vixit  add.  i.  »»»  honorificentissime  4.  ed.  ••♦  construxit  i.  ••»  prflefatus  i.  ed. 
•«•  Ejusdem etiam  A.  rog.  in  h.  R.  q.  Ei  b.  c.  plurima  i.ed.  •»' de  4 .  «J.  •»•  q.  sua  t. eorr.  iK  •»•  Nec- 
non-composuit  a/2(/.  ib.  «t»  pauco  i.  ed.  p.  ibi  4.  2.  «•*  simplicibusfratribusaflW.  4.  •"  testatur  erf. 
•••Historiam  — et  desunt  i.  2.  •»♦  etiam  add.  i.ei.  •"  rec.  et  hjmnum  i.  r.  et  hymnos  ed.  •»•  rei 
ux  add.  4 .  ed.    •»'  cartom  i.  cartu]am4«.    •»•  dest  i.  ed.    •»•  i.  a.  Roma  hypraecr.  4.  a. 

NOTiE. 

f325^  Nomen  Leo  addidit.  quo  ediderunt  Tosti  Uist.  Cas.l,  405 ;  Giesebrecht 

(326)  Exstatin  cod.  Casin.  353  expositio  hujus-  De  liit.  studiisap.  lialos  ;  Berol.  4845,  h9.  p.  2«. 
modi.quam  Paulo  nostro  vindicarenovissimestu-  Sed  ne  inliis  quidem  versibus  a  mutandis  verbis 
duit  V.  G.  Totti,  Hist.  Cas.  I.  p.  99  ss.  Leo  abstinuit. 

(327)  Integras  habet  codex  notter  257.  Ano.  £x 


813 


GdRONIGON  CASINENCE.  —  UB.  1  AOGTORE  LEONE. 


6i4 


Per  iilvas,  coUes,  valles  quoque  praspete  *^*  cursu, 
Alma  Deo  eari  Benedicti  tecta  require. 
Est  nam  certa  quies  fessis  venientibus  iltuc. 
Hic  hohu  hospitibus,  piscii  ^**,  kic  panis  abundat, 
Paxpia,  mens  humitis,  pulchra  et  concordiafratrum, 
La%s,honor**^,  et  cuttus  Christisimutomnibushoris. 
Dic  •♦•  patri  et  sociis  cunctis,  satvete,  valete. 
Colla  me%  Pauli  gaudendo  amplectere  ^**  dutciSy 
Dieens  multotiens,  salve  pnter  optime,  salve.  Et  **> 
reliqua. 

Coi  similiter  idem  Paulus  versifice  re8crit>ere, 
et  gratias  pro  visitatione  ei  salutationesuacuDcto- 
rumque  £ratrum  referre  maximas  studuit  (328). 
lChr.  Sal  37.]  Jam  vero  aetate  maturus,  yit»  hujus 
cursus  ezplevit(329),  etinclaustromonasteriijuxta 
eapitulum  honorabiliter  est  sepultus. 

16.  Ultimo«*«huju8abbatis(330)  anno  •♦^  Lu- 
dowicus  imperator  qui  cognominatus  est  Almus 
vel  ***  Sanctus,  filiusGaroli  higus,quarto  annoim- 
perii  sui  in  Aquisgrani  palatio  cum  plurimi  totius 
FranciiB  abbatibus  monachisque  rehgiosis  conven- 
tum  faciens  (an,Sn,Jut.  iO),Taldeutiii8simanostrl 
ordinis  ubseryationi  septuaginta  et  duo  (33i) 
generalia  capitula  constituit ;  qusB  ita  fere  omnia 
apud  honesta  •**  monasteria  ac  si  beati  Benedicti 
regula  obseryantur.  Hic  •»•  (332)  Ludowicus  •»*  ad 
instar  parentum  suorum  Pipini  et  KaroU  fecit  beato 
Petro  ejusque  yicario  domno  Paschah  pactum  con- 
stitutionis  et  confirmationis>  et  propriffi  manus  si- 
gnaculo  ac  trium  filiorum  suorum  illud  corrobo- 
rans,  decem  episcopos  et  octo  abbates,  et  comites 
quindecim,  bibhothecarium,man8ionarium  etostia- 
rium  unum  in  illo  subscribere  fecit,  et  per  legatum 
sanctflB  RomaniBecclesiffiTheodorum  nomenculato- 
rem  domno  Paschaii  paptBtransmisit.  Hoc»"'tem- 
pore  (333)  pulchro  •••  satis  opere  constructa  est 
ecclesia  sancti  Yincentii  qu»  appellatur  Major,  in 
locosupradicto  Juzta  •^^  Vuiturnum>  a  Josueabbate 


f^  ejusdem  loci.  Prnfatus  autem  abbas  Theodemar 
defunctus  est  •'•  Nonis  •••  Junii,  et  ••''  sepultus  est 
juxta  ecclesiam  sancti  Martini. 

GisuLPUs  abbas  tertiusdecimusa  beato  Benedicto 
ordinatus,  anno  Domini  septingentesimo  nonage- 
simo  septimo  (334),  sedit  annis  yiginti  et  uno. 

17.  Qui  •'^ex  nobili  Beneyentanorumducum  pro- 
sapiaducensorigiaem,  mox  utabbas  effectus  est, 
ccBpit  satagere  quahter  posset  •••  adutiiitatem  fra- 
trum  tuuc  •>•  deorsum  manentium,  tam  ecclesi», 
quam  rehquarum  officinarum  augustias  spatiare. 
lucitabatetenimillum  adhoc  etloci  amcBuitas,  et 
opum  copia  non  paryarum  :  simul  etiam  arta  et 

Q  arduamontishabitalio,et^^®eratlaboriosaplurimum, 
et  nonerat  sufflciens  tam  numeros»  multitudini 
fratrum.  Itaque  cuidam  fratri^^^  Ganoald  qui  ejus- 
dem  loci  post  eumcune  totiu8^^'fungebaturofficio 
mandat,  utsuper^^*  hoc  negotio  omni  studio  stu- 
deat,  et  •••  eum  locum  ubi  dudum  •••  Poto  abbas 
ecclesiam  sancti  Benedicti  construxerat,  ad  edifi- 
candas  noyi  •••monasteriiofficinasaptareprotinus 
debeat.  Quod  ille  imperium  promptus  arripiens, 
quoniam  instar  paludis  totus  ille  locus  carectis 
aquisque  stagnabat,multi8  terrflB  ruderibus  saxoram- 
queaggeribusuniyersarepleyit,atqueamplambasi- 
hcam  inloco  prioris  paryulffi,  in  honore  ••''dommi 

C  Salyatoris  opere  satis  pulchro  construxit  (335).Quffi 
yidelicet  basilica,  marmoreis  basibus  et  coiumnis 
24  •••  binc  inde  suffulta,  etamplis  porticibus  circum- 
septa,  habet  in  longitudine  cubit0882:inlatitudine 
quadragintaettres ;  inaltitudine28.  Desuperautem 
satis  •••  mirifice  trabibus  tabuhsque  cipressinis  est 
«70  laqueataac  teguUs  cooperta,  parietibus  ingiro 
•^*  tiguris  pulcherrimis  insignitis  •^*.  Jam  yero  pa- 
yimentiopu8,quam  speciosum,quam  soiidum,quam 
yariorum  lapidum  sit  diyersitate  conspicuum,  cir- 
cuitus  •**•  etiam  chori,  quam  sit  pulchris  ao  magDis 
marmorum  tabulisseptus,  in  promotu  cernentibus 


•^»  perpete  2. 
i.2.  eod.  257.  iubi  coiia-benigne  recenti 
ib.    •^'XVLa(W.4.    •♦•almus 


VARIifi  LECTIONES. 

•**  pisces  1.  •*»amor  4.  ed.  6o</.  257.  •*•  hic  pater  et  4.  •^•amplecte  benigne,  Dicito 
manu  addtta  sunt,)  •*•  et  r.  desunt  4.  •*•  Ultimo-observau- 
tur  ada.  i^.  •^'  XVI.  add.  4.  •♦•  almus  yel  suprascr.  1«.  •♦•  a.  nos  ac  1*>.  2.  •»•  Uio-papffi  transmisit 
desunt,  1.  Hic  L.  pactum  c.  et  c.  fecit  b.  P.  e.  y.  d.  P.  ad  i.  priorum  pareutum  s.  P.  et  k.  et  propriffi  ed. 
•»*  Lodenucus  3.  •»•  Boc  —  loci  add.  i\  •»»  p.  s.  o.  desunt  1*>.  »»*  i.  V.  desunt  1*».  •"  add,  4.  •••im 
i^.  vuu.  K.  1.  •»''  Uicl.  2.  •^^  possit  4.  •••  f.  quorum  tunc  maxima  deorsum  pars  morabatur,  t.  4. 2. 
•••  h.  jam  (dce5<.4.)  non  erat  s.  4.  2.  ••*  deest  4.  2.  Carioald  2.  •••  ada.  4.  •••  super  —  et 
desunti.  ••♦  uiadd,ed,  •••  u.  priusa  Potone  abbate  ecciesia  parya  s.  B.  constructa  erat.  4.  ed. 
•••  deest  4.  2.  ••^  honorem  4.  ed.  •••  xx*i  uuor  add.  i^.  •«»  deest  4.  •^*  c.  laqueatam  a.  t. 
coopertam-  parietes  i.  c.  f.  p.  insigniyit  4.  •^^  cirouitu  4.  ed.  •''•  deest  4,  •''•  consp.  et  c.  ch.  ed. 
et  septus  desunt  4 . 

NOTiE. 


(328)MetricaPauli  responsio  apudnosnonexstat, 
Ano. 

(329)  Necrologium  Gasinense  cod.  47  sic  habet : 
Idibvs  Aprilis  venerandse  memorix  domnus  Pautus 
diaconus  ei  monaehus»  Amg. 

(330)  Imo  Gisulfi,  uthffic  nonsuo  loco  inserta  esse 
appareat,  sed  coutra  codicumcousensum  ordmem 
mutare  nolui.  Ktiam  ps.  Anastasius  hoc  loco  ponit. 

(334)74  sunt  in  cod.  Gasin.  n.  252,  e  quibus  tria 
librarius  in  unum  contraxit. 
(332)  Bmc  prima  hcgus  pacti  mentio  t^U 


(333)  DedicaU  est  a  I).  808,  seo.  Ghr.  VulL  1.  2, 
sed  prffiseute  Ludoyicoimperatoro.  1  Josue  793-848 
sedisse  demonstravit  Di  Meo  in  Ann.  Neap.  ad  a. 
848. 

(334)  Ineunle,  cum  mense  Jan.  jam  Wacconis 
donauonem  receperit.  Yiyente  Theodemario  sene 
substituium  exisumo,  quodplus  semei  iactum  yide- 
bimus. 

(335)  Quffi  substitit  ad  annum4a94.  GatL  H.  p. 
7.4,  ubi  arohitecti  testimonium  cum  icone  eoclesui 
dedit. 


6i6 


LEONIS  MARSIGANI  ET  PETRI  DIAGONI 


Si6 


^'^*  est.  In  absidaporro  ejusdem  *^'  basilicflB  media- 
na,  adquam  per  gradusseptemasceuditur,  statuit 
«^•altarium  inhonore  utdiximus  dominiSaivatoris. 
Indextera  autem,  altarium  sancti  Benedicti.  In 
sinistra  vero,  altariumfecit  adhonorem  sanctiMar- 
tini.  Fecit  *^^  etiam  atrium  ante  eandem  ecclesiam 
longitudine  cubitorum  iO  >^^,  latitudine  simili  etin 
marmoreis  illud  columnis  numero  16  *^*  undique 
yersus  erexit ;  atque  in  circuitu  ipsius,  iapideos 
canales  juxta  paTimentam  undesemperaquadecur- 
reret  posuit.  Porro  a  parte  orientali  ejusdem  atrii 
in  conspectuecclesiffiabsidamfecit»  et  altarium  ibi 
sancti  Michahelis  constituit.In  >^^  medioveroipsius 
campanarium  valde  pulcherrimum  superocto  ma* 
gnas  coiumnaserexit.  £x  utraque  autemparteejus- 
dem  ecclesifieydiyersorum  officiorummuitas  et  ma- 
ximas  atquepulchras,tam  ad  suas  quam  ad  fratrum 
utilitates  officinas  efficiens,  totum  etiam  monaste- 
rii  spatium  propter  aquarum  exundantiam  magnis 
sazorum  tabulis  stravit. 

18.  Sursum  <^<  etiam  prsfatus  abbasnonsegnius 
se  ezercens,  aliquot  ibi  habitacula  decenter  con- 
struxit;  ecdesiamquoquein  qua^**  beati  Benedicti 
corpus  erat  reconditum,  quoniam  parva  erat,  ez 
toto  amplioremefficiens,  ac**'  tectumillius  univer- 
8um,cipressinis  contignutum  iignis  plumbo  operiens 
*^^,  diversis  iilam  ornamentis,  tam  aureis  quam 
argenteis  decoravit.  Super  altaresiquidem  beati**<^ 
Benedicti  argenteum  ciburrium  statuit ;  iliudque 
auro  simul  ac  ***  smaitis  partim  ezornans,  ctetera 
ejusdem  ecclesiaB  altaria  tiibulis  argenteis  induit.  In 
loco  eiiamquiYallis  Luci  (33d)dicitur,  ecclesiamiu 
honore  sancti  Angeli  construzit  **\  Necnon  **'  et 
ecciesiamsanctoChrysti  martjri  Apollinari,inloco 
qui  tunc  temporis  Albianus  vocabatur,  nunc  veroez 
ejusdem  martyrisnomineSanctus  Apollinaris(d37) 


A  dicitur,  statuit  •••.Fuit  aulemtemporibus  •••  Bupra 
dictorum  imperatorum  ConstaDtini  et  Hiren»,  Be- 
neventanorum  vero  principum  Grimoaldi  iilii  Arichis, 
et  alterius  Grimoaldi  cognomine  Thesaurarii;  Ro- 
manorum  autem  pontificum  AdrianietLeonis  tertii 
[K.  Leon.  III]  :  cui  videlicet  oculis  et  Ungua  a  Ro- 
manis  privato  omnipotens  Deus  mirabiliter  ac  po- 
tenter  et  visumrestituitet  ioquelam.Huic  ••*  abbati 
•••  prflBdictus  princeps  Grimoaldus  priBcepto  suo 
(338)  firmavit  (an.  797.F«6.)omnesfeminas  liberai 
que  servis  hujus  monasterii  fuerant  copulat»,  a 
tempore  scilicet  ••'  primiGisulfi  (339)usqueadeam 
diem,  cum  filiis  et  fiiiabus  et  unlversis  eorum.  Alio 

B  quoque  praecepto  (340)  concessit  inhoclocomona- 
sterium  sanct»  Mariae  in  Banza  ••',  quod  situm  est 
in  finibus  Acerentie  (341),  cum  servis  et  anciliis 
atque  colonis,  et  cumomnibusexintegro  possessio- 
nibusacpertinentiis  ipsius^^*.  £odemtempore(342) 
supradictus  Waco  •••  Beneventanus  obtuht  in  eccle- 
sia  sancti  Benedicti  (an.  797.  Jan,),  quam  ipsemet 
in  jure  proprio  intra  civitatem  Beneventanam  ad 
portam  Rufini  construzerat  •••,  omnia  sua ;  id  est 
casam  propriam  eidem  ecdesiflB  conjunctam,  cum 
omnibus  pertinentiis  suis  ••^ ;  casalem  •••  in  Septi- 
mo;  casalem  in  SimctoADgeloadPecte;  haeredita- 
tem  in  Salerno ;  casalem  inCaudis ;  casalemin  Por- 

G  cie;  casalem  adSanctumJanuarium,cumservis  et 
fluicillis ;  olivetum  in  Ariano;  moiendinasuain  fluvio 
Sabbato  •••  (343):item  ^•^  aliam  casam  intra  Beneven- 
tum  ubiipsemanebat,  simulcumcurtesuaetcoqui- 
na ;  et  aliam  casam  no  vam  j  uxta  plateam  ubi  est  San- 
cta  ArtheUais  ^•S  cum  curte  et  pertinentiis^®*  suis ; 
item  ''••  casalem  sub  Apice  et  Toroniano  erga  flu  vium 
Arvi  ''•* ;  casalemin  Autiano  et  Geppaluni;  Gampum 
nepetarum ;  casalemalterum  ^^*  in  Crosta  cum  oli- 
veto.  Item  ''•^  quinque  pueros  clericos,  oum  servis 


•^*  Tidentibus  i.ed. 
cam  fecita.  1. 1.  ed. 


•'•  ejus  i.ed. 
•^»  XL  et  L  1. 


VARLE  LECnONES. 
•^*  oonstituit  1.    ed. 


•■"   Ante    eandem  vero  basili- 
•79  num.  zum  tuprascr.  l^.  sedecim   undecim  undique 


4.      •••  in  —  ertJLii  add,  i\      ••*  Rursum  3.      •««  q.  ubi  b.  1.  ed.      •■»  e.  tectumque  ipsius  1.  ed. 
coop.  l.e(i.    •••sancti   i,  ed.    •••   et  1.   ed.    «»'    et  diversas   ibi   monachorum    utihtates   officinflu 
instituit  add.  1.  expunxit  i^.    •»•  Fecit  1.    •»•  deest  i.    •»•  L  (supra  d.  i.  C.  et  H..  desunt  1.  2.)   Bcn. 

f.  (praefati  add.  i^.  ed.)  G.  etc.  —  terlii  videlicet  cui  —  mirabiliter  et  v.  r.  et  I.  (vid.  —  loquelam  desunt 
.)  1.  ed.  Inde  1.  i.  pergunt :  imp.  vero  s.  d.  C.  et  HirenflB,  qui  depositus  —  levam  ut  infra.  ••*  Huic 
-^  ioco  s.  asLTiim  diversis  vicibus  addidit  i^.  •»«  add.  4.  •»»Banze  i^.  2.  •»♦  ejusdem  monasterii 
iKed.  •»»  Guacco  Ib.  2.  Vaco  4.  •»»  construxerat  —  Januarium  abscisa  i^.  servavit  i\  •»'  ejus 
1*.  •»»  casale  ed.  «emper.  •»»  quinque  pueros  —  d.  prfledicti  monasterii  manereut  hic  add.  i^.  2. 
mittunt  infra.  '••  iterum  l^.  ed.  ■»•*  Archellais  2.  '•»  pertinentia  sua  l^.  ed.  ''•»  add.  4.  ''•*  Arbi 
Ib.  2.    ^••wd.no^f.  ^ 


NOTiE. 


.   (336)  In  tabula  geogr.  apud  Gatt.  situs  est  paulo 
tupra  S.  Eliam.  Furcam  de  V.  habuimus  1.  5. 

(337)  E  meridie  Casini,  trans  Lirim. 

(338)  Quod  e  Reg.  Petri  D.  ed.  Gatt  Acc.  p.  <8. 
Actum  in  Benevento  in  sacratissimo  palatio  nono 
anno,  mense  seeundo,  quinta  indictione. 

(339)  Tam  quwtemporedomniGisuljfiquam  etdom- 
niLuiprandivel  domni  sanctxacdulcismemorim  ae- 
fUoris  nostri,  et  nostro  fsUcissimo  tempore:  ubi  Gi- 


salfum  juniorem  designari  apparet. 

(340)  Ib.,  p.  19,  ez  eodem.  Actum  annodecimo. 
i.  e.  797  vel  798. 

(341)  Arcerenza,  olim  Acheruntia;  cf.  Horat  III, 
4,15. 

(342)Anno  Grimoaldi  9,  menseJan.,ind.  v.  Gatt. 
Acc,  p.  19^  20  ez  eodem  Reg.,  n.  179,  180. 
(343)  Fluit  prope  Beneventum  cum  Calore  item 


817 


68R0NIC0N  CASINENSE.  —  UB.  I  AUGTORE  LEONE* 


5i8 


quamplariinis,  prester  multos  alios  quos  liberos  di- 
misit :  eo  tamen  teoore  ut  semper  sub  dicione  prs- 
fatflB  ^^*  ecclesiffi  permauereot.  lu  ''^^  ecciesia  etiam 
saucti  Beoedicti  quffi  sita  est  in  Liburia  loco  Casa 
Gentiana,  sibi  pertioeote,  obtulit  idem  Wacco  "^^* 
caoipum  de  Porcari,  et  ^^'  pratum  quod  vocatur 
Porcile,  necnon  eti2  familias  servorum  cum  omni- 
basexintegroiUorum  pertinentiis,  commanentes  in 
loco  '*•  qui  Yocatur  Balusanus  '"  ;  sed  ^**  et  alios 
servos  et  ancillas  suas  in  prsdicta  Casa  Gentiana 
habitantes  cum  universis  nicbilominus  ^  * '  substantiis 
ae  rebus  eorum.  Haec  autem  omnia  exintegrosimul 
com  pr«fatis^'*ecclesiis  idem''^'  Wacco  ad  bbitum 
veniens  obtulit  el  delegavit  in  hoc  beati  Benedicti 
cenobio ;  dimissa  dumtaxat  ^'*  medielate  eorum  ^^^ 
omnium  usufructuario'''"  uxori  suffi  Tasiffi,  sub^*' 
tutelamonasteriihujus  io  vitatantum  ^'^  ipsius  "^*^, 
Sub  hisquoque  diebus(344)  vir  quidam  Colo  nomi- 
ne  de  territorio  Cajatiano  ^*'  obtuht  in  ecclesia 
sancti  Martini  {an.  808.  SepU),  cella  hujus  cenobii, 
qnae  justa  '"'  Valturnum  sita  est  integram  curtem 
suam  inloco  qui  Aditianus  ^'*  dicitur,  cum  omnibus 
ad  eam  "^*^  pertinentibus  rebus  tam  in  monte  quam 
io  piano.  Similiter  etiam  Mazimus  (345)  quidam  de 
eodem  ^'*  territorio  obtulit  beato  Benedicto  omnem 
exintegro  substantiam  suam  in  supradicto  ioco  san- 
cti  Martini.  Iste  ''*''  abbas  fecitiibellum  quibusdam 
hominibus  de  Termule  (346),  de  omnibus  rebus 
sancti  Benedicti  quas  ibi  possidebamus,  pro  censu 
14  soiidorum,et  medietate  totius  pastionis.  Qui  '''* 
depositusuono  Kalendas  Januarii  (an.  847),  sepuitus 
est  juxta  ecclesiam  beati  Benedicti  ante  capitulum, 
introeuntibus  in  ecciesia  ad  ievam  *  : 

'  Hujus  temporibus  factum  est  breviarium  de 
ceilis  de  Marca  addU  2. 

ApoLuiiARis  abbas  quarto  decimo  ioco  in  abba- 
tiam  prffilatus  ^*,  sedit  anois  11.  Fuit  ^'<^  autem 


A  temporibus  Romanorum  pontificum  Paschalis  et Eu- 
genii,  et  Siconis  principis  ^^*  Beneventani. 

19.  [Dbsideru  DiaLf  l,  1.]  De  hoc  sanctissimo 
viro  celebris  fama  est,  et  seniorum  nostrorum  atte- 
statione  firmata,  quiacumquadam  die  ^'*  necessi- 
tate  cogente  ad  mouasterii  possebsiones  visendas 
essetegressus,  necesse  iiii  fuit  Lirim  fluTium  trans- 
vadare;8ed  cum  navis  deessetquatransire  potuis- 
set,  vir  Dei  fide  repletus  saiutiferffi  crucis  se  signa- 
cuio  munivit:  et  ad  Huminis  oram  accedens,  iia  ut 
eratindutusetcalciatusyiniliud  ^"intravit;  sicque 
ad  ulteriorem  ripam  miro  modo,  apostoli  ^^*  Petri 
exemplo,  siccis  tam  ^'*  pedibus  quam  vestibus  ''* 

B  est  transvectus,  ita  ut  non  super  aquas  ambulasse 
sed  super  aridam  "'  crederetur  "•.  Peridem  tem- 
pusTrasemundus(347)quidamnobiiisdeBenevento 
obtuht  in  hocmonasteriocasassuasintra  Beneven- 
tum  (an,  820.  MaL  v) ;  casaiem  quoque  quem  possi- 
debat  in  ioco  ad  pantanum  (348),  rebus  monasterii 
nostriconjunctum;casalem  ^*'  in  vaiiede  Caudift, 
ioco^^^ubidiciturLaudecene;  casaiemin  Forinum; 
casalem  in  linibus  Aiiphanis  ''^S  ubi  diciturVulca- 
num  ;cum  omnibus  pertinentiis  eorundem  casaiium. 
Servos  etiam  suos  omnes  iiberos  statuens,  tres  per 
mensem  operas  nostris  ordinatisin  loco  quo  hsibi- 
tabanl^^'  exercere  constituit.  Rodegarius  quoque 

C  gastaideus  Beneventanus  fecit  hospitale j  ux  ta  Bene- 
ventum  de  propriis  suis  ^^' ;  in  quo  obtuht  et  casas 
suas  intra  civitatem,  et  ecclesiam  sancti  Saivatoris, 
que  sita  est  foris  Casam  majoremi  et  molendiuum 
in  loco  Tassile,  necoon  et  decimas  omnium  rerum 
suarum  ;  et  constituit  illud  sub  hoc  monasterio. 
Quidam  etiam  virnobilisArnipertusnomine,natio- 
ne  Compsanus  obtulit  l>eato  Benedicto  curtes  suas 
in  diversislocis  numero  quinque  (on.  823.  Mari.); 
cumomnibusomninopertinentiisearum,  tam  in  ^** 
mobiiibus  quam  in  '^  ^*  immobiiibus;  et  cum  servis  et 


VARLE  LEGTIONES. 

^**  prffidicti  monasterii  manerent  i^ .  ed.  ''^'^  Obtulit  etiam  idem  Q.  in  e.  s.  B.  q.  s.  est  in  L.  1.  C* 
G.  campum  l^ .  ed,  ''^'  Guacco  i^  »  709  p,  pratum  quoque  q.  dicitur  P.  et  i^.ed,  ''''  vico  l^. 
ed.  ''*>  Baiusanu  l^.  2. ''^'  B.  ahos  etiam  s.  Ib.  ed.  ^**  omnino  rebus  iiiorum  l^ . «c/.  ^i^ prffidictis 
Ik.  ed.^»  e.  obtuhl  in  h.  !»>.  2.  idem  W.  deestd.  '*•  add.  4.  "^"  horum  i^  .  '»•  deest  U .  '*»  «. 
1.  m.  h.  deiuntl^.  V.  2.  '''<' dumtaxat  i^.V.  ed.  ''^^  ipsius  usufructuario  1*.  ''*'  Cajazzano  l^.  2. 
'"  supra  1»>.  2.  '»♦  AdiUanu  1»>  .  2.  q.  d.  A  1»> .  ed.  '"  se  1»»  .  ed  '»«  prffldicto  1»> .  ed.  ''«^  iste  — 
pasiionis  desml  1.  Hic  a  ed  ''**  v.  supra  p.  593  not.  e\  ''*'  eodem  anno  quo  et  Sico  Beneventi 
lactus  est  princeps  add,  1.  ^'<^  Fuit  —  Beneveniani  desunt  i.  v.  infra  p.  595  not.  f.  '''*  S.  qui  eodem 
anno  Beoeventi  princeps  effectus  est  2.  '''*  deest  4.  ^*'  eum  1.  ed.  ^*^  a.  P.  e.  add.  l^.  '''*  s.  pe- 
dibus  esi  advectus,  ut  1.  2.  ^'*  v.  super  ripam  est  advectus.  ut.  3.  '''^  a.  terram  c.  ed.  ^'^  Hio  fuit 
temporibus  Rom.  pont.  PaschaUs  et  Lugenii  add.  1.  Reliqua  hujus  capitis  add.  i^  .sed  aito  ordine,  ita : 
Subhujusabbatisdiebus  quidam  v.  n.  nomine  Arnipert  (Arnipertus  ed.)  —  immobiiibus  suis.  Rodega- 
rius — monasterio.  Per  idem  t.  Trasemundus  —  constituit.  Sed  et  Dachopertus  quidam  Capuanus  genere 
obtulit  —  eius.  Ita  et  $d  "•  alium  0.  i^ .  ed.  '♦•  ed.  4.  ''♦*  Alifanis  Ib.  (supra  c.  6.  Ahphano)  ''♦^ 
habitant  2.  ^**  p.  rebus  s.  ubi  o.  l^  .  ed.  ^^*  deesi  add. 


NOTiE. 


flavio,  cui  adjongitur  et  in  Yuitumnm  deniqne  in- 
fluunt.  A56. 

(344)  Anno  Grimoaldi  3,  mense  Sept.  Gatt.  Acc. 
p.  21  e  Regesto  Petri  0.  Cajatia,  hodie  Cajazu),  a 
Capua  non  procui  abest,  occidentem  versus. 

045)  Reg  num.  85.  Auo. 

(3M>  Ter moU  mari  supero  adjaceti  prope  ostia 


Biferni. 

(347)  Donationes  sequentes  e  Petri  Regesto  edi-* 
dit  (iattuia  Acc.  p.  27,  28,  30,  31.  Unum  Rode- 
garium  omisit,  cigus  chartam  exstare  in  Reg,  0, 
188  adnotavit  Ang.  de  Nnce, 

(348)  V-  supra  c.  10. 


819 


LEONIS  MARSfGANI  ET  PETRI  DIACONt 


8S0 


ancillis  quam  plurimis.  NeoDon  et  tonicam  unam  A  suffecit  tibi  ut  meipsum  hinc  ixpelleres ;  insuper  et 


cum  lista  (349)  aurea,  et  circellos  de  auro,  et  listam 
auream  ^^'  cum  margaritis,  et  fibulatoriumnichilo- 
minus  aureum,  cum  medietate  omnium  mobilium 
suorum.  Sed  et  clericus  duidam  nomine  Danihel 
nobilis  "^*^  genere,  natione  Tarentinus^  adextrema 
veniens  {an.  827.)  (350),  et  se  ipsum  et  omnia  sua 
cum  plurimis  servis  et  anciUis  apud  Aquinum  et 
apud  ipsam  cellam  sancti  Qregorii  in^^''  illius  yicinia 
sitam,  per  cartulamoblationishuic  monasterio  tra- 
didit.  Unde  nonnulli  nostrum  ^*'  non  usquequaque 
improbabiliter  autumant  ^^*  de  istis  "^*^  ejusdem  Da- 
nihei  servis,  eos  quos  hodieque  habemus  famulos 


meosfideles  undecumque  tibi  vendicare  non  desinis. 
Heu^^\  heu  me  !  [Chr.  Ral.  57.]  Preefatus  '•*  pra&- 
terea  princeps  Sico  cum  diu  Neapoiim  obsedisset  et 
afflixisset,  tandem  sancti  martyris  Januariicorpus 
de  '••  loco  quo  fuerat  reconditus  '••  auferens,  Be- 
neventum  detulit,  et  cum  suis  ''•^  quondam  sociis 
Festo  et  Desiderio  sanctis  apud  ipsius  urbis  episco- 
pium  honorifice  recondidit,  sicut  in  historia  domni 
'••  Herchemperti  refertur  (352). 

2i.  [Erch.  H.]  Anno  '••  tertio  abbatis  hujus 
Saraceni  a  Babjlonia  et  Africa  venientes  ^^^,  Sici- 
liam  occupaverunt  ''''S  el  Panormum    ceperunt. 


propagatos^^^SimiiiteretiamDachenaldusquidam  B  anno  incarnationis  dominicas  820  (353}.  Obiit  au- 


Gapuanus  ^•'obtuht  in  hoc  monasterio  (an,  827.) 
(351)  uniyersam  omnino  substantiam  suam  inloco 
qui  dicitur  Cannetus  ^'^  etper  alia  diversa  ioca  in 
^s«  comitatu  Gaazzano,  cumterris,  et  coionisatque 
animalibus  diversisetomnibus  tam  mobiiibusquam 
immobiiibus  suis.  Sedet  Dachopertusquoque  niclii- 
lominus  Gapuanus  similiter  obtuiit  beato  Benedicto 
an.  825.  Mart.)  casalem  suum  in  loco  qui  Golimniana 
Tocatur,  cum  casis  el  cortaneis,  et  omnibusez  inte- 
gro  pertinentiis  ejus. 

20.  [Erch.  9]Porro^'*  Radechis  ^•^  Compsanus 
comes  qni  inierfecto    Grimoaldo   ^"^  praedictum 


tem  idem  ^*"  abbas  5.Kal.  Decembris  (828),  et 
sepuitus  est  prope  ^^*  ecclesiam  sancti  Benedicti, 
juxta  gradus  porticus  qua  tunc  temporis  perge- 
batur  ad  ecclesiam  sancti  Martini. 

Deusdedit  quintus  decimus  abbas  sedit  annis 
sex  temporibus  ^^>  principum  Siconis  atque  Si- 
cliardi. 

%i  huic  idem  ^^^  Sico  princeps  fecit  prfficeptum 
(354)  de  fluvio  qui  dicitur  Lauri,  cum  omnibus  li- 
milibus  et  piscariis  suis  et  omnibus  quae  jaxta 
ipsum  fluvium  hincetinde  ad  jus  suipaiatii  perti- 
nebant.  [Erch.  13.]  Mortuo  ^**^  Sicone  {an.  832), 


Siconem   principem  constituerat   (au,   817)   non  C  Sichardus  filius  ejus  factus  est  princeps,  homo  ^^* 


multo  post  penitentia  ductus  reiicto  sfficulo,  cervi« 
cetenus  catena  ligatus  huc  ad  beati  Benedicti  se 
cenobium  contulit.  Gujus  nimis  austerceac  ^••per 
hoc  fructuos»  penitentiflB  diai>oiu8  condoiens  ^** 
simul  ^•^  etinvidens,  multis  audientibus  circa  mo- 
nasterii  daustra  sflBpissime  ciamitabat,  dicens''*^ : 
Beume.heu  me  Benedicte,  cur  tam  "^^^nequitermiehi 
prmjudicas  f  eur  me  sie  instanter  persequeris  fnon 


nequissimus  et  omnibus  vitiis  camalibus  circum- 
sessus,  acsuper  omnia  avarissimus  (355).  Hicprae- 
fatum''^*  venerabiiem  abbatem  vimm  omni  sancti- 
tate  perspicuum  ^*^  cauea  pecunias  cepit,  atque  cu- 
stodiflB  mancipavit.  Qui  videlicet  ^^*  sanctus  vir  cum 
depositus  fuissei  7  Idus  Octobris  (834)  (356)  in  ^** 
loco  quo  ^^'  reconditus  est  muitos  febre  detentos 
diversisque  languoribus  oppressos,ex  fide  poscentes 

VARIiE  LECTIONES. 
''^'l.  unama.  !>>.  ed,'**^  D.  nat.  T.  nobiii  g.  ortus.  ad  i^.  ed. ''^^  0.  queB  in  ipsius  y.  sita  est  i^, 
ed,  ''^*  nonnuiii  et  n  absque  {corr.  usque)  quaque  putant  i>>.  nonn.  n.  nunc  usqueq.  p.  2.  ''^*  putant  O^, 
ed,  ''••  prflBdictis  ed^.  de  prflBdicatorum  virorum  s.  |b.  ifi  loeo  raso,  ''•*  procreatos  ib. ''»  G.  genere  i^, 
ed.  ^s'  Gannetu  i\  Gannetum  2.  ^«^  add,  4.  ^*'  totum  caput  add,  i^,  ?••  Radelchis  4.  ^«^  Grimoald 
4b,  ed.  ■»•»  ac  p.  h.  f.  dejunf  i^,  2.  "•  doiens  4.  ''••  add.  4.  ^«*  deest  i^,  2.  '»••  tam  n.  m.  p.  cur 
desunt  i\  2.  ^»»  h.  h.  me  desunt  i^,  2.  ^»*  Iste  Sico.  i*».  ed.  ''•»  de  1.  q.  f.  r.  desunt  4*».  2.  '••  recon- 
ditum  3.  ''•^  cumsanctisF.  etD.  in  ipsoepiscopiohonorabiiiterr.  4^.2.  i>>.  ed. ''••dees/ i>>.  2.s.inh.h.r. 
postea  alio  atramento  adscripsit,  ''••  Hujus  tertio  annoSiciliam  Saraceni  in^essi  sunt,  a.  d.  i.  820.  1. 
Uujus  abbatis  t.  a.  Sar.  a  Bab.  etc.  2^.  e(i.  "i^^  ve  et  Panormum  4. ''''*  S.  mgressi  sunt  i^.  2.  *"*  i. 
a.  add.  4.  ^?'  p.  e.  s.  B.  add,  i\  ^^*  tunc  add.  iK  temp.  add.4.  ^^•t.p.S.  a.  S.  desunt  i.  2. 
776  supradictus  1.  ed.  ''''^  Depositus  yero  est  tuo  idus  novemb.  (corr.  octobris)  et  sepultus  apud  eccle- 
siamsanctiB.  i .  quibus  deletis  i^.  add,  Mortuo  »  restituit.  ^^»  p.  Tir  omnibus  i^.  2.  ''^*  pradictum 
4b.  ed.^*^  spicuum4.  conspicuum  J^rcA.  ••^  odd.  4.  ^»*  iia  4c.  et  apud  ecci.  beati  B.  sepultus  m.  4b. 
"•  ubi  4».  ed. 

NOTiC. 

(349)  I.  e.  ora,  iimbus,  tsenia.  est  a  •  D.  832. 

(350)  Temporibus  Siconis.  ind.  y.  (354)  Non  exstat.  Donationem  quamdam  factam 
(354)  Grimoaidi  aono  40,  ubi  Siconis  legendum      Deusdedit  abbati  a  Romualdo  duce,  ind.  u  tn  loeo 


docet  Gatt.  i.  i. 

(352)  Uitima  yerba  postea  addidit,  cum  rem 
a  Bensyentanis  auditam  Chronico  Sai.  quod  Er- 
chemperto  thbuit  confirmari  reperisset :  ubi  ta- 
men  nihil  de  Festo  et  Desiderio  dicitur.  Transla- 
tionis  historia  exstat  in  Actis  SS.  Sept.,  tom.VI, 
p.  888. 

(353)  Saracenos  (scil.  Hispaoifle)  eo  anno  Siciliam 
ingressosessenescioundeLeosumpserit.  Sed  quod 
Panormi  ezpugnationem  ex  Erch.  huc  retuiit.  ip- 
^us  est  coi:geoturai  qufle  fundamento  caret.  Gapta 


qui  nominatur  fluvio  Lauro  e  Petri  Regesto.  ed. 
Gatt.  Acc.  p.  32.  Quam  vei  flctam  vei  certe  cor- 
ruptam  esse  apparet.  Lauri  fl.  iacum  Lesinensem 
iufluit. 

(355)  Taiis  apparet  e  Chron.  Salemitano. 

(356)  Marljrol.  Romanum  9  Octobris  :  Apud 
Casinum  sanctus  Deusdedit  abbas,  qui  a  Sicarde 
tyranno  in  carcerem  trusus,  ilUc/ame  et  cerumnis 
fOnfectusredfUdit  spiritum:,  epdw  die  colitur  ejut 
memorla  apud  u6s  sub  ritu  dupucL  Ang. 


tai 


GHRONIGON  GASINEN$B*  -  I^*  t.  AnCTQRE  L£ONE. 


m 


ad  8I10S  cioeres  precibus^*^  ac  meritis  suis  pristiQS  A  .  .  Si«  Tertio  *^^  huj^s  ordinatioois  anuo,  superstite 


saluti  restituit. 

HiLDERiGus  (357)  abbas  ^extus  deciinus»  sedit 
diebus  17. 

AuTHPERTus  ''^*  ordine  septimo  decimo  abbas  '''* 
eCreetus,  sedit  aunis  3. 

23.  Huic  Lotharius  ''^^  rex  Fraucorum  filius  ''** 
supradictiLudowici  prsceptum  (358)  fecit  (an,  835. 
F^&r. 2i.),  coufirmansomuia  quffi  huic  sacro  cob- 
Dobio  tam  a  regibus  quam  a  principibus  coUata 
hactenusfuerant.  Pratumetiam  magnum  vocatum 
^*'  Cervarium,  et  servos,  et  hffireditates  plurimaf 
fisco  si^o  pertinentes  in  pago  Marsorum  alio  '''^ 


adhuc  praafato  principe  Sichardo,  corpus  beati 
apostoli  '^*  Bartholomei  de  Lyparitana  insula  ordi- 
natione  '^'  di  vina  Beneventum  translatum  est  (36 1*) : 
in  '^^  quam  videlicet  insulam  olim  de  Armenia  mi- 
rabiliter  fuerat  cum  saxea  tumba  itinere  marino 
sine  remige  ullo  trans vectuni.  Per  *^*  idem  tempus 
Gontarius  (365)  abbas  monasterii  sancti  Modesti 
reddidit  beato  ^^*  Benedicto  res  ^as  dudum  '^^ 
Authpertus  abbas  der  scriptum  convenientie  co^- 
cesserat  Sichardo  principi,  idestcurtemquaB  dicitur 
Milazzanum  *<^'  cum  ecclesia  sanctaB  Mari»  cum 
omnibus  ornamentis  et  pertinentiis  suis  in  finibus 


praecepto  (359)  in  hoc  monasterio    confirmavit.  B  Canosinis ;  curtem  que  vocatur  Plazanum;ourtem 


[EacH.  11.]  Ab  ''•*  hoc  Lothario  "•  regnum  Fran- 
corum  divisum  est ;  et  ipse  quidem  Aquensem  et 
Italicum,  Ludowicus''*^  vero  frater  ejus  Bajoariam, 
Carlus  autem  ex  alia  matre  genitus  Aquitaniam 
obiinuit.  Sichardus  praelerea  ^'*  Beneventanorum 
princeps,  guaidumqui  Martoranus  vocatur,  per  suum 
prfiBceptum  ''•'  sancto  Benedicto  concessit  (an,  857. 
iun,)y  (360) per  '''^fines  et  terminos  suos^  cumripis 
elaquiSffussariis''*''  (361)etpiscationibu8^  etomDibus 
intra  sepositis,  quemadmodum  ad  palatii  jus  perti- 
nere  tuac  temporis  videbatur.  Tunc  ^'^  etiam  vir 
quidam  Rodegarius  nomine  de  territorio  Compsano, 


*^^  in  Campi ;  curtem  in  Pastena  ;  et  casam  unam 
in  Cannis  *^o  cum  omni  ^^"^  substantia  sua;  et  cum 
piscatione  in  mare,  et  cum  omnibus  pertinentiis 
eorum  que  supra  dicta  sunt.  His  quoque"^^  diebus 
\an.  849.  Mai.)  Agenardus  ^^^  (366)  quidam  ^^'^ 
gastaldeus  Capuanus  fecitcartamoblationis  in  hoc 
monasteriode  omnibus  omnimo  rebus  substanti® 
suse  quffi  possidere  videbatur  tam  *^''  in  territorio 
Capuanoquam><»7etTheanen8i,atqueCalinulo(367), 
cum  servis  et  ancillis,  et  universis  qusB  sibi  jure 
hsereditario  competebant.  Sed  et  Arnefrid  (368) 
quidam  nobilis  Aliphanus  ^<*  obtulit  beato  Bene- 


obtulit  huic  monasterlo  {an,  835.  Jun.)  quattuor  G  dicto  Amelfrid  filium  suum  clericum  cum  integra 


curte  sua  de  loco  qui  dicitur  Patenaria,  cum  uui- 
Versis  ejusdem  curtis  pertinentiis :  nec  non  etinte- 
gram  portionem  suam  de  ecolesia  sanctorum  Na* 
zarii  etVincentii  **'  loco  ubi  dicitur  Anglena,  cum 
ornamentis  et  curtibus,  et  omnibus  **«  pertinentiis 
ac  possessionibus  ejus.  Quidam'^(^etiamMaio(369) 
Telesinus,  ad  extrema  venieQs  {an.  856.  Jan,),  Ira- 
didit  seipsum  inhocmonasteriocumomnibus  suis, 
VARLE  LECTIONES. 
'•»  Authpertl.2.  ''w  deest  4.  '"  Lutharius  3.  '•»  f.  s.  L.  add,  Ib 
''»•  a.  p.  (mW.  Ib,  791  Ab— obUnuit  orfrf.  Ib.  t»f  Lothgario  3. 
'•»  Lodevicus  3.  '^»*  ita  i^,  quoque  1.  ''•»  tunc  add.  1.  deUvU  Ib.  ?••  per  r-  ancillas  suas  add.  Ib 
'•^  fassaris  ^.  '»•  IJis  temporibus  v.  i\  ed,  '•»  add.  i^.  *^  Obiit  —  Martii  add,  i^.  «»>  Huius  t' 
o.  iKed.  Hujus  —  et  alia  nonnullaotid.  Ib.  •««  b.  B.  a.  l^.  «•»  o.  d.  desunt  i^.  2.  •<>*  in— transvectum 
desunt  i^.  2.  •<>»  Hce  traditionum  notituB  in  tod,  autographo  in  margtne  singulsB  ubi  spatium  erat  adscriptx 
sunty  ordine  diverso  ab  eo  quem  hie  e  cod.  4.  damus.  Primus  eratAgenardus,  sequeoaturAmefnd,  deinde 
Maio,  qwntus  Oontarias,  quintus  Theodericus.  •••r.  buio  dudum  4.  integro  ut  videtur  versu  omisso. 
^^deest  i^.ed,  «w  Milactianum  Ib.  2.  »•»  c.  in  C.  om.  4.  •»•  Canni  Ib.  ed.  •"  Agenardus  corr 
Ahgen.  Ib.  Hagenardus  4.  Aienardus,  Agenardus ^Mchenardus  inipso  dipl.  •>»  Alifanus  Ib  ed  •<•  de 
add.  ib.  ed.  •*♦  omnino  add.  !»>.  ed.  •»»  Similiter  etiam  quidam  1*.  ed.  Similiter  — eorum  abscisa  1*». 
Hrvavit  i\ 

NOTiE. 


curtes  suas  cum  omnibus  pertinentiis  earum,  et 
aliquot  servos  et  ancillas  suas  (363).  Hujus  abbatis 
''••  nonnuUaopusculaetpulchri  sermones  habentur 
(363).  Obiit  *^^  autem  10.  Kal.  Martii  (838). 

Bassacius  abbas  a  bejato  Benedicto  octavus  deci- 
mo8  ordinatus,  anno  361  domioicaQ  iocarnationis 
octiogentesimo  tricesimo  septimo  (364),  sedit  an- 
ni^  19. 

'•*  p.  ac  m.  8.  desunl  1*Q 
'••  m.  qui  vocatur  Cervarius  1.  ed. 


(357)  De  eo  Petrus  Diac.  De  viris  ill.  c.  9. 

(358)  Quod  e  Petri  Reg.  edidit  Gatt.  Aoc.  p.  32. 

(359)  Ib.,  p.  34  ex  originali  genuino,  quoa  ind. 
ziu,  IX  Kal.  Mart.  datum  est 

(360)  Ib.,  p.  35  e  Regesto.  Actu  Benevento  in  sa^ 
cro  patacio  5.  anno,  mense  Junio,  indictione  xj. 

.    (361)  Piscin«  esse  videntur. 

(342)  Ib.  p.35  e^egesto  itertioannoprincipatus 
domint  nostri  Sieardimense  Junio,  ind. xu (leg. ind. 
xui}. 

.  (363)  Exstant  Casini  in  codice  sigoato  308.  De  eo 
Petrus  diaconus  De  viris  Ulustr.t  cap.  13  et  ibi  I,  B. 
lUrus  Ano.   . 

(dH)  Yel  ^um  falsum  esse  oportet,  si  privile- 

fii)pi  ilk4  Sichardi  principis  ffenuinum  est,  vel  vi- 
ente  Autnperto  eum  esse  oroina^um. 
(364*)  A.  D.  838,  mense  Aug.|  sed  ecclesU  per- 
PATOOL.  GLXXm. 


fecta  dedicatum  est  altare  839,  Oct.  25,  mortuo  Si- 
chardo,  tertio  Bassacii  anno  secundum  Leonis  cal- 
culum.  Exstant  sermones  in  trauslationis  anniver* 
sario  habiti,  alter  Berlhario  abb.  Casin.  atUributus 
in  Actis  SS.  tomo  V,  Augusti ;  alter  aceuratior 
Martini  mon.  ad  Roffreduni  archiep.  Benev.  dire- 
ctus,  qui  sedit  ab  anno  1076,  ap.  Borgiam  Mem. 
Benevent.  I,  p,  333. 
(365J  Reg.  n.  299.  Ano. 

(366)  Gatt.  Acc.  pag.  36,  ann.  10  Sikenolfi,  jnd. 
xu,  Capuanus  erat  genere ;  gastaldus  Capu®,  Lan- 
do,  chartsB  subscripsit, 

(367)  Hodie  Carinola,  prope  Sessam. 
(368  Reg.,  n.  308.  Ano. 

(369) Gatt.  ib.,  p.  36  Data  est  anno. . .  princ.  3. 
ind.  lY,  Teleje  ^U  est  in  Terra  Laboris  inter  Yul* 

\1 


8S3 


L&ONtS  MARSICANI  ET  PETRt  DIAC6NI 


m 


Id  est  curteunain  Telesia  '^*,  vocabulo  Pulianellum  A  exosum  habebant  Saleraum  iogressus,  contra  eun- 


•",  el  altera  •"  in  Aliphis  »*»  in  qua  est  constructa 
ecclesia  sancti  ^*^  Petri,  cum  silva  sua  circa  ean- 
dem  ecclesiam,  et  cum  omnibus  pertinentiis  ipsa- 
rum  curtiumi  cum  servis  quoque  et  ancillis  ^'^  in 
eisdem  curlibus  commanentibus,  et  universis  eo- 
rum.  Theodericus  (370)  praeterea  **'  Caiatiae  **' 
comes  testamento  (an.  843.  Mai.)  concessit  in 
hoc  *'^  loco  curtem  unam  quae  dicitur  SquillsB,  cum 
>*'  universis  adipsam  curtem  pertinentibus ;  insu- 
per  et  scutellam  argenteam  unam,  scattones  (371) 
tres,  garaies  duos^  bandum  aureumunum,  equos  ^'^ 
tres,  et  alia  nonnulla. 


dem  Radelchis  modis  omnibus  insurrexit ;  coepe- 
runtque  ad  invicem  totis  nisibus  iitigare.  Sed  quo- 
niam,  ut  ait  Veritas,  mneregnum  in  se  ipsum  dim- 
sum  desolabitur  {Luc,  xi,  17),  et,  ut  ait  quidain 
auctorum  (374),  concordia  parvss  res  crescunt  : 
discordia  maximas  dilabuntur  (SalL  Jug,  10) :  vicis- 
simab  his  Saracenorum  '^^  exercitus  ex  diversis 
partibus  orbis  alter  adversus  alterum  evocatus,  to- 
tum  non  modo  principatum,  verum  etiam  regnum 
Italicum  sua  dissensione  ***,  ferro  et  igni  per  annos 
ferme  triginta  demoliti  sunt.  Primus  itaque  Radel- 
chis  in  auxilium  ***  Saracenos  invitat  (an,  841), 


Fuif^  autem  hic  abbas  temporibus  Romanorum  B  per'^''  Pandonem  quendam  suum  fideiem  qui  tunc 


pontihcum  Sergii  II,  Leonis  IV,  et  tertii  Benedicti, 
nec  non  et  primi  Nycolai,  a  quo  etiam  apostoiicffi 
auctoritatis  privilegium  (372)  de  hujus  monasterii 
libertate  et  contirmatione  recepit;priocipum  vero 
Hadelchis  •*•  et  Siconolh,  sub  quibus  principatus 
Bsneventanus  Capuanorum  *'*  contra  •'^  se  factione 
divisus  est.  Cur  autem  vei  qualiter  divisus  sit,  et 
qua  occasione  primum  *'*  Saraceni  ab  his  invi- 
tati  huc  adventaverint,  quoniam  ciadis  eorum  nos 
quoque  pars  maxima  fuimus,  necessarium  huic 
*'*  historiunculfie  et  oportunum  inserere  duxi- 
mus. 


Barim  regebat;  quos  dum  idem  Pando  juxta  muros 
•**  urbis  et  maris  •*»  ora  locasset  improvidus,  illi, 
ut  sunt  ingeniocallidi,  nocte  iotempestaurbem  per 
loca  abdita  penetrant,  multisque  aliis  interemptis, 
preedictum  quoque  "^^  Pandonem  marinis  fluctibus 
donant.  Horum  rex  fuit  vocabulo  Calphon ;  quos  •»* 
praefatus  Radelchis  quia  propellere  urbe  non  pote- 
rat,  cepit  quasi  familiares  excolere,  et  ad  sui  au- 
xiiium  proTOcare ;  cumque  iUis  totam  Siconolfi 
regionem  devastans,  Capuam  quoque  universam 
redegit  in  cinerem,  Siconolfus  "» autem «»» econtra 
ex  Hyspania  Saracenos  acciscens,   frequentibus 


25.  Cimi  (373)  supramemoratus  *"  princeps  ^^*  C  preeliis  omnes  fere  in  circuitu  praeter  Sipontum 


Sichardus  nequlter  a  suis  fuissetoccisus  (an,  839.), 
prsefatus  Radelchis  "''  thesaurarius  *'^  ipsius  iili  in 
principatu  successit.  Interea  Capuani  quibus  '^^  tunc 
Laudulfus  gastaldeus  *'*  praeerat,  quique  *"  propter 
multas  nequitias  suas  eundem  ^**^  Radelchis  valde 
infensum  habebant,  dominationem  "*^  illius  quam 
nimium  formidautes,  ineuntes  coDsilium,  ad  Sico- 
nolfum  lihum  supradicti  principis  Siconis,  qui  tunc 
apud  Tarentum  exul  **'  manebat  '*%  se  conferunt; 
eumque  sibiin  principem  eligunt.  Qui  Siconolfus» 
tam  cum  eisdem  Capuanis,  quam  et  cum  maxima 
Beneventanorimi  manu  qui  prsedictum  Radelchis 

VARIiE  LECTIONES. 
•»•  Telese  1'.  ed.    «»^  Pulianellu  1".  2.    "»  alia  1'.  ed.    "»  Alife  1 
1*.  ed.    "*  omnibus  add,  i\  ed 


a  Radelchis  jure  auferens  urbes,  Beneventum  ni- 
chilominus  expugnabat  (375)  (an.  843). 

26.  Septimus  (376)  jam  praedicti  abbatis  anno- 
rum  circulus  volvebatur  (t.  e.  an.  843),  cum  pr©- 
dictus^^^Siconolfus  ad  beatiBenedictimonasterium 
veniens,  sub  •''  prsestationis  nomine  Hjspanis  •** 
tribuendum  Agarenis,  universum  fere  thesaurum 
quem  gloriossememorisereges^Karolus,  etPipinus 
frater  ejus,  et  Karlomaanus,  et  Ludowicus  fihi 
ejusdemPipini  (377),  et  aliiquam  plures  seu  reges 
seu  Principesreligiosi  ibidem  contulerant,  auferens 
•^^  asportavit.  Prima  siquidem  vice  abstulit  •**  in 


ed.    •»•€.  vocabulo  Sanctus  Petrus 


desunt  1J>.  ed.    *•«  equos  t.  desunt 


•"  deest  4.    ••»  deest  1*».  2.  CalatiaB  4.    ••*  deesi  ed.    •"  cum— et 

jb.  2.    •*'  ita  1>>.  Fuit  temp.  principum  R.  1,    •••  Rathelchis  3. 

^^^  deesti.  2.    •^*  n.  inserere  huic  historiolsB  duximus  1.  ed. 


•"  tiaKap.  1*».    •»<>  c.  se  desunt  1.  2  

•"  add.  l».  •'♦  S.  pr.  1.  ed.  3.  ••»  Rathelchis.  •»•  itai^.  R.  zetarius  palatii  eius  1.  •'^  q.  t.  1.  cast.  p. 
add.  1*>.  •"  castaldeus  lb.2.  •"  add.  4.  •♦*  praedictum  1.  ed.  •♦*  habebant.  Qua  de  causa  illum  n*  f. 
i.ed.  •**  add,  i*>.  •*'  morabatur  1.  ed.  •♦*  ita  i^.  h.  Francus  ac Saracenus  alter  adv.  1.  •♦«  dissen- 
tione  i.  id.  •*•  sui  add.  1.  ed.  ^*^  tto  1»>.  invitat.  Qui  apud  Barim  primitus  transfrelantes,  cum  illam 
diebus  aliquot  obsedissent,  nocturna  tandem  fraude  ceperunt ;  nec  multo  post  Tarentum  quoque  adepti 
sunt.  Horum  1.  •*•  muruui  ib.  2.  «♦»  ora  maris  !*>.  ea.  •'«  p.  patriae  proditorem  m.  1^.2.  •" Uai^.cum 
quibusR.  lotam  S.  1.  •"  S.  —  expugnabat  add.  ib.  •»»  quoque  !*>.  ed.  •»*  prflefatus  1 .  ed.  •»  supi. 
««  H.  t.  A.  add.  Ib.    •"  c.  adstuht  1.  ed.  •*•  tulit  1.  ed. 

'  NOTiC. 


(370)  Reg.  n.  398  :  anno  4  princ.  Radelchis^ 
mense  Maio,  ind.  vi.  Anq.  Squilla  hodieque  est  villa 
Caiatiae  proiima,a  Vulturno  non  multumdistans. 

(371  j  Scattones  vocant  apud  nostrates  eas  scu- 
telias  quibusarida  venditores  metiuntur,  utlupinos 
et  similia.  Ano.  Garahs  est  scyphi  species  qufisdam 
bandus  vexillum,  taenia. 

(372)Reg.,n.4.ANO. 

(373)  HflBc  e  Chron.  Cas.  c.  8,  4,  17  petita 
postea  ex  Erchempeito  c.  1^17  correxit  et  auxit. 


(374)  Hoc  de  suo  addidit ;  ut  Litius  dioit  ps.  Ana« 
Btasius. 

(375)  I.  e.  oppugnabat. 

(376)  Hoc  caput  fere  integrum  e  Cbron.  Gat. 
10  accepitLeo,  sed  etiam  alia  nunc  nobis  inoom* 
perta  antiqua  monumenta   adhibuit.  Ang. 

(377)  iNon  librarios  sed  auctorem  dormitasse^  cod. 
autographus  hic  ut  aUbi  ostendit ;  ubi  plurima  con« 
viciainimmeritoslibrarios  oonjecta  sunt  ab  Ang, 
de  Nuce  et  aliis. 


818 


CHROWOON  CASINENSE.  —  UB.  I  AUCTORE  LgONE» 


m 


calicibus  et  patenis,  coronis,  ac  crucibus,  fialis  "»  A  ^  ^'^lP^^^j  ^'-  ^  Chr.Cas.  9].  MennioW  post 

quoque  et  amulis,  bokis  »«•  (378)  ac   fibulis,  auri 

purrissimi  libras  centum  triginta  •«* ;  sarlcam  (379) 

insuper  sericamde  sylphoricum  auro  etgemmis: 

pro  quibus  promisit  se  redditurumsolidos  Siculos 

decem  milia.  Unde  cognatus  ejus  Ursus  (380),  et 

Grimaldus  >*',   scriptum  redditionis   monasterio 

isti  ■•»  fecerunt.   Item  ••*  secundo,  trecentas  sexa- 

ginta|quinque  in  argentolibras,ettredecim  ••'  milia 

solidosaureosfiguratos.  Item  bazias  (381)  duas  de 

argento,  pondo*«*  librarum  30,  et  fundatos  (382) 

dnplices  octo.  Itemin  anaglifis  ••^  basiam  unam,  et 

scattonem  unum  •••  Con8tantinopolitanum,utrumque 


hffic  (386),  Sergio  secundoinsede  apostolicaprflBsi- 
dente,  a  •••quoLudovicusimperatorestcoronatuSi 
ingens  Saracenorum  muititudoab  Africa  •••  ciasse 
Romam  devecta,  ecclesiassanctorumapostolorum 
Petri  etPauli  exintegrodepreedati  sunt  (Au^.),mul- 
tosque  illic  interficientes,  per  Appiam  viamiler  ag- 
gressi,ad  Fundanam  civitatem  (387)  venerunt.  Quam 
cum  cepissent  et  iucendio  cremavissent,  universa- 
que  •'^^  per  circuitum  vastavissent,  secus  Ciajetam 
applicantes  castrametati  sunt.  Contra  quos  missus 
aSpoletio  ••^  Francorum  exercitus,turpitersupera- 
tus  aufugit.  Quos  Saraceni  Instantius  persequentes 


argenteumetinauratum.Item»*»po8tauctocircilerB  (-^o^-lO)' tandem  ad  viciniam  hujus  monasterii 


menses,  tulit  in  coronis,  ac  baziis,  atque  amulis, 
garalibus  etcocleariis,  argentilibras^^»quingentas. 
Item  post  menses  decem  venit  et  rupit  ipsum  mo- 
nasterii  vestiarium,  et  abstulit  inde  solidos  maza- 
tos(383)  limilia.  Pro  quibus  juraverunl  Leoepi- 
scopus,  et  Petrus  et  Landenuifus  gastaldei  ejus 
super  evangelia,  et  crucem,  et  corpus  sancti  Bene- 
dicti,  quod  abinde  ad  quartum  mensem,  pretium 
illud  monasteriorestituerent,et  non  habentesunde 
redderent,  fecerunthuic  •''*  monasterio  prfisceptum 
de  Sancto  Nazario  in  Canzia  •^*  (384)  cum  omnibus 
portinentiis  •^»  suis.  Rursum  •''*  venerunt  Lando 


trans  fiumen  •••  quod  Carnellum  vocatur  applicue- 
runt.  ecciesiamque  sancti  Andre»  apostoli  ••'  igne 
cremantes,  ac  demum  ad  cellam  sancti  Apollinaris 
••^inlocoquidlcitur  Albianus  (388)  pervenientes, 
evestigio  adhoc  monasterium  quod  fama  jam  du- 
dum  •••  vulgaote  audierant,  quoqueprfiBsentialiter 
suis  oculis  ex  eodem  loco  cernebant,  totis  satage- 
bant  •^*  conaminibusproperare.  Sed,  quoniam  tar- 
dior  illos  hora  eo  die  coliibui  t,ibidem  tentoria  figunt» 
futurum  ••^  profecto  ut  die  huc  altero  properantes, 
ccBnobium  totum  •••destruerent:  qusecunque  fuis- 
sent  •••  reperta,  diriperent :  cunctosque  ibidem  ••^ 


(383)  et  Aldemariu8ga8taldeiipsius,etportaverunt  G  degentes,  gladio  trucidarent.  Maxima  tunc  erat  to« 


hinc  '^  •  solidos  prsedulatos  duo  miha.  Item  •''•  quando 
perrexit^''''  Spoletum,  Maio  cognatus  ejus  abstulit 
alios  •''•  nichilominus  duo  milia.  Ad  •^»  postremum 
quando  Romam  perrexit  (n.  844),  venit  idem  Si- 
conolfus  et  abstulit  coronamauream  ••<^smaragdi- 
*ms  gemmismirificedecoratam,'qu»  patris  sui^^S 
Siconis  principis  fuerat,  pro  sohdis  tribus  milibus. 
£t  hasc  quidem  •••  omnia  ipse  praefatus  •••  sacri- 
legus  sancto  Benedioto  auferens,  neque  sibi  ne- 
que  patriffi  aliquid  inde  profecit  ••^  ;  neque  ab 
eo  •••  tempore  aUquam  promereri  •••  victoriam 
potuit* 


tius»«>ccBliserenita8,  tantaque  praedicti  fiuviisicci- 
tas,  utpedes  aliquis  illum  transvadere  valeret  •••• 
Itaque,  cumad  fratrum  aures  hujusmodi  nuntius 
pervenisset,  et  tam  subitam,  tamque  horrendam  sibi 
•••  mortem  imminere  conspicerent,  maximo  valde  ••^ 
timore  perterriti  mox  •••  omnes  nudis  pedibus  et 
cinere  asperso  capite,  cum  letaniis  ad  beatum  con- 
veoiunt  Benedictum,  orantes  Dei  ciementiam,  ut 
eorum  animas  misericorditer  dignaretur  recipere, 
quorum  corpora  tamrepentinemorti  •••  tradere  suo 
judicio  decrevisset.  Tota  igitur  nocte  illa  fratribua 


vigiliis,  orationibusque  intentis,   sancttt  memori» 

VARL£  LECTiOiNES. 

M«  phialis  4.    •••  boris  3.  bolcis  4.    ••*  trig.  add  i^    •«•  Qrimoald.  i.  ed.    •«»  add  4.    ••♦  Item  ^ 
inauratum  add,  \K    •••  XIV  2.    •«•  pensantes  libras  !»>.  ed.    ••'  anaghphis  4.    •••  deesti.    ••»  Alia  vica 

I}.  i.  ed.  •^•d^es/  2.  ar^enti  add.  iK  simulq.  i  ed.  •^^  f.  hic  p.  1.  ed.  *^*  Canzis  1.  Canzie  2. 
'•  add.i.  •'♦  R.aliavice  V.  i.ed.  •^•hic(i«esi2,  •'•  Aliaviceq.  1.  ed.  •"Sp.p.  i.ed.  •^•absitilem 
soiidos  d.  m.l.  ed.  •'»  Iterum  q.  1.  2.  •••  a.ets.  ed.  ••»ejusdem  i.  ed.  ••«  idem4.  •«•aflW. 4.  •«♦  per 
fecit  4.  •••  illo  1.  ed.  ••«  a.  demceps  vict.  habere  promeruit  i.  ed.  ««^  Uis  temporibus,  10.  videhcet 
ujus  abbatis  anno,  S.  papa  1,2.  •••  a  —  coronatus  desunt  i.  •••  ab  A.  add.  iK  ••«  c.  cuuctosque  lihus 
cives  partim  captioni  partim  gladio  destinavissent,  universa  quoque  p.  1.  ed.  ••^  ita  i^.  Sicoaolfo  1. 
•••  ita  4k.  t.  Lyrim  a.  i.  ■»•  Ua  i*>.A,  et  Apoilinarisi.  cremantes,  evesiigio  ad  i.  ••*  martyris  CiirisU  A. 
ib.  2.  ••»  add.  i^.  •»•  t.  prop.  nisibus  satagebant  1.  ed.  ••''  futuro  ed.  •»•-»»  omne  \.ed.  ^^  Lhic  r.  1. 
ed.    ••*  ibi  i.  2.    •••  si  vellet  add.  i  del.  iK    •«•  h.  imm.  s.  m.  aspicereut  i.  ed.    ««^  add.  4.    •••  deest  3. 


NOTiE. 


(378)  Al.  banca,  yasi  species^unde  li9l.(H>ecale, 
nbstrum  Pokal, 

(379)  Paulium  purpureum. 
(380j  Comes  Compsanus,  v.  Erch.  i*. 

Pater»  species  esse   videtur,  Angl.  basin. 

Et  pallia  et  vasa  ita  designantur. 

Argentum  sigoatam  esse  arbitror  ;  mazza 
enim  Italis  maUeus  esUIidem  supraTOcanturfigu- 
r«ti»infrapr«dttlati« 


(384)  Ita  dicebatur  ea  Campanis  pars  quee  ad 
septentrionem  fl.  Vulturni  vi»  Appi»  utrinque  ad- 
jacet,  Peregrini  temporre  Terra  ai  Canzo.  Camp. 
fehce  pag,  467. 

(385^  Com.  Capuanus  7 

(385)  Tempus  ope  Chr.  S.  Benedicti  coniputaviU 

(387)  Fondi.  *^ 

(388)  V.suprao.  i9i 


iiii  t&bms  mAKStcAm 

ApdUinaris  ^^^  abttas  de  qiio  supFa  locuii  *<^*Mmu8  A 
per  vikuin*^*  rdyereatissimo  abbati  Bassabio  appa- 
rens»  dixit :  Quid  inquiens  /rater  "^^^tiaturlfaminu 
vel  quare  nc  mestum  timidumque  ^eritis  animum  f 
CuiBassacius  :  Propter  morteminquiipater  omnium 
nostrtimquam  ante  oculos  cemimus,  etpropter  sancti 
fmjus  tocidesolatUmem,  quamprotinusprcBstolafnur» 
NoliteampUus  eHi  Appollinaris  r^mere,  omnemque  ab 
animo  mestitiamac  sollicitudinem  pellite.  Benedictus 
etenitn  pater,  vestram  a  Domino  liberationemobtinuit, 
ipsumquepariter  nobiscum  in  auxilium  vestmm  pro^ 
certo  venisse  noveritis.  Perficite  tantum  vota  vestra 
et  supplicationes  ad  dominum,  quod  etiam  et  *^*  nos 
una  vobiscum  ante  conspectum  Domini  ^^^facimus, 
et  estote  certxssimi  quodnullamvobisnequehuicloco 
Saracenorum  ferocitasnuncpossit  inferremolestiam  g 
^^^Gumque  abbas  ezperrectus  hfiec  omnia  fratribus 
'indicasset,  itoiversi  procidehtes  in  faciem,  cum  la- 
crimis  acsingultibusmagnisque  clamoribuscoepe- 
runt  Deo  laudeflretgratiasreddere^eumque  immen- 
tis  jubilationum  vocibus  '*'  benedicere,  cui  per 
beati  Benedicliintercessionem,taliter  eosab  instanti 
placuit  periculo  iiberare ;  atque  quod  erat  noctis 
re8iduum,inhynmis  et  laudibus  Dei  Audueruntpe- 
ragere.  Fidelis  Oominus  in  verbis  suis,  et  sanclus 
in  omnibus  *'*  operibus  suis,  qui  justo  poiiiceri 
dignatus  est  dicens :  Invoca  me  in  liie  tribulationis 
tucB,enpiam  te  et  magnificabis  me  '^^  (Psa/.zux,  15). 
Cum  ecce  circa'''  matutinas  vigiiias,  subito  coelum 
quodeatenus*^*'ut  dizimus  undique  serenissimum  G 
fuefati  densis  *^''  atrisque  nubibus  operitur,  coru- 
8cantfulgura,tonitrua  mugiunt,  tamquevaiida  re- 
pentepluviarum  inundatio  facta  est,  ut  supradictus 
fis  fluvius  ultraripasezscref(cenB»latiusundiquere- 
duhdaret.  Hane  *<*  igitur  Saraceni  surgentes,  ad 
fluvii  properant  oram,  vident  ominusquem  dieprao- 
teritosicutdizimus  pedibus  possent  transire,  yix 
nunc  poBse  se  iilius  vel  ripas  attingere.GcBperuntqito 
nimis  diligenter  sdrutari,  sicubinavemabquamre- 
perire  valerent,quafluvium  transvaderent.Sed,chm 
omfli  «pe  transenndi  se  vidwefit  irastratos,  totiuB- 
queprtedae  illius  qua  se  tuhc  ***  valde  onustaripu- 
tabant  vacuos  redditos ;  sicut  suhtbarbarae  immitis- 
qusnaturSifrementeSf  dentibutqud  8trideiite8,di« 


Et  i^fttRi  MAC6Kt 


m 


gitos  sibi  c(Bperunt  mantisque  pro  fuTore  corf  oddre. 
Cellal  itaque  hujuscoenob^,  sanctorum  martj^um 
Georgii  ac  St^^ahi  vocabulis  insignitas.igne  sue- 
cendentes,perduoBleones  (389)  adsua  castra  Ca- 
jetam  revefsi  sunt.  Post  dies  aliqdotcum  inpropria 
reverii  disposuissent  **S  debflitatosac  BUbnervatos 
equos  *"  Buos  universos  dimittunt,  et  coascensis 
havibus,  versus  Africam  **'  iter  aggrediuntur.  Cum- 
que  jam  ita  prozimi  patrise  essentutmontes  vicinos 
aspicerent,  et  nautico  more  plausus  mter  ***  se  et 
gratulationes  efflcerent,repente  conspiciunt  unam 
ihter  suas  hucfllucque  navichlam  discurrentem,in 
qua  duotantumhomines,  viBebantur,quorum  udus 
pulchra  canitie  clerici  speciem  praBtendebat,  alter 
vero  habitu  erat  induitus  monastico.  A  quibus  dih- 
genter  ♦•'  interrogati,  unde  tam  hylares  •*•  remea- 
reht,quidve  hipartibus**''  illisubi  profecti  fuerant 
operati  essent  *** :  ab  Italia  Be,  et  ab  ipsa  Roma 
reverti,  ibique  se  mazitnas  eedes,  rapinas,  atque 
incendiaperpetrasse  fatenlur***.  Et^^^Petri  quidem 
inquiunt  acPduli  eccl^sias  devastaviims ;  ad  Bene- 
dicti  virb  coenobium  deprceddndum,  quonidmfluvium 
*•«  iransire  nequivimUs,  cellas  ejus  tratis  iptum  •"» 
positas  igne  succendimus.  Cumque  (femtcm  et  ipsi  ••• 
ab  eis  requirerent  quinam  esBeht,  hujuscemodi  ••• 
ab  eis  responsum  recipiunt :  Nos  quiderk  ilti  sumu$ 
quorum  vos  domos  et  diripuisse  et  eremaVtsse  tanto- 
pere  ^loridmini,  Verumtamen  qui  tios  Hmus,  quanto- 
cius  nossehabebitis;ei  hisdictls,  subitopariter  oum 
verbo  disparuerunt.  Kepenteigitur  valida  surgente 
procell^,  tam  ingens  tempestas  e±6rta  est,  ut  uid- 
versas  illorum  havespariiih  int^r  secoliisas,partim 
iQsiimontes  etscOpuIosimpuIsas^naufrag^^e  cdm- 
pulerit ;  ita  ut  viz  aliquatflti  evaseriht  •••,'per  quoa 
hflec  ad  aliorum  notitikih  p^rvenireht.  A6c**^  modo 
Petrus  apostolus  suas  injuriks  vindickvit.  Boc  ^*^ 
modo  Ben^dictus  patersuum  monasteriUtiiliberavit. 
S^^uehti  tempbre  sanctisBimtis  Leo  qua^rtus  papa 
effectus,  ne  forte***  aliquando  •••  amplius  hoc  con- 
tingereft  evenire,  muris  •^•.firmissimis,  oastellum 
tion  modici  ambitiu  cU^  beati  ••<  Petri^odesfam 
fbcit,  qudd  Videlibet  •••  UBc(u^  hodie  ab  ait6tori8  no« 
mine,  Leoniana  civitas  appellatur. 
S8.  [C.Coifn  4S^24.]Tuncetiattteiiipori8fMas8ar 


VARIiE   LECnONES. 


•♦«  8.  retulimas  p.  1.  ed.  ••' v. interim  t.  i.ed.  •••  fratrcB ed.  fr.  iK  sup^Hscr.  •♦•  add.  4.  •»•  deest. 
4.  '^^  sed  quantociusdivina  prohibitione  coeroitoe,reditumad8ua  maturaturo82uf(f.  1.  •••  v.  glorifioare 
acb.  1.  ed.    •*•  deest  ed.    '^^  Sancti^simus  quoque-pater.  B.  quod  Buis  vivens  discipuliB  repromiserat, 


oporlunissimenunc  remisniscensimpleTit: «  Praesentiorinquiens  vobisfiliidepo8itocarnisonere,vestrique 
>er  Oei  gratiam  (adj utor  et  add.  !>>.}  cooperatorBzi^tam  assiduus  »  addit.  i.  '^*  e.  post  paululum  8.1.2. 
'"  hactenus  1.  td.    »"  d.  a.  add.  4.    •"  Ua  i»>.  ul  fl.  Lyris  u.  1.    ♦"  Facto  ig.  m.  S.i.ed.    •«•  t.  v.  add. 

oaposse  odi.  i.  (teMV    •"  e.  s.  ocwf.  4i>.    •••  t7alJ>.6iciliam  i. 


i*.     --"  viuaiiic»  »o  9UU9  C4UU9  puruue  uuu  pusse  aaa.  i.  cHf*.  i".     "-  b.  ».  uua.  i".      —  »(i*  *".  oi^iuiauj  s. 

••♦  etg.  i.  se viciBBim  e.  1.  ••»  diligentissime  percontati,  u.  i.ed.  •••  ita  eorr.  1»>.  hiU  i.  ••'  in  illis 
a  quibus  sic  onuBti  revertebantur  p.  o.  l.in  i.p.  underedibanto.  ed,  •••fuissentl.ed.  •••fatentiir  poi^ 
reverti  coltoeat  i.  •••  deest  ed.  Et  prcBcipue,  P.  i.  •»*  Lyrim  i.L.fluvium  i^.  •"lyrim  i.  '"  vicissun 
add.  1.  ••♦  huiusmodi  1.  ed.  •*»  inler  3.  »»•  evadere  potuerinti.  ed.  •"  Bas  sententias  inverso  ordine 
habet  i.  •••  add.i.  •*'  aliquando post  bontingeret  coUocat  i.  ^*^  m*  optimis  ao  f.  i.  ed.  •♦^  e.  ooole- 
siam  b,  P»  apostoli  1.  o.  b.  P.  ap.  eccl.  ed. 


NOTiE. 


(m)  V.  infra  m,  1». 


m 


GHROmpON  CA^IN^.  r-.  UB.  I  ipCrpB^  LEONB. 


SaraCf^npriim,  diu  in  ayxilium  pcsdi<^ti  Qadelchis,  4  igitur  Lado vico  adn^oduin  adolescentl,  ab  afEpctis 


Beaevento  residensi  eosdemque  '**  Beneventanos 
Tilipep^^ns,  quocu^que  modq  pdsp^t  *^'  affligeret, 
moni^stiprjum  quoque  ^*^  sanct»  MarisB  in  Ginglade^ 
▼astavit  ;casteiipm  sancU  Yit^  cepit,  Telesiam  ci- 
Titatem  aptiquam  **'  siti  a4  deditionem  coegit,  et 
univ^aM  circuitu  depopuiatusest.  Qai,dumqua- 
dam  die  s^cus  hoc  '^^l^eatiBenedictimonasterium  iter 
a^er^et^^^adeomeifsejus  barbaraccBiitus  immutajta 
est,  ut  dii^  canis  illii^  **"  unapn  in  pratis  monasterii 


▼aria  peate  Langobardis  suppliditer  saggestum  esi 
per  ••♦  venerabilem  abbatemBa^sacium,.ut  adbas 
partesYj^nirey  eosquea**'nefandorum  Saracenorum 
deyastatione  eripere,  tantisqueeorum  *•?  caiamitati- 
busfinemdignareturimpooere.  Quod  **^et  obtentum 
est.  Veniens  itaque  •••  Ludowicus  Beneventum(an. 
848),  a^^*  Radelchis  Beneventanisque  honorifice '^^ 
nimis  receptus  est,elque  omnes  Saraceni  contraditi, 
quos  omnes  ipso  die  vigiliarum  sancti  pentecostes 


aucam(390)ciapisse^  per  semetipsum  cumflagejloo  extracivitatemducietprotinus*<*juguIariprfiecepit; 


cuonrrerit,  eMdemque  4e  ore  iiUus  eitra»$rit.  Ver 
nieiis  auten^*^*  aute  jan.uas  monasterii,  moxcla]udi 
iUMpr^pit,  ne  scilicet  aliquis illuc  *^^  ^uorum  inr 
gKediens»  viojentiam  **^  ibi  aliq^am  inferret.  Sicque 
Aqnigupj  per<tram^ie|is  et  Arceifi  (39i)»  c«ter,aqna 
ia  circuit^  deva^tans,  B^oeirentum  reyarsjus  e^^t^ 
Eo  **<  lempoi^»  cum  **>  annus  ab  inqarna^pne  Dp; 
iiiiii|.S47^  ypl?eretur  (3^2),  tam  ingen^  terrfi^  m^lvi^ 
m^  uniyai^PSi  Beypeyenti  factus  *'Veat  regioQeim 
(Am.)i  ut  Isernia  Cerje  tota.  a  fundajmentis  corrueret» 
multusqjue  ipibi ''^*  populus,  et  ipse  cum  eis  eprum 


ip^r  (^p^  etiam.dux  eorumMassar  pariter  *<*  capite 
piexus  est  *^^  Mozque  imperator  *''^  convocati^ 
omnibus  Langobardis,  totamBeneventanamprovin- 
ciam  inter  Radelchis  ac  Siconolfum  aequo  discrimine 
est  partitus^  apQO  "IVDomini  851(394).  Sicque  post 
dies  non  V*  plurimos  prospere  est  ad  sua  reversus. 
Pprro*^'  demum  praedicti  principes  Radelchis  et 
Siconolfus  pactum  divisionis  (395)  principatus  una- 
nimiter  ••«  inter.  se  cbnfirmantes  •^S  boc  mpn^te- 
rium  •''''  et.monasterium  sancti  Vincentii  extra  sor- 
t^  esse  docreverunt»  dicentes :  Hcec  monatteria  ad 


pQDtifexintjsriret.  Apud  monasteriumquoquesaucti  ^  nps  minipiepertinenttquoniamsubiutelaet^*^  irnmu- 


Yincentii  terr«^otus  idem  plurimas  domos  ^ver;- 
tit ;  in  hoc  vero  ••*  monte  simiiit^r  •*•  nichilominus 
agitato  ^"^,  meritis  beatissimi  •••  jBenedicti,  ne  una  ••• 
qiiidem  petra  de  loco  suo  commota  esJU 

%9,  [Erch,  XIX,  c,  23.]  Per  •••  idem  tempus  de- 
fnncto  jan^  dicto  Lothario  {an.  895).  pentifarifkm  ••< 
regnuf^Francorum  divisum  est ;  nam,  ut  supradi^- 
mus,  Ludowicus  et  Garlus  germaniipsius  B^^arjam 
et  Aquitaniam  •••  regebant.  Primog^Ditus  vero  filiui» 
ejos  Ludowicpsnomineestsortitus  Italiam.  Secuo- 
dus  Lotharius  potitus  est  Aquis.  Tertius  auteip  Car- 


nitaiedomtnorum  imperatorum  Lotharii  ac  •^^  Ludo* 
wici  constituta  sunt, 

30.  [Erch.  20.]  Iterum  •••  igitur  Saracenis^"  qui 
Bari.degebant,  Apuliam  •••  atqueCalabriam  univer- 
s^paqu^Beneventanamprovinciamaffligereacdeva- 
stare  nitentibus,  rogatus  a  principibus  •••  patriee 
Ba^sacius  abbas,  unacum  Jacobo  abbate  sancti 
Vi^cen^i  Franciam  adiit,  prsefatumque  Ludowicum 
riMrs,us  ad  has  partes  venire  coegit.  Qui  venienSf 
Barim  protinus  adiit,  cumque  Saracenisperdiesali* 
quot  variis  ••^  eventibusdimicavit  (an.  852)  (396)  sed 
Capuanorum  calliditate  ac  fallacia  cernens  se  nil 


littus  •«^Saxoniam  optinuit  [C.  Cat.  18.]  Huic  (?93) 

varla;  legtiones. 

•♦•  eosdemque  —  affligeret  add.  iK  e.  ipsos  B.  !»>.  ed.  •*.»  p.  vehQmanter  •.  I>>.  ed,  •♦♦  add.  4.  •♦•  dees$ 
ed.  1, 2.  •♦•  deett  i, 2. »"  m.  pertransiret  i.  ed.  »♦•  ejus  I .  ed.  •*•  veniensque  ante  I.  ed.  •••  aliqnain 
illic  V.  i.  1.  ed.  •"  Eo  —  movit  4>>.  ex  seq.  cap.  huc  transtuHt.  •"  cum— volvereturodrf.  i^.  •■»  fuit  r.  I. 
•»♦  ibi  \.  ed.  •»»  autem  i .  ed.  •••  s.  n.  a.  desunt  192.  '•"  cogitato  3.  •■•  beati  4.  ed.  •»•  ne  nnam  qui- 
dem  petram  de  1.  s.  movit  4.  td.  (s.  nonmovit  i.  eorr.  i^.)  ^^  iia  i^.  Circa  hasc  tempora  Bassaciut 
abbas  rogatus  aprimatibus  patri»  Franciam  adiit,  et  Ludowicum  gloriosum  imperatorem  ut  ad  Italiam 
venire,  eosque  a  nef.  S.  d.  e.  t.  c.  f .  d.  imponere  obsecravit.  Quod  et  obtinuit.  Vepiens  igitur  imperator 
Barim,  cum  per  dies  aliquot  totis  viribus  cum  Saracenis  sine  eflTectu  aliquo  dimicasset,  adiit  Ben.  Ibi- 
itaque  miseranteDeo  postnon  multos  dies,  ipsod.  v.  s.  pentecostes,  a  nostris  intra  Ben.  Saracents  perem- 
ptis,  dux  eorum  Massar  capitur,  atque  imperatori  exhibitus,  ejus  preecepto  cap.  plectitur.  Sicque  p.  d.  p. 
idem  imperator  ad  sua  revertitur.  co  tempore—  movit  (v.  cap.  28.)  His  quoqu^,  f/(r.(cap.  31.)  i.  ••^pen- 
tifarie  !»>.  ed.  ••«  Aquiianeam  3.  ••»  Carietlus  3.  4.  ••♦  p.  v.  a.  B.  fostea  addidit.  •••  deeMt  ed.  •••  add. 
4.  •«'  Q.  et  o.  est  ctesunt  4.  •«•  igitnr  i.  ed.  •••  B.  eamque  undique  obsidens,  tandera  a  R.  i^.  •'•  h. 
n.  desunt  1>>.  2.  •''>  c.  plectitur  1.  ea.  •'"  imp.  idem  i^.  idem  imp.  i.  ed,  •^»  a.  d.  o.  L.  p.  posteaaddidit. 
•^*  d.  paucos  pr.  I.  ca.  •^»  porro— suntpnt^s  in  fine  cap.  34.  post  sexlo  scripta  eranti.  •''»  fimantes 
4.  2.  •"  m.  sancti  B.  et  4.  ed.  »"'•  et  i.  deesti.  •'•  atqae  i.  ed.  a.  filii  ejus  L.  4.  2.  •••  totum  caj^ut 
add.  4^.  ••'  Saraceni  Barim  tenentes  l^  Bari  degentes  2.  •••  Calabriam  totam  omnenque  Ap.  a.  p.  B, 
affligere  ac  d.  i^.ed.  ••'  primatibus  4^.  2.  principatibus  4,  ••♦  a  sine  offectu  altquo  d.  4».  2. 

NOT^. 


(390)  Anser,  nunc  Ital.  oct. 

(39l)Arce. 

(390)  Temporis  notam  qu»  in  C.  Cas.  deest,  ex 
Vita  Leonis  lY  hauserit,  ubi  indictioni  10,  terra»- 
motus  ascribitur. 

(393)  Hic  rursusquflBinitio  e  solo  C.  Cas.  exscri- 
pseralErchemperto  inspecto  mutavit  et  ampliavit, 
ut  i^uJUa  ei  pras  iliis  auctoritas  sit  tribuenda.  Ita 
Bassiadiilegationemipsiustantumerroregei^inatam 


esse  existimo. 

(394)  Siconolfum  949  mortuum  esse,  probavit  Di 
Meo  Ann.  Neap.  ad  h.  a. 

(395)  Quod  e  cod.  Casin.  353  in  Ann.  AI.  Di 
Meo  ad  e.  879  editum  est,  post  Peregrinium. 

(396)  Ann.  Bertin.  ademarius  annos  princ.  a  Dec. 
853  computavit :  post  Siconem  Petrus  pater  Ade* 
marii  prmcipatum  obtinuit. 


m 


tEONtd  MAR6ICANI  ET  PtirtRrfitAOONl 


6ii 


pro&cere.  Siconolfifilio  de  Salemoexiliato,et  Ade-  A  diebantur  *•«' eccleslam  «anctiPetri,  etiierumdata 


mario  principatu  concesso  '^*  reversus  esi. 

31.  [C.  Cas.  16.]  His  quoque  temporibus,  cum  ob 
facinora  commorantium  Gapua  qusB  (379)  et  *** 
Sicopolis  ab  igne  ssepius  cremaretur,  qu»  (398) 
Tidelicet  in  monte  qui  *'^  Trifliscus  vocatur  paulo 
ante  quindecim  annos  aadificata  fuerat,  consiiio  habito 
Lando  comes  et  Landolfus  episcopus  cum  caeteris 
propinquis  suis,  multo  **'  aptius  et  bonorificentius 
Itpud  pontem  illamCasulinisicutbodiequecernitur 
construxerunt,  anno  (399)  Domini  856.  Non  *** 
multo  postprapdictus  abbasBassaciusobiit**<^  ;i6**^ 
Yidelicet  Kalendas  Aprilis,  atque  juxta  ecclesiam 
sancii  Benedicti  in  ipso  capitulo  fratrum  dignasatis 
sepultura  reconditus  est  •••. 

[C.  Cas,  19.]  Hujus  valde  ••»  maximum  fuit  tam 
sursum  quam  et  deorsuminrebus^^^ecclesiasticis 
studium,  et  ipse(400)renoTavitomniaaltaria  ••'de 
ecclesia  domini  Salvatoris  •••• 

32.  Non  ••^  autem  otiosuro  videtur  boc  in  loco 
liiteris  tradere,  qu»  consuetudo  tunc  temporis  in 
boc  monasterio  diebus  pascbalibus  babebatur  •••. 
Tertia  (401)  feria  post  pascba  summo  •••  mane 
universi  fratres  tam  de  monasterio  '•••  quod  deor- 
8um  erat,  quam  et  de  eo'^'  quod  sursum,  vestibus 
sacris  induti,  assumentos  cruces  aureas  ad  proce- 
dendum,  et  turibula,  atque  ceraptata  (402),  nec  non 
et  textus  evangeliorum,  et  capsas,  diversosque 


oratione,  cantabant  tertiam,  et  deinde  missam  i 
VeniiBt  benedictipatrismei,  cum  cantupromiscuo, 
Greco  videlicet  atque  Latino,  usque  ad  completum 
evangelium,Presbyteroigitur***'  cum  tninistrisad 
percomplendam  missam  relicto,  Ceteriomnes  simul 
egredientes  caniando  atque  psallendo  deorsum  per- 
gebant,  ac  prope  jam  monasterium  ab  ipso  nego- 
tiantumforoletaniasincipientes,  in  ecclesiam  domioi 
Salvatoris  intrabani.  Ea  vero  *<^^  finita,  lotis  mani- 
bus,  atque  vestimentis  induti  sollemnibus,  procede- 
bant  omnes  ordinate  in  atrium  ad  ^^^*  altare  beati 
arcbangeli  Micbabeiis,  ibique  subsistentes  expecta- 
bant  abbatem.  Qno  cum  pervenisset  stipatus  *®^' 
B  diversis  ac  multiplicibus  ofiSciis  ministrorum,  mox 
universis  reboantibus  signis,  procedebant  solemni- 
ter  cum  omnibus  supradicti  omatibus  ^•^•,  etingressi 
ecclesiam,  incipiebant  canere  missam  *•*'  ipsius 
diei  :qna  completa,  et  ^^^*  dicta  sexia,  ibantin 
refeciorium  cantando  Te  Deum  taudamus^  gratias 
utique  "**  agentes  Deo,  qui  eos  *•'»  ab  omnibus  *•*• 
adversis  eripuit,  et  coenobium  cum  inbabitantibus 
incolume  '•>''  custodit.  Et  data  oratione,  exeuntes, 
expoliabant  se  (404)  iodumenta  solemnia,  et  sic 
revertebantur  ad  comedendum.  Eo  nimirum  '•'•  die 
major  pra^positus  (405)  prandium  omnibus  faciebat. 
Expleta  vero  refectione,  fratresqui  de  sursum  vene- 
rant  *•*•  valedicentes  abbati  ac  cffiteris  f^atribus. 


ornatusatquetbesauros'^^*  ecclesiasticos,procede-  C  cumbenedictionerevertebantur.Hititemtemporibas 


bant ;  et'^^*bis  descendentibus,  atque  ascendentibus 
illis,  conjungebant  se  pariter  ad  civitatem  sancii 
Petri,  prope  ipsam  ecclesiam  (403).  Tunc  incipien- 
tibus  illis  qui  de  deorsum  ^^*  venerant  responsorium  * 
Benedictus  qui  venit  m  nomine  Dominiy  illi  quoque 
de  sursum  id  ipsum  subsequebantur.  Quo  finito» 
dabat  sacerdos  orationem.  Debinc  singillatim  ^•^* 
per  ordinem  omnes  qui  de  deorsum  ^^^  venerant 
acceden  tes,  salutabant  et  osculabantur  tam  domnum 
abbatem  quam  etreliquos  seniores  de  sursum*®^* 
Post  beec  incipientes  letanias,  omnes  pariter  ingre- 


mos  erat,  ut  pridie  Kal.  Septembris  conventus  ad 
bunc  locum  fieret  una  cum  prsepositis  suis  univer- 
sorumbujus  ccBnobii  in  circuitu  monacborum  ; 
docendi  ab  abbate  quid  facere,  quid  cavere,  quid ve 
corrigere,  seu  qualiter  subDei  prsBsentia  ettimore 
cumregulari  observatione  vivere  deberent.  Sequenti 
vero  die  ordinabantur  jet  describedantur,  atque 
destinabantur  in  obedientias  per  singtilas  prout 
oportunum  erat  provincias  <•••. 

BtRTHARius  nonus  decimus  abbas,   prnfuit  <^< 
annis  vigintiet  septem  et  mensibus  septem.  Fuit  *••> 


VARLG  LECTIONES. 
•••  sine  mora  add.  i^,  sed posteaexpunxit.^^^  g.in  monteTriflisco (Trifisco,  alionomine Sicopolisvoci- 
lata  1^.),  paulo  a.  q.  tunc  a.  f.  ab  igne  s.  c.  consitio  1.  q.  et  S.  quffi  in  m.  Trifiiscopaulo  a.  q.  a.  a.  f.  ab 
j.  8-  c.  c.  ed.  ••'  deest  4.  •••  m.  a.  et  h.  desunt  1.2.  •••  Non  —  est  hic  desunt  2.  c/.  c.  32.  in  fine  •••  B. 
defunctus  est ;  (cum  praosedisset  annis  decem  et  novem  dslevit  i^.),  Hujus  max.  1.  obiit,  etc,  ut  2.  infra, 
3.  ••*  sexto  4.  ^^^(Uesti.  •••  abbatis  ed.  •»♦  in  ecclesiis  st.  1.  ed.  •»»  deorsum  add,  i.  »»•  de- 
positus  est  auteml6  Kal.  April.  etsepultusest  jnxta  ecclesiam  s.  B.  in  capitulo  fratrum  add.  \.  ••^  Hu- 
jusmodi  praBtereaconsuetuao  1.  •••  erat  i.  ed.  •••  valde  1.  ed.  ^^•^  monasterio  —  eo  ouod  (ie^tinf  4. 
**<^*  boc  1. 1.   *•••  eccl.  tb.  ed.  *••»  et  b.  d.  illis  c.  2,  atque  illis  ascendentibus  3.   *••♦  q.  aeorsum  3.  4. 

1001  vftro    4-    fid,    i099   ndA     L     lOl 


*•»•  sigiU 
«•"  p.  d. 


ieot 
*••«  sen. 


deorsum  5.  *••'  i.  in  e.  I.  ed. 


vero  1.  ed.  *•••  add.  4.  *•*•  ad  a.  deest  1. 
m.  stipatus  o.  l.ed.  *•*»  ordinatibus  2.  ""  missas  ed.  *•*♦  deest  I.  ed.  *•"  iilos  i.td. 
"«•feesli.  *•*'' incolumen  1.  *•*•  siquidem  i.  «rf.  *•*•  venerant.  Item  mos  erat  4.  *•»•  Non  multo 
post  priBdictus  abbas Bassacius  defunctus  est  16  videl.  Kal.  April.  et  juxta  eccl.  s.  Bened.  in  ipso  capitulo 
nratrum  digna  veneratione  reconditus  (uiof.  1.  ^*»*  sedit  i.  ed.  «•••  Fuit— recepit  mmeatdca/?.  se^. 
coliocani  i^.  2.  incap.  38.  I. 

NOTiE. 


(397)  Ex.  Ercb.c.24. 

(398)  E.Gbr.  S.  Ben.  SS.  IIL  p.  205.  Scil.  841 
cremataCapua  vetere  comitesSicopolinsecontule- 
runt,  au8B  sub  Sicone  prineipe  {edincata  fuerat. 

(399)  Annum  ipse  computaTisse  videtur. 
(400)a.Cbr.  S.  Ben.  p.  199. 

(401)  Excod.353,v.  Gatt.  U,  p.62. 


(402)  Qu»  et  ceroferaria,  quibus  impositi  cerei 
portantur. 

(403)  Ciijns  eonsecrationem  snpra  o.  5  retulit, 
eivitas  ea  oiim  Casinum  vocata  est.    Ang. 

(404)  Ital.  spogliarsi. 

(405)  I.  e.  monasterii  inferioris  Sancti  Salvatp- 
ris.  An6. 


m 


CHRONICON  CASINENSE.  —  UB.  I  AUCTORE  LEONE. 


M 


aatem  temporibusRomanorum  pontificum  supradicti 
Njkolai,  Adriani  quoque  *<>",  atque  octavi  Joannis, 
a  quo  etiam  privilegium  (406)  de  omnimoda  hujus 
monasterii  libertate  recepit  {an,  882,  Mai  22). 

33,  [C.  Cas.  19]  Hic  praedecessoris  suiBassacii  *<»*♦ 
fuitdiscipulus;cuju8  etiam  inomnibus,etpr8Bcipue 
in  ecciesiasticis  studiis  industriam  est  imitatus. 
Codicem  namque  evangeliorum  auro  et  gemmis  opti- 
misadornavit,  et  aureum  calicem  non  parvsB  quan- 
titatis  effecit,aliaque  perplura  ornamenta  ecclesia- 
stica  tam  sursum  quam  et  deorsum  patravit  *^'*, 
Qui  >«"etiam  apprime  litteratus,  nonnullostracta- 
tusatquesermones,Decnon  et  versusinsanctorum 
laude  composuit.  Cujuset  Anticimenonde  plurimis 
tam  veteris  quamnoviTestamenti  questionibus  ^^*'' 
hic  habetur  (407) ;  aliquot  etiam  de  arle  gramma- 
tica  libri,  necnon  et  duo  codices  medicinales,  ejus 
utique  industria  deinnumerisremediorumutilitati- 
bus  hinc  inde  collecti ;  versnsquoque  perplures  ad 
Angelbergam  augustam  aliosque  amicos  suos,mira 
conscripti  facundia.Hic  itaquereminiscenspericuli 
quodnuper  a  Saracenissubsuo  prsedecessore  nisi 
Deum  misericorditer  avertisset  eidem  loco  accide- 
rat,totum  undique  monasterium  quod  sursum  erat, 
muristurribusque^^^^tirmissimisinmodumcastelLi 
munivit.  Civitatem  ^^^*  quoque  ad  radicem  hujus 
montis  circa  monasterium  domioi  Salvatoris  con- 
struere  inchoavit  (408)  [C.  Cas  27].  Quo  videlicet 
tempore,dum  supradicta  mcenia  Eulogimenopolis, 
id  est  Benedicti  civitatis  construerentur,vir  quidam 
qui  per  ^^^^septemjamannosprffivahdainiirmitate, 
linguae  prorsu8carebatofflcio,itautnullum  penitus 
possetedere  verbum,in  **"  ejusdem  operis  ministe- 
rio  inter  csBteros  serviebat**>".Dum  *°"  igitur  qua- 
dam  nocte  in  ecclesia  ^^'^  consuetas  Domino  fratres 
redderent  laudes,  idem  mutus  circa  basim  cujus- 
dam  columoffi  ipsius  eoclesifie  residens,  obdormi- 
vit.  Cui  mox  beatus  Benedictus  in  ipso  sopore 
apparens  eumque  baculo  quem  gestabat  in  ca- 
put  blande  percutiens  "«  :  Huccine,  ait,  venisti 
dormire  f  Surge  protinus,  et  tribut  in  terram  vid' 


A  bus  *^3«  earjtme.Quod  cum  evigilans  ille  feoisset,sta- 
tim  clara  voce  ccBpit  gratias  agere  Deo,  et  beatis- 
simo  patri  Benedicto  per  quem  pristinum  linguffi 
meruisset  recuperare  officium.Quo  viso  universi,et 
cognilo  qualiter  illi  hoc  evenisset,  benedixerunt 
Dominum  necnon  *<*•''  et  Benedictum  famulum  ejus. 
[Ibid.  c.  20.]  His  diebus  defuncto  Lupoald  *<>»» 
Teanensis  ecclesisB  prfiesule,  Hylarius  diaconus  et 
monachushujus  coenobii '®'» in  eadem  civitate  epi- 
scopus  ordinatur. 

34.  Per  ^^^^  idem  tempus  Maurus  quidam  *<*♦*  de 
partibus  Liburie  (409)  vir  dives  obtulit  (4t0)  se 
ipsum  in  hoc  monasterio  in  manibus  Angeiarii  pr»- 
positi  **"  (4H),  cum  duabus  sortibus  omnium  re- 

B  rumsuarumtam  mobiliumquam  immobilium,  in 
loco  ubi  dicitur  Ad  filicem  "♦! ;  nam  tertiam  partem 
donaveratunice  filiaesuae.  Agelraundus  quoque  Te- 
lesinus  civis  semet  ipsum  nichilominus  ^^^*  obtulit 
Deo****  in  hocloco  cum omnibus  ex  integro  rebus 
substantise  sue,  tam  in  ipsa  Telesia  quam  et  ia 
diversis  locis,  praBter  duos  casales  quos  dedit  filie 
suaBsanclimoniali,eta1iaqu8edam  *^^'  oum  aliquan- 
tis  servis  quae  concessit  in  ecclesia  sancti  Domnini 
apud  eadem  Telesiam,que  erat  ***•  cella  hujus  ce- 
nobii.  Quidam  **♦'  etiam  vir  nomine  Maio  de  comi- 
tatu  Teatino  (412)  obtulit  in  «<>♦»  hoc  monasterio 
curtem  suam  qusB  dicitur  Fara  (4^3)  Maionis,  cum 
omnibus  pertinentiis  suis,   quse  insimul  continet 

C  quinque  milia  octingenta  ^®*'  modia  de  terra,  et 
aiiam  ^^'^^  curtem  quaB  vocatur  Mallie.  cum  ecclesia 
sancti  Petri,  etcum  omnibus  pariter  '<^''  pertinentiis 
suis.  Similiter  quoque  Stephanus  quidam  genere 
Capuanus  obtulit  in  hoc  sancto^^^locoperdiversa 
territoria  ***'  curtes  octo,  cum  servis  et  ancillis  at- 
quecolonis  ad  easdem  curtes  pertinentibus,  et  cum 
omnibusomninopertinentiis  ipsarum.  Quarum  *®" 
prima  vocatur  Juncianum;  secundaClabazanum  ^^"; 
tertiaDecazanum**»«;quartaAtdurum**",  in  monte 
Marsico,  cum  integro  territorio  suo  prope  curtem 
que  vocatur  Campumutuli;  quinta  dicitur  Adcasale, 
ibidem  in  monte  Marsico ;  sexta  Addiripatum  in 


VABIiE  LECTIONES. 

*«»*  arfd.  4.  ^<>«*  abbatis  add.  \.  "»5  p.,  pujj  autem  —  recepit  utsupra  4^2.  Fuit—  Hic  itaque 
add.  ib.  "««  Hic  appr.  ed.  cf.  infra  c.  38.  n.  e.  *«"  deest  4.  *<>*»  m.  ac  turribus  !*>.  ed.  **>"  Civitatem 
—  inchoavit  add.  \^.  io»o  q.  jam  p.  s.  a.  4  ed,  *o"  ad  e.  o.  ministeriura  iK  *°"  erat  t.  serviebat  2. 
««»  Cum  ed.  *<>"  beati  B.  odd.  \.  "»  deest  4.  io««  e.  v.  i.  »«"  add.  4.  *<>"  Lupo  2.  *«»»  monasterii 
i.  ed.  «'^♦o  lotum  caput  addidit  \^.  io*«  deest  4.  *»♦«  Silicem  ed.  ^o^»  add.  4.  *<>♦♦  et  beato  B.  ad.  ib. 
^•♦*nonnnllaib.  ed.  *<>♦«  est  i*>.  *°^^  cenobii.  Hic  abbas  —  edificiis  suis.  Hujus  temporibusquidam  vir 
nomine  Majo  —  Cantia  !*>.  2.  Todericus  —  Spijrianus  odd.  2.  3.  His  diebus  Leo  —  pertinentiis  pergii  3. 
*•♦•  o.  beato  Benedicto  c.  ii>.  2.  ^o*»  octingenti  !*>•  ed.  ^^^^  anichilomiaus  c.  i^.  ed.  *wi  similiter  i^.  ed. 
*•»*  h.  1.  s.  ed.  *•*•  loca  !»>.  ed.  *<>»♦  Prima  earum  v.  i*>.  *o»»  Clabatzanum  i^.  2.  ^*»»  Decatzanum 
|b.2.    *w'Addurum3. 


NOTiE. 


(400)  Quode.  Reg.  edidil  Gatt.  Hist.,  p.  63. 

(407)  Quod  in  nostra  bibliotheca  oodice  i87  cum 
aliis  ejus  operibus  codd.  169,  HO,  139  servamus. 
Ano.  Cf.  Tosti  Hist.  Cas.  L  il3,  Petrum  De  viris 
ill.  12. 

(408)  Nunc  San  Germano. 

(409)  Ea  exigua  pars  est  terree  qu«  nunc  dicitur 
Labonsy  dicta  Quarto,  circa  Maranum  et  lacum 


Patriensem. 

(410)  Haec  diplomata  nondum  editasunt ;  obla- 
tiones  in  Reg  ,  num.  200,  reperiri  ait  Ang. 

(411)  Qui  postea  abbas  factus  est. 

(412)  Di  Chieti. 

(413)  Fara  Langob.  est  generatio,  inde  curtis 
certas  generationi  addicta,  Duganq.v.  infrac.  4S. 


m 


LEOmS  MARSIGAm  ET  PETRI  DIAGOm 


88« 


finibas  Ganti6|  septima  Adpatricanum  ^*>< ;  octaTa  A  flxit,  plurimos  cotidie  interfloiens,  ao  divertas  ini- 


yero  vocatur  Adroselle^simiiiterin  Cantia.  Sed  *^* 
et  Theodericus  quidam  capuanus  fecitoblationem 
suam  de  Prato  PatenariflB  *<»••  in  hoc  monasterio, 
loco  qui  dicitur  Spigianus  ^<^*^  Hic  abbas  fecit  li- 
bellum  Quidoni  comiti  de  Sancto  Angelo  de  Var- 
riano(4i4),  et  de  SanctoPotito  cum  omnibus  per- 
tinentiis  earumdem  ecclesiarum,  cumterra  videlicet 
modiorum  nungentorum  quinquaginta ;  pro  quibus 
inprflBsentiarumrocepitsolidosquingentos ;  annua- 
liter  vero  recipiebat  pro  censu  mancusos  septem. 
Goncessit  etiam  Suabilo  Marsorum  ^**'  gastaldeo 
usufruendi  *^'  diebus  tantum  yit»  ipsius  ecclesiam 
sancti  Gosme  de  Givitelia,  cum  coioiiib  et'  servts  et 


quitates  etercens.  [Erch.  20.]  Quo  *^*  tempore 
Majelpolus  Telesinus  et  Wanpelpertus  ^^*  BOYia^ 
nensis  (4i7)  gastaidei  ^^^*  6onducto  Litmberto  duce 
Spoletino  et  fierardo  Marsorum  comite,  eiierunt 
adTcrsus  eutn  cum  de  Caputt  populatione  rediret; 
irruentesque  super  ilium  Marte  aliquandiu  ancipiti 
certaverunt.  Ad  ultimum  vero  "'»  Saraceni  potiti 
victoria  sunt,Gerardoet  Majelpoto  atque  Wandel- 
perto  ^^'^^  in  acie  ipsaperemptis,  multis  aliis  captis, 
aliisque  necatis.  Propter  quod  maximam  Seodan 
sumens  audaciam,  cuncta  in  circuitu  castella  pro- 
ter  prfficipoas  civitates  cepit,  fanditusque  delevit. 
[C,  Cas,  30.]  Moris  tunc  erat  monachorom  utrius- 


ancillis,  et  omnibus  omnino  rebus  et  peftinentiis  B  que  ccenobii,  s&ncti  videlicet  Befnedicti  et  sancti 


suis,  et  cum  dua:bus  altis  ecdesils  prsBdict»  eccle- 
jAm  pertinentibus,  idest  Sancta  Miaria  in  EUe- 
reto  ^^^y  et  Sancto  Leucio  in  Moscosi,  cum  servis 
nichilominus,  et  anciUis,  et  universis  ^^^  pertinen- 
tiis  earum ;  neonon  et  ecclesiam  sancti  Benedicti 
de  *•••  Auritino  et  saticti  Victorini  de  *••'  Gelano, 
etsanctiAbundiide*»^^  Arcu,  pirope  iaoum  Puci- 
num,  cum  omnibus  similiter  rebus  et  pertinenUis 
eamm  :  recipiens  ab  eo  pro  omnibus  his  in  prse- 
senti  libras  triginta,  annnahter  autem  pro  censu 
libras  quattuor  in  mense  Septembrio.  Hojus  Sua- 
bili  flhus  Rodepertus  civis  Beneventanus  obtulit  de 
substantia  hi  hoc  riionasterio  curtes  numi^ro  t6, 


yincenlii,  cafritatis  gratia,  dilsbus  s^ncttt  quadra" 
gesimad  se  invlcem  visitare :  nam  **^*  (418)  tanta 
tunc  temporis  dilectioniisi  copuJa  nectebantur,  ut 
cum  quosdam  de  ^rvis  sancti  Vincentii  pats  nostri 
monast^rii  possideret,  itethqiie  illi  iquosdam  de 
nostris,  placuit  utriusque  monasterii  patribus  Ber* 
thario  scilicet  atqueMajoni,ut  nequaqufilm  discam^ 
biaranturised  ita  uttoncerateorum**^*  possessib, 
sic  semper  intemerata  maneret.  Ctim  igitur  **^*  die 
quadam  acl  *^^  sanctum  Vincentium  de  niore  qui- 
dam  a  Casinensi  hoc  i^^*  monasterio  fratres  abi9- 
sent  *^*,  et  de  suo  ad  invicem  ordine  ioquerentur, 
repente  illuc  SeodTan  sflBvissinius  *^^  cum  stiis  ^a- 


cum  omnibus  earum  pertineutiis,  et  unam  ddmtim  («  teliitibus  supervenit.  Cujus  monachi  rui!n6re  com« 


novam  intra  civitatem  Beneventanilmcuin  <^urfe  et 
ediflciis  suis.  His  diebus  Leo  quidleim  cum  Guilef- 
rona  uxore  sua,  obtulerunt  beato  Benedicto  de  re- 
bus  suis  ourtem  unam  in  CanoscetaOam  in  Sanct6 
Valentino,  et  cartam  de  lacu  Romani  (4i5)  cunl 
piscationesua,  etcumomnibus  earumdem  curtium 
pertinentiis. 

35.  [C.  Cas.  88]  Interea  (416)  nequissimus  Sa- 
racenorum  rex  nomine  Seodan  Barim  egressu  ^^**, 
venit  Capuam;  quamtotamcircumcircadevastansy 
Canliam  ^^^  quoque  et  Liburiam  oullo  sibi  vaiente 
resistereperagrans.incampo  Neapolitano  tentoria 


perto  "•*  riiox  ad  castiellum  suo  monast^lo  *••■ 
proxitnum  ttiaturato  c^rsu,  kttulttitn  licef  pavidi, 
incolumes  tamenfugertint.  Barabetiiirero  mohaste- 
riumingressi,  cuncta  qii^  invehferaiht  vastaVetunt, 
plifritna  couf^geriint,  frumenta  v^to  ^t  Idgumina 
in  fluvium  qtii  secusaflluit  ^"^*'  projecerdnt,  fodien- 
tesque  hicatque  iliic,  nnividrsum  ectilesitt  thesau- 
rum  quem  illonim  pa^re  monachf  jamprid^m  ^^ 
absconderant  reppererunt;  bibebatqUe  ille  nefan- 
dissimus  Seodan  in  sacris  callicibu^,  et  cum  <*^ 
turibuli8aureisslbiluriflcarijubebat*«»».!ta«w«(4i9) 

pro  dolor,  incensum  a  fulminandib  illis  preefatum 


VARI^  LECTIONES. 

""  Adpatricanu  i»>.  2.  Ad  Patrianum  3.  *<>»•  Sed  —•  Spigianus  desunt  iK  Toderions  q.  ed.  *••«  p.  de 
Patenaria,  loco  q.  «^.  <••*  Spigiano  2.  *••»  S.  g.  M.  l^.  ed.  i<*^«  suprascr.  W  *••*  to  —  Victorini 
abeisa  l^.  servavtt  V.  *••»  omnibus  i\  ed.  *»••  in  i\  ed.  "•^  in  1»>.  $d.  *••»  Barimetotam  c.  4. 
io«»  Canziam  1.  !«'•  Quo  —  delevit  add.  i^.  "'*  Guand.  3.  4,  ""  castaldei  3. 4.  ^^^*  deest  i^. 
*«'♦  nam  —  maneret  add.  i^.  *•"  deestk.  *•'•  Cumque  d.  l.  ed.  *•''' apud  i.  ed.  "'»  add.  4. 
lOTt  venissent  \.  ed.  "••  nequissimus  1.  2.  *<>•*  reperto  4.  <«••  s,  quod  m.  erat  p.  (q.  m.  e.  p.  add. 
Ib.)  maturato  —  tamen  confugiunt  1.  ed.  *••»  effluit  i.  ed.  *••*  ada.  i^.  *••»  i  Verum  tamen  non  mi- 
nori  tuncpietate  omnipotens  Deus  hoc  beato  Vincentio.quam  olim  beato  B.  concessit :  quia  etsi  res 
gentit>us  tradidii,tamen  animas  custodivit.Post  d.  2,  quibus  deletis  i^.  pergit :  Incensum  i^itur  penitns  a 
fulminandis  —  Seodan  post.  ^••^  jubebat.  Post  hec  undique  igne  summisso.  ita  4,  ubi  aUqua  excidisse 
videntur. 


NOTiG. 


(414) 
5) 


Vairano,  inter  Capuam  et  Venafram. 
(445)  Infra  II,  26:  de  S.  Focate  in  Barano  cum 
ipsa  pxscatUme  de  hcu  Romani,  ut  videatur  esse 
Lago  di  Varano  ;  Cf.  I,  59  piscariam  de  Lauri  et 
aiSm  piscariam  ibidem  et  privil.  ap.  Gatt.  Acc, 
p.  66,  quo  datur  aqua  fluvu  Lauri  ctim  ipsafoceySt 
piscaria  ad  S.  Focatum. 


(416)  NotatLeonemAl.DiMeo  tanquam  sequen- 
tia  omnia  eodem  anno  acoidisse  putaverit,  quod 
tamen  nusqnara  dicit. 

(417)  Bojano,  prope  fontes  Biferni. 

(418)  Hoc  ex  veteri  rei  documento  hanstum  ad- 
jecisse  videtur. 

(418)  /la-permann^incaute  postea  addiditiOam 


B»9 


CHRONICON  CAfllNlN».  —  UB.  I  AUCTORE  LBONE. 


sn 


sancti  Vlneentii  monasterinm  est  ^^,  monaohis  A  demam  necessitateartati»  tertio^^**  jam  legatosia 


partim  occiris^partim  indiver8adi8per8i9,atque^<^** 
Qsque  ad  triginta  tresannos  (420)  ita  desolatum  ac 
desUtutum  permansit.  Pessimus  vero  Seodan  post 
diem  tertium  usque  ad  portas  GapuansB  civitatis 
accedens,  plaustraoousta  et  animaliadiversa  cum 
multishomiDibus  ccpit,  veniensque  juxtaTeanum, 
ibidem  ^^  castrametatusest.Quovenerabilisabbas 
Bertharius  agoito,  verens  nimium  tam  loco  quam 
populo  nequamillius  adventum,  per  Regenaldum 
diaeoneih  >•••  suum  tria  *^*  milia  (42i)  illi  aureos 
misit ;  sicque  ilHos  ^<^*>  fbrociam  mitigavit.  [C.  Cas. 
33.]  Inde  deodanYenafrum  ****contenden8,eamque 
post  pauluhim  capiens,  ac  yioiniam  cunctam  deva- 
stan9,per  aliquot  ibi  ^^*'  dtes  moratus  est  (an,  867). 
firattunoinitinm  quadragesimahum  dierum,  ti- 
mentesquemodachiperfldi^*^  ilhils  propinquitatem, 
sursmn  ^<>Momne8  ad  beali  Benedictise  praBsidium 
cdnlnlerunt.  Post  paacosdles  vbnitpropemonaste- 
rtom  qu6ddeorsmi[!i'e^at<^^*,  nequ^iinillius  exerci- 
tus»  quasi'  stadia  duo  ;  quod  tameAdtidtorts  evenit 
errore.Nabi^a^  dum  vellent  per  montCiDa  ad  Atinam 
descendere»  vetulus  quidanl.quieortimductorerat, 
iiescendit  cum  eisin  valleib,  BJotundam,  dehincih 
Rapidnm.  Gumque  in  planaeveni8isent*^^,ingresBi 
ecclesiam  sancti  Heli»,  tulerunt  quod  invenenint. 


B 


Franciam  ad  priefatum  Ludowicum  ^*^  trans  mit> 
tunt :  exorantes  ac  flagitantes,  nt  ad  ^^^*  lialiam 
iterum  venire,  eosque  ac  palriam,  a  nefandissima 
Saracenorum  gentedignaretureripere.Tuncrex<i^ 
Ludowicus  motus  his  nunciis  generale  edictum  in 
universas  regni  "«^  sui  partes  direxit  "*•  [.C  Cas.H, 
6,  7],  ut  Dullus  omnino  esset  qui  se  abhac  expedi- 
tione  subtraheret  ;8icque****immenfJo  valdecon- 
gregato  exercitu  (4S5),8imulquecum  domnaAngel- 
berga  augusta  conjuge  sua  iterarripiens,anno  ^^^* 
Domini  866.  Beneventi  ^*^*  fines  per  Soram  (426) 
GampanisB  ^<^*  url>em  ingreditur  ;  ac  mense  Junio 
pervenit  ad  monasterium  hujus  sanctissimipatris, 
quod  ^^<*  deorsum  est ;  ubi  a  venerabili  abbate 
Berthario,  universisilli  "**monachis  sollemniter  "^* 
procedentibus,  maximo  oumhonore  susceptus  est. 
Die  altera,  montem  adoraturus  ascendit,  ibidem- 
que  magnanichiiominus  honorificentia  afiratribus 
est  ^^^*  rieceptus.  Cumque  universum  coenobium  cir- 
cumiens  "*'  perliistrasset,  et  optime  aedificatum  *"• 
laudasset,  perceptum  (427)  confirmationis  totius 
abbatlsB  juxta  quod  sui  prscecessores^^^*  impera- 
tOres  jam  fecerantbeato  Benedictofaciens,  et  rega- 
lia'***»  inibi  conferens  munera,  fratribusque  pluri- 
mum  ^^**  secommendans,descendit.  Posthfficinde 


Inde  per  Cirdarias  inhortnm  *••»  dominicum  *•••,  ^  digressus  Capuam  *"•  adiit ;  quam  (426)  tribus 


obsessam  mensibuscepit,  eamquemaximaexparte 
delevit.  Inde  perrexitSalemum,  ac  "••  navigavit 
Amalfim.Puteolimquoquepergens,  ejusdem  utilur 
lavacris  ;  perque  "•*  Neapolim  revertens  ac  "•• 
Sessulam,  atque  apud  vallem  Gaudinam  (428)  ca- 
stametatus  (Dec),  non  multopost  ingressus  est 
Beneventum.  Apud  Luceriam  (429)  porro  "••  Apu- 
lisB  civitatem  universo  suo  congregato  exercitu^ 
consequenter  cum  Saracenis  congreditur  (an.867); 
a  *^*^  quibus  primo  certamine  superatus  (430), 


perquepascuaWutnin  fbntanam  Lncii ;  venientesque 
Peolam  (422),  senem  illnm  qui  eorum  ^am  fefelle- 
rat  ^*^  interfecei^unt.  Demum  cesam  (423yConstan- 
tii,  olivetum,  ac  ^^•^  Motrunulam'  (424)  sollieite 
preschitantei,  vaccasque  monksterii  eteqnas  quot- 
qoot  invenerunt  diripientes,  Venafrum  *^*  ad  snos 
reversi  sunt,  ac  ^^^  non  multo  post  Barim  in- 
gressi. 

36.  Langobardi  igitur  videntes  sese  coelitus  pro 
suis  iniquitatibus  flagellatos,  afflicti,   ao  magna 

VARLE  LBCTIONKS. 

^^  add,  4.  *•••  d.  ad  t.  usque  et  a.  i.  desolalum  p.  1*>.  ed.  *•••  diaconum  ed.  *•»•  s.  non  parvam  ilU 
pecuniam  mittens  e.  i.  s.  aureos  i.  t.  m. misit,  s.  e.  iK  ed.  ^^**  ejus  i .  ed.  ^••*  Yenaffrum  3.  ^^*'  a.  d. 
].  I.  ed,  >••*  m.  nefandissimi  ac  pessimi  i.  i.ed.  ^^**  p.  omnes  s.  adb.  Benedictum  se  c.  i.  ed.  ^^**  est 
1.  ^^  venissent  1.  ed.  *•••  ortum  ed.  *•••  domnicum  1.  2.  **••  ante  cancellos  add.  !•  "•*  necnon  et 
I.  ed,  "••  ac— ingressi  deiunt  i.regressi  eu.  "•«  t.  i.  l^.  denuo  i.  "•♦  imperatorem  add.  4.  vel.  i^. 
iioB  ad  yl.  add,  4.  "••  imperator  1.  corr.  i^.  Lud  rex  generale  e.  i^.  ed.  *••'  imperii  1.  corr.  l^.  "•• 
dirigens  i.e(i.  ^^^*  subtraheret,  anno  D.  866.  (a.  D.  866,  (iesein<  i.  867  li>.)  immensum  v.  congregavit 
exercitum  ;  simulque  i.  ed.  "*•  a.  IK  866.  hic  om.  i.  ed.  *"«  B.  f.  p.  S.  i.  ac  add.  i^.  ""  C.  u.  deest 
i.  2.  *"»  q.  d.  est  desunt.  i.  *"♦  illis  4. n.  monilli  i.  ed.  *"»  deest  4.  2.  «"«f.  universis r.  est  i. 
*"'  circuiens  4.  *"•  o.  satis  led.  i.  ed.  ***»  depraecessores  2.  processores  4.  "••  im|)erialia  1.  corr.  i^. 
"»*  f.  semultum  c.  1.  ed.  "••d.  obtinuit  Gapuam  ;  in  qua  remoratns  mensibus  9,  inda  1.  corr.  i^. 
"••  dehinc  l.  ed.  "•*per  quae  3.  ""  r.  S.  adiit.  demum  ap.  i.  ed  "••  itaque  1  corr.  i^.  ^*»*^  iia. 
i^.  de  q.  op.  Deo  1. 

NOT^. 
ineensum  est  demum  a.  88i,  quod.  iO  Oct.,  feria 
3  notatur  ciBdes  heatorum  monachorum  in  Chr.  Vult. 
Cffiteris  rebus  hic  narratis  certa  tehipora  constitui 
Don  posse  existimo  :  tanlum  anteLudiwici  adven- 
tum  accidisse  constat. 

(420)  Ila  etiam  d.r.  Vult. 

(42i)  Pecuniffi  suramam  ex  Erch.  c.  29  didicit 


(422)  Pagus  eratpropeolivetura  Sancti  Michaelis, 
ut  ex  ruderibus  adhuc  exstantibus  apparet.  Ano. 

(423)  Sepes,  rus  sepe  munitum. 

(424)  Inter  pagos  dirutos  S.  Germani  nomina- 


tur. 

(425)  Hocnon  bene  noster  addidit,nam  exercitus 
potius  subseoutus  est  imperatorem,  cum  expeditis 
copiis  priBgressum. 

(426)  Ex  Erch.,  c.  32. 

(427)  Diploma  e  Beg.  dedit  Gatt.  Acc,  p.  38, 
sea  datum  BeneTenti  Feb.  21,  notis  chronoiogicis 
aut  corruptis  aut  falsis. 

(428)  Uoi  nunc  Porchia  sita  est,  prope  Arienzo. 

(429)  Lucera.  ex  edicto  Lud.  in  Ghr.  Cas.  6. 
^430)  Ex  Erch.  c.  33. 


m 


LEONIS  MARSICANI  ET  PETM  DIACONI 


610 


demumexhis  opitulante  Deo  victoriam  est  ^**' A  quoniam  capere  noDpoteratobsideret^<^*,tandem 


triumpbalem  adeptus,  atque  "••  universis  eorum 
castris  potitus  **".  Inde  Barim  contendens,  quat- 
tuor  (434)  illam  annis  obsedit  "»<».  Materam  (432) 
interim  "'*  munitissimam  illorum  civilatem  capiens, 
igne  illam  ferroque  consumpsit.  Post  ""hcec  venit 
Venusiam  (432),  et  tam  in  ea  quam  et  in  Ganusio 
pugnatorura  praesidio  posito,  Barimhinc  indeprfle- 
cepit  ""  graviter  expugnari  ;  sicquerediit  Bene- 
ventum  (Aug.),  Ibi  itaque  cum  in  ejus  obsequio 
abbas  Berthariusmoraretur,  oratorium  parvumquod 
intramonasterium  sanct»  Sophiee  praedecessor  suus 
abbas  Bassacius  inchoaverat  **'*,  omni  diligentia 
studioquecomplevit.et  in  honore  ""  sancti  patris 


Bertharius  abbas  quoniam  Hisembardus  gostal- 
deus  >*s^  quiipsam  civitatem  obtinebat,  ejuscon- 
sanguineus  erat,  apud  imperatorem  pro  illo  interve- 
niens,  etipsi  ^'"^  gratiam,  et  civitati  veniam  impe- 
travit.  Adelchis  ""  etiam  Beneventanus  "^i  prin- 
ceps,  pedibus^^'*  ejusdemimperatoris  prostratus, 
tam  prsefatisqui  fugerant,  quam  etiamslbi  qui  eot 
recipere  prsesumpserat,  ipsius  gratiam  ^<'*  adqui- 
sivit. 

(Erch.  34,  35.]  Ludowico  "*•  itaque  "**  apud 
Beneventum  remorante  "»^  prflefatus"**  Adelchis 
suggestione  ^^'^'diabolica  stimulatus,inventaocca- 
sione  quodFranci  multa  in  civitate  insolenter  age- 


Benedicti  a  Stephano  Teanensis  ecclesise  prsesule  B  i^^nt,  adversus  eum  secure  degentem  protinus  in- 


consecrari  fecit. Tunc  ""  temporisidem**"  impe- 
rator  (433)  beato  Benedicto  prcBceptum  (434)  fecit 
de  una  curte  sua  nomine  Lajanum'*'"  (434)  in  loco 
qui  dicitur  Turturitus  **".  etde  Sancto  Georgio, 
cum  omnibus  rebus  et  pertinentiis  eorum.  [Krch. 
33.]  Gum  autem  SaraceniBari"*^^  degentes  undique 
augustati  ad  extremitatem  ultimam  pervenissent, 
misso  iliuc****  imperator  **♦*  exercitu,etcivitatem, 
et  Seodan  *  *  **  cum  suis  omnibus  cepit,eosque  *  *  ♦♦  (436) 
universos  gladiis  trucidari  mandavit  '^♦^  (an.  871, 
Feb.  3).  Deinde  Tarentumobsiderievestigiojussit; 
nam  ^^^*  et  ipsam  olim  idem  nequissimi  ceperant. 
[C.  Cas.  22]  Interea  (437)  duo  quidam  comites  nisi 


surrexit,eumque  capienscustodin  mancipavitcun- 
ctosque  milites  illiusdespoiians,  ^*>>ex  civitatepro- 
jecit  (Aug.  43.)  Sed  non  inlongum  passus  i**oest 
Deus  innocentem  hominem  frustra  affligi.  Intra  ^^^^ 
quadraginta  namque  dies  innumerabili  Saraceno- 
rum  exercitu  abAfrica  ^'*'  adventante,  Ludowicus 
e  custodia  extemplo  dimissus  est  ;  et  sacramen- 
tis  (439)  obstrictus,  a  ^***  Benevento  recedens  (Sept. 
17)  intra  tres  diesabiit  Berolam  (440) ;  ibique  per 
menses  circiter  undicim  remoratus,  interim  per 
quosdam  suos  comites  (441  ).primo  tria  milia  dehinc 
novemrailia  fermeSaracenorumauud  Capuam*'*^ 
interemit.  Post  hec  (an,  872)  iilo  ^>*"  adventante 


sunt  in  imperatorera  insurgere:  quod  cum  cogno-  ^  Capuam,SaracenicognitoejusadventureUnquente8 


visset  imperator^persecutus  est  eosusque  Marsiam. 
Ubi  illi  nonaudentesconsistere,  fugerunt  "♦^Bene- 
ventum.  Imperator  autem,  dum  illos  persequitur, 
venit  Hiserniam  ;  quam  temptantem  resistere,  ex- 
pugnavit  etcepit.  Inde  Aliphaspertransiens,  per 
Telesiam  venit  ad  civitatem  quaenominaturSancta 
Agatha  "*•  (438) ;  quam  cum**^*  perdies  plurimos 


principatum,  Calabriam  adierunt*^**,  eamquequa* 
quaversum  ^^*''  depopulantes,  conscensis  navibus, 
ac  **••  maximam  tempestatem  perpessi  "••,  ad 
sua  quotquot  evadere  potuerunt,  reversi  sunt. 

37.  Per  <*^<»  (442)  idem  tempuscum  praedictus  *  *^* 
imperator  secusinsulam  Piscariffi  quae  est  in  ^^^' 
confinioPennensis  comitatus  transitum  habuisset. 


""add.  4. 


VARIiE  LECTIONES 

1130 


potitur  1.  ed.  ^^'^  cepitgue  in  ea  Seodan  regem  Saracenorum  cnm  omni. 
bus  suis  add.  1.  del  i^.  i»»*  ita  li>.  quoque  1.  "•"Dehincimperator  reversus  est  Benev.  1.  corr.  Ib. 
^"  cepitg.  expugnare  i^.  ed,  *"♦  inch.  o.  d,  st.  c.  et  om,  4.  *"•  honorem  1.  ed,  *"•  Tunc— evesti$?io 
iussit  add,  lt>.  ^'^''t.  preedictus  imperator  eidem  abbati  l^.  idem  Ludowicus  beato  B.  1«.  praedictus  rex 
b.  B.  2,  ""  Lajanu  !»>.  2.  Jalanum  3.  **»»  Turturitum  4.  "*»  Barim  1^.  ed.  "♦*  add.  4.  "*»rfeese  i^ 
***»  Saracenorum  regem  add,  1^.  "*♦  e.  u.  g.  t.  m.  desunt  (b.  ii*«  jussit  ed.  "♦•  jussit  Preelerea  duo  i. 
***\- fugerunl  -resislerecfesww/  4.  **♦•  Agathe  Agatheen.  "♦•obsidpbatl.  eu,  '"«gastaldio  1.  2.  "•UUi 
i.ed.  »<"  AlthelchisS-  "'^  B.  p.  deest  4.  «"^ad  pedes  i.ed,  "'•  i.  imperatoris  g.  i,ed,  !*••  Interea 
augusto  {con\  Ludowico)  apud  usquead  finem  capitts^  add.  i^,  ""  posito  i*>.  ed,  *"•  A.  prioceps  ipsius 
civitatis  ih.ed.  diaboJi  invidia  ductns  i*».  2.  s.  d.  ductus  3.  ""  di^polians  fugerecompulit  1^.2.  ^^^^^D. 
p,  est  i^.  eq,  **•*  a.  moxquei.  q.  d.  1^.  eq.  "•*  Africa  3  "•*  rec  a.  B.  1*».  c^.  !»•♦  c.  Cfleteris  fugien- 
tibus  int.  anno  Doraini  871.  li>.    **•'  eo  1*>.  eq.  **••  adeunt  11>.  eq^      "«^  q.  —  reversi  sunt  abcisa  i^,  fun- 


ditusi*.  eq,    "••  n.  ad  suam.  t.  p.  q.  evaserunt  r.  s.  1*.  ed*    **••  passi  1 
1.    **'*  c.  idem  religiosus  x.ed,    ""intracontinia  2. 

NOTiE. 

(431)  Ex  Chr.  T.  Bened.  SS.  III,  p.  205. 

(432)  Sitam  in  terra  (l'Otranto. 

(433)  Tandem  ita  appellat :  quod  cur  supra  no- 
luerit,  ignoro. 

(434)  Reg.  n.  113.  Datum  ix  KaU  Martii,  imp. 
an.xTu,  ind.  xni,  Benevento.  Ano. 

(435)  Prope  S.  Agatham. 

(436)  Hoc  de  suo  non  recteaddidit  :cf.  Erch.37; 
Chron.  Sal.,  108. 

(437)  Defectionem  Lamberti  ei  Ildeberti  (a.  860) 
hic  confusam  esse  cum  fuga  Larabertorum  (a.  871) 
demonttravit  Di  Meo  Ann.  Neap. 


1170  per  _«  appellata  desunt 


(438)"*  S.  Agata  de'Goti  paulum  distat  a  Caserta^ 
ad  Occidentem  versus. 

(439)  ExChron.  S.Bened.  L  L 

(440)  Veroli.  urbs  Latii.  Eo  tamen  tempore  Lu- 
dowicus  et  Bomee  et  Bavennae  fuit. 

(441)  Iterum  diversasrelationesconsarciendoer- 
ravit  noster  ;  prior  enim  victoria  est  Adelgisi  et 
Lambertorum,  altera  comitum  imperatoris. 

(442)  Haec  inspectis  monasterii  ejus  privilegiis 
scripsisse  videtur,  quffi  videsis  in  Chron.  Casaur. 
ap.  Murat.  SS.  II,  2. 


1^41  CHRONICON  GASINBNSIf;  ^  LtB.  I  AUCTORE  tEONE.  84« 

ejnsque  oculis  locus  ipse  quondamCasa  aureanun-  A^  in  >lba(452)  ;  sancti  Gosmn  inEllereto^^*^  ;  sancti 

copatus  valde  complacuisset,  et  serrorum  Dei  usi-  Angeli  in  Garseolis  ^*^  ^(453)  cum  duabus  celUs  suis. 

bos  **^'  vir  ^^^^  reiigiosus  aptissimum  judicasset,ab  hi  Balva  ^^*'  ecclesiam  sancti  Petri  Barbarano  *^^*. 

episcdpis  Balvensi  atque  Pennensi  eeclesiam  inibi  sancti  Saiyatoris  supra  flumen  ;  sancti  Angeli  ad 

ad  honorem  sanct»  trinitatis  construi   jussit»  et  AquamviTam  ;  sancti  Angeli  ad  Floretum  ;  et  cel- 

religiosos  in  ^*'^'^  eodem  locoviros  ad  Deiseryitium  lam  quas  est  tnter  a^uas  posita  ;  sanctffi  Feiicitatis 

congregari.  Quo  facto,  plurimis  eaDdem  ecclesiam  iQ  Furcona  (454).I  n  Penne  ecclesiam  sanctffi  Marifis 

diversisque  beneficiis  quemadmodum  >^'*  ipsius  in  Cerqueto  ;  et  Petitianum.  In^>^^Aprntio^''"mo- 

muniminacontinent,imperialilargitateperdiversa  nasterium  sancti  Angeli  de  Marano  cum  omnibus 

loca  donavit  (443)suamque  ibi^^^^  memoriamsem-  cellis  vel  rebus  suis.  In  Asculo  ecclesiam  domini 

perhai>endam**^*satisdevotus  indixit. Postmodum  ^  Salyatoris  quae  dicitur  Caput  acquis  ^*^^  cum  omni- 

TeroabejQsdemlooiabbatibusipsa****ecclesiaam-  bus  pertinentiis  suis  ;  sancti  Angeli  de  Stabulo; 

pliata,  et  sancti  Clementis  vocabulo  est  prout  ^'**  sancti  Angeli  de  Feltriano  ;  sancti  Petri  in  Pecti- 

placait  appellata.  niano""  ;  curtem  de  GasaPerende  ;  necnon  *"*  et 

Hic  idem  cbristianissimus  imperator  circa  ^^*^  servos  et  ancillias  multas  diversis  ia  locis  et  alia 

hoc  tempus  ^***  monasterium  sancti  Angeli  ^***  plurima  qun  suis  muniminibus  continentur. 

qiiod^^*«Barregiam(444)  appellatur"'^  juxta  ^>*<  38  [C.  Cas.  26.]  Eodem   "••  tempore  Radoad 

tenorem  prsBceptorum  antecessorum  suorum  Ka-  gastaldeus  in  Aquinensi  viila  secus  Pontemcurvum 

roli  **^  atque  Lotharii,  suo  quoque  prscepto  robo-  castellum  construxit ;  quod  videlicet  ab  ejusdem 

rayit ;  confirmansibiomniaquastamincircuitusuo,  pontis  situ  et  nuncupatione,  Pons  curvus  (455)  no- 

qaamet in  pago Marsorum atque  Balya(445) Teate  menretiDuit.[C.S.Bm0(itr/ip.2O5]Prffifatusi'^Oauteai 

quoque  et  Penne  atque  Aprutio  (446)  nec  non  ^***et  G  imperator  cum  per  annum  fere  CapuflB  remoratus 

Ascolo  (447)  multipliciter possedisse  antiquitus  vide-  fuisset,  sublato  "®>  corpore  beati  Germani  ejusdem 

batur.  Videlicet  in  Marsia  cellam  sanct»  MarisB  in  civitatis  episcopi  (456),  demum  Franciam  est  rever- 

Fnndo  magno  cum  omnibus  sibi  subjectis  ecclesiis  sus  (an.  873),  moratus  per  diversa  loca  in  partibus 

yel  rebus ;  Sanctuin  Euticium  in  Arestina  (448)  ;  istis  per  annos  circiter  sex. 

Sanctum  ^***  Paulum  supra  ipsam  civitatem  Marsi-  39  Cumque  (457)  in  reversione  sua  apud  sanctum 

canam  449  ;  Sanctam  Mariam  in  Oretino  ;  San-  Apollinarem  Ravenne  remorari*tur  (an,  874.  Mart,) 

ctum  GregonuminPaterno  (45o) ;  sanctam  Mariam  adiit  eum  Angelarius  tunc  monasterii  bujus  i«*.ob 

in  Montorone ;  ecclesiam  sancti  Salvatoris  in  Avez-  ^*  praepositus,  proclamationem  faciens  de  cella  sanctce 

Tano  (45i) ;  sanctiAntimiad  Formas ;  sancti  Augeli  MarieeiQ  Maurinis  sita  in  eomitatu  Pennensi  ;quam 

VARLE  LECTIONES 
*"»  recessibus  2.  "'*y.  r.  (wW.  4.  <"»  viros  i.e.  1.  ad  ed.  "^«b.  per  div.  1.  q.  i.  m.  c.  i.  1.  donavit 
fti. ""  add.k.  *"«  s.  ibi  b.  erf.  *"•  e.  i.  ed.  "•«  sicut  ed.  "«*  c.  b.  t.  add.  O.  i.  Ludowicus  c.  i.  ed, 
i»M  eonstruxit  oi^.  I.  del.  ic.  "*»  satis  (amplum  atque  add.  i^.)  mirificum  add.  i.del.  1«.  "•*  A.  juxta 
fluvium  Sangrum  q.  1.2.  ""dicitur  1.  m.  ""d.  idque  tam  in  circuitu  ipsiusq.  i.  mutaoU\<^.  **•'  caroli 
|c.  118«  iia  4c.  Apr.  possessionibus  variis  multiplicibusque  ditavit.  relatum  michi  a  quibusdam  senibus  est, 
quod ejusdem imperatoris filius  Barro nomine nisdem  temporibus  ibidem  mortuus fuerit ; eoc^ue ibi  sepuUo, 
ob  ejus  memoriam  prsBdictum  mona<iterium  fecerit ;  et ideo scilicet Barregis,  quasi  Barroregis  pro  ejusdem 
regis  filionuncupatum  sit.  Eo  etiam(c.38.)  i.  ^^«'cellams.  Paulis.i.c.  M.  s.  MaritieinO.s.  Gregoriiin  P.  s. 
MariflB  in  M.  s.  Salvatorisic.  2.  "»«  Ellerito  lc.  ed  "»*  Carzolo  ic.ed.  ""  balba  ic.  ii9i  Barrano  3.  "»♦  in 
—  omnibus  rfesMnM.  "»»  Apruzioic.  **••  Capudaquis  3."*'  Pectinianu  lc.  2.""  P.  vicendas  duas 
magnas.  n.  ic.  ^.  '^'^  Eo  etiam  t.  i.  ed.  ^^^^  Fostmodum  veroidem  imp.  rediens  Capuam  cum  p.  a. 
ibi  r.  f.  I ;  hinc  i^.  pergit  inmargine  erasis  his  quce  priusseripta  fuerant:  demum Franciam  est  reversus. 
FuitautemprflBdictusabbastemporibusRomanorumpontificumNycolaiiAdriani,  atque  octavi  lohannis  ; 
aquo  etiam  privilegium  de  omnimoda  hujus  monasterii  iibertate  recepit.  Hujus  temporibus  erat  Mone- 
causmonachus  hujns  monastedi,  prepositus  in  ecclesia sanctiJacobi  deTremiti,  quaeerat  cella  hujus  cob- 
nobii  sub  cujus  videlicet  pra^positi  nomine  multiB  apud  nos  ejusdem  loci  cartaehabentur.  Uic  abbas 
apprime  literatus,  nonnullostractatus,  etc.  — YeieTisq\ieim(cap.2^).Sequentia  autemfolia  duo  rasa  sunt 
etmanu  ipsius  ni  fallor  Leonis  minutioribus  litterisconscripta.  ^*^^de  basilica  s.  protomartiris  Stephani 
add.i^.  "•«.•»  ctee«M. 

NOTiC 

(443)  Privil.  fundationis  datum  est  CapusB  26         (450)  Paderno  lacu  Fucino  a  Septentrione  ad- 
Mai.  873.  jacet. 

(444)  Quod  olim  fuerat  monasterium,  in  caslrum         (45i)  prope  lacum  Fucinum,  versus  Occidentem 
evasit,  ValUs  regia  dictum,  hinc  Vair^a  Berreja,         (452i  alba  Fucentia. 

in  saxea  rupe  coUocatum,  cujus  dorsum  Sangrus  (453)  Carsoli. 

fluvius  ailuit.  Ang.  (454)  Jamdiruta^episcopatusAquilamtranslatus 

(445]  Comitatus  in  Pelignis.  est. 

(446)  Et  pagus  est  et  civitas,  jam  Teramo,  ad  (455)  Pontecorvo. 

Trontinum  fluviumy  olim  Interamna.  (456)  Cujuscapite  ditavit  novam  Sancti  Germani 

(447)  Ascoli,  ad  Truentum  fl.  civitatem,  indesic  appellatam,  utfert  traditio.  Anq. 

(448)  supra  c.  14  Adrestina,  portus  lacus  Fucioi.  (457)  Ex  dipl.  Ludowici,  quod  e  Petriregestoed. 

(449)  QuflB  interiit.  Gatt.  Acc.  p.  4i.  ConfirmationemCaroli  Magni,  sed 

suspectam,  ez  eodem  Reg.  ed.  Tosti  I,  93. 


MS 


VSOm  UARSICAMIBT  Iftm  DUCONt 


m 


Tiddfieef  HtMebraiKkis  dnx  tempore  Karoli  regii  k  ad  opot  yidalicet  et  utiUtatem  mooaitem  btijafi  De 


ante  eentum  drciter  aniios  mterveniente  Benjamitt 
moh^ebo  inboc  cenobio  prflBceptosnoBrtnaterat: 
modb  vero  e^sent  aHqui  qui  qnasi  ex  parte  ipsius 
imperatoris  res  ipsassetenereafttruerent.  Mox  im- 
perator  reiejusdem  coi?nitaveritate,etprBBdicti  Ao- 
^elarfi  precibus  inclinatns  scripsit,  et  imperiati 
auctoritate  precepii,  ht  nullns  deinceps  ex  eadem 
cella  aBquid  retinere  Tel  antore  ****  neqne  ex  sna 
neque  ex  alicujus  alteritis  parie  prflesnmeret ;  sed 
qnieta  et  omnlmodis  libera  in  pristinum  dominium 
cenobii  nostri  rediret  cum  (4S8)  portn  scilicet  sao, 
et  foce  de  Gomano,  et  oum  omnibus  omnino  perti- 
nentiis  et  finibus  suis;  id  est  ab  Atria  nsque  Goma- 


terris  *••*  niobilomious  praefatm  ""  oelto  Qostrs 
quae  sunt  in  yalle  de  Caudis  ideo^  pmpoyilxif  ia 
pnesentia  principis  Adelcbis  super  Qp^elgriipoM'* 
quodam  qui  eas  frauduleuter  rec^perat  prodamaas, 
protmus  illas  reooUegit  ^"^  4ata  ab  eodem  prior 
oipepubUca  ^'''^jassiooByQe  quis  esaet  deinceps  qui 
absque  BostH  abbatis  Upentia  aliquas  terras  no^^i 
moBasterii  aliquomodo  ^"^  r^iperet  :  prppt^ea 
videlioet  ^*^\  quia  pmdiotus  Bodaleriipus  deeepto 
AmelfridmooaeboQostro  Q^seio  abb^^  qu^siaub 
lii>eUo  easdem  terras  reoeperat.  la  primiitiaqpo- 
que  Ludowidi  *^*  Judicis  proctema^  supar  Quao* 
delmario  ^***  quodam  infantulo  4e  «loik  eurte  mo- 


num  ;  et  usque  in  fluviQm  qui  dicftur  Plomba  ;  et  3  oasteiii  eanctiD  Sopbie  in  loeo  qui  4icitur  Faffcoe 


usque  in  mare  ;  cum  ipso  littore  ad  piscandum;et 
cum  gualdode  Boleiaho  :  modiavideUcetterre  insi- 
mul  undecim  circiter  milia.  Insuper  etiam  prieceptt 
Gelso  cuidam  prifiposito  (459)  et  Griraoaldo  ^*^  (46(^ 
episcopo,  ut  simulcumeodem  Angelariomoz  veiiir 
rent,  eumque  ad  honorem  <***  et  uUlitatem  lod 
bujus  ez  parte  sua  de  bis  omnibus  investirent  ; 
pnecepto  et  sigillo  suo  super  hoc  iUi  ooncesso  ue 
quiaUquando^*^ista  aliquomodoremoyere  prasu« 
meret.  Gircabosdies  PergolfusprsBpositusnoster^*^* 
de  Sancta  Sophia  proclamavit  iu  plaolto  Heroici 
judicisBeneventani  snperquendam  Liopraodum  de 
curte  nostra  ""  qu«  est  in  loco  qui  dicitur  Panta- 
num  ad  vicum  de  Atriano  :quam  idem  Lioprandus 


fmpe  BeQeveQjUun,(iiiuimideiQ  iQfaatQluaretiaebai; 
ejusqne  iUafli  JMdieio  recoUeglt.  Bh  etiam  diebua 
BeAedietusetS^ardus  germaoifratres  de  SalerAo 
obtQtenuftt  io  lioo  mooasterio  omoem  bereditetem 
8uam  quam  babebaal  apiid  Teaottm  io  iooo  qui  4ici* 
tur  ScictQiiianus  et  Porpuranus  oumoouEiibus  ex 
iotegr»  perftUieiitiie  ejue. 

40.  [BikCH.  c«  38,  39.]  Non  «'*•  molto  postigitiir 
receptis  Tiribua  Saraeeui,  Tarentum  obtiQ^tesi 
exinde  Barim  cttiteraqiie  oonAoia  aerius  iola: 
stare  eeBperunt.  loterea  SaleraitaQi»  Ao^* 
pbitaoi  Neap(^tee  et  Gajetwi  fcedoe  ouai  Sa- 
raceois  componeotes,  Romam  nayalibm.deprasdar 
tionibus  aoguBtaJuint.  Propter  quod  Karolps  tuoc 


dudum  invaserat ;  et  ostensa  ratione  qualiter  qui-  ^  imperator  Juliltss  seiUcet  fiUus  a  lohanne  octavo 


dam  Ursus  una  cum  uxore  sua  Tenera  nomine 
obtulerat  eam  oum  omnibus  suis  ^*»  in  ecclesia 
sancti  Benedicti  qu»  sita  erat  in  eodem  loco  (461), 
ceUa  hujus  **>*  cenobii  Judioante  prfledicto  j  udice  1''^, 
recollegiteam.  Perhos  etiam  **<'  dies  Adelchis  *^^ 
princeps  rogatus  "^^  a  Criscio  prsposito  Sanctae 
Sophifle  per  praBceptum  concessit  huic  monasterio 
totam  <*^'  substantiam  Potonis  euiusdam  nobiUs, 
cum  omnibus  oranino  ^*<*  rebus  ac  pertinentiis  suis 
Idem  quoque  prffiposUus  alio  praBcepto  (462)  (an. 
885.  lfat.)adquisivitab  Aioneprincipe  cuncta  quae 
Poto  gastaldeus  fiUus  supradicti  "»•  Potonis  possi- 
dere  videbalur,  in  pertinenUis  AUfanis  et  Telesinis 

VARIiE  LECTIONES. 
"••  attemptare  1^.  2.  "•'  Grimaldo  ed.  "••  h.  et  desunt  iK  2.  "••  q.  nmquam  ista  r.  i^.  ed, 
«»*•  p.  S.  Sopbiae  1*».  Reliquam  capitis  partem  omisit  i\  *»»*  addA,  "»•  0.  rebus  subtanUae  sucb 
in  e.  s.  B.  q.  oonstructa  estBeneventi  (juxta  Beneventum  2.  deest  3.)  in  prfledicto  loco  Pantanoc.  i^. 
ed,  "*»  hujus  —  eam  abscisa  i»>.  *"♦  Heroico  i»>.  ed,  "*»  deest  i^.  "*•  Radelcbis  W  ""  p.  Bene- 
ventanus,  rog.  i*>.   ed,  "*•  totam  —  hujus  abscisa  1^.  t.  omnino  s.  fd.  "*•  detfs<.  ed.  "••  praedicU  ed. 

"     "  ""RotelgrimoS.  "•*recepitib.  ed. 

1M7  add,  4.  »••  Lrudoici 
Capt7a40. 4i.  43.  44.   45.   in  foliis  duobus  manu  tU  videtur 
ipsius  Leonis  scripta  stmt^  gumtamensiipsaposteaaliquotlocismutavit  etampliavit.  ^'^^  v,  firater  ejus  A. 
ii>.  ed. 

NOTiE. 
(458)  Cum  ^  milia  in  charta  illa  non  legunlur. 
Atri  in  Aprutio  ult.  sita  est,  inter  fluvios  Piombaet 
Vomano. 


papa  multis  epistoUs  interpeUatus,  LAn^bertum  du- 
cem  et  i^atrem  ejus  Guidonem  UU  in  auxUium  de- 
stinavit  {an,  87j6)  ;  cum  quibus  idem  apostoUous 
Neapolim  Salemnmque  profectos  est  Sed  Ouai- 
ferius  Salernitatus  princeps  in  omnibus  papas  6b- 
temperans,  et  foedus  Saracenorum  dirupit,  et  ex 
eis  plurimos  trucidavit,  Sergius  vero  dux  Neapo- 
litanus  nolens  se  ab  eis  aUenare,  roox  abapostoUoo 
excommunicatus  est ;  ac  non  mnlto  post  (an,  877) 
vindice  Deo  a  fratre  proprio  Athanasio  episcopo 
capUis  atque  caecatus,  Romam  transmissus  est. 
[Erch.  c.  44.]  Idem  vero  Athanasius  "•*  dux  in 
loco  iUius  etfectus,  pace  cum  Saracenis  firmata, 


YeniaDus,  rog.  1».  ea.  ""  loiam  —  nujus  atfscua  l».  t.  omnino  s.  ftf.  ">•  de^ 
"•*  de  caBteris  3.  "••  praefaU  S.  BenedicU  de  Benevento  q.  i*>.  ed.  "••Rotelgrim 
♦•••  deest  \K  "••  reciperet  —  reciperat  abseisa  i»>.  nisi  ab  initio  defueinnt  ^ 
iK  S.Ludovici  4.  ^••^  Gualdemario   3.  <»••  Capt7a40. 4i.  43.  44.   45.   in  foliis  d 


f 459)  S.  Trinitatis  de  Casa  aurea. 

(460)  Pinnensi. 

(46i)  Gf.  supra  c.  iO,  19. 


(462)  Quod  ex  orig.  edidit  Gatt.  I.  1.  Ibi  Poto 
consiUo  interHciendi  Adelchis  interfuisse  eamqoe  ob 
causam  re  famiUari  privatus  esse  dicitur.  Pro  spu- 
rio  habet  Di  Meo  Ann.  Neap.  T.  Y.  p.  iO.  Diploma 
genuinum  videri^scribit  BetbmaDUus. 


MS 


GRRONieOII  msnVERSE.  -«  UE.  I  ifflGVOKB  IA0NE2 


M6 


608«»*}iixlaN6apolim  oollocavit,  M,  tam  Bwi»- 
veatniD  qaam  Capciadi  atqnB  SaibniinD,  Romam 
quoque  Becnon  Spoletiiim  <**'  daTastare  6trm  eii 
aahterccBpit :  mfaltaqiie  timc  temporis  monasteria 
et  ecclesife  cum  viliis  etiJrbibus  iacensaac  desola- 
ta  ab  ^^**  eis  sunt. 

4l,[eRCH.  46, 47jHi8  diebus  Gapoaoi  exptiiso 
Luiidoifocafiooice^'*^inepiBCopatumel6Cto,  Lan« 
deDolfum  ^^  qoendmi  euw  sobilibus  conjuga- 
tum  atque  oe<^>bitum  sibi  erpisoopum  elegerunt, 
multisqueprecibusprflBfkto  ^^  papn  ccsperuntin^ 
sistereut  ipBum^*'*deberet  eis  in  episoopum  con- 
•ecrare.  Quapropter  Tenerabilis  libbas  Berthariue 
etLeoepiecopusTeaoensie  Romam  prolacti,  coBpe- 
nrat  obsecrare  summuiii  pontitioem,  ut  hac  in  re 
nullo  modo  flecterelBr,  unde  gravisin  popuio  Ga- 
pttaaorainaettanltaeangainis  eflfusioficHri  debe- 
ret.  Bt  ezpressius  inquit  abbas  ;  O  vir  i^stoliee 
noverii^  quia,  Mihoe  eonmiserisy  fMmmumprocul 
^^*  dmirio  tgnem,  et  usquead  te  etiam  ^^^pertingen- 
tem  aecendes  ^*^^  Btprimo  quidem  apostolicus  tan- 
ti  viri  «ottBtanftia  lerritus  est,  postremo  taa>en 
prffiraluit  ioiquitas,  et  pradiotus  neophitas  est  in 
episoopum  consecratus.  Hac  oiviii  discordia  Sara- 
cem  opoHnnam  ^^*  ocoasionem  nadi  ^'*'  rursus 
QBrvefsa  diripiunt,  iterom  ouncta  devastaot,  pro- 
plMrqood  ^'^^prsBdiotus  ^'^*  apostoticus  bis  Gapuam 
est  TMiire  coactus.  Yidens  igitor  palam  sibi  oonti- 
gisse  qusB  noster  ilM  al>baftpr»dixer8tt,  vakie  peni- 
tiiit ;  'ao  demom  habito  consilio,  Lmdulfsm  quem 
supra  expalsum  relnlimus,  in  basilioa  ^^^*  beaCi 
Petri  aqpoetoM  in  «^^^  Gapua  veteri  ^^  <463}  epi- 
sooporm  oonseoravit  (an,  880)  ;  Laudeoulfum  ^^* 
vero  Gapnis  ^'^  oovffi  prttesse  coofstiluit  {Ibid. 
c.  48) ;  cunotumque  episcopatam  iater  otrumque 
dividi aqaalance  mandairit. 

41  jPer  ***^  hos  diee  9upradiotuapriocep»6ufi(!fevias 
langttOires^oorrefMaB,  mooaohus  faotos  est  (an.  860). 
roeaaBs*Be  ad  hoe  toonatfteritim  4ewtiMime  ^<*> 


A  tranBportari ;  sed,  quoniam  profitar  Saracenorum 
incurBionMB  huc  delerrisiout  ^*^*  optabat,  minime 
potuit,  cum  ^**^  fuisset  defunctus,  in  monaBterio 
-noBtro  quod  ^^^  est  ^*^^  apud  Teaoum  conpus  ip- 
eiuB  ^^  delatiuB  atqoe  humalum  cbI  ''>*. 

49.  Eo  <M^  tempore  Pandenulfus  ****  quidam  Ga- 
puffipr»erat ;  quidnm  iapapsBfideiitateoonsiste- 
TOt,  rogabat  eum  nt  subderet  dominatui  suo  GajC" 
iam.  NamGajetanitano  ^***  temporis  Romano  tan«i 
tum  pontiiioi  serviebant.  Qooddum  ^*^  prffidiotoB 
papa  conce>sBisset,  oGPpit  idem  Pandenolfus  ^^**  ita 
aoiiter  "**  Gajetanos  incursare  (on.  881.),  ut  vel 

B  usqoe  ad  Motas  illis  egredi  non  daretor.  Docibilis 
qaidam  tunc  illis  in  duoem  prffiorat ;  qui  tantum 
dedecus  sibi  suisque  iilatum  minime  ferendum  du* 
oens,  misit  AgropoHm  (464)  ;  et  Saracenos  ibi  de- 
gentes  ascisoens  ^***»  condnxit  eos  marino  itiuere 
ad  lacum  Fundanum,  in  locom  ubi  saoota  Anasta- 
sia  vocatur ;  et  inde  per  fluvium  usque  ^**'  Fnndis 
aeoendentes,  ibi  quasi  ****  de  vagina  gladius  soa- 
phis  egressi,  et  ouncta  in  circuitu  depopulantes, 
tandem  Gajetam  perveniunt,  et  io  Pormianis  colli- 
bns  (465)  suacastra  compoaunt.  Hispapa  auditis, 
ilico  poBDiteotia  ductue,  blandis  alioqniiset  episto- 
lis,  neo  oon  et  ^*^'^  poiiicitationibus  muitis  coBpit 

G  oonvenire  Gajetanos,  quatinus  et  *'**  sibi  recouci- 
liarentiff ,  et  a  Saracenis  sequestrarentur.  Cujus 
demum  mooitis  Dooibilis  obseoundans,  rupto  foB- 
dere  cum  Saracenis  l^ellum  iniit.  In  quo  videUcet 
ii07  beUo  plurimi  Gajetanorum  et  oesi  et  capti  sunt. 
Rursus  tamen  Saraceoi  foBdus  a  Oooibile  postu- 
iantes  acoipiimt,  reddistisqoe  oaptiviB,  juxta  ^^ 
Garilianum  de  Formianis  collibus  ab  eodem  Doci- 
biie  ad  habitendom  directi  sunt  "** ;  ubi  permit- 
tente  ^'^^^Deoproinntrtnerisiniqoitatibusnostris  per 
qiiadraginta  ferine  annos  degenteB^  innumerfli>ilia 
^>^  circumque  ^ala  gesBeruot,  miiltumque  Gliri- 
BticalaramBBngviQem  effuderuot.  [n^*^*quo  videli- 


YAJRLG  LECTlONjBS. 

«ttt  eosque  L  N.  collocanB  tam  ib.  ed.  ^»Spolflt&m4.  ^**^  ab  eis  odd.  4.  ^*<*  L.  quodamc.  i^.ed. 
«"•Landunolfumib.erf.  "•''prffifatumpapam  oecipiuntut  i^^.  "»«utillisepiscopussacraretur.Q,ib.  ed. 
"wp^ofecto^i.  V>.  ed.  "♦»  kdd.  4.  ^^^  accendts  W  ed.  "♦•  bportniiitatem.  "n.  i»>.  ed.  "*»  pacti  4, 
"*♦  deeit.  ed.  «•♦»  idem  i*>.  ed.  "•«  ecdesia  'i^.  2.  ^^  quiaio  in  C.  v.  Gknstantinus  imperator  con- 
Btruxdrat,  1*>.  *•*•  vetere  i»>,  W.  "*•  Landenulf  3.  *•••>.  ecclesiffi  Oapuan®  p.  ib.  2.  "»* /k)c  cap. 
fnmerg.  aiser.  i».  ^***  m.  deferri ;  s.  tc.^a.  ttii  d.  non  potuit  f  s  ed.  "»*  p.  defunctus  ic.  2 
«•••ejus  i«.  ed.  del.  a.  desunt  ic.  2.  ^***  Girca  ho^c  ttimpora  defuncto  'Gonstantioopol  imperatore  Ba- 
BillO  et  Alilxsthder  filii  ejcts  in  imperinm  sii^rogati^tint.  Alter  vero  frkter  eorufO  nomine  Stepbaous 
ejasd^tn  urbis  estpatriachatum^deplds,  ejecCo  Pnotio,  qui  a  ^rycolao  papa  nuperfuerat  anathematiza- 
tus :  t^ro  eo  videlicetquod  adhucvdpcirtitfe  epfscopotHoisdemtirbi?  Ignatio.sedem  illius  ambitiosusinvase- 
rat.  itdd.  i*.  in  /ine  c.  43.  unde  huctrarituUt  i  (ex  mrh  c.  32.)  «*»'  Post  hoBc  P,  qui  tunc  C.  p.  in  p.  f. 
confsistens,  ro^vit  e.  i*>.  ed.  '"»•  Pandenolfas  ii>.  ^d.  "••  C,  eo  temporb  ii>.  ea.  "••  Q.  p.  p.  d.  c. 
4i>.  ed.  "•«  i.C.  a.  'iK  ed.  "••  a.primo  c.  ii>.  ed.  *"»  f.  a.  u.  F.  iKed.  *••♦  q.  d.  v.  g.  suprascr. 
ic.  4tt»  figggi  |b.  «tw  fi^st  etf.  "•»  q.  bello  C.  pL  et  i^  tkt.  *•••  c.  n  Gariliao  ab  i^.  2.  <•«•  aooo 
hajus  abbatis  vicesimo  add.  i^*  ^tf«  p.  D.  p.  i.  i,  n.  add.  ••^^  inauffleraii>.  ed.  ^*^'  In^  manserunt 
desuni  iK 


Nom 


(463)  Quffi  etBerelats,  ampliiteatrum,  arena, 
eelobtfOBdieebatttr»  situ  obi  ouoc  ^et  Sdntamaria 
Maggiore. 

(564)  Ad.  sinum  Pffistanum. 

(465)  Videlioet  in  coUibus  inter  Pormia.Itrum 


et  Gaietam,  in  quibus  extantetiamnum  freqaentee 

casulffii  seu  tuguria  diruta,  quffi  constanti  tra<M- 

"tiooe  a  SaraoeaiB  tunc  exstruotaet  hatMtata  fuisBe 

asseruntur»  et  sane  nihil  prsterea  referuot.     ANOf 


847 


LBONIS  IHARSICANI  ET  PBTRI  DIAOONI 


841 


cet  locofreqaenter  adiTersismagDatibus^^^^oppu-  A  nedicto  a  sancte  memorin  regibus  Garolo  Pipino 


gnaii,  sed  judicio  Dei  usque  ad  prsBfinitum  ^*''^  ab 
eo  tempus  invicti  et  ezpugnati  manseruni. 

44.  (an.  883  Sept.  4.)  Per  idem  tempus  mona- 
sterium  beati  patris  Benedicti  ubi  sacratissimum  ejus 
corpus  humatum  est,  apr6efaiis**^"Saraceni8inya- 
sum,  destructum  aique  incensum  esi,  ei  ^*^*  quse- 
qu»  ibi  reperia  sunt,  universa  direpia,  pridie 
•Nonas  Septembris,  anno  incarnaiionis  domioic» 
octingeniesimo  octogesimo  quarto  (466),  indic- 
tione  secunda.  Nec  muliopost,  undecimo  videlicet 
Gal.  Novembris (Oo^  22)  ^'^^,  monasierium  majus 
quod  deorsum  erai  **''',  simiiiter  occupaveruni 
^'^^  devastaveruni  ei  incenderunt,  multosque  ini- 


Loibario  atque  Ludowico  ^*^,  seu  a  ceieris  quibu«- 
quci***''  fidelibus  hacienus  concessa  no&ouniur,  an- 
neciimus ;  quandoquidemquffi^^**  specialiierasin- 
guiis  quibusque  coiiata  suni,  inoensis  plerisque 
eorum  obiationibus  ignoramus. 

Primum  *'**  iiaque  ^^  esi  monasierium  sancti 
Liberaioris  quod  situm  esi  in  comitatu  Teaiinosu- 
pra  ^**^  fluvium  Laentum  (468)  adradicem  montis 
qui  diciiur  Maielia,  cum  ^**'  eociesia  jsancli  Angeli 
qusB  est  in  latere  Montis  plani,  cum  integroeodem 
monie,et  cumcasieliOySanctiAngeii,  cum  univer- 
sis  pertinentiis  '***  suis,  et  curte  qu»  diciiur  Gasa- 
le  Prandi,  ei  curie  de  Garifuli  *'*^,  ei  castelio  san- 


biperimentes.ipsumeiiamsanctumacvenerabilem  B  ctiPetri,  ei  curie  sancii  Januarii,  ei  Vaiie  plana, 


abbaiem  Bertarium  juxia  altarium  beaii  Martini 
gladio  trucidaveruni.Gumque  eamdem  domini  Sai- 
vaioris  ecclesiam  diversis  in  locis  igne  summisso 
ezurere  moiirentur,  Dei  omnipotentis  ^**®  miteri- 
cordia  id  perficerenequiverunt:  sicqueipsa^^^^ian- 
ium  de  toto  hoc  monasterio  Saracenorumflammis 
erepta,  illi  monasterii  spoliis,  onustaU,  iatantes 
iriumphantesque  Garilianum  reversi  sunt.  Mona- 
chi  vero  quicquid  supeiiectiiis,  vel  thesauri,  seu  et 
muniminumhujusmonasteriiquoquomodo^'*'8ur- 
ripere  potuerani  ''**  assumentes,  unacum  domno 
Angelario  tunc  temporis  eorum  prseposiio,  Teanum 
habitaturi  proficiscuniur ,  euodemque  Angelarium 


ei  Luciano,  oum  omnibusomnino  pertinentiis  ^*^^  ac 
rebus  suis  ^intra  hos  videiicei  *'**  iines.  Ab  uno 
iatere  finis  torrens  uhi  diciiur  Gripia  iaironis,  qui 
est  sub  ipsomonticeiio  nomine  ^*'^Sarracenico,qui 
<>«•  nunc  vocaiur  PraBiorium  (469) ;  et  quomodo 
ascendit  inde  ad  ipsumsiapliiium  (470)  de  M^gelia, 
qui  ^**^  dividiiintercausam  sancti|Benedicti  ei  re- 
galia ;  de  aiio  iaiere  quomodo  descendit  inde  **^ 
inaquamFrassiningam  ^*^^,  eisicutmittit  in  rivum 
qui  dicitur  Bacinnium :  hinc  veroab  ipso  fossaio  in 
puieum  deGapetano  *'^;  inde  in  fossatum  sancti 
Januarii  et  in  Rosentem  ^*<>'.De*>^*aiio  laierefinis 
Bisara,  inde  in  viam  qusB  vadii  in  iacunam  supra 


sibiconstitueniesabbatem,  in  cella,  qus  ad  t>eati  G  sanctum  >><**  Donaium,  iiinc  in  Ficarium,  inde  in 


fossatumde  sancta  Lucia,  ei  ascendii  per  Aquam 
frigidam  in  iimiiem  *>^  de  Monie  plano,  ei  sicui 
vaditsubipsisiimitibusin  fossatum  Garifuli,  eiita 
mittit  in  Aienio.Inter  quos^*^  utique  fines  nuiiam 
onmino  sibireservationemprsdicti  reges  feceruni, 
quia  ioiahascpertinentia  regaiis  fuit,  excepta  ecoie- 
siasancti  Vitaiis  ciun  pertinenUa  decem  dunta- 
xai  ^*^*modiorumqu6B  pertineiad  episcopaium  <^. 
Deindeecciesia^sancteMariein  Bacinnio  ^*^^  cum 
pertinentia  sua.  Dehinc  ecdesia  Sancti  Fehcisin 
Pastoricio,  cum  finibus  eiperiinentiis  suis  ^*^^ ;  qui 
iM  habei  fines  hos  ''^' :  ab  uno  iaiare  flumen  Pi- 

LEGTIONES.  ' 


patris  Benedicti  honorem  dudum  ibi  consirucia  fue 
rat  manere  coeperunt,  anno  et  indictione  supra 
scripta.  Gompletis  a  Petronace  abbate  usque  ad  is- 
tum,  annis  centum  sexaginta  et  sex*. 

*)  Sepuitus  vero  et  supradictus  sanctus  mariyr 
GhrisiiBerthariussursum  juxtaecclesiam  sancii  Be- 
nedicti  in  capituio  frairum  aM,  2. 

45.  Non  ^**^  autem  videri  superfluum  debei  >'*', 
sihoc  loco  memoratorium  (467)  quod  priedicti 
abbatis  Berthariisiudio  gestum  repperimus  derebus 
ei  ceiiis  hujus  monasterii  apud  Marcliiam,in  Teaie 
dumtaxai  et  PenaB  constituiis,  qu6B  i>eato  pairiBe- 

VARLE 

^*''*  d.  nosiris  principibus  (magnatibus  3.)  requisiti  ei  opupugnati  ed.  ^*''*  prssdictum  i.  inex- 
pugnati  m.  ed,  "^»  praedictis  !»>.  ed.  *"•  et  q.  i.  r.  s.  u.  d.  add.  4.  ""  Sepiembris  4.  "'•  esi  3.  *»'»• 
occupavere  ed,  ubi  et  in  tequentibus  eadem  terminatio  scepe  recurrit  ^•••D.  judicio  id  i*>.  ed.  "•*  ea  lb.2. 
ed.  "••  add.  4.  ""  potuerunt  4.  "•♦  hoc  caput  minutissimis  Utteris  nulLo  margine,  scripsU  \K  onUsil 
ie.  **•»  esi  Ib.  ed.  *"•  Ludowico  iK  2.  "•^  c.  rehgiosis  viris  b.  i*>.  "•«  qufls  —  Orni  in  cod.  4.  iterum 
scripta  sunt  infine  operis,  cum  variis  lectionibus  quce  4.  signavu  "••  Primo  i»>.  "•«  sciticet  lc.  ed.  4. 
est  deest  4b.  i*»!  juxta  Ij.  *•*•  cum  —  Luciano  et  I)e  —  inde  in  desunt  i*>.  sed  olim  scripta  fuisse  signa 
appicta  demonstrant.  "  »  u.  s.  p.  ed.  c.  iniegris  s.  p.  4.  *»•*  Garifoii  3.  "»» r.  ac  p.  4.  "••  deest  iK  4. 
"•7  vocabulo  i^.  ed.  4.  "»•  qui  modo  nominatur  P.  ed.  desunt  1*>.  q.  nom.  P.  4.  "»•  qui  —  s.  B.  desunt 
i^.  q.  d.  i.  reg.  etc.s.  B.  ed.  4,  ^*^^deest 4.  »••*  Frassiniggam  3.  "«•Capuiano  3.  "••Hosenie  \K  Rasen- 
tem  4.  "?♦  vide  p.  610.  n.  b*.  "•»  deest  4.  "••  iimites  iK  iimite  4.  "«^  quas  videiicet  f.  iK  *••• 
deest  i^.  "••  episcopium  i^.  4.  episcopum  ed.  "^<>  uncinio  ei  S.  Feiicis  ii>.  Bacimoio  o.  p.  s.  Ecol. 
ed.    ""  earum  i\    ""  qui  —  in  Lavinum  desunt  iK    ""  deest  ed  4. 

NOTiE. 

(466)  Ab  indictionis  initio  compuiaio.  tus^  in  recentioribus  non  raro  Alentus.  Ang.  nunc 

(467)  Quod  ex  hoc  loco  et  Reg.  Fetri  ed.  Gatt     Lenta. 
Hist.  p.  79,  ubi  piura   de  insigni  S.   Liberaioris 
mon.  afiert. 

(468)  In  antiquioribus  tabuUs  appeilatur  Laen< 


(469)  Nunc  Pretora.  Ana. 
(4 


(470)  Le.  cippum  terminalem ;  y«  editores  Aniu* 
linm  AL  Di  Meo  in  ptod.  tomi  IIL 


849 


CHRONICON  GASINENSJJ.  —  LIB.  I  AUGTOREXEONE. 


55» 


scari»,  ab  <»**  altero  Lavinum,  ab  *»"  alio  ripasde  A 
Ttirriy  cum  ipsacurte  ubi  >'**  est  ecclesia  >'*^  sancti 
Benedicti  ;  ab  "*•  alio  vero  foutem  de  Troia,  quo- 
modo  descendit  io  Lavinum.  Ecclesia  sancti  Viti 
snpra  flumea  Lavinum.  Ecclesia  sancti  Helie  in 
Sclangario,  cumpertinentia  suaquaB  est  viginti  mi- 
lium  ^***  modiorum.  Curtis  de  Garamanico.  Mona- 
sterium  sancti  Comitiijuxta  rivum  Aruilum  ^*'^, 
cum  multis  possessionibus.Ecclesia''**  sanctiFeii- 
cis  in  pulverio,  cummedietateipsinscurtisperfines 
suos  ^''^,  idest  ab  unocapite  monumentum,  ab  ai- 
tero  praedicta  piscaria,  ab  altero  terra  sancti  Tho- 
msB,  ab  altero  Rosentem,  qualiter  ^**'  mittitin 
piscariam;  quABomnia  Hjseigarda  ^**^  comitissa 
obtulitbeatoBenedicto.  Ccciesia  ^"'  sancti  Calixti;  3 
sancti  Mammetis,  cum  tota  curte  de  liiano  ;  sancti 
Marci ;  sancte  Marie  in  Pontiano,  cum  ^"*  terrse 
modiis  sexcentis.  Insula  quae  est  intra  pomarium  et 
castrum  quod  ""  dicitur  "«•  Caicaria,  cum  *•*• 
terra  modiorum  circiter  400.  Ecclesia  saucti  Eleu- 
therii  et  sancti  Pauli  in  pertinentia  de  Boclanico, 
loco  qui  dicitur  Rupi,  cum  terra  septingeotorum 
octoginta  modiorum.  Ecclesia  sanoti  Herasmi  in 
Cerretu  piano  cum  pertinentiis  et  finibus  suis,  ac 
molendinis  omnibus  que  intra  ipsos  ^*'®  constructa 
sunt  iines,  cum  ecclesia  sancti  Saivatoris  et  sancti 
Martini.  Ecdesia  sancti  Benedicti  et  sancte  Marie 
et  sancti  Comitii  et  sancti  Silvestri  in  loco  qui  dici- 
tur  ^'*^  Orni  cum  omnibus  finibus  ac  pertinentiis  q 
eamm.  Hanc  *"'  ecciesiam  sancti  Silvestri  con- 
struxit  quidam  Rainerius,  et  obtulit  eam  beato  Be- 
nedicto  cum  omnibus  pertinentiis  suis,  intra  hos 
finesiab  uno  latere  1'*',  ipsabenna  (471)  ;ab  al- 
teroy  Septem  viie  ;ab  altero,  alia  benna,  qusB  se  si- 
mui  conjungunt.  Fara  Maionis,  et  fara  que  dicitur 
Biana  *'^*  cum  finibus  et  pertinentiis  earum  ^**' 
(472).  Hic  **>*  Maio  fuit  consanguineus  Poterici  prs- 
positi  sancti  Liberatoris  sub  prflsdicto  abbate,  et 
obtoiit  in  hoc  monasterio  eandem  faram  ;qu8B  con- 
tinens  est  insimui  puinque  milium  octingentorum 
modiorum  terras.  Curtis  ^*"  sancti  Calixti  cum  om- 
nibus  suis.  Ecclesia  sancti  Petri  in  loco  qui  dicitur 
Mallianelium  ^"•,  cum  onmibus  pertinentiis  ac  ^"* 


finibus  suis,  id  est  >>^®  a  capite  fossatum  de  Lavite 
4»**,  a  pede  viam  de  ipso  puteo,  ab  uno  latere  ben- 
nara,  ab  altero  fluvium  de  Argelii ;  quam  etiam  prse^ 
dictus  Maio  hic  obtulit.  Intra  quos  ^>^>  fines  est 
ecclesia  in  honore  Sancti  Mauri,  et  monasterium 
sancti  Renati  quod  situm  est  inter  Antonianum  et 
Pizzum  Corvarium  cum  omnibus  pertinentiis  suis 
Ecclesia  sancti  Calixti  supra  istum  Laentum  in  loco 
qui  dicitur  Vallis,  cum  *'♦>  terra  modiorum  sex  mi- 
lium  sexaginta.  Ecclesia  sanctse  Marise  supra  faram 
de  Laento,  cum  *"♦  pertinentia  et  "*»  finibus  suis, 
acapite  videlicet  via,  a  pede  Laentum,  ab  utroque 
latere  fossatum.  Ecclesia  sancti  Savini  in  Trevanico 
"♦•;sancti  Clementis  in  Plombata.  Ecclesia  sancti 
Salvii  ibidem.  Qui  videlicet  Salvius  ex  Campania 
ortus  ^'♦^hujusmonasterii  extitit  monachus,  ette- 
nuit  prffidictam  ecclesiam  sancti  Clementis  in  obe- 
dientia  "♦•,  ubi,  cumdefunctusfuisset,  multa  ad  *'*• 
sepulchrum  iilius  mirabiha  Deus  est  operatus.  Ec- 
ciesia  sancte  Marie  in  fluvio  Foro  ^*'*»  (473),  loco 
qui  dicitur  Cannetum,  cum  *»**  terra  modiorum 
quattuor  mihum  sexaginta.  In  ipsa  aqua  ejusdem 
*"•  Fori  molendina  quattuor.  Ecclesia  *•••  sancti 
Petri  in  Jolliano  *"♦,  cum  *"»  mille  quadringentis 
modiisterrae.  Monasterium  sancti  Severini.  Ecclesia 
sancti  ^'^*  Menne  in  pertinentia  de  ''•^  Ripe ;  sancti 
AndreaB  in  colle  de  Albe  *"• ;  sancti  Petri  in  loco, 
qui  dicitur  Ari.  Curtis  quae  vocatur  Fenestre.  Ec- 
clesia  sancti  Angeh  ante  civitatem  Ortonam,  cum 
!'••  modiis  terr»  octingentis.  Castellum  de  Ungo 
cum  tota  pertinentia  sua^  et  intra  ipsam  pertinen- 
tiam,  Grosse,  et  medietas  de  civitate  Tazze,  cum 
tota  pertinentia  de  Rapini  et  ^''^  Comino.  Ecclesia 
sancts  Crucis  in  pertinentia  de  ^^^  Roma,  cum  mille 
quingentis  terr»  modiis,  et  medietate  ipsius  castri 
de  Casale  *•••  cum  pertinentiis  suis.  Monasterium 
^••*  sancti  Pancratii  cum  tota  pertinentia  sua.  Ca- 
stellum  de  Prata,  et  Gessi  ^'«^,  et  Civitella,  et  vallis 
sancti  Martini,  cum  omnibos  pertinentiis  eorum. 
Ecclesia  sancti  Petri  in  civitate  Teatina  Veteri »"«, 
et  ibidem  j  uxta  ecclesia  sancti  Pauli.  Ecclesia  sanctsB 
Teciffi  intra  eamdem  civitatem  novam,  cum  ipsa 
porta  quoe  respicit  ad  orientem,  quae  hactenus 


VARLR  LECTIONES. 

"*♦  de  ed,  4.  *'*•  de  altero  r.ed.  4  "*•  ibi  2.  *•"  e.  ipsius  curtis  per  fines  suos  sancli  Calixti  etc.  4. 
"«•  de  altero  v.  ed,  *'*»  miha  !*>.  ed.  »"»  Arulum  2.  ""  ecclesiam  ed,  ""  suas.  S.  Calixti  i»>. 
""  quomodo  ed.  *»•*  Yselg.  ed.  ""  ecclesiam  ed.  *"•  c.  t.  m.  s.  desunt.  W  4.  *'"  qui  i^.  *•"  voca- 
tur  4.  *»*•  c.  t.  m.  c.  q.  desnnt  1»>.  4.  *»••  ipsas  Ib.  i.  f.  c.  s.  l^.  ed.  4.  *"*  d.  in  0.  ed.  *"»  Hanc  — 
conjunguntdemnMb.  *»"I.finisi.erf.  "«♦uianati».  i"»suisl^.  * »3«  flic  —  terree desunn^.  *»"Curte 
{corr.  Curtis)  Ib.  Curteerf.  »»"  Malianellum  3.  "»*etlb.  *'*®  id  est— obtulit  desuni  W  «^u  della  vite 
ed.  "*»  quas  Ib.  "*«  0.  t.  m.  ^60  desunt  i^.  *»♦♦  cum  — Ecclesia  desunt  i^.  "♦•  p.  sua,  a  ed. 
"♦«  T.  S.  Salvii  et  S.  Clementis  in  Plombata.  S.  Marie  i^.  Tr.  et  ed.  ^•♦^  natus  ed.  »"•  obedientiam 
ed,  *»♦•  m.  mir.  D.  ad  s.  i.  e.  o.  ed,  *•*<>  Fauro  1*>.  *"*  cum  —  ecciesia  desunt  l^.  *•'»  a.  de  eodem 
Foro  ed.  *"•  Ecclesiam  ed.  ^*»*  Joilianu  ib.  2,  *»"  c.  m.  q.  m.  t.  desunt  !»>.  ed.  «»»«  S.  iK  sanctaB  ed.  «»»^ 
deestA.  »•»»  Alde  1»>.  Alve  ed.  ""  c.  m.  t.  o.  desunt  1»>.  »«0  et  de  cominu  Ib.  "«i  de  ipsa  R.  l^.  ed. 
i>«i  Casule  i^.  "•»  M.  s.  P.  c.  t,  p.  s.  detunt  4.  *»••  reliqua  hujus  cap.  desunt  1,  ut  et  pars  seguentisy 
quam  tamen  et  signo  etprimosententiaverbopositis  qumrerejubemur,  utexcidissefolium  velcartulamappc^ 
reat.  *•••  vetere  $d. 


(471)  1.  e.  piscina. 

(472)  Vide  cap.  34,  suprai 


NOTiE. 


(473)  A  monte  Majelia  defluit, 


«91 


IBONIS  HARSICANI  ET  PETRl  DIAGDNI 


m 


porta  moiiAcisoa  ^***  vulgo  Tocatur.  Ecdesia  aanctt  A 
Theoderi,  et  ecclesia  sancti  Salvatorts  intra  civita- 
tem  Aternum  (474),  cum  medietate  de  iptso  portu, 
quem  supradicta  Hyselgarda  *'*''  comitissa  obtuUt 
beato  ^'**  Benedicto. 

In  comitatu  vero  Pennense  est  ****  ecdesia  sancti 
Felicis  in  Stabulo ;  campus  de  Gale ;  monasterium 
sancti  Benedicti  in  Lauriano,  et  sanct»  Scholastic» 
juxta  fluvium  qui  dicitur  Tabe  (47K)  cum  integra 
curte  de  Moscufo  ^*^®,  et  curte  de  Gemberuti ;  et 
ecclesia  sancti  Angeli  in  Galbanico  ^'''S  cum  integra 
ipsa  curte,  et  cum  medietate  de  castro  Laureto,  ab 
ipsa  ▼idelicetpilaquaBinejusdem  castellimedio  sita 
est,  quomodo  descendit  in  fossatum  ^'^'  de  Rosiccle 
*<7%  cum  ecclesia  quffi  ibi  constructa  est  in  honore  ^ 
sanoti  Felicis^  et  usque  trivium  quod  est  super  San- 
ctum  Felicem»  et  sicut  pergit  per  ipsam  vallem  in 
fossatum  de  Doreniano,  et  sicut  ipsum  fossatum  de- 
scendit  in  flumen  Tabe,  et  quaiiter  per  ipsum  flu- 
men  ascendit  usque  ad  Paiemum,  ubi  est  ecclesia 
in  hoDore  sanct»  Mariie,  et  sicut  recte  ascendit  ic 
ipso  fonte  de  Laureto,  et  sic  venit  ad  prflsdictam 
pilam:iDtra  quos  fines  nulli  omnino  aliquid  perti- 
net,  Disi  tantum  monasterioCasinensi.  In  Colie  alto 
sex  peti»  de  terra  ^'^^  permaximas.  Medietas  villn 
de  Laverano.  Medietas  de  Podio  (479)  PoUecanti. 
Curtis  ^>^»  de  CoUe  alto.  Tertia  pars  de  castelio  «>^« 
Cese.  Medietas  castri  de  colle  Maio.  Ecclesia  sancti  G 
Martini  in  Genestrula  cum  tota  curte.  Ecdesia  in 
Salaiano  ^*''^  cum  miUe  septingentis  modus  terrfls. 
Quarta  pars  de  civitate  Quana.  Medieias  curtis  de 
Viculo.  Curtis  de  Carpeneto,  cum  montanis  et  pla- 
nitiis  magnis.  In  Pertinentia  de  CiviteUa  ^*^*,  tria 
miUa  modiorum  terrsB.  Monasterium  sancti  petriin 
Castroniano^  cum  ecciesia  sanct»  CedUaB  et  cum 
omnibus  pertinentus  suis  ;et  plurima  aUa  quse  hic 
scribere  supersedimus.  Qu»  videUcet  omaia  usque 
ad  id  tempus  abbates  hujus  lod  sive  ad  j  us  proprium 
retinebant,  sive  ad  ^'^'  censom  alUs  UbeUario  no- 
mine  nonnnUis  oonoesseraiit. 


Angilarios  ^^  abbas  a  beato  Benedieto  vicedmus 
aedit  annisd.  Hicut  ^*>*  supra  jamdiximus(c.44), 
de  pr^positurahujus  mooasterii  apudTeaDum  at>ba8 
effectus,  post  ^**'  biennium  <ait.  886)  (477)  ocepit 
paulatimrestauraremonasterium  domini  Salvatoris 
quod  a  Saracenis  iocensum  superius  diximus  ^*'*. 
Fuit  ^'*^  autem  temporibus  Aionis  ^'*^  principis  Be- 
neventani,  etStephaoi  quinti  papsB,  et  successoris 
ejus  Formosi.  Quem  (478)  videUcet  Formosum,  Ste- 
pbanus  papa  qui  ei  successerat  de  sepulcro  suo  ex 
trahi  abicique  mandavit ;  cuoctasque  ipsiusordina- 
tiones  irritas  esse  statdt,  pro  (479)  eo  sdUcet  quod 
cum  Ostiensis  episcopus  esset,  contra  canonum 
sanctorum  ****  decreta  apostolicamsedem  usurpa- 
verat  "•'. 

46.  Sub  ^'*>  hoc  abbate  ablata  est  in  hoc  mona- 
sterio  terra  iUa  qu»  nuncupatnr  Brezse  ^***  prope 
Capuam,  quod  estpratum  magnumet  sUva,  a  quo- 
damCastulo,  ejusdem  lod  habitatore.  Hermefrid  ^^^ 
quoque  civis  Asculanus  vir dives,  subdiaconus  offi- 
cio,  obtulit  se  ipsum  per  capiUos  capitis  sui  pneposito 
nostro  *"^  nomine  Wamelfnd  *'*',  cum  omnibus 
nino  mobilibuset  immobiUbus  suisde  partibus  iiUs 
Quidam  etiam  Ingiusnomine  de  Benevento  expedi- 
tionem  Rome  facturus,  obtuiit  huic  sancto  ceno- 
bio  de  ^^*'  rebus  suis  curtes  tres,  unam  io  ^***loco 
qui  dicitur  Turri,  aUam  in  ^**'  looo  qui  dicitur  Mu- 
rece,  aliam  vero  in  loco  qui  ^***  vocatur  Mattici, 
cum  uDiversis  finibus  acpertinentUs  illarum.  Sed 
et  ^''^  Waiamir  quidam  ejusdem  civitatis  indigena  se 
ipsumin  hoc  ioco  ad  mooachatum  tradeos,  obtulit  io 
ecdesia  saucti  Beoedicti  BcDevento  quiB  ^"*  dicitur  *'** 
Ad  xenodochium»  ceUa  hujus  cenobu,  curtem  unam 
magnam  in  finU>us  de  Ariano  (480),  loco  qui  didtur 
Tricium,  cum  omnibus  ez  integro  pertinentiis  ^*^ 
curtis  ipdus.  Eodem  ^^^^  tempore  Athanasiut  *^^ 
NeapoUtanus  episcopus  manifestavit  se  monasterio 
huic  de  obedentia  nostra  in  Casa  Gentiana,  ut  nol- 
lam  Ud  pottstatem  neque  ipse  neque  successores 
sui  ulterius  ^^**  haJi>sant,  vd  Ucentiam  in  ea  aU- 


YARLfi  LECtlONES. 


*"•  monastica4.  *««'  Yselgdrda  ed.  «!•»  sancto  ed.  "••adrf.  4.  *"•  Moscuflfe  2.  "'*  Galvanioo  2. 
i»i«  fossato  ed.  "^>  Rosiale  3.  Rosicle  4.  "^  terre  ed.  *»^«  Gurte  ed.  "^*  carteUo  Cesa  ed.  ""  Sai^o 
3.  "^*  CivitateS.  "^*  s.  Ub.  n.  ad  c.  nonnuUis  conc.  ed.  "••  hinei.  pergit  *••*  ut  —  eflfectus  desunt  1. 
*••*  p.  b.  a€td.  Ib.  *••«  Hinc  i.  pergebat :  Sed  occulto  Dei  iudicio  monasterium  quo  in  Teano  fratres  degere 
CGBperantnonmulto  postigne  exustumest ;  ubi  videUcet  qiabui  deletis  sequentia  adcap.  48.  amandavit^  cetera 
de  hoc  abbate  in  marg.  non  uno  tempore  addidit.  '••^  Fuit  etc.  add.  i^,  sed  tn  fine  hujus  abbatis.  ^••^  t  su- 
pradicti  Stephani  papaB,  et  1>>.  <•••  c.  sanctorum  can.  i^.  c.  sacrorum  can.  ed.  ^••^  iavaserat  i^.  ed.  cujus 
videhdetcorpus  dumhuciUucquecrebriusjactaretur,etiamsaoj?uisde  eofluxit.  -—  RageniprandusacAi.  1^. 
*••»  Sub.  —  monaste  abscisa  v>.  Totum  fere  caput  omisit  i'  **••  Britee  i»>.  (?)  Preze  4.  "••  Hermefiit  3. 
«•»*  suo  4,  *•»•  Walmeifrid  2.  Gualmeifrit  3,  Guamelfrid  4.  *»»•  c.  res  suas,  id  est  curtem,  u.  iK  ed.  *••*  da 
Ib.  ed.  *»»»  de  ii>.  ed.  a.  veroin  4.  *•»•  q.  v.  a4d.  4.  *•»'  et  — Gaitrudae  desunt  i.  v.  supra.  p  012.  n.  t. 
*»»•  ubi  ed.  *•»»  deest  4.  •♦••  r.  i.  c.  i.  ed.  **•*  p.  Huic  —  perUnentibus.  Eodem  —  rediret.  ed. 
inverso  ordine.  *♦•«  Anathasius  3.  **••  add.  4. 


noT^. 


(474)  Pescara. 

(475)  Tavo,  Salinum  iaflfuit. 

(476)  Podium  est  coUis,  Kal.  poggio,  Gatl.  pujf. 
(477)ExErch.  c.  ttl. 

f478)  E  Chron.  S.  Bened.  SS.  Ul,  p.  204.  Sed 
ante  Formosi  pontiUcatum  Ragemprandus  d  suo* 


oessit. 

(479)  Hoc  desuo  nosterinseruit,  mintis  recte ;  cum 
Portuensis  episcopus  fuerit. 

(480)  Non  muitum  distat  a  Benevento»  versus 
Onentem. 


883  GHRONIGON  GASiNBNS^.  —  UB.  1  AUCTOBE  LEONE.  8«4 

quemordinandi,TelcoQditionempoaeadi ;sed8icut  A  et  eqais  <^**  quinque  solummodo reoollectis  :  ipse 

antiquitus  nobis  pertinuit,  ita  deinceps  in  nostram  solus  sicut  idem  de  se  refert  cum  magistro  sao  pe- 

1^^  ex  integro  potestatem  et  ordinationem  rediret  des  remansit,  sicque  civitatem  intravit.  Post  haso 

Huio  abbati  Adelmarius  quidam  Capuanus  Tcndidit  cum  Atenulfus  >^**  gastaldatum  adeptus  omnia  que 

integram  curtem  suam  in  loco  Angleua  prope  eo-  juris  nostri  monasterii  in  ^^*'  terra  Capuanaerant 

desiam  Sancti  Vincentii  nobis  pertinentem,  cum  Iratribus  abstulisset  (an.  887,  Jan.),  prsfatus  Her- 

campis  etsilvis  etpratis  etterris omnibusad  ipsam  ohempertus  <^**  Romam  hac  de  re  ad  ^^"  Stepha- 

curtem  pertinentibus.  Per  idem  tempus  Laurentins  num  papamtransmissus  est ;  aquo  Yidelieet  etapo* 

diaconus  etmonachus  noster,  prspositusmonaste-  stolicam  benedictioaem  fratribus  detuiit.  etprivile- 

rii  sanctsB  MariflB  de  Gingla  ^*^'^,  fecit  concambium  gium  **'*  coenobio  obtinuit,  et  prffidicto  *^'*  Ate- 

cum  quodam  Landoario  Capuano  de  quibusdam  nulfo  commonitorias  litteras  ut  universa  qua  abs- 

terris  in  Calvo  (481)  et  Calinulo,  cum  licentia  sci-  tulerat  ^^'<^  protinus  redderet»  nisi  excommunica» 

licet  ^^^*  et  consensu  prsfati  abbatis  Angelarii  ^^^^  tionis  yellet  subire  sententiam  attulit  Quas  ille 

et  Radelchisft  ^^^^  abbatiss®.  Idem  quoque  fecit  et  suscipiens  paruit  '^'*,etomniaqu6Bnobi8  fli>stulerat 

Johannes  sacerdos  et  monachus,  ac  praBpositus pr»-  ex  integro  restitui jussit.  Hic etiam  Atenulfus  eidem 

fati  monasterii  Cinglensis  *^^*  de  quibusdam  aliis  ^  pape  Stephano  jam  dudum  ^suggesserat  ut  si  ei 

terris  eidem  Landoario,  per  licentiam  nichilominus  contra  Saracenos  Gariliani  *^'*  degentes  ferret  ao- 

etconsensum  abbatis  ^^^*  ejusdem,  et  abbatissaB  xilium,  ipse  et  Gajetanos  ^^*'  omnes  quos  nuper 

GaitrudflB.  ceperat  redderet,  et  fidelitatem  ^^'^  ei  firmissimam 

Defuncto  ^*^^  interea  Teanensi  episcopo  prsdi-  faceret ;  sed^*^'*  quiapapanequiyitimplere  quod 

ctus  abbas  in  eadem  civitate  a  clero  et  populo  ele-  ille  petiyerat  *^**,neque  ipse  quoquefecitquod  p»- 

ctus  etordinatusest;  ubi  etiam  et  defunctus  est  et  paB  mandaverat.  TheophiJactus  etiam  ^**^  stratigo 

sepultus, die^^^>  Nooarum  Decembrium  (482).  hisdem  *^**diebu8a  BariTeanum cum  exercitu  ye. 

Ragsm PEANous  primo  et  vicesimo  loco  in  >  **'  praefato  niens,  eosdem  Saracenos  nisus  est  aggredi :  sed  nil 

Teanensi  monasterio  abbas  electus  (an.889),  sedit  priBsumens  ad  propria  repedavit. 

annis  9,  mensibus  ^*^*  iO.  Qui  videlicet  ^^^*  Johan-  *  Per  Maiooem  abbatem  sancti  Vicentii  add.  2. 

nem  papam  nonum,  ut  sibi  more  praBdecessorum  Hic  ^*^*  abbas  concessit  Ageltrud»  augustffiqusB 

suorum  privilegium  faceret  petiit  et  accepit  (an.  fuit  mater  Lamberti  regis,  iibeilario  more   diebus 

889.  Mart.)  (483).  tantum vit»  ipsiusduascelias  hujus  monasteni cum 

47.  Hoc  ^*^*  (484)  prffisidente  Adelgarius  quidam  omnibusrebus  suis  in  finibus  Loml>ardin ;  unam  in 

nobilis  de  <^>*  Teano  obtulit  beato  Henedicto  *^'^  nlocoqui  diciturLaude(485),  etalteraminPersiceta 

cum  oblationibus  Herchempertum  filium  suum,  do-  (486) :  unde  per  singulos  annos  mittei>at  illi  eadem 

cilis  utique  ^^**  iogenii  puerum.  [Erch.(ii,69,  65,  augusta  census  gratia  tres  iibras  argenti,  Fecit 

66.]  Quo  tempore  Grecis  ac  ^*'*  Neapolitanis  Ca-  etiam  ^libellum  Gofrido  cuidam  Marsicano  de  eo- 

puam  obsidentibus  (an.  886),  idem  Herchempertus  ciesia  ^^*^  Sancti  Gregorii  in  ServiUano  ^^*^  cum 

cum  aliis  septem  fratribus  a  Teano  Capuam  ten-  servis  ancillis  et  omnibus  pertinentiis  ^**^  ejus  in 

dens,  juxta  Anglenam  *^'®  omnes  a  Grecis  exequi-  eodem  comitatu  Marsorum ;  proquoannualiter  re- 

tati  pariter  ^^**  atque  expohati  sunt,  eteorum  '^*  oipiebat  censum  tritici  modios  ^^^'  i5  totidemque 

famulicapti^etfamulisquidemargentoredemptiSy  de  vino,  et  pisces  centum  in  mense  Octobri.  Per 

VARLE    LECTIONES. 

•*•*  nostra  e.  i.  potestate  et  ordinalione  $d.  **••  Cingula  3.  «♦«•  s.  et  desunt  ed.  *♦•'  Radel- 
gissB  3.  **••  m.  de  Cingla  ed.  **••  c.  ejusd.  a.  Aogelarii  et  ed.  *♦»<>  Prffidictus  autem  abbas  non 
multopost  defuncto  T.  e.  ibidem  episcopus  factus  est.  ubi  iK  P.  a.  a.  n.  m.  d.  his  diebus 
ep.  ecclesiSB  Teanensis,  in  eadem  ed  <^i  s.  Nonis  Decembrisib.  ed.  '♦^•L  abbas  eL  in  eodem  m. 
T.  I.  ed.  «♦«»  m.  40.  add.  ib.  *♦»♦  Q.  tamen  L  1.  Q.  v.  abbas  I.  ed.  *♦«  Sub  his  diebus  A.  etc.  usque 
adfinem  eap.add.i^.  omisit  V.  *♦*•  de  T.  deest  ib.  2.  **"  B.  apud  Teanum  c.  i^.  ed.  **»•  add.  4. 
«♦«•  com  i^.  *♦••  deest  4.  »♦»«  e.  et  exp.  p.  s.  iK  ed.  «♦•«  et  f.  e,  c.  1^.  ed.  **"  et  q.  e.  rec.  ib.  2.  *♦•♦ 
Atenoifuslb.  2.  «♦*•  m.  erant  in  t.  C.  i^.  ed.  *♦••  ad  Angelario  abbate  add.  i^.  *♦"  ad  venerabilem  p. 
S.  t.  et  ap.  l^.  ed.  «♦••  p.  sancto  c  l^.  ed.  »♦••  et  supradicto  gastaldeo  c.i^.  2.  »♦»•  stolerat  p.  r.  n.  e. 
abscisa  <*>.  i*»i  paruit  —  jussit  absdsa  i^.  «♦"  Gariiiano  residentes  i^.  ed.  *♦"  Gaiet.  ed,  «♦»♦  etei  f. 
iKed.  «♦••sed  —  mandaverat  adscua  i^.  *♦»•  pelierat  cd.  *♦•"'  quoque  iK  *♦'•  hisdem  —  repeda- 
Tit  absdsa  i^.  '♦*•  htec  in  marg.  addit  iK  $t  post  remansit  p.6i5.  l.  8.  collocat.  '♦♦•  de  Sancto  Gregorio 
|b.  ed.  '♦♦«  reliquaabscisa  sunt  i\  sed  tot  verbaibt  scriptafuisse  non  possunt.  ^♦♦^  o.omnino  rebusac  p. 
ed.    <♦♦•  modiai5  et  i5  modia  de  2. 

NOTiE. 

(48i)  Galvi.  dum  prspositus  esset,  obiatus  esse  videtur,   h»c 

(482)  Non.  Dec.  ob.  Angelarius  sacerdos  et  abbas  noster  Primo  scripsit.  Sed  cum  incendium  quoque 
huius  loci.  Cod,  Cas.  47.  monaslerii  sub  Angelario  retulisset,  hoc  corrigens 

(483)  Ezstat  in  Reg.  Petr!  Diac.  n.  5.  Scrivtum  Herchempertum  simul  loco  suo  movit. 
per  manum  Leonis  scriniarii  s.B.e. m  mense  Martii         (485)  Lodi. 

indict.  II.  Aifo.  (486)  V.  cap.  54.  et  VI,  i8, 

(484)  imo  Berthario.  EtsubAngelario  abbate,oui 

Pathoi..  CLUIII,  19 


m  USONIS  MARSICAfH  ET  PETRI  DIAGOm  m 

tMMKiiesSiohelfridquidam  Gapuaniis  (^)  rsddldft  A  prineipUumdeportuTrajectensi^et  Vultumeruimee- 

^uic  OKmafilerio  inolitam  (48^  curtem  de  Patena-  non  etdepiscaria  Lennensi.  Heee,  inquU,  omnia  ego 

«a  ****,  quamavns  ipsius"*»  a  Bassaeio  abbate  per  kgif  et in  aUis  ctfraV'**»  renovariex  jussione  ejusdeth 

4X>nyenientiffi  scripium  receperat.  abbatis  Angelerii,  De  supradicto  itaque  incendio 

48»  Jam  *♦♦•  septimus  abbatis  hujus  annorum  cir-  Teanensis  monasterii,  quidquid  a  fratribus  de  the* 

tmlus  Tolvebatur  (fln.  896),  cum  incomprehensibili  sauroecdesiaB  potuit quomodolibet  eripi,  in  episco- 

•Dei  judicio  monasterium  quo  in  Teano  fratres  de-  P*o  fti««dem  oivitatis  repositum  est.  Unde  **«•  post- 

•gere  ooeperanf,  abigne crematum est  ^**' ; ubieiiam  niodum non  parra  ^usdem  thesauri  pars  fertur  in 

^t  regula  quam  beatus  Benedictus  manu  sua  scrip-  ^ps*  «oolesia  remansisse.  Obiit  «*•'  autem  «upradi- 

-lerai  **••,  nec  non  et  sacciin  quibus  **♦•  eidem  pa-  ^"®  abbas  8  Idus  NoTombris. 

iri  «aBOlissimo  eoelitus  escfle  delatm  sunt :  insuper  49.  Ciroa  **••  (490)  hfleo  tempora  {an.  899,  f^ov.  6,) 

«t  plorima**'*  ooenobii  munimina  atque  prsecepta  Symbaticius  '♦«•  palricius  veniensaConstaqiinopoii 

a  singuiis  imperatoribus,  ducibus  *♦»*,  atque  prin-  obsedit  '♦'•  Benevenlum  per  tres**'*  circitermenses, 

<hpUmis  eidem  monasterio  coUata,  pariter  «♦••  in-  cepitque  illam  15  Kal.  Novembris  [Oct.  18),  an- 

«ensa  sunt*  Cnter  quae  otiam  prsecepta  *♦«•  de  Casa  no  Domini891.  Compleiis  •♦''•aZoltoneprimoduce 
'6eDtianaeimuisuntabigneconsumpia(489).Nam- B  Beneventi  trecentis   ct  triginta  annis  ;  per  cujus 

^iieteBiporil>usJofaannisabbatis,quitertius  ^«'^  ab  videlicet  temporis  spalium  Langobardorum  tam 

istp  fiiit,  oum  dieqnadam  anteeumdem  venerabiH-  duces  quam  principes  eandem  civitatem  tenuerant. 

km  patrem  *♦••  ortnm  fuisset  inter  fratres  collo-  Hic  '♦'•  Symbaticus  cum  esset  imperiaiis  protospa- 

4iuiQm,aquibu8prinoipibus   prcedicta  Casa  Gen-  tharius  et  stratigo  Macedoniae  *♦'♦,  Traciae.  Cepha- 

-iianahuic  monasterio  eoncessa  fuisset,  quidam  lonifid  atque  Langobardise,  enlilma  fecit  (an.  892. 

Maio  presbyter  atque  grammatieus,  homo  senex  et  Jun,)  prfiedicto  abbati  de  monasterio  saDctae  Sophifie 

.verax*^**,  hoe  exinde  se  nosse  certo  certius  affir-  de  Benevento,  et  sancte  Marie  de  Ciogla,  et  sancte 

mabat;Aiebatnamquei*":Si(?Mfre«>/Oiinquit,fn«  Marie  de  Plumbariola  "",  terribiliter  ex  parteim- 

legisse  in  tribus  prceeepiis  donationum  quce  fuerunt  peratorem  praeoipieos^  ne  quis  essetqui  in  causisao 

m  scH^tio  domni  Angeiarri  abbatis :  in  pHmis  Oisul'  possessionibus  prfiedictorum  cenobiorum  Casinensi 

fu9  dua  eoncessit  *♦■•  in  monasterio  sancti  Benedicti  cenobio  pertinentium *♦''•  aliquam  aliquo  modo  mo- 

territorium  Gentiance;posteavero  Arichis  princeps  lestiam  seu  violenliam  inferre  presumeret.  Quod  si 

coneessii  *♦*•  inhoc  eodem  monasterio  p^rtes  majo-  aliquis  in  eis  deiinqueret,  iram  imperatoriam  pro 

res  ibidemin  ^rsntiana,  fterumque  Grimoaldus  ^*^  certo  seexperturum  scireL  Post  hunc  ^*'*^  Symba- 

fHus  ejus^'^^^  ooneessit  sanoto  Benedictoomniadom  ^  ticium,  dominatus  est  BeneventiGeorgius  patricius 

nicaliasua^*^*eumservis  etancillts,  ineodemloco  (an.  89!2]  (491).  Qui  cum  annis  tribus  et  novem 

Casee  G^nUanx  ;  et  eeltam  sancli  Agapiti,  et  multa  mensibus  eam  '♦^*  tenuisset  (492),  veniens  Guido 

•^♦•'  aliaqucenuncnonrecordor.SimtdetiamineiS'  !♦•'•  dux  **••  etmarohio,  expulit  inde  Grecos  {an. 

dem  prsBcepHs  continebaturdonatio  eorundem  **•♦  89S,  Aug,),  et  prflefuit  ibi  annis  ferme  **•*  duobus  ; 

VARIiE  LECTIONES. 

«♦♦♦  0.  in  loco  Patenara  2.  t^Wa.  ejus  a  B.  a.  p.  scr.   c.  retinebat  cd.  «*••  t7a.corrca?i.  Nam 

4.  Hujus  (autem  add,  ed.)  abbatis  septimo  anno,  ind.  i4.  (i.  q.  deest  3.)  m.  quo  iu  T.  f.  d.  c. 
occulto  Dei  judicio  ab  i.  l^.  ed,  Hujus  —  insuper  ^i  add.  i^.  cf.  p.  612.  n.  m*.  *♦*'  est  oum 
omnibus  opibus  suis  ;  ubi  iK  2.  '♦♦•  consoripserat  i^.  ed.  '^**  q.  jussu  Dei  coelitus  eidem  p.  Benedicto 
e.  d.  8.  ib.  ed.  t^*®  plurima  etc.  usque  ad  finem  cap.ab  Angelano  abb.  huc  transtulit  l^.  p.  hujus  e.  m. 
-plurima  quoaue  or.  donationum  a  s.  i.  ed.  »♦•»  add.  i^.  *^"  add.  4.  *♦•'  p.  qufle  de  C.  G.  facta  fuerant 
pariter  sunt  i .  ea.  ^♦•♦q.  postmodum  quartus  ab  hoo  Angeiario  f.  1.  q.  t.  abboc  Hagemprando  f.  ib. 
ed.  *♦*•  v.abbatem  exortum  1.  ed.  *♦••  vefacissimus  i.ed.  *♦"  n.  praefato  domno  abbali:  5icuilegi  in- 
quit  int.p.  d.  qu®  hic  f.  i.  ed.  *♦••  c.  domoo  Petronaci  abbati  in  i.  2.  "••  p.  similiter  c.  Theodemario 
abbatip.i.2.  *♦•<* Grimoaid  1 .  ed.  «♦•^e.perpraeceptumddnationisc.i.  ed.  ****a(W.ib.  ***'plurimlnaa. q. 
modon.  r.  Similiiere.  i.  ed.  «♦•♦d.  ipsorum  p.  dep.  Trajecii,et  deportuV.  sedet  dep.  L.i.ed.  «♦«•mem- 
branis  1.  S.  m.  ego  r.  ex  i.  domni  Ang.  abbatls  i.  ed.  *^*«  Ubieodem  tempore  praefaius  abbas  Augeiarius 
episcopusordinatus,  in  eademquoque  civilatenoolonge  post  defunotus  esiatque  sepuUus.NonisDecem- 
bris  ',  qua  videlicetoccasione  n.  q.e.  t.  p.in  e.  Teanensi  premansit.  Hic  abbasetc.  ex  cap.47.0biita.s.  a. 
o.  Id. Nov. i.Unde  p.  n.  p.  e.t.p.  in  ecclesiaipsa  remansit  i^.  ed.  «^*^  0.  a.  s.  a,  o.  Id.  N.  VQSt  cap.  50. 
ponited.  *^  His  temporibus  S.  i.  ed.  **•»  Sabbaticius  i.  corr.  ib.  Ymbat.  3.  '♦^o  G.  cepit  B.  anno  t. 
corr.  i^.  «"»p.  m.  c.  t.  i»>.  ed.  *♦'•  C  videlicet  330  annis  a  Z.  p.  d.  B.  p.  c.  t.  ed.  .«♦^^  Bio  —  sciret 
•add.  i^.  desunt  i*-  *♦*'♦  M.  T.  C.  a.  L.  abscisa  i^.  *♦'•  Plombariola  3.  »"«subjectorum  aliquom.Aliquam 
injustitiam  s.  v.  i^.  ed.  t^'^  ita.  ib,  p.  quem  Sabbat.  d.  est  ibi  G.  i.  *♦"  m.  in  ea  sedisset,  v.  il  2. 
^♦^»  Guidego  3.    »♦••  d.  et  add.  i\    >♦•»  add.  iK  . 

NOTiE. 

(4S7)  Cf.  c.  24  snpra.  in  Beg.  n.  i36,  unde  ediditGatt.  H.,  p.  51.  Datum 

(480)  l.  e.  integram.  est  mensejunio,  indictione  iO. 

(489)  Grimoaldi  tamen  donationis  apographum  (49i)  M.  Aug.  ind.  x^  entilma  dodit  Majoni  abb. 
saltem  servatum  esse  videtur  ;  cf.  supra.  c.  14.  S.  Vincentii. 

(490)  Ex  Chr.  S.  Bened.  SS.  III,  p.  20i  quibus  (492)  NonGeorgius,  sed  Grascii  iit>ectedioitChr. 
addidit  quod  e  prflecepto  STmbaticii  hausit,  servato  S .  Bened. 


M7 


GHRONIQOH  Ci^lN^ISK.  —  143*  I  AOCIORB  bEONE. 


5KS 


pottluwcBadelQlut  (an-  897»  iiprO  *^*'^I^mde  i|t<i^ncap8ip3e*><><»yulUiraiifl»$<|«eiiipedempi^^ 


praB£atu8  ^^*^  Ateiiulfas  ex  Capuanocastaldatujam 
comeay  cum  filio  Laodulfo,  et.ccpteri  deioceps  per 
ganeratioaes  euas,  in^^**  eaprincipatum  tenucruut 
per  annoscirciter  oentum  septuaginta  et  septem  (an, 
809)  **»». 

*Anni8  duobus  add.  ^. 

$0.  Intere«^^**prffifatusAtenuUasuoaeumN6apali- 
tanis<^^  et  AmalphitaBiiinofrparyoezeroituaggre'^ 
gato^  GariUanumeupra  Saraoenos  venit»  et  oonatru* 
oto  de  nayibus  ponte  juxta,TrajeotuQi  in  loco  qui 
Setra  Tocatur  transienseipugnabat  eosL  Ibidem  ^*^ 
igitur  ilUs  coneistentibus»  quadain  nocte  dum  mimM 
oaule  suae  ouslodia^  agunt»  repeate  Saraceni  oum 
Ciyetanis  ^^**  aupereosirruuntideqneitUsplurimos 


montissancti  Eleutherii,  quemadmodumad  jus  pa* 
latii  pertinuiti  ad  facienduminipsisaquis  quioqtiid 
eidemmonasterio  neoessarium  fuerit.  fste  ^^^abbae 
quinto  anno  ordinationis  sun  (oj».  9M.)oepit  reedi-* 
ficare  hoc  moQas terium ,  quod  vide^ioet  per  septem 
et  vigiuti  aanos  (497)pcnitusfueratdeatittttum. 

Huic''^'Guaimarius^'^'SalernitanuaprinGep8per- 
pra^ceptum  (49&)  coucessit  (an.  900,  Au^.)oivtem 
unam  magnapa  in  iocoqui  dicitur  Rota,  oumcasit. 
et  silvis  et  arbustis,  vineis  et  oa^stanetis  ^*^*,  servis 
quoque  et  aDcillia.  et  cumomiubuseidem^*^*  curti 
ez  integro  pertinentibus.  Idem  >'^*  itemGuaimariua 
1907  alio  prsdceptQ  conoesgitin  hoc  monasterio  me^^ 
dietatem  curtis  in  finibus  Sarni,  loco  vocabulo  Len- 


iteniunt  :reUquos  usqueadpreadictum^^^^^pontem  g  tiaria  **<^'  que  fuit  cujusdam  ^*^*  Agenardi  ;  eojus 
~       '  videlioet  medietateui  idem  Agenardus  jam  beato 

Benedictoobtuierat;cum  omnibusadeaadeflieurtem 
pertineniibus.Hic  ^'^^fecitUballumcaida^Adelario 
civi  Romaoo  de  eccleaia,Sancti  BenedioU,  qua  ib>« 
demi^obis  antiquituapertinuit;  ea  oondioione  nt 
guotiens  vel  abbaa  veimonachi  nostri  Romampro 
aUqua  uUUIateperfici^ndapennexissent,  hoacnrabiM* 
ter CQs  >'<^*  in  eadem  ecclesia  rectperet,  quaadiu  ibi 
remorarinecessariumesaeft,  etomaiannoprooensa 
dO  denarioa  monasterio  nostro  tsansm^kteret.  B&* 
functus  vero  eat  prs^dictus  ^^^  abbaal&  Kai^  Sep- 
^^bris  {a%,  914,  Aug.  17).  Uterque  autem  hio, 
Ragei|)praj[»dusvideUcetatquel.eo,  inipsoTeanensi 
QCBuobio  ubi  pnefuerunt  ^'*',  ubi  et  defuncU  aunt 
et  sepuIU. 


acriterinsequuntur.  Sedibitandem  nostris  vii-iUtar 
>^^  reaistenUbus,  Saraoeni  terga  vertere,  et  suis  se 
castrii»  tueri  coguntur  *^''. 

Lbo  yioesimus  et  secundus  abbaa,  simUiter  apud 
Teanumsedit  annis  15,  meosibus  '^>*  7  (495) :  tem* 
poribus '  ^*^  pap«e  Gbristofori,  qui  de  papatuexpu)pus, 
et  nH^naebus  faciMS  est,  nec  non  et  Sergii  tertU 
papffi,  a  quo  idem  abbas  privUegium  de  more  rece* 
pit  (494). 

51.  Adquisivit  eUam  et  a  prafato  Atenulfo  ^*'' 
jam  principe  prmceptjum  (495)  coniirmationis  omnium 
oblaUonumaeucoBcessionum  acpossessionum  hu* 
ju8  mooasterii  (an.  902.  Jtfot.),  propter  <***  id  vei 
maxime,  quod  et  prius  io  hocloco  a  Saracenis,  de^ 
Buo  vero  apud  Teanum  monimina  luijus  oenobU 


igoe  eonsuH^pta  essent  (Jun.).  Hujus  *^*^  porro  ^*^^  ^     52.  Per  **'*  idem  tempus  ceraens  prsafatiH  prte« 


at»batis.  interyentu  coocesaus  e&t  ab  eodem  prin- 
^pe  C^96)  mQus  sancU  Eleutherii  in  moi^aat^rio 
sanot«  Itojrifla  de  Cingla  ^^**,  pro  pa^ouia  videlicet 
animaliuffiipsiiisioci,nec  noo  etproligoiafacieDdis 
ad  dmrsas  utiiiAataa.  FittvioaetiamquidtdUir£le» 
ab  ipao  octtt  aao  uaquo  ad  fUivium  yttHurniuB,  et 


ceps  non  sine  manuvaUda,  et  braohloextento  Sara<> 
cenoa  poaae  de  GariUano  expeUi,  Limdulfum  filinm 
attum  ad  Leonemimperatorem  Constantinopolim  ^^^ 
diestinavit :  suggerens  omniaquieper  tot  annosab 
Agarenia  perpeaaifaerantmata,  oranaet  anppUcaiis 
ut  dignaretur  qoantooiua  affiiotas  ac  desolataa  ab 


VARIiE  LECTIONES. 

»*«•  Adelchis  1.  Rachelchis  3.  *♦"  Deinde  AL  cum  f.  L.  I.  **•*  in  —  177  desunt  1.  Jw» 
sex  3.  Per  idem  tempusrex  Gallorum  Amulfus  ingressus  ItaUam  venit  usque  Ticinum,  cupiens 
attingare  Romam.  sed  fameetpeste  pariter  ingffuente  reverU  eompulsus  eat  (juid,  ib,  (es^  CAr.  S 
Bened,  p.  202.)  inde  1.  pergii :  Hoc  etiam  tempore  veuerunt  Uogri  (Uogeri  li>.)  in  Itaiiam  anno 
Domioi  899.  (ex  Ann.  Benev,).  ^♦••Interea  —  coguntur(kW.  iK  **«^  u.  Gregoho  duce  (d.  dnsi  ed\Hea.' 
poUtano,  nec  non  et  cum  A.  l^  ed.  **••  Ibi  iK  ed.  *♦••  Gaict  ed.  **»•  add.  4.  ^♦w  fortiter  i^  ed 
HM  ObUt  autem  supradictus  abbas  8  Id.  Nov.  add.  ed.  v.  c.  48.  *^"*  m.  s.  add.  iK  hine  1.  pergit  ;  et  hic 
quoqoe  privUejgium  a  Sereio  terUo  papa  recepit  1  nec  non  et  a  prioc  At,  etc.  >^*^  t.  Leonis  imperatoris  et 

S,  2.  **••  p.  princ,  AL  ed,  "••  propter  —  essent  odd.  1*>.  «♦•'^  Hujus  —  fuerit  desmt  1.  hic  1?.  inserii  - 
uic  Waimarius  —  curlem  pertinentibus.  **••  add.  4.  **»•  Cingula  3.  *•<>*  ipsum  Vulturnum.  ed  *••* 
Bic  l^  ed.  Hic— desUtutum  add.  i^.  *»<*•  v.  supra  not.  c.  "••  Waim.  i\  2,  "•♦  caataneis  ed  "•» 
eju&dem  ed.  *"•  Hic  idem  G.  i^.  ^d.  "«^  Guamarius  3.  "^^  JenUaria  3.  •»••  add.  4.  *»*•  Hio  —  trana- 
mitteretdeaicnM.  >•<<  p.  de$unt  i.a.  ^*^'  u.  commoraU  sunt  i.  ed.  ^'^'  tohtm  caputadd.  Ib.  tsu  oqq. 
stantinopoU  iK  ed^ 


NOTiE. 


(493)  Erravit  nosfer  dum  tempus  accuraUus  indi- 
care  veUet,  nam  in  15  annis  quos  Leoni  attributos 
iofenit,  ulUmus  pro  integro  computatus  fuit.  Sedit 
aa.  I4»m<  7,  utexchartarumdocumenUs  cooatat. 

(494)  Iq ttegest.,  num. 7exstat  Sergii  privileglum 
Leoni  abbaU  de  ordinandia  clerlcis  a  quocumque 
mallet  episcopo.  Anq. 

(493)  A().  GatL  Acc.  p.  44,  e  Regesto. 
(496)  Ibi.  ex  origmali. 


(497)  lU  Leo  in  cod.  autographo  mana  sua  scri- 
psit,  ut  culpam  erroris  in  librarios  retorquere  non 

(498)  Quqd  e  Reg.  edi4il  GatL  Acc.  p.  43.  Bode- 
ns  nepos  Rodelchis»,  uxorjs  AdelferU  Rofrid.  our- 
tem  propter  con^urationem  contraprincipem  amise- 
rat.  Rota  m  vicimaS.  Severini  sita  fuit.  Sami  fl  et 
oppidum  m  radicibus  VesuvU  montis  mveniea    ' 


559 


LEONIS  MARSiGAIHI  ET  JPETRI  DIACONI 


»60 


eisdem  Saracenis  patrie  subvenire;atque  ut  ^''^*  A  instaatiuspersequentes,  vixpaueissimisaliquot  *'>' 


illos  de  Gariliano  valeat  ^^^*  extirpare,  auxilium 
exercitus  sui  non  dedignetur  illi  transmittere.  Quem 
imperator  et^<»"  honorifice  satis  recepit,  et  cuncta 
quaBsuggesseratbenignese  impleturum  spopondit. 
Gum  interim  prmdicto  Atenulfo  defuncto  apud  Ca- 
puam  {an.  940),  Landulfus,  impetrata  ab  augusto 
licentia,  revertitur,  atque  a  fratre  Atenulfo  multo  cum 
honore  recipitur.  Imperator  autem  suaB  sponsionis 
non  immemor,  Nycolaum  patricium  cui  Picingli 
oognomen  erat<>^*,consequenter  adhaspartescum 
vahda  Grecorum  manu  transmisit,  eique  utSarace- 
nos  Gariliani  ^'*<*  degentes,  funditus  deleret  *^*^, 
mandatis  augustalibus  imperavit.  VeQiens  igitur 
prffidictus  patricius,  etfortitudine  valida  et  multa 


de  tantamultitudineevadentibtts,  omnesintereme- 
runt,  atque  hoc  modo  auxilio  et  misericordia  Oei 
funditusde  partibus  isti  eliminati  ^"'^  sunt»  anno 
incamationis  Dominicffi  nungentesimo  qaintodeci- 
mo,  indictione  tertia(500),  mense  Augusto.Per^*" 
omnia  benedictns  Deus. 

JoHANiiEs  abbas  vicesimus  tertius  a  beato  Bene- 
dicto,  sedit  annis  19  <"**,  mensibus  7. 

53.  Hic  nobilium  Capuanorum  ortus  familia,  eo 
tempore  quo  prffifatus  abbas  Leo  decessit  {an.  914, 
Aug.),  archidiaconatus  ^^*^  officioinCapuanaeccie- 
sia  fungebatur,  religiosisplane  ^*'*etvaldehonestis 
moribus  prffiditns.Sedcumaliquantotemporecon- 
gregatio  fratrum  *"*  qu»  Teani  consistebat,  pastore 


iB^iprudentiaprffidituSyteosprimumquosfamiliares  g  esset  proprio  destituta,  nec  inveniretur  inter  eos 


sibiac  foederatos  Saraceni  hai>ebant,  id  est  Grego 
riumducem  Neapoiitanorum  ^'^*^,  et  ducem  Gajetffi 
Johannem,  patriciatus  illis  honorem  abaugustode- 
ferens,  ab  eis  disjungere  studuit ;  deinde  conjunctus 
prffidictisfratribus  Landulfoet  Atenulfo  principibus 
^*" ;  advooato  etiam  GuaimanoprincipeSalemitano, 
Apulis  quoque  et  Caiabris  omnibus  transmarino 
exercituiadditis,  castra  super  Saracenos  juxta  Oa- 
rilianum  ex  ista  parte  metatns  est  (on.  946).  Quo 
oognito  papa  Johannes  decimus  *•>*  qui  triennio^*** 
ante  (on.  9i4,  /an.)  exepiscopatuRavennate  Roma- 
nam  sedem  invaserat,  et  *^^*  ipse  una  cnm  Alberico 
ist7  marchione  (499),  cum  vahda  pugnatorum  manu 
adveniens  ^***,  ex  altera  nichilhominus  parte  con- 
8edit;et  ita  illos  ^*''  hinc  inde  per  tres  menses 
continuos  obsidentes  ^**^  ad  extremitatem  ultimam 
perduxerunt.  Cumque  jam  Saraceni  fame  nimia 
laborarent,  neque  ullo  modo  ^'^^S  ulio  umquam  in- 
genio  se  evasuros  nostrorum  manns  sperarent, 
ipsamque  j  am  mortem  pr»  oculis  cernerent ,  consiiio 
tandem  supradictorum  ****  ducum  Gregorii  atque 
Johannis,  omnes  domos  suas  inoendunt/sicquefa- 
cto  unanimiterimpetufugientes,  permontes  silvas* 
que  proximas  dispergunlur  (Aug.).  Quos  nostri 


aiiquis  hujusmodi  qui  tantffi  prffilationi  videretur 
is««  idoneus,  tunc  *'**  Landulfus  et  Atenulfus  prin- 
cipes  ^^**,  cum  monachis  ineuntes  consilium,  pr8B- 
fatum  archidiaconumadierunt,  eumque  tam  monitis 
quam  precibus,  ut  prffidictffi  ^*^'  congregationis  regi- 
men  reciperetcompuierunt.Quotandem  annuente, 
monachus  <*^^  factus,  non  multopost  a  fratribus 
universis  juxta  morem  eiectnsest  *'^,  atquea  su- 
pradicto  papa  Johannehonorifice  consecratus.  Or- 
dinatus  ^'^*^  itaque  abbas  ccBpit  monere  fratres,  ut  re- 
liota  ^'^^  Teano,  Capuam  habitaturi  secum  pariter 
pergerent:  qun  >"^*  civitas,  et  ''**  circumpositarum 
civitatum  primaria  esset,  et  inipsadomini  ejusdem 
patriffi  principeshabitarent.  At^^^^^iiliobsecundantes 
ejus  imperio,Capuamomnessimuiad  ^*^*  habitan- 
dum  profecti  sunt.  Verum  ineadem  civitatemona- 
sterium  adhuc  non  eratsdificatum ;  sed  in  eo  loco 
ubi  nnnc  oonstructum  esse  ^*'^*  conspicitur,  juxta 
portam  scilicetsancti  Angeli,  perparvanimium  ^^* 
eratecoiesia  ***^,  acsecus  eam  altera  **^  nichilo- 
minus  ^^*  parva  vihsqne  domuncula  stabat  ^*'^ 
contexta  viminibus,  ubi  tres  tantum  ant  quattuor 
fratresyetuiimorabantur.Hunc  ^^^^siquidem  locum 
Maio  (50i)  abbas  sancti  Vincentii  "*'  ad  monaste- 


VARLE    LECTIONES. 

i>*^  8.  utque  i.  i^  s.  atque  i.  ed.  ****  valeant  |i>.  2.  *^^  cuid.  4.  ^^^^*  deest  4.  consequenter  asciscens,  cum 
V.  hunc  G.  m.  adh.  p.  t.  ed.  et  i%  nem  in  i.  abscisa  sunt.  *•*•  S.  prfficipue  Gariiiano  1'.  ed.  *»••  delere  sa- 
tageretib.  ed.  "*•  etp.  maxima  cumuiatus,  e.  i^.  ed.  ""  Neapohtanum  i»>.  2.  ""p.  Capuanis  a  l^  2. 
iM*  deest  i*>.  "*•  q.  tunc  ex  i^.  q.  ex  ep.  R.  tr.  ante  R.  ea.  *»••  ita  cotrexi ;  et  ipsa  4.  desunt  i*».  ed. 
1M7  Adelberico3.  "••  superveniens  l*>.  ed.  *■•»  cos  l^.  ed.  "»•  o.  etad4.  «••*u.  inffenio,  u.  u.  modo  l*>.crf. 
""  s.  imperatorum  ducumque  3.  "••  add.  4.  **»♦  eliminali  — Augusto  abscisa  iK  servavit  i*.  *•••  P.  o. 
b.  D.  add.  4.  *»••  XVIIU  et  m.  i»>.  ed.  *•»'  archidiaconi  ed.  «»»•  r.  valde  et  h.  I.  ed.  "••  monachorum  i.  2. 
1»^»  esset  1.  2.  "^*  bonffi  memoriffi  add.  i.  del  iK  "*•  A  Capuanip.  una  cum  monachorum  consensu  c. 
i.  A.  Cap.  p.  in  cons.  i^.  2.  "♦•  ejusdem  i.  ed.  «♦♦  a.  mox  m.  i.  nec  m.  I.  ed.  *»♦»  el.  ataue  a  domno 
Job.  decimo  p.  h.  c.  est  i.  el.  a.  a  sup.  domno  Joh.  papa  h.  c.  est  ed.  "♦•  Factus  i.  2.  "♦^  reiicto  ed. 
*»♦•  Q.  videlicet  c.  I.  ed.  *»♦»  ipsa  add.  i.  *•»•  Qui  obs.  i.  ed.  »»*  s.  habitaturi  l.  ed.  »••  est,  i.  i. 
ed.  *»»•  n.  et  exilis  e.  i.  ed.  »»♦  in  honore  S.  B.  add.  i.  del.  i*>.  »»»  deest  i.  alia  ib.  ed.  "••  similitep 
i.  ed.  "»^  st.  de  lignis  o.  ubi  i.  ed.  ^»»»  Huno  *-reooliigere  add.  iK  ^»»»  V.  nepos  videlicet  iliius,  sub  quo 
monasterium  e>usdem  Ctiristi  martjris  incensum  supra  jamdiximus,  ad  m.  i\  et  2,  in  quo  verba  mon«* 
sterium  —  diximus  exeiderunt. 


(499)  Camerinorom  et  duce  Spoiet.  y.  Di  Meo 
Ann.  Neap.  ad  a.  899. 

(500)  A.  D.9l6,Berengariojamimperatorefactum 
esse  oertum  videtur,  atque  is  est  Joannis  X  annus 
tertius. 

(501)  Eum  noster  initio  pro  nepote  Haionis  I 


NOTiE. 


habuit,  sed  postea  sententiam  mutavisse  videtur. 
Vultumenses  Maioni  suo  aBque  acBerihario  martj^« 
rium  attribuerunt  :  quod  laisum  esse,  e  chartis 
monasteriiprobavit  Gi.  Muratoh  ad  Chr.  Vult.  SS 
II.  2,  p.  408. 


801 


CHRONICON  CA8INEN8E.  —  UB.  I  AUCTORE  LEONE. 


86S 


liumconstniendum  olima  principibus  adquisierat^ 
eteandemquamdiximus  ecclesiolam  ^**^  atque  do- 
munculamibiconstruxerat;  sed  cum  post  eumGo- 
delpertus  abbas  factus  fuisset,  locutus  cum  prasdi- 
ctoabbatenostro  ^"*S  permissione  seulicentia  pns- 
fatorum  principum  concambiavit  cumeoipsumlo- 
cum  (Nov.)^  recipiens  scilicet  pro  eo  locum  aliiim 
tantundem  ambitus^*^*,  ubiprius  idem  Johannes 
abbas  monasterium  nostrum  <***  aedificare  statue- 
rat  (502),  et  "•*  consequenter  idem  "•*  Godelper- 
tusadprincipes  jam  dictosaccedens  (i^Tot;.  16.),  ad- 
qaisivit  ^'^*  alium  locum  ^**^»  super  ipsum  fluyium 
Yultumum  (503) :  etcoepil  ibi  «dificare  monasterium 
in  honore  sancti  Vincentii,  et  monachos  qui  perdi- 
▼ersafuerant  *'•*  dispersi,  inibicongregare,et  res  at- 
que  possessiones  ipsius  monasterii  jam  dudum  perdi- 
tas  recoUigere.Noster  ^**^  autem  Jobaanes  tam  propin- 
quorumquam  et  ^"^amicorum  non  >*^^  parvisadjutus 
solaciis,  coepit  nichilominus  ^'^^in  eodem  quodixi- 
mu8  loco  monasterium  in  ^'^'  honore  beati  patris 
Benedicti  afundamentis  construereyatqueintranon 
multum  tempus  magnampuichramque  ecdesiam, 
necnon  etofficinas  diyersismonasterii  officiiscon- 
gruasdecentereffecit  "''*,ibiquequinquaginta  eteo 
amplius^'^'  victuros  regulariter  aggregavit.  Gujus 
etiamstudio  et  cura,  Dei  prascedente  gratia  factum 
est  ut  monasterium  ^*^*  ipsumvelociter^^^^^alleva- 
tum,atquediversisintus  et  exterius  opibus  ditatum 
sit.  Feoit  siquidemibi  inter  caetera  idemabbas,  co- 
dicem  missalem  **^*  cum  tabulis  argenteis  deaura- 
tis  *"•.  Evangelium  quoque  opere  "•<»  siinili.  Alta- 
rium  vero  in  "•*  circuitu  totumargentosculpto*^** 
vesttvit.  Grucemetiam  pulcherrimamcum  gemmis 
"••  ac  smaltis  ad  procedendum  fecit.  Ceroferaria 
argentea  duo.  Uroeolum  quoque  cum  aquamaniii 


A  (5o4)  suo  similiter  argenteum .  Vascula  srea  ^**^  ad 
diversos  usus  appendentia  libras  sexceotas.  Codices 
ecclesiasticos  totius  anni  diversos  et  multos.  Plane- 
tas  pluviales,  et  albas,  necnondalmaticas,  univer- 
samque  tam  in  ecdesiasticis  quamqoeetinfamilia- 
ribus  usibus  supellectilem,suffidenti8simepr8epa- 
ravit. 

£o  ^s^s  tempore  satis  mirabile  signnm  in  eodem 
monasterio  contigit.  Nam  altare  majus  ipsius  ecde- 
jiiffiab  horadieitertiausque  ad  mediamferenoctem 
tantam  aquarum  abnndantiam  guttatim  instar  sudo- 
risefifuditut  omniaejusdem  <•••  altarismadefierent 
indumenta. 

54.  Apud  Casinum  vero  post  ^••''  renovationem 
totius  majoris  ecclesi»,  cum  aliquot  ibi  «•••  oma- 

^  mentaecdesiasticaidem  abba8^*'^fecisset,altarium 
quoque  miyus  in  quo  <•••  sancti  patris  Benedicti 
corpuserati"<humatum,marmorei8tabuliscircum- 
dediti**'.A  prffifatis^B*>etiam  principibus  Landulfo 
et  Atenulfo  prseceptum  confirmationis  totius  abbatiiB 
(505)  recepit  »•*  {an.  925  F$b.  J3).  Necnonet 
aliud(506)decurte^*9*Petr»Mellari8B  cum  integro 
«••6  gualdoet  castanieto  ^••''  omnibusqne  pertinentiis 
suis,  et  ^''^  com  4  aldionibus  cum  filiis  ac  filiabus» 
etuniver8iseorum(an.  928,  Apr.  25).  Sdendum  ^*** 
autemquoniampraedictamcurtem  dePetraMellaria 
(507)  pro  cambionobis  dederuntprfiefati  prindpes, 
et  receperuDt  ^^  curtem  de  sancti  Benedieti  ^*®^  de 
Pantano  prope  Beneventum  (508),  obtulerunt 
eam  in  Sancta  Sophia,cella^*^*videlicet  monasterii 
hujus.  Hic  *•••  fecit  libellumAdelberto  filioRainerii 

C  de  Rastello,  de  aliquot  curtibus  monasterii^*^ 
hujus  in  comitatuMutinensi,  fundo  qui  didtnrPer- 
siceta  (509),  ad  jugera  octingenta  (510)  ;  reddenti- 
busperannQf  singuloscensomsolidorum^*^*  septem. 


VARIifi  LECnONES. 


isM  ecdesiam  ed.  ^••^  Johanne  4i>.  ed.  <•••  juxta  ecdesiam  ^anctse  Mari»  qu»  nuncupatur  Landi  mapfistri 
add.  1*>.  »••  suum  i^.  ed.  *••*  et  —  princi  abscisa  4>>.  "••  ipse  ed.  *••«  a.  ab  eis  a.  i^.  ed.  *»•'  1.  juxta 
ipsam  civitatem  ets.  ed.  civitatem  —  recolligereo^sctsalb.  «»•»  d.  disp.  f.  congr.  ed.  *»«•  ita  i^.  Supra- 
oictarum  itaque pnncipum  ope  alqueauxilio  fretus  ac  non  minimis  tam  p.  1.  '•''«  add.  4.  *»^<  n.  p.  add.  iK 
*•'•  add.i^.  *">  in  honorem  b.  p.  B.  arfrf.  !»>.  «^*  fecit  ed.  ibioue  —  agCTegavit  add.  i^.  *•"  a. 
monachos  v.  ii>.  ed.  ^»^»  ut  i.  m.  1.  ed,  quod  usque  ad  id  temporis  lere  nichiTfuerat  add.  1.  det.  i^.  Hie 
in  V  ^tjtal.  excidit,  usque  ad  est  Franciscus  c.  61  »"  subito  1.  ed.  *•'•  m.  unum.  c.  \.  ed  "^»  d.  et 
gemmis  1.  2.  *»••  q.  s.  o.  decoravit  1.  ed.  "•*  undique  m  c.  a.  1.  ed.  "••rfees<  1.  2.  *»•»  s,  ac  g.  leai 
1*>.  signis  positisjussit  *»»*  u.  de  auricalco  vel  aere  1.  2.  *»••  Hoc  1*>.  ed.  Hoc  —  madefi^^rent  add.  i». 
»»••  o.  ind.  e.  a.  ra.  Ib.  ed.  "•''  p.  r.  t.  m.  e.  add.  i^.  "••a.  eccl.  orn.  1.  ed.  "••  i.  a.  add.  iK 
"••  m.  ubi  i.  frf.  «»•*  c.h.  estl.  erf.  "»•  t.  albissimis  induit  1.  ed,  »"  praedictis  1.  ed.  *»•♦  suscepit 
l.erf.  •»»»depetra  raellara  1.  *»»«  add.  i^.  *»•'  castaneto  l.castaneo  2.  "»»  et  l  aldiones  et  u.  e. 
add.  Ib.  et4.  a.  c.  f.  ac  f.  suis  eorum  2.  et  4  a.  c.  f.  ac  f.  et  u.  e.  3.  *»•»  Sciendum  —  hujus  desunt  i. 
*»<^  r.  a  nobis  c.  ed.  "•!  sancti  Benedicti  deest  2.  «••»  q.  vid.  obedientia  erat  m.  h.  2.  *«®»  Hic  —  vide- 
batur  add.  iK  *••♦  h.  m.  i^.  ed.  *••»  c.  septem  sol.  1»>.  ed. 


NOTifi. 


(502)  V.  instrumentum  ea  de  re  factum  anno  7 
imp.  (^onstantini,  5  patridatus  Landulfi,  5  Athe- 
na&  principis,  mense  Nov.,  ind.  ni,  quod  exstatin 
Chr.  vult.,p.  415. 

(503)  16  Kal.  Dee.  anno  5  patritiatus  domniLan* 
dulfi  et  d.  AthBnulfi  excellentissimorum  prindpum 
ind.  m,  ib. 

(504)  Aquamanile  dicitur  vas,  super  quod  cadit 
aquagua  abluuntur  digitisacerdotum  postsumptio' 
nem  corporis  Chrisii.  Jo  de  Janua. 


(505)  Duo  ex  orig.  ediditGatt.  prius  brevius  Hist* 
p.  105,  alternum  amplum  Acc,  p.  45. 

(506)  ib.,  Acc.  p.  47.  datum  eodem  die  quocon* 
firmatio  abbatioe. 

(507)  Piedra  Molara  est  vicus  prope  Teanum, 

(508)  Cf.  cap.  39. 

(509)  San    Giovanni  in  Persiceta,  territ.  Bono« 
niensi. 

(510)  Cf.  cap.  47. 


«03 


imm  mRsiGANi  et  PBrm  diacoki 


tt^ 


Alimneitam  lib«Iitfm  feeit  eidem  Adeiberto  dequi- 
iHiftdam  posBeMiOQibtid  liujus  loei  ia  fundo  Adili : 
-quiqt]eAdelbertu8postniodamobtu]it(aii.99S,De&.) 
-scripto  >'<>^auo<511)  inhocnionasterioaliquotaHas 
eortes  stiae,  qu®  in  eodem  ftindo  Adili  (512)  tuno 
ei  >>^^  perttnere  Videbaniur.  ObSit  autem  prsfatut 
*•••  abbas  pridie  Kal.  Aprilis  (an  934)  (513),  et 
apudCapotoommon&steriumdecentfest  septiUcira 
recoBdittts.'Giroa  *••*  bos  di6s  depositus  ^^^*  est  a 
Romants  supradiotuspapa  Johaones  invasor  aposto- 
liciBsedisy  etLeo  sextus  in**^<  ea  est  ordinatus 
(«m.  m.  Mart). 

Adelpertus  vicesimus  quartus  abbas*^  sezto  die 
post  ^*^*  sui  prmdecefiisoris  obitum  ab  universis 
fratribus  ordfnatufs,  sedit  annis  9,  ibique  apud 
Gapuam  et  eomttioratus  est  et  deAmctns.  Fuit  ^*^' 
autem  temporibus  Stepbani^*'^  septlmi  papise,  et 
Johannis  papSB  nndecimi,  qm  foit  filitis  Sergil 
papee  (514). 

*  adno  Dotnini  934.  add.  ± 

55.  Quarto  *"»  abbatis  hujus  anno  '•"  {an,  937), 
Tementes  innumerabiles  Ungari  super  Gapuam^ 
omnia  incircuita  ipntn  Tastaverunt  '•'^  acdepraB- 
dati  sunt.  Similiter  etiam  BeoeVenti  focfentes  ^^\ 
lel  Sarnumao  Ndlam^otinctamqueLibariamdhour' 
rentes  et  ddvastantes,  cum '•^*  nnllus  inv^niretur 
qui  ta&tm  miiHitQdini  resistm  posseli  iteram  Ga- 
paatai  reversi  per  12  dies  in  eampo  GUIianb  com- 
morati  snnt.  Quoi**®Tidelicettempore  cam  '***  mal- 
iosde  nostris  homiiiibas  captivassent»  non  pauca 
ineis  rediniendi8ezp^ndimu8,quoratnhado  summa 
^t.  Coronam(5l5)de  '•^^argentomagnamcum  ca- 
^is  argenteii.  Ttiribalum  <•**  argentenm  deaura*^ 
•tam.  Pocula  ar^entea  4.  Coclearia  de  '•'^  argento 
lna^>*pdiido  '•m  libreamas«  Tareoos  (5i«)i0. 


A  Planetam  diarbdinam  (517)  de  bizanteis  15  ;  'aliaoi 
***^  cubi  listis  argenteis  de  byzdntels  16,  et  aliam 
cum  leonibus.  Urnas  (518)  de  palRo  4  *«^,  longilu- 
dinem  '•"  passoum  4,  lititudinem  ••••  palmoriim 
irium.  Pannum  de  altarisi*'<  dtai^odinnm  de  biran- 
teis  16**".  Tapeta  optimaie  pro  biz^aoteis  67. 
Pannum  admasurum  (519)  prb  bfzatiteis'8.  Hditia- 
les  (519)  3  pro  bizantei843.  Castaneas  ^^*'  (52d)(ttias 
pro  bizanteis  8.  Plilvinaria  sertca  triaptb  Ktanteis 
10.  be  hinc  victoria  tanta  eitlti,  et  jJrflftda  tam 
magtia  onnsti,  Marsorom  regionem  ingressi  ccep^ 
runt  ^^^  similia  facereincendent^sac  depopulant^ 
universa.  Omnipotentis  itaqu^  nutu  et  ^*^  auzilio 
flarsi  ac  Peligni  simul  contenientcs,  positis  insi- 
diisin  ««••locis   artissiknis,  irrueriiot  viriliter**^ 

^super  eos,  et  universos  f6reinterficientes,togenteih 
nltets  praedam  in  aufo  et  argento  ac  '•••  palliis  *••• 
neo  non  et  diversi  generis  animalibtis,  de  illornm 
manibus  extorserunt.  QdotquotautemiHorum  eva- 
dere  Marsorum  giadids  potuerunt,  fuga  dilapsi  in 
sua  reversi  sunt. 

50.  Huic  «•^  abbati  Johannes  consul  et  dtfz  Nea- 
politaornum  suo  praecepto  cohfirmtivit  ditque  con- 
Cessit  ecdesiam sancte Cecilie  intraNeapolidi  sitam 
inplatea  quSB  cognominatur  Palmarum  (S2f),  anti- 
^uitus  '•^  huic  nostromonasteriop^rtinentem,  cum 
universis  omniao  pertinentiis  ejas.  Necnon  ••*•  et 
cellam  sancti  Severi  inSorrento,  cum  omni  pariter 
substantia  ac  pertidentia  ipsius  ;  sed  et  cellam 
nostram  de  Casa  Gentiana,  cum  guaido,  et  tems, 

Q  et  silvis,  et  omnibus  bmnitio  nbbis  in  eodem  teni- 
torio  pertineutibus  ;  et  ut  in  tota  civitate  Neapoli 
nullum plateaticum  siveportaticum  nostrimonachi 
aiiquandodarent.  Eodem  ••^•tempore  Agelmundus 
quidam  nobilis  de  Viica)i>Or  (5^),  obtultt  huic  mc^ 


*»••  per  scriptnm  in  i^.  ed.  t«*'t.  j[>odsidere  vid^iatair  Ib.  «.  "ot  p.  a.  add.  4.  «••^  Circa  —  6Mlhatas  de- 
sunt  1.  »•*  eipulshs  2.  «•"  in  ea  estodd.  4.*'»*«  p.  depositionem  s.  p  ab  1.  ed.  «•»•  Fuit  —  Sergii  pap» 
add,  iK  «•**  8t.  VII.  et  de$unt  iK  *•«»  toiwn  capttt  add.  1»>  *•••  indictione  decima  add.  i^. «.  **^  v.  ac  add. 
^itii  fecerunt,  dsque  Sarnum  ac  Nolam  discarrentes,et  devastantes  omnia,  cunctamque  L.  peragrautids 
Ib.  ed.  »•«  cum  —  posset  destmt  i^.  2.  i«««  Quo  —  bfzanleis  10.  add,  |c.  tesi  t.  m.  de  n.  h.  captivos 
duzerunl ;  in.quibns  recolligeadis  multa  e.  i«.  2.  ed.  ^m*  G.  magnam  cat.  arg.  4.  <••>  POcuIa  a.  q.  Turib. 
a.  d.  0.  1«.  ed,  "•*  G.  argenteaecf.  *•"  tres  1«.  »•*•  penso  1«.  2.  «•«»  a.  planetam  c.  ,1.  a.  de  b.s. 
Aliam  planetam  c.  i«.  ed.  *•••  deesi  ed,  4.**««  longitudine  i<i.  ed,  ••••latitudine  1«.  ed.  "»«'P.  altaris 
4c.  de  allare  ed.  «•«»  b.  67.  Pannam  a.  4.  «•»'  astaneas  2.  *•••  i.  s.  f.  c.  iK  ed,  *•«  et  a.  add.  4. 
«•»•  in  l.  a  deswn^  lk.2.««"  add.  4.  *«»«  deest  i\  Reliqua  post  palliis  abscisa  sunt  ib.  «•»»  p.  ac  tBlpetis 
n.  2.  »•*•  Et  hoc  eaput  add.  1«,  itit  ut  primo  loco  ponat  :  Sub  hoc  — Larino  ;  sequantur  ;  fluic  —  darent. 
<•*!  tiquitua  —  monasterio  abscisa  lc.***»  Sed.  4.  *•*»  Bodem  —•  Sclavi  desunt  1. 


NOTiE. 


(511)  Quod  ex  orig.  dedit  Gatt.  H.  p.  107.  Vir 
ille  longffivus  professus  est  lege  vtvere  Romana  et 
habitare  m  pomUatu  Hegense*  Sed  nescio  an  verum 
viderit  Gl.  Tirabbschi  Bist.  nonant.  h  p.  447  cum 
Ubellum  iUuin  a  Jbaniie  in  non  I  factum  fuisse 
conjiceret. 

(3i%)InfMndoqjuod  voeaturCasaieyComitatuMuti' 
nehse  in  Adile, 

.  (513)   Ita  etiam  Ann.  Casin.  Moo.  SS.  IH,  p. 
172. 

(514)  Cf.  Liutpr.  U,  48.  Stephaaus  VII,  a  D.  930, 
mortuus  est. 


(515)  Sc.  cereis  sustinendis  aptam. 

(516)  moneta  aurea,  quam  a  Tarento  nomen 
traxisse  pptatDucaogius. 

(517)1.  e.  eoloris  rosei. 

(518)  Pro  orla  seu  ortila,  iimbus*  ducano. 

(519)  Hmc  GEdipum  suum  exspectaD^. 

(520)  (Ju»  iufra  II,  102,  ostiaria  ostia  »dium 
sacrarum  appendenda.  ooc. 

(521)  Ubi  nunc  est  ecciesia  Sanctfis  Maries  Pal- 
marum.  A^o. 

(522)  V.  iofra  II,  6. 


8M 


CHRONICON  C&SINBM&E.  ^  UB.  I  AUGT(»E  LEONE. 


M6' 


nasteno  curtemsuamquffi  dicitur  dePranduliy  cum  A  mouattedum  ibi  ooastrueudam  jam  dudum  con- 


omoibus  pertiuentiis  ejus  ;  aliamquecurlem  in  Pa- 
tenara  cum  vineis,  etpratis,  omnihusque  pertioen* 
tiis  suis^  Nec  non  et  omniaqu®illi  juretoreditario 
pajrtinebant,  tamin  civitate  Sorana  quam  et  in 
castello  quod  ^^**  dicitur  Sdavi  (523).  Sub  boc  ai> 
bate  (o24)  Johannes  pradpositus  sanoti  Liberatoris 
fecit  iibeUuDi  de  rebusbujusmonasterii  apud  Mar- 
cbiam  in  manupleiio  ^^^  (525)  et  Oliveto,  et  Turri,  et 
in  diversis  *^^^  aiiis  iocis  pro  quibus  recepit  soUdos 
duceolos,  etceatummodios  ^^^"^  terrae  in  villa  Gau- 
l^jani  '*^*  (526).  Similiter  etiam  et  Garipertus  pree- 
posiiut  diversarum  per  Marcbiam  celiarum  ab  boc 
abl>ate  ordinaUis,  fecitlii>eilum  de  quibusdam  casis 
nobis  pertioentibus  in  Larino  (527).  Hic^^^^idem 
<*f<^  abbas  fecit  iibellum  cuidam  Grimoaldo  de 
Camerino  de  cuuctis  *^"  rebus  bujus  monasterii 
qusisuntin  pertipentiaTermuIensi,  jntraBifernum 
Tidebcet  et  Asinaricum  fluvios,  et  villa  de  Quillio- 
iiai,  et  mare ;  receptis  ad  prffisens  pro  pretio 
solidis  centum,  pro  censu  vero  annuali  solidis 
octo. 

Baldoinus  *"*  abbas  ""quintus  *"*  et  vicesimus 
a  beato  Benedicto  (an,  942).  Fuit  <^"  temporibus 
prcedictorum  principum  Landulfi  el  Atenulfi,  et 
fratris^usLandulfi  Jsterecepit  privilegium  a  domno 
Marino  papa  secundo(o28)  de  consuetudine  mona* 
sterii  bujus  ^«**  (an.  944,  Jan.  21). 

S7.  Huins  ^*'''  pap«B  temporibuA  Sico  episoopus 
Capaanns  homo  **"'  utique  et  saBOularis  etinlittera- 
tus,  cofitra  divina  faumanaque  statuta  agere  non 


B 


cesserat,  violenter  auferens,  ouidamdiaconosuoin 
bieneliciam  tradidit^^^^.Quod  eum  auribus  priadicti 
venerabilis  papie  Marini  per  eupdem  moQaebum 
relatum  ^**^  fuisset,  apostoiicee  mox  auctoritatis 
litieras  episcopo  prafato  tranBwsit(530 1  quibut' 
acriter  in  iUum  inveotas,et  de  oanooum  ignovankia 
et  de  inscitia  litterarum,  etdefamiliaritate  sttouta^ 
rium»  quin  *^*'  etiam  et  de  temeraria  ^^^^  ti«ans^es- 
sione  ^^^  oonstitutorum  prfiedeoessoris  suieum  di* 
striote  redacguit.  Ma^t  etiam,  ut  absque  «^^ 
aiiqua  moray  prmfalam  eeclesiam  moaaebo  iUi 
restituat,  utin  eaaicut  abanteeessore  suo  sub  ana- 
tbematis  etiam  obitgatione  depositum  faerat,  mo- 
nasterium  ^t ;  quod  videlioet  monasterium,  tam 
ab  ipsius  episoopi»  quam  et  ab  omniam  '**'  sibi 
succedentium  ex  tune  et  ^^"^^  deinoeps  inquietudine 
ac  molestia  liberum,  9ub  cuelodia  et  poteatate 
mona9terii  saooti  Benedieli,  quod  tuno  ia  Capua 
erat  perpetuo  permaninirum  eonstituit ;  di^oonum 
vero  illum  eui  prffidictus  episoopus  eandem  ecele- 
siam  ooneesserat,  prffiter  in  lervitio  altaris,  ab 
oomiprorsua  ^^^^ejusdemepiseopieonsortiopriva* 
tumesae  peroensuit.  Ouod  si  omoibus  bi$  aliqaate- 
niis  inobediens  esee  '^^'  prffieumeret,  saoerdotali  se 
bonore  privatum  ex  **^*  taBo,et  exoommunicaliODie 
vinottlo  innodatHHi  seiret  ^*^^. 

58.  Per  >'^'  (982)  idem  tempus  oum  moaasteirittm 
sanetffi  Sopbiffi  de  Benavento  prinoipum  vioientia 
ifi^s  ab  boc  coenobio  subtraotum  esset  <*^^,  bic  idem 
abbas  ostensis  Romanorum  pontifioum  regumque 


formidans,  ecclesiam  Sancti  Angeli  in  ****  loco  qui  C  prfieceptis,  quiprffidioiummooasterium  in  boo  loco 
antiquitus  ad  aroum  Diauffi  (529)  appellabatur  i**<^,  firmayerant,  recoUegit  protinus  ^^"  iUud,  et  sub 
nimc  ¥ero  nonoupatur  ^'^Ad  formam  (530),  quam  mooasterii  ^^^'  bigas  dicione  redegit.  Sed  i^'^  oum 
videlicet  ^*"  prffidecessor ipsius  monaobo  nostro  ad     non  multo  post  a  supradicto  papa  Romffi  evocatus 

VARIifi  LECTIONES. 
«•**qui«i  «•♦»  Manupello  3.  ««'♦«  a.  d.  L  ic.ed.  *•♦''  modiadeterra  lc.  ed.  *•♦»  Guaielani  3.  *«*• 
Hic — octo  desunt  i.  '«"  ipse  ed.  '">  omnibus  ed.  *"»  hinc  pergit.  1.  »"•  genere  Francus 
add.  1,  2.  »"♦  vlc.  quinius  1.  ed.  *•"  Fuit  — ejus  Landulfi  add.  ih  *"•  deest  1.  ««•''  His 
t.  i,  2.  ««"  b.  u.  el  s.  et  i.  desunt  1,  2.  *«"  A.  quod  tunc  ad  i,  2.  A.  quod  ant.  ad  3. 
!•«•  a.  quia  templum  ipsius  (t.  ejusdem  Dianffi  l^,  2.  inibifuil,  n.  1,  2.  *••*  v.  ad  f.  dicilur  i. 
ed.  <«•>  q.  p.  suus,  ez  longo  jam  tempore  (e.  1.  i.  t.  add.  1i>.)  m.  n.  ad  c.  ibl  m.  concesserat  (tradideratl. 
eorr.  i^.)  1,  ed.  »«•'  concessil  1,  dedit  ib,  ed,  ««•♦  intimatum  f.  mox  ap.  a.  1,  ed.  »«•'  q.  e.  add.  4. 
"«•prsesumptivai^cd.  "«"^  deest  4,  t.  p.  s.  c.  1,  ed.  «•«•  sine  l,  ed,  *««» ab universorum  successorum 
suorumex  i,  ed.*«''«  deest  ed.  *«^*  cons.  ei.  ep.  j>riv.  i,  ed.  *•''•  esset.et  s.  i,  ed.  *«'•  e.  t.  add.  4. 
«*»*  sciret.  Abud  eliam  priv.  —  monstraverat  i,  sciret.  Hugonis  quoque  etc.  2,  v.  cap.  59.      *«"   totum 

eaput  tribas  versibus  continebatur  in  cod.  i,  ita  :  Atenultas  etiam prfficeptum  suum(?)in  hoccoe- 

nobio  imperpetuum  conGrmavit ;  quibuspartimerasis  hoeci^.  scripsit.  *«^«  v.  per  annos aliq^uot  ab  i^.  ed. 
*«'^  fuisset  i^.  ed.  *«^»  add-  4.  *«'»  s.  d.  m.  h.  r.  |b.  ed.  **»o  Post  bffic  cum  (idem  abbas  add.  iK) 
a.  8.  domno  Marino  p.  i\^  ed^ 

NOTiE. 

(523)  Scbiavi  inter  Alvitam  et  Arpinum  exstat.         injucunda  prffibent argumenta vetustatis.  Ang. 

(524)  Gf.  oap.  45.  (53i)  Quas  edidit  Tosti,  Hist.  Cas.  I,  p.  217,  s.  d. 

(525)  Nunc  Manupello  audit.  Ibi  vocat  S.  Angelum  de  monte. 

(526)  Cf.  cap.  14.  (532)  In  boc  cap.  ordo  rerum  et  temporum  ma« 
(5i7)  Larino,  in  Capitanata,  a  Biferno  fl.  non     gnopereturbatus  est.  Nam  Atenulfum  principem  a, 


moltum  distat. 

<528)  Ouod  e  Fetri  Reg.  edidit  Gat.  1L  p.  94. 

(529}  Oiann  Tifatinn  (a  Tifata  monte  proximo) 
templQm  ibi  fuisse,  et  si  auotores  silerentomnes,  ex 
solrs  lapideis  litteratis  monumentis,  ibidem  adhuo 
exartantibu8,bai>erepetuit.  Ano.  Cf.  Vell.  Pat.  ii,  25. 

(930)  In  nostro  tabalario  servatur  codex  mem- 
branaceus,  tituto  Regesti  sancti  Angeii  ad  Formas, 
inquo  OoloHbus  expressn  principum,  comitum, 
abbatum  imagineo  antiquarumrerum  studiosisnon 


D.  943  obiisse  constat,  ut  nomen  ejns  in  epistolam 
Agapiti  errore  soribffi  irrepsisse  videatur.  Ex  bis 
litteris  quas  e  Petri  Reg.  eb.  Gatt.  H.,  p.  53,  ini- 
tium  eapitis  desumptum  est.  Cf.  Lroonis  relationem 
de  ceila  S.  Sophiffi  ap.  Gatt.  H.,  p.  54.  Utramque 
epistolam  suspeetam  babet  Di  Meo.  Stef.  Borgia 
edidit  sententiam  latam  a  judicibus  Beneventanis 
sub  Landulfo  U.  a.  945,  qua  mon.  S.  Sopbin  eximi- 
tur  a  ditione  Mageipoti  aDbatis  et  monasterii  Casi- 
nensis.  Mem*  di  Benev.  III,  p.  23. 


867 


LBONIS  MARSICANI  ET  PETRI  DIACONl 


868 


fuisset,  eique  quoniam  magna  erat  i***  prudentia 
abbatiam  sancti  Pauli  idem  pontifez  commisis- 
set  (533),  rnrsusaprincipibusmonasterium  sanctffi 
SophiflB  peryasum,  et  a  nostra  potestate  ****  sub- 
ductam  est.  Sub  his  ferme  diebus,  cum  defuncto 
Marino  **^  Agapitus  in  sede  apostolica  successisset 
(an.  946.  Matt.),  eique  super  hoc  idem  abbas  con- 
qnestus  fuisset,  scripsit  protinus  praafatis  "•♦  prin- 
cipibus  idem  apostolicus  increpans  eos  acriter  cur 
talia  agere  prsBsumpsissent :  monens  pariter  et 
obsecrans,  ut  idem  monasterium  nostro  ^**'  abbati 
sine  aliqua  mora  ex  integro  restituerent.  Quod  si 
aliter  agerent  *«■«,  soirent  se  continuo  *••''  yinculo 
anathematis  illigandos  **•>.  Cujus  *•••  imperio  pa- 
rens  confestim  **••  Atenulfus  princeps,  et  ipsum 
monasterium  abbati  nostro  reconsignayit  '••*,  et 
per  proprium  ***'  prsBceptum  (534)  quemadmodum 
a  domno  Aricfais  primitus  hic  oblatum  fuerat  <••% 
in  hoo  ccenobio  imperpetuum  confirmavit  {an,  043, 
Jan.  30),  cum  uniyersis  profecto  qua  ibi  postmo- 
dum  concessa  sunt,  sive  a  singulis  principibus  sive 
a  ceteris  quibusque  fideiibus  (535).  Quo  etiam  tem- 
pore  octo  familias  *•••  hominum  in  cella  sancti  Be- 
nedicti  de  Gaudis  ab  eodem  abbate  rogatus  concessit 
(536)  (an,  043,  Jan.  30).  Necnon  et  aliud  prnceptum 
illi  de  totius  abbati»  pertinentiis  fecit  (537). 

59.  Circa  ^***  (538)  faos  dies  cum  monasterium 
quoqne  nostrum  quod  tunc  apud  '•*•  Capuam  erat 
sub  sua  jam  dicione  oupiditatis  seu  lucri  gratia 
prinoipes  redegissent,  et  hac  occasione  fratres  ibi 
degenies  quodammodo  ^**^  seculariter  Tiverent : 
cognitohoc  supradictus  '•••papa  Agapitus  per  sug- 
gestionem  nostri  <•**  abbatis,  mandat  confestim  *^«« 
prflBfatis  principibus  apostoiiciB  auctoritatis  acres 


A  nimium  litteras  ;  redarguens  vehementer  et  inore- 
panseorum  nequitiamcur  tantum  nefas  committere 
ausi  fuissent ;  prsscipiens  insuper  ut  nuilam  uiterius 
ineodem  monasterio  dominationem  exercere  prte* 
snmerent.  Monachi  vero  universi  ad  pristinum  <''•* 
cenobium  Casinense  *''•'  oum  universis  monasterii 
rebus  protinus  reverterentur  :  ibidem  sub  abbate 
proprioregulariter  Domino  servituri ;  duobus  dum- 
taxat  vel  tribus  senibus  fratribus  in  Capuse  mona- 
sterio  relictis.Quod  si  vei  principes  vel  certe  mona- 
chi  aliter  agere  preBsumerent,  aut  aliquis  aliquid 
de  rebus  ejusdem  monasterii  peryadere  "^^,  yel 
aliquam  inde  ordinationem  *^®*  priBter  abbatem 
facere  temptarent,  scirent  se  nisi  resipiscerent  aa- 
ctoritate  apostolica  excommunicandos.  Ab  ^"^^  eodem 

Q  quoque  sancto  pon tifice  adquisivit  (an.  955.  Oct. 
i6)pr9fatus  abbasprivilegiumde  monasterio sancti 
StephanijuxtaTerracinara  (539),  quod  beatus  Be- 
nedictus  sicutin  Vita  ipsius  legitur  {Crreg.  Dial,  ii. 
S2),  per  visionem  mirabiliter  apparens,  asdificari 
monstraverat. 

Hugonis  "••  etiam"**'  et  Lotharii  regum^deuni- 
versishujus  loei  possessionibus  adhunc  abbatem 
prsBceptum  confirmationis  habetur  (540)  {an,  943, 
Mai,  i5)  ;quique  reges,  eo  tempore  monasterium 
i'o«  sancti  Angeli  de  Barregio  ab  Agarenis  destru- 
ctum  ad  pristinum  statum  revocare  desiderantes, 
universa  inibi  qu»  priores  reges  eidem  regia  do^ 
nationecontulerant,  prssceptoproprio  firmaveruot  *. 

p         His  porro  temporibus,  cum  Cinglensis  eodesia 

^  a  Saracenis  divastata  fuisset,  Johannes  ejus- 
deoiceileB  prflepositus,quicquid  subpellectiiis  vel 
thesauri  quoauo  modo  subripere  potuit  assu- 
mens,cum  consensu  abbatisnostriCapuasper- 
git,  atque  ibi  monasterium  construere  ccepit. 


VARl^  LECTIONES. 

t***  m.  prud.  ac  potenti» videbatur  lt>.  %  m.  prud.  vid.  3.  *«"  dicione  |i>.  ed.  »«•»  M.  priefatus  A.  i *>.  *••* 
pradictis  1>>.  ed.  ««WpraBfato  i^.  ed.  *«•«  facercnt  l^. ed.  ««"  add.  4.  «««« inriodandos  l».  ed.  »«••  Hujus ed. 
'••oprotinus  l^.  ed.  "•*restituitll>'  ed.  *«••  suum  1>>.  ed.  *«•"  f.cumomnibusquaeibi  postmodum  asingulispr. 
concessa  sunt,  inh.  c.  i.  c.  Quo  1>>.  ed.  '••^f.  iiberorumh.  I^.  2.  ^«••Circa  —  excommunicandos  add,  \K 
•••«  deest  ed.  *••'  omnino  1*>.  2.  *«••  h.  idem  sanclissimus  ponlifex  per  !*>.  ie»i  g.  venerabilis  abbatis  Balduini, 
m.  l^.  «'••  m.  nichilominus  supradictis  p.  \^.  "•*  proprium  l>>.  ed.  «'••  C.  relictis  ibi  duobus  tantum 
aut  tribus  (a.  certe  t.  I^.)  senibus  fr.  cum  omnibus  m.  —  servituri.  Quod  !*>.  ed.  *''••  invadere  l^.  ed. 
"•♦  o.  p.  a.  f.  t.  s.  se  desunt  2.  "•»  Aliud  etiam  priv.  adq.  p.  a.  ab  Agapito  nichilominus  papa  secundo 
de  i.nonhicsedinfinecap.  57.Aliude.  p.  a.  p.  a.  ab  eoaem  s.  p.  6e  ed.  "••  Hugonis— firmaverunt 
in  cap.  57.  collocai  2.    "•'  quoque  4.  ed.    "••  t.  preeceptum  proprium  monasterio  s.  A.  de  B.  facientes 

iidque  ab  Agarenis  desolatum  a.  p.  s.  r.  volentes  add.  Ib.  eo.),  universa  inibi  (ibi  i.)  q.  p.  r.  e.  r.  d.  c. 
Irmaverunt  1.  ed. 


miM. 


(533)  Id  in  epistola  non  legitur;cf.  infraH,  1. 
Eum  jam  940  S.  Pauli  abbatem  fuisse,  e  Vita  S. 
Odonis  II,  22  probavit  G.  MabilioninAnn.  0.  S.  B. 
III,  p.  470. 

(534)  Quod  exorig.deditGatt.  H.,  p.  52. 

(535)  Eoruni  ihi  nulla  mentio  fit. 

(536)  Verba  ipsius  preoepti  in  Reg.  num.  208 
sunt  hiBc  :  Per  rogum  Balduxni  venerabHis  abbatis 
charissimo  patri  nostro  concessimus  in  ecclesia  sanrti 
Benedieti  quce  est  cella  in  loco  Caudi,  hos  homines 
libertos,  Leonem,  Bemardum,  Ltipttm,  etc.  Ang. 

(537)  Gatt.  Acc.  p.  62  exorig. 

(538)  Ex  epistola  Agapiti  papae  s.  d.  ad  Landul- 
fum  principem,  quam  e  Reg.  edidit  Gatt.  H.  p.  90. 

(539)  E  Reg.  ediditTosti  HUt.  Cas.,  p.  219.  Mi- 
rum  videtur,  a  Romanispontificibus  Baidoinum  pro 
abbate  Casinensihaberi,  dum  Casini  Majelpotus  et 


Aligemus  et  nomine  et  munere  fungerentur  ;quem 
tamen  coabbatem  appellat  Hugo  Farfensis,  iooo 
quem  e  Cl.  Muratorii  Diss.  73  integrum  apponi- 
mus :  Casinensequoguemonasteriumsub  illius  (Od- 
donis  abb.  Clun.)  magisterio  adnormam  regularis 
ordinis  redactum  est^  quod  in  vastatione  supradicio- 
rum  Agarenorum  destructum  fuerat^sicutpleraque 
ut  proefati  summ  monasteria  regni  Italici.  Ibi  dmi* 
queprcsposuitdiseipulumsuumfVenerabilemabbatem 
Balduinum  nomine ;  cui  successit  in  regimine  suut 
condiscipulus  atquecoabbas  AUgerius  almificus  pck-^ 
ter,  quem  i/jse  a  piimavo  erudierat  reoulari  tramite 
in  supra  nominato  kventino  (S.  Mariae)  monasterio : 
per  quem  ad  culmenjam  dictum  recuperatum  est  mo- 
nasterium,  quem  plures  viventes  recolunt. 

(540)  Tria  eodem  die  data  edidit  Gait  Acc.,  p. 
48  8qq. 


569 


GHRONICON  CASINEMSB.  —  UB.  I  ADCTORE  ISOM. 


m 


Qao  etiam  tempore  yenerabilis  papa  MarinaB 
eandem  ecclesiam  Sant»  Mari»  de  Gapua,  cum 
omnibuspossessionibus  suis  CasiDeosi  coenobio 

Ber  privilegium  ex  iategro  confirmavit  (541). 
uod  id  ipsum  similiter  confi)*maverunt,  Johan- 
nes  quintus  deoimus^  Benedictus  octavui,  Be- 
nedictus  dodus,  L.eo.  aoStephanus  nonus :  ab- 
batibuB  nostris  Balduino,  Aligerno,  MaosoDi^ 
Atenulfo^  Theobaido  ac  Friderico  (542)  add.  2. 

Per  «^<^*  eos  diea  cum  Basilius  imperialis  protos. 
patbarius  esset  apud  Salemum,  ex  prascepto  abbatis 
adeuntibus  iUiun  monachis  nostris,  cartam  "^^ 
restiiotionis  atque  >^<<  confirmationis  fecit  (543)  de 
omnibus  pertinentiis  monasterii  hujus  per  totam 
Apuliam,  quas  videlioet  "^  eo  tempore  perditas 
habebamus  ;  hoc  ^^'*  est  ecclesiam  <^**  santi  Be- 
nedioti  de  Lesina  cnm  omnibus  pertinentiis  suis, 
et  casas  aliquot  <^'*  intra  eandem  oivitatem  (544) 
Cf.  c.  22  ;  piscariam  de  Lauri,  et  aliam  piscariam 
ibidem  ;  in  Aseulo  (645)  casam  solariatiam,  et  cur- 
tes,  et  puteos  ;  ad  Melessanam  "**  curtes,  et  pu- 
teos  ;  ad  Sanctnm  Joannem  in  Ruliana  <^^^  ourtes; 
ad  Sanctum  Decorentium  terras ;  in  Canusio'^*'  ve- 
teri  eoclesiam  Sancti  Benedicti  et  molendinum  et 
cortes  ;  tn  Minervio  *^**  (546)  sneluncam  ubi  est 
ecciesia  Sancti  Salvatoris,  et  terras ;  in  Andre  (547) 
vineas  et  oUvas  ;  in  rivo  qiii  dicitur  De  monacho» 
curtem.  H»c  omnia  prafatus  Basilius  reconsignari 
fecitfratribns  nostris,  confirmans  eadem  nobis  ^'^*^ 
per  cartam  propriosigiliobullatam,  et  *^**  itnterdi- 
cens  nequis  ampiius  invadere  illa  pr»sumeret. 

Majilpotus  abbas  vicesimus  sextus,  sedit'^**  an- 
nis  sez  (548)  *• 

*  Fuit  temporibus  imperatorum  Romanorum  et 
Njcephori  (549)  add  .  2  . 

60.  Hic  de  prspositura  monasterii  hujus  abbas 
effeetos  {an.  943),  recepit  a  praedicto  principe  Lan- 


A  dulfo  prsceptum  de  omnibus  generaliter  rebus  oa 
1'^»  possessionibus  hujus  monasterii.  Necnon  de 
terris  et  fundis  in  Liburia,  locoqui  dicitur  Ad  Tre- 
fone  ^''*S  tam  nostro  monasterio,  quam  etejuspa- 
latio  in  ioco  ipso  pertinentibus  (550)  Aliud  etiam 
praoeptum  (551 )  fecit  idem  *^"  princepshuic  abbati 
(an.  044.  Au^.  30)  speciaiiter  de  aqua  Saonis  >^>« 
fluvii  (552)  et  ceterarum  aquarum  cum  ripis  et  li- 
mitibus  suis,  et  defeminis  liJMrisqu»  essentservis 
monasterii  copulatflB  :  necnon  et  deperiinentia  seu 
i7t7  oonfirmatione  abbatisB  totius.  Sub  h  jojabbate, 
Leoquidam  presbytercivitatisLarinensisquipostea 
episeopus  factusest  (553) ,  obtuUt  huic  monasterio 
ecclesiam  Sanoti  Benedicti  (an.  045,iiti^.)  quae  sita 
est  intra  eandem  civitatem  cumomnibus  rebus  ac 

n  <^**pertinentiis  suis;  quam  etiampostmodum  tem- 
pore  Aiigerni  abbatis  profatus  princeps^^*'  inhoc 
monasteriopr«cepto*'»*8UO  ftrmavit  (554)  (on.  052. 
Mai.  6).  Item*^**  Joannesquidam  monaohus  (555) 
natione  Capuanus  obtulit  in  hoc  looo  ecclesiam 
Sanoti  Viti  qu»  construota  est  in  monte  sancte 
Agathe  supra  Capuam  (556),  prope  loeum  qui  dici- 
tur  Ferruzanum  (557) cum  aqua*'",et  molendinis, 
et  cum  omnibus  omnino  •'"  ejusdem  ecdesi»  »'•• 
pertinentiis,  necnon  et  universis  mobilibus  et  im- 
mobiUbus  suis.  Hioabbas*'»*fecit  libelium  ouidam 
AregisiTeanensideecciesia  Sancti  Adjutoris  in*"'»» 
Alifa  oum  omnibus  pertinentiis  ejas,et  de  «"•  siiva 
qu»  appellatur  ""  Catulisoa,  et  de  "••  aliis  pos- 
sessionibus"*»  nonnulHs  quasin  ejnsdem  civitatis 
territorio  tenere  videbamur  :  receptis  ab  eo  preter 

C  annualem  censum  bizanteis  *'»•  quator.  Cuidam 
^''^•etiam  Urso  judici  *^^*  fecit  iibellam  in  annis 
quindecim,  de  omnibus  aquis,  et  piscariis  seu  ter- 
ris  de  tota  pertinentia  Lesinensi :  pro  tribus  bizan- 
teis,et  quadragentisanguillis  bonis  per  annos  «'*• 


VARLE  LECnONES. 

*^**  Aur  tn  cod.  \ .  sequibaturcap,  61 .  quo  $ignis  posiii$  ablegalo  i^.  in  marg.  adnotavit :  Majelpotus  abbas 
hic  scribatur  5e^tn<ta  desunt  1  ;  tn  cod.  2.  icribuntur  medio  cap,  60  ;  cap,  58.  3  (?).  Basilius  quoque  i. 
p.  cum  esseta.  S.  adeuntibus  2.  >''<•  cartuiam  ed.  *7«  et  $d.  ^^^^deest.  ed.  ""  id  ed.  ^"^^^  ecclesia  4, 
"»•  a.  dirutas  i.  $d.   *'*•   Malessanam  4 


17J7 


RuUiana  4.  "*•  in  Andre.  vineas  et  olivas.  C.  4.  «'*• 
Monorbioo  4.  «'••  deest  ed,  *'•*  et  i.  ne  q.  a.  i.  i.  p.  de$unt  ed,  "••  sedit  —  prsBditus  (tn  fine  c.  60.) 
diver$i$  vtcibusaddita  sunt,  erasis  quce  6versibu$  pr%u$  $cripta  fuerant  1  .  «'••  et  1  k.  ed.  "••  ad  Treffone 
3.Atrefone4.  «''••f.  idem  abbasprmceps  huic  a.  4.  f.  priedictus  p.  eidem  a,  1  i>.  ed.  >''••  Saconis  4. 
s.c.  add.  4.  *''••  p.  Landulfus  in  1  ^.  2.  "^^  s.  p.  l^.  ed.  *?*•  Similiter  etiam  quidamL  m.  1   ^.  ed. 


nrt , 


*^"  c.  ipsa  aqua  i  b.  ed,  «"•  dee$t  4,  «^«  loci  3.  "»*  add,^.  *"•.  de  Alife  i  K  ed.  «"•  cum  1  h.  ed.  •'"  dicitur 
13.  ed.  "••  n.  p.  1  b.  ed.  «"•bisanteisl  K  vis  ed,*^^  Cuidam  —  Novembriodestin^  i.>'*«dee<<3.  •'♦•p.  »•  a-  ^» 


NOTiE. 


(54i)  In  eodem  privilegio  cujus  supra  Leo  me- 
minit. 

(542)  Horum  aliorumque  pontificum  priyilegia 
coUegitiQ  suo  Regesto  Petrus  Diaconus  n.  12, 14, 
15,  i6, 18,  20  et21,  videndusetiamn.  39 et  41  Ang. 

(543)  Reg.  numll2.  Cujus  tamen  temporavelin- 
terpretis  LAtini  tcI  imperitia  librarii  nuUo  modo 
consistunt  Dedimus  mense  Octob,,  ind,  X,  anniab 
tnitio  mundi  6520,  id  est  101 1 .  Abbas  ibi  nullus  no- 
minatur.  Ane. 

(544)  Cf.  0.  22. 

(545)  Sc.  Appulo. 

(546)  Minervmo. 

(547)  Andria. 

(548)Eleotusvivente  Baldoinocuisubjectus  man- 
«sse  videtur. 


(549) 
(550) 
(551) 
(552) 
IV,  66 


,  D.  53. 
Statium 


SUy. 


Imperavit  ab  a.  D.  963. 

Regest.  num.  210.  Ano. 
I  Quod  exorig.  ed.  Gatt.  Acc.i 
I  Quiohm  Sova  vocabatur,  v. 
;  Plin.  III,  5.  Ahc. 

(553)  Termulensis  etTriventi  ;  pse 
vocatur  in  privilegiis  principum. 
Reg.  ediditGatt.  H.,  p.  130. 

(554)  Gatt.  Acc,  p.  55,  ez  orig. 

(555)  Regest.  num.  211.  Ano. 

(556)  Primitus  appellabatur  mons  Tifata,  nnno 
dicitur  mons  sancti  Nicolai  ab  SBdiculain  ejus  cacu- 
mine  extructa  ;  ubi  olimmunitissimafuitarx.Ano. 

(557)  Adhttc  dicitur  Ferraxano,  sed  non  adjaoet 
montisanct»  Agathas,  a  quo  intermeante  Vultumo 
fluvio  dirimitur.  Ahg. 


8^1  LEONI»  MAR9ICANI  ET  PBTRI  MAGONl  671 

singulosmense  Noyenibtlo<^^.  Post  traositumigi*  Attt8(56a)  (an.  804.),  reliquid  <^**  illud  filio  suo 

tur  ejusdem  *'*^  abbatis^cumconyenissent  in  capi*'  Lamberto>^*^  Quaetiam  similiter  «^**  post  sez  an- 

tiilo  monasterii  Capuane  domnns  Adelbertns  "^*  nos  (361)  defuncto,  Ludowicus  filius  Bosonis  regis 

egregius prffisul  ecclesjffi CapuanaB,  etdomnus  Arde-  Provineiae  regnavit  per  annos  tres  (an  .900.)  Contra 

rlcus  ^"^^  Teanensisepiscopus,  Leocfuoque  yenera*  quemrursusfiliusregisBurgundiaB^Rodulfusnomine, 

bilisabbas^anctimartyrisChristi  Vineentii,necnon  Italiam  veniti^**.   Interea  <"^.  **  Jobannes  papa 

nobilissimi  jddices  prsdictffi  civitatis   Areohis  et  undecimus  <'^*(i62)  junctus  "'«magnatibusItaliaB, 

SadeTfrid,  et  Adelnufus  "*'  castaldeus  (558)  vir  «^**  dfepulit  ex  ea  Rodulfum;  et  mittens  inVitavit  Hugo- 

stf^enuissimus,  8   ^^*   Kal.  Novembrie,  omnibus  nem«^^' AquitanisB  duoem,  quitunc    etprndentia 

unanimiter  annuentibus    atque  laudantibus  ele^  maxima  et  virtute  multa  poUebat  (an.  926).Quirex 

ctus  est  ab  universis  fratribus  cum  ingenti  ^'"^  voto  protinus  ordinatus,  unaoum  fliio  Lothario  »n*eoue 

^^**atqueletitiainabbatem,domnu8  AligernasprflB-  satis  ac  viriliter  ItalfaB  regnum  per  allqnot  annos 

pVJsitiis  tunc  monasterii  hujus,  virplane^^"venera-  obtinuit  {an,  926).  Cum  hooBugone  *^^*  tenit  Ita- 

b!Hs  et  valde  honesttis.  ettam  divina  scientia  "^  liamAzzo  *^  oomes  Burgundiffi'^^*aTCfdcuIueBe- 

quam  seculari  prudentia  pneditus.  rardi  illius*^''''  qui  eognominatus  est  Pranoiscue  *^* 

Q  aquo  videlicetMarsorum  oomites  procreati  s&nt. 

61.  OiJerfiB  "»*  (550)  preUum  sanevidetur  hoc  noo  mullopost"»Mdem  "•oHu^ocoronatofilio  («n. 

inioco)  ^uoniam  ad  id  temporis  decurrenspertin-  934),etnobilissimalIli    conjage  Adelaide«^«»ex«'* 

xit  historia,  qualiter  regnum  Italias  a  Francis  ad  proceribus  Tusoiae  conjuncta,  cum  Jam  •w»ab   eo 

Teutonioos  sit  translatum,  compendiose  perstrin-  utpotesenex  vilipendi  ccepisset/et  molestiaa  qnae- 

gere,  Denique"»  post mortem  Ludowici  filii  Lotha-  dam  atqueingratitudinespaU,  relioto  in  regno.ipse 

rii(ttn.  875,ii«9.  i«.),deqnosuperiu8pluraiamdixi-  jn  BdrgundiamcumomniUiesaurosuo  ^w  reoessit ; 

mus,  qui  videlicet  cum  fratribus    "•«  Lotiiario  et  ibique  monasterium  de  propriis  sumptibus  exstro- 

CariittoFrancorum  regnoparUto,  Italiam  i^"  per  ens  "«,  quod  Sanctus  Petrus  de  Arie  nuncupator, 

tempora  ""aliquot  retinuerat,  Berengarius  »"•  iUud(tuesufficientissimeditens,ineodemmodachui 

Forojulensis  «ito,  ^,^  Everardi  »^*»  marchionis  est  effectus  (an.  9i6),  Lotharius  deinde  post  quat- 

Itali»  regnum  lavasit  <«.  ^8  ) ;  sed  mox  in  ipsis  ^^^,  f^,„^  ^^^^,  ^^  ^^^^^^  f,^^^^^  \ti(^\dem,  ul- 

suisprimordhs^aGuidoBe  fiho  Guidonis  comitis  ^j^^^  diemexplevit  (an.   9m.  tfav.  «)  :  etita 

daobu.  ^'«  preliis  superatus.  Veronamtandem  ""  ip^^  Francorum  regibus  "••  deinceps  in  Italia  reg^ 

aufugif.Guidoautemcumperannos  "•*  circiter  ^^„^1  lerminum  dedit.  Quo  "«  defundo  utorejus 
sixregwimbbUnaisset,vomitu"«  cruorU  exUnc  ^  Adelais  »"•  ad  Attonem  "••  propinquum  suum  t^^ 

VARliE  LECTIONES. 

<*^*  N.  Msilias  qiroqosimpi  protospaiarius^etc.  »  o.cap.59.  «^*^  ejuscami^supradrcti  tL.i\,etL  <'^<  Adal- 
pertus  3.  *^*»  Hard.  4.  Ard.  ep.ib  erf.  ""Atenulfus  3.4.  ""v.s.  add.4.  *'*•  8.  K.  N.  desunt  k^ 
*"«maximoiJ>.  «d.t'5igaudio  !»>.  2.  ""add.i.*"»  deeiMto.a.  «^**  Hoc  loco qualiter  r.  (ItaliflB  add  i^. 
ed.)^¥^  ad  T,  s.  t»  uonvideturotiosum  c.  p.  i.  ed,  Hoc  caput noster ante  Majelpotumscripserat,  unde 
signisappictis  fiuctranstulit,"**deest  i.2,  "••  ita  i^,  c.  fratre  Lothario  F.  1.  *''*^'I.  fellci  sorte  p.  i. 
2.""lempus  1.  erf. ""  r.  invasit  r.I  Ber.  F.  f.  E.  m.  sed.  i,  ed.  "••  arfrf.il).  torojuliensis^d.  "« 
Eberardia,  EvardJ  :i.  ^'^*  d.  p.  add.  !»»*•'••  addA\  «'•♦  i7a  i»».  p.  non  longum  tempus  r.  1  «'^»  v. 
c.  e.  add.  (*>.  ^^*''  tiadidit  i.  i.  «'•'  Jamperto  3.  *'••  i7a  1*».  non  mullopostd.  iterum  Berenjrarius 
regQutu  iQvasit.  Contra  I.  ''^•'  v.  cum  interea  Berengarius  interemptus  a  suis  esti.  expunxit  ib.  "»• 
Postha&cL  i.  *^"  p.  tertius  decimus  i.  *"•  i.  cum.  m.  i.  ed.  ""  ugonem  i.  corr.  i^  *^*  Ugone  i. 
erf  *^^^  A,  c.  a.  oiid.  ib.  »"•  deesi  i.2.  '"""^  add  K^.  »"•  F  propinquus  ejusdemregis,  a.  1.2  hic. 
incipii  quaL  XVL  rtfrf.  i*.  *"»  multo  add.  i\  •^•o  ppeBfatirs  i.  ed.  "•»  AdheLi.  corr.  i*.  «^^»  e.  p. 
T*  add.  li>.  ''^•'  c.  abeo^ii^mu.  s.  aliquas  jam  coepisset  molestias  a.  i.  p.  i.  ed.  «^**  s,  et  universis  divitiis 
r.  I.  erf.  *^*'s. diilssimuniconstruens  q.  S.  P.  de  A.  n.  in  eodem  1.  ed.  «''••  regnum  i.»"'tto  1*»  de- 
dit  Beren^arii  deinceps  filius  Albertus  strenuissimqs  vaide  vir  paterno  exemplo  regnum  invadens  (corr. 
Berengariusd.  cumnlio  Alberto  strenuissimo  v.  viro),captam  reginam  Adhelaidem  in  domunsuam  mdu- 
xit,  facile  sepereamtiniversumregnumpleniusadeptUrum  acretenturum  existimans.Propterquod  uoi- 
versi  Italiae  principesvaide  commoti,  mandant  Alberto.utdominam  suam  reginamnisiforte  vehtinfeusas 
et  irasomniumexperiri,  nullo  ampliuspaotoretineat;sedqaocumqueyeIitire,  honorifice  illam  dimittat. 
Dimissa igitur  n^graa^tiltra  niontes  al  suosaffinesrevettitur,  atquead  Ottonem  Saxoniae  ducem  legatos 
protinus  dirigens;  conjugiuminins  sortitur.  Qui  niox  exercitu  validoaggrejrato,  Italiamvenit,  etexpulso 
atgue  fugato  Alberto,  tan  rfegnum  occa$io6e arripiens,  Teutonicis  !."••  Adelachis  ad  Ottonem3.  "••  A. 
«Tw  quendam  f ^».  deest  4. 

NOTiE. 

^»»8)  Aquinemiath  ;  v.  infra  I.  (560)  Cf.  Mon.  SS.  III,  p.  202. 

<8IM)  Hoecaputeref^um^alogisetvulgi  narra-  (561)  Sc.  postquam  imperator  faciasest^a.  D. 

tiooibus  conMroittsttomienroribussoiitere  af^pairet :  892. 

singulanotare  superfluum  duiMius.  (562)Imo  decimus. 


873  CHRONlcdN  cAsiNfeNSE  —  tlB.  I  AUCTORE  LEONB.  874 

inCanassam  arcem  munitissimam  ""    coDfuf^it.  A  facturum.  Qnid  ^*^  plurltiiis?  Evestigio  dnce  ve- 

Com  interea  prffidictus  "••  Berengarius  cum  filio  nienle  el  fugato  Rerengario  alqueAlberto*»<"soiuta 

Alberto  strenoissime  viro  *''••  irursus  regnuminva-  obsidio  est,  caplis  duabus  Berengarii  *•••  filiabus, 

dere  cupiens,acperhocprfledictamreginamcapere  atque  in  Teutonicam  ferram  transmissis  exilfo  ; 

modis  omnibussatagens,  per  triennium  ferroe  prae-  moxque  Adelaidis  *<<^conjugium  Otto  sortitus,  Teu- 

fatamarcem  obsedit.  Atto^^*^vero^^**interimcam  nicisregibus  ex  tunc  et  deinceps  in  tlalia  regnandi 

regina  consilio  habito»  nuntium  ad  Ottonem  Sazo-  initium  extitit  {An.  031),  ac  ^'^®  non  multo  post  Ro- 

niflB  ducem  Ungarorum   tuoc  victoria  gloriosum  mam  ingressus,  corbnam  imperii  de  manu  ^**'  Jo- 

transmittant  (an. 055)«  qui  ei  omnia  qu8B  ciroa  illos  hannis  >*"  duodecimi  papse  recepit,  anno  scilicet 

"**  gerebantur  referens,  oraretquatinus  ad  Italiam  "••ihcarnatiooisdomioic»  nongentesiino"^*sexa- 

eonfestim  transire,  eosque  de  Berengarii  obsidione  gbsimo  secundo  ••**  (F^b.  2). 

tiberare,reginaiilqueip8aihihcoiijugiunisimulcum  *  Tunc  teinporis  defubcto  supradicto  Agapito 

regno  deberet  recipere.  Jam  fere  praedicU  arx  ad  P?P  "».  Joaones  XI  (m)  nattonc  Bomanus, 

j  j-A-          1.    A-              .    .                      1.        .  n  Alberici  RomanoromoonsuIisniiiiB.illf  innon- 

deditionem  hosUum  co^ebatur  :  cum  ecce  disposi-  B  uficatum  suocedit  orfS.  T 

tlone  Dlei  nuntius  a  regina  ^^  transmissus  subito  ••  Post  haec  supradictus  Joh.  II. 

rediit,  et  quoniam  propterdiiigentissimam  obsidio-  Nos  itaque  jam  sicut  <*^*in  praBfatione  <"<^  hujus 

nem  nuilusiili  io  arcem  patebat"**  ingressus,  litte-  operis  dfxisse  reminiscimur,  tempus  est  ut  primo 

ras  et  anulum  quem  a  duce  detulerat  callidus  *^  huic  iibello  terminum  demus  ;  non  *•*•  ignorantes 

arciger  clam  sagittas  inseruit,  ac****  nemineid  sus-  quod  ita  certe  libri  termino  lectoris  refocilatur  in- 

picante  in  arcem  illa  "••  trajecit.  Quarum**^  vide-  tentio,  quemadmodum  ""  viatoris  labor  hospifio. 

iicet  Utterarum  teoor  hujusmodi  erat  quod  idem  Simuletiam^^^^^dignumcensemus^**^  utrestaura- 

dux  *••»  jam  transitis  Alpibus  Veronam  venisset,  tio:  immo  utsic  dicamus  reinchoatio  tanti  monas- 

ejusque  filius  Litulfus  Mediolabum  »••*  se  prsBces-  terii,  una  "•»  cumnovo  abbate,  suilibri  exordidm 

sisset ;  in  proximo  iilos  venturo  auxilio  viriliter  n  ^***  habeat,  et  ^•''^  sequentia   tempora^  sequentis 

agerent ;  se  tam  de  conjugio  quam  et  ^***  de  aliis  quoque  libri  narrationibus  annuente  '•••  Doiniho 

regni  ntilitatibus  pro  illorum  voto  auxiliante  Deo  prosequantur. 

Explicit "««  Hber  primm. 
INCiPIUNT  *••'  CAPITULA   UBRI  SECUNDI. 

i.  De  ordinaiione  ei  siudio,  seueaptione  Aligemi  abbatis, 

2.  D§  vindicatione  ejus  et  4e  renuntiis  ^••*  terrmistiuSf  seu  prmceptis  sibi  a  primipibutfactis 

3.  De  reconciliationetetrm  hujus,  seu  restauratione  monasterii. 

4.  Item  de  prceceptis  imperatorum,  tam  de  hoe  loco  guam  et  ^***  Sancta  Angslo  in  Bttrregio 

5.  Quo  tempore  corpus  Mathei  apostoli  Salemum  venerit  "'•. 

6.  De  oblationibus  quorumdam  m  hoc  loeo,  nec  non  conmutatUmibus  aliguoi  a^  abbaU  (aUi$* 

7.  DeperUnmtiis  sdnctce  Uaria  in  Luco 

8.  De  UbelHs  quosfaciebat  idm  abbas,  quaintentiom  faeeret,  et  de  censu  e&rum. 

9.  Qualiterprimo  factus  sit  Capuanus  archiepiseopatus. 

10.  Quatiterprinceps  Landenulfus  occisus  sit,  et  qualiter  vindicatus, 

ii.  De  terrcemotumirabili  et  qualiter  lignum  sanctm  crucis  inhoc  monasterio  delatum  sit. 

VARI^  LECTIONES, 

ii»i  a.  valde  m.  ib.  ed.  i^*>  deest  ib.  i?»*  s.  valde  v.  i^.  ed.  t^^^  Qoam  eum  ad  deditio- 

nem  fere  jam  coegisset,  nuntius  qui  interim  ab  Attone  atque  regina  ad  0.  S.  d.  (U.  t.  v.  j^. 
add  iK)  transmissus  fuerat,  ut  ad  Itaiiam  venire  eosque  de  B.  o.  I.  r.  i.  c.  deberet  recipere,  subito  rediit 
lb.  ntt  add,  4.  «^»«  iiiam  g.  referret,  eumque  oraret  ed,  ^^  D.  t  a.  r.  n.  ed.  "•*  dabatur  i*.  ed,  "•• 
caiiide  satis  s.  ii>.  ed.  «••«  et  arrepto  arcu  n.  Ib.  i«oi  illam  ed.  "•»  Teoor  ttaqne  I.  h.  i^.  ed.  *••*  d. 
cum  exercitu  i.  i>>.  2,    isoi  Mediolani  4.    ^^^^  add.  4.    *•«•  Q.  p.add.  4.    £v.  igimr  d.  iKed.    i>«7  Apeeto 

3.  «•*•  ejus  i^.  ed.  «••»  Adhelaidis  iK  2.  »•*<>  ac  —  recepit  add.  i\  »•««  manibus  i»»,  ed^  »•««  ni.  pon- 
tificis  Romanir.  ib.m  Joh.  XIL  ponUR.  r.ed.  *•*•  videliceti.  ed-  ^***  nungentesimo  2.  *•*•  Eic  i.  ita 
pergebat :  Huicprfletereaabbati,  quoniam  magnffi  prudentieeacpotentlsBerkt/anbatia  sanctiPauIi  deR6ma 
concessa  est ;  v.  c.  58.  Quibuserasisi^. :  Quo  etiamanno  defuncto  ildBiaiio'imperat>r«ConstantinopoIi' 
tano,  Nicephorusordinatus  est.  Nos  itaque  —  hat>eat.  *'*•  sicuti  ib.  ed.  «•«^  praBfatiuncuIa it>.  ed.  "«•  d. 
namita  ib.  e</.  iM  gjout  ih,ed.  «••^etiamnovisGrflBoinatque  Ita]iflBimperatoribus,novumabbatemnos- 
trum  associantes,  sequentiaiiiorum  tempora  lii^eriusiibrisequentisnarrationibusprosequemur.Dignum 
prsBsertim  existimantes.  ut  i^.  ed.  *••*  exsttmamusetff.  ^^  ^*  ^-  ^»  ^-  desunt  i^.  <•••  inchoationem  seu 
exordium  annuente  D.  n.  ib.  ed.    «••^  et— prosequahtur  desunt  i^.    *••'  a.  D.  deest  ed.  prosequantured. 

4.  on  prosequamur  ?  «•••t/a^d.  ^^^"^  Inscriptiones  ego  addidt.  Index  cap.deestineod.i.ubinuUoest  libro- 
rum  dutinctio    *•«•  renuntius  2.    *•»•  deest  ed.    *•»•  venit  ed. 

NOTjG. 

G^a)  lnko  XB,  •edin  <4ytol  Palri ^»  Moir.  SS.  III,  ^9.  fiino  aUeranrmn  >ail«Baooifikb(. 


575  LESONIS  IfARSICANI  ET  PETRI  DIAGONl  876 

18.  DetiUroituMamonuahbatii. 
iZ.  De  quonmdam  oblationibus  teu  libellis, 

i4.  QuaUter  Laiiulfusprinceps  eidem  abbati  juraoerit,  ei  quid  illi  <**^  concessit. 
d5«  Quomoio  LandulfUs  de  Sancta  Agatha  ^***princeps  factus  huic  abbatijuraverit,et  guales  ei  conees" 
siones  fecerit. 

16.  Qualiter  sit  a  Capuanis  deeeptus  atque  ccecatus. 

17.  De  adventu  sancti  Adelberti  ad  hoc  monasterium, 

iS.  Item  de  adventu  sancti  Romualdi  et  sancti  Bonifacii ad  hune  locum. 

J9.  QuaUter  huccomes  OUbanus  venerit. 

20.  QuaUter  vel  qua  de  re  Joawies  abbas  uUro  abbatium  dimiserit^  et  de  UbelUs  ipsius. 

21.  Qualts  visio  in  ejus  obitu  visa  sit. 

i2.  QtiaUter  abbas  Johannes  huc  venertt,  et  cur  JerusoUmam  ierit,  et  quomodo  per  visionem  de  redUu 

monitus  abbatiam  receperit  *'*'. 
i3.  De  Sancta  Maria  in  CelUs. 
J24.  Ut  Otto  imperator  Beneventum  perrexerit^  et  quce  in  his  parUbtu  egent,  et  quaUter  vel  ubi  deees- 

serit. 
'SS.  De  operibus  ipsius  abbatis  Johannis. 

26.  De  commutationibtu  et  oblationibtis,  seu  UbelUs  sub  eo  factis. 
2.7.  De  Sancto  Benedicto  apud  Suessam. 

28.  De  sectssu  prmdicti  abbatis  ad  Captmm,  et  de  abbate  Docibili. 

29.  De  exclusione  Rotunduli  et  substUutione  Atenulfi. 

30.  QualUer  sit  AUHinetm  nonasterium  facttm. 

3i.De  concessionibtu  imperatoris  Heinriei,  et  de  operibtu  abbatis  Atenulfi. 

32.  De  qtiorumdam  in  hoc  loco  oblationibtu. 

33.  Qualiter  delata  sit  in  hoe  monasterio  pars  de  Unteo  Salvatoris. 

34.  De  restaurationemonasterii  BatTegeruis,  etdeobitu  ejtu  qui  illttd  restaurdvtt. 

35.  Placitum  seu  renunHtmdueum  Cajetanorum  *^^^*de  conftniis  monasterii  hujtu. 

36.  De  oblatione  *^**instdm  qtue  Limata  vocatur. 

37.  QatUiter  Normanni  primtan  m  partes  has  venerint,  et  qtkaliter  eum  Grecis  Melo  duee  eonfUxerint. 

38.  DeNormannis  apud  Ptniatarium  coiutUtUis,  et  quomodo  capttu  sU  Dattus. 

39.  Qtwmodo  imperator  Heinricus^^*^  super  Trojam  '*^  eum  exercUu  venerU.  et  qtialUer  abbas eum  fugiens 

trt  mare  mortutu  sit, 

40.  QtiaUter  prineeps  Pandulftu  sponte  se  Belgrimo  ^**^  tradiderit,  et  qtialiter  per  eum  idem  princeps  a 

morteerepttu  sit. 

41.  Qtialiter  idem  imperator  Capuanum  principatum  Pandulfo  Teanensi  comiU  traduUt. 

42.  De  ordinatione  abbatis  Theobaldi. 

43.  QtiaUter  eundem  imperatarem  beattu  benedictus  sanaverU,et  ****  qtuB  dona  htde  loco : 

contutertt  «♦^ 

44.  Qtwmodo  scripta  translationU  saneti  Benedicti  fallacissima  <*^<  probaru  extuserit 

45.  QuaUter  oUm  per  beatum  Benedictum  idem  imperator  infirmattu  sit. 

46.  QuatUer  epucopattu  Babemberg  concambiatus  cum  Benevento  sit. 

47.  VUio  qtue  in  obitu  prmdicti  imperatoru  cuidam  servo  Dei  ostensa  est. 

48.  Delationesde  eorpore  sanetiBenedicti. 

49.  De  appanHtione  sanctorum  Proti  et  Jacincti. 

50.  De  sancto  Benedicto  in  Ciia  et  Sancto  Naxario. 

51.  QuaUterfactasitCapitinata. 

52.  De  primor^iU  abbatu  Theobaldi,et  operibtu  ejtuinSancto  Liberatore. 

53.  Uem  operibtu  ipsitu  in  hoc  loco. 

54.  Qtialiter  domnus  Odito  Cluniacensis  abbas  huc  venerit,  et  reverstu  hrachium  sancti  Mauri  ad  hunc 

locum  transmuerU. 

55.  De  oblcUionibtu  qtiorundam,  seu  UbeUis, 

56.  De  reverHone  principis  PandtUfi. 


YARUB    LBCnONES. 


»••*  ei  ed.  <••>  Agathe  ed.  *••»  reoipit  ed.  «••♦  Caget.  ed.  *•"  oblationibufi  4.  «•»•  Einricus  ed.  «•>' 
Troilam  ed.  >•••  Velgrimo  ed.  <•••  et  qtim,  eto.  desunt  ed.  *•*•  Abhinc  in  ed.  inseriptiones  capitum  Ua 
diserepant  a  eod,  4.uteasad  cakem  tntegras  dare  prxstet.    ^^  Ua  carrexi,  faUacissime  p.  exrisaerit  4. 


577  GHftONIOON  CASINENSE.  —  UB.  I  AUGTORE  LEONE.  578 

57.  De  pmecutionibvs  ejmdem  et  Todini  in  hunc  loetm. 

58.  QualUer  abbas  in  marchia$  sU  revertiu. 

59.  Qualiter  Pandulfus  thesaurum  hujus  atgue  Capvani  monasterii  auferri  praceperit. 

60.  Quale  miraeulumfaetumsit  ineofistrucHoneeectesi9sanctm  Scolasticce  de  Cajeta. 

61.  De  obituabbatis  Theobaldif  et  reprobanda  electione  BasiUi. 
6S.  De  vilitate  ejusdem,  et  de  quorundam  oblatUmibus. 

63.  QualUer  imperator  Chuonradus  huevenerit.  et  qualiter  abbasBieherius  sit  electus. 

64.  Quati  er  Deus  ab  incendio  locum  istum  eriptiit. 

65.  De  initiis  abbatis  Hicheriit  et  de  quorundam  in  loco  isto  oblationibus. 

66.  ••♦«. 

67.  Quatitersit  apriBfatoabbateroeca  de  Vanlra^*^ recepta. 

68.  Quatiter  tdem  abbas  sit  ab  Aquinenstbus  <*^  eomittbus  captus,  et  quatiter  recoltectus 

69.  Quomodo  situltra  montes  profectus,  et  de  pestitentia  acpenitentia  Aquinensium  *'^* 

70.  QueUiter  Normanni  juraverint:  et  cur  oppidum  sancti  Angeli  evertetit . 

71 .  Quatiter  apud  Sanetum  Crermanum  liormanni  occisi  sint^  et  omnia  nostra quse  retinebant,  eumroeca 

sancti  Andrecerecepta 

72.  Qumvisiones  super  his  gestis  a  rusticis  vism  sunt. 

73.  De  munitionibus  castdlorum,  et  ponte  sancti  Angeli. 

74.  Qualiter  Pandulfus  in  hane  terram  hostiUter  intraverit,  et  utab  Adenulfo  turpiter  fugatus  sit. 

75.  Qualiter  Rodulfus  expulsorumcomes  terram  hane  prsedari  statuens,  die  sequentiestinctus  repertus 

sU. 
76    Qiiomodo  nepos  ipeim  abbatis  in  rocea  rebeltavit,  et  qudHter  receptus  sit. 

77.  De  adoentu  imperatoris  Heinrici  Romam,  et  quaUter  tribus  depositis  itium  Ctementemin  Ronuma 

sede  comtituit. 

78.  De  donisipsius  inhoc  loco,  etqualiterCapuamPandulforeddiderit,eunctasqueBeneventipertinentias 

Normannis  firmaverit. 

79.  QuaUter  Leo  papa  ordinatus  ad  hoc  monasterium  venit^  et  Romam  revertens  eeclesiam  sometm  ^'^* 

Jerusatem  abbati  nostro  concesstt. 

80.  De  errore  Capuanorfm  qui  pro  castro  Conca  prmdatum  huc  venire  votuerunt. 

81 .  QuaUter  Oerum  prcedictus  papa  hue  venit,  et  ut  Beneventum  in  sua  fidelitate  recepU. 

82.  Quomodo  princeps  Guaimarius  occisus  sit^  et  quomodo  vindicatus. 

83.  Deoblatione  fratrumCapuanorum. 

84.  Qualiternobisprmfatus  papa  monasterium  Terracinense  restituit,  etqmUtercumNormannis  in Apulia 

dinUcavit,  et  Bomam  reversus  obiit. 

85.  Quid  apocrisarii  ejus  apud  Constantinopolim  gesserint. 

86.  De  electione  papm  Victoris,  et  quomodo  Fridericus  ad  hoc  monastefium  venerit. 

87.  De  eonfirmatione  cartri  Sarracenisci. 

88.  De  obtationibuscomitis  Tirasmundi,etquatitervelubtprmdictusabbasdefunctussit  atque  seputtus 

89.  De  quibusdam  operibus  ipsius  abbatis,  etde  eleetione  abbatis  Petri. 

90.  De  moribus  ejusdem  abbatis^etdeoblationemonasteriiLMcensis,etdemiracutisdomniJohannisApuls 

etjusdem  toci  prmpositi . 

91.  QuaUterptmfatusapostoticuselectionemnostriabbatisindigne  tulerit,  et  qualiter  nuncOs  ipsiui 

priores  nostri  regulariter  ittam  esse  factam  ostenderint. 
91.  Quatiter  idem  abbas  eandem  abbatiam  refutaverit,  et  qualiter  Fridericus  electus  sit. 

93.  De  primordiiseiusdem  Friderici, et  consecrationeillius,seu  de privitegOs  huicmonasterio  abeereeepti 

et  faetis. 

94.  Qudlttereum  Bomanipapam  elegerint,  el  quod  ipse  postmodum  reversus  huc  egerU. 

95.  De  oblationibus  episcopi  Marsicani  et  aliorum. 

96.  Quatiter  idem  papa  infirmattu  Desiderium  post  se  fieriabbatem  constituit. 

97.  QuaHter  omnem  thesaurum  locihujus  Bomam  ad  se  asportari  mafidaverit,  et  quaUs  vtsio  exinde  visa 

sit. 

98.  De  obitu  ae  seputcro  ipsius 


VARLE  LEGTIONBS. 


'^^'  deest  inscriptio  eapitis  de  expugnata  a  Normannis  Apulia.    '***  cuuuiria  c«    ^^*  aqaeaaibaa  c 
aqiieiuiam  c.    ^*  •ancU  c« 


«79  UUMB  HARSICIANI  ET  PETili  DUGQNI  MO 

99.  Qualiter  sit  Mincitu  papa  sytnoniacut  ordinQtue. 
400.  DemunerilmsFriderici^^'*. 

Bwplieimt  eapUula, 

YAAIiE   LBGTIONES. 

^'^^  Etiam  in  cod.  3,  centum  capitanumerantur,  quomm  illud  ultimum  eet.  —  In  cocL  %  poti  44  airamen'' 

tum  mutatur,  46.  et  iterum6f\  manus;  4Sad  finem  inscripta  sunifoiiQ  potteamsutQfnecmle  finem  sck.  XIIL 

Inscriptiones  capitum,  ex  Angeli  editionet  km  sunt : 

44.  Qualiteridem  imperator  juxit  comburi  falsa  scripta  translationis  ejusdem  patns, 

45.  Qualiteridem  imperator  divina  vindicta  percussus  fuit,  ideo  quodequos  non  timuit  ponere  in  capitulo 
cujusdam  monasteriisancii  Beuedicti. 

46.  Qualiter  uiem  imperator  construxtt  eccLesiam  Sancti  Georffii,  et  uxorem  suam  tanquam  caste  titfer»  in 
morte  episcopis  et  abbatibus  prxsentibusvirginem  resignamt, 

47 .  Qualiter  fuit  qumsitum  ab  Adam  monacho  per  abbat&nsanctiPauH  de  Urbe^  utrum  corpussanctiBene- 
dicti  hic  quiescerel . 

48.  Qualiter  xdem  Adam  vidit  sanctos  Protum  et  Jacinthum  in  habUu  monachaii, 

49 .  Qualiter  idem  dompnus  Adam  comtmxit  cetlam sancti  BenedieHde  Ctia,  et zaneti  Naxariijuximjtuvium 
Melpkies. 

50.  Quomodo  provincia  Capitinate  vocatur  Capitinata, 

51.  Deortu  etinfantia  abbatis  Theobaldi,  et  de  renovatione  Sancti  Liheraloris  de  Majella, 

52.  Qualiter  idem  abbas  muUa  bona  eidem  monasterio  acquisivit, 

53.  Qualiterper  abbatem  Cluniacensem  fuitbreehium  santti  Mauri  ad  iskut  momasterium  deportaUiXL. 
54..  Qua^Her  medietoscastri  Surpi  huicmonasterio  fmtcoitata,  et  alisB  donaiiones  quampt,uirimm. 

55.  QuaUter  Aldermodus  Saxontcus  effectus  monachus  fecitfieri  crucem  argenteam  70  ferme  librarum. 

56.  Qualiter Pautus monachus  missus  ad  Sanctum  BenedictumdeCapuasanctam vitamgessit; inct^usohitu 
lux  magna  apparuit . 

57.  Qualiter  comes  Teanensk  construxit  monastieriwn  saneti  Johannis  m  Capaa,  ei  de^  oMte  Benedxcti 
papee. 

58.  Qualiter  mortuo  Eenrigo  imperatorCy  ei  Corrado  assumpto  in  regem,  et  eapulsione  abbatis  Theobaldi. 

59.  Qualiter  Fandulfusprinceps  Capuanus  istud  monasterium  ad  tantam  paupertatem  deduxit,  quod  non 
habebatur  vinumprosacriftcioofferendo, 

60.  QualiterTheobaldus  abbas  exi^ulsus  fuit  de  monasterio. 

t(l .  QuaiHer  idem  prineeps  mandanil  vasa  astuH  sacra  de  m^mastitrio^  nemMn  4e  morte  samti  JOonmid 
monachi. 

62.  Qualiter  Sancta  Scolastica  de  Gafeta  fuit  construeta,  et  de  miracuto  mallei  ibi  facto, 

63.  Quatiterpost  mortem  abbatis  Tneobaldi fuit  de  Basitio  eleetio  celebrata, 

64.  QuatiteridemBasiliusinordinisgubemationemate  se  qerens,  prineipis  proeuratiomis  of/kio,  fwsge- 
batur. 

65.  Quatiter  Corradus  imperator  Capuam  adiit  revocaturus  mala  monasterU  illata. 

66.  De  ordinatione  et  studio  abbatis  Richerii,  etquomodo  factce  fuerant  multoB  donationes  monasterio, 

67.  Quaiiter  eorpus  sanctceLwite  ex  Sicitiain  Constantinopoli  fuit  translaium,  et  de  adventu  Rehrrti 
Guiscardi, 

68.  De  discessu  Corradi  imperatoris,  et  quaiikreastrum  Atini  ad  monasierium'  penmit. 

69.  QualUer  comites  Aquini  ceperunt  abbfUem,  et  habuerunt  oppidum  sancti  Angeli,qaod  monachi  renun- 
taverunt 

70.  Qualiter  abbas  Richerius  muros  Sancti  Angeli  fedt  dirui-. 

7i.  Qualiter  Normanni  eeperunt  castrumsaneti  Andreas,  etrehabuerunt  ipsummrtutibus  keaH  BenMcii 

72.  Qualiter  beatusBenedictu^dtxitcmdmdeCervarioquodpropteringraiituii^  dMceseii  a 
mowisterio. 

73.  De  quorundam  oblationibus,  ecclesiis,  seu  libellis. 

74.  Demunitionibus  casteltorum,  etponte  sancti  Angeliin  Theodici. 

^75.  QueAUer  GajeUmi  Adsnulfum  Aq^ni  cemiiem  evocartmi,  sibique  in  dueem  prssflmm^t. 

76.  De  morte  comitis  Rodulfi,  qui  primo  die  ante  mortem  proposuerat  mala  facerein  terra  mfinasterii, 

77.  De  ammissione  roccw  Bantrx,  et  qualiter  monasterium  recuperavU  eandem, 

78.  Qualiterad  petitionem  regis  Ungaf^x  abbas  ad  partes  illas  monachos  destinavit. 
79  Qualiter  imperator  Heinricus  ccepit  tractare  de  bono  statu  Romanw  ecctesim, 

80.  Qualiier  imperator  prsedictus  ptanetampurpuream  auro  acgemmis  omatamcumaliis  reku^  kuic  mono' 
sterio  obtutU. 

81.  De  morte  Ctementis  papce,  etde  sancto  Leone  quiei  inpapatum  successit, 

82.  QualUer  quidam  nobiles  Capuani  conabantur  castrum  Conchae  amonasterH  subtrahere  potestate. 

83.  Demorte  PaMiulphi  Cajuani  principis. 

84.  De  adventu  sancSi  Leonis  papm  ad  hoe  monasterium. 

85.  Quomodo  Guaimarius  princeps  Salernitanus  ocdsus  sit^  et  quomodo  vindicattis, 

86.  De  oblations  duorum  fratrum  Capuanorum. 

87.  Qualiter  dictus  sanctus  pontifex  beato  fine  quievU, 

88.  Quid  apocrUarii  ejas  apud  Canstantinopotim  gesserint. 

89.  Dequihusdam  in  comitatu  Teatino  huic  monasterio  concessis. 

90.  Qualiter  castrum  Sarracinuci  fuit  confirmatum  huic  monasterio. 

91 .  Qualiier  Richerius  abbas  obiit. 

92.  De  etectione  abbatis  Petri. 

93.  QuaUtermonasterium  sancti  Georgii  fuit  constructum  in  civitate  iucensi. 

94.  QualUer  prmfatus  apostolicus  eiectionem  nostri  abbatis  indign^ulerit. 

95.  Qualiter  abbas  Petrus  abbatiam  renuntiaverit,  et  Fredericus  etectus  sit. 

96.  J^eprimordiiM  ejusdem  Frideriei, 

97«  Quatiter  dictus  tUfbas  electus  sU  in  papam. 


m 


CHRONIGON  GASINENSE.  —  UB.  I  AUGTORE  LEONE. 


581 


98.  De  oblationibus  episeopi  Afarsicmi  et  atiorutn. 

99.  QuaUter  idem  papa  mandavit  ut  omnem  ecclesix  hnjus  tketaurum  ad  ipsum  deferret. 

100.  De  obftu  StepKanipapx  qui  et  Fredericus  abbas  dictus  fuit. 

101.  Qualiter  Petrus  Damianus  et  aiii  cardinales  coacti  sunt  latibuta  fugere. 

102.  De  abbate  Frederico  qui  et  Stephanus  papa  dictusfuit,acde  muneribns  ipsius  in  hoc  monasterio 
concessis 


INCIPIT  LIBER  SECUNDUS"". 

AuGEBNUs  <^*abbas,  septimo  ac  vieesimo  loco  a  A  qtie  ****  ad  se,  neglectus  ac  destitutus,  etquasi  de^ 


beato  Benedicto  inhocmonasteriofeliciter  ordina- 
tus  *»«•  {an,  9i9,  Oct,  25),  sedit  annis  37.  Fuit  au- 
tem  temporibus  primi  et  magni  Ottonis  imperatoris, 
dequosupradiximus,  etflliiejus  Ottonis  secundi: 
principum  vero  *«"  Landulfi,  et  Pandulii,  ftlii  ejns 
cuicognomenCaputferreum  fuit  ^*",  etfiratrisejus 
Landulfi,  et  item  fiiii  ^'^'  Landulfi  ;  fomanorum 
quoque  poncificum,  a*'"^  Johanneduodecimo  usque 
ad  Joannem  quintum  decimum  ;  a  quibus  fere  *^'* 
omnibusdiversis  temporibusnichil  neglegens,  tam 
privilegia  quam  prsBcepta  recepit.Inter  '"•  quee  quin- 
tus  decimuspapaJohannesad  honoremet  reveren- 
tiam  hujus  locihocin  suo  privilegio  (564)  superce^ 
teros  addidit"57;  injerdiceus  videlicet""  omnibus 


solatus  penitus  fuerat.  Jamtamen  panlo  ante,  sob 
Baldoino  scilicet  abbate,monachi  nostrl*'*'  qui  ea* 
tenus  primo  apud  Teanum,  postmodum  yero  apud 
Capuam  commorati  necessario  *•••  fuerant,  praece- 
pto  ^*  Agapiti  papte  ex  parte  reversi  fuerant  sicui 
jam  supra  reiatum  est  (i.  i.  c.  59).  Non  tantum  au« 
tem  monasterium,  sed  et  cuncta  in  *•'**  circuitu 
ipsiosplanitiesitatunc***'  crat  Saracenorumincur- 
sionibus  ^•^*  destituta"'*,  nt rarus,  immo**^"  fer e  «•^» 
nulluB<'"inveniretur,quiservi8  Dei  ibidem  «•^•de* 
gentibus  aliquod  obsequium  exhibere  dcberet.  Svh 
per  '•^^  hsBc  prasterea  Teanenses  comites  nsqae  ad 
monticulummonasterio  proximnm  quem^^^^^Toroo^ 
clumdicunt(565),res  ejusdemmonastei^ii  invaden- 


episcopis  ut  nulli  lieeret  ab  universis  populi  huic  »  do  pervenerant ;  Aquinenses  etiam  ^•'^*  quibus 

• :^  _.-i.:_^»:^ i  -< !i .. l: t. ■*    a  ^ i« ..:j-._^ — .^.^«^ma^^.i^  «■■«^^ 


monasterio  subjectis,Yel  abomnibus  ubique  terra- 
rum  sibi  pertinentibus  ecclesiis  decimas  vivorum, 
autdefunctorum  oblationes  per  quamlibet  occasio- 
nem  auferre. 

1.  Hic  «•'•  itaqueNeapoIitanorum***^nobiIium  <••* 
genere  ortus  *••*  in  monasterio  sancti  Pauli  apud 
Romam  sub  supradicto  abbate  Baldoino  mona- 
cbusfactus,  postmodum  «••'autemabeodemabbate 
huc  translatus,  atque  post  transilum  Majelpoti  ut 
jamdictumestde  praeposito  loci  hujus  abbas  effec- 
tos,  super  id  quod  Leo  atque  Johannes  monasterii 
hnjns  abbates  olim  inceperant,  restaurare  ooepit 
hiino  lodum  ;  qui  nimlrum  ^••^  a  tempore  abbatis 


AdenuifasquidamcognomentoBfegala  '••Mn  castfld- 
deum  praeerat,  abipso  fere  Casino  qui  non  integris 
duobus  milibus  a  civitate  sancti  Germani  abest, 
totam  ut  vnlgo  loquar  Flumeticam  (566)  cum  uni- 
versis  adjacentiis  retinebant.  Coppit  igitur  prudens 
abbasmonasterii  possessiones  quasanttquituspos^ 
sederat  ubique  terraram,  et  maxime  oontignas 
qnasque  *^  et  inviciiiia  positassoUerter  exquirere, 
et  ab  his  qni  bellicis  eas  tcmporibus  diripuerantf 
inventis  atque  ostonsis  ooncessionibusaopreoeptis 
eorum  qui  hic  illas  dudum  tradiderant,  conamine 
toto  repetere.  Sed  cum  videret  se  nuUis  rationi- 
bus  *••'  nttUisqueprecibuseorumpot^aad  iUa  resti- 


Bertharii  quando^^**  a  Saracenis  incensus  est  (on.  q  taenda  animos  ioclinare,  Landalf6>**^  demamprin- 
883),  per  septem  et  sexaginta  ojrciter  annos  us-     cipi  super  ista  conqueritur.Quocognito  adversarii^ 

VARLE  LECTIONES. 
^**  ita3.  8.  ystorie  hi^usoenobii  Casinensis^.  '"^*  In  cod.  (.Aligemus  abbas  bis  scriptus^  est ;  prioris 
recensionis  abattaravix  diversce  pagtna  etdimidiasupersuntusqu9 ad }BLmia,men,  ubinovus  quaternioin' 
eipii,aiiamam  8criptus,qu9e  manet  usque  ad  U,  43.  *•«<>  anno  D.  950.  add,  iK  delevit  ic. «"«  y.  Capua- 
norum, ' 
add. 

dicti  1 .  *•»•  videlicet  1.  cotr.  1*>.  »•»•  Inter  —  auferre  add.  l»».»»»^  c.  auctoritale  apostc 
«*•  add.  4.  *•*•  caput  5.  hic  interponit  1.  *•«<>  Neapolitanus  1.  2.  »««i  add.  4.  *•«•  prcedicto  i,  ed. 
*•••  f.  est.  Post  non  ioagum  tempus  annuepte  Deo  meritis  beali  B.  in  hoo  moaasterioaboas  effectus  l.f. 
est  ;guividelioetabeoaemabbateprfepositusiphocmonasterioprimumestordinatus  i  dehinc  posttrans- 
itum  M.  ut  supra  d.  e.  abbas  e.  i>>.  f.  est,  postn^odum,  etc.  utsupra  dictum  est,  de  praBpositura  h.  L  a.e 
ed.  «••^  videlicet  1.  corr.  1^.  i««s  quo  l^.  ea.  *•••  u.  ad  se  l^.  paucissimis  hic  admodum  fralribus  com- 
morantibus  1.  (edpriort).*^^' add.it».  «•••  deest  i.2,  »•••  ex  p.  pap«...  reversi  erant.  Non  1.  p.  A. 
sccundi  e.  p.  r.  erant  sicuti  L  s.  r.  e.  I*>.  ed'^^  ipsius  i.  c.  1.  "^*  infestatione  1.  erf.  «•"  deserta 
"14  dgesi  a.  «•«  in   ea  add,    1.   »•'•  ibi  i.   ed.  *«"  Ad  1.  *•'•  auiTorocclus  dicitur  1,  « 

L.  8.3. 


K>rum,  L.  1.  2.  «•••  quique  sexto  eetatis  su«  anno  volente  aque  consentiente  patri  principari  ccteperat 
Ud.  1.  "•'  f.  ejus  L.  3.  ^^'^  ita  i\  Johanois  quintidecimi,  et  JohaQnis,  sextidecimi,  ac  septimi,  Bene- 
iicti  1 .   *•»•  videlicet  1.  cotr.  1*>.  *•••  Inter  —  auferre  add.  l»».*^»'^  c.  auotoritale  apostojica  a.  H>.  2. 


?. 


^  Ao  !.*•'♦  deesi  a.  '•^»  in  ea  add.  1.  ••'•ibi  i.  ed.  *«"  Ad  1.*«'«  quiTorocclusdicitur  1,  «i 
^*  vero  oomites  q.  1.  veroq.  #d."»*  quidapa*.  «••»  Megalii  3.  et  hic  et  tnfra,  «»«•  add.  i^  *■*•  ■ 
preoUms  nuUis  r.  irratioiiabUmmlatroiium  p.  ad  ea  r.  i.ed.  «••^  i,  Capuano  p.  L.  e.  1, 2.  i.princ. 

NOTiE. 
(554)  Dato  pontificatus  anno^tiinto,  m  Id  Nov. 
iadiot.  m(«8D.  Not.   U).  Regest.  Petri  nam  13. 
Hoo  verba  Ula  oonUnet,  et  Aligeroo  datum  est  sed 


temporisnotasfalsas  esseoportet :  videnturesse  re 
petite  ex  priv.Reg.  n«  15Mansoni  dato.  quod  Tostl 
edidit,  EUt.  Cas.  1,  p.  233. 
(565)  Yulgo  Troechio,  in  c^jus  latore  ad  ortum 


vicus  ad  nostram  ustfae  setatem  gabitatus  imnc  pe- 
nitus  destitutus,  paucis  ejus  coionid  ad  proximum 
castrum  Cervarium  demigrantibos.  Ano. 
(566)  Castra  scilicet  et  viUas  eirca  flumen  Lirim^ 

Jnm  Casinensis  agri  pars  nuno  quoque  appellatiflr 
aFirmara.  Aro.  (Fitunaral) 


083 


LEONIS  MARSIGANI  ET  PETRI  DIACSONt 


684 


etejus  itudio  ac  diligetitia  vehementeroffeDsi,  cer-  j^  moxcartulainrenuDtiatioQis  deuoiTersisquas  eate- 

nentes  porro  '***  se  cum  iliius  vigilantia  ^'*  scu  in- 

stantia  minime  quieturos,  meditabautur  in  dies  qua- 

liter  yel  ^^^^  eum  caperent  yei  certe  ilii  molestias 

quaspossentinferrent.  Cum  ^*'*igitur,  quadamdie, 

in  construenda  rocca  qu»  Januiadicitur  ^***  (567), 

operam  daret,  subito  praBfatus  Adenulfus  qui  et 

Megalu  cum  militibus'"*^^  aliquot  superveniens»  eun- 

dem  ab]:>atem  vi  cepit  atque  Aquinum  veluti  praB- 

dam  quandam  *'**  mazimam  asportavit.  Ibi  vero 

in  '**'  pubiico  civium  spectaculo  ursino  illum  ter- 

gore  vestiens,   canes    ei    undique   sicuti  revera 

nrso  "**ad  circumlatrandumimmisit^**^»  etpluri- 

mis  ^'**iDJuriiBYirumhouorabilem  vlr  nequissimus 

dehonestavit.  His  prasfatus  ****  princeps  auditis,  et 


nu8i*^^retinueratmoaasterii  possessionibus  sponte 
satis  ac  libentissime  faciens,  in  manibus  abbatis  8up> 
pliciter  ^*^'reddidit,sicqueposth8BC  cum  indulgen- 
tia  **<**  criminis,  libertati  quoque  propri»  cum  om* 
nibus  suis  ab  eodem  abbate  est  restitutus.  Atque 
taii  ocoasione  res  suas  jam  dudum  invasas,  pater 
Benedictus  paulatim  ^**®  recuperare  ac  recipere 
coepit.  Namque  non  multo  post  Teanenses  quoque 
comites  divinitus  acti,  similia  de  his  quee  ipsi  reti- 
nebant  refutationis  ^*'^  scripta  eidem  abbati  fece* 
runt. 

Nichil  itaque  moratusidemabbas,  et  tempusao- 
ceptabile  minime  ncglegeudum  ducens,  statim  a 
preedicto  principe  Landulfo  et  **^*  Pandulfo  filio  ej  us, 


nimium  ***^  super  tanti  viri  tanto  <***dedecore  indi-  ^  prsceptum  libertatis  ac  confirmationis  totius  ex  in 


gnatus,  mandat  protinus  Adenulfo  ut  Capuam  vadat, 
coramque  se  legila  judicio  abbati  justitiam  faciat. 
IUe  autem  *'**  prospiciens  se  legaiiter  ob  commis- 
sumi**^  facinusmortideberesuccumbere,  rebeilare 
magis  elegit,  et  de  Aquinensi  satis  ****  munitiono 
confidens,  ,ad  principis  curiam  ire  coutempsit. 

2.  Princeps  (568)  itaque  tam  suam  quam  et  ab- 
batis,  ultumireinjuriam  statuens,  Aquinum  venit, 
ejusque  preetoriimi  in  quo  preBfatusrebellio  se  mu- 
niverat^  obsidione  ac  machinis  circumdedit****.  Yi- 
dens  ^*^*  igitur  Adenuifus  se  nonposse  principis 
inanus  evadere^  fumen  in  coilum  suum  misit,et  per 
munuscoDjugi  suflead  principis  pedes  se  trahi  pree 
cepit.  Quofacto,  protinus'*®*  eum  priiiceps  ita  ut 
eratligatum,cum  ^*^omnibu8  suisabbati  deiibera- 


tegro  abbatiee  expetiit,  etaccepit(569), ;  secuodum 
terminos  sciiicet  superius  scriptos  quos  Gisulfus 
dux  temporePetronacisprimo  statuerat,  et  postmo- 
dum  Karolus  imperatortemporelheodemarimpe- 
riali  preecepto  firmaverat.  Aliud  ^***  eUam  specialius 
prfficeptum  de  **•*  castelio  ***•  sancti  Angeli,  et  de 
turre  ^*^*  sancti  Georgii,  nec  nonet  de  omnibus  ca- 
stellisssive  arcibus^^^^^queeinpertinentiis  monaste- 
rii  deinceps  construi  deberent,ab  ^*^*  eisdem  prin- 
cipibus  sibi  fieri  postulavit  (370).  Itemque  aliud 
(an. 951.  Au9.30)de  guaidocasee  Gentianee  (o71),  et 
aiiud  insuper  de  tota  piscaria  L.esiDensi  cum  ipsa 
foce  **^*  sua,  et  cum  ecclesia  SanctiFocatis  quee  ibi 
estyuecnonetdealiquot  intra  ***®  eandemL.esinani 
casis  (572).  Postmodum  vero  (an.  961.  JuL  10)  tam 


vit  ut  quicquidveilettamdeipso  quamet  de  ipsius  C  a  preedicto  Pandulfo(573),quametaLandulfo  (574) 

fiJio  ejus  ***S  aliud  rursus  preeceptum  recepit  {an. 
981. ¥at.  16)deimiversisfinibu8  acpertinentiis  mc 


omnibus  faceret,  Ita**<**Adenulfu8cernens  se  in**^* 
captivitatem  captivi  sui  justojudicio  Dei  venisse» 


VARLfi  LECTlONES. 


im  n^il,  4.  iMt  i.  Bollioitudine  nonposse  quiescere,  m.  1.  ed.  ^***  q.  illum  c.  eique  m.  1.  corr. 
ib.  itu  inferrent.  A^ebanturautemheec  omnia  nutuac  dispositione  Dei,  qui  ejus  captionem  ao  dedecora- 
tionem,  ad  ioci  hujus  providebat  fieri  restaurationem.  Cum  1,  2.  ****  nuncupatur  1.  ed.  n.  et  ecclesieB  b. 
Germani  desuper  imminet,  o.  1,  2.  ^<*o  c.  a.  latronibus  1.  ***^  add.  4.  ****  i.  s.  p.  ed.  desunt  1. 
"*»  publice  acftf.  ^**^  immittit.  His  p.  1.  "••etL  p.  ed.  *•••  preBdlctus  1.  ed.  "•'  plurimum  1.  erf. 
*Madd.  1>>.  ^B**  vero  1.  ed.  '*••  ob  hoc  m.  1.  ed.  **•*  c.  Interea  cum  ista  geruntur,  Paschalis  straUgo 
missusab  imperatore  Constantinopolitano  veniens  ad  eundem  principem  Landulfum,  ibi  super  Aquiniobsi- 
dionemconstituiteumanthipatum  patricium,quemadmodum  sibi  asuodominofueratimperatum  1.  dele 
vii  Ib.  **••  Ad  postremum  igitur  vidfens  A.  1.  ^**'  statim  1.  ed.  <*®^  I.  dibhdXi  c*  o.  s.  d.  ut  tam  de  i.  q.  et 
de  o.rebus  ipsius  efficeret  1.  q.  v.  ed.  ^**'  Mox  igitur  preedictus  A.  cartulam  r.  1.  *•••  se  captivum  ia 
potestatem  c.  ed,  '••^  add.  4.  ^***  a.  remisit,  sicqne  1.  ed.  '•••  c.  omnibus  suis  lib.  p.  ab  e.  a.  gratuito 
r.  estl.  cd.  *•*•  deett  1.**"  renuntiationis  1,2.  **>•  L.  necnon  etl.  ed.  **"  Superquod  e.  a.  p.  1. 
ed.  '**^  p.  ab  eisdem  principibus  de  1.  ed.  '*'•  Janula  recens  constructa,  et  de  c.  S.  A.  nec  non  etde  t. 
S.  G.  singillatim  s.  f.  1.  co^t.  Ib.  **«•  curte  4.  **"  turribus  Ib.  ed.  *•«•  d.  singiliatim  s.  1.  erf.  *•*•  Voce 
4.  **••  a.  casis  i.  e  L.  1.  ed.  **•*  e  rursus  p.  r.  de  1.  e.  r.  aliud  p.  r.  interveniente  supradicto  Adenolfo 
gastaldeo,  de  1>>.  e.  interv.  s.  A.  g.  rursus  a.  p.  r.  de  2. 


NOTiE. 


(567)Sicdictavidetur,  quod  antiquitus  Jano  tem- 
plum  ini  erectimot  f uerit,  ut  in  Actis  sanctoram  De 
metrii  et  sociorum,  Petrus  Diaconus  in  Regesto 
Sancti  Placidi  pag.  121.  Amo. 

(568).  a.  Ghr.  Sal.  162  — 164. 

(569)  Preecepta  principum  Aligerno  concessa 
ezemplavit  Petrus  Diac.  In  suo  Regesto  a  num. 
212  et  deinoeps.  Ang.  Multa  edidit  Gattula  ex  orig. 
inter  quea  tamen  heec  non  inveni.  Nam  quod  952 
Hai  6  accepit  (Aoc.  p.  55).  ab  illo  diversum  est. 

(570)  Po8tea  ei  Paldolftts  cum  filio  Landulfo  eOf* 


sieUutndeJannule,et  casteUum  de  S.Angelo  ad  Tu- 
dice,  et  ipsa  turre  da  S.Georgium  cum  ceBteris  oa- 
ateliis  et  tarribusoonfirmavenmt  967,  Jun.7,  Gatt. 
Acc.,p.  63. 

(571)  Gatt.  Acc.,  p.  56. 

(572)  ConfirmaveruntPaldolfus  et  Land.  IV.  980, 
Jan.  27,  L  L  p.  66. 

(573)  Ib.,  p.  56 

(574)  P.  82.  NuUa  in  eis  Adenulfl  mentio  est. 


m 


CfiROmCON  GilBStNENSl!.  -  UB.  U.  AtlGTOtiE  LEONE. 


m 


na9teriihuju8.Non  ^**tamen8uperomniaha6qui^ 
tcere  ***'  yalebant  veritatis  adversarii,  quotiens 
quaelibetoceurrebat  oecasio;  sed  nunc***^  quidam 
de  Aquino»nuno  quidamde  Ponteonryo  nec^^^^non 
et  de  Teano,  de  finibushujus  monaflterii  nobiscum 
1**«  contendere  nitebantur.  Verum  quotienscumque 
cum  nosths  in  placito  se  conjunxerunt,  totiens 
summis  rationibus  victi,  quod  faliaciter  oontende- 
bant,  refutare  veraciter  cogebantur  (575).  Unde 
etiam  contigit,  ut  hujusmodi  «**''  occasione  plurima 
apud  nos  talium  '**'  conflictorum  seu  ****  renuntio 
rum  monimina  habeantur*. 

'  Eo  quoque  tempore  idem  abbas  ad  prinoipes  jam 
dictos  aocedens  (on,  960.  JuL  iO)  rogavit,  ut 
darent  ceiliB  nostr»  Cingiensi  locum  k>ris  por- 
tas  Saocti  Angeii,  ad  monasterium  construen- 
dumanciliis  Dei,  quia  monasterium  quod  intus 
erat  nimium  sirictumet  inoompositum  iial>eba^ 
tur  anciiiis  Dei  ibi  manentibus.  liii  vero  oonce- 
dentes,  statuerunt  locum  foris  murum  civitatis 
ubi  castrum  et  monasterium  coQstruerentur, 
cuique  coucesserunt  forismumm,  qaaliter  va- 
dit  usque  in  flumen  (576)  add.  2. 

Per  idem  tempus  aMarianoquoque  imperiah  an- 
fiiipato  patricio  et  stratigo  Calabrie  atqne  Lango- 
bardis  prsdictus  **'®  abbas  sigillum  recepit  (an. 
t56.  DecJ),  utseoure  etatraque  ulliu8^**<  contradi* 
ctione  seu  impedimento  hceret  ei  ^*"  perquirere 
omnes  hereditates  seu  ^***  possessionesmonasterii 
httjus  ubique  '**^  looorum,  et  reoolligere  eas,  justa 
dumtaxatetoompetenti  ratlone  ostensa(577). 

3.  Oemum  *'***  prudens  abbas  a  yicinis  terris  quaBab 
^***  Agarenis  vastatflB  non  fuerant»  agricolis  undique 
mox  evocatis^in  possessionesillosmonasteriiquot- 
quot  cultoribus  indigebant,  cum  universis  eorum 
lamiliis  habitaturos  induxit:pIacito  tam  cum  eis 


A  quos  ibidem  <>*^invenerat,  quam  **'*  cum  eisquos 
ipseeonduxeratiibellari  statuto;  ut  de  tribus  totius 
ejusdem  terrae  reditibos,  hoc  est  tritici  et  ordei  ac 
milii,  partem  septimam,  de  vino  autem  tertiam  an^- 
nualiter  monasterio  darent.  GsBterain  suis  suorum- 
que  usibus  possiderent;  quod  usque  hodie  stabiliter 
observatur  *•»•  (578).  Tali  igitur  "*♦  modo  habitato- 
ribuB  dif ersarnm  partium,  terra  ^**  liac  ex  magna 
parte  repleta  atque  locata  *•*•,  ad  reparandas  sive 
toeliorandas  raoaaslerii  officinas  quemadmodum  a 
prsBdeeesfioribus  suis  Leone  atque  Johanne  jam  du* 
duminchoatumfueratanimum  posuit.  Ecciesiam  ^^* 
itaque  totam  quamprasdictus  Johannes  construxe- 
rat,  nofts  trabibus  cipressinis^**^  oontignans,  tegu- 
hs  cooperuit ;  panetes  coloribus  *•*'  variis  decora« 

H  vit ;  pavimentum  etiara  ^**^  di versorum  ^^'^  iapidum 
varietate  constraf  iL  Ip8um  quoque  l>eati  '**•  Bene- 
dioti  altarium  argenteis  tabuiis  undlqueft*^  einxit, 
necnon  et  anteriorem  faciem  altaris  sancti  ^>*  Jo* 
hannis  argenteam  fecit.  Fecit  etiam  crucem  ^*  de 
argento  noa  modicam  ***%  et  textum  evangelii  undi- 
que  oontextum  argento  inaurato  et  smaltisac  gem- 
rais ;  coronas  ****  argenteas  tres ;  oalices  quoque  et 
turibulaet  variaeocieaiastica  omamenta ;  neo  non  et 
eodioes  pIurimos*^**.Intereaethabitaoula  nonDuHa 
hnjus  **>'  locirestaurans,  ac  sialter  Petronax  cepit 
juxta  tenorem  regu!»  «*>«  et  prisoam  monasterii 
eonsuetudinem  cura  fratribusconversart.  Apud^>^ 
Capuanum  vero  monasterium  cum  ornamenta  ec- 
elesiastica  nonnuiia,  et  campanas  atque  codices  ah* 

^  quot  efifecisset,  inecdesia  etiam  titulum  (579)  cum 
confessione  sua  a  parte  occidentali  satis  decortun 
adjunxit  ^*>S  atque  depinxit. 

4.  Eodem  *^*  tempore  Otto  primus,  tertio  impe- 
rii  sui  anno  per  interventum  supradict»  '**®  conju- 


VARLE   LEGTiONES. 

i***Non— ostensaoiid.  l^.  ^***  h.  quotiens  dabatur  o.  quiescere  v.  v.  a.  sed  i^.  ed.  «**^  n.  q. 
de  A.  desunt  4.  »»*«  n.  n.  et  d.  T.  desunt  iK  **»•  add.  4.  »»"  hac  ed.  h.  o.  desunt  iK  *»»•  hujusmodi 
l^.ed.  **»*  8.  r.  deiunt  iK  **»•  prcBdiotum  s.  r.  4.  »»»•  aUcijgus  i\ed.  »*»»  ei  quocumque  vellet 
ire,  et  p.  l^.  '•»•  sive  4*>.  ed.  '••*  u.  I.  desunt  iK  ed.  i*»»  A  vicinis  deinde  t.  1.  Porro  d.  p.  a»  a 
V.  L  |t».  ed.  **»*ab  A.  desunt  1,  2.  **"  ibi  1.  ed.  *»"q.  c.  e.  q.  L  c.  desunt  4.  «»»»  esl.  ac  perenniter 
o.  i.  ed.  <»^»  wgoi.ed.  *»^'  p.  hujus  monasterii  L  ex  maxima  p.  i.  ed.  i»*»  disposita  i,  2. 
HM  Ecclesiamque  primitus  totam  i.  ed.    ^»**  L  ac  lignis  c.  1.  ed.    *»^»  p.  vero  illius  undique  satis 

Sulchre  depinxit,  p.  1.  ed.  *»*•  ante  altare  beati  Benedicti  add.  i,  2.  "*''  multimoda  i.  ed.  i»^»  b. 
.  add.  4.  *'*»  L  m  circuitu  decoravit  n.  i.  ed.  *»'•  beati  i.  ed.  »»•1  e.  et  c.  argenteam  deauratam 
n.  i.  ed.  •»"  cum  lapidibus  pretiosis  add.  i,  '»•»  c  a.  t.  desunt  i.  «•»♦  p.  ac  diversos  i  ed.  *»»• 
ejusdemi.  «L  *»»•  L  sanclcB  r.  i.  «»»^  Apud  —  depinxit  adrf.  i*>.  *•"  adauxit  i*».  ed.  «•»•  per 
idem  tempus  primus  ac  magnus  Otto,  t.  ete,  i^.  ed.  A  primo  itaqueac  magno  Ottone  concessamest  illi 
monastenum  S.  A.  de  Barregio,  quod  superius  a  Luciowico  imperatore  constructum  ostendimus»  cum 
omnibus  cellis  ac  possessionibus  suis;  quod  v.  i.    *•••  add.  4. 


NOT^- 


f575)  Exempla  dedit  Gatt.  I.  L  p.  67. 

(576)  Ejusmodi  privilegium  exstat  ap.  Gatt.  h  I. 
p.  59,  etsi  nitul  ibi  de  cella  Cinffiensi  et  monasterio 
exstruendo  dicitur.  GL  Ottonisli  prifii.  d.  981»  OcL 
13,  ib.,  p.  99. 

(577)  In  Hegesto  num.  i53  :  Sigillum  factum  a 
Uariano  a$ithifpato.  Verba  sic  oonoeptasunt:  Sigil- 
Ismfaetuma  Marianoanthypato.patritio  et  stratigo 
Calabria  et  Langobarduje,  et  datutn  vobis  Aligerno 
venerabili  abbati  saneli  BenedieU.  Liceat  te  ambutare 
m  tota  thenia  Langabardia,  etperquirerv  omnem 
hmred^kUem  pngdicti  monasterii,  et  nuUam  con(rci- 

Pazroih  CUXIII 


rietatem  paliaris  a  quolibet  judiee  de  ipsa  thenia,  etc  • 
iti  calce  vero:  Cumplumbea  bultanostraistumprce- 
sentem  sigUtabimussigilium  nostrum,  et  concessimus 
proedicto  abbati,  v»  mense  DecembriOt  indsetione 
quinta  decima.  Anq. 

(578)  Similia  Jura  possidet  etiamnum  Gasinense 
coeaobium  inagro  Pedemontis,  et  vilIflB  sanota  Lu- 
ciffi,  et  incastro  FellaB  apud  Calabros^.alibique.  Ang. 

(579)  L  p.  presbyterium,  pars  ecolesies  in  qua 
altareoonsistit.  Confessio  est  looussub  aitari  major 
in  quo  reliqui»  reoondit»  eunt.  Duc. 


m 


LEONIS  BtARSIGANt  ET  PETRl  DUOOm 


m 


gis  SU8B  Adhelaidis  imperatricis  ***\  generale  prsB-  A 
ceptumhuic  moDasterio  fecit(an.  964  Feh,  19)(580); 
confirmans  omnia  quee  hactenuspcrdiversalocaa 
quibuslihet  hic  f uerant  contributa.  Item  post  quat- 
tuor  circiter  annos,  Paulus  abbas  sancti  Vincentii 
eum  adiens,  illumque  **^*  ex  parte  prsdicti  nostri 
abbati8e£Qagitan8,aIiudabeopr8Bceptum  plenius  de 
confirmatione  totiusabbati8B(58i)  de  more  priorum 
imperatorum  obtinuit  (an.  9M.JuL  i).  Hic  ^**' 
idem  imperator  concessit  (ati.  970.  Mat.  25)  eidem 
*  abbati  nostro  monasterium  sancti  AngeU  de  Barregio 
cum  omnibus  omnino  cellis  ac  pertinentiis  ejus 
(582)  ;  quod  videlicet  monasterium,  eo  tempore 
Albericus  Marsorum  episcopus  in  tempus  vitaBsuflB 
per  Bcriptumab  eodemretinebatimperatore.  Quique 
imperator  eidem  sancti  ***^  Angelimonasterio  prsB-  g 
ceptumconfirmationis  omniumrerum  ipsiu8(583)9 
jam  ante  quinquennium  fecerat  (an.  964.  Feb,  12). 
A  secundo  etiam  Ottone  cum  prscepto  confirmatio- 
nis  totius  abbatieB  praBfatum  ****  quoque  sancti  Angeli 
monasterium  eidem  abbati  reconfirmatum  est  (an. 
981.  Aug.  6)  (584).  Sed  *»«•  et  Albericus  supradictus 
episcopus  in*'*^  praBsentiaejusdemimperatorisqui 
tunc  apud  Martiam  in  monte  vocabulo  Cedici  '*** 
morabatur,  cartulam  refutationis  ****  illi  deeodem 
Barregensi  ^*"^^  monasterio  faciens,  quietum  decsB- 
tero  sub  hoc  monasterio  manere  constituit :  oum  ^*^^ 
idem  episcopus  ante  sex  circiter  ^**<^  annos  sua 
sponte  ipsum  ^*^*  sancti  Angeli  monasterium  per 
oblationissueB  cartulambeato  Benedicto  contulerit. 
De  quo  etiam  monasterio  cum  post  aliquot  annos 
Guinisius  Marsorum  episcopus  filius  ejusdem  **'''  ^ 
Alberici  questionem  movere  voluisset,  quod  quasi 
ecclesia  sua  prceceptum  imperatoris  inde  haberet,  a 
monachis  nostris  in  placitoMarsorum  comitum  con- 
yentus  atque  convictus,  tacere  coactus  est.  Atque 
biguscemodi  ^*''^  occasione  tria  imperatorum  pree- 


cepta  quae  deeodem  monasterio  pater  ejus  adqui- 
sierat,  nobis  reddita  sunt*. 

*  Eo  tempore  (an.  974)  Benedicto  papa  sexto  Tita 
decedente,  Benedictus  papa  septimus  (585) 
propinguus  supradicti  Aiberici  Romaoorum 
consulis  in  apostolicam  sedem  inthronizatur 
(586)  add.  2. 

5.  Quinto^*^*hujusabbati8anno,  quiestanativi- 
tate  Domini  aungentesimus  '*^*  quinquagesimus 
quartus,  corpus  <*''^  beati  Mathei  apostoli  quod 
primo  apud  Ethiopiam  ubi  et  passus  fuerat,  post- 
modum  autem  apud  Britanniam  "''<,  demum  ^*^* 
vero  apud  Lucaniam  per  tempora  diversa  quieverat, 
tandem  ejusdem  sancti  evangelistflB  revelationere- 
pertum,  atque  in  Saiernum  translatum  e8t(587). 
Triennio***®  autem  post,  duo  soles  in  cobIo  pariter 
visi  sunt,  et  per  ^***  duos  dies  mensis  Julii  mare 
duice  factum  est  a  Neapoii  usque  Gumas. 

6.  Tuno  **"  temporis  Benedictus  papa^quas- 
dam  curtes  suas  in  comitatu  Aprutii  eidem  abbati 
«••«  per  privilegium  (588)  concessit  **•*  {an.  977 
Jan.  10).  Per  hos  etiam  **•'  dies  prsBdictus  princeps 
Pandulfus  per  prflBceptum  suum  ***•  concessit  (an. 
968.  Oct.  7)  in  hoc  monasterio  totam  substantiam 
Arechis  **'^  fihi  Janiperti  ****  quam  habuerat  in 
Teano  &*'*  tam  intusquam  etforis,  unacumecclesia 
sancti  Silvestri  qusB  intra  eandem  civitatem  con- 
structa  est,  cum  omnibus  omnino  pertinentiis  ejus 
(589).  AUud  etiam  prsBceptum  fecitei  (an.  964.  Mai.) 
de  aqua  fluvii  Saonis  cum  ripis  ex  utraque  parte 
positis  (590).  Huic  ***<*  Panduifo  proclamavit  prcB- 
dictus  '***abbas  superBernardum  comitem  deAli- 
phis,  eo  quod  minabatur  incendere  et  destruere 
unum  castelium  huj  us  mooasterii  de  locd  ubi  Gurvara 
dicitur,  et  homines  ejusdem  castelli  prflsdari  et  c»- 
dere.  Quapropter  idem  princeps  flexus  damoribus 
ejus,  sigillatoprflBcepto  eonstituit,  ut  sive  prsdictus 


YARLELEGTIONES. 

i**'pot(  im  desinitmdnus  antiqu{orcod.{\  ^***eumqueli>.«d.  ****  Necmultopo8t(N.m.p.(fesfiiti3.)per 
aliudprsBceptumi.i,  abbati  n.  m.  S.  A.  deB.  c.  omnibusc.acp.  8ui8conce8sit;q.l^.ai.**'*m*8.A.  p.  de 
confirmatione  o.  i.ed.  ^**'pr8Bdictumi.ec/  >***est.Albericusquoque(necnonl.  <;orr.  l^.)pr8BfatU8Marso- 
rumep.  i.ed.  ***'in— morabaturcwW.lb.  *»"Cediti3.  ****renuntiationi8l.ed.  «*'«Barrigensi3.Barre- 
genensi^.  **^<  Gum  —  reddita sutit  Ib. deletis ouceprius  in  duobus  lineis  scriptafuerant.  i*^*  preedictum  1  b. 
ed.  '*'*  prcBdicti  i^.  ed.  **'*  pro  hac  1*».  ed.  hoc  caput  in  1.  primum  est.  **^*  nooRentesimus  3.  **^  q. 
beatissimiap.  etevangelistflBMathei  corpusq.  1. 6tf.  **^*Brittaniam i.  {eorr.  li>.)3.  **^*  d.y.a.L. i.edttione 
priori^  et  3.  4.  desunt  1*».  2.  **••  Trienno  —  Gumas  add.  i*>.  *••*  p.  d.d.  m.  i,  add.  ic.  >*•*  Benedictus 
quoque  papa  1.  ****  deest  1.  ***^  c.  annos  ordinationis  su6b  tricesimo  i.  Binc  i^.  adscripsit  sequentia 
hujus  capitis,  ita  ut  Per  hos  —  modiorum  1623.  coltocet  post  iibra  una  per  annum.  ****  deest  1>>.  **** 
deest  4.  **•'  Arechisi  li>.  i»«*  Janniperti  1>>.  *••»  in  civitate  Teanensi  1».  in  Teanensi  ed.  *•••  Huic— 
componere  desunt  1.    *••'  priefatus  ed, 

NOTiE. 


(580)  Oatt.  Acc.,p.  71  exorig. 

(581)  Ib.,  p.  72. 

(582)  Ib.,  p.  73. 

(583)  P.  76. 

(584)  P.  77. 

(585)  Tusculanensis  Gatal.  Petri. 

(586)  Pulso  Bonifacio  Vll. 

(587)  Ex  transiationis  historia  fabulis   referta 
«Uqua  invenies  io  Actis  SS.  Sept.  21,  et  in  Borgi» 


Mem.  Benev.  I.  pag.  352. 

(588)  Datum  iv  Idfus  Januarii,  anno  3  pontificatus 
Regest.  num.  12.  In  quo  exempiata  sunt  o»tera 
privilegia,  prsBcepta,  oblationes,  quis  hoo  capite 
recensentur.  Supervacuum  propterea  essetsingula 
conferre.  Ang. 


(589)  Gatt.  Acc,  p.  65  ex  orig. 

(590)  Ib.|p.66v.infrac.  83* 


m 


GBROmcXW  GASSINENSEl.  -^  UB.  U  AUGTORB  LEONE. 


590 


Bernardas  tiye  quicamque  hooio  sub  sua  dicione  A 
positus,  aliquammolestatioaem  velrapiaam  *'**  aut 
eidem  castro  aut  habitatoribus  ipsius  >***  ioferre 
pr»8umeret|  compoaeret  aureos  bizaateos  mille, 
saper  iliamdumtaxatcompositioaem  quamlegibus 
est  Btatutum  componere.GisulfusquoqueSaleraita- 
nuspriacepsfiliusGuaimariimajoris  (591)  fecit^**^ 
in  ^'**  hoc  moaasterio  cartam  (an.  972.  Sept,)  de 
quarta  parte  omaium  quas  Lambertus  *'**  dux  et 
marchio  (592)possedisseyisus  estia  comitatu  Mar- 
sicaao^et  Balva,et  ^**^  Forcoae,et  Amiterao,aecaoa 
et  marchia  Firmaaa  et  ducatu  Spoietiao,  exceptis 
servis  quos  oomes  libertate  '**'  donavit ;  qu8B  vide- 
licet  omaia  ex  parte  Ittffi  priacipisssQ  aviee  coajugis 
<***  ejus  Gemmse  sibi  ia  hasreditatem  obveaeraat. 
Sedet  Borellus  comes  dePetraabuadauti  *^^^  (593)  ^ 
feoit  huic  *^^  moaasterio  cartulam  obiatiouis  de 
moaasterio  saacti  Eustasii  ia  fiaihus  ej  usdem  castri 
locoquidicitur  Ad[arcum  (594),  cum  omaibus  om- 
oiao  rebus  ac  pertiaeutiis  ipsius,  cum  pertiaeatia 
terrsB  modiorum  1623  **®*.  Praeterea  •••'  quidam 
presbyter  *^  Joseph  de  civitate  Lariaeasi  obtulit 
in  hocmoaasterio  ecclesiam  saactiLaureatii^quam 
ipse,  coastruxerat  io  hereditate  sua  juxta  eaodem 
civitatem,  cum  omaibus  rebus  et  pertiaeatiis  suis. 
Quidametiam  Aquioeases  viriaobilesfiiii  Rodiperti 
gastaldei  obtuleruot  omoes  res  suas  beato  Reoedicto 
io  territorio  Aquioeosi,  loco  qui  Publica  vocatur, 
plaoa  utique  *^^^  et  mootaaa  perplurima.  flilde- 
braodus  quoquecomesdeSora,  simulcumfratribus 
suis,fecit  *^*cartamia  '^'^^''hoclocodememedietate 
laouum  Taurioi  et  Juliaoi  (595),  qui  procedaot  a  ^ 
Posta,  cum  omoibus  pertioeotii  medietatiseorum, 
Qoos  videhcetlacus  toto  ex  iatergro,  una  cum  rivo 
de  Carpello  •*<»■  Paodulf  us  *<^»  et  Laoduif  us  priocipes 
io  hoc  mooasteriopostmodumcum  omoibus  eorum 
pertioeatiis  firmaveruot.  Sed  et  Rachis  gastaldeus 
de  Yicalbo  (596)  dooavit  beato  Beoedicto  curtem 


suam  cum  ecdesia  saocti  Yictorioi,  prope  pnedictos 
laous,  ubi  modo  Posta  vocatur  ;  oec  ooo  et  duo 
gualdaio  fioibus  Vicalbi ;  uoum  io  locoquidicitur 
Silva  plaoa,  alterum  io  moote  Albeto,  cum  omoibus 
fioibus  ac  pertioeotiis  ipsorum.  Per  idem  tempus 
homioes  de  Yicaiboadquisieruote  prsBdicto  abbate 
podium  illud  ^^^^  ubi  ouoc  est  civitas  saocti  LJrbaiii 
(597),  quod  oobis  *^^^  aoliquitus  pertioebat.  ut  fa^ 
ceret  io  eo  castelium,  et  ^^  reddideruot  ei  *<^>  io 
Yicalboduplo  taotum  terrffi  quam  acceperaot.Reser- 
vavit  autem  sibi  abbas  ipsao  ecclesiam  saooti 
Urbaoi,  cum  pertioeotia  *®*'  proprietatis  ipsius,  et 
cum  tota  curteiotraeaodem  *^^  civitatem,  ioomoi 
dumtaxat  *^*'  partepedes  ceotum.  Hic  idem  abbas, 
dedit  io  coocambium  Aimerado*^^  cuidamde  ter* 
ritorio  Marsicaoo  ecclesias  quasdam  ^^^*  et  terras 
huicmooasteriopertioeotesibidem;idestecclesiam 
saacti*<^**Salvatorisia  Avezzaoo,  saoct»  MariaB  ia 
Oretioo  *<^^,saoctiAbuadii  io  Arcu,  saocto  Marin 
ia  Mootoroae,  etsaoti  Aotimi  io  Yico  *^^ ;  et  rece- 
pitab  eo  iacomitatu  Teatioo  ecclesiam  saactiHelisB 
et  saocti  Viti,cumquiaquemilibus  modiisdeterra. 
Item  dedit  ecclesiam  saocti  Comitii,  etsaactiHelie 
«•»•,  etsaocti  Viti,  io  eadem  »<>*•  Teate,  et  recepit 
ibidem  *<^*®  ecciesiam  saooti  Teoestri  cum  tribus^ 
milibus  modiis  terr» ;  et  io  Goaiioo  (598)  quioque 
milia,  iater  Atioam  scilicetet  Vicalbum,  et  furcam 
saocti  Leutherii.  Item*^^*  deecdesia  saooli  Felicis 
in  Pulverio  "^**,  quod  est  modia  *•••  terrflB  milie 
ceotumfrecepit^^^^^solidosceotum^pro  ceosu  vero 
aooualisolidos  5.  Per  hos  dies  io  placitoMarsorum 
cooiitum  proclamaoti  '®'S  refutata  est  ripa  Fucioi 
cum  piscaria  sua,  ab  ipsa  videUcet  ecclesia  saocte 
Marie  de  Mootorooc,  usque  io  Saoctam  Mariam  de 
Palude;  qui  locus  tunc  "^**  Altoraoum  ouocupabatur. 
Necooo  etduffiservorum  familiffi  cumomoibus  suis. 
Proclamavit  '^*^  etiam  (599)  io  plauto  Aodreffi  mar- 
chioaismissiimperatoris*<^'*OttoDis(an.  972.  SepL) 


VARLE  LECTIONES. 


*•••  f.  cartamioh. 

It9t 


i99k  QQa  oam  Gemma  uxore  sua  f.  iK  2. 
*••'  B.  F.  A.  4b.  ed.       *•••  libertaU  i\  ed.       !•»•  a.  ipsius  G. 
•••'  in  hoc  m.  cartam  i*>.  ed.    ••*•  m.  septingeatorum  atque  v.  trium  1. 
•«<>♦  q.  L  p.  l^.  ed.       ••<»  add.  4.        ••••  fecerunt  i\  ed.      •••'  c.  saocto 
lodt  C  ' 


twi  minimam  ed.       *••»  ejus  $d. 
m.  de  l^.  ed.       ^«^*  Lampertus  3. 

|b.  2.    1000  habuDdaoti  I»».    

»•••  Tuoc  temporis  q.  i^. 

B.  de  Ik.  ed.  ■•^  Garoello  2.  *  «^*  C.  io  h.  m.  P.  et  L.  p.  cum  i^.  ed  «•••  q.  huic  mooaste- 
rio  ».  1^>.  ed.  ••"  et  —  ceotum.  Hic  idem  abseisa  i*>.  ••"  pertioeotiis  ed.  ••*•  videUcet  ed.  ••** 
Aimirardo3.  Almerado  4.  ••*'  s.  MarisB  io  M.  s.  Abuodii  ia;A.  s.  M.  io  0.  s.  Salv.  io  A.  etib.  ed» 
••*•  Oritioo  3.  4.  ••"  Vicu  i»».  2.  ••«•  Vit.  et  s.  H.  i^.  ed.  ••«•  deest  i»».  2.  ••••  r.  io  eodem  comiUtu  e. 
|b.  2.  MMltem—  solidos  quioque  dMunH.  ••«•  Polv.  ed.  «•*»  modiorum.  ed.  «•«♦  tulil  ^d.  «•«» 
proclamaote  illo  r.  est  r.  ib.  ed.  «•«•  deest  3.  «»"  Proclamavit  —  eas  desunt  i.  *«•«  m.  domoi  0. 
mip.  ed. 


NOTiE. 


(591)  Miooris.  Dooatiooemdatam  aoooGisulfi^O. 
.  39.)  iod.  15.  e  Petri  Reg.  edidit  Gatt.  Acc.,   p. 

80.  Quam  Leomale  ioterpretatus  est:  totam  eoim 
h8Breditatemofferaot.cujuspartemquartamGisulfus 
lUffi  oepos  GemmsB  uxori  per  scriptum  inorgincapk 
aotea  assigoavisse  se  profitetur. 

(592)  Imperatorem dicere  videtur.  lo  diplallo  ooo 
commemoratur. 

(593)  lo  Abrutio  cit.  territ.  Triveoti. 

(594)  In  comitatuMolisie  in  coofirmatiooe  dooa- 
tioois  per  Paadolfum  bt  Laodoifum  priacipes,  daU 


977,  Mart.  12,  quam  solam  edidit  Gatt.  Acc.,  p.  81. 
Ibi  oumerus  modiorum  ooo  legitur. 

(595)  Qui  ouQc  uoum  lacum  Postaoum  effi- 
ciuot. 

f596)  Vicalvi  io  ducatu  Alvitensi. 

(597)  Cujus  simul  et  Comioi  io  locum  successit 
Alvito. 

(598)  Quod  tuoc  civitatirt  etpagioomeo  erat. 

(599)  A.  29  Paudoifi,  4.  Laodfolfi,  iod.  xv.  -Rog. 
a.  233.  ^ 


LBOMIS  MARSIGANI  BT  PETRI  ttAGOm 


m 


Apud  ••"•  Salmonem  ••••super  Oderisfo  oomiteBal- 
tensi,  qui  retinel>at  dnas  ecclesiaft  nostras  in  '^** 
yalle  de  PeetoraQO,id  est  sancti  Stephani  et  sanctf 
Eleatherii,  et  facta  inde  manifestatione,  recoiiegit 
protinus*<^'  eas.  Hic  convocatis  aiiquot  hominibus 
decivitate  *®''  Termulensi,fecitcam  eisconvenien- 
tiam  ut  edificarent  iin  iD  pertinentiis  ^^**  nostris  iif 
loco  qui  ripa'^*'  Orsa  Yocatur  juxta  fluvium  lYi- 
nium  (600)  unum  casteilum,  ubi  ipsi  cum  *^*  suis 
omnibus  habitarent,et  iai>orarent  ipsas  terras  nobid 
aiic  *^^  pertineDtes  :  itaut  tertiam'^'*  partem  huic 
monasterio  tam  '^'*  de  ipso  castello  quam  et  de 
omDibtts  qu®  ibi  operarenturtribuerent,  duasTefo 
sibi  haberent.  Ipso  *®^  tempore  Sadeifrit  diaconu^ 
divitatis  Lesinensis  obtutitin  hocmonasteriounam 
ecclesiam  juris  sui  vocabuloSanctusMartiuus ;  con- 
structam  ^^*^  juxta  eandem  civitatem,  in  loco  qui 
dicitur  Aichisi,  cum  universis  *^^*  omatibus  et  per- 
finentiisejus.Id^^^^ipsum  quoque  fecernntGuarne- 
^us  et  Laiduifus  a  BassoLarinenses^^^^^deecclesia 
sancti  Germani  in  loco  qui  Vocatur  ^^^*  Aquarola 
apud  Larinum.  Similiter"»«fecerant  Johannes"»*' 
et  Bonucius  cives  Termuleoses  de  ecclesia  sanct» 
TnnJtatis  qnam  ipsi  constroxerant  super  mare,  in 
Hpaquenominatur  PetraHermerissi.  Eodem  modo 
obiatffi  sunthuic  monasterio  tres  ecclesiflfe  inLumi- 
i^ano,  in  est  Sancta  llaria,  Sanctus  Petrus,  et  San- 
ctus  Benedictus  in  loco  Marcclabona>  cum  omnibus 
rebuset  pertinentiis  earundem  ecdesiarum.  Quido 
etiam  Asculaous  obtulit  curtem  suam  de  Casaii, 
loco  qui  dicitur  Forc»,  quseestterramodiorumcir- 
citer  miile  quingentorum*®^* ;  obtuiit  autem  illam  in 
ecclesia  sancti  Salvatoris  de  prfl^dicto  Ascuio^  ad 
opus  monasterii  hujus  (604).  Emmo*<^^*etiam  qul- 
damMarsicanus  obtulit  huic  monasterio  ^"®  here- 
ditatem  suam  de  Gomino  quod  est  centum  modia 
'de  terra,  in  loco  qui  dicitur  Ferrara,  ad  Vicalbum. 
Girca  hos  dies  Gisepertus  praepositus  sancta^  So- 
phiffide  Benevento,  ordinatus  super  causas  hujus 
monasterii  in  Lesina  et  Thermule'^>S  recbll^git^b 
Adelciiiso  Lacerinoepiscopo  libelium  quem  ei  ^*^* 
dadum  Angelarius*^*'abbasfeceratde  oomibusquas 
inpraedicta  Lesinahuio  monasterio  pertinebant, 


A  dimissa  iterum*<^>*  ei  per  libeHummedietate  ipsias 
lliucis,  et  fluvio  Lauri  asque  in  qUindecim  annbs  ; 
densu  libra  **'*  auri  per  annum.  Hic*®'*idemGis6- 
pertus  proclamavit  in  placito  Termulensi  cor^m 
multis  qui  ibiaderantnobilibus  atqnejudicibu8,8u- 
per  quodam  Casteigatdo  *^'^  quiei  contendei>atqaan- 
dam  curtem  nostram  in  eadem  Termuld,  loco  qui 
vocatur  Casaie  Mari  ad  sanctum  G^orgium,  quae 
curtisappeilaturDeTheodosio;  quam  videlicetcur- 
tem  Deusdeditabbas  nosterolimemeratab  Adelperto 
avo  ejusdemCastelgardi,  quingedtis  solidis  aureis, 
^um  casis,  terris,  vineis,  silvis,  pratis,  et  aquis,  si- 
mul  cum  ipso  pascuoejus  quosliabebat  In  Termu* 
leto  '***,  per  designatos  finerab  uno  capite  rrvus 
qui  decurrit  a  Sancto  Georgio  in  vivarium  *•••,  et 

^  usque  Bif^rnum  ;  ab  aitero  capite  mare  ;  a  latere 
Bifernum ; ab  alio  latere  rivus  Yivus  qui  decurrit  in 
mare ;  et  ila  ostensa  ratione  sua  judicantibus  iliis. 
manifestavitse  inde  preedictus  Castelgardus  '•*•  per 
scriptum,appositacompositione  hiiile  solidoruoi  si 
hoc  ailquando  removere  voiuis^et.  Constantius  quo- 
que  prsBpositus  sancti  Benedictide  LArino***^,  pro- 
damavit  in  placitoMadelfrid^^^^comitis  super  Azo- 
nem  episcopum  ipsius  civltatiSy  de  ecclesia  sancti 
Benedicti  in  Pettinari'^*'  quamidem  episcopus  cum 
omnibuspossessionibusejus  sibi  yendicaverat,  6i 
ostensa  rationeac  justitia  nostra,  judicantecomite 
etepiscopo  renuntiante, recoUegiteam ;  et quoniam 
destructa  erat,  a  fundamentisillam'**^restauran8, 
in  ea  monastehum  quod  hactenus  intra  •••*  civita- 
temfuerat,  esse  constituit,  ibiquecum  fratribus  •••• 

C  religiose  vivere  coepit. 

*  Cujus  supra  meminimus  add.2. 
1.  Hic  abbas  fecit  lii>ellum  de  monasterio  •^•^ 
sanctSB  MarisB  in  Luco  ^••^  (602),  Bajnaldo  comiti 
llarsorum,  secundum  iiias  sciiicet  pertinentias  at- 
que*^**fine8,  quibus  Gualtefrius  Sacerdos  et  mona- 
chuseandem  ecclesiam  k  '•^*  Doda  comftissa  sibi 
concessam  ••^*  in  hoc  monasterio  ante*®''*  annos 
f^rme  viginti  tradiderat,  quod  ••^*  et  terra  modio- 
rum  circiter  sexcentorum.  Quod  '•^^  videlioet  san- 
ctSBMariffimonasterium  diversi^postmodumaemui- 
iipiicibus  longe  iateque  ecclesiisseupossessionibus 


YARLB  LECTION£S. 


tofso.  etOderisi  comitisdeBalua,a.2.  ••'•  Sulmonamft.  prsBdictoc.  Od.quitf^i.  •••in.deB^uain^.  •<>*• 
addit  4.  *<^"h.partisiliiusdepertinentiascilicetT.lb.  >0M|Qpgj.^QeQ^2^1^uJQSQioQasteniii>.i.  ^®'*  Riga 
ed,  "»•  c.s,o.<uW.4.  «o»'arfrf.4.  «•••t.tantump.i»».cd.  ••••m.  deomnibusq.ibi(dett(erf.)  op.eideL  o. 
t.  1*>.  #d.  ••*•  Per  idem  tempus  S.  i^.  ed.  ••"  constructa  1»».  ed.  ••♦«  omoibus  1»».  ed.  ••*«  Id  —  Larinum 
deest  i.  ••^^  LarienensesS.  ••♦•  dicitured.  ••^«  Similiter— HermerissidestintS.  ••♦^  1.  fllius  Radefritetlb. 
•0*»  quingenti  !»>.  ed.  ••*•  Emmo  —  yicaAhamdesunl  1.  ••••loco  ed,  ••»«  Thermole  1»».  2.  •»••  illum  4. 
•w>  abbas  A.  Ib.  ••»*  d.  ei  it.  iK  ed.  ••" a.  librauna  \K  ed.  ••"  Hio  ek.  u^que  ad  finem  eap.  detnmt  i . 
to87  Castalgardo  4.  ••»•  Termoieto  2.  ••"  Vicarium  ed.  ••«•  Gastalgardus  3.  ••••  Lariano  2.  •««•  Ma- 
deifrit  3.  ••«'  Pettenari  2.  ••«*  cam  r.  ibi  m.  ed.  ••«»  infra  ed.  •<>••  monachis  2,  •••'  ecciesia  1.  corr, 
Ib.  «o»»  L.  et  S.  Herasmi  1.  •»••  a  f.  add.  i\  «•'•  a.  D.  c.  s.  o.  add.i^.  ••^*  oblatam  1»>.  ed.  ••^^  m. 
dudumt  1.  corr.  iK  ••?•  q. e. modiorum  terr»  sezoeaMi^. ed desunt  1.  ••^^Quod— Avesanodeitmli, 
ted  signum  positum  excidisse  aUqtddprodit. 


NOTiE. 


(600)  Trii 
(Wlj  a 


igno. 

lib.  i|  oap.  91. 


(«02)  AdhlcUitaFaoinum* 


CHROmGON  QiSSQWMSE,  -rr  V».  0  ADG70RE  LEONB. 


m 


a  *^*  nomiuUis  fideliboaestdUatam.dequibusliie  A  BauaDumsolidoscentumfpvpceiisa  15.1temibidem 


ea'^*qu»iDyettigarepotuimus,  congrunmtoriber^ 
dujumuft.  Ecclesia  *<^^^8aactfl9  MariflB  iaPassarauo, 
etsanoti  Sebaitianiibidem.MooaBterium  '^''"saacti 
Martioiia  Traasaquas.  Eooiesia  '^^''^saoctsMarifiBde 
CoUe  longo ;  saaotflB  ^*  RettitutsB  ia  Morrei ;  sanoti 
Siephaai,et  saneti  Nykolai.etsaaoti  DonatiiayaDe 
Sorana;8aaet8B  Gniois  iuTalle  Ortaoole*^;tanftti 
Laafoalii  in  Vioo ;  taocti  Joauait  iu  Beteage  '^  ; 
BfluicliCjrpriaai  ia  ciTitate  Marsioaoii ;  tauoti  SflJva- 
ioris  inagro'^'tejutdem  civitatit  ;  tanotiB  BarbarflB 
ibidem  ;  saneti  Ambrosii  in  Secunzaiio.  Monaste- 
liQm  ^  taaotflB  Marias  ia  Oesit ;  sauoti  Leucii  *«** 
in  Marano;sancti  Blasii  inMusooti  **^'  ;  sanoti  He- 
Msmi  in  Popapeitanii   ;  tanoti   Silvestri  in  Pireto  ; 


looo  Arole  de  quadringenlis  modiis  terreB*  solidos 
sezcentos  «•>  ;  pro  censu  4  ;  de  '^^  curte  Mariana 
solidos  168  •»•'  ;  pro  censu  7.  Item  de  •*••  ourte  Tu- 
Jiana  **®*  et  aliis  rebus  libras  i  6 ;  pro  censu  solidos  20. 
Item  deeadem  solidos  trecentos :  procensu  i6.  In 
eomitatuTero  Pennensi  de  ourte  sanoti  Silvestride 
Doliola  *««*,  solidos  quadringentos  :  pro  censu  15. 
De  curte  sanoti  Georgii  de  Golline,  solidos  duoentos : 
pro  censu  10.  De  terris  in  looo  qui  dicitur  Giccle, 
solidos  quingentos  ;  pro  oensu  10.  De  terris  in  Pa- 
ternoetGasaPunti****  solidos  160  :pirocensu  4. 
In  Marsia  deSanctoVictoriQO  inCelanu  *i'*,  et  San- 
oto  Bjenedioto  in  Tilia,li  bras  6  :  pro  censu  tremis- 
ses  8.  In  '*'•  BaJva  de  Sanoto  Mercurio  et  Sancto 


sanoti  Salvatoris  in  Gamerata  '^'^;  saootiGermani  g  Cesidio  *i'^»  libras4  :  procensu  tremisses  10.  Item 

*  ibi  de  Ecdesiasancti  Benedicti  in  PrflBtorio  libras 
duas  :pro  censusolidos  duos.  Fecit  etiam  libeUum 
cuidam  Johanni  presbjrteroetMarflddo  gastaldeo  oivi- 
tatis  Gfltnensis  de  piscariaejusdem  civitatis,inlooo 
quidioitur  Zappineta,  usque  in  deoem  annos ;  pro 
censu  ****  44  ligaturas  sepiarum,  40  bonas  sepias 
per  singulas  ligaturas  babentibus ;  neo  non  et  de 
^desia  sanoti  Benedicti  sita  in  eadem  Ganni,  pro 
oensu  solidomm  **'*  duorum.  De  ^''  pisoaria  quoque 
Lesinensi  et  fluvio  Lauriiibellum  fecit  pro  censu  tri- 
gintabizanteorum.Fecitet  libeUum  Landulfocomiti 
Hisemiensi  de  tota  pertrnentia  terrarum  ubi  dicitur 
Gapriata.  Quas  idem  comesnon  multo  post  exinte- 
groreddidivin  hoc  monasterio,  tradito  hic  ad  con- 
versipqdp  cum  **<•  aliis  oblatioaibus  filio  suo  parvulo 
De  *">  ecclesia  quoquis  sancti  AadrecB  et  omuibus 
pertiaentiis  ejusin  valle  de  Oaiidis,  loo6  Paulisili- 
bellum  fecit  cuidam  Leoui  presbytero  et  Joaoui 
Genco  »*••,  pro  multis  •"*  dumtaxat  xeniiselservi- 
tiis  eomm.  Similiter  fecit  et  de  innumeris  aUisper  **•' 
diversa  locasen  provincias :  quaB  profecto  "*••  hio 
recensere  vel  scribere  superfluum  duximus  **«♦. 

9.  Hujus  (603)  abbatis  nono  *^*>  decimo  anno 
(966)  Johannes  *<*<  papa  de  Roma  exiUatus  venit 
Capuam,  et  rogatus  a  prflefato  principe  Pandulfo, 
tuno  primum   in  eadem  civitate  archiepiscopa- 


in  PetreUaRomaai.  Omaes  istflBecclesiflB,  cum  uni- 
vecsis  possesaionibus  et  pertinentiis  eamm  mobilibus 
et  immobiUbus  prflBdictomonasterioantiquitusper- 
tiAuerunt.  Insuper  et  hereditas  Petri  Maimonis  in 
Auritino  '^'^  magna  et  bona,  et  hereditas  Apici  in 
Patemo,  necnon'®**ethereditas  pettonis  Rattrude 
in  Avezano. 

8.  PrflBterea  ubicunque  aliquid  **^**  de  possessiooi- 
bus  hujus'^^monasteriiquflB  prioribus  temporibus 
amissflBseu  *^<  perditflB  fuerantprflBfatus  ****  abbas 
«^«investigarecertius  poterat*^»»  ipaximum*^*re- 
cpUigendi  etconquirendi,  seu*<^''eUam  redimendi, 
nec  non  Ubellos  faciendi,  studium  habebat*^**.  Li- 
beUos  *••'  autem  seu**»«derebushujus  monasterii 
sive  sancti  AngeU  de  Barreio  sicut  ••**ioeisdem 
UbelUshabeturideo  studiosissime  faciebat,  utethoc 
monasterium  dudumaSaraoenisdestructum  hujus- 
modi  •**  pecunUs  reconciliaret,  etutper  hoo  indir 
ciumad  bujusconcBbiidicionem  universa  iUa  perti- 
aere  iu  futurum  tempus  osteuderet.  Nam  fiUis oujus- 
damOisouisde  AprotioUbeUumfociensde  curtede 
Bigano  **",  quadringentorum  circiter  modiomm, 
recepit  Inde  in  •*•*  prsBsenti  solidos  sexcentos :  an- 
imaUter  vero  ppo  censu,  solidos  20.  Item  in  Apru- 
tio  *^  de  corte  TulUana,  soUdos  trecentos  ;  pro 
censu  *^^  23.  Item  ibidem    de  ourte   quflB  dicitur 


VARIiG    LECnONES. 

toiB  et  2.  *<"•  h.  aliquanta  scribamus  que  i.  p.  ed  "^  S.  Maria  in  CoUe  h  etc.  alio  ordine  ed.*^"^ 
Sanctus  MarUnus  ed^^^S.  Restituta  etc.  ed.  ••••  Artuccle  3.  «••»  Besenle  3.  4.  an  Besenie?  ••" 
giro  ed.  ••"  s.  Maria  eic.  ed,  «•»*  Eleuticius  3.  '^  Muscusi  3.  •••«  Gamarata  3.  «•"  Aurelino  2. 
«•"  add.  4.»M  deest  ed.  "••  deest.  i.UQstri  1  ^ed.  «••!  g.  n.  add.  4.  ••»•  add.  {\  «••«  potuit  l.ed.*^»* 
m.  pr«Bomnibus  r.  I.  «^.«•••seu  —  faciendiarfrf.tbw«*habuitl.^rf.  ••*"'  LibeTlos  e<<?iifl^ead/Snem  cap. 
add.W  «^«a.  quamplurimos  sive  i^.  ed.  «••»utti>.  ed.  •^••ipsomm  l^.  «J.  «•*  Vigano  tb.2. 
•«•«inp.  de$untk.  "•»  Pruciode  curte  q.  d.  Bass.  4.  •«•*soUdos  hoc  loeo  ubigue  aidunt  1*».  ed.omittU 
4.  **•»  ducentos  3.  "••4.  Item  ibidem  de  iK  ed.  •»•'  solidos  168  ;  pro  censu  desunt  2.  •*••  i.  ibidem de 
4b.  ed.  •*••  TulUanafld.  '"•  Doliosa  erf.  «">  Punzi  2.  «»•  Gelano  3.  «"» In  —  parvulodettnU  l. 
«w*  C.  et  aUis  rebus  inFiaterno  2.  *"»  c.  soper  singulos  annos  q.  ed.  •"•  c.  duammpeUium  coufe- 
ctarum  2.  •**''  Fecit  et  libeUum  —  parvulo.  De  —  bizanteomm  ed.  •"•  c.  a.  o.  de$unt  ed.  •**•  In  vaUe 
quoque de  C.  I.  P.  (I.  p.  deiunt  i^)  de  eccl.  S.  A.  etc.  i^  ed.  •«*•  G.  p.  abscUa  i^. •»«  m.  d.  desunt  iK 
ed.  «"•  a.  quflB  lb.2.  •««•q.  hic  superfl.  scribere  d.  l^.  ed.  •«•*  depositus  autemnono  Kl.  Dec,  sepul- 
tusest  juxtaecclesiam  sancti  Benedicti  add.  i.  «^"octavo  i.  corr.  i^  «^m  tertius  dedmus oda.  K 
expunxit  i^. 

NOTiE. 


(603)  Multum  dehocloco  disputatum  est.  Ut  pau- 
cit  dicam  quod  senUo,  LeoneminEcclesiflB  Gapua« 


uflB  membranis    adnotatum    invenisse   existimo. 
Joannem  consecratum  esse  a.  966.  quo  18^*  AUgemi 


m 


XMOm  MARSIGAMI  ET  PETRI  DIAGONI 


m 


tmn  *i'^  eonstitait,  Johanne  «t*  ejusdem  principh 
firatre  inibi  consecrato.  Pos  t  '<'*  quem  domnns  Leo  hu- 
ju8  cenobii  monachusin  eadem  civitate  quattuor  annis 
et  dimidio  archiepiscopatufunctus,  Gerberto  '^'^ni- 
chilominus  loci  ^^  istius  monacho  sui  ***'  succes- 
sionem  honoris  reliquit*.  Sequenti*'**  autem  anno 
defuncto  primo  Ottone,  Otto  secundus  imperator 
filiu8*<*^  ejus  cognomento  Rufus  venit  Capuam 
{an.  969),  etabiitTarentum,  ac****  Metapontum,  et 
deinde  *^^*  Calabriam.  Unde  ^^  prospere  ad  sua 
reversus,  anno  Domini  983.  iterum  magno  ezercitu 
congregato,  cumSaracenis  in  Calabriam  dimicatu- 
rusdesoendit :  sed  diyinapermissione  superatus  ab 
Hlis,  vix  ipse  cum  non  multis  evadere  potu!t.Ve- 
niens***'  igifur  Capuam,  firmavit  principatum  re- 
lictffi  Pandulfi  principis  Aloare,  et  filio  ejus  Lande- 
nulfo.  NamLandulfus  et  Atelnufus  ejusdem  Aloar» 
filii  inprsedicto  bello  perierant.  Ipse  yero  imperator 
pro  recoUigendo  milite  ac  certamine  restaurando 
Romam  ^**  profectus  *i«*,  eodem  tempore  defunctus 
est ;  atque  *i^*  in  atrio  ecdesiaa  beati  Petri  apostoli 
in  labro  porphiretico  (604)  sepultus  ** ;  et  filius 
ipsius,  Ottotertius  regnum  *>^*  accepit. 
*       Ipso  anno  sol  obscuratus  est  horatertia  11. 

Kal.  Jan.  ita  ut  multas  stel!»    apparerent 

(605)add.lc.   . 
**introeuntibusin  paradysum  ejusdem  ecclesi» 

ad  levamaoU.  l^.  8. 

10.  Aloara  *i**igitur  cum  yizisset  inhonoresuo 
annis  circiter    octo,  reliquit  inprincipatufilium 


A  Landenulfum  ;qui  post  quattuormensescum^^^^dd 
more  principali  ej  usdem  ci  vitatis  ad  ecclesiam  sanoti 
Marcelli  ipsaquinta  feria  sancti  paschaa  soUempni- 
ter  processisset,  quibusdam  infidelibus  suis  Capua- 
nis  crudeliter  occisus  est  (607)  {an.  993.  Apr.  20) 
Quo  cognito  Trasmundus  ***•  Teatinuscomeset"*» 
marchio(608)  propinquus  ejusdem  principis,  ad 
ulciscendamipsius  interfectionem,  oongregatonon 
*^^^  parro  exercitu  simul  cum  Rainaldo  etOderisio 
Marsorum  *^^  comitibus,  venit  superCapuam  post 
dnos  ferme  menses,  etobsediteamac  vastaTitper 
quindecimdies.  Postmondum  vero  pro  hac  eadem 
principis  ultione,  venit  Capuam  unacumpmdiotis 
eomitibusHugo  marchio  missus  ab  imperatore,  et 
obsedit  eam  undiqueper  multos  dies,  quousque  iDi 

3  "♦•traditi  suntii  qui  pmfatura  •"•  principeminter- 
fecerant.  Quos  accipiens,  sez  deillisinfurca  su- 
spendit  ;  osBteros  vero  diversis  ac  variispoBnis  mul- 
tavit. 

ll.Antehoc  ferme  bienniumingens  terramotut 
factus  est  tam  in  Capua  quam  in  •^•'  Benevento : 
ita  ut  in  Capua  plurimas  domos  everteret,  etcam- 
panas  ejusdem  civitatis  perse  sonari  faceret  (on. 
990.  Oct,  25).  In  Benevento  autem  Viperam  (609) 
dejecit,  et  subvertit  quindecim  turres  ;  in  quibus 
videlioet  '^^*  centum  •'••  quinquaginta  hominet 
mortui  sunt.  De  Ariano  et  Frecento  »"*  (610) 
magnam  partem  destruxit.  Compsanam  civitatem 
propemediamevertit,  ejusque  episcopum  cumaliis 


VARIiE  LECTIONES. 


ed.  "••Post— reli- 


•^•^  archiepiscopnm  3.  ■"•  c.  consecrato  ibi  L  fratre  e.  p.  arohiepiscopol. 
auitadd.i^.  •*»•  Gilberto^.  •*•*  hujus  L  m.  Ib.ed.  •"•  m.  succ.  archiepiscopatus  r.  l^ .  S. 
»"•  Et  s.  anno  i.Signum  tW  m  marg.  apptctum  guid  siln  velit  nescio ;  v.  tab.  lithogr.  Seq.  anno  «*•»>•*  i. 
e.c.  T.add.  i*>.  •«••acM.  add.  1*>.  "««rfeMt  4.  »"'170  1«.  Biennio  autem  posthaoc  Pandulfus  princeps 
pugnanscumGrecisapud(castrum  k^xxMmidd.i^)  Bebinum,  captus  ab  eis  est;  etConstantiDopolim  de- 
portatus ;  sed  post  decem  menses  evadens  reversus  est  (ad  Ottonem  imperatorem  apud  eandem  Bibinum 
ubicaptusfuerat  o^.ib.^fiiiumquesuumLandenulfumducemin  Cajetaconstituens,  quarto  postmodum 
est  anno  defunctus  (606).  Annoautem  D.  983.  praofatus  Otto  imperator  secundus  m.  e.  c.  iterum  c.  S.  1. 
•'••  Inquo  etiam  praelio  Landulfus  princeps  fihus  principis  Panaulfi  cumfratresuo  Atenulfoetaliis  pluri- 
bus  mortuus  (occisus  i.  cor.  i^.)  esL  Imperator  autem  Gapuam  reversus  f.  p.  r.  P.  p.  A.  et  f.  e.  L.  Ipse 
veropro  i.cd.  •*••  Veronam  1.  cor.  Ib.tiw  rediens  \.  ed.  •>"  atque  —  levam  rirfa.  1>>.  •*♦•  factus  est 
imperator  l.rorr.  W  •>«•  Prndicta  vero  A.  cum  1.  ed.  •>««  m.  a  quibusdam  i.  s.C.  o.  est  apud 
ecclesiam  s.  M.  ad  quam  de  m.  p.e.c.  ipsa  q.  f.s.  p.  processerat  i.  m.  a.  q.  i.  s.  C.  c.  o.  est  a.  e.  t. 
M.  ipsa  q.  f.  s.  p.  ad  quam  d.  m.  p.  e.  c.  eademdie  (soD.  add.  3.  processerat  (>>.  ed.  '^^*  Transmundos 
ed.  »"•  et  m.  add.  (b.  «i«  n.  p.  desmt  4.  •**•  0.  c.  M.  1.  ed.  •**»ii  t.  s.  illi  ed.  »«»•  praBdictum  1. 
2.  «»*  dtest  ed.  »"»a<W.  4. »»» muUi  1. 150  Ib.  »*»*  Fregento  ed. 


NOT^ 


annus  incipiebat ;  Natali  Domini  968  Ottonem  II 
imperatorem  factum  :  qua  re  adductus  est  ut  pa- 
trem  967  defunctum  crederet.  Sed  cum  postea  in 
Ann.  Casin.  inveniret,  Ottonem  969  Calabriam 
adiisse,  patremque  intervivos  fuisse  {nam  iUumpro 
secundo  habuit),annum  superius  scriptum  mutan- 
dum  esse  putavitet  soiis  eclipsin  ei  addidit.  Aii- 
<gerni  annum  18  ezhibet  etiam  Clir.  Atinense  ap. 
Murat.SS.  YII,  p.909,  quod  hic  eodemcum  Leone 
fonte  usum  esse  videtur. 

(604)  Potius  inconcha  marmorea  lapide  i^orphy- 
retico  tecta:  eodem,ut  fertur,  qui  Adriaoisepul- 
croimpositus  fuerat:  cujus  arcapostearecepitlnno- 
centium  II.  Lapis  ille  Fontana  airigente  ezcavatus 
In  ecclesia  S.  Petri  aquam  baptismalem  continet. 
Fusius  de  his  omnibns  disserentem  adi  Bonannium 


de  templo  Yaticano  cap.  22. 

(605)  Accidit  a.  D.  968,  Dec.  22.  Cf.  Lintprandi 
Leg.  64. 

(606)  Cf.  Chr.Salem.,  c.  171  sqq. 

(607)  Cf  Chr.  S.  Bened.  SS.ln,  p.  206,  207,  sed 
noster  ahqua  addidit.  Cf.  etiam  Petri  Dam.  Opuso. 
57. 

(608)  Id  non  recteaddidisse  videtur. 

(609)  Cf.  Ann.  Benev.  ad  a.  990.  Viperacastellum 
fuitin  agroBeueventano^noster  tamen  de  simula- 
cro  aiiquo  co^itavisse  videtur.  Beneventi  quoque 
vicum  fuisse  Viperam,  postea  dictum  Vico  aeSerpi 
De  Vita  refert  in  Antt.  fieneventanis. 

(610)  Frtgenlo. 


597 


GBRONIGON  GASSmENSB.  —  UB.  H  AUGTORE  LEONE. 


m 


*<*'  multisoccidit.  RoDsam  (64  i)  vero  coin  uniTcr- 
sis  fere  in  ea  manentibus  summersit.  Eisdem  '*'* 
ferme  diebus  frater  hiijus  AUgerai  abbatis,  Leo  no- 
mine,  monaohus  professione,  reTcrtens  ^'^  a  Jeru- 
solima  portionem  ligni  dominioeB  cruois  non  par- 
vam,  aurogemmisque  preliosis  ac  margaritis  cir- 
cumdatam  *«'*,  secnmdetolit,  et  huic  sanctocoeno- 
i>io  deyotissimusobtolit,  ipsa*<'*  die**'*Nonarum 
Novembrinm.  Depoaitns  *i*^  est  autem  prodictus 
abbas  9.  Kal.  Decembris  (612)  {an.  985),  et  hono- 
rifice  *^*  sepultus  juxta  ecclesiam  sanoti  Benedioti 

Manso  abbas  '^'ncesimus  octaTUs,  sedit  annis 
undeoim. 

iS.  Iste  fiiit  con8obrinusPandulfiprincipis(6i3); 
qui  oum  eo  temporequo  Aligernus  *'**  abbasde- 
junotns  est,  monasterio  sancti  Magni  juzta  Punda- 
Damciyitatem(6i4)posito  prmesset,  propinquorum 
principum  solacio  *^''  fretus,  non  autem  ***^  mona 
chorum  consensu,coBnobii  huj  us  abbatiam  indeptus 
est  Undefactum  est,  ut  nonnulli  de  prioribus  ac 
^^  melioribus  hujus  monasterii  fratribus  potius 
hinc  egredi  quam  manere  sub  illo  eligerent.  E  qui- 
bus  domnus****  Johannes  Beneventanusquipostmo- 
dumabbasextitit,  unnsfuit :  altervero  domnus*>^ 
Theol>aldus,  nihilominus  postmodum  abbas  effe- 


A  ctus  domnus  etiam  Liutius,  de  rehgiosioribus  *<** 
ac  prioribus  loci  hujus  monachis  unus ;  nec  non  et 
quinque  aliiquorumnominanon  recoluntur.Et  *^** 
tresquidem  primi  Jerusoiimamprofectisunt;  ceteri 
Tero  quinquein  LAmbardiam :  quoscum  ob  maxi- 
mam  hcgus  loci  devotionem  Hugo  marohio  nimis 
honorifice  *"^  suscepisset,  ex  ejus  largitione  quin« 
que  *^^'  in  illis  partibus  coBnobia  construxerunt, 
atque  Juxta  hujus  monasterii  traditionem  omnem 
ibiordinem  posuerunt.Ex*^^*hujus  marchionisdono 
duo  hic  argent»  coronn  habentur. 

13.  Per*^^'  idem  tempussupradictusOtto  tertius 
interveotu  matris  "^^augustaTheophanu*^^'prm- 
ceptum  huic  monasterio  fecit  (an.  989  Jul.  23), 
confirmans  de  moreomnes  pertinentias  ejus(6i5). 

Q  Gisulfus  prffitereaTeanensiscome8(6i6)fecit  obla- 
tionem  in  hoc  monasterio  (an.  996  Aug.)  de  loco 
sive  *^^<  castello  quod  dicitur  Casale  Gaspuli,  cum 
universis  *i^  finibus  ac  pertinentiis  ejus.  Bertera- 
mus(6i7)  etiam  nobihs  vir  de  comitatu  Pennensi 
obtulit  res  suas  beato  *^^*  Benedicto  in  loco  qni 
vocatur  ^^*  Fonte  tecta  (618),  cum  ecclesia  sancti 
Plaviani,  et  medietate  castelli  de  colle  ***^  Carello 
et  castello  de  monte  Petito,  et  cum  aliis  curtibus 
suis,  quod  estterre  modiorum  septingentorum  (an. 


YARLE  LECTIONES. 

*i**c.  plurimisaliis  o.i.  ed.  *'^*  Isderoi.  *><7  p.portionemtftc.revertensal.detulit  i.ed,  *"'etinar- 
genteoloculovenerabilitercollocataml.de/.  Ib.  "••d.N.N.  add.i^.  "••  hcecin  finee.  habeti.  ""  M. 
28.a.  i.  ed.  «"•  Alieraus  3.  "•»  f.  s.  i.ed.  "•♦  a.  omniumhujus  loci  m.  c.  1. 2.  "•»el  m.  i.  desuntt. 
"••  deesi  i.  2.  •»•'  deesl  1,2.  «•«•reliffiosis hujusl.  m. acprioribusu.  1  ed.  »*••  E  {deest  ed.)qmbns  omni- 
bustrespnoresI,p.  s.Quinquev.aliiinL.led.  •^^•reverenterietif.  '^M.atqueconcessioneq.monasteria. 
in  i.  p.c.  ibiquei.  t.  h.m.  o.  o.  p.  ied.  *"•  Ex— -hdbeDtur  desunt  1.  Ex  cujus  etiam  m.  ed.  *^^*  totam 
cap.  add.  l^.  "'♦  m.  suee  a.  1^.  »"•  Theophanii  ed.  »"•  et  i\  2.  ^^'"addit  4.  «"•  sancto  i^.  ed.  «"• 
didtur  Ib  ed.    •«•^  loco  ed. 

NOTiE. 


(61  i)  Terraerat  nonlonge  a  Compsa*  Anc. 

(619)  Incod.  47,  Nono  Kal.  Decembris  Aligemus 
saeerdos  et  abbas  hnjus  loci.  In  codice  353  habetur 
epithaphium  Aligemi,  roanu  s.  xi  scriptum,  quod 
per  Bethmannum  V.  D.  denuo  coUatumhic  subne- 
ctimus: 

Eic  pater  egregius  Altgemus  ffausat  humalus 

Pxgnere  vivifico  restlilurus  item . 
Nativa  bonitate  cluens  • ,  et  inclitus  orbi, 

Urbe  Neapoleos  satus  et  altus  erat. 
AstDomiui  prmcepta  librans,  palriam  quoque  lin^ 

quens, 

Quo  caputorbis  habet,  pervolitabat  ovans  : 
McclesicB  doctoris  enim  delegit  asitum, 

Sub  patre  Balthwino  subdere  colla  Deo. 
Dogmate  normali  virtutum  culmina  postquam 

Attigit,  hoc  sacrum  regere  gimnasium 
Promeruit,  quo  euncta  micant  spiramina  lucis, 

Per  mare,  per  terras,per  fuga,  perque  chaos. 
Quod  auia  frustratum  fuerat  tum  ^tempojns,  ille 

Nisums  omnigenis  enceniarat  hians. 
Tiara  novans  tegulasque  locans  dissepta  resarsit, 

Picturumque  —  ruaem  —  fecit  hahere  domum. 
Quid  vedeat,  quid  non,  quo  virtus,  quo  ferat  error, 

Noverat  ispe  sagax  propositique  tenax 

■  Sommas  ad<fit  c.    btam  c.  «^adiique  cotf. 


Non  persona  potens  fuerat,  qum  tempneret  Ulum, 

Quce  placeantque  rogat,quo  dare  cuncta  queat. 
Graviserat  morihus,  monachorum  specula  exstans, 

Cuncta  gerens  plaeido  ingenioque  pio . 
Jam  meritis  pater  ille  pius  talibusque  refertus, 

Lastus  ab  cethereis  sumitur  ecce  ehoris. 
Conditur  his  septis  ter  ternis  rite  Kalendis 

Romulei  mensis,  ipse  Deeember  adest. 
Hoc  pie  ecmobium  ter  denos  rexerat  annos, 

Septenosque  simul,  sic  adiitque  ^polum. 
Nunc  monaehile  decus  titulum  cum  leqeris  istum, 

Dtc,  et  inxtemum  nunc  habeat  requum.  Amen. 
Ind.  XIV  obiissent  produnt  Ann.  Gas.  ut  annum  37 
minime  compleverit. 

(613)  Laidolfus  etiam  Princeps  consanguineum 
suumappellat  in  suoprmcepto,  in  Regesto  Petri 
num.  235.  Ang. 

(614)  Fondi. 

(615)  Reg.  n.  126.  Actumest  Ingelheim 

(616)  Filius  b.  m.domniPaldolfiprincipi.  Datum 
est4  anno  LaudoIfi(l.  Laydolfi),  mense  Aug.  ind.ix. 
Edidit  Gattula  Acc,  p.  84e  Reg.  Petri.  Verumnon 
ipsum  castellum  dari,  sed  terram  ei  adjacentem, 
ODservavit  Di  Meo  in  Ann.  Neap.  996. 

(6ir  "  "    "         "*     -^ 
(618; 


)  GatL,  ib.,  p.  84^e  Re^. 


Fontecehia,  in  Aprutio  Ultra.GATT. 


m 


VBOm  MABSICANI  ET  PBTltl  DUGOm 


991  /tm.  U).  SedetPetrua  quidain  prasd^yter  (619)  A  Galiano  soiidos  100 :  pro  cansa  7.  Item  ibidem  de 


de  Gampomaurani  *<<i  (620),  obtulit  in  hoc  loco 
ecclesiam  sancte  Marie,  quam  ipsemet  *^''  in  he« 
reditate  suaoonstruxeratsuperipsos  lacusejuedem 
civitatis,  cum  multis  terriset  omnibus  pertinentiis 
eju8.  Temmarius  qnoque  vir  quidam  iliustris  de 
^prutio  leint  «ancto  Benedicto  cartam  de  omni  perti* 
nentia  sua  Ux  Penne  et  Aprutio,  cumeoclesiasancti 
Pauli.etsancti  Johannisde  Bu88eta*^*>,etcurtibu8 
per  diversaloca^quod  ^*^  estlterramodiorum-mille 
et  centum  •*".  Similiter  fecit  et  Trasmundue  *>•• 
dericue  de  curte  8ua  in  Aprutio  qu»  dicitur  GeUi, 
cumomnibus  pertinentiiset  adjacentiie  sois»  quod 
est  terra  modiorum  trecentorum.Id  ipsom  fecit  et 
Grimoaklusjudez  Aquineneis  deeccleeiasaDOtiAn*- 


Saneto  Bonito  solidosGO:  procen8asolido8  3.  Item 
ibidem  de  terris  adCoronulas,  etadfontemErmo- 
nit,  solidos  100  :  pro  censu  solidum  unum.  Item 
ibidem  de  terris  in  Pastina  et  in  valle  Aibina  solidoe 
160  :  pro  oensu  solidos  8.  Item  ^**  in  Aprutio  cui- 
damOdemundo*^'^  de  ipsa  curtedeMarianoad  ip- 
sam  cifttemam»  ettn  colle  de  Mortatenwm  modlo- 
rum  100,  pro  '^'*  solidis  nichilomiaus  100,  et  pro 
oensn  solidos  5  •*'*•  Eodem  tempore  '^^  Terracineor 
ses  cives  conmioniti  a  Johanne  episcopo  soo  pro- 
pter  cladem  quandam  '^  quam  tunc  patiebantur, 
ipso  diesanctipasche  (an.  994.  Apr.  15)(6tl)om* 
nes  ^^  unanimiterdevoveruntac  promiserunt  da- 
toros  se  per  singuios  annos  inhoe  monasterio  soc 


geli  in  monte  qui  voeatur*^'^  Aapranus,  cnm  tenris  g  milia  anguillas  ;  et  scriptum  inde  fieri,  terribili 


non  paucis  et  ceteris  pertinentiis  suis, 

Hic  ^'*  abbas  fecit  Ubellum  quibusdam  nostrati- 
bus,  juzta  tenorem  abbatis  Aligemi,  et  posuit  eos 
circa  Sanctam  Heiiam,  ut  et  ipsam  ecclesiam  a 
barbaris  destructam  restaurarent,  et  terras  in  cir- 
cuitu  ejus  Juxta  terminos  statutosexcolerent.  Lan* 
denulfo  *^**  qooque  LuoerineB  sedis  episcopo  fecit 
libeilum  de  pisoaria  Lesinensi ;  unde  idem  episcopue 
persingulos  annosreddebatin  ^'^censuminnatale 
Domini*'*'  preposito  sancUB  Sophiffide  Benevento 
adopus  monasterii  hujus  bizanteos  26.Fecit  etiam 
libellum  Rainaido  comiti  Marsorum  de  ecclesia 
sancti  Pauli  qum  sita  est  in  territorio  Gomioensi, 
In  pertinentiacastelli  Septemfratrum,cum  rebus  et 
adjacentiis  ^**  suis,  trecentis  videlicet  terrarum 


anathemate  supposito  ad  posterorum  memoriam 
prflsoeperunt  (62S). 

14.  Hio  idem  ^«*  abbas  cum  a  Jc^anner  papa 
quintodecimo  **^privilegium  (6Sd)  juzta  soUtam 
recepisset  ^**  (an.  989  Apr.  11).  a  l^denulpho 
etiam  prineipe,  qui  ut  jam  diximus,  a  Capuanis  ^^ 
orudeliter  interemptus  est,  prasceptum  oonfirmar 
tionis  ai)batim '*^7  totius  acoepit  (an.  991)  (6t4), 
secundum  ***'  tenoremscilicetprssceptipatrisipsias. 
Laydulfusquoqueejusdem  Landenulfifrater  qui  illi 
iaprinoipatu  successit,  15  et  **^*  familiasin  Aqui- 
nensiciTitate  de  majoribusqu8B  ibi  erant  concessit 
Gui  ***^  etiam  nono  (625)  abbatin  ipsius  enno  (on. 
993)  juravit  omnem  securitatem,  et  ut  de  tota 
omnino  abbatia  seviventeiUumfideliteradjuTaret; 


modiis,  recipiens  ab  eo  ad  ^**  praesens  quidemso-  G  praBceptum  quoqne  de  Gastro  Goeli,  cum  totomoote 


lidosSO  :  annualiter  vero,tinoaf  quingentas.  De^^ 
ecclesiaquoquesancti  Felicis  in  Pulverio,  et  sancti 
Maximi  in  comitatu  Teatino  libellum  faciens,  rece- 
pit  solidos  trecentos  :  pro  censu  autem  solidos  8. 
In  '^'^  comitatu  Pennensi :  de  Sancto  Angelo  de 


qui  Yocatur  Aspranus  per  suas  pertinentias  feoit 
(an.  994.  Dec.  iO).  In  ejus  •"*  itaque  montis  sum- 
mitatem  idem  **^*  abbas  ascendens^cum  nonnuHa 
inibi  veterum  ndifioia  repperisset,  voiuitibicastrum 
construere ;  sed  propter  aqueB  penuriam  id  facere 
VARLE  LEGTIONES. 

«*•*  de  civitate  G.  iK  2.  ««•  ipse  Ib.  ed.  «•••  Bosseta  l^,  2.  •*•♦  L  terram  Ib.  ed.  «••  Hic 
tribus  fert  vertibui  (Similiter  et  Teuto,  ete.,  v.  c.  26)  axpunctii  pergit :  Hic  fecit  1>>.  ■*••  Transmun- 
dus  ed.  **•'  dioitur  ed.  •«•  Hic  —  excolerent  desunt  O  ed.  v.  infra  not.  g.  »*••  Hic  fecit  1.  L* 
L.  8.  e.  de  l^.  ed.  ^^add.  4.  •«•»  natali  p.  ed.nat.  d.  p.  i»». «»»«  pertmentiis  1^.  ed.  •»•»  in  pr88sentl 
II».  ed.  •^•^  Fecit  etiamlibellum  de  e.  s.  F.  in  P.  et  s.  M.  in  c.  T.  pro  quo  r.  s.  300  :  p.  c.  vero  8«  l^.  ed. 
««•»  De  S.  A. de  G.  in  P.  c  1»».  0d.    •'••Item  —  quinque  desunt  \ .    •*•'  Ademund  3.    ••••  p.  s.  n. o. de$unt 


•^**  5.  Iste  fecit  libeUum  juxta  t.  a.  A.  quibusdam  n.  et  p.,  etc,  ut   tupra  l.  25  ed. 


MM  Eodem  — 
praDceperupt  in  c,  26  leguntur  1*>.  «»«  deest  4.  »»•»  u.  o.  l^.  e'd.  »»•»  Hic  ilaque  c.  1  ed.  »»•♦  vicesimo  i 
corr.  iK  »»••  tertio  anno  abbatiao  sua  recepit  prflBceptum  ab  Ottone  imperatore  tertio«(0.  tertio  adbuo 
regnante  corr.  i^.)  per  rogum  {corr.  preces)  Theopbanu  imperatricis  (matris  suprascr.)  illius  add.  i  gum 
postea  expunxU.  »»••  G.  apud  ecclessiam  s.  Marcelli  c.  1  ed.  »»•'  t.  a.  1  ed.  »»••  s.  t.  s.  p.  p.  i  add.  i^. 
»»••  iV^i  ed.  ••'•  A  quo  etiam  n«  a.  sua.  a.prfleceptum  adquisivit  dcG.G.  cumt.  m.  q.  dioiturS.AngeU 
in  Asprano  .  In  1.  Gui  e.  n.  a.  i.a.  prflDceptum  de  G.  G.  cum  t.  m.  q.  dicitur  S.  Angefi  in  Asprano  (d. 
Aspranus  3)  per  s.  p.  faciens,  juravit  illi  onmem  -^  adjuvaret.  In  i^  ed.  »»■*  cujus  m.  \  prflefau  i.  m.  l^. 
€d.    »»»»i.a.add.  6. 


NOTiE. 


(619)  Reg.  n.  237.  Temmarius,  n.  238,  ubi 
vocatur  Tetmari ;  Transmondus,  et  Grimoaldus 
ibidem.  Amo. 

(620)  Cipita  Camwmorano  exstat  in  com.MoIise 
prope  Guardam  Alneram. 

(621)  i^die  tntrante  meme  Aprilis  quw  fuit  resur- 
rectio  domini  nostri  J.  C.  die  secnndum  aominieum 
id  est  dominica  altera  post  Pascba,  ut  temporum 
Bupputatiooe  oonstat. 

(622)  Quod  e  Petri  Reg.  edidit  Tosti  Bist.  Cas.  I, 


p.  243. 

(623)  Tosti  I,  p.  233  e  Reg. 

(624)  Gatt.  Acc.,  p.  87  ex  or.  Datum  est  Landa- 
nulfi  anno  9,  ind.  iv,  s.  d. 

(625)  Noaus  annusadsoium  prflBceptum  pertinet, 
cum  quo  eum  noster  primo  recte  conjunxit:  siqui- 
dem  post  Ali^mi  obitum  sedem  aliquot  dieout 
vacasse  statuimus  ;  juramentumLaydulfusin  ipsis 
principatus  initiis  anno  Mansonis  8  prflBstitit.  Utrum- 
que  dedit  Qatfc.  Aee.,  p.  89,  90. 


Ml 


GHROmCX»!  CASBIiaEMSSi-^  LB.  fl  AUCarORI  LEONE 


«et 


dissnasos  desMndit ;  et  in  latere  cjusdem  montis, 
roecam  qnm  Sieca  nuncupatnr  (626)  flMlificaTit  *^*. 

15.  Snpiadictus  •*»♦  itaque  imperator  Otto,  d^ 
posito  de  *^^  prineipatu  Laidulfo  (627)  et  ultra 
montes  eziliato  {an.  999)  eo  quod  in  nece  f^ratris 
soi  eonsensisse  dicebatur,  AdMnario  cuidam  Ga- 
pnano  filio  Balsami  derici,  quem  secum  a  puero 
deduoatum  unice  diligebat,  Gapuanum  *^*tradidit 
principatum.  Non  multo  post  idest  '*'''  postmenses 
4,  idem  Ademarius  a  Capuants  principatu  depelli- 
tnr,  et  Landulftis  (628)  de  Saneta  Agata  ^M^fiUus 
scilioet  Landulfi  Beneventaniprincipisinprincipem 
snbrogatur.HicpreBfato*^*abbatijurejurando(629) 
firmaTit,  et  jnrando  firmare  fecit  duodecim  de  ***^ 
nobilibus  Capuanis  totam  ez integro abbatiam,  cum 
omnibns  omdino  intra  Capnanum  principatum  perti- 
nentiis  ejus,  sicut  eam  tenuit  sub  supradicta  ***^  prin- 
cipissa  Aloara  et  Landenulfo  filio  ejus,  a  quibus  ei 
dudum  ftierat  confirmata.  Gomitatum  etiam  Aquinen- 
semtotumexintegro,  8imulcumepi8Copatuejus,et 
oastellum*^Teramense(630)necnon  ■***  et  castei- 
lum  Areis,  cum  omnibus  pertinentiis  eorum,  sicut 
eo  tempore  tenebat  et  dominabatur.  Insuper  et  ca- 
stellum  de  Bantra  (631)quod  fuit  Landonis  comitis 
cum  universis  pertinentiis  ipsius^tenore  simili  '**^ 
confirmavit  cum  diversisTidelicet  aliis  condicioni- 
bus  quasaprndictoprincipeabbatieidom  requirere 
Tisom  fuit  quemadmodum  in  ipsius  sacramenti 
s^e  eontinetur. 

16.  Prater  multa  Igitur  illius  strenue  et  ut  **'* 
suppressius  de  tanti  k>ci  patre  loquar  snculariter 
quodam  modogesta,  cum  et  equites  sibi  plurimos, 
et  non  pauoos  sericisindumentisomatos*M<famu- 
los  paravisset,  et  '^  ultramontani  imperatoris  cu- 
riam  niohilo  segniter  freqnentare,  pmoipue  *'**  ob 


A  supradictffi  ards  constructionem  mazimum  sibi  i&- 
vidimatqueodiifomitem  inuniverso  principatusuo- 
cendit  '*>* :  quod  quasi  videretur  nonsolum  abbar 
tiam,sed  etiam  principatum  sibicupere  vendicare. 
•CJnde  factumest,  utnonmultopo8t,fraudeinvitatus 
a  Gapuanis,  captus  atque  cecatus  sit  Accessit  ad 
hanc  invidentiam,  etiam  Alberici  MafBorum  epi- 
scopi  nequitia;qui(632)videlieet  dum  filio  suoquem 
de  quadam  meretrioesusceperat  tradidiss^tepiseo- 
patum  ad  hujus  loci  abbatiam  adipiscendam  u 
quomodo  posset  totum  ***^miser  dederat  animum. 
Gomperiens  (633)itaquepr«diotumabbatemob  ea 
qunsupradizimuBvalde  Capuanisinfensum*»**,  lo- 
cutus  primo  cum  quibusdam  nequissimis  monachiSk 
postmodumverocumalicfnibuspessimis  '''"civibus 

B  Gapuanis  (634)  pactus  est  ****centum  se  libras  Pa« 
piensiumdenariomm  illis  daturum,si  cecatoprius 
abbate,  Casinense  sibi  **'^  monasterium  tradereni 
**'*  ;  quod  deinceps  eorum  fultus  auzilio,  sine  alb- 
cujuscontradictionisobstaculo  possideret.  Itavide- 
licet,  ut  medietatem  ipsius  pretii  ad  prsBsens  illis  per 
suos  necessarios  m^eret :  medietatem  vero  alteram 
tunc  destinaret,  cum  abbatis  oculos  in  manus  ***< 
suas  reciperet.  Quod  cum  ita  inter  eos  firmatum 
fuisset,ccBpemntutriquehiedepecunia,  iUi  de  ne- 
quitia  pro  posse  stndere.  Congesta  igitur  pseudo 
episcopusille  undeeunque  peonnia,mi8it(635)  quem* 
admodum  pollieitns  fuerat.  Quam  nequam  illi  sus- 
cipientes,illosquidemqui  detuierantin  quibusdam 
latibulis  **^  absconderunt ;  ad  (636)  abbatem  vero 

p  venientes,dolo8epedibus  »**  ejus  prostrati  precan^ 
turut  Gapuamadeat;etsi  quam  adversus  aliqnera 
**•*  illoram  querelam  haberet,  legalem  inde  justir 
iiamsumeret**^.Abbasautemquoniamilloram  in- 
vidiam  jam  dndumcompertam  etmalitiam  suspe- 


VARLfi  LEGTIONES, 

ttij  (jui  Tidelioel  loons  Laurianum  primitus  a  multitudine  taurorum  qnes  ibi  erant  appdkbatnr 
(ea  deUmi  iK)  ecdesiamque  in  honore  sanctn  Cracis  ibidem  oonstmzit  add.  1.  *^^  Mwn  cofnU 
deest  i.  ted  stgnum  appictum  est  ;  cf.  rap.  24.  «"*  dep.  L.  quem  supra  dizimus  eied.  •«'•d. 
quemque  ante  paululum  marchionem  fecerat,  C.  2.  ***'  i.  p.  m.  q.  desunt  2.  ***•  Agathe  f.  L.  ed. 
••«•  H.  princeps  supradicto  a.  ed.  ••*«  42  nobiles  Gapuanos  ed.  "•*  s.  prsBfata  A.  p.  ed.  "••  c.  T.  n.  et 
denmiS.  *«*»  deest  3.  «"♦  t.  quo  supra  dictum  est c.  #d.  *"•  et  quodam  modo  ut  s.  d.  t.  L  p.  1.  s.  g. 
l.ecf. '***  indutos  i.  ed  **'^et  — ireq.  add,  ib.  sms  hujus  prncipue  munitionis  constnictioue  m  i. 
***•  accendit :  adeo  ut  non  —  sit ;  quod  quasinon  s.  a.  s.  e.  p.  s.  vendicare  satageret  1.  ed.  ••••  p. 
anlmum  appuUtl.p.  a.  dederat  ed.  *»"  infestum  ed.  ••"  Deum  ignorantibus  1.  ed.  «"»p.  tandem 
esL  c.  sel.  Papiensis  monetae  i.  d.  si  illi  c.  p.  1.  ed.  «"*  m.  s.  1. «"»  contraderent  i.  ed.  ■"•  manu 
sua  conspioeret  i.  ed.  •«»''  abditis  1.  ed.  •«•«  p.  e.  p.  add.  4.  "••  i.  a.  i.  ed.  ••♦•  sumat  1.  ed. 


NOTiE. 


(626)  Boccasecca.  Ibi  Thomas  Aquinas  natus  est. 

AiVG. 

(627)  a.  Chr.  S.  Bened.  SS.  III,  p.  207. 

(628)  Eum  inde  a  Jan.  1000  prmcipem  chart» 
ipsius  demonstrant. 

(629)  Quod  e  Petri  Reg.  edidit  Gatt.  Acc,  p.  90. 
Temporis  not»  desunt.  Yerum  aut  fictitium  es^  aut 
Mansonis  nomen  scrib»  errore  insertum,  utjam 
Gattulavidit.NisiforteLandulfus  Mansonem  guam- 
viscsBcatum  provero  abbatehabuit.  Nosterdifficul- 
tates  chroQologicas  quibus  se  impeditumcerueret, 
subterfugerequamsolveremaluit;  v.  infra  de  Ade- 
Qulfo  et  cap.  yA  de  Ademario. 

(630)  Olim  Interamna,  ubi  eonflou^  Garilianns 
etrivus  delle  Sogne. 


(631)  Qu8B  postea  Yandra,  nunc  deserta,  sita  ubi 
Bantra,  hodie  Peceia,  Gariliano  miscetur  Ez  ad» 
verso  trans  Bantram  sita  est  Rocca  de  Yandro  S. 
Evandri. 

(632)  Sequentia  pene  ad  verbum  desumpta  sunl 
e  Petr.  Damianiep.  iy,8.  Longe  aliter  hffio  narran- 
tur  in  Yita  S.  Nili  c.  12.  Annum  996.  habent  Ann. 
Casinates. 

(633)  Comperiens  —  infensum  addidit  Leo. 

(634)  Deu,m  nescientibtts  laicis.  Petr.  Dam. 

(635)  Ad  beati  Germani  oppidum.  Petr.  Dam. 
(636i  Ad  —  quemadmodum  disposuerwfUt  apud 

Petr«  D.  non  leguntur. 


603 


LEONIS  MARSICANI  ET  PETRI  DIAGONI 


664 


-ctam  habebat,  negat  iUuo  possese  aliquatenus  ire. 
Tnnc  illi  Deum  negare  parum  quid  estimantes,  et 
eum  qui  universorum  inspectorest  fallere  se  posse 
credentes,  moz  adhibitis  evangeliis  jurant  quod  sal- 
Tum  illum  et  incolumem  Gapuam  ducant^salvum- 
que  nichilominus  et  iocolumem  ad  sanctum  Bene- 
dictum  reducant.Hoc  autem  ***^  illi  jurantes,  frau- 
dulenter  in  mente  sua  statuerant,  ut  postea  quam 
Gapuam  illum  dnzissent,  ad  ecclesiam  quoque  **^* 
sancti  Benedicti  qum  in  eademcivitate  sita  ***^  est 
eum  perducerent  «•♦«,  ut  quasihujus  "♦»  doli  inge- 
nio  perjurium  devitarent.Deceptasitaquehujusce- 
modi**^^fraudibus  abbas,  credidit ;  etCapuam  nna 
cum  iUis  nichil  suspicans  mali,  perrezit.At  illi  qui 
jam  dudum  ••♦•  diabolo  »*♦•  suggerente  conceperant 
**^^dolorem,peperemnt  tandem  ioiquitatem  :  mox 
que  ut  inCapuanummonasteriumillumintroduze* 
runt  {an,  996.  Nov.  14),  quemadmodum  disposue- 
rant  capiunt,  ejusque  oculos  sine  moraevellunt  ac 
**♦* diligenter linteolo  involutos,  dam  ut domino  suo 
ferent,episcopi  nuntiismittunt.Quos  illi  suscipien- 
tes,  et  >*^*  vaide  effecti  ***<^  hylares,  festinanter  ad 
dominum  suum  reverticoeperunt.  Sed  o  nunquam 
dormitans  divini  judicii  oculus***^  Jam  illi  prope 
Marsorumin  campoqui****Meziu8VOcaturpervene- 
rant,  ibique  jamsecurisubsistentesjcibos  ab  itine- 
re  fatigati  percipiebant  Gum  ecce  '*•'  peregrinns 
qnidam  a  **'^Marsiaveniens,  aoperquisitus  ab  eis 
juzta  quod  viantibus  consuetudo  estaliquid  novi : 
EpiscoptiiRiihujtiS  terrcBdefunctus\BSt.  Quailli  voce 
vehementer  attoniti,  eumquefallacem  atque  impo- 
ttorem,  cum  aspematione  nimia  esse  dicentes, 
prorsuscredere  dubitabant.  Sed  cumillerem  certo 
certius  atque  instantius  afflrmaret  **•',  etdiem  ho* 
ramqueillius  obitus  diligenter  notatam  eis  referret, 
confestimilliineodemiocodefossisoculis  quos  jam 
frastra  ferebant,  ad  domum  infelicis  ^^*  episcopi 
*^  conscensis  equis  pemiciter  advolant,atque  re- 
periunteademhora  vita  privatnm  episcopum,  qua 
pradictus  abbas  lumine  privatus  fuerat  oculorum 
(637)  :  quffi  videlicetdiesiS.Kal.  Decembriseztitit. 
Ne  ***^  cui  autem  hoc  dubium  forte  aut  incredibile 


A  videatur  :ezilli8  nuntiis  quos  intantum  scelus  jam 
dictus  pseudo  episoopus  destinaverat,  unum  An- 
dream  nomine,  presbjterum  offlcio  ****,  ego  ipse 
cumadhuc  essem  pueralus  viz  seseinlecto  movere 
valentemrecolomevidisse  ;  qui  ultra  centenariam 
jam  vivens  aatatem,  hnc  omnia  seriatim  avunculo 
meo  sanctffi  memorifeJohanniSorano  episcopo  quo- 
tiens  interrogabatur  cum  lacrimis  confiteri  sole- 
bat  "••. 

PraBerateotemporein  Aquinensi  gastaidatu  Ade- 
nulfus  cognomento  Summucula,  abavus***^  scihcel 
eoram  qui  nuncdicuntur  Aquinensium  oomitum  ; 
quimozutabbatem  caeatumagnovit,  hylaris  effo- 
ctus,  praBdictain  •••*  Rocoam  Siccam  quam  idem 
abbas  ••••  paulo  ante  construzerat,  a  fundamentis 

3  ••••  evertit  •••*  (<m.  iOOO  ?).  Hoic  ••••  porro  abbati 
successor  ejus  Johannes,  ecdesiam  sancti  Martini 
justa  Vulturaum,  et  ecclesiam  sanoti  Secundioi^^^^, 
ez  •••^  toto  conoessit,  cum  omnibus  oronino  perti- 
nentiisacpossessionibusearum,  utibidemsuo  arbi- 
trio  quandiu  adviveret,  honorifice  conversari  va- 
leret.  Defunctus  ••••  est  autem  praacUctus  abbas  8. 
Idus  Martii. 

*  Hic  abbas  in  territorio  Gapuano  consiruzit  ee- 
clesiam  in  honore  sancti  Apollinaris,  et  in  Li- 
buria  ad  Gasam  Gentianam  eoclesiam  sancti 
Johannis,  et  in  Gasaleecclesiamsancti  confes» 
soris  Ghristi  Mauri  add.  2. 

17.  Eodem  ••••  (638)  tempore  (on.  990)beatiis 
AdelpertusSclavorumepiscopus  relicto  episcopatu 
suo  ez  ••^^  Uoeo  tia  Romani  pontificis  ad  hoc  monaste- 
^  rium  venit,  cupiens  Jerusolimampergere  ••^^ ;  sed 
cum  a  praodicto  abbate  et  a  nonnuUis  hu)U8  loci 
prioribus  dehortatus  inde  fuisset,  quasidivinitus  da- 
.tumsibiconsiliumsumens,  statuit  tota  vita  sua  hio 
degere,  et  nusquam  amplius  omnino  procedere* 
Cum  ••^^  autem  quadam  die  quidam  de  prioribus 
hujus  monasterU  aflectuose  cnm  ipso  loquentes 
dizissent :  Bonum  estpaterutkic  nobi$eum  man&u^ 
hic  habitum  monastieum  induas,  hicDeoplaeitum  t;t- 
vere  ducas  ;  quoniamcumsis  episcopus,  $t  ecclesiat 
nostras  dedieare^  et  (639)  nostros  clericos  ad  gradue 


VARLE  LECTIONES. 


••*•   deducerent  1.  ed.  ••♦•  hoe  fraudis    i.    i.   ed.   ••♦*  hujusmodi  1.  ed.  ••♦»  add. 
add.  4.   ••"    ceperant  2.    ••♦•  atque    1.  ed  ••♦•    deest   1.  *•»«  h.     e.  1.    ed.     •••* 

p.  K   tfrf.    ••»♦    q.  superveniens  1.  2.  •»»»  affirmayit 


»»^<  add.  4. 
ib.  »»♦•  d.  s. 

oculos  2.  »•••  c.  Mezio  i.  2.  ••••  e  subito.    p.'l.   ed. 

4.  ••••  e.  qu«  non  longius  aberatc.  1.  ed.  »•"  Ez  his  autem  nuntiis  q.  1.  ed.  ••••  cuid.  4.  •••• 
8.  ne  quis  forte  ezisUmet  fabulosum  1.  ed.  ••••  ita  t^.  avus  eoram  1.  •••*  e.  roccam  vocabulo  S.  i.ed. 
••••acM.  i^.  ••••  c.  funditus  e.  i.  ed.  •••♦  zui«  indictionop  primo  anno  principatus  domini  Landulfi  de  S. 
Agatha  ib.  in  marg.  •••»  Huic  —  valeret  add.  |b.  ••••  S.  quae  in  Gajazzano  territorio  sit»  sunt  i^.  2. 
•»•'  cum  o.  o.  p.  ac  p.  e.  diebus  vitaa  ipsius  (d.  v.  i.  desunt  3.)  ez  toto  contradidit,  ut  i\  ed.  »•••  Ipse 
autem  abbas  non  longo  post  tempore  defunctus  est  (8.  Id.  Mart.  tn  marg.)  et  in  claustro  hujus  monasterii 
juzta  ecclesiam  conditus  est  1.  Depositusest  autem  8.  Id.  M.  et  in  claustro  hujus  m.  i.  e. reverenter  recon- 
ditusi^.  3.  desunt  2.  v.  c.  49.  m  fine.  ••••  Hujus  temporibus  b.  i.  Per  idem  tempus  b.  ed.  ••^*  e.  1.  R. 
p.  add.  i^.  »»^*  ire  1.  ed.  »•'•  Sed  cum  q.  i.  ed. 


NOTiE. 


(637)  Hncusque  Petr.  D.  ezscripsit. 

(638)  E  Yita  sancU  Adelberti,  de  cujus  cod.  Gasinate  v.  Pertzium  Mon.  SS.  lY,  p.  577. 

(639)  Et  —  promovere  in  Vita  non  leguntur. 


606  GHRONIGON  GASSINENSE.  —  UB.  H  AUGTORE  LEONE.  «0« 

eeciesiattieaspotem^^^promovere;hoci)le  verbum  A  quoniam  ''''quidemaliternequaquamsalyariyale- 

nimis  ^^^  moleste  accipiens,  mox  descendit,  atque  ret  ****.  Nilergo  moratus,sua  relinquens  filio,  cum 

**7s  ad  Yirum  sanctissimum  Nilum,quemtuQC  apud  multa  divitiarum  copia,quindecim  scillicet  onustis 

(6M)  Yallem  luci  cum  aliquot  Grecis  fratribusreli-  thesaurosagmariis,adhocsemonasteriumcontulit; 

giosissime  conversari  perceperat,  devote  **''*  pro-  et  his  qui  secum  venerant  valedicens,  nil  tale  de 

fectus  est.  A  quo  dum  opportuna  **^^  humiliter  con-  ipso  hactenus  suspicantes,  ipse  nusquam  de  cetero 

silia  quffireret,  seque  ab illo  non  posse  recipi  cogno-  progressurus.flentes  ad  propria  remeare  coegit  ***^. 

visset :  pro  eo  enim  quod  ila  de  monasterio  nostro  Jobannes  (644)  nonus***'etTicesimusabba8,sedit 

recesserat,  asserebat  prsBdictns  pater  non  audere  se  anno  uno  *. 
iUum  retinere,  ne  forte  ob  hoc  et  ipse  cum  suis  inde 

expeUeretur;con8iJio  tandem  ipsius  Romam  rever-  *  0"^  videlicet  tempore  luna  cooyersa  est  media 

..,f  5^ -    .          4:»      #4..       4_  .     ,.  msangumemetmediammgredinemcMW.  1*». 

Bus,  mmonastenosanctiBonifatiimartyns  aliquan-  ^                               ° 

dia  conversatus  est;  nec  multo  post,  iterum  ad  epi-         20.  Qui  ****  videlicet  venerabilis  vir  ***^,  cumjam 

soopatumsuumapontifice^^^^Romano  directus**^*  senectutepariteret  infirmitate  gravatus,  tanti  regi- 

lam.  994).  Rursus  itaque  Romam  **'^  reversus,  ite-  minispondus  senequaquam  ***'ferrepos8e  perspi- 
ramque  Sdavoniam  remissus  (an.  996),  cum  predi-  g  ceret,  sponte  ****  sua  fratrumque  **^  consensu  ac 

care  ibi  ccepisset,  capite  ****  a  barbaris  pro  Christo  voluntate,  abbatem  sibisubstituit:ipseveroabbatia 

triincatus,  martyrium  sump8it(an.  997.  Apr.  23).  relicta,  in  proximam  heremum,  in  loco  qui  hodie 

His  quoque  diebus  imperialem  coronam  de  manu  **^^  Piretum  appellatur,  cum  *'^*  quinque  fratribus 

Romani  pontificis  tertius  Otto  suscepit  **'*(an.  996.  secessit;  ibique  inhonore  **^*sanctorum  Gosmaa  et 

Mai  2t).  Non  multo  post  autem  Grescentium  (641)  Damiani  parvulaconstructa  ecclesia  solitariusquo- 

Ronaanum  senatorem  qui  se  in  castelio  sancti  An-  dammodo**^^  degens,  inspiritualibusoperibusreii- 

geli  ****contraeumrebellansmunierat,  sacramento  quum  vitas  sua  tempus  ezegit.  Audivi  a  quodam 

deceptum  cepit,  et  mox  quasi  reum  majestatis  ca-  sene,  quoddumquadamdiesupermuDicipiumhujus 

pite  obtruncavit  (an.  998.  Apr.  29).  monasterii  vocabulo  Piniatarium  (645)  cujus  habi- 

18.  Eo  ***^  (642)  etiam  tempore  vir  Dei  Romual-  tatores  olim  **<^*  rebellare  temptaverant,  hostiliter 
dns  una  cum  beato  Bonifacio  imperatoris  consan-  perrexisset,eccIe8iaqueBdamjuxtaidemmunicipium 
goineoqnipaulopost  apud  Ru8siamGhri8ti****mar^  posita,  cum  <*^*  aliquot  eorundem  rusticorum  ma- 
tjr  effectus  est,  et  cum  aliis  plnribus  Teunonicisde  paliis,  ab  illis  qui  secum  ierant  igne  suocensa  sit» 
prasdioti  imperatoris  exeroitu,  ad  hoo  beati  Bene-  et  obhanccausamin  ^'^^^multissemaximisquela- 
dicti  monasterium  orationis  gratia  venit*  Ubi  gra-  ^  mentisdedens  **^*»  abbatiam  hujusmodioccasione 
viter  infirmatus,  sedquantocius  divina  misericordia  inventa  dimiserit.  Iste  **<^*  fecit  libellum  Trasmundo 
convalescens,  ad  •"•  sua  reversus  est»"^  cuidam  clerico  ••",  de  quibusdam  curtibus  in  «'" 

19.  Circa  **••  (643)  hsec  tempora  Olibanus  qui-  Aprutio  ****  huic  monasterio  pertinentibus,  per 
dam  Gatiiarum  comes  ditissimus  a  praafato  ****  viro  diversalocamodiorumquasiquadringentorum,  pro 
DeiRomualdocuipeccatasuaconfessusfueratcom-  solidis  ducentis,  et  censu  solidorum  octo  ;de  illis 
monitus  est,  ot  relicto  seculo  ad  beati  Benedicti  mo-  ^*^*  quoque  terris  in  loco  Gicde  pretii  '*^^  ac  census 
nasterium  sub  obtentu  **^^  orationis  veniret,  ibique  tantundem  recepit.  Idemetiam  detertia  parte  curtis 
se  '**<  divino  servitio  irrevocabihter  mandparet,  de  Moscufe  **^*  et  de  <"•  aliis  terris,  libellari  nomi- 

VARIiE  LEGTIONES. 
.  **7*prom.  decentissime  poteris  1.  ed.  ^^^  satis  1.  ed.  **^>  atque  (paulopost  add.  i^.)  Romam  r.  in  1. 
*"•  p.  satis  d.  ed.  •«"  d.  ejus  genibus  humiliter  provolutus  o.  c.  q.  ed.  "'•  tta  1*>.  p.  xxmo  papa 
Johanne  i.  *"^  esiadd.  i.  >••«  i.  videns  se  nichil  ibi  proficere,  Romam  revertitur,  et  in  prsefato 
8.  Bonifatii  monasterio  remoratur;  iterumque  ab  archiepiscopo  auo  Maguntinoad  Sd.  remittitur.  Ubi 
cum  p.  c.  1.  2.  ••»*  c.  ab  infidelibus  c.  p.  1.  ed.  ••••  hic  finis  capiiii  est  1.  2.  t;.  cap.  18.  in  fine. 
•••»  A.  de  ponte  s.  Petri  c.  !>>.  ed.  •••♦  totum  caput  add.  Ib.  etiapa  vir  pott  lacunam  4.  «*••  add.  4. 
•••* ad.  8.  add.  4.  •••^  est; eo  scilicet  tempore  quo  idem  imperator  Crescentium— obtruncavit tU  supra 
4b.  2.  ttis  et  hoc  capta  add.  i\  «••  prsBdicto  ic.  ed.  beato  R.  \^.  "••  praetextu  ii».  ed.  «••*  deest  4. 
••••  quando  3.  q.  cr.  a.  n.  s.  v.  destmt  {\  2.  •••*  posset  3.  •••♦  Depositus  est  autem  prsediotus  abbas  8. 
Idos Martii,  et  in  claustro  hujus  monasterii  reverenterreconditus oad.  2.  ••••  I.  abbas  29. 1.  ed.  ••••  Hic 
ven.  1.  •••^  abbas  i.  ed.  ••••  se  f.  non  p.  1.  ai.  ••••  s.  s.  deest  1.  2.  ••••  consensu  atque  electione 
cunctorum  fratrum,  a.  1.  crf.  »»•*  hodiegue  1.  ••<>•  c.  q.  f.  add.  1»».  "<>•  honorem  1.  erf.  «»•♦  addit  i^. 
••••  h.  in  morte  preBdecessoris  sui  r.  1.  ••<>•  p.  ab  hisqui  s.  i.  cum  a.  e.  r.  m.  igne  1.  ed.  ••<^  c.  abba- 
tiam  dimiserit  1.  mtUatiii^.  •»»•  sedens  3.  •»••  Iste— 24.  add.  W  ••*•  c.  de  Aprutio,  de  1*>.  2.  ••" 
c.  noBtris  in  ed.  •»*•  in  eodem  A.  i^.  ed.  ••*»  aliis  l^.  ed.  •»*♦  G.  libellum  fadens  p.  t.  r.  It».  ed.  •»*» 
Moscuscfc^.    ••«•(Mftir.  4. 

NOTiE. 

^640)  Apud  Vallem  luci  addidit  noster.  infra  c.  42.  Ante  annum  997  constitutum  esse  non 

64i)  E.  Petri  Dam.  YitaS.  Romualdi  c.  25.  puto,  cum  Joanni  lil  12  anni6  menses  tribuantur: 

642)  Ib.,  c.  26,  27.  quibus  etiamsi^  Docibihs  mensesaddideris,  tamen 

(643)  Ib.,  c.  11, 15.  HsBC  multo  ante  evenerant :  annum  lOll  vix  attinges. 

etprius  a  nostro  in  marg.  ascripta  sunt  quam  illa  (645)  Piniatarium  parvus  nunc  estvicus,  quarto 

debeatoRomualdoetdeGrescentio,qufiBposteaad-  vel  quinto  lapide  distans  a  Sancto  Germano  in 

dens  signis  factis  interposuit.  austrum.  Ang. 

(644)  Johamnes  abbas  de  Cappelle.  Ann.  Cashi.  eL 


wr 


tBONIS  HARSiCANI  ET  PVrf»  BUGONI 


tm 


ne  datis  >*<'',  receplt  solfdos  qaadringentos  ;  pro 
eensii  Tero  per  annum  solidos  S4. 

5i.  [Drsid.  DiaL  n,  41].  Hic  cum  tempore  jam 
Theobaldi  abbatis  defunctus  fuisset,  ipsa  **^*  nocte 
religiosus  quidam  frater  Johannes  nomine  in  mona- 
sterio  sancti  Laurentii  quod  CapuaB  situm  est  <*^*, 
yigiiias  fratrum  de  more  prsBTeniens,  subito  ***^ 
dum  oraret  respexit,  Tiditque  quasi  super  hunc 
montem  maximam  lucem  inaere,  atqueiDtra  ean- 
dem  lucem,  cemit  Joliannis  ipsius  animam  coelum 
conscendere.  Cumque  facto  mane  cuperet  reddicer- 
tus  de  Tisione,  perrexit  ad  Andream  qui  tuno  Ca- 
puano  «***  monasterio  praeerat,  eiqueTisionem  quam 
perspexerat  pandens,  obnixe  rogat,  ut  hominem 
suum  ad  hoc  monasterium  protinus  mittat,  qui 
omnem  rei  Teritatem  diligenter  addiscere,  eisque 
rcTert^ns  debeat  intimare.  Pergens  itaquenuntins, 
cum  partitli  adhucitineris  aliqua  superesset,  quen- 
dam  obTium  habuit,  quiabhoc  monasterioCapuam 
se  proficisci  diceret,  ut  prafati  Tiri  •"«  obitum  fra- 
tribusibi  degentibus  nuntiaret.  Quemcumdehora 
obitusejusdem  sollicite  perquisisset,  ea  illum  hora 
ez  hoc  seculo  migrasse  accepit,  quaCapuanusille 
Johannes,  ejus  animamcoelum  '*''conscendere  se 
Tidisse  asseruit.  Tuno  sd  illos  a  quibus  legati  fue- 
rant  uterque  rcTersus,  alter  CapuaB  Johannis  depo- 
sitiOQem,  alter  Tero  Casini  retulit  quas  super  ejns 
•••*  obitu  Tisa  fuerat  Tisionem.  Obiit  autem  pridie 
4dus  Martii  (646). 

JoHANNis  tricesimus  a  beato  Benedicto  abbas  effe- 
ctus,  sedit  annisduodecim,  mensibussez  '***. 

22.  [Destd.  DiaL  n,  1].  Hic  ez  illustri  BencTen- 
tanorum  ciTium  prosapia  genus  nobi!educens,sed 
nobiliores  ab  infantiapossidens**>*mores,  cum  in 
ecclesia  ciTitatis  ejusdemarchidiaconatushonorem 
gereret,  diTinp  tactus  amore,  temporibus  Aligemi 
abbatis(647)  ad  hoc  sanctum  «»«^  cosnobium  Tenit; 
et  nniversffi  ssBCuIi  Tanitati  renuntians,  Testem  mo- 
nasticam  induit.  Qui  cum  aliquantos  sub  sanctie 
oonTersationis  studio  peregisset  anno8,atquepo8t 
Aligemi  transitum  Manso  in  abbatiam,  ordine  quo 


k  ]am  dizimnssucoessisset,  egressushino***'  Jeraso- 
limam  orationis  causa  prof^ctus  est,  atque  in  monte 
Synaper  sez  continuos****annosoommoratu8.Inde 
Tero  in  Grecia  in  monte  qui  Agionoros  Tocatur 
(648),  per  aliquot  temporis  spatia  oouTersatus  est 
In  quo  Itfco  sanctus  pater  Benedictus  illi  quadam 
nocte  per  Tisionem  apparens,  pastoralem  Tirgam 
quam  manugestarevidebatur,  ei  oontradidit,  atque 
ut  ad  monasteriumCasinense  quantocius  *'**  reTcr- 
teretur  indizit.  Quam  Tisionem  cum  mane  facto 
patri  monasterii  retulisset,  monereiltumatque  hor- 
tari  idemabbas  curaTit,  ut  quoniam  Toluntatis  hoc 
TidereturessediviuflB,  minimeneglegendum  duoeret : 
sed  moz  ad  suum  *'*^  monasterium  csBlesU  gratia 
comitatus  reditum  maturaret.  Visioni  igitur  et  com- 

B  monitioni  Johannes  obtemperans,  ad  hunc  looum 
Christo  duce  rcTersus  est ;  quem  *»•«  prsBdecessor 
ipsius  Johannes  abbas  alacriter  **^  Talderecipiens, 
moz  prflBpositum  ordinans,  ac  non  multo  post  quia 
ipse  ut  supra  relatum  est  et  infirmitate  simul  el 
ntate  impediebatur,  eundem  sibi  subslituit ;  et  illo 
in  heremum  secedente,  hic  in  monasterii  curam 
nniversomm  fratram  eleotione  successit  ^*^.  Fuit 
**>*  antem  temporibus  SilTCstri  pap»  secundi,  et 
octaTi  decimi  Johannis.  Hic  primoordinationis**** 
suaanno  {an.  998.  ifat.25)recepitpreBceptumcon- 
firmationis  totius  abbatin,  aureo  sigillo  bullalam 
«••^  asupradieto  Oltone  imperatore  (649).  Qui  ••»• 
etiam  imperator  In  »••'  hoc  monaslerio  per  dies  ali- 
quot  remoratus,  duas  coronas  argenteas  beato  Be- 

.,  nedicto  obtulit. 

23.  Per  idem  tempus  BainalduscomeisMarsoram 
(650)  fecH  monasterium  de  ecclesia  sanctsB  Mariae 
quffi  dicitur  In  Cellis  (an.  iOOO.  Febr,  1),  territorio 
Garseolano  (651),  idque  in  circuitu  non  parTis  pos- 
sessionibus  ditans,  castellum  etiamquod  nuneC^e 
Tocatur,  tunc  autem  appellabatur  ••^  castellum 
sancU  Angeli,  cum  omnibus  ejus  pertinentiis  in 
eodem  monasterio  confirmaTit.  Petrus  quoque  pre- 
sbyter  quidam  de  civitate  Tiburtina,de  ••^^ecclesia 
sanctiPastoris  quajuzta  eandem  oiTitatem  sitaest^ 


VARLE  LECnONES. 


*^"deest  iK  2.  «•*» ln.T.addAK  ••^•est,longe8upra60ciosreIigio8amTitamduoebatEaigiturnoote 
qaa Johannes ouem  dizimusobiit,  eum  frater illoTig.  4 . est,  cum t.  i^. ed.  ••••p. orationibusessetiotentus 
8.  recipiens  Tiait  q.  s.  montem  i,ed.  •••*  t.  m.  nostro  (fuod  intra  Capuam  est  prasidebat  i.  2.  ••••p.Te- 
nerabilisT.Johanniso.l.ftf.  ••••oiW.tb.  •••♦illiusi.tfrf.  ••••  quattuorl. <?orr.  Ib.  •««•  m.p.  l.erf.  ■••^ 
sacrosanctum  i.ed.  ••••  pauco  post tempore add.  i.  deL  i^.  ••••  a.c.  I.  ••••  subomni festinalione  1.  ed. 
•••*  ad beati Benedicti m.  1 .  2.  ••••  q.  moz p.i.ed.  •••>  abbas propositum  ordinans,  non multo post quia 
ipseet  inf. etseniogravabatur, sicutsupracuzimus,eundeml.ea.  •••^  succediti.e^i.  ••••  fuit—- Johaonia 
add.  ib.  tsN  p.  anno  o.  s.  r.  p.  c.  t.  a.  ab  Ottone  tertio imp.  a.  s.  b.  1.  ed.  •••^  bnllatum. Hujus  (c. 24)  1. 
••••  Qui  etc.  et  «ap.23.  deiunLi.Quoeiiam  temporeidemi.  2.  Idemi.3.  ••••imp.hicp.mi.  ••^autemc. 
8.  A.  nuneupabatur  m/.  ••^^  T.  ia  eodem  m.  de  e.  s.  P.  cum  onmibus  ejus  p.  juzta  e.  c.  sita,  cart  obl. 
cum  ed. 


NOTiE. 


(646)  Ita  Necrol.  ap.  Gatt.  Acc.,  p.  853. 
1 647)  Temporis  notas  Leo  addidit 
/648)  Olim  AUios. 

(647)  Gatt.  Acc,  9i  ezorig.sigiUooereomunito, 
dato  Romm  in  palatio. 


(650)  R.  eomes  filiutod.  Berardi  eomitiexnatume 
FYancorum  in  dueato  Spoletmo  comes  de  provineia 
Marsorum  ut  ipse  loquitur  in  charta  quam  e  Reg. 
edidit  Gatt.  Acc,  p.  iOi. 

(65i)  PropeTalleacotium.  AifG. 


••• 


GHRONIGQN  GASSINBNSB.  ->-  LtB.  K  AtietORE  LEONE. 


010 


e«m  niiivertis  ipsias  perUneDtiis  cartulam  obiatio-  a 
ois  in  eodem  ikioDasterio  cum  omnibus  suis  paren* 
tibuB  feoit. 

24.  Anno  *'^*  terlio  abbatis  hujus,  qui  est  mille- 
simiisabincamationeDomini  (652),  praBfatus  "^* 
imperator  BeoeTentum  yenit  ****,  et  causa  penitentie 
quam  illi  beatus  Romualdns  injunzerat  abiit  ad 
montem  Garganum.ReversusqueconseqnenterBe- 
Bevenlom,  petiit  a  ***^  civibus  corpus  eancti  Bar- 
tholomei  apostoli ;  qui  nichil  tunc  ei  ****  negare 
audentes,  habito  '*^^  cum  arehiepiecopo  qui  tune 
eidem  arbiprssidebat^^^^consiiio^corpus^^^^beati 
Paolini  Noiaai  episcopi  quod  satis  decenter  apnd 
episeopium  ejusdem  *>^  civitatis  erat  reconditum 
eallide  '***  iiii  proeorporeapostohobtulerunt  ;et  eo 
flubiato  recessit»  hujusmodi  '**'  fraude  deoeptus. 
Quod  **'*  postqnam  resciTit,  nimium  indignatus, 
eorpus  quidem  confessoris  quod  detuierat»lionorifice 
satis  apud  Insuiam  Hom^  recondidit(6S3>;  eyesti- 
gio  ****  aotem  Beneventura  regressus,  obsedit  eam 
undique  pertempus^^^^^aliquodysednichiladyersus 
eam  priBvatens,liomamreyersu8est '"'(ah.  iOOl). 
Undeeum  '^^  ad  sua  reverti  disponeret^  mortuus 
est  apud  oppidumquodnuncupaturPaternum(«n« 
iOOS.  /an.  23),  non  ionge  a  ctvitate  que  dicitur 
Casteiiana  *»^*  (654) ;  ab  uxore  ut  *m»  fertur  Gre- 
aeeQtii  senatohs  quem  superius  (L  u,  c  i7)ab  iilo 


B 


«Mo  retulioras  decoiiatam,  qua  ^  impudice  abnte- 
batur  potionatus.  Sed  '***  antequam  DK>r8  ejus  a  cir- 
cummanentibus  dinosd  vaieret  ***%  corpus  ipsius 
aromatibus  ***^  coodituma  suis  uitra  montesdeia- 
(am  '**'  est  (655),etiieinricus  '***  dux  consobrinus 
ipsius  constitutus  est  rex  ***^, 

2S.  Hic  abbas  fecit  capsam  magnam  argenteam 
inauratam,  cum  saialtis  et  gemmis  ****.  Feoit  et 
ceroferaria  duo  magna  ***%  libraromargenti  quin- 
decim,  necnon  et  duo  turibula  argentea,  librarum 
sex  :  codices  quoque  ecciesiastioos  non  ulios  *^^ 
fscit  magnos  et  pulchros  ;  totius  etiam  monasterii 
ambitum  in  circuitu  muris  turribusque  muniyit 
Construxit  preterea  et  ecclesiamin  honoresaneti 
Nycoiai  '*'"  in  monticulo  qui  seous  pralum  ^^*do- 
minicum''^*est»prope  civitatem  sancti  Germaoi 
Quem  videiicet  emuiatus  Theobaldus  prsBpositus 
ipsins^  etipse  nidiilominuseidemi>eatoconfessori 
**^^  basihcam  aptavit  apud  castnim  saneti  Pelri 
quod  **^*  est  positum  ad  radicem  hajus  montis,  in 
cripta  antiqua,  qu»  ingentibus  *^*  saxis  pukliro 
»911  gentiUum  operein  demonum  suorum  '*^*honore 
constructa  juxta  ecdesiam  ^*''*  ejusdem  beati  Petti 
sita  videtur  ****  (650).  Quod  tempore,  octavo  soihoel 
ipsius  abbatis  anno^terrsmotus  ingeos  per  quinde* 
eim  eteo  amphus  dies  huncmontemexagitavit^ita 
ut  in  aliquotlocis  ecclesiam  scinderet 


VARI/£  LEGnON£S« 

••*•  Hujus  abbatisa.  t.  i.  ed.  *«♦•  idem  1.  supradictuseflf.  •»*♦  rHiqnamcajntUpartemMAb.rtnii.S^ 
qoenti  vero  anno  mortuns  est  apud  Sathum  1.  dHntrtt  venm  eroiuuntp  ••♦•abeis  i^.  2.  **^*iiliik.^^. 
»«1  tiabito  ^  consiiio  desmt  i^.  2.  *♦♦*  prmerat  3.  *'♦*  calLidei.  p.  c.  a.  corpas  i^  #d.  ***^  ipsius  i^.ed» 
^'^^  r.  ostenderunt ;  et  i^.  ed.  ^*'^'  tali  i^.  ed.  '*'*  Quo  etiam  tempore  deposito  L^duipho  quem  supra 
diximuset  uitra  moatesexiiiato  quod  in  nece  fratrls  siii  consenseratyAdemario  cuidam  Capuano  filio  Bal- 
sami  clerici  quem  secum  a  puero  educatnm  unice  diUgebat.  quemqueantepauiuiummarcinoaem  f^cerati 
Gapuanum  Uradidit  principatum.  Sequenti  vero  anno  venit  super  B.  et  obsedit  e.  iK  *"♦  Sequeoti  vei^o 
tenopore  perrexit  iterum  super  B.  eioed,  **'*  p»  dies  muitos  iK  ed.  '*'*  r,  mortuus  est  a*  l^.  <**^  U.  vix 
ad  s.  r.  incipiens  m.  ed.  »>*  Clasteiiina  3.  C.  uDi  ab  1>>.  **'*  ut  f.  desuni  1>>.  ***®  eo  iK  '^*i  quam  4. 
**••  deest  ii>.  **•♦  posset  iK  ed,  *»•♦  a.  c.  desunt  !»>.  ««»  d.  atqufe  seuultum  est,  ib.  *»••  et  H.  cons. 
L  iit  rex  i.  **«^  aic  U,  inseruit  integrumcaput^  quod  posteamduxit  :K. Prmfatusyero  Ademarius  poten- 
Ua  muita  elatus^  cum  Aquinum  ordmaturus  yenisset,  Adenuifus  Summucuia  cujus  supra  memiaimus 
Aquiuensi  se  prtttorio  muniens,  nequaquam  recipere  ilium  decernit.  Contigiiautem  ut  quadam  die  dum 
Auemarius  caslris  egressus  secus  civitatem  videndi  causa  deambularett  el  Adenulfus  campi  explorandi 
graiia  clamcum  aliquot  suis  exissety  subito  sibiex  imprbvisoaiter  aileri  obviustieret.Cumqueperterritas 
Adenuifus  de  tani  lusperato  concursufugam  soiusarripuisset,  Ademarius  cumsuisiliuminsequicepit.(}ui 
yero  cum  Adenuifo  fuerant  hoc  videutes,  posteosa  tergo  pariter  irruuot :  et  quibusdam  eorumoccisis^qui- 
busdam  fugatis,  Ademarium  capiunt,  eumque  incivitalem,  inducunt.  Mox  igitur  Adenulfus  ultra  omnem 
spem  curuii  ilium  seiia  impositum,  nichii  timere  hortatur  ;  et  consequenter  adiiibitis  evangeiiis  ejus  de 
more  Adehs  efficitur.  Tantam  itaque  Adenuifi  circa  se  oonsiderans  Ademarius  qupd  nunquam  captivus 
sperare  poterat  i>onitatemy  coufestim  illi  prieceptum  de  Aquiuensi  domiuio  fecit,  eumque  de  cetero 
hon  gastaideum  sed  comiiem  ab  omnibus  appeiiari  praecepit.  Uicigitur  primusoomes  ethocprimum  prs»- 
oeptumAquinensium  fuit  Nouautemmuitopost,  idest  post  mensesquattuor AdemariusaCapuanis  prmci- 
paui  depeiiitur  et  Lauduifus de  S..,.  reliqua sunt  abscisa,  *'•*  g.  diversorum coiorum  i.  ed,  **••  d.  L  q. 
i.  i.  *^^  e.  renovavit  m.  i.  2.  e.  fecitm.  3.  **^*  s,  coufessoris  Christi  N.  1.  ed.  **^*  p,  est  ubi  cymite- 
hum  defuuctorum  antiquitus  fuerat.  Quem  i.  corr.  i^.  "^*  domhicum  l^.  ed.  **^^  Nycolao  i.  ed.  **^* 
q.  e.  p.  a.  r.  h.  m.  add,  1>>.    ''^•quasjuxta  ejusdem  i.  amptiavit  l^.    **^^  g.  o.  p.  i>>.  ed.    **^*  deest  I.  2. 


»'•  ei.  b.  P.eccl.  i.  ed.    •*»•  est  1.  2. 


Nom 


(653)  Adventum  Ottonis  ejusque  tnortem  Ann. 
Gasinates  secutus  unoanno  auticipayit:quibus  cum 
oonjeoturaususinsereret  qu»  a  Petro  Damiano  in 
Yita  S.  Romuaidi,  et  Beneventanorum  at  videtur 
narrationibus  acceperat,  iu  graviores  errores  iod- 
dit :  nam  GarganumOtto  &•  999adiit.  v.  Wiimans 
«ahrbb.  Otto  Ul,  p.  i06. 

(t«)  Gf.  Bob^  BMle  «d  a.  UM^.Gorpui  «pe^ 


stoli  Beneveirtaoisnon  ademptum^sseprObavit  Di 
MeoAnn.  Neap.  ad  a.  1001. 

(6U)CittadiCastetlo. 

(655)  Cf.  Ann.  Casin.adft.fOOl  ubf  Sntri  otABse 
dicitur,  qaod  Leo  nescio  anet  Vha  S.  Rom.  0or« 
rexit. 

<656)C!r.  Kupral,  9^ 


611 


LEONIS  MARSICANI  ET  PETRI  DUGOKt 


6iS 


26.  Rainaldus  ^  pradterea  supradiotas  Marso-  A  et  oliveta,  possetsionem  non  parvam  :  et  in  fondo 


rum  comes  dedithuic  abbati  consaconcambiicur- 
tem  unam  in  Alifis  qu»  dieitur  sancti  Stephani, 
cum  terra  modiorum  quadringentorum,etiDTeano 
alteram  modiorum  quingentorum,  inlocoquidici- 
turCampus;  et  recepit  ab  ro  scriptum  de  Sancta 
Maria  in  LucoetdeSanctoHerasmo  etde  SanctoSo- 
bastiano  et  Sancto  Angelo.  Oderius  ****  quoque 
comes  ejusdem  Rainaldi  fiiiuSy  oppidum  quod**** 
dicitur  Gasa  Fortini  ^'*^  («57)  cum  omnibus  pertinen- 
tiis  eju8,  mille  videlicetmodiorum  terra^quod  idem 
comes  a  parte  GervisfiB  *'**  conjugis  sun  receperat 
»•«,  eidem  abbati  contradidit,  et  recepit  ab  eo  sub 
nomineconcambiicastellumsanctiUrbani,  et  alias 
ecciesias  seucurtet  in  Gomino  loco  huic  pertinentes, 


Patemo  similiter.  Sed  etGaiderisius  '**^  quidam  de 
eadem  civitate  Firmana  fecit  cartam  in  hoc  mona* 
sterio  de  una  ecclesia  juris  sui  vocabulo  ^Sanctus 
Benedictus,  in  loco  qui  dicitur  Sambucetum,  cum 
rebus  et  pertinentiis  suis  (659).  Landulfus  quoque 
Salernitatus  princeps  sub  hoc  abbate  monachus 
factus,  obtuht  in****  hocmonasterio  onmesres  sibi 
****  jure  hereditariopertinentes  incomitatu  Sanctn 
Agath»  {an.  1004.  Dee.) ;  domus  >^**  sciiioet  et 
curtes  nonnullasy  cumoUvetisvineisetmolendinis, 
et  omnibus  earumpertinentii8(660).Trausmundus 
*^oi  etiam  clehcus  dives  ac  nobiiis  deAprutio  (66i). 
cujusjam  supra  meminimus  (c.  13),  ecdesiam 
sancti  Nicolai,  que  constructa  est  juxta  fluvium 


terram  utique  quasi  modiorum  ***^  nungentorum.  ^  Trutinum  (662),  loco  Sumusiano  vocabulo,  rebos 


Hic  ****  idem  Oderisius  uitimo  abbatis  hujus  anno 
una  cum  Gibborga  conjuge  (658)  obtulerunt  huic 
mouasterio  ecclesiam  sancti  Felicis  tnOomino*****, 
pertinentia,  Sancti  Urbani,  cum  centum  modiis 
terrsB  iu  circuitu  ipsius,  et  aliis  centum  apud  Ati- 
nam****  in  loco  Vailis  l>on<B,^y^et  cum  omnibus  ejus- 
dem  ecclesin  pertinentiis  ***^  {an.  lOiO.  Mai). 
Eodem  tempore  abierunttres  de  monachis  nostris 
adGualterium  comitem  de  Lesina  etinejuspnB- 
sentia  contenderuntcum  quibusdam****  nobilibus 
terrsB  ****  iUius  de  piscariis  ejusdem  Lesinie,  et  de 
molendinis  ****  de  Lauri,et  de  ecdesiasancti  Petri 
ibidem,  etde  caBteris  rebus  sancti  Benedicti,  sicut 
in  eorum  libeilo  continebatur  ;  et  cogaita  prfefatus 
»9*  comes  justitia  nostra,  jussitscripto  suouniversa 


suis  ditatam,  monasterium  esse  constituit ;  idque 
persuas  oblationis  cartulam,subhi]ju8cenobiijure 
contradidit  {an.  1004.  Dee.)  Similiter  autem  et 
Teutofilius  Tautonisde  eodem  Aprutio  obtulit  (an. 
i005.Ati^.)huicmona8terio  ecdesiam  sancti  Jo- 
hannis  in  Joco  qui  didtur  Scorzone  (663) ;  quam 
viddicet  ipse  propriis.rebus  ditatam,  sanctimonia- 
hum  monasterium  fecerat.  Eodem  modo  *^  et  Rai- 
nerius  filius  Joseplii  obtuUt  beato  Benedicto  unam 
ecdesiamjuris  sui  vocabulo  sancti  Nicolaiin  oomi- 
tatu  Pennensi,  bco  qui  dicitur  Sambuceta,  cum 
omnibus  ornamentis  et  pertinentiis  ejus.  Quique 
Rainerins  ante  annos  circiter  sex  {an,  lOOi.  Jul.) 
fecerat  cartam  *^*  in  hoc  monasterio  de  omnibus 
>^o«  omnino  rebus  ac  pertinentiis  proprietatis  sus 


illa  ex  integro  *'**  monachis  nostris  restitui,  appo*  ^  quffi  possidere  videbatur  in  comitatu  Pennensi, 


sita  in8uperpenacompositionis2000  bizanteorum, 
qui  exinde  ampliuscontranoscontendere  voiuisseti 
Per  hos  etiam  dies  Hubertus  FirmaneB  civitatis 
episcopus  obtulit  beato  Benedicto  de  causa  juris 
sui  in  fundo  Oppiano  terras  et  vineas,  silvas,  prata 


Teatino  *^**,  Asculano,  atque  Aprutiensi  (664).  De 
castello  videlicet  Ambleto,  et  de  Pharaone,  et 
Murro*^*  et  Gantalupu,  et  Alterno,  et  Arche,  etde 
plurimis  curtibuB  suis,  quod  est  terraooto  milia  cir- 
citur***'  modiorum.Per«***  idem  tempus  (665)  cives 


YARLE  LECTIONES. 

***<  Hic  abbas  fedt  concambium  cum  pradicto  Rainaldo  c.  M.  de  S.  Maria  in  Lucn  etS.  H.  et 
S.  S.  et  S.  A.  pro  quibas  recepit  in  terra  de  Aiifis  curtem  q.  d.  s.  St.  c.  t.  m.  q.  etinT.  modios 
D  in  1.  q.  d.  Gampanus  «d  desunt  i.  ****  Ab  hoc  abbate  facta  est  commutatio  cum  Oderisio  comite 
Marsorum  de  castello  S.  U.  et  aiiis  ecclesiis  et  curtibus  in  Comino  (nobis  pertinentibus  quasi  modia 
nungenta  odtif.  ii».)  cum  (oppido  quod  dicitur  add.  i\)  Gasa  Fortini  (et  o.  p.  e.  add.  i^.)  quam 
(quod  i^.)  prsBdictus  comes  (aparte  c.  s.  G.  tunc  retinens  add.  i^.)cum  nungentorum(milie  i^.)  modio- 
rum  terraeidem  a.  contradidit :  Hic.  e.  •***  qui^.  •*•♦  Gasofortinitfcf.  «**»c.  s.  G.  ed.  •»*•  tuncreti* 
nebatS.  •••^dcef/4.  ^^*^  mcetc.usque  adfinemcap.  add.  i^.  •**•  rf«e»^  4.  •***Atinum  iV  2.  •••* 
pertinentiis.  Per  eos  eliam  d.  Hui>ertu8  i^.  ••••  deest  2.  •***i.  t.  ed.  •••^  molendino2.  •***pr8edictu8 
ed.  ••••  m.  n.  e.  ed.  •*•'  Gaid  ed;in  i.  superior  hij^us  versuspars  abscisa  est»  ••••  o.  huic  m.  l^.  ed. 
•*»*  ibi  ed.  «*•*  domos  i^.  ed.  •***  Sed  et  T.  c.  i^.  ed.  Transmundus  ed.  etReg.  Petri  D.  •♦••  E.  etiam 
m.  R.  ib.2.  E.temporeeteodemmodo  modoR.3.  •^••cartulam  1^.2.  ^^•^deested.  •♦••  A.  Et  i^.  ed  •♦^ 
et  de  M.  et  de  G.  et  de  A.  et  de  A.  i^.  ed.  •^  add.  4.  '^^  m.  Eodem  tempore  Terractffc.  ut  suprac.iZ. 
—  prttceperunt.  Girca  h.  d.  Franco  iK 


NOTiE. 


(657)  AdGarilianum,  prope  Bantram. 

(658)  Filia  Trasmundi  marchionis,  ut  ipse  ait  in 
charta  ap.  Gatt.  H.,  p.  327.  Hanc  oblationem  m 
Petri  Reg.  scriptamesse  testanturA.de  NucCydatam 
in  Comino  ab  inCf  d.  n. «/,  C.  iOlO.  anno,  mense  Ma- 
diuset  per  ind.  vui. 

(659)  Reg.,  n,  248.  Ang. 

(660)  In  n.  d.  n.  J.  C.  6.  anno  p.  handQlfi  al. 
p.  mense  Decembri,  ind.  3.  Ideoque  ego  Landolfus 
princeps  de  civ.  Salemo  et  modo  sum  monaehus  in 
monasterio  S.  B.  de  castroCasino^  o/fero,  etc.pce- 


nam  iOO  libras  aurei  bizant.  poHicituSy  si  contra 
egerit.  Beff.,n,  243. 

(66i)  Fil  Gisoni.  Ghartam  quam  cum  Armelda 
conjugue,  f.  Ugonis  comitis,  scribi  jussity  edidit 
Gatt.,  H.,  p.  i96.  e  Reg. 

(662)  Hodie  Trontino. 

(663)  In  monte  solitario  territorii  Aprutiensis. 
Gatt.  H.,  p.  203  ubichartam  edidit. 

(564)  Gatt.Acc.,p.  i02. 

(665)  Anno  Deo  pro^iciQ  pontificatus  d.  Joannis 
immo  pontifiic  et  universaU  papm  in  sss  $e^b^  P. 


ei3 


GHROiNlGO.^  GASSINENSE*  —  UB.  II  AUCrORE  LEONE. 


6U 


TerracinenfesadmoniUa  Johanne  pontifice8uos,ob- 
tulenintinmonaslerio  sancUStepbanide  Terracina 
{an.  986.  Jan.  3)  unam  piscariam  que  est  ab  ipso 
flurio  ejusdem  '^^  civitatis  ioco  qui  dicitur  Gam- 
bara,usquein  mare,appositapoenatriumlibrarum 
auri  obrizieis  *^'*  qui  idremovere  aliquatenus  tem- 
ptavissent.  Similiter  etiam  Rof&idus  '^^*  patricius 
obtulitibidem  unam  piscariam  suam  in  '^**  praedicto 
fluvio  de  Terracina,  inpantano  Trasectu.  Gircahos 
dies  Franco  quidam  presbjter  et  monachus  fecit 
eartam  in  hoc  monasterio  deuna  ecclesia  proprie- 
tatissu®*^**TOcabuloSanctus  Benedictusinfinibus 
Moaticelli»locoSaiabuca  juztaBifernumcum  uni- 
yersis  '«^^rebusac  pertinentiis  ejus.Huicabbati*^'' 
Lupns  filius  Azzonis  de  Aprutio  fecit  oblationem 
omniumrerum  suarumcumquinqueecclesiis,idest 
Sancta  Victoria  in  Murro»Sanctus  CalistusinCoUe, 
Sanctus  Antimus  in  Commejano  '^^*»  Sanctus  Ar- 
changelus  Iq  Fauniano  **"»  Sanctus  Andreas  in 
Cesule,  cumterraquingentorum  circitermodiorum, 
et  cum  omnibus  omnino  sibi  pertinentibus  rebusin 
toto  Aprutio.  Adam  quoque  **''  cognomento  Sali- 
ehus  (666)  obtuiitin  hoc  monasterio  ecclesiam*^** 
sancti  Martini  in  territorio  Teatino,loco  quidicitur 
Cornecclanum,cum  centum  terr»  modiis  in  circuitu 
ejusdem  ecclesiie,  et  cum  reliquis  pertinentiis 
ipsius  *^*®.  Hic  abbas  fecit  libellum'  deSancto  Boni- 
to  *^*S  Sancto  Angelo  de  Galiano,  Sancto  Salvatore 
de  Seriole,  Sancto  Petro  de  Castriniano,  Sancto 
Felice  de  Montiniano,  Sancto  Felice  inter  flumina» 
Sancto  Yalentiao^etSanctaMaria  inAufiano'^",pro 
solidis  quadringentis,et  censu  solidorum  20.1dem  ***' 
fecit  et  Otteramo  castaldeo  *^*^  Marsorumde  Sancto 
Clemente  in  Avezano  pro  solidis  centum,  et  censu 
staminearum  5  c667).  Item  de  Sancto  Gregorio  de 
Serviliano  pro  solidis30,  et  censu  pisces  iOO.  Item 
de  eodem»  censumpisciumquadringentorum.Fecit 
etlibeUum  cuidam  monacho  nomine  Trasari,  de 
Sancto  Benedicto  in  Canusio,  de  Sancto  Salvatore 
in  MoQorbino  ***^,  de  Sancto  Benicto  in  *^<*  Juve- 


B 


A  naze  *«*%  de  sancto  Focate  *^>'  in  Barano  (668) ; 
cum  ipsa  piscatione  de  *^**  lacuRomani,  de  Sancto 
Cassianoin  Filone,simulet  deomnibus  pertinentiis 
hujus  loci  in  civitate  Tranensi,  cum  omnibus  pari- 
ter  *^^  earundem  ccclesiarum  pertinentiis.  Idem 
feoilet«*"filiis  AdelberU  «♦"  de  Papiniano  »♦" 
de  •♦•♦  quadringentis  modiis  •♦••  terr»  in  Aprutio 
pro  solidisSOO,  et  *^**  censu  solidorum  8.  Fecit  et 
commutationem  cum  Tresidio  quodam  Teatino,  a 
quo  recipiens  •♦•^  ecclesiam  sanctn  Lucim  in  Castel- 
lone,  loco  qui  dicilur  Insula,  cum  omoibus  rebus 
ejusdem  >^*'  ecclesiae  et  terra  modiorum  centum, 
dedit  •^•^  ei  per  diversa  loca  apud  Teatem  terrao 
modios  *♦♦•  septuaginta  •***. 

*  Qu8B  videlicet  sancto  Angelo  de  Barregio  olim 
pertinuit  addU  2. 

27.  *  Per  *♦♦•  idem  tempus  edificatum  est  mona- 
sterium  sanctiBeuedicti  apud  Suessam,  foris  por- 
tamqufls  dicitur  Ermemari  •^♦•»  a  domno  iohanoe 
hujus  **♦*  loci  monacho,  ubi  prsefatus  abbas  conces- 
sit  omnes  curtes  et  terras  hujus  monasterii,  quss 
sunt  intra  comitatum  prmdicUe  civitatis  loco  Oro- 
nica,  et  curtes  de  Lota  Alfani,  nec  non  et  curtes 
de  •♦^*  Gariliano  ad  ipsos  currentes,  et  terras  *♦♦• 
atque  curtem  de  L®uriana  •♦♦^  Ita  dumtuxat,  ut 
per  singulos  annosex  eadem  curte  Laurianapersol- 
▼ereturnobiscensus^modiifabarum  centum. 

*  Hoc  prsBterea  tempore  Sereio  IVpapa  defuncto 
(an.  1012),  Benedictus  yili,  natione  Tuscula- 
nus(609),  ex  PaUre  Gregorio,  Romanus  pontifex 
ordinatur.  add.  2, 

28.  Abbas  •♦♦•  autem  ipse^  cum  *♦*•  plurimas  a 
vicinis  comitibus  pateretur  augustias,  Capuam  ad 
tempus  remoraturus  secessit  *♦••.  Etquoniam  plus 
qnam  satis  austerus  in  monachos  fuerat,  studue- 
ratquecontra  Benedicti  decretum  timeri  magis  a 
fratribus  quam  amari,  illi  estimantes  immo  •♦•* 
optantes  huceumulterius  nonreversurum.Docibi- 
lem  quendam  natione  Cajetanum  yit»  simplicis 
virumde  congregationesibi  >♦•' in  abbatem  substi- 


VARLE  LECTIONES. 


tm  tupradictSB  ed.  **«•  e.  q.  id.  r.  a.  i.desunled.  •♦"  Rofrithus  3.  •♦"  in  pant.  T.  in  pr.  f.  deT.  ed: 
*^**  hine  paucaabscisaiunti^;pergU  :  ciimTresidio  (V.  infray  »♦«♦  deesl  ed.  •*"  deest  iK  •♦«•Co- 
miano  l^».  4  Gomelano  ed,  •♦*^  Faumario  2.  •♦*•  etiam  Ib.  ed.  •♦"  m.  unam  e.  juris  sui  vocabulo 
S.  Martiuus,  in  i^.  ed.  •♦•®  ipsius.  SimiUter  obtulit  omnes  res  suas  i\  reliqua  abscisasmt,  sedpauca ; 
Hic  abbas  —  censu  sol.  8  defuisse  videntur.  •♦•*  et  pertinentiis  ejus  add.  ed.  •♦••  Ausano  i.  Gaunanod. 
•♦••Itemed.  •♦•♦gast.  ed.  •♦••  Menorbino  loco  Trajuniano,  cie  2.  •♦••  de  3.  •♦•^  Juvenazze  loco 
Orosano,  de2.  •♦«»  Focatoerf.  •♦••  p.  in  LauromariS.  •*»•  simulcd.  •♦•*(««.  4.  •♦'•Adelp.  3.  •♦•• 
PapinlanoM/.  •♦•♦et2.  •♦»»modia«i.  •♦»•  arfd.  4.  •♦»' recepit  l^.  «♦«•ipsius  i»>.  ed.  •♦••  datis 
i^.  ed.  •♦♦•  modiis  ed.  •♦♦*  LXXWi.  Huic  Luoas  etc.  v.  supra,  ib.  •♦♦•  Per  —  centuma/oA.  /.  abboUe  ubi 
inmarg.  scripta  sunt  signis  huc  arcessivU  1*.  •♦♦»  Hermerari  4.  »♦♦♦  I.  sacerdote  et  m.  i^.  2.  •♦♦»  de- 
eurtem  desunt  2.  •♦♦»  curtes  eorr.  terras  atque  curtem  i^.  t.  a.  curtes  3.  4.  •♦♦^  de  loco  L.  ii».  2.  •♦♦» 
Ipse  autema.  i.  Prodictus  autem  a.  ed.  •♦♦•  abbas  multas  diversis  temporibus  a  v.  c.  perpessns  angu- 
stias,  cnm  jam  longnvus  esset,  defunctus  esti5.  Kal.  etc.  1.  mutavtt  et  ampliavU  iK  •♦»»  abscessit i^.  ed 
•♦»*  i.  potius  o.  iK    »*••  add.  4. 


NOTifi.    . 


op.  .  .  ind.  XIV,  mense  Jan.  die  3.  (Dominico) 
imperante  anno  i,  Johanne  Crescentione/lUo  Romo' 
norum  patricio.  Gatt  H.,  p.  il5.  e  Heg.  Petn. 

(666)  Erat  enim  de  gente  Fraocorum,ut  perhibet 
^os  cbartulanum.  300«  Ano, 


(667)  Lanea  interula  seu  camisia  qua  monachi 
quidam  vice  cilieii  utebantur.  Dugang. 

(668)  Varano  ?  Cf.  supra  I,  34. 

(669)  Ita  etiam  catalogus  fetri. 


$i& 


LBOm  UAfosmANI  Bt  PBtKl  SUCONI 


M 


fuunt.  Qui  ^aiii  de  i&ote  abbatumpossessionesmo-  A  stioa  yeste  indutas  fdgam  arripuity  atqne  inter  '^^' 


nasterii  revi^urus  Marctiiam  perrexiraet^^el  nonnul- 
Ms  *^'  ibi  donatus  '^'^equis  aftiisquemuneribus*^*' 
jam  rediret,  Benzonis  filii  quidam  de  ej  usdem  partis 
magnatibus  subito  ilium  apud  pennas  invadunt,  et 
Tiolenter  uniyersaquffi  ferebat  diripiunt.Quo  cognito 
Bemardus  comes,  mox  ad  eum  accessit:  seque  su- 
per  hac  re  yalde  doientem  *^^  ostendens»  lotidem 
illi  equos  qnotfuerant  sublati,  vir  iiberalis  restituit. 
Yeniens  autem  idem  '^^^abbas  in  locum  qoi  Furca 
Pennensis  vocatur^  conversus  universos  Benzonis 
filios  maledixit:  Bemardumvero  cumomnibus  **^* 
suis  benedicens,  ut  domui  ejus  domus  Benzonis 
semper  sui>dita  esset,  etut  numquam  dedomo  ejus^ 
dem  viodieta  *^'  divina  recedereti  terribiliter  im- 


redeundum  graviter  infirmatus,  euciftikm  quamfii- 
g»  occasione  simniaoter  indueratsponte  se  deio* 
ceps  gestaturum  devovit»  Sicqueadpatremrediensy 
eum  ab  eo  in  palatio  retineri  non  adquieseeret,  in 
monasterio  saneti  Modesti  qood  intra  Beneventanam 
M7«  nrbem  situm  *^^<  est,  usque  ad  id  temporis 
mansit.  Lmtus  igitur  princeps  superioh'^^'nuncio 
redditusi  Casinum  protinus  venit,  et  oonsensu  atque 
amminiculo  BMnaclionim  '^^^  ejLoluso  Rotundulo 
filiuffl  in  abbatiam  BUi>stituenduBii»tantibus  uni» 
▼ersis  contiradidit.  Rotundulas  itaque  ^^*  taii  or- 
dine  puisus»  Beneventum  rediit ;  atque  patrooiiiio 
propmquorum  et  '^^^eonseDsuacconcessionepree- 
fati  principiS)  supradieti  *^^  monasterii  sancti  Mo- 


precatus  est.  Quod  videlicet  fieri,  nos  bodieque  vi-  »  desti  '^"^  abftmtiam  reoepit*. 


demns.  Sed  cum  post  septem  non  **^  integros 
menses  pacatis  atqoe  compositis  rebns  iolMmues 
abi>asbuc  fuisset  regressus  ^*^^  Docibilis  €ajetam 
se  contuiit^  ac  non  niuitopostianguore  detentusad 
boc  se  referri  *^**  monasterium  postuians»  quieto 
fine  defunctus  est.  Abbas  quoque  Johannes  eum 
jam  longttvus  esset,  et  ipse  nicbiiominus  obiit  '^' 
15.  Kai.  Aprilis  (670},  atque  juxta  eeciesiam  est  *^*^ 
beati  Benedicti  sepultus. 

29.  £o  autem  quo  defunctus  est  anno,  quendam 
nepotem  suum  Jobannem  cognomento  Rotundulum 
monacbum  *^**  feoerat,  cui  videlicet  ad  mortem  ve- 
niens,  abbatiam  '^**  contradidit,  paacis  admodum 
super  boc  sibi  consentientibus,  vel  potius  coacteid 


'  Hocanno  fames  vaiida  fuit ;  et  sal  [sol  Amm. 
Ca<.]defecit(671)add.  Ib. 

30.  Girca  ***^  bmctempora  rererstts  domnusLin- 
tius,  quem  superius  (c.  iS)  binc  ****  egressum 
Jerusolimam  perrexisse  retulimus  ^^  :  primo  **** 
apud  Saiernum  ***<  in  quadam  benmo»  ubi  *^ 
nunc  monasterium  sancUn  Trinitatis  constructnm  *^** 
est  quod  nuncupatar  Adcavam,altqaandiumansit 
*^;  ubi  a  Guaimario  principe  agmtus,  atque  in 
maxima  estreverentia  baintus :  postmodumveroia 
inonte  boc,loco  Albanetavocabulo,  usqneadsuum 
est  obitum  religiosissimeconrersatus.  In  hoc  ^^ 
vldelicetlocoantenonmuitamtempuscum  quidam 
servus  *^**  Dei  mansionem  sibimetremotiorem  eie- 


sufferentibus  monacliis.  Quorumautemparspotior  ^  gisset,  atque  in  cisterna  Tetere  quam  ibi  dirutam 

^ : «i» »  ^;-^i-  1 ^    :-.j: « a^.    ..  vi . . ^,_. -  .  ^, ?.  .        . 


ac  sanior  *^*^  erat  nimis  b»c  indigne  ferentes,  et 
neopbitum  tan  tse  congregationi  prsBesse  minime  con- 
gruum  judicautes,  postmenses  *^aIiquotmanda- 
Verunt»  Pandulfo  principi  Beneventano^  ut  veniret, 
tiliumque  suum  Aten  ulpbum  iiiis  '^  in  abbatem  ordi- 
nandum  adduceret :  nuili  quippe  ^*  magisquam 
Ipsi,  bonor  bujus  loci  competeret.  Quem  *^^'  videli- 
'cetAtenulpbum  cumOtto  imperator  puerumapatre 
'Obsidem  accepissety  ultra  montesinquodammona- 
sterionutriri  ac  custodirimandaverat.  Posttempus 
yero  abquantum  monitus  a  papate  suo  **^',  mona- 


reppererat  oratorium  fabricaredisposuisset,  cogi- 
tante  iiio  **^  ia  cuj  us  potissimum  nomine  ecclesiam 
ipsamconstrueretffertur  quendam  pueruittm  scota- 
remibi  tuoc  casu  *^**  venisse.  Qui  cum****  apras- 
dicto  viro  Doiperquisitusfaisset***^utram  peritiam 
can  tandi  baberet,  et  ilie  babere  sepromptale  respon- 
disset,  j  ussus  ab  eo  cantare  est  quicquid  sibi  primutn 
in  mentem  Tenisset;statuens*^*"  scilicetin  corde 
suo,  ut  in  cajuscumquesanctibonorepuerilieean- 
tassety  in  ejus  protinus  *^*<  nomine  ecciesiam  ean- 
dem  edificaret  '^*^.  Moz  puer  responsorium  impo- 

YARLG  LEGTiOKES. 

»"•  deesi  4.    ■«'  pr«fatus  1^^ 

^     ,     ._  ,  ,  . -  "**  reversuslb.  ed.      •♦«  m. 

r,  11».  0d.    «*«•  defunotus  est  i.  ed.    «♦•♦a<id.  4.    «♦•»  R.  ante  diesnon  plurimos  m.  f.  auem  vid. 


*♦•»  muitis  i^.  ed.    •♦»♦  donatis  ei.    •♦»•  a.  non  parvis  m.  i\.  ed. 
i-    •*••  s.  o.  1*>.  ed.    "•»  giadiusir»  Dei  r.  1»».  ed.      •♦•«  deesi  3. 


uuu»  iiuBsot,  m  reaeunao  vaiae  mnrmn- 
is  i .  •♦^*  ut  sine  suspicione  aiicujus  fugere 
).  civitatem  i^.  ed.  •♦^"  prope  episcopium  s . 
nsa  1*>.    "^^  igitur  1 .  ed.    •♦^  et  —  sancti 


adm.  i.  R.  quem  a.  d,  n.p.  m.  f.  adm.  4»>.2.  R.  quem  m.  f,  ad  m.  *3.    •*«•  v.  in  aT  subtituii 
i.  ed.    **«^  saviwa.    •♦••  t(a  i^.  non  p.  muitos  dies   1.    •^•*  A.  abbatem  constitueret  nuiii   i.    •"• 
enim  i .  ed.    ••^^  Ua  i^.  Qui  v.  Atenuifus  cum  obses  ultra  montes  fuisset,  in  redeundo  vaide  mfirma- 
tus,  facUisfuerat  monachus.  Quod  et  faotum  est.  Rotundulus  i. 
posset  add.i^.  ed.    •*'»  in  redeundo  i^.  ed.    •♦^*  i.eandem b. 

i*>.  2.    *^Ts.  n.  r.  add.  4.    •♦"  cborum—  contradidit  al^cisa  -  .  .^ .. ^,—  -«^v* 

add.  l^.  *♦•<>  suprascripli  i^.  sd.  •♦•*  M.  quod  intra  eandem  BeneY^ntanam  civitatemsitum  est  a.a^d.i, 
del.i^.  •♦••  cap.  add.  i*>.  eratis  qum  priusin  7  versidus  scripla  erant.  •♦•»  s.  tempore  Mansonis  abbatis 
b.  i«>.  ed.  «♦•♦  monstravimusi»>.  ed.  •♦•^  p.  quidema.  !»>.  ed.  •♦••  Saiernitanuui  principatum  iu  ii>.a. 
*♦•'  ubi— dinoscitur  add,  i^.  •*••  T.  ad  C.  cognomento  constructum  esse  diuoscitur  1«.  ed.  •♦••  remo- 
ratus  e»t  Ib.  «f.  •♦»«  quo  i»>.  «d.  «♦•iviri*>.  ."••  cogilanti  ei  i«>.  erf.  •♦»M.  supervenisse  i^.  ed. 
•••♦adrf.4.    »*•»  statutcm  s.  habens  in  i^.  ed.    »♦••  add.  4.    »♦•'  construeret  i^  ed. 

NOTiB 
(670)  A.  lOil,  attem  charta  Oderisii  c.  20  aiiata 
et  C.31  initium  ritatn  esse  probant. 
^«71  Ita  Anon«  Cas.  ad  a.  iOii  :  Ghr.  Foss^  No- 


▼tt  ad  a.  i0i3  ;  Atenulfi  libellmn  datum  iOii,  m. 
Aug.,  Y.  ap.  Gatt,  Acc.,  p.  iM. 


«17  CBIlONlCdN  CASlNENSE.  —  Lffi.  U  AUCTORE  LEONE.  6i8 

suit ;  Veni  eUeta  mea,  tottnnque  illud  saavi  satis  A  Heinricus  rex  de  quo  supra  diximus  (c.  24.)  venit 

modulamine  cecinit.  Valde  itaque  Dei  '^  servus  Romam  ;  et  coronam  imperii  ''^'demanibusBene- 

exhylaratus,  et  intellegens  quodammodo  **»  per  dicti  octavi  papm  recepit ;  aquo  etiampapa  idem 

hoc  beatissimffi  genitrici  Dei  *^^^  placere*'^^  suum  abbas  privilegium  sumpsit  (672).  Tunc  *^*^  quoque 

inlocoeodemhonorarivocabulum,confestim  juxta  et  ipse  imperator  Heinricus  ab  eodem  abbateet 

possibiiitatemsuamparvulamibiecclesiamin  honore  uniyersa  hujus  ioci  congregatione  rogatus  '**',  per 

ejusdem  genitricis  Dei  construxif^S  ibique  usque  presceptum  aureo  sigillo  bullatum  universiGis  perti- 

adexitumsttum  satis  devotus  in  ejusservitioper-  nentias  hujus   monasterii   hic  confirmavit  (673). 

daravit.  Cum  aulem  post  aliquantum  tempusprsd-  Specialiter  *'^*  autem  ac  nominatimresde  cdmitatu 

fatus  Liutius  ****  illo  *'^  venisset,  etplurimumsibi  Thermulensi  (674),  quarum  videlicet  fines  sunt:  a 

locu8ipseoomplacuisset,elegitibiusquead  mortem  capite  Rivus  planus,  a  pede  mare,  ab  uno  latere 

consistere,  et  in  seryitiosancUB*<<^*  Dei  genitricis  flumen  Trinium  cum  aqua  et  portu  suo,   abaltero 

perseverare.  Regressus  igitur  ad  principem  Guai-  rivusqui  dicitur  Ticcle  *'*^ ;  cum    castellis  Petra 

marium,cui  ^'^  dudum  etpater   spiritualisetfami.  fracida,  Ripa  mala,  et  cum  monasterio  sancti  Be- 

liaris  super  oomes  extiterat,  multaabeoetdiversa  nedioti  ibidem  constructo.  Item  fara,  Ripa  ursa^ 
oniamentaecclesiastica,  et  codices  nonnuUos  *'^^,  ^  Monsbellus,  Pesdoli,  cum  universis  omnino  fini* 

necnonet  aliam  ad  fratrnm  usus  non  modicam  sup-  bus  ac  pertinentiis  eorum.  Item  alibi  in  eodem  co- 

pellictilemadquisiTit;libentissimeilloacliberaUter  mitatu  ita  Bifernum,  habens  fines  :  acapiteper* 

cuncta  qu»  vellet  accipere  concedenle.  Gonfestim  tinentia  sancti*Gregorii,  apedemare,  ab  uno  latere 

**^ltaqu»pr«dictamDeigenitricisecclesiam  multo  Bifemum,cum  aqua,  et  medietate  portus  ab  altero 

satis  quam  fuerat*"^*ampUoremefficiens,atquede-  rivus  qui  ^'*'dicitur  Viyus  cum  omnibus  adjacen- 

piagens,  habitacula  quoqueincircuitu  addiversos  tiis   sibi  pertinentibus,  necnon  ecdesiam  sanctie 

commanentium  usus  **^^  non  modice  quantitatis  Trinitatis  et  sancti  Georgii  in  eadem  civitate  Ther- 

sdificavit  ibique  cum   triginta  circiter  fratribus  mulensi,  cumuniversispossessionibusacpertinen- 

conversari^^^^religiosissime  coepit.Ip8eautemprffi  tiis  earum.  Duo*'**  etiam  castella  Comitiensis  ter- 

ceteris  omni  vilitate  etextremitatecontentus,  tam  ritorii,  id  est  Vicalbum  *'**  et  Sanctum  Urbanum 

humili  se offlcio  mancipaverat,  ut farinam  in  pistrino  alio  suo  prfficepto  (675),  postquam  ^*"*  ultra  montes 

ad  panem  faciendumfamulorum  more  discemeret  reversus  *'**  est,per''**  rogationem  BelgrimiCk>lo- 

tsis^  oum  interim  de  ore  illius  Davitica  cantica  "^*  niensis  archiepiscopi  in  hoc  monasterioconfirmavit 

numquam  cessarent.Incujusvitffihumilitate  ac*'*^  {an.  iOiBJul.  13.)  De  quibus  jam  **<^  pridem  post 

nimia  abstinentiffi  austeritate   usque  ad  extrema  patris  mortem  Pandulfus  Capuanus  princeps  pne- 
vitae  indefesse  perdnrans,  Rieherii  abbatistempore  ^  dicto  <'**  abbati  fratri  suo  prfficeptum  (676)  fecerat 

inmonasterioistodefunctusatquesepultusest.  *>**  (an.  i0i7,  Mai  5,  9),  necnon  etde  monasterio 

Atbhulfus  abbas  tricesimus  primus,  sedit  annis  sancti  Yalentiniin  eodem  territorio  Gominensicum 

undecim,  vir  quanto  nobilis,  tanto  humilis  ethu-  >^><»universisrebus  ac  pertinentiis  ipsius.  Quodvi* 

m^Qs.  delicet  monasterium  olim  *"*'  a  '"'*  Saracenis  de- 

ai.Cujus^'^' annoordinationistertio,  annovide-  structum,  non  multo  ante  restauraverat  Pontius 

licetDominii0i4,  quo  tempore  paschalis  festivitas  ^>>  quidamfiliusAllonis  de  comitatu  Marsorum  ; 

ipso  die  sancti  Marci  juxta  calculi  ordinem  extitit,  cui  <**^  cum  suggestumfuisset  illudhuic  monasterio 

VARLE  LECTIONES. 

"»•  i.  vir  Dei  e.  iK  ed.  •*"  add.  4.  «»•  D.  g.  iK  ed.  «••«  placare  2.  •»««  edificavit  l^.  ed.  •»••  do- 
nmus  L.  1*>.  ed.  ••<>♦  ibi  l^.  ed.  «•••  serv.  D.  et  g.  ipsius  p.  1^.  serv.  D.  g  ipsius  p.  ed.  •»••  G.  prffidicli 
Guaimarii  filium,  c.  lb.2.  •»•'  quamplures  1*>.  ed.  •»••  Mox  l^.  ed.  ••••q.  eratm  omnibus  a.  1.  ed, 
•»*•  nsque2.  •»"  r.  c.  1*>.  ed.  ••"  discuteret  i^.ed.  •»*•  modulatio  n.  cessaret  i^.  ed.  •»"  atque  lb« 
ed.  ••^»  Hujus  etc.  i^.  ed.  Hujus  secundo  {eorr.  primo)  ordinationis  anno  fames  valida  fuit  et  sal  defecit 
{V.  cap.  29  in  fine).  Triennio  autem  post  Heinricus  1  corr.  i^.  •»'»  c.  Romaniimp.  ed.  ••^^  Necnon  et  1. 
ed.  «»1»  etintervenienteimperatrice  Gunigunda,  a^.  i^.  •»^»  specialiter  —  pertinentiis  earum  d^- 
«mM.*»"Tiale3.  •••*q.  d.  «mW.  4^.  ••••  Insuper  et  per  rogationem  Peregrini  (corr.  Piligrimi)  archie- 
piscopi  sui,  duo  c.  1.  Insuper  etiam  d.  c.  ed.  •»»•  Vicum  album  2,  »»•*  p.  u.  m.  r.  e.  add.  i\  *»•»  regres- 
sus  l».ed.  •••«p.  r.B.G.  a.  desunt  i.  2.  •»•'  q.  videliceti.  1.  ed.  •*•»  princ.  fratrer  suuseidem  a.  p.  1. 
ed.  •»••  effecerat  1.  •»••  cum—  remisit  add.  i^.  •»»*  m.  ex  pluHmo  jam  tempore  l^.  erf.  •»•»  a. 
S.  deest.  i^.  •»»»  Ponzo  i^.  •»»*qui  c.  agnovisseti.  1*».  ed. 

NOTJE. 

(672)  A.p«To8ti  I,  p.  246.  app.  Gatt.  Acc,  p.  120.  Hic  autem  privilefi^a  prius 

(673)  Cnartam    Komffi  1014,  s.  d.  datam  edidit  concessa  queerenda  esse  videntur. 
Tosti,p.  249,sedneque  interventu  imperatricis  ob-  t675)Gatt.  Acc.,  p.  104. 
tentamnequebuUa  aureamunitam.  (676)Ib.p.  106.  Prfficeptum  de  mon.   Sancti  Ya* 

(674)  In  privil.  Reg.  135  quod  aotum  est  in  Teate,  lentini  quod  Hist.,  p.  205  se  dalurum  promiserat, 
1022,  md.  IV.  Kal.  Februarii.  GL  etiam  Reg.  131  frustra  qiuesivi^ 

Pairou  CLXXIlk  20 


«19  LEONIS  MARSICANI  ET  PETRl  DIACONI  610 

antiquituB  pertinuisse,  ita  ut  erat  restauratum  pro  A     monasterium  sancti  Nazarii  martyris  (679),quod 

Deiamore  in juset  potestatem  hujuslociex  integro  antiquitu8huicnostroc(Bnobiopertinuerat.orfrf.8 

remisit  *>^.  Hic  etiam  Pontius  una  cum  Berardo  Sub  s'>^  hoc  abbate  (an,  1015  Apr.  18  oblata  eet 

sM« filio manifestaverunt,  etrenuntiayeruntnobisin  in  monasterio^^^^istoecdesiasanctiPetri  quaenun- 

placito  Marsorum  comitum,  totam  perUnentiamde  cupatur  Ad  Iscleta,  in  Campania  territorio  Cicca- 

Opi  etPeraccle  in  territorio  Marsicano,  quoeolim  nense,  cum  mazimis  cirea  se  poss6S8ionibus,ab 

yidelicet  "*^  Barregensimonasterio  pertinuerat.  Hubberto  et  Amato  comitibus   Ciccani  et  Segni« 

d2.Hic*<*'abbasf6cit  inecclesiasanctiBenedicti  (680).  Ecdesia  quoque  sancti  Angeh  interritorio 

ooronamargenteam  24  librarum.  Fecit  etiam  *'**  de  Ceperano,locoquidicitur  Cannuzzu  *>'*a  L&n- 

infronteejusdemecdesiffioampanarium  altum  et  duino  et  Haterio '**^  consulibus  Campanie  (681)* 

optimum,  in  cuj  us  medio  aitarium  in  honore  sanct»  Sed  et  Saphirus  quidam  *>'<  presby ter  obtulit  huie 

Crucis  constituit  *'^^Preterea  juxta  ostium  majoris  monasterio  ecclesiam  sancti*''*  fienedictiapudCa- 

ecclesiffidextralevaquesupra  marmoreas  coiumnas  pitinatam  civitate  Murrone,  cum  omnibus  '**^sui8. 

eameras  duas  erexit  ;in  quarum  una,  aitariumin  Necnonet  Petrusef^*'  Martinuspresbyterisiniiliter 

honore  sanctsB  Trinitatiss  in  altera  vero  altarium  obtuleruntbeatoBenedictoecdesiamsancte^^^^^Marie 
statuit  inyocabulo  sanctiBartholomei  apostoli.Ab*  ^  et  Sancti  ApollinarisineodemMurrone***Slocoyo- 

sidam  vero  majoremauro  diversisquecoloribusde  cabulo  Casale  planum  "''^  Id  "•*  ipsum  fecitet"»* 

pingi  pulcherrime  fecit.  Ecclesiam  *'^^  porro  sancti  Odemundus  <**^  quidamFirmanus  deecdesiasaDcti 

Stephani  qu»  juxla  portam  monasterii  deforis  sita  MichahehsdeTorpelliano*'*".EodemeUam*><*  tem« 

H«t  fueratJamfereruentemrenovaTit  et  ampliavit,  pore  simih  tenore  oblata  estin  hoc  monasterio  eo- 

atquealtarium^^^in  easanctiAdelperti  »^^  quem  desia  sancte  iuste  apud  Baranellum   **^S  juxta 

superius  (c.  17)  factum  martyrem  diximus,  ab  oc-  Bifernum  ;  etalia  nichilominus*'^^  ecdesia  sanete 

cidentati  parte  adjunxit  <'^.  CiTitatem  deorsum  Juste  apudcastrum  Eudolini''^*.  etecdesiasancti 

circa  ecclesiam  domini  Salvatoris  quam  supra  di-  AndreaB  de  Cantalupo,  territorio  BoTianensi  "^'  ; 

ximus  (1.  i.   c.  33}  ab  abbate  Bertharioinchoa-  nec  non  et  monasterium  sancti  Benedicti  (682)  et 

tam,  ex  magna  parte  construxit'.  Ecclesiamsancti  ecclesia  sanct»  Luci»apud*'^^castrum  Baniolum, 

AngeU  quam  olim  *'^^  Gisulfus  abbas  in  Yalle  luci  loco  qui  dicitur   Mohnum    Tetulum,  et  eoclesia 

construxerat  (677),  jam  *>^  vestutam  reslaurans,  sanct»  Mari»  de  cruce»  ecdesia  *>^*  etiam  sancti 

et  >'**  titulo'''^addito  amplians  atque  depingens,  Benedicti  apud  Aprutium  cum  omnibuset  maximis 

possessionibus  non  parvis  adauxit  *''S  et  diversas  earumrebusac  pertinentiis  (an.  1020  Jan.)  Stepha- 

ibiad  monarchorum  utihtates  officinas  instituens,  nus  quoque*"*  etSilvester  presbyteri  Larinensea 
noslratium  **'*  monasterium  esse  constituit»quod  C  ssn  obtulerunt  in  hoc  loco  ecdesiam  suam»  voca- 

>••>  eatenus  Grecorum  (678)  extiterat.  buloSancta  Maria»loco  ubi  dicitur  Monumentam 

*  Restauravit  preterea  in territorio    civitatis  Atino  *'^'.  Quidam  etiam  nobiUs  vir  de  Marsorum  provin- 

YARliGLEGTIONES. 

«»^  hinc  iK  pergit :  Hoc  tempore  oblata  (c.  32.)  »"•  Bernardo  8.  *^"  o.  8.  Angdo  de  Barregio  p; 
ed.  "••  hcBC  infineeapitis  p<mit  i.  «"•  F.  et  camp.  1.2.  •»♦•  construxit  ed.  •■**  Ei  ecdesia  I  ■»♦ 
m.  sita  erat,  altarium  s.  A.  I.  ••**  in  ea  alt.  ed.  «»♦♦  Adelberti  i.  2.  •»♦■  a.  eandemque  pingere  in* 
choavit.  Librum  sancti  Ambrosii  super  Lucam  describi  procepit.  Civit.  i.  ^»^»  ab  a.  B.  1.  aad.  i^.  a 
sanctomartjre  Christi  a.  B.  eci.  diximus  qum  nunc  Sanctus  Germanus  vocatur,  ipse  primum  fSacere 
coepit,  et  ex  t.  i.  p.  f.  c.  et  del.  i^.  •^♦^  add.  iK  '»♦•  ita  i^.  c.  multis  dilatam  possessionibus  mona- 
steriuml.  •»♦•  rfew<  ed.  «»»•  et  ampL  ik.  mm  ditavit  l^.  «»»«  deest  iK  ■»••  q.  e.  G.  e.desunti. 
■»»♦  Hoo  tempore  o.  est  i^.  2.  hinc  caput  incipit  Ib  sequentia  diverso  tempore  in  margine  seripta  suni. 
■»»»  in  hoc  m.  e.  i^.  ed.  ■»»•  Canuzzu  2.  Cannuzo3.  (lannuzu  4.  cum  omnibus  pertinentji»  et  finibus 
suis  add.  i^.  ed.  ■»»'  Racterio  2.  Ratherio  3.  ■»»•  add.  4.  «•»•  c.  juris  sui  vocabulo  S.  Benedictus 
ii>.  ca,  «»••  o.  rebus  et  pertinentiis  s.  li>.  ed.  «♦•'  P.  presb.  et  monachus.  et  M.  presb.  et  mon.  i^.  2.  P. 
presb.  et  M.  presb.  3.  «»•«  S.  A.  et  S.M.  ibidem  in  M.  I^.  ed. «»«»  Morrone  l^  «»•♦  p.  cum  omnibus 
adse  pertinenlibus  li>.  ed.  «»•»  Id—  Torpelliano  desunt  !»».«»«•  dtfest  «rf.  «»•'  Odmundus  2.  «»»*  Tor- 
pelleniano  3.  T.  cum  universis  pertinentiis  eius  sd.  Deinde  seguuntur  traditiones,  Faidolfi  ib.  Faidolfi 
{Leonts)  Temmonis  et  Oderistiin  ed.  «»••  quogue  !»».«•'•  B.castrum,  i.  fluvium  B.  1>».  «»71  simili- 
iBTi^.ed.  ««'«E.  de  petraS.  Angeliet  l^  «"■  Bojanensi  i»».  «rf.  «•'•  apud»  beato  o6«a»a  i*.  «•'• 
C.  cummaximis  e.  r.  ac  p.  Apud  Ap.  auoque  loco  Tribio  (Trivio  3.)  eccf.  s.  B.  simihter  cum  omnibus 
rebus  suis  ed.  Sequuntur  Rainerius,  Albo  {kdetpertus,  Lupus),  Stephanus  iK  ed.  ■•^»  v.  not  v.  ■■^^  Lari- 
nensis  civitatis  ea.  ■•^»  cum  onmibus  pertinentiis  sms  add.  ed. 

NOTifi. 

(677)  Cf.  Ub.  1,  c.  17.  9emmeam,^simulcumdomnoAmatocomesetdomno 

(678)  Nili  videlicet  et  sociorum,   qui  ad  G^ptam     Maria  iuaalibus  in   charta  ap. Gatt.  H . ,  p.  4i6  data 
ferratam  demigraverant.  Ano.  Benedicti  Vlll,  anno  3,  ind.  ii  (13  ?). 

(679)Teste  Pandulfo  principe  Iq  charta  ap.  Gatt.  (681)  De civitateBerulanamquiX  chartula  eorum 

H.  p.  205,  cf.  iofra  c.  5«.  num. 273.  Awo. 

(680)  Nunc  Ceccano  et  Segni.  —  Me  Ubbertoco-  (682).  Postea  dictum  <fe  jumento  albo.  Exstatia 

mes  f.  de  donno  Leo  eomes  et  dedomna  Sergia  t7/«-  territoho  CivitatisNovsdioeo.  Triventino.Gatt«H.j 

etrissima  femxna  ad.jug.  etdomnaConstantia  conjur  p.207 


«ii 


GHRONIGON  GASINEN8E  -^  UB.  U  AUCTORE  LEONE. 


6n 


oia,  Faidolfus  seilicet  **^'  filius  Gueltonis  tradidit  in  A  bris.  Sed  cum  a  plurimis  nuUa  **^  super  hoc  fides 


hoc  loco  omnem  substantiam  juris  sui  quam  in  ea- 
dem  provincia  possidere  videbatur,  et  duas  ecclesias 
sibimetpertinentes,  id  est  ecclesiam  sancti  Thome 
n  Betuge  *''^  et  sancti  Magni  in  Castuli,  cum  om- 
nibus  earum  pertinentiis  atque  rebus*.  Similiter 
stti  ef '*Temmo  filius  Teudelausi"'*  obtulitecde- 
siamsanctiFelicis  in  Carrufe  in  *>'^  hoc  monasterio, 
com  omnibus  pertinentiis  ejus.  Tnnc  *^*^  temporit 
{an.  1042  Jun.)  prSBfatus  (683)  Oderisius  Marsorum 
comes,  cum  Gibborga  uxore  sua  reddidit*''*  beato 
Benedicto  ecclesiam  sancti  Pauli  sitam  in  Gomino» 
quam  videlicet  pater  ipsius  a  Mansone  abbate  per 
hbellum  receperat  (684).  Per  *'*''  idem  tempus  Rai- 
neriusgastaldeusSorancBcivitatisobtulit  beato  Be. 


adhiberetur,  iili  fide  *^^*  fidentes,  protinus  pras- 
dictam  psrticulam  in  accensi  turibuliigne  desuper 
posuerunt:  qu»  mox  quidem  **®'  in  ignis  colorem 
conversa,  post  paululum  vero  **^*  amotis  carl>onibu8 
adpristinam  speciem  mirabiliter  estreyersa.  Cum- 
queexcogitarentnostri  **^*qnaliter,yei  quanam  in 
partepigoeratant*  locarent,  contigit  dispositione 
diyina,  ut  eodem  ipso  die  a  *^^  quodam  nobili  An- 
glo  transmissus  sit  in  hunc  **<^*  iocum  loculus  ille 
mirificus,  ubi  nunc  recondita  est  ipsa  lintei  sancti 
particula,  argento  et  auro  ac  '*<^  gemmis  Anglico 
opere  subtiliter  acpulcherrime  decoratus;  ibiergo 
christallo  superposito,  et  *^^  yisibiliter  ceiata,  et 
yenerabihter  satis  est  collocata.  Morisque  >*<><  est 


nedicto  de  rebus  haareditatis  suaa  in  finibus  Arpini,  ^  singulis  aonis  ipso  die  coeniB  dominicas  ad  manda- 


k>cum  qui  yocatur  GoUis  *'**  de  ins  ula,  cum  omnibus 
adjaoentiis  ac  pertinentiis  ejusdem  loci.  Sed  et 
Albo  r685)  quidam  Aprutiensis  obtuUt  (an.  1020 
Nov.)  in  hoc  monasterio  integram  medietatem  de 
castello  Saline  jure  *'**  sibi  hereditario  pertinen- 
tem,  unacum  ecclesiis  et  omnibus  ***^  pertinentiis 
earundemecdesiarum  ***< ;  quod  sunt  terr»  modii 
^**  circiter  septingenti  **^^.  Adelpertus  (686)  etiam 
cujusdam  Azzonis  fllius  id  ipsum  fecit  de  curtibus  et 
de  portionibus  suis  apud  "*^  Aprutium,  de  duobus 
scilicet  casteliis  et  ecclesiis  aiiquot,  cum  terra  mo- 
diorum  quadringentorum.  Hoc  *'*'  ipsum  fecit  et 
Lupiu  quidam  de  Aprudo  de  partibus  quas  hai>ebat 
in  quattuor  ecclesiis,  idest  Sancta  Victoria,  Sancto 
Antimo,  Sancto  Archangelo  et  '***  Sancto  Andrea, 


tum  (687)  fratrum  eam  a  mansionariis  deferri  et  in 
medium  poni,duoque  candeiabra  ante  iilam  accendi, 
etindesinenter  pertotum  mandati  spatium  ab  aco- 
lito  incensari ;  demum  yero  juxta  finem  mandati  a 
tinguhs  perordincm  fratribus  flexis  genibus  devo- 
tissime  adorari^  et  adoratam  *<<^'  reyerenter  exo- 
scuiari 

34.  De  monasterio  preterea  Barregensi  cum  a 
prttdicto  fratre  suo  Pandulfo  principe  idem  abbas 
prsceptum  (688)  cum  omnibus  suis  pertinentiis 
>«iorecepisset(ait.  i0l7.  Mai.  iO),quendam  ibi  fra- 
trem  hajus  congregationis  valde  reiigiosum  qui 
Azzo  dicebatur,  ut  ejus  restaurationi  ac  reconci- 
hationi  studeret***^  transmittere  protinus  studuit. 
Nam  ex  eo  tempore,  quo  Saraceni  a  Marsis  Peii- 


cum  *»»'  littore,  et  piscatione  propria  m  mare,  et  ^  gnisque  superati  (689)  atque  fugati,  ibidem 


quinque  milibus  modiis  terr». 

Leo  quoque  presbyter  et  monachus  de  terri- 

torio  Boyianensi,  simul  cum  aliis  fratribus  suis 

optuieruntin  hoc  ioco  ecdesiam  sancti  Saiya- 

toris,  et  sancti  Chhstofori  de  castello  Petroso, 

cum  nonnuliis  possessionibus  suis.  add.  2. 

33.  Eodem  *^»'  tempore  monachi  quidam  ab  Je- 

rusolimis  yenientes,  particuiam  lintei,  cum  quo 

pedesdiscipulorum  Saiyatorextersit,  secum  detule- 

runt;etobreyerentiam8ancdhujus  ioci  deyotissme 

hie  obtulerunt  ****,  sexto  '^  sciiicet  Idus  Decem- 


secon- 

tulerunt,  seque  aiiquandiu*<''quoniamlocusidem 
t«i*  eiceisis  vaide  sedificiis  munituserattutati  sunt, 
sed  ab  liis  **^*  qui  eos  insequebantur  una  cum  mo- 
nasteho  etipsipariter  conflagrati  sunt,  perdiyersa 
eiinde  fugientibus  monachis,  ita  sucorescentibus 
undique  silyis  horridum  '*^*  fuerat  et  inhabitabile 
redditum,  ut  yix  pauci  fratres  ****  juxta  paryam 
ecciesiolam  antiquam  '^^^qunignem  eyaserat  pro 
yenerabiUs  loci  amore  commanereahquatenus<<<* 
paterentur.  Erat  tunc  pradictus  Azzo,  prcspositu 


VARLE  LECTiONES. 

^*^*  add.  4-  '>*^  Betuie  i^.  '*'^  Similiter  —  receperat  desunt  iK  *>**  etiam  ed.  ****  Teudelasii 
2.  ***^  in  h.  m.  d$esi  ed.  ***'  Per  idem  tempus  prffidictus  ed.  ****  reddiderunt  ed.  ^**^  Sub  1k>c 
abbate  R.  ed.  "••  CoUes  li».  2.  *"•  S.  i.  I*».  ea.  •»••  et  universis  omnino  rebus  ac  p.  «^.  ed.  •»•*  e.  et 
j^asdicts  medietaUs  quod  iK  2.  •>••  modia  c.  sepUngenta  i^.  ed.  ••••  Stephanus  quoque  ITB.  post  III 
«ur  X  ***•  Sednihil  tnvmt,  mst  qme  e.  26.  Uguntur  de  Lufo  filio  Azzunis.  Indei.pergtt :  Hic abbas  v.  init. 
cap.  •••^  s.  de  d.  cast.  ap.  A.  eied.  ••••  Lupus  necnon(fiiius  cujusdam  Azzonisodd.  2.).  de  A.  simiUter 
fecitde  porUonibus  suis  in  q.  e.  i.  s.  Victorias  ete.  ed.  •»•«  deest  ed.  •*•'  et  cum  ed.  •»••  His  diebus  1. 
ed.  «»»•  opt.  1.  ed.  ••«•  s.  s.  L  D.  add.  iK  •••*  s.  h.  n.  ^.  ed.  ••••  add.  iK  •«••  add  4.  «••♦  a  q.  n. 
desunt  i.  2.  Anglo  add.  4.  «••»  hoc  loco  1.  corr.  i^.  ••••  auro  gemmisque  i.  ed.  •••'  et  v.  c.  et  add  4. 
sftot  Morisque— exosculari  desunt  1.  ••••  add.  4.  ••^«  s.  finibus,  possessionibus,  ac  p.  1.  ed.  ••^^  r.  pro 

rsse  st.  i.  ed.   «•"  s.  ibi  a.  1.  ed.  ••*»  add.  4.  ••*♦  iis  1.  ed.  «•"  h.  omnino  f.  i.  ••*•  p.  admodum 
1.  tfrf.  ••*' acW.  Ib.  «wtflMW.i. 

NOTiE, 


(683)  C.  26  Chartaexstatap.  OaU.H.,  p.  327,  ubi 
Oderisius  dicitur  ex  natione  Francorumt  kabitator 
fn  easletlum  Victualbum, 

{m)C(.  iib.  u,  c.iS. 

(683)Gatt.  Acc,  p.  108. 

(686)  Ib..  pag.  109,  a.  D.  i02i,  meni.  Noy., 


ind.  III. 

AbluUo  pedum. 

Gatt.  H.,  p.i25. 
,      j  Au  poUus  Ungari?  y.  supra  1, 86.  Sarace- 
nosyocat  Desiderius  Dial,  11«  6ubi  l^aec  breyiter 
tetigit. 


6» 


LEONIS  MARSIGAMI  BT^PETRI  DIAGONI 


en 


M19  moDasterii  sancti  Benedicti  in  pago  Marso- 
rom  (690),  qnob  '<*^Tidelicet  monasterium  eo  tem- 
pore  tam  cellisquam  fundis  ac  prsediis  atque  colo- 
nis  diversis  per  Marsiam  locis  copiose  ****  ditatus 
erat  De  quibus  hic  quoniam  '***  ad  id  loci  venimus 
aUquanta  perstringimus.  Gella  sancti  Benedicti  in 
Auretino****cum  modiis  terrsquingentis.  Sanctus 
Gregorius  in  Pentoma  cum  modiis  mille.  Sancta 
Maria  in  Iliiara  *^**  cum  modiia  trecentis.  Vicenda 
in  Avezzano  modiorum  centum.  In  casteilo  Veneris 
loco  qui  dicitur  Casale,  ab  ipso  monte  usque  in 
aquam;  ez  alio  latere  aquaa  ***>  ad  casalem  Ade- 
lardi  '***  modii  20.  In  loco  qui  diciturCalabrettum 
modii  mille.  Hereditas  Gueltonis  ibidem,  similiter 
modii  milie.  In  vallequedicitur  Aquirana  modii  **'^ 
similiter  **'^  milie,  et  cetera  multaetmaxima  qusB 
longum  scnbere  judicavimus.  Hujus  itaque  mona- 
sterii  '***  universam  omnino  substantiam  tam  in 
codicibus,  quam  et  in  animalibus,  quamque  et  uni- 
yersis  utensilibus  ex  aequo  prsfatus  *'**  A  zzo  di visit » 
partemque  alteram  ad  presdicti  loci  ***^  restaura- 
tionem  assumpsit;  et  conductis  **'*  artificibus,  ec- 
clesiam  primitus  cujusfundamenta  tantumreman« 
serant,  dehinc  officinas  ceeteras  restaurare  protinus 
coBpit.  Reversusque  consequenter  ad  abbatem, 
hominibusquosin  possessiones****  ejusdemmona- 
sterii  necessarium  erat  inducere,  libellos  ab  eo 
adquisivit,  moxque  castellum  quod  eidem  loco  '^'^ 
proximum  est  Baiaa  ***"  vocabulo  condidit.  Tertio 
demum anno  consummata  ecclesia,  prafatus  abbas 
ejusdemAzzonis  oratu,  Angeium  episcopum  hujus 
tunc  monasterii  monachum  cum  aliquot  fratribus, 
et  duodecim  aliis  sancti  Germani  clericis,  ad  eam 
dedicandam****transmisit.[DB8U).  UiaL  n^6.]Quo 
facto,  non  **'^  multo  post  idem  Azzoquendam  ibi 
fratrem  Dominicumnominequem  ipse  monachum 
fecerat  sua  vice  praBficiens,  senez  jam  atqueinfir- 


Amus,  adhocmonasteriumreversus  est  Qni  cum  in 
domoinfirmorum  per  dies  aliquotrecubans,  extre- 
mum  jam  yitffi  spiritum  traheret,  quidam  frater  (691) 
Petrus  **^  nomine,  eo  quidem  tempore  juvenis  : 
nostraTcroetate  quaillumin  hoc  loco  adhucyiren- 
tem  repperimus,annissimulmoribu8que  grandevus, 
dum  in  dormitorio  fratrum  cum  casteris  ea  nocte 
quiesceret,  vidisse  sibi  yisus  est  Michahelem  archan- 
gelum,  illa  nimirum  specie  qua  depingi<***  a  picto- 
ribus  consueyit,  per  idem  dormitorium  altero  se 
angelo  comitante  transire.  Quem  cum  idem  frater 
speciali  ^**  quadam  fiducia  utrumnam  ^^  ipse 
Michahel  archangelus  esset  etquotenderet  perqui- 
sisset,  et  ipsum  *^^  se  beatus  archangelus  esse,  et 
ad  animam  fratrisAzzonisse  *^'  properare  respoa- 

Q  dit.  Moxque  ^^  ille  frater  eyigilans  surrexit;  et 
ad  domum  infirmorum  perniciter  advolans,  jam 
eundem  fratrem  recessissedesaeculorepperit(69i). 
Praafato  vero  Dominicns  ejusdem  magistri  std  sol- 
lertiam  imitatns,  roccam  ^^*  quas  Inter  montes  vo- 
catur  **^*  non  longe  ab  ipso  monasterio  construzit, 
atque  colonos  qui  prius  in  loco  ^**^  Giyitella  yoca- 
bulo  (693)  habitayerant,  in  ejusdem  *^*  mansione 
constituit. 

35.  Per  **^*  (694)  idem  tempus  contentio  (^jeta- 
norum  ducem  et  comitum  Trajectensium  orta  est 
contra  hoc  monasterium,  eo  quod  coepissemus  re- 
petere  terras  quasdam  etsilyasinconfiniis  Aquini 
huic  monasterio  antiquitius  pertinentes ;  quas  Ipsi 
(695)  ante  oon  multos  annos  a  papa  Johanne  octa- 
yo,et  a  Johannepapa  decimo  perpriyilegium  (696) 

^  receperant  {an.  873.  Jun.  iS),  pro  eo  sciiicet  qnod 
super  destructione  Saracenorum  Gariiiano  degen- 
tium  potentissime  se  intromiserint.  Sed,  cum  apud 
Argenteum  castrum  (697)  ad  placitum  i^s  ^^  per- 
ducta  fuisset  (an.  1014.  Jul.),  inquo  cum  principe 
Gapuano  (698)  et  ^*^*  ejusdem  ciyitatis  archiepi- 


VARLE  i^CTIONES. 

**^*  p.  cellae  ejusdem  Barregensis  mon.  in  i.  corr.  i\  ^ita  i^.  qusa  primitus  Sancta  Maria  Aspran- 
dana  yocabatur  ;nunc  yero  a  nomiDC  majoris  ecclesiaB  quas  in  eodem  ioco  constructa  est,  Sanetus  Benedi- 
ctus  de  Marsia  nuncupatur.  Hujus  1.  *«•*  copiosis  ea.  *•"  q.  ad  id  1.  y.  add.  4.  *•••  Oretino  iK  2. 
•*♦  Hjllara  i*>.  2.  »•«  a.  Veneris  i^.  2.  *•«•  Aaelrardi  3.  ••»'  A.  a.  S.  Quintiano  usque  in  Aquiranum 
m.  i*>.  2.  ••*•  m.  m.  plus  minus  et  c.  i^.  ed.  »•*•  ceUae  i.  deeH  2.  ••»•  p.  A.  deest  i.  2.  *••*  monasterii 
i.  ed.  ••••  conyocatis  i.  ed.  *•"  possessionem  ed.  •••♦  monasterio  i.  ed.  •••»  Bale  ed.  ••»•  e.  solem- 
niterd.  mandayit  i.  ed.  •••^  f.  quendam  i.  f.  yice  sua  nomine  (n.  s.  2)  D.  q.  i.  m.  f.  ordinans,  non 
m.  p.  i.  Aizo  jam  s.  atque  i.  2.  ••••  Mainardus  i.  corr.  i^.  ••••  q.  in  imaginibus  d.  c.  i.  ed.  «•*•  q.  s. 
i.  ed.  ••^^  utrum  i.  ea.  ••••  et  se  plane  b.  i.  2.  ••••  A.  suscipiendam  p.  i.  ed.  ••*•  Mox  f.  i.  i.  ed. 
••^*  i.  non  multo post  r.  i.  ed.  ••♦•  dicitur  i.  ed.  •••^  yioino ada.  I.  qui  G.  yoeabatur  i.  ed.  ••♦•  in  eao. 
1.  ed.   •«*•  hoe  caput  add.  i^.   ^^  r.  heo  p.  i^.  ed.    «wi  ct  cum  e.  i^. 


NOTiE. 


(690)  Dictum  etiam  in  VenerCt  de  civitate  Marto* 
rum,  et  Morronis,  prope  iacum  Fucinum.  Gatt.  H., 
p.  2ii. 

(691)  F.  qui  adhuc  superest  et  nobiscum  in  mO' 
nasterio  eonversaiur^  tuncjuvenis,  nunc  autem  cetate 
moribusque   grandcevus  uesid. 

(692)  Uuc  usgue  e  Desiderio. 

(693)  Adhuc  habitatur.  Ang. 

(694)  Instrumentum  hacde  rc  factum  jussu  Dau- 
ferii  comitis  Traiectensis,  edidit  Gatt.  Acc,  p. 
i09.  Pro  spurio  habet  Di  Meo  Ann.  Neap.  ad  a. 
917  et  i014. 


(695)  Docivilis  et  Johannes  duees  et  ipati  Oe^eta* 
norum. 

(696)  Bulla  Joan.  VUI  data  esse  dicitur  ind.  v. 
i.  e.  872,  quod  yerum  esse  non  potest  iohaonis  \ 
capitularium  continebatjuramentum  jussu  papa» 
ilhs  praBstitum  a  nobUibus  Romanis,  inter  quos 
Theofilactus  senator  et  Adrianus  genitor  d.  St^ihani 
papm. 

(697)  Yisuntur  ejus  rudera  in  monticulo  prope 
Mintumas,  sub  Trajecto.  Ano. 

(698)  Paldoifo  U. 


m 


CHRONIGON  CASINENSE.  —  UB.  0  AUGTORE  LEONE. 


526 


seopo  (6i)i)),  necnon  et  cum  duce  Neapolitano  (700)  et 
Gajetano  episcopo(70i)  domnus  **"  ebbas,  et  plu- 
rimidediversls  partibus  nobiles  judicesque  conve- 
nerant,  relectasunt  primitusin  omnium  audientia 
s«ss  praBfatapriyilegiaiiiorum  ;  demum  yerorelecta 
sunt  a  parte  nostra  prsBcepta  regum  (702),  Karoli 
**s^  Hugonis  atque  Lotharii  :  qui  easdem  terras 
huic  mooasterio  concesserant  et  confirmayerant 
^*'.  Quo  facto  ostensum  '*'*  protinus  a  judicibus 
eat  tamezRomanislegibusquamex  *'"  Langobar- 
dis  (703),  nequaquam  posse  Cajetanos  **"*  terras 
illasprimitusmonasterio  delegatassibialiquomodo 
Tendicare,sed  nos  easomnino  legaliterac  firmiter 
optinere  debere.  Cumque  '***  judicum  sententia 
a  principe  et  ab  universisassidentibuslaudata  '*** 
simul  et  confirmata  fuisset  ***S  pr»fati  duces  et 
><•>  oomitesYidentes  selegum  auctoritati  contraire 
)•«>  non  posse,  cartulam  protinus  manifestationis 
seurenuntiationisdeuniversis  rebus  illis  fecerunt, 
et  apud  nos  remiserunt :  pena  centum  auri  librfr- 
mm  apposita,  si  umquam  hec  ^*^  vel  ipsi,  vel  sui 
beredes  >***  aliquatenus  dirumpere  seu  remoyere 
qoflBsissent. 

36.  >'**  Eodem  quoque  tempore  Pandulfus  etGisul- 
fus  Teanenses  comites,  proclamante  eodem  abbate  in 
•judicio  Capuanijudicis  etarchiepiscopi,  manifesta- 
Terunt  se  et  renuntiaverunt  nobis  totam  pertinen- 
tiam  de  Cesima,appositanichilominuscentum  ***^ 
librarum  auri  pena,  si  eandem  renuntiationem  re- 
moverealiquomodotemptavissent.  Idipsum  etiam 
fecerunt  fiUi  (Jnzonis  **^  de  castro  Conca  (704)  et 
deomntbus  pertinentiis  ipsius,  etde  Pilano,  et 
Saneto  Felice,et  Cesima,  prociamante  Andrea  pras- 
posito  nostro  in  placito  Antonii  capellani  et  Ben- 
zoDis  missi  Heinrici  imperatoris,  apposita  pena  si 
removereotquinquemilium  bizanteorum.Tuoc  '*** 
temporisquidamAquineo8isvir,nomiDe  Magipertus 
obtnlitbeatoBenedictose  ^*"^^  ipsum,cum  omnibus 
ez  iotegro  rebus  substantiflB  suab,  tam  mobilibus 
quamet**^Mmmobilibus.  Insnper  etiam  etinsulam 
qa»  Umata  vocatur  (705),Camello  et  Melpha(706) 


A  fluviis  ><''i  circumdatam,  centum  ABstimatione  mo- 
diorum;quamYideiicet  insulam**^*  ipseabhomi- 
nibus  de  Pontecurvo  ante  **''*  non  multum  tem- 
poris  emerat,  ab  uno  latere  habens  passus  417. 
ab  altero  323,  ab  >•''>  alio  200,  ab  alio  yero  300. 

37.  Septimo  '  hujus  '«^^  abbatis  anno  {an,  1017) 
C€BperuntNormann],Me]o  duce  expugnare  Apnliam 
QuaUter**^>autem  vel  qua  occasione  Normanni  ad 
istas  '*^<  partes  primodeyenerint,  et  quis  vel  unde 
Melus  hic  **^^  fuerit,  quave  **'''  de  causa  eisdem 
««!•  Normannis  adhflsserit,  opportune  •«••  referen- 
dum  videtur  (707)  Ante  hos  circiter  16  annos  (708), 
quadragintanumeroNormanniiu  habitu  peregrino 
flib  **«^  Jerusolimis  revertentes,  Salemumapplicue* 
runt,  viri  (709)  equidem  et  statura  proceri,  et  spe- 

Q  cie  pulchri,  et  armorum  ezperientia  summi.  Quam 
a  Saracenis  obsessam  reperientes,  accensis  nutu 
Dei  animis,  a  Guaimario  majore,  qui  tune  Salemi 
principabatur  equis  armisque  ezpostulatis,  inopi- 
nate  super  illos  irruunt  **'*,  et  pluribus  eorumpe- 
remptis,  ceterisque  fugatis,  mirabilem  victoriam 
Deo  prflBstante  adepti  sunt.  [Amat.  i,  18,  19,  SO.] 
AttoUuntur  ab  omnibus  in  triumphum,  donisa 
principe  amplissimis  honorantur,  utque  secum 
manere  debeant  multis  precibus  invitantur.  Hi- 
vero  *«>>  amore  tantum  Dei  et  christianflB  fidei  hoc 
se  fecisse  asseverantes,  et  dona  reousant  et  ibi 
mauere  posse  se  denegant.  Princeps  >**^  itaque  ha- 
bito  cum  suis  *<*■  consilio  simul  cum  eisdem  Nor- 
mannislegatossuosin  Normanniam  dirigit,  etvel- 

^  uti  alter  Narsis  poma  per  eos  cedrina,  amigdalas 
>•>•  quoque,  et  deauratas  nuces  (710),  ac  pallia 
imperialia,  nec  non  et  equorum  instrumenta  auro 
purissimo  insignita  illuo  transmittens,  ad  terram 
talia  gignentem  illos  transire  non  tam  invitabat 
quam  et  trahebat.Pereosdies  duomaguatespartis 
illius,  Giselbertus  scilicet  qui  et  Buttericus,  et 
Guilielmus  cognomento  Repostellus  acriter  inter  se 
dissidentes,  ad  id  tandem  flagitii  ***^  devenerunt  ut 
Giselbertus  Guilielmimi  occideret.  Quod,  cum  Ro- 
bertus  ***^  comes  terrsB  ipsius  comperisset,  vehe- 


VARliE  LECTIONES.  • 

••"  d.  Atenulfus  a.  l^  ed.  *«•»  prflBsentia  !*>.  ed.  "•"  Caroli  iK  »•"  firmaverant  !*>.  ed.  "»•  f.  de- 
eretuai  a  i^.  2.  •••^  et  4.  ••••  Caietanis  t.  i.  (p.  m.  d.  add.  3)  aliqualiter  pertinere  1^.  ed.  ••••  C.  bec 
i.  l^.  ed.  ••••  collaudata  1^>.  ed,  fuisset  etc.  ad  finem  cap.  absdsa  i^.  ••••  ac  ed.  ••••  contradicere 
ed.  «««*  add.  4.  •••»  h.  heo  a.  ed.  "••  totum  caput  deest  1.  cf.  infra  c.  65.  «••'  poBna  c.  1.  a.  ed. 
"«•  Zunzonis  3.  ••••  Per  idem  tempus  ed.  •«^®  B.  hereditalem-quflB  L.  v.  2.  "'*  add.  4.  ••'^«  a.  n.  m.  1. 
add.  4  «•^»  ab  alio  200  desunt  ed.  ••"'*  H.  a.  a.  s.  c.  ed.  ••"  Quis  sane  vel  unde  M.  1.  «•'•  has  ed. 
••^^  add.  Ib.  "^»  etqua  i.  ed.  ••^«  deest  1.  '•••  a.  compendiosa  narratione  dicendum  est.  Barensium  c, 
{v.infra)  !.»••*  p.  utpote  ai.  ubi  causa  orationis  perrezerunt  r.  ed.  »•••  deest  i  '•••  v.  se  a.  ed. 
'••^  Tandem  itaque  prsBdictus  p.  consilio  h.  simul  cum  ed.  ••"  ita  correxi;  suo  4.  '•••  amigdolas  2. 
*«•'  exitii  2.  ••••  Rotpertus  vel  Rotbertus  constanter  3.  Robertus  4. 


Nom 


m)  Paldolfo. 
nOO)  Sergio. 

(701)  Bernardo. 

(702)  V.  supra  I,  12,  59. 

(703)  Quarum  verba  ibi  afferuntur,  legis  Liutpr. 
IV,  I.Juliani  Nov.  110. 

(704)  !n  territ.  Teanensi. 

(705)  Regest.  n.  275.  Ano. 


(706)  Melpha  deinde  non  longe  aPonte  curvo  in- 
fluit  in  Carnellum.  Ang. 

(707)  Abhincnoster  Amati  Historia  Northman- 
norumplurimumusus  est,  adea  qusB  aliunde  acce- 
ptaprius  scripserat  et  supplenda  et  corrigeDda. 

(708)  Avan  mille  puis  que  Christ  etc.  Aim6. 

(709)  Viri  —  nimmi  apud  Amatum  non  invenio. 
(701)  Noix  confites  Aim6. 


es7 


tiBOMIS  MARSIGANI  ET  PETRI  DUGONI 


m 


menter  iratat  mortem  Giselberto  interminatus  est. 
Giselbertos  igitur  iram  domini  sui  prfiBoavens,  as- 
tumptis  quattuor  firatribut  suis,  Rainulfo»  Asclit- 
UnOyOsmundo^atque  Rodulfo,  et  aliquot  aliis,  cum 
equistankum  etarmis  juncti  nostrorum  legatit  au- 
fugiunt,  et  Gapuam  tandem  peryeniunt,  ubi  eo  tem- 
pore  priBdictus  Melus  (7ii)oumPandulfo  principe 
morabatur.HicitaqueMeluSy  ut  retro  aliquantulum 
redeam,  Barensium  ciyium  immo  totius  Apuli» 
primus  ac  ■•••clariorerat,  strenuissimusplane  •••• 
ac  prudentissimus  vir ;  sed,  cum  superbiam  insoien- 
tiamque  •••^  Grecorum  qui  non  muito  ante,  a  tem- 
pore  scilicetprimi  Ottonis  ApuliamsibiGalabriam- 
que  sociatis  in  auzilium  suum  Danis,  Russis,  et 
Gualanis  yendicaverant,  Apuli  ferre  non  possent, 
cumeodemMeio  etcum  Dattoquodam  fieque  nobi- 
lissimo,  ipsiusque  Meli  cognato,  tandem  rebeiiant 
(712).  Yerum  cum  exercitui  quem  imperator  illo 
s«M  transmiserat,  idem  Barenses  resistere  non  va- 
lerent,  postnon  longumtempusturpiter  se  suaque 
dedentes  (712),  eundem  quoque  Melum  Grecis  tra- 
dere  ••••conabantur.  Qnodprudentissimus  vir  ad- 
vertens,  una  cum  Datto  clam  fugit,  et Asculum  in- 
troivit;  atque  post  paucos  dies,  timens  ne  etiam 
ipsi,  Grecisquieum  requirebant****  contraderent, 
noctu  egressus,  oum  Datto  pariter  Beneventum  per- 
texit  ••••  ;indeSalemum,  acdeindeCapuam  ;nullo 
interim  otio  indulgens,  quin  modis  omnibus  sata- 
geret,  qualiter  Grecorum  dominationem  abicere, 
atque  abeorum  tyrannide  suam  posset  patriam  li- 
berare.lnterea  ••••Barenses  captam  uxorem  ipsius 
Maraldam,  et  filium  Argiro,  Gonstantinopolim  ad 
imperatorem  transmittunt.  Dattus  itaque  ad  no- 


A  strum  •••^  abbatemconfngiens,cumapad  eum  **•* 
diebus  aliquantis  ••»•  mansisset  •'••,  demum*^**  a 
Benedictopapain  turre  deGariliano*^^>quamidem 
papa  •'••  tunc  retinebat,  una"'**cum  suis  ad  babi- 
tandum  receptus  est  ;  quam  •^•*  videlicet  turrem 
Johannes  imperialis  patricius  Cajetanus,  filius  Do- 
cibilis  hypati  pro  Agarenorum  repugnatione  ^''^ 
temporibus  Johannis  octavi  paps  construzerat  (71 3) 
Melus  igitur  '^»^  inter  ista  GapuaB  commorans,  co- 
gnito  prsBdictorum  Normannorum  adventu,  moz 
illos  accersit,  eorumque  causa  diligentius  perquisita 
et  agnita,  iliis  de  more  militiaB  protinus  fosderatur 
(an.  1017  ;  et  evestigio  Salernum  ac  Beneventum 
repedans,  multos  sibi  tam  Grecorum  odio,  quam 
sui  gratia  ductos  associat,  cum*^^"quibus  pariter- 

£  que  cum  ipsis  Normannis  •^•^  statim  Grccorum 
terram  ingressus,  ezpugnare  repugnantes  viriliter 
coepit.  Tribus  itaque  vicibus  cum  Grecis,  primo 
apud  Arenolam  (714),  secundo  apud  Civitatem 
(715),  tertio  apud  Vaccariciam  (716)  campestri 
certamine  dimicans,  tribus  eos  vicibus  superavit 
«7J0  ;  multosque  ez  his  interficiens,  et  usque  Tra- 
num  eos  constringens,  omnes  ez  hac  parte  quas 
invaserant  Apuli»  civitates  et  oppida  recepit* 
Quarta  demum  pugna  apud  Cannas,  Romanorum 
olim  clade  famosas,  Boiano  •''^^  catapani  •^^*  insi» 
diis  atque  ingeniis  superatus  {an,  1018.  Oct,),  uni- 
versa,  qufls  facile  receperat,  facilius  perdidit  ^>*y 
Feruntur  (717)  in  ea  pugna  Normannorum  ez  du- 
centis  quinquaginta  numero,  decem  tantummodo 
remansisse,  de  Grecis  autem  innumerabilem  turbam 

^  occubuisse.  [Amat.  i,  23.]  Melus  vero  cemensse 
militum  auziliis  destitutum  ,Normannos  (7 18)  super- 


YARL6  LECnONES 

••••p.  hic  et  clarissimus  erat.  s.  i.  «•••  valde  i.  $d.  •••*  i.  ac  nequitiam  G.  1.2.  «••»  imp.  hoo 
audito  Barimt.  1.  «•••  t.  nequiter  c.  i.  ed.  •••♦  obsidebant  1.  «.■«•»  venit  i.ed.  ••••  Int.  —  trans- 
mittunt(uf£{.  i^.  •••''  i.  cum  apud  prsBfatum  a.  una  cum  uzore  et  filiis  d.  a.  1.  i.  ad.  prffif.  a.  Atenulfum 
veuiens  cum  i\  «£{.••••  e.  una  cum  uzore  etfiliisd.  1.2.  ••••  aiiquot  1.  ed.  "••  commansissetl. 
commansissent  ed.  •^•^  d.  ob  Heinrici  imperatoris  fidelitatem  a.  1.  2.  ^^  G.  flumine  i^.  ed. 
«'••  rftfes^  1.  «^**  r.  positus  est  i.ed.^^*  quam  —  construzerat  add.  i^.  "'••  dissipatione  l^.  2. 
•^•^  M.  intereaC.  cum  principe  morabatur.  His  primumdiebusveneruntCapuam  Normanni  aliquot,  qua- 
dro^nta  ferenumero  ;  qui  aominisui  comitis  NormanniaB  iram  fugientes,  tam  ipsiquam  plures  eorum 


atque  Stigandus.  Hoc  cosnito 
rumque  1.  "••  a.  statimque  G.  1.  2.  «''••  ornamentis  3.  «^»®  vicit  1.  ed.  «^"  Bobano  2.  Baiano  4. 
•^^*  captapani  i.  (corr,  i^).  ed.  «''^*  p.  Gonstitutis  autem  tam  in  Benevento  atque  Salerno,  quamque  etiam 
apudCapuanumprincipem^neo  non  etDattum  Normannis.quiad  oclogenarium  jam  pervenerant  nume 
rum,  ipse  ultra  1. 

NOTiE 


(711)  Sequentia  Amatus  non  habet. 
712)  1011.   1013.   Ann.   Barenses,  i.  e.   1010, 
1012,  cum  annum  a  Martio  prasced.  inchoare  vi- 
deantur 

(713)  Si  de  turri  loquitur  qusB  ad  ostium  Gari* 
liani  adhuc  ezstat,  illa  non  a  Joanne  duce  Cajetn 
tempore  Joannis  VIIl,  sed  a  Pandulfo  (forte  primo 
Caputferreo  vocato)^st  ezpulsionem  Saracenorum 
constructa  asseritur  ah  inscriptione  lapidea  eidem 
turri  affiza  : 

Hanc  quondam  terram  vastamt  gens  Agarena, 
Scandens  hunc  flupium.  Fieri  ne  postea  possit, 
Princeps  hanc  turrirn  Pandulfus  condidit  heros, 
V$  tU  strtictori  decus  et  memorabile-  notnen.  Ang. 


(714)/uj;^a/!ttmtfits  undam  Nomine  FertorU  Guil 
Ap. 

(715)  In  Capitanata,olimepiscoporumsedes,quiB 
inde  ad  S.  Severum  translata  est. 

(716)  Vaecariee,  c'est  en  PuiUe  a  Mcelfe^  ou  main- 
tenant  sont  gentil  home  qui  se  clameni  Vaccaire. 
Translator  Amatil,  22,  cui  clades  Northmannorum 
ibi  facta  esse  dicitur,  post  sez  ipsorum  victorias. 
Lupo  teste,  tertium  praBlium  fuit  vn  Trane.  Corte 
Vaccarizza  ezstat  in  terra  di  Bari. 

(717)  llsBc  Amalus  refert  de  prflBlio  sezto. 

(718)  Normannos  —  constituens  noster  addidisse 
videtur  ,et  quflB  sequuntur  Amatuspaucissimis  verbis 
refert. 


m 


GHRONIGON  GASINENSE.  ^  UB.  n  ADGTORE  LEONE. 


630 


stites  partim  apud  Ouaimarium,  partim  apud  Pan- 

dulfum  coostitueDs,  ipse  ultramootes  ad  ^^^  impe' 

ratorem  profectus  est,  ut  ad  ezpellendos  ex  "^* 

Adulia  Grecos,  vel  ipsum  per  se  ad  has  partes  ve- 

nire  suaderet  si  posset,  vel  militum  ab  eo  auzilia 

acciperet  si  non  posset  **. 

*  Hujus  abbatis  anno  sezto,  luna  tota  conTersa 

est  in   sanguinem  ;  et  sequenti  (719)  ccspe- 

runt  N   I. 

^  Tunc  temporis  Benafrani  comites  in  possessio- 

ne  hujus  monasterii  quse  Yitecusum  (720)  dici- 

tur  ingredientes,  castrum  ibidem,   et  io  ioco 

aui  dicitur  Aqua  fundata  flBdiiicare  cceperunt. 
luod  dum  aboati  Atenulfo  nuntiatum  fuisset» 
missismilitibusillosinjuriisaffectos,  yerberibus 
honustos,  de  hujus  monasterii  fioibus  expulit, 
et  quflB  83dificaverant  a  fundamentis  evertit. 
add.  2. 

38.  [Dbsid.  Dial.  n.  S2.]  Interea  cum  prflsfatus 
abbas  immo  *''i*hoc  monasterium  magnis  Aquinen' 
sium  comitum  infestationibus  urgeretur,  et  neque 
seryorum  Dei  hiccommorantium,  neque  ipsius  sancti 
patris  Benedicti  reyerentia,  aliquatenusiliorumne- 
quitia  sedaretur,  magna  demum  abbas  necessitate 
ooactus,  fortissimos  «diquot  sibi  ez  prflediotis  '^^^ 
Normannisasci?it,eosquein  ^^'oppido  quodPinia- 
tariom  nuncupatur  ad  monasterii  bona  tutandacon- 
stituit;quod  quidem  iili  quandiu  abbas  ipse  super- 
fnlt,  strenue  satis  et  fideliter  ezecuti  sunt.  Per  ^^^ 
hos  diesprfledictuscatapanus  Boiano  '^*<^  coneessit 
in  hoc  monasterio  totam  exintegrohereditatemyel 
sobstantjflmi  Maraldi  cuj  usdam  Tranensis,  tam  intra 
eandemcivitatem,  quam  etdeforis,  ubicumqueipse 
aliqoid  Yisus>^**  estpossedisse.  Itaque  cumGapua- 
nas  princeps  latenter  faveret  Constantioopolitaoo 
imperatori  Basiiio»  fecitinterimfieridaves  aureas, 
et  misit  ad  ilium;tam  se  quam  ciritatem  Capua- 
nam,  immo  uniTersum  principatum  ejus  per  haBO 
imperiotradens  ^***.  PrflBdictus ioterea  "**Boiflmo 
nonpfliryampecuniflB  summameidem  principimit- 
tens  "*S  rogatutsi  reyerafidelisimperatoriBflisilio 
esset,  ad  ^^  capiendum  Dattum  se  transire  permitte- 
ret.  Permissum  est  :et  moz^*'idemcatapanus  ar- 
mato  milite  ^'''^yadGarilianum  Yenit(an.i021)(721) ; 


A  turremqueinqua  Dattusoicbiltfldesuspicansreside- 

bat,  per  biduum  oppugnans,  vi  tandem  illam  *^>* 

cumomnibusibidem  ^'*  manentibuscomprehendit. 

Et  Normannos  quidem  qui  *^^  inibi  '""^  fuerant  fli> 

eodem  Boiano  cJ^bas  *^>'noster  multis  precibusad- 

quisivit  ;Datlumvero  nuUo  umquam  modo  ab  ejus 

manibus  eripere  potuit ;  qui  *^**  videlicet  Tinctus 

Barim  reductus  post  paucos  dies  ipsius  catapani 

prflBcepto  insutus  cuileo  more  pflurricidflurum  in  mari 

prsBcipitatus  est(722). 

'  Eo  tempore  mense  Maio  mare  Neapolitannm 

dulce  factum  est a  media  nocte  uspue  in  mediam 

diem.  add.  i^. 

39.  His  onmibus  augustflB  memoriflB  imperator 
Heinricus  auditis,  Grecorum  scilicet  invasione^^^S 
principistergiyersatione,Datti  deniquecrudelissima 

^  nece:reputans,  amissa  Apulia  ac  Principatu,  Ro« 
mamquoque  ni  maturfluret,  acper  hoc  Italiam  totam» 
consequenter  sibi  et  in  prozimo  amittendam;cum 
jam  bis  "**  ad  eum  Melus  hao  de  causa  profectus 
nltra  montes  defunctus  fuisset,  minime  ampiius  re- 
morandum  ratus,  flumo  incamationis  dominicfls- 
i022  (723),  inmienso  yalde  totius  regni  congregflito 
ezercitu,Italiam  yenit.  Etipsequidemoum  mflOLima 
ejusdem  ezercitus  parte,  per  marchias  transiit;  flir- 
chiepiscopumyeroPoppum  (724)  cum  uodecimmili- 
bus  ut  '^>*  perliibent  armatorum  per  Marsorum  re- 
gionemdirezit.Belgrimum  '^'^  autemCU>loniensem 
archiepiscopum,  cum  yigintimilibus  ad  principem 
et  flibbatemcapiendos  ^**  perRomam  prflBmisit  Et 
M»»  ipse  enimyero  "♦•  abbflis  simul  «^**  cum  fratre 

C  principe  insimulatus  apud  imperatorem  super  ca- 
ptioneac  morte  Datti  plurimum  f uerat.  Quod  cum 
abbasamicisnuntiantibuspersensisset,  nusquam  se 
tutum  posse  oonsistere  a  facie  tanlfiBpotestatisezi- 
stimans,  cum  Marsorum  quoque  comites  et  *^^*  filii 
Borrellilibentissime  se  illumrecepturos'^^*pollice- 
rentur,  deliberato  tandemet  *^**communieato  cum 
fratre  consilio,  irfls  locum  dare  decernit  "^^ ;  cu« 
piensqueConstantinopolim  ad  imperatorem  confu- 
gere,  Tdrontum  mcure  ingressurus  perrezit  (725). 
Ejusdemintereaciyitatis  episcopobeatus  Benedictus 


VARLE  LECnONES. 

^^*  ad  prflBdictum  i.  abiit  1.  ed.  *''**  ex  A.  desuni  1.  2.  *^^*  i.  potius  hoc  1.  ed,  "^'^  orflBfatis  1.  ed, 
*^^*  e.juxta  sead  m.  1.  e.  juxta  se  ino.  q.  P.  n.  non  longea  civitate  sanctiGermaoiflui  m.  iV  ed,  >''>*  Per 
—  yideretur  desunt  1 .  «"•  Baiano  4.  uhique,  •"*  a.  possidere  yideretnr  ed.  ""  contradens  1 .  ed.  "'•■ 
prflBterea  1.  ed.  •"*  trans  mittens  1.  ed,  •'"  e.  perm.  se  adc.  D.  t.  i.ed.  ""  m  i.  c.  dee$t  \.  2.  "•' 
a.  non  panro  exercitu  4 .  ed.  «'*•  add.  3.  •"•  o.  qui  secum  inerant  c.  i .  ed,  "»•  qui  deest  2.  •^•*  ibi  i . 
•^•*  B.  prflBdictus  a.  m.  1.  ed.  *''>•  quem  y.  rioctum  B.  reducens,  p.  p.  d.  (i.  c.  p.  deest  1.  2.)  iosutum  c. 
m. p. in medio  m.  prflBcipitari  mandayit  i.  ed.  ">^  ita correxi : inyasionem, p. tergiversationem ,  D. d. cru- 
dehssimam  necem  1.  ed.  crudelissima  nece  4.  ^**  M.  b.  ad  e.  i.  ed.  ^**  ut  jp.  deest  i.  *^'^  Peregri- 
num  i.  Piligrimum  l^.  >'»•  capiendum  i.  ed.  •"•  Enimyero  ipse  a.  ed.  ^*^  enim  1.  yero  add.  i^. 
tm  add.  4.  «''♦•  et  f.  B.  desunt  1.  •»♦•  recepturos  i.  recepturi  i^.  •'♦*  et  c.  c.  f.  desunt  i.  2.  •''«  d. 
atqae  per  Sangrumad  TermuJas  transiens,  cup.  C.  a.i.  c.  mare  ingressusest,  sedoccultaD.  i. 


NOm 


(7i9)  Ita  Anon.  Casin.  ad.  an.  i016,  1017. 

(720)  Vittieuso  et  Acquafondata  a  Yenafro  ad 
Ocoideotem  noo  multum  distaot :  v.  iofra  lY,  6. 

(721)  Ita  AooD.  Casio.  Barim  iotrayit  Jun.  i5. 
Ltm.  Prot. 

^62)  Gf.  Amat.  I,  25,  ubi  Pandulfus  ipse  turrim 


ezpugnasse  didtur 

(723)  Ita  Anon.  Casin.  Intrayit  Italiam  sub  finem 
flmni  1021. 

(724)  Patriarcham  Aquileg. 

(725)  Aprei  ces  choses  faiies  sc.  Pandulf  docto. 
Aime  h  25. 


691 


LBOMIS  MARSICANI  ET  PETRI  DULCONI 


639 


inyisioneappareiis:  Vad$f'Bxi,et(Uc  abbatiut  nulla-  A  nuper  *^*'  idem  Greeifaoere  cceperant  (728)»oa8tra 


ienusingredi^^^^^mar^  hacgjif^pertemptel,  quoniam 
sifecent,  sine  dulfioperibit.  £t  ille  quidem  huj  usmodi 
YisioniminimeMeinaccommodaDs,  audactermare 
ingrpssus  est;  sed  ut  verax  prohibentis  auctoritas 
probaretyjT,  qccuUa  JDei  dispositione  atque  Judicio» 
cum  omnibus  sociis  in  mare  naufragium  passus, 
atque  demei^pus  est  (Mart.  30)  (726).  Quod  cum 
fuisset  imperatori  relatum,  fertur  dizisse  :  Lacum 
aperuitet  effodit  eum,  et  incuUtinfoveamquamfecit 
(PsaL  vu,  <6).  Inter  "♦'  cstera  autem  *•*«  quflBhinc 
s7»»a8portaYitprfl9fatu8  abbas,sive  in  libris  sivein 
omamentis,  novemquoque  preecepta  tam  imperato- 
rum  quam  principum  secum  detulit,  et  cartam  de 
loco  qui  dicitur  Publica  in  pertinentia  Pontiscurvi, 
etconcambiumdeCalinuio,  etprsBceptumde  monte  ^ 
Asprano  ubi  est  castrum  Geli  *^**,  et  duas  cartulas 
oblationis  de  Sancto  Erasmo  de  Capua. 

40.  Belgrimu8""(727)igitur  *^**quoniamabbatem 
non  repperit,  verens  ne  forte  et  princeps  firatris 
exemplo  fugasimili  lat>eretur,  Capuamfestinanter 
adiit,  eamque  ^<^'  mox  undique  armato  milite  cinxit. 
Prinoeps  vero  '^■^  metuens  eivium  proditionem, 
quam  pro  eerto  facturos  eos  sciebat,  quasi  *^>*  de- 
sperans  sed  prsBsumens,  sponte  ad  Belgrimum  *^** 
exiit  ^"^;  seque  non  ita  ut  dicebatur  imperatori 
monstrans  esse  culpabllem,  justitiamse  coramillo 
de  *^**  his  unde  insimulabatur  fiducialiter  >^>*  fa- 
cturumspoponditLflBtusBelgrimus  '^«^acceptosub 
custodia  principe,  ad  imperatorem  profectus  "*^ 
est,  ubi  jam  super  Trojam  Grecorum  civitatem  quam 


posuerat.  Exhylaratus  itaque  super  >^**  captione 
principisaugustus  *^*S  aggregatis  "^^  magnatibus 
suis,  tamltalicis,  quam  transmontanis  '^^^ineonnn 
judicium  iilum  inducit:  accusatoribus  innumens 
prflBsentibus^  et  ejus  nequitiasinfaciemipsiusobi- 
cientibus ;  decernitur  uno  omnium  parique  judicio, 
mortis  illum  debere  subire  sententiam.  Veraml*^*^ 
Belgrimus  cujus  fidei  se  '^^*  idemprincepstcommi- 
serat,  dictamsententiamnimis  graviter  ferens,  sup- 
plex  ad  imperatorem  accessit,  et  muitorum  admi- 
niculo  fretus  *^**,  tum  rationibus  ^'^'^^  tum  orationi- 
busvitamipsiusobtinuit.  Quem  *^^^  tamenimperator 
ferreo  camo  vinciendum,  secumque  in  Germaniam 
asportandum  mandavit. 

41.  Post  paucos  dies  sponte  Trojanis  deditionem 
sui  facientibus,  etad  augusti  *''7>  vestigia  universis 
suppliciter '^^*  procumbentibus,  imperiali  clementia 
veniam  tribuit.  Etquoniam  propter  estivum  tempas 
genscontinuisassuetafrigoribusdiu  "'^*  in  partibua 
istis  remorari  nonpoterat,  reditum  in  ""^*  dies  sin- 
gulos  maturabat.  VeniensigiturCapuam,Pandulfo 
Teanensi  comiti  tradidit  prindpatum  (729).  Ste- 
phano  '^''^  autem,  Melo,  etPetro  nepotibus  prflsfati  "^'' 
Meli,  quoniampropriaillisad  >^^*  prsBsens  restituere 
non  potuit,  comitatum  Gominensis  '^^*  terras  con- 
cessit :  quibus  etiam  in  auxilium  Normannos  '^^, 
Gi8elbertum,Gosmannum  >^*'  ,Stigandum,Torstainum 
balbum,  Gualterium  de  Ganosa,  etUgonem  Falluc- 
cam'^*',  cum  '^*'  aliis  decem  etocto  (7dO)reUqttit 

42.  Imperator  "•*  (731)  autem  post  hflsc  «''•s  ordi- 


42.  Imperator  ^^  (731)  autem  posthflec  *^'*  ordi-  ^  natis  suis  negotiisomnibus,  venit  ad  hoc  monfliste- 


natis  suisnegotiisomnibus,  venit  ad  hocmonaste- 
rium  una  cumRomano  *^^  pontifice  Benedicto  (an. 
1022, /tin.  28).  Gongregatis  itaque  omnibus  in  ca- 
pitulo  fratribus,  idem  augustus  monuit  ut  de  eU- 
gendo  sibi  abbate  triustarent  (i). 


rium  una  cum  Romano  "^*  pontiflce  Benedicto  (on. 
1022,  Jun.  28).  Interea  fratres  in  unum  omnes  "^ 
coilecti  ceperunt  ad  invicem  juxta  tenorem  *^''  re* 
gule  de  eligendosibiablMite  tractare,ip80  ^**  s^k>- 
stolicoetimperatore  prflBsentibu8(i^.re</.). 


Vivebat  adhuc  eteidemconciliointererat*^*^  Johannes  abbas,  iUe  videlicet*^*^qaem8uperiu8(c.20>re- 
Uquisse  abbatiam  et  in  heremum  secessise  monstravimus. 

VARLE  LECTIONES. 

*'♦•  n.  hac  v.  mare  p.  ed.  ^*'^  Inter— Capua  desunt  i.  "'*•  deest  ed.  •'♦•  q.  idem  abbas  h.  egrediens 
asD.  sive  3.q.  idemabbashinc  egredienssecumauferensasportavit,  novem  prflBcepta  Imperatorum  aurea 
buUa  buUata,  nec  non  et  prfleceptumdecflisa  Gentiana,  etde  piscaria  Lesinensi  secum  auferens  asportavit, 
quflB  omnia  cum  eo  in  maris  profunda  demersa  sunt2.  •^•^  CeUi  3.  •^•^  Peregrinus  1.  Piligrimus  l^. 
"••interea  1.  ed.  «'••  eam  4.  •"*  autem  1.  ed.  •'••q.  d.  s.  p.  add.  4.  •'••  Peregrinum  I.  Piligrimum 
ed.  «"^  accessit  1.  corr.  iK  "••  de  his  add.  i^.  •"•  add.  4.  "••  Peregrinus  1.  Piligrimus  iK  ed. 
•'•*  i.  abiit  1.  ed.  •''•«  eodem  anno  i.  ed.  •'••de  1.  ed.  "•*  imperator  i.  ed.  •'••  eta.  universis  suis 
m.  1. 1.2.  •^•>  uitramontanis  1 .  ed.  •^•^Qaod  cum  Peregrino  fuisset  relatum,  festinusad  imp.  accedens, 
precibus  suis  v.  i.  opt.  ferro  t.  eum  imp.  1.  Verum  —  sententiam  desunt  4.  *»•«  deest  2.  •^•»  fletus  2. 
•'^*  t.  0.  t.  r.  ed.  •^'*  ferreo  t.  c.  i.  v.  ed.  •*"•  imperatoris  i  ed.  •"•  n.  a.  minimo  usque  ad  maximum  s. 
procurrentibus  1.  ed.  •'''♦  i.  p.  i.  diii  1  ed.  •""•  deest  ed.  •'*'•  S.  autem  et  Petro  n.  praedicti  M.Gomi- 
nense  c.  concessit,  cum  quibus  remanserunt  Normanni  Giselpertus  et  Go.  Sti.  T.  b.  G.  de  C.  et  Ugo  Fal- 
lucca,  cumaliis  eiHqvioiadd.  i^.  •'"  prflBdicti  ed.  ^''^  i.  recuperare  n.  ed.  •"•  C.  1.  deest  2.  •'••  d^i 
8.  •"*  et  G.  ed.  •"•  Falluca  2.  de  F.  3.  de  FaUueca  4.  ^^*  F.  Normannos  c.  3.  •'•*  principatum 
atque  post  paucos  dies  o.  i.  corr  i^.  ^^  p.  dies  paucos  iK  ed.  •^••c.  papa  reverentissimo  6.  i. 
"^  add.  4.    •'••  deest  4.    •'••  i.  a.  et  L  p.  add.  3. 4.    ^«o  preBsens  erat  i.  $d.    •"»  add.  4. 


NOTJ!. 


i72e)  lu  Kal.  Apr.  Necrol.  Cas.  cod.  47. 
727)  Cf.  Amat.  I,  24. 
728)  Anno  i018.  v.  Di  Meo  ad  h.  a. 
729)  Quem  ei  fiUoque  ejus  Jobanni  5  Jan.  i()23 


confirmavit,  ut  avus  ejus  PandulfUs  tenuit,  teste 
PelroD.  in  Reg.  ap.  Gatt.  Acc,  p.  122. 

(730)  Numerum  ab  Amato  didicit,  1, 29. 

(731)  BrevissimerelatahflBchaJ}es  ap.  Amatuml,  i7. 


633 


GHRONIGON  GiLSINENSE.  —  UB.  n  AUCTORE  LEONE. 


634 


Extitemnt****  ergo  aliqQot,qiii*^*'  eundemsibiin  A     Aderatetiamef^^domnusTheobaldus^Tirtutique 


abbatemrestitui  coQsulebant  '^*^.  Quem  imperator 
in  ultima  jam  etate  conspiciens,  ut  erat  optima 
litteratus,  humiliter  ita  eum  alloquitur :  Serve,  in- 
quiens,  Deit  vade,  ora  pro  ie  et  pro  nohis;  quoniam 
nonest  sstatituceht^jumodiobedieniia  competem. 
Aderat  tvnc  domus  Theobaldus :  yir  utique  et  ge- 
nere  et  moribus  olarus  :  qui  eo  tempore  Marchis 
prffiposituram  unde  et  ortus  fuerat  nayiteradmini- 
Btrabat.  Quique  etiam  eidem  imperatori  ante  dies 
paucos  per  Marohiam  transeunti  obvius  exiens,  ad 
honorem  et  commendationem  hujus  loci  strenuis- 
sime  deserTierat.  Hinc  igitur  imperator  dignum 
tanto  offido  si  tamen  fratribus  complaoeret,  com- 
memoratis   probitatibus  ejus  asseruit.  Aliquantis 


itaquesupereo  ut  intalibusassoletfierialiquamdiu  g  consecratur(i^.  relL) 


et  genere  et  moribus  clarus :  qui  eo  tempore  Mar- 
chiffi  prffiposituram  naviter  *^*''  admini&tral>at'7*>. 
Extiterunt  igitur  aliquot  qui  prffidictum  abbatem 
Johannem  in  abbatiam  restituendum  '^**  consulerent. 
Sed  quoniamdecrepite  jameratetatis,  tam*'**prffi- 
sentis  imperatorisquam  etsapientiorum  fratrumcon* 
silioinutilistantoonerijudicatus ;  post  nonnuUasut 
in  talibusfieri  assolet  ac  diyersas  diversorum  sen- 
tentias,  tandem  communi  omnium  voluntate  dom- 
nus  *•<>*  Theobaldus  dignusdecretuf^  «■"afratribus 
abbaseligitur;  ipso  etiam  augusto  *^<^unacum 
apostolico  **<^^  eandem  eiectionem  valde  laudanti- 
bus  (732)  ;  sicque  altera,  festo  **<^'  apostolorum 
Petri  et  Pauli  ab  eodem  apostolioo  ''<^  solempniter 


murmurantibus,  aliquantis  vero  imperatoris  volun- 
tatem  laudantibus,  fertur  dixisse  imperatorem  :  Ut 
vossimtis,  inquit,  diseemere  a  nolentibus  hoe  volentes, 
surgant  omnesquibus  measententia  complacet,  Sur- 
rexerunt  ergo  *^*'  universi  fere   tam  ordine  quam 


Tandemigitur  communiomniumyoto  dignus  ad- 
judicatus,  abbas  eligitur  (an,  1022,  /tin.  29)  ;  et 
gaudente  satius  imperatore  quod  id  impetrasset, 
alteradieaprffifato  Benedicto  papa  honorabiliter 
consecratur  (1.). 


ffitate  priores  :  junioribus  reliquis  consedentibus.  Tum  imperator  :  Jtolui^  erat  ei  competenttus  est  nos 
seniorum  tot  et  talium  super  hoceonsensu  et  consilio  uti»  satisque  rectius  est  meo  judicio,juniores  senis* 
rum,  quamseniores  juvenum  cedere  voluntati. 


43.  Patielmtur  (733)  eo  tempore  imperator  illi 
dolorem  permaximum,  atque  ut  ipse  postmodum 
referebat,  quamvismaximam  '^^^oirca  hunc  looum 
devotionem  gereret,etnusquamterribiliusacvene- 
rabilius  oratorium  se  vidisse  assereret,  sffipius  ta- 
men  dubietatisscrupulomovebatur,  utrumnam'*^* 


non  parvos  mingere  habebis,  et  ex  tunc  dolore  isto 
amplius  non  laborabis.  Et  '^^^  scias  quia  ego  sum 
frater  Benedictus ;  ot  his  dictis  presto  disparuit. 
ExperrectQ8**^*imperatorconfiestim  surrexit,ac'*i* 
juxta  visionis  ordinem  sanitati  pristinffi  redditus, 
Deo  et  patri  Benedicto  gratias  maximas  '*'®retulit. 


beatufe  '*<^*  Benedictuscorporaiiter  hoc  inlocoquie-  G  Mane  autem  faoto  veniens  in  conventum  Iratrumy 


sceret.  Prffi  dolore  igitur  jam  dicto,  necplene  dor- 
mienti  ei  *'^o  nec  ex  integro  vigilanti^  idem  ''^*  san- 
ctissimus  pater  apparuit ;  et  quasi  causa  visitandi 
ad  eumaccedens,  ubipatereturinquirit.Guilanguo- 
rem  protinus  confitenli :  Scio,  inquit  Pater  >*>*  Be- 
nedictus,  quoniam  tumehactenus  hic  dubitastt  quie^ 
scere ;  sedne  superhoc  ampliusdubites  *>^*,  meumr 
qve  *'**  in  ioco  istocertissimequiescerecorpusculum 
crtdas^^^*,  hoc  tibisignum  erit.  Cum  *^^^  primum 
hodie  surrexeris,  in  egestione  urinw  tum  ires  lapilios 


post  capituli  yerba  solemnia :  Quidnam,  iQquit^'*^ 
domini  mei,  me  consuUHs  donare  '***  medico  qui  me 
euravitf  Gumqueresponsumilli  fuisset,utquicquid 
de  >'**monasterio  sibi  placeret,  selibentissime  ofie- 
rentibus  *^*^  tolieret  ac  medico  daret  :  Non  tto» 
inquit  ***S  oporiet :  sed  quoniam  Benedieius  pater 
hac  me^^^^evidenternocie  curavit,raiioe$t  etquidem 
justissima,ui  de  meametcamera  iliius  debeamremu- 
nerare  medelam.  Ethfficdicens,  cum  lacrimis  gau- 
dio  mistisretulitomnibus  quffi  vidisset  atqueaudis- 


VARLE  LEGTIONES. 

"••  Surrexerunt  corr.  Ext.  i .  *'••  et  corr.  qui  1.  "•♦  precabantur  eorr.  cons.  4.  •'••  f>osiea  add.  i . 
•^»'  p.  unde  et  ortus  fueratn.  i^.  2.  •''••  a.  quique  prffifato  imp.  eic.  ut  4.  usque  deservierat  4>>.  c.  f. 
infra  c,  52.  •^•^  restitui  consulebant  i^,  dd.  ••••  t.  p.  i.  q.  et  add.  3.  4.  •••*  deesied.  ••••  adjudicatus 
corr.  decr.  4b.  •••»  imperatore  quem  tunc  prffisentem  esse  contigerat  4*>.  ed.  •••*  Romano  pontifioe 
i^.  prffidicto  papa  ed.  »•••  nat.  a.  P.et  P.  superscr.  W  nativitatis  ed.  •••«  beatissimo  papa  honoral>i- 
literc.  4>>.  ••<>' nimiam4.  ed.  ••••  utrum  1.  nam  add.  iK  ••••  pater  i.ed.  ••*•  add.  4.  ••"  beatus 
Benedictus  a.  i.ed.  ^^^^add.k.  ••^*  a.  aliquatenus  d.  i.  ed.  ^*^*  meumque  —  credas  desuni  4. 
ttis  credas  corp.  ed.  ••*•  e.  Mox  ut  surr.  4.  ••"  Ego  autem  sum  4.  ed.  ••*«  Evigilans  4.  ed.  ••*•  et 
i. ed.  «•«•  ineBabiies  4.  ed.  •••*  Quid  1.  ed.  ••••  dare  4.  ed.  •••»  q.  s.  p.  de  m.  i.  ed.  •••*  danti- 
bus  4.  ed.  ••••  ita  est  ait  nt  vosopinamini  sed  i.  ••••  h.  nocte  mei  curam  egit,  oportet  me  de  mea 
c.  i.  r.  m.  i.  ed. 

NOTiE. 


(732)  Et  fu  proie  de  tout  le  college  de  li  moine, 
confermaenabbe  Theobalde  home  noble  de  iignage 
ei  ptus  decou^iume,  et  luidonna  la  croce.  Aime. 

(733)  Eadem  sed  non  eodem  modo  referet  Ama* 
tus  1, 28,  et  Adalbertus,  V  Heinr.  23,  24.  Nostrum 


exscripsit  auctor  nrivilegii  Benedioto  YIO  afflioti, 
quod  post  alios  e  Petri  Regesto  dedittosti,  JGriff. 
uas.  I,  p.  25i ;  textu  usus  quaiem  non  f  amUs  ex 
cod.  4. 


635 


LBONIS  UARSIGANI  ET  PETRI  DIACONI 


636 


set  adjiciens  :  Nunc^*" plane***^ pro  certo  cBgnovi.  A 
quoniam  '***  vere  locui  iste  sanetus  e$t,  et  nuUi  tnor- 
talium  est  ulteriusambigendum***^^quinhUBenedic-' 
ctuspaterpariter  cum  sancta  sororesua  quiescat,Xd 
fidem  autem  Terborum  suorum  tres  illos  lapillosquos 
secundum  tenorem  Tisionis  ante  paululum  minxerat . 
palam  '*'^  omnibus  ostendebat.  Universis  itaque 
super  tanta  yisione  tamque  mirifica  '^'*  sospitate 
imperatoris  obstupescentibus  '><*,acDeolaude8et 
gratias  referentibus,  obtulit  ipsa  **'^  die  imperiali 
munificentia  beatopatri  Benedicto**''munerahflBC 
(734) :  Teztum  evangeiii,  deforis  quidem  ex  uno 
latere  adopertum  auro  purissimo  ac  gemmis  valde  **'* 
pretiosis :  abintus  vero.  uncialibus,ut  aiunt,litteris 
atquefiguris  aureis  mirifice  decoratm.  Galicem 
aureum  cum  patenasua,  gemmis  et  margaritis  ac  ^ 
smaltis  optimis  laboratum  ***^ ;  planetam  diapistin 
(735)  listis**^*  aureis'***adomatam;stoiamquoque 
.  et  manipulum  **^<^  atque  cingulum,  singula  *^*^  in- 
texta  auro. Pluvialem*'^*etiamdiasprum  (736)cum 
listis,  ****  auro  textis,  necnon  et  tunicam  ejusdem 
subtegminisaureisoperibus  exomatam.  Sed  '^^*  et 
mappulam  diapistinauro  nichilominusdecoratam; 
situlam  quoque  et  coppam  (737)argenteam  quanti- 
tatis  non  modic8B,cum  qua  videllcetfratresin  preBci- 
puisfestivitatibusbiberent.Recollegit  prffiterea  aJu- 
dflBis  vestem  unam  de  altario  sancti  Benedicti  quflB  '^^^ 
fuerat  Garoliregis;  quamidem  JudflBi  retinebant  in 
pignore  pro  quingentis  a  ureis ;  neo  non  et  calicem  ar- 
genteum  Saxonicum  majorem  cum  patena  sua»  quem 
Theodericus  Saxonum  rex  (738)  beato  Benedicto 
olim  transmiserat.  Qusb  ****  omnia  pariter  in  fhi*  ^ 
trum  prflBsentiasuper  altare  beati  Benedictiponens 
obtulit,  prflBdictumque  ''^'papamsun  auctoritatis 
scriptionem  de  ipsisomnibus  in  hoc  loco  facerero- 
gavit,  apostoli  anathematis  innodatione  eidem 
scriptioni  apposita,  ne  quis  unquam  vel  hflBC  qufls 


diximus,  vel  alia  quflB  idem  ***''  imperator  inantea 
huicmonasterio  concesserit  subtrahere  prfiBsnmat. 
Idem  *^  quoque  ^^*  apostolicus  imperatoris  saluti 
falde  congratulans,  obtulitet  ipse  beato.fienedicto 
eadem  ^®  die  platenam  optimam  veneti  coloris» 
listis  nichilominus  aureis  decenter  oraatam.etsto* 
lam  unam  optimam  auro  brustam  (739),  cum  ma- 
nipulo  suo,  Sed'^'^  etBelgrimusarchiepiscopusob 
gratiam  imperatorieB  sanitatis  similiter  obtulit  beato 
Benedicto  planetam  purpuream  optimam,aurei8  *^* 
listis  mensium  duodecim  signahabentibus  ****  in 
circuitu  adomatam,et  stolamcum  auro,etpluviala 
unum. 

PosthflBC  idem  christianissimusimperator  adhac 
param  quid  existimans  se  praBnimiahujus  locidi- 
lectione  fecisse,  admonitus  ab  *>**  eodem  Belgrimo 
*'*>,  etaTheoderico  cancellario  suo,  altera  die  fe- 
cit  prflBceptum  concessionis  in  »•••  hoc  •••'  fine- 
roccaquflB  dicitur  Yantra  (740),  cujus  possessoVes 
ac  si  latrunculi  quidam  monasterium  hoc  loco  de 
quentissime  infestabant;ac  propterea  iUam  dema» 
nibus  eoram  ereptam.ad  usus  servorumDei  hujus 
lociin  perpetuum  habendam  et  retinendam  contra- 
didit.  Fecitetaliud^prflBceptumdeuniversis  ubique 
terrarum  hujus  loci  possessionibus,|uxta  tenorem 
videlicet  imperatorum  antecessoram  suorum  ;  per 
••••  quod  etiam  prsBceptum,  monasterium  sanot» 
Marioin  Ganneto,  in  finibusTermulensis,  imperiali 
auctoritate  in  hoc  n^nasterio  confirmavit  (741)  ; 
sicque  commendansse  plurimumpatriBenedictoet 
omnibus  fratribus,  cum  illorum  benedictione  re- 
versus  propria  est.  Ei  ne  tanti  benefactoris  sui 
beneficiumoblivisci  aliquatenus  videretur,  moxnl 
domum  rediit,  planetam  optimamdiarodinamaureis 
listis  oraatam  ••••,  una  cum  alba  et  cingulo,  stola 
atque  manipulo,qualia  imperatorem  'mittere  dece- 
ret,  huc  ad  beatum  Benedictumcummaximisgra* 


YARIiE   LECnONES. 


^  Scitote  quia.  v  i.  «•••  add.  i.  «•«•quia  venerabilis  estl.  i.  et  1.  ed.  «•••  dubitandum  q.  cum 
sororepar.  suahicB.p.  q.  i.ed.  «•"  add.  !*>.  «•"  mirabili  ao  celeri  i.  ed.  ••••  o.  paritur  et  ^ta- 
lantibus,  ac  1 .  ^'*  ipso  1  ed.  ••>•  B.  prflBsente  Romano  pontiflcequem  diximusm.  1.  ••*•  g.  pretisiosis- 
simis  i.  ed.  •••''  adorfiatum  i.  2.  simulque  mappulam  diapistin  auro  intextamcumqua  idemcalix  offe- 
ratur  add.  i.  ••••  listris  4.  eonstanter.  ^**  a.  optimis  a.  ••*•  mappulam  3.  *•*'  c.  totum  intextum  a.  i . 
singulas  intextam  a.  ed.  singulam  intexta  a.  4.  ••^Pluviale  ed,  ^^^  simul  cum  et  mappula  d.  a.  n. 
decorata  ed.  desunt  1.  ^•^*  q.quondamf.i.  ed.  *•*•  hic  mmnus  et  atramentum  mutatur  inquat.  iO.versu  5. 
••♦•  0.  acreverentissimum  papam  Benedictum  s.  i.  ••"  inantea  i.  i.  i^.  ed.  antea  i.  ••*•  Primo  P  iligri' 
mumpapss  anteposutt^quoapostea  mutavit  i.  PriBdictus  i.  eorr.  i^.  '•♦•  q.  venerabiiis  a.  iUorum 
{corr.  imperatoris)  emulatus  lift>eralitatem,  obtulit  I.  *•'•  e.  d.  desunt  1.  *••>  Super  haBC  etiam  et  Pere- 
grinus  {corr.  Piligrimus) a.  oblulit  ea  die  beato  1.  ••»•  1.  a.  i.  »•»•  add.  iK  «"*  a  praefato  archiepi- 
scopo  Peregrino  (corr.  Piligrimo)i.  »•••  Piligrino  ed.  «•••  i.  h.  ctewinM.  «•»'h.  m.  1.  ed.  ••••per  — 
confirmavit  add.  i\    ••••  pulcherrime  decoratam  1.  ed. 


NOTiE. 


(734)  In  eorum  enumeratione  privilegium  illud 
propius  ad  lectiones  cod.  i  accedit,  ut  utrumque 
veteri  alic|uo  eorum  indiculo  usum  esse  appareal 
nam  pontificis  scripiio  mature  periisse  viaetur. 

(735)  Diapisticolor  subviridis  Hugo  Falcandus, 
PrflBf.  Eist.  Sic. 

S736)  Yersioolorem,  ut  videtur  ;  v.  Gangiums.v. 
737)  I,  e.  poculum. 
738)  CumTh.  rexBerniciflB,Id8Bfilius»  paganus 
fuerityneque  ullum  hujus  nominis  preeter  eum  regem 


Saxonum  compertum  habeam.nescio  an  hic  fuerit 
nobilis  ilie,Saxo,dominus  castri  Hohseoburg,quem 
Garlomannus  bis  cepit. 

(739)  Acupictam,  unde  Gall.  broder.  Duc. 

(740)  Bandra  dicitur  in  dipl.  quod  ex  orig.  d. 
1022.  s.  d.  dedit  Gatt.  Acc,  p.  ii9.  Gf.  supra 
c.  i5. 

(741)  Exstat.  privil.  illflBsum,  sed  datum  4  Jan. 
1025.  Poderbrunnon.  Bdidit  Gatt.  Acc,  p.  i20. 


637 


GHRONIGON  GASINENSB.  —  UB.  O  AUGTORE  LEONE. 


638 


tiarBin  aetionibiis  transmittere  studuit,  tantaque  *^^ 
(742)  de  cetero  ciroa  huno  sanctum  locum  devotio- 
nis  extitit»  ut  si  aliquanto  diutius  yiveret,  relicto 
imperii  fastigio,  Deose  siib  sanct»  professionisha- 
bita  hic  territurum  sponderet. 

44.  Sane  quoniam  de  corpore  beati  Benedieti, 
quod  in  hoc  loco  veraciter requiesceret»  tum  reTe- 
latione  quam  Tiderat^tumsospitate  quam  senserat, 
faeratcertissimusredditus ;  ubicumquepostmondum 
scriptaram  translationis  ejusdem  beati  patris  (743) 
lepperire  potuit,  flammis  exussit^narransomnibus 
qus  sibi  Dominus  hoc  in  loco  ostenderit,  qusBve 
prcBstiterit  ;  ez  ipsius  falses  translationis  serie  ra- 
tionabiliter  ostendens,  h«c  frivola  esse  et  '**^  oon- 
fictitia,  dum  sieutibi  refertur,  unus  idemqueange- 
los  et  iilos  hortabatur  ad  surripiendum,  et  Roma- 
niun  pontificem  instigabat  ad  persequendum^rur- 
Bnmqueillis  insistebat  ad  fugiendum.  Geterum  ^* 
qui  Pauli  diaconi  veracis  utique  etinsignishysto- 
riographi  testimonio  (ti,  t)  super  hoose  fulciri 
exi8timant,noverint  consuetudinem  hanc  esse  re- 
rum  **^  gestarumscriptoribus^ut  innarrationibus 
*^  suis  vulgi  opinionem  sequantur.  Nam  et  apud 
Lncam  (ii,  48)  beata  Maria  Joseph  patrem  Domini 
appellat dicens  :  Ego  et  pater  tuuidolentes  quxreba-' 
mu$  t$t  et  apud  Marcum  (vi,  26)  Herodes  proeo 
quod  puella  caput  Jobannis  **'*  baptiste  quaosierit, 
dieitur  contristatus  :  quod  utrumque  nequaquam 
verum  fuisse  nemo  qui  nesciat. 

42.  Verum  *''*  et  hocipse  religiosissimus  impe- 
rator  multis  ***^ '  referre  solitus  erat ;  quod  ipsum 
languorem  unde  nuno  ****  perbeatum  Benedictum 
eonvalescere  meruerat  per  eundem  nichilominus 
doloriipsijam  pridem  addictusextiterat»occasione 
videlicet  hujusmodi.  Cum  ducatus  ****adhucsui 
tempore  iter  agens,  in  monasterium  quoddam***^ 
Benedicti  patris  nomiui  dicatum  ^^^  hospitatus*^ 
fuisset,  quoniam  multitudini  equorum  ipsius*^* 
stabulasola  nequaquam  sufficerent,  in  ipsofiratrum 
capitolo  quod juxta  ecclesiam  erat  ejus  stabularii 
audacter  *'^^  ac  pertinaciter  ut  et  iilud  hominum 
genus,  equos  aliquot  locare  minime  veriti8unt.No- 


A  cte  igitur  eadem  pater  «^^*  Benedictus  eldem  ^* 
duci  torvo  nimis  **^  ac  terribili  apparens  intuitu, 
eique  nulta  quod  ^^  ita  domum  suam  tractiiret 
comminitans,  virga  etiam**^*quam  manugestabat 
iiiiuslatus  percussit  ;et  ex  tuno  doloreilii  torqueri 
vehementissime  oospit. 

Pandulfo  Beneventano  principi  qui  postmodum 
ultima jam  etate  a  Desiderio  Casinensi  abbate 
monachusfactusest  referre  solitus  erat,excu- 
jus  etiam  ore  domnns  Roffridus  qui  adhuosu- 
perest,  audisse  se  asseverat  l^. 

46.  Hic  ****  idem  augustus  ex  proprii  patrimonii 
sumptibus  construxit  ecciesiam  ad  honorem  sancti 
Georgii  in  Babemberg  ^*^  (an.  1007),  et  advocans 
Benediotum  papam,  ab  ipso  iUam  consecrari  fecit, 

B  atque  episcopalero  in  ea  sedem  constituens,  beato 
Petro  exintegroobtulit :  statuto  oensu  per  singulos 
annos  equo  uno  optimo  aibo  cum  oomibusoma- 
mentis  et  faleris,  suis  et  centum  marcis  argenti. 
Postmodum  vero  Leo  nonus  papa  vicariationis  (744) 
gratia  Beneventum  adHeinrico  Chuonradi  ***>  filio 
recipiens,  prsBdictum  episoopum  Babembergense 
8ub  ejus  dioione  remisit  (an.  i05S),  equo  tantum 
quem  prasdiximus  sibi  retento  (745). 

Super  ****  ceteras  autem  bonitates  seuvirtutes 
quas  idem  ****  imperator  habuisse  narratur,  adeo 
fertur  vixisse  castissimus,  ut  ad  mortis  articulum 
veniens,oorampr8Bsentibus  episcopisatque  ***>ab- 
batibus^vocatis*'^^  CunigundC^^  oonjugissuiB 
propinquis,  eaque  illis  tradita  **>'  feratur  **^*  di- 

n  xisse:  ReeipUe  quam  michi  tradiduti»  virginem  ve- 
f<ram(746). 

47.  Libet  ***^  (747)  hoc  in  loco  dignam  planeme- 
moriaetmultis8Bdificationi  futuram  inserere  visio- 
nem,  a  religiosis  certe  et  prorsus  veracibus  michi 
relatoribustraditam,  quam  inobituejusdem  impe- 
ratoriscuidam  servo  Dei  voluitDominus  demonstra- 
re.  Hic  itaque  cum  nocte  illa  qua  prsedictus  impe- 
rator(an.  1024  Jul.  13),  fenestree  ceiullad  suas  in. 
cumbens  de  more  Dominum  precaretur,  subito  au- 
divit  immauem  quorundam  festinanter  transeun- 
tium  strepitum,  caohinnantium  simul  et  gratulan- 


VABIiE  LECTIONES- 


^  tantseque  —  sponderet   desunl   4.    «•*  a 
»r.  g.  deett  i\   «••*  narratione  sua  o.  v.  !*>. 


ac  4.  ed.   «••«Qui  veroP.   4b.  ed.  Qui  —  nesciat   add.i^ 


tuno  3.  *•••  ita.  i^.  C.  quodam  t.  4.  «•'•  ultra  montes  addunt.  i^.  2.  ••'*  dedioatum  4.  ed.  ••'•  hospi- 
tatum  ed.  ••^*  imperialium  i.  corr.  Ib.  ••^^  st.  equos  4.  st.  a.  ao.  p.  equos  4^.  st.  aud.  eq.  2.  ^*  a. 
p.i.ed.  ••''•  p.  imperatori  t.  i.  corr.  ib.  ««77 1.  ac  t.  valde  i.  a.  4.  ed.  «•'•  q.  i.  d.  s.  t.  add.  i^. 
^*  add.  4.  •«••  Hic  —  retento  desunt  4 .  *••*  Babembergense  ed.  *••«  Corradi  2,  »••»  Super  —  vestram 
add.  4b.  »•♦  hic  i.  religiosissimus  h.  4^  ••••  a.  a.  desunt  ib.  «si  d^gs^  ^.  itw  Cunibunde  2.  «•••  red- 
dita  4k.  «•••  fertur  :  R.  ed.  «•»•  hoc  caput  soli  3.  4.  addunt ;  editio  Ang.  de  Nuee  m  noti»  ex- 
hibet. 


NOTiE. 


(742)  ExAmato  1,28. 

(743)RditaestinActis  SS.  ad  Mart*  24,  ubi 
Adaiberto  cuidam    attribuitur. 

(744)  I.  e.  permutationis,  v.  Di  Meo  Appar,  Chro- 
DOl.,  p.  280 ;  Ann.  VII,  p.  304;  Borgia  Mem  Benev. 

n,i6 


(745)  j^us    tantum    meminit  Adelbertus,  V. 
Heinr.  ^8. 

(746)  Cf.  ib.,  0. 32. 

(747)  Eadem  sed  rbevius  narrat  Adelberius  i.  I 
33. 


639 


LEONIS  MARSICAm  ET  PETBI  DIACONI 


MO 


tiam.  Quod  oum  arrectis  auribus  quidnam  lllad 
esset  oiiriosevelletaddisoere,  et  ooulis  undique  cir- 
cumspioeret,  videt  ooDfestim  quam  hominum  autu- 
maTerat  innumerabilium  turbam  demonnm  esse. 
Territus,  primo  ddiinc  resumpta  constantiasaluti- 
ferffi  orucissignosemuniensinnuitilliuni  exillisad 
se  venire.  Paruit  protinus  nequam  spiritus,  et  ao- 
cesait.  Ad  quem  vir  Dei :  «  Adjuro  te,  inquit,  per 
eum  qui  judicaturus  est  vivos  et  mortuos  et  seou- 
lum  per  ignem,  utnon  abscondas  a  me  veritatem, 
etdioas  miohi:  quid  esthoc,  veiquo  sic  festinanter 
tenditis,  cum  tantis  plausibus  et  tripudio  ?  Heinricus 
ait,  noster  amioissimus  moritur  etproperamusad 
susoipiendam  animam  iiiius,  quoniam  nisifortein- 
justioiamindeseu  violentitiam  nobis  inferrevoluerit 
Deus,  quod  certe  roinime  oredimus,  no8terdeli>et 
esse  individuus  socius.  »  Ad  hsBC  vir  Dei  graviter 
ingemiscens:  uNon  hoo  permittat,inquit  '**Smise- 
rioordissimus  Dominus  ***>,  ut  tantus  virin  vestriB 
potestatis  jura  deveniat;  et  oonfido  piane  etoertos 
sum  de  magnitudine  pietatis  ipsius,  quod  nullam 
prorsus  ineo  vobis  est  daturus  potentiam  ;quin 
potius  inanes  ac  vaouos  cum  digna  vos  oonfusione 
remittet.  Yeruntamen  impero  tihi  peripsumRe- 
demptorem  mundi  dominum  nostrum,  ut nullomodo 
dimittasquin  adme  huo  oum  redieris  redeas,ac 
michi  quioquid  ez  hoo  fieri  cootigerit  veracissime 
referas»  Adhano  vocem  evanuit  spiritus  nequis- 
simus  et  absoessit ;  servusautem  Domini  instantius 
quara  solebat  orationi  inoubuit  Gum  eooe  post  bi- 
duummalignusille  spiritus  dejeota  faoie,  moBrens 
etlugubris,  quemadmodum  adjuratusfueratadho- 
minem  Dei  reversusest.  A  quo  oum  tant»  expedi- 
tionis  suttacsociorumipsius  requisisset  eventum  : 
t  Ne,  inquitme  superhoc  interroges,cumezhabi- 
tudine  meapatenter  id  possis  advertere.  Neocerte 
hodie  huc  redissem  ob  verecundiam,  nisi  adjuratione 
tua  quam  minime  violare  prasumpsi  tenerpr  astri- 
ctus.  Etenimquodetnostimebamus  et  tupessime 
prflBsagisti,  hoc  totum  oontigit  nobis.  Nam  cum 
prndictum  HeiDricum  sicut  nostrae  justiti»  pertine- 
batparati  staremus  recipere,  etpost  multasange- 
lorum  contentionesillumadjuvare  etnobis  auferre 
nitentium,  decretum  tandem  utrimque  fuisset,ut 
positis  in  trutina  operibus  ipsius  tam  bonis  quam 
malis,prffistolaremur  quffinamopera  haberentprs»- 
ponderare,  coepit  pars  nostra  polatim  increscere 
et  non  parum  ut  tibi  fatear  declivior  esse.  Nobis 
itaPue  plaudentibus  et  jam  jamque  illum  rapere  pro- 
perantidus,  ecoe  eximprovisu  semiarsus  illeLau- 
rentius  anhelus  ^ocurrit»  et  oalicem  aureumquan* 


A  titatis  non  modioffibajulans,  quem  idem  Heinricus 
in  basilica  illius  olim  obtulerat,  nil  moratus  niohil- 
que  interrogans,  super  adversam  nobis  trutinam 
tanto  iUum  impetu  et  furore  conjecit,  ut  usque  ad 
imum  illam  ponderare  coegerit.  Tali  ocoasionevi- 
ctoribus  angelis  eym  Iffitanter  excipientibus,  nos 
omni  spe  frustati  quemadmodum  cernis  cum  ve- 
recundia  et  confusione  ingenti  recessimus.  Ne  au- 
temexistimes  me  aliquatenus  super  istamentitum, 
mitte  adecolesiam  ustulati  iliius,  et  fac  perquirere 
calioemillumquem  dixi;  etnisi  inveneris  unam  e^ 
ansis  caliois  ejusdem  oontritam  ^  namquetam 
prffioipiter  in  trutina  positus  est  ut  cadens  ex  ea 
confraotussit—  ne  adhibeas  iidem  universisqus 
retulif  *>;  si  autem  itainveneris,  oredeprocald(i« 

B  bio  verumesse,  quod  utinam  non  fuisset,  onuui 
quod  dixi.  »  Et  haso  cnm  dixisset  confestim  veiat 
umbra  disparuit.  His  servusDei  auditis,  cadeosiii 
faciem  gratias  egit  Deo,  et  volenscertiusaddiscere 
utrum  verum  esset  quod  sibi  mendax  dixerat  spi- 
ritus,  misit  protinusad  prffifatambasiiioampretiosi 
martjris  Christi  Laurentii ;  et  ita  prorsus  invenit 
actum  de  oalioe  siout  fuerat  ilie  confessus.  Yalde 
igitur  etnimiumsuper  hisomnibus  admiratus, rur- 
suset  iterummultas  gratiarum  actionesretulitDo- 
mino,  et  quod  prffidiotum  virum  taliter  illiplacuit 
de  manibus  demonum  liberare,  et  quod  sibi  iioet 
per  mendacissimum  spiritum  tam  efficacissime  ve- 
ritatem  sit  dignatus  ostendere. 

48.[Cap.  47.]  Quoniam  •••♦  autem  decorpore 
beati  ••••  patrisBenedioti  •••*  paulo  ante  necessario 
feoimus  mentionem  (capp.  27, 44,  45),  gratum  hio 
commemorare  videtur  etiam  illud  quod  Adam  reli- 
giosissimo  •••^  viro  ecclesie  suffi  custodi,idembea- 
tissimuspaterostenderedignatusest*^^^.  Hio  itaque 
Adam  oumquodam  tempore  Romamde  more,  ad 
emendaquoque  ujus  eoolesiffi  neoessaria  ••*•  per- 
rexisset,  apud  monasterium  beati  Pauli  apostoli 
cui  domnus  ^  Leo  abbas  tnnc  prffiorat,  juxta***^ 
quod  dudumcoosueverathospitatus  est.  Gum  autem 
die  quadam  idem  reverentissimi  viri,  Leo  scDicet 
atque  Adam,  spiritualiaquffidam  ad  invicem  verba 
consererent,  cospit  abbas  sciscitari  utrum  vera  es- 
sent**^  ea  quffifama  tunc  per  multorum  ora  volve- 
bat :  scilicet  quod  corpus  beati  Benedioti  nequa- 
quam  >*^'  apud  nos  requiesceret,  sed   ultra  montes 

D  furtimsublatum,  delatumquefuisset ;  addensque  >••♦ 
Utrei,  inquit,  huic  iidem  addant  qui  ista  dissemi- 
naut,  ideo  aiunt  nuUum  apud  vos  signum,  nullum 
miraouium  fieri ;  illio  ^^^  vero  ubi  illum  transla- 
tum  ••<^*  astruunt,  innumera  per  dies  singulos  ejus 


YARL6  LBCnONES. 


"  !••*  ait3.    ••••  Deus  3.     «•••  Dixi  3.    •••*  Cum  4.     •••«  sanotissimi  i.  ed.     ••••  B.  decurrens  historia 
mentionem  attulit,  dignum  hio  i.    •••'  r.  valdeao  sanctissimov.  i.    ••••  sit.  4.  ••••  e.  utilitatibus  n.  1 


ed.    ••••  0.  sanctffi  memo-riffi  Leo  i.    ••••  p.  sicuti  et  o.  i.  ed.    «••«  v.  an  falsa   essent  q.  1.  $d. 
hic n.  q.  i.  id.    •••*  et  addens.  i.    «•willud  i.ed.  •••«  delatuml.  ed. 


B. 


e4i 


GBRONICON  GASINBim.  -^  UB.  I  ilUCTOIS  LEONE. 


64> 


meritis  affirmant  ^^^  signa  patrari. »  >d  hmc  Adam  A 
▼ehemeDter  suspirans,  apprehensa  manu  ejusdem 
abbatis,  ad  altare  iliumbeati  Pauii  apostoli  duxit ; 
ibique  soiis  astantibus,  manum  suam  super  altare 
idem  Adam  ponens  <*<^> : «  Per  eorpus  hoc,  inquit, 
doctcms  gentium  beatissimi  Pauii  quod  his  absque 
nlla  hesitationeq  uieseere  '*<^*  christianauniversitas 
credit»  quoniamhooquod  tibi  mododieturussumy 
Teracissimumetsineomnimendacioest.  BnimTero 
et  ego  ahquando  de  corpore  beati  Benedicti  multo- 
tieiis  taiia  audiens  ^^^  nonmodo  inhflssltetionem» 
sed  etiam  in  desperationecn  ac  tristitiam  inductns 
adeo  fueram,  ut  jam  fere  nuliam  circa  ipsius  aitare 
devotionem>*^>  nullampossemdigoam  gererereve- 
rentiam  ****.  Tiditer  me  per  aiiquantum  >*»  tempo- 
hs  fiuctoaote,  el  tristi  >*^*  ac  trepido****  animo  in-  g 
eedente,  cum  die  ^*^*  quadam  post  completorium 
devotiori  solito  apud  ejus  sepulcrumfusa  oratione 
cubitum  me**^^  collocassem,  idem  sanctissimus  pa- 
ter  miehi  per  visionem  apparere  dignatus  est  di* 
ceoB :  I»  Quare  frater  Adam  tam  demissns  ac  tristis 
inoedistetquare  deme  tam  maiesenlireseduoeris, 
quasi  ego  hic  corporaiiter  ^*^*  minime  jaoeam?ve- 
rom  quoniamservitiumet  devotiotuavaldemichi**^* 
esl  piadta,  amodo  esto  certissimus  me  hie  panter 
com  Seholastica  sorore  mea  quiescere,  meque  simal 
oom  ipsa  in  die  ezaminis  ultimo;  in  hoc  loco  de* 
l>ere  resurgere ;  vobiscum  etiam  tam  die  quam 
nocte  quotiens  devote  psallitis,  attentiusque  oratis 
ac  daeenter  proeeditis,  me  pariter  esse.  Ut  autem 
le  super his  omnibus  indubium  reddam,  cum  matn-  n 
tinali  hora  primus  ut  es  solitus  ingressus  ecciesiam 
fneris,  si  videris  de  tumulo  ****  meo  quasi  virgulam 
fuoii  aromatis  procedentem,  altaque  petentem, 
erede  nniversa  qun  dixi  esse  ^  verissima  ;  w  eft 
hoc  dicto  disparuit.  Cvigiians  itaque  protinus,  me- 
eumque  mysterium  tantttvisionis  pertractans,ga»- 
dio  simul  lacrimisque  perfusus,  ccepi  benedicere 
Dominum  patremque  sanctissimum  Benedictum; 
moxqne  hcettremens  ac  paviduseoclesiamingres- 
sos,  aspexi ;  et  vidi ;  et  credidi ;  j  uxta  id  quod  michi 
indignissimo  fuerat  revelatum.  Porroquoddicunt 
apnd  nos  millum  ab  eo  miracuiumostendi,  omnintb 
scias  esselalsisaimum.  Si  enim  cuncta  possem  tibi 
referre,  vel  qoie  a  prioribus  nostris  percepi,  vet 
oerte  quie  nostris  temporibus  ad  ejus  tumulum 


signa  patrattt  sunt,  hquido  pervideres  hoc  nonnisi 
aut  de  invidia,  autpotius  '^de  ignorantia  dictum. 
Unum  tamen  tibi  de  multis,  non  ab  aliquo  michi 
relatum,  sed  oculis  istis  perspeotum,  pro  omnibus 
miracuium  referam.  Demoniacus  quidam  Andreas 
**»  nomine,  de  Barensi  civitate  die  quadam  ad 
monasterium  venit,  atque  ut  est  consuetudinis,  a 
propinquis  qui  eum  adduxerant,  ante  altare  ejus- 
dem  patris  jactatus  est.  Cumque  firatribus  in  cboro 
psaiientibos,  ineptasquasdam  et  horrendasnequam 
ille  spiritus  per  os  miseri  iiiius  voeiferationes 
emitteret,  in  parte  micliistantiatqueoranti,  subito 
sanctissimus  pater  Benedictus,  ante  ipsum  altare 
astare  ****  visusest,  qui  aiapa  non  modica,  maxillam 
vexati  illius  percutiens,  malignum  ab  eo  spiritum^ 
protinus  expuiit;  et  ita  sanatus  iUe,  cum  affinibus 
Deo  et  patri  Benedicto  gratias  agens,  ad  propria 
recessit  »  Hoc  omnia  praedictus  Adam  Leoni  >*>* 
abbati  ante  ipsum  corpus  i)eati  apostoh  Pauli  magna 
quodammodo  necessitate  confessus,  humiUtatis  grar 
tiacsBteris  adeodumvixitoccuiuit,  utnemofratrum 
hujus  locide  his  aliquid  nosee  potuerit,  quo  usqoe 
idem  abbas  venerabiiis**^  L.eo,  quibnsdamfratribus 
nostris'jam  illo  defuneto  retulerit 

*  E  quibus  supradictus  Roffiridusunns  fdit  a  <pio 
ego  percepi  add,  i\  2. 

49.  [Gap.  48.}  (DisiD.  Dial.  i\  in  fine.)  Aliud  ^^n 
etiam  quiddam  mirifieum  liic  idem  Leo  refere- 
l>at  (748),  ex  ipsius  nostd  ^*^  Adam  veridico  sibi 
ore  relatum.  Aiebat  enim,  quod  cum  die  nataiioio 
sanctorum  martyrum  Proti  et  Jacinthi  idem  Adam 
ad**^  nescio  quid  uttiitatisoi>edientiiD  su8b  portas 
monasterii  f  uisset  egressus,  eoce  mox  duo  pulolier- 
rimi  juvenes  in  liabitumonasticosibi  ob?iamfiunt. 
Quos  cum  de  more  monasteni  humtiiter  saiutasset,  et 
quinam  ipsi  essentreverenter  interrogasset,  audivit 
ab  eis,  se  ***<^  quidem  Protum  et  Jacinthum  nuncu- 
pari ;  venisse  autem  se  ad  visitandos  fratres  qui  eo- 
fium  solemnia  ipso  die  honorifice  >*>^  celebrassent. 
Hujusmodi  Adam  responsis  attonitus,  paululum  sub- 
stitit ;  moxque  in  semet  reversus,  post  eos  prope- 
ranter  currere  ccepit,  et  quosque  obvios  percontariy 
qnonammonacliiquise  pauio  preBcesserantdevenis- 
sent.  Bespondentibnsque  neminem  se  **>*  vidisse,  ne- 
quaquamadhibensfidem,  cocpithuciliucque  discur- 
rere,  etitem****  itemque  per  *»»♦  siogulos  obviacDtes  «•»• 


VARIiELECTIONES. 

«••^  dicunti.  ed.  «•••  posuit  dicens  i.  ed.  •••»  requiescere  i.  ed.  «»*•  a  cum  c»teris  n.  i.  «•"  re- 
verentiami.  »•*»  devotionem  i.  »•*»  p.  dies  aliquot  f.  i.  »»**  tristicia  tepidoa.  4.  »»"  turbido  i. 
»**•  c.  nocte  quadam  prolixiori  soiitoap.  e.  sep.  post  compL  cum  lacrimis  f.  i.  »»*''  mejuxta  eccle- 
siam  instratu  proprio  c  i.  »»^»  h.  una  cum  sorore  mea  jaceamfQuon.  igitur  s.  i.  »»'» v.  e.  p.  co- 
ram  me.  ed.  »»»•  sepulcro  i.  ed.  »»»*  e.  v.  desunt  3.  «»»»  add.  i^.  ••««'  A.  n.  d.  B.  c.  add.  iK 
»»»♦  add.  ib.  ••«»  A.  reverentissimo  abbati  L.  i.  »»«•  deest  ed.  «»»'  Hic  (Sic  ed.)  ipse  Leo  (reveren- 
tissimus  abbas  add.  i.)  retulitetiam  aiiud  quiddam  magnum  ex  !•  ed.    »»«•  ada.  i^.    »»»»  nesdo  ad 

S.  i.  corr.  ib.  »»••  eis,  P.  etl-  se  n.  i.  ed.  »»»'  d.  satisdeyote  in  psalmis  etcanticis  honorassent. 
uii)us  dictis,  cepto  itinere  cffiuobium  inf^ressi  sunt.  Hujusm.  i.  ed.  »»»»  n.  visum  eo  dx%  ante  se  mo- 
nasterii  portas  mgressum,  n.  i.  »»»»  i.  demnt  i.  »»»^  desst  i.  ed.  »»•*  de  illorum  visione  dili- 
gentissime  i.  i.  2. 


(748)  A  quo  et  a  rinno»  Ad»  nep6{e»  Desiderius  hoc  aooepit« 


«43 


LEONtS  HARSiGANl  ET  PETRI  DIACONl 


M4 


de  illis  investigare :  sed  minime  ****  illi  ulte- 
rius  eo8  videudi  seu  colioquendi  '*>^  est  ooncessa 
licentia. 

50.  fCap.  49.]  Hic  **'*  ipse  »'*  domnus  Adamin 
monte  proximo  qui  Cariie  adjacety  Glja  (749)  yocabulo 
celiam  in  honore  sancti  Benedicti  construxit  **^^nec 
nonet  in  Gomiaensi  territorio  juxtaMelfamfluvium 
ecolesiam  sancti  Nazarii»  presbytero  *'*^  quodam 
eui  jure  hereditario  pertinebat  sibi  hbentissime  '^ 
concedente  *'^*  usus  et  necessitates  obedentifiB  suie 
adquisivit'*^*,  easque  nonnuiiis  terrarumpossessio- 
nibus  emptis,  diversisque  ecclesiasticisornamentis 
atque  codicibus  sufficienter  ditayit. 

51.  [Gap.  50.]  Ea  '*«•  tompestate  supradictus 
Boiano  "^'catapanus*'^^,  cumjamdudumTrojam 
in  capite  Apuiie  construxisset,  Draconariam  (750) 
quoque  et  Florentinum  (721)  ac  GiTitatem  etrehqua 
municipia,  ques  vulgo  Gapitinatadicuntur»  edificavit 
(752) ;  et  ex  circumpositis  terris  habitatores  convo- 
cans  deinceps  habitari  constituit  Sane  sciendum 
quoniam  corrupta  vulgaritate  (^piUnata  vocatur, 
cum  pro  certo  ab  officio  catapani  qui  eamfecitCa- 
tapana  debeat  appeilari. 

TflEOBALDUssecundus  ac  tricesimus  hujus  coenobii 
abbas,  sedit  annis  tredecim  (1022-1035). 

52.  [Gap.  51.]  Hic  apud  Teatinam  marchiam, 
nobili  ortus  prosapia,  quartodecimo  (753)  statis 
SU8B  anno,rehcta  domo,  parentibus,  omnique  8ul>- 
stantia,  tempore  Aligerai  abbatis  ad  hoc  monaste- 
rium  venit ;  atque  ab  eo  cum  ***>  honore  susceptus» 
et  habitu  est  sanetie  religionis  indutus.  Sed  (754) 
cum  post  AUgemi  transitum  Manso,  ut  jam  dictum 
est  (c.  12),  abbas  effectus  fuisset,  egressus  hinc  '*** 
JerusoUmam  abiit ;  indeque  *^^  reversus,  a  Johanne 
abbate  ol>edientiam  prsposituraB  monasteriihujus 


A  suscepit.  Quam  cum  per  annos  aliquot  satis  stre- 
nue  administrassel,  ab  eodem  abbate  in  monasterio 
sancti  Liberatoris  quod  in  comitatu  Teatino  juxta 
LAcntum  fluvium  situm  est  praspositus  est  ordinatus 
(755).  Ubi  '*'*  cum  parvam  admodumecclesiam  et 
valde  obscuram  reperisset  '*'*,  ceteras  vero  offici- 
nas  et  Ugoeas  et  vetustas :  intra  breve  '*>*  tempos 
(756)  ab  ipsis  f undamentis  omne  iUud  monasterium 
pelrinis  parietibusffidificayit.  In  ecdesia  '**^  cum  ab 
introitu  ipsius  duodecim  ferme  cubitos  (757)  ad- 
Junxisset  '*'*,  titulum  quoque  ab  orientaU  parte  non 
parvi  ambitus  cum  sua  ****  confessione  constroxit, 
universamque  ecclesiam  picturis  ac  specularibus  ***^ 
(758)  decoravit.  Ante  majus  yero  altarium  tabnlam 
de****  argento(759)  a  propinquis  accepto  confecit, 

Q  quam  et  ex  parte  non  modica  deauravit.  Fecit  etiam 
in  eadem  ecclesia  duo  magna  turibula  ex  argento 
iibrarum  decem :  opere  pulcliro,  et  ex  parte  inau- 
rato ;  et  aUud  >*'*  turibulum  argenteum  ***^  quod 
fueratpatrisipsius  ibidem  contuUt.  FecitetcaUoem 
de  argento  ***^  Ubrarum  sex  (750) ;  et  aiium  libra- 
rum  duarum  et  dimidia  **** ;  cum  duobus  alUs  mi- 
noribus,  et  uno  turibuio.  Fecit  et  crucem  de  aoro 
purissimo,  in  ****  qua  etiam  particulam  de  ligno 
sanctsB  crucis,  cum  aUis  quoque  sanctorum  reUquiis 
reverenter  locavit.  Fecit  ibi  et  campanas  non  par- 
vas  numero  quinque  (761),  et  aUa  diversarum  spe- 
derum  ecdesiastica  ornamenta  perplurima ;  qua 
hic  inserere  supersedi.  Inter  qu»  etiam  et  codices 
diversos  describi  jussit  numero  sexaginta  (762),  e 
quibus  quattttor  paiUo  investitos  ^**^,  argentds 

^  quoque  **•*  operibus  decoravit. 

Hic  ****  eo  tempore  quo  imperator  Hdnricus  in 
ApuUam  desoeodit  {an.  1025),  ut  jam  supra  retuU- 
mus(763),eidem  ***7  perHardiiam  transeunti  obvius 


VARI^LEGnONES. 

tflso  neijuaquam  1.  min.  nequaquam  ed.  ***^  aUoquendi  ed.  aU.  eos  i.  ****  H.  Adam  quod  donmus 
Leo  magister  suus  una  secum  inchoaverat,,  in  m.  i.  ****  idem  «d.  >*^*  add,  Ib.  >**^  presbytero  — 
concedente  ad  \^,  et  in  mg,  d.  ciconia.  **♦■  add.  4.  «•**  ad  u.  et  n.  o.  s.  a.  desunt  4.  «•♦*  construxit 
1.  corr.  1J>.  «•*•  Hac  l^.  Totum  caput  in  mg,  adscripsU  1*>.  «•♦«  fiajano  4.  «•"  Greci  imperatoris  add, 
i^.  2.  de  quo  supra  jam  diximus  add.  l^.  del,  1«.  >***  eo  benigne  s.  i.  ed.  et  ipse  Theobaldus.  **♦*  add. 
ib.  itw  add.  4.  «••*  Ibi  $d.  *•»*  repp.  corr.  rep.  1.  *•••  parvum  1.  ed,  »••♦  e.  yero  cum  1.  ed.  «••»  c. 
in  longitudine,  et  in  iatitudine  tres  a.  1.  2.  et  in  1. 1.  desunt  3.  *•*•  add.  4.  «••^  optimis  add.  1.  del.  l^. 
*•••  t.  argenteam  satis  pulchram  de  a.  1.    «•»»  aUum  1.  Theob.    *»••  a.  puicherrimum  q.i.ed.    »••*  a.  cum 

fatena  sua  1. 1.  ed.    >••»  media  4.  Ubre  et  dimid.  Theoh.    »»•»  ubi  posita  est  parUculade  I.  s.  c.  c.  a.  s.  r. 
ed,    •••♦i.  buUis  aUisque  a.  1.  2.    *••»  addit  4.    «•••  Hic — modoinvadere  add.  i^.    «•«'  retuUmusy  apad 
Teatinumcomitatumin  loco  qui  didtur  S.  Petrus  in  Planaci,  residente  eodem  imperatore  cum  li>. 

NOTiE. 


(749)  Vuigus  usque  adhuc  eumdem  montem  ap- 
peliat  Chiay  inter  Beimontem  et  sanctum  EUam  ad 
Doream  et  ortum  Gairi.  Ano. 

(750)  Dragonara. 

(751)  Quae  et  Ferentino  et  Firenzuola,  8  mU.  a 
Luceria  distabat ;  nunc  diruta  jacet. 

(752)  I.  e.  auxit  et  munivit. 

(753)  Sequentia  desumpta  sunte  commemorato- 
rioab  ipso  Theobaldoa.  1019  de  sua  S.  Liberatoris 
administratione  condito,  quod  ex  orig.  edidit  Gatt. 
Hist.,  p.  79.  Ibi  legitur :  XIIIl  non  XI  ut  apud  Gat. 
tulam. 

^754)  Sei^administrasset  addiditLeo« 


(755)  Gf.  lU).  1,  c.  45. 

(756)  Ubi  cumjpaucis  diebus  moratus  essem,  inspi- 
rante  Deo.  etc.  Theob. 

(756)  A(i  regiam  passosplus  minus  tres,  et  tti  aUitU' 
dinem  cubitos  tres  Theob. 

(758)  FeneUris  Theob. 

(759)  Mirce  pulchritudinis  Theoh. 
{760)  Cum  auobus  pateris.  Theob. 

(761 )  Tres  emit,  duas  fundi  jussit. 

(762)  Theob.  singulos  enumerat ;  inter  cAeros 
Prosjferum  unum.  Storia  Angtorum.  Istoria  Pauli 
Orosii  et  Medi. 

(763)  C.  42  retulerat»  sed  postea  eiedL 


M5 


GHRONtOON  GASINENSE.  «^  UB.  n  ADGTORE  LSONB. 


64« 


exiit,  atqneadhonoremet  commendationemhujus  A  monasterii  hujus  ordine***'  suprarelatotrantlatus 


loci  etrenuissime  deservivit.  Quo(764)  etiaminloco 
qui  dicitur  Sanctus  Petrus  in  Planaci  ***>  residente 
cam  universis  magnatibus  suis,  in  eorumomnium 
prsBsentia  proclamavit  super  Attonem  ^'*  et  Pan- 
dulfum  comites  de  rebus  sancti  Benedicti  in  comi- 
tatu  Termulensi,  que'*''^  ipsi  tunc  temporis  reiine- 
bant;  qufls  suntnominatim  ca8tellaquinque,idest: 
Petra  fracida,  Pesdoli,  Guardia  ''^S  Ripaursa,  et 
Montebellu  ^''^,  cum  monasterio  sancti  Benedicti  et 
sancti  N7Colai,6t  cum  aliisecdesiisintraeorundem 
eastellorum  pertinentias  positis,  intra  hos>*^*  vide- 
licet**^^tines.  A  capite  Rivus  planus  ;a  pede>*''* 
vero,  mare  cum  ipso  httore  suo  et  portubus  atque 
pisoationibus  ;  ab  uno  latere  flumen  Trinium,  ab 


fuisset,  apreefatopapa  Benedicto  qui  eum  sacra- 
veratconsuetudinarium  privilegium  (766)  sumpsit 
^**^,  ac  per  biennium  quo  supervixit  imperator 
HeinricuSf  in  omoiprosperitatedegens  ****,plurima 
hic  omamenta  ecdesiastica  ****  fecit  ***^.  Crucem 
namque  ***i argeateam  adprocedendumdiebusdo- 
minicis,  et  duas  campanas  magnas  ****  vaide  ac 
pulchrasjussit****fieri.  Altare  sancti  Gregorii  ar- 
gentea  tabula  decoravit****.  Fecit  et  capsulam  ar- 
genteam,  ubi  portionem  Ugni  dominicsB  crucis  quam 
superius  (c.  II)  a  Leone  monacho  huc  allatam 
ostendimus  reverenter  locavit.  Virgam  quoque  pa- 
8toralemcumtitulo,argento****  vestivit.  ficclesiam 
parvulam  in  honore  sancti  Nycolai  juxta  abbatis 


altero  autem  **^*  rivus  qui  dicitur  Tecde.   Qu»  ^  cameram  ecdesie  beati  Benedicti  a  septemtrionali 


omnia  in  prsssentia  pnedictiimperatoris  et  magna- 
tum  ipsius  pr»fati  comitesrefutaverunt  ad  **''''  par- 
temhi:gus  nostri  monasterii,  et  **^*  ipseimperator 
mann  suainvestivitsupradictumdonmumTheobal- 
dum  deomnilms  ipsis,  obligans  tam  illos  quam  et 
omnes  qui  deinceps  istaahquomodoinvadere  s*^* 
praesumpserint,  posna  duum  milium  librarum  auri 
in  monasterio  ****  isto.  Sequenti  etiam  tempore  pro- 
damavit  in  placito  Trasmundi  ***^  comitis  super 
quodam  Tresidio,  qui  retinebat  de  terra  sancti  Li- 
beratoris  multas  possessiones;  et  manifestante  se 
illo,  ac  ref utante,  omnia  recoUegit*. 

Eodem  vero  tempore  Pandulfus  princeps  ad 
hoc  monasterium  veniens,  prsBceptum  fecU 
sancto  Benedicto  de  monasterio  sanctiNazarU 
quod  situm  est  in  territorio  dvitatis  AUn» 
{an.  1042.  Apr.  12)  (765),  cui  etiam  loco  pr»- 
ceptum  connrmationisdeomnibuspertinentUs 
ejus  ad  opus  hujus  nostri  coBnobu  fecit,  lo- 
cumque  ad  molendinum  faciendum  concessit. 

53.  [Cap.  52.]  Sed  **•>  cum  idem  domnus  ***• 
Theobaldus  in  jamdicta  prepositura  annos  ferme 
n%k  quindedm  peregisset,  atque  ****  ad  abbaUam 


parteadjunxit,  nec  non  et  aUam  nichilominus  par- 
Tulam  ecdesiolam  in  honore  sancU  Severi  Casma- 
Us  ****  episcopi,  in  locoqui  vulgo  Ad  voltam  sancU 
Severi  antiquitus  vocabaturaBdificavit  (767).  Muros 
eUam  altos  ac  turres  duas,  hinc  inde  ante  atrium 
ecclesin  in  modum  claustri  construxit.  Ck>dices 
quoque  nonnuUos  quorumhuicmaxima  paupertas 
usque  ad  id  temporis  erat,  describi  prascepit : 
quorum  nomina  indicamus  (768).  Augustini  de 
civitate  Dei  partem  secundam.  Ejusdem  ***'  de 
Trinitate.  Item  ejusdem  super  psalmos,  divisum 
in  2  volumina.  Gregorii  omeUas  40.  Primam 
partim  moralium.  Glaudium  super  epistolas  Pau- 
U.  Rabanum  ethimologiarum.  Historiam  Roma- 
,  norum.  Historiam  Langobardorum.IUnerarium  to« 
^  Uus  orbis  oum  chronica  leronimi.  Martjrologium 
leroninu  plenarium.  Pontificale  Romanum.  Hisido- 
rum  officiorum.Edictum  legis  Langobardorum.Con- 
cordiam  canonum.  AUum  librum  canonum.Decreta 
pontiflcum.  Super  Marcum  Bedas.  Duo  etiam  hj- 
naria  in  chorohabenda. 

54.  [Cap.  53.]  Per  idem  tempus  domnus  OdUo 
tir  venerabUis  vitss  ao  famsB,  Cluniacensis  coe- 


VARLE    LECTIONES. 


ex  longo  jam  tempore  perditas  tupraser.  te. 
**'*;et  IpsafflB  add.  lc.     «•t»  has  iK     «*'*  add.  4, 


^add.  4.    rivum  Teclum  2.  r.    q.  d.  suprater.   i^.  Tede  3, 


*•'*  Ripa 
^*  deeit. 


r.  in  manus  ejusdem 


*•••  palaUo  3.     *•••  Ottonem  3.     «*'•  ex 
mala  qusB  tuncdicitur  G  i<^.  supraser 

4.       *'•  "  .  .  

imperatoris  ad  i^.  2.  **^*  m.  cum  universis  omnino  rebus  ac  perUnentiis  eorum  intra  ipsos  quos 
diximus termioos.  eii^.ed.  ^''^ sequentia  abseisa  sunt  i^.  >*••  in  hoc  m.  ed.  s**^  Transmunai  2. 
**•*  Cumque  et  in  hac  p.  i,  quss  exjmnxtt  i^.  **•*  (ieest  4.  **•*  plusminus  i.  ed  **••  add»  4. 
**••  o.  quo  supra  monstravimus  Deo  favente  trauslatus  est.  Hic  itaque  a  p.  i.  e^f.  Novum  caput 
a  voeeUicincipiunt  1.  2.  ***^  sumens  p.  i,  ed.  >*•*  p.  sui  honoris  d.  i.  ea  **••  add  i\  ****adqui- 
siviti.  e<f.  ****add.4.  •**•  c.  mirflB  magnitudinis  ac  pulchhtudinis  f.  i.  «**»f.  i.  i.  ei.  ****t.valde 
pulchrioperis  d.  i.  ed.  ***•  t.  nichUominus  argenU,  operepulchro  v.  i.  ed.  ***•  Casinatis  » Severi de- 
tuntl.  ***^  s.  Greg.  o.  40.p.  m.  Augustinum  s.p.d.md.  V.  u.  Claud.  s.  e.  P.R.e.AugssUnumdeT. 
lUner.t.  o.  c.c.  1.  H.R.  H.  L.  Edictum  regum  (E.  legis  Lang.  3.).  Mart.  L  p.  (M.  i.  p.  add.  i^.)  P.  R.  H. 
(Isid.  ed.  Ysid.  4.)  o.  Conc.  c.  Lib.o.  Decreta  (Decretatel.)  p.  Bedam  s.  M.  Duo  tetc.  i.ed. 


NOTiE. 


(764)  Instrumenta  e  quibus  hec  nostro  innotue- 
mnt,  perUsse  videntur ;  aUatamenin  PetriRegesto 
supersetno^tct^/ndtca^f,  quo  Theobaldus  sentenUa 
missorum  imperatoris  curtem  S.  Marifle  m  Morino 
ablldeprando  f.  qd.  Trasmundi  ducis  recuperas- 
se  diciiur.  EdidU  Cl.  Gattula  Hist.,  p.  77. 

(765)BRegestoedidit  Gatt.  Hist.,  p.  205  ;  ibi 
eUam  moUnum  in  flu  vio  Mdfe  fadendum  oonceditur. 
Alterum  privU.  m  Reg.  n.  ^9  exstat«  teste  Ang* 


de  Nuoe. 

(766)  Regest.  numer.  i8.  Ano. 

(767)  iEdiculahflBcsflBpiusrenovata  ezstat  adhuc 
ibidem.  Locusdictusest  Ad  voltam,quodindeper 
montanam  semitam  via  devolvitur  eunUbus  Aqd- 
num  versus,reUctaampUori  ad  Sanctum  Germanum 
ducente.  Ai«o. 

(768)  Conf.  TosU  Histar.  Caiin.  1, 287. 


647 


LEONIS  HARSIGANI  ET  PETRI  DIACONI 


648 


nobii  abbas  ***'  ad  hoo  moDaBterium  nimis  de-  A 
vokus  advenit ;  et  maximam  quam  in  beato  patre 
Benedicto,  atque  per  eum  in  loco  isto  reveren- 
tiam  gerebat»  pedes  montem  totum  ascendit. 
Qui  ****  cum  de  monasterii  more  in  capitulum 
tooo  hoDorifice  ductus  fuisset  post  soilemnem 
sooi  iQ  adventu  hospitum  lectionem  (769) :  Sicut 
audivtmuit  inquit  vir  reverentissimus,  ila  ut  vidt- 
mu$  ;  m  eivitaU  Domini  virtutumf  in  civitate  Dei 
noitrif  et  in  monte  sanetc  ejus,  Moxque  nimis  hu- 
militer  ad  abbatem  conversus  :  D<mum  ait,  a  le 
pater  amabiUs  '^^*  maximtm  expetOy  miehique  ut 
sine  contradictume  aliqua  eonc&iaturj  suppliciter 
oro  "•*.  Volo  inquam,  •***  atque  desidero  omnium 
fratrumvsstigia  devotissimusoseulari.  Annuit  Theo- 
baldus  licet  invitus,  nec  reniti  devotioni  tam  mazi- 
msB  aliquatenus  potuit  *^^>.  Postero  ^^^  die  festi-  ^ 
vitatis  beati^^^^^Benedicti,  multis  ab  eodem  abbate 
nostro  precibus  invitatus  missarum  sollemnia  cele- 
brare,  nuUomodo  cogi  potuit,  eo  praBsente  missas 
publicas  agere  Dehinc^^^^^^cum  jamparatis  ad  pro- 
cedendum  fratribus,  pastoralem  baculum  idem 
noster  abbasreverenterejus  manuiobtulissetjonge 
humiliter  ille  refugit,  dicens  nequaquam  dignum 
esseseinmagnitudinis  ejus  praesentia  hujusmodi 
virgam  gestare;  nimis  profectoindecens,  et  contra 
omne  jus  e8sepercensens,vel  *^^*sevelquempiam 
abbatum  manu  pastoralem  virgam  prfeferre,  ubi- 
cumque  Benedicti  vicarium  cunctorum  scilicet  abba^ 
tis  abbatum  pr»sentemades8e  contingeret.  Eoigitnr 
reverti  parante,  cum  multis  illum  fratribus  Theo- 
baldususqueadportam^^^^monasterii  prosequens, 
tandem  suppliciter  ezoravit,  ut  si  *<^<'  quomodo  ^ 
posset,  debeati  Mauri  pigneribus  aliquam  benedi- 
ctionem  *<^'>Benedicto  magistro  ipsius  transmitteret, 
Quam  postulationem  vir  venerabilis  benigne  *<^'* 
recipiens,et  posse  se  confidenterrespondit,etlibeD- 
ter  facturum  vita  comite  repromisit.  Sicque  vale- 
dlcto  recessit.  Post  septem  porro  annorum  vertir 
gines,  os  integrum  brachii  beatissimi  Mauri,  oa- 
psella  decenter  indusum  argentea,  opere  pulchro 


turrium  instar  aptata,  per  sex  sni  monasterii  fra* 
tres  hucmandare  ^^*  curavit.  Ad  cujus  adventuoi 
maximus  valde**^'  totius  terraB  istiuspopulus  cce- 
tus  devote  '<^i*  nimis  occurrit.  Exitus  enim  fuerat 
ad  *<»^''  hoc  rumore  hujusmodi,  ut  quoniam  beatus 
Maurus  ex  longo  jam  tempore  ultra  montes  trans- 
missus  in  obedientiam  fuerat,  modo  cum  esset 
reversus  *<^*  debere  se  illi  dignissime  obviare. 
Jam  *^i*  autem  prsedictus  abbas  noster  Capuani 
principis  persecutionem  aufugiens  in  Marchiam 
*^  secesserat,  sicut  in  sequentibus  ordioe  *<^  suo 
monstrabimus.  Verum  universus  sancti  hujus  ioci 
conventus,  iDestimabili  superhoc  jocunditate  reple- 
tus,  omne8*^indumentissollenmibusinduti,  cum 
sots  cereisac  thimiamatibus  plurimis,usquead  por- 
tam  veterem  (770^  aliquanto  extra  monasterii  am- 
bilum  procedentes,  obviamcumdevotione  maxima 
exierunt ;  statimque  ac  si  viventem  illum  in  carne 
conspioere  meruissent,  omnes  pariter  in  terram 
procidentes  adoraverunt ;  surgentesque,  sanctnm 
illum  loculum  cum  *^  lacrimis  gaudio  mistis  **** 
reverenterexosculatisunt,  et  cum  hjmnis  ao  iau- 
dibus  nimis  honorifice  prosequentes,  in  monaste- 
rium  induxerunt,  eumque  super magistri ejus Bene- 
dicti  venerabili  aitario  *^  posuerunt.  Quam  dissi- 
milis  autem,  quamque  '^*^  diversa  hec  processio 
receptionisbeatissiml  Mauri  fuerit  ab  illaqua  pater 
Benedictus  cum  omni  eum  congregatione  usque 
ad  *<^*  januas  *<^  monasterii  prosecutus  ultra 
montes  oiim  transmiseral,  quamvis  utraque  piis 
plena  lacrimis  fuerit,  devoto  considerandum  lectori 
relinquimus.  Fuere  interea  aliqui  fratrum  non  qui- 
dem  ex  toto  dubitantes,  verum  certissimi  super  hoc 
reddi  volentes,  quiolanculoprflBdictumlocuiumab 
inferioribus  unde  argentea  davicula  *^*^  reserabatur 
ac  claudebatur  aperientes,  visis  sacrosanctis  reli- 
quiis  tam  sibi  qui  viderant,  quam  caBteris  qui  non 
viderant  causa  certissimaBfideiextitere.  Quod,cum 
prioribus  *<^**  relatum  fuisset,  valde  illorum  prae- 
sumptionem  redarguerunt,  verentesque  ne  illorum 
deinceps  exemplo  dum  a  pluribus  conspici  deside- 


VABLE  LECTI0NE9. 


****  abbas  —  curavit.  Ad  cujus  add.  ib.  erasis  quse  in  septem  lineis  scripta  fuerant.  ****  Qui— possibile 
fuit  in  mg,  i^  *^**c.  aba[>batevel  (et?  is)  fratritras  h.  1^.2.  *^'  p.  susceptionumtantihospiti8verl>a 
soUemnia  1«.  2.  *••*  add.  4.  *••*  c.  votis  omnibus  flagito  4«.  ed.  *«^®*  itaque  4.  *•**  a.  illi  possibile 
fuitio.  soo<  Posthec  autem  ipso  die  f.  i^.  2.  *<^o7  f.  ejusdem  beatissimi  patris  nostri,  ab  e.  a.  Theo- 
baldo,  gratiaprflBcipu»  religionis,  muitis  precibus  i.  l^.  e^/.  *^'  Cumque  i.  p.  soUemniter  ad  l^.  ed. 
••♦» p.  quemp.  i^.2.  ****januas  ii>.erf.  ••"  si  quid  umquam  p.  i^.  ed.  *•"  b.  monasterio  isti  t. 
ib.  2.  sots  y,  valde  laetus  accipiens  i^.ed.  *^^  delegare  \^.  ed.  *•<>  deest  1.  a.  innumerabiUs  tot  ed. 
sof •  devotissime  1 .  *•"  ab  ed.  ••"  r.  ad  videndum  iUum  debere  se  ardentissime  properare  i .  *•*•  Jana 
—  super  hoc  i«>.  in  loco  raso.  ••*•  marchias  i^.  ed.  *•■*  s.  pleniter  ostendemus  Ib.  ed.  ••^  r.  cum 
universis  fratribus  i.  soUempnibus  indutis,  cumque  c.  a.  t.  m.  procedens  —  exiit  i.  corr.  lt>.  ••*>c. 
c.  desunt  4.  •••♦  1.  devotissime  ac  reverenter  c.  L  ^  m.  omnes  e.  s.  i.  ed.  »•■»  mixtis  i.  corr.  i^. 
••'•  add.  ib.  •••^  et  quam  1 .  ••*•  deest  ed.  *•*•  januam  1 .  ed.  *•••  c.  quotiens  esset  neoeasarium 
r.  i .    •••*  abbati  —  redarguit,  verens  i .  corr.  i^. 


NOTiE. 


(769)  LectionesistflBcoramhospitibusin  capitulo 
legi  soUtse,  exstant  apudnos  in  codice  47  cum  hac 
epigraphe  :E»c  capttula  divinae  auctoritatis  edita 
a  beato  Gregorio  urbisRomm  oontifice,  legenda  sunt 
corom  lMpmbu$  in  etxpttutOt  fuxtaprmceptum  icuh 


ctissimipatris  nostriBenedicti,  ut  mdificentur.knQ. 
(770)IUaminteUige,  qu8B  prope  «diculam  sanetas 
Agathae  aditum  pandil  in  aream  ante  ooduolrfum. 
Imra  lib.  IV,  cap.  75,  Ano. 


649 


GHRWIIGON  GASINENSE.  —  UB.  tl  AnGTORE  LEONB. 


680 


»1 


rarentor  sancteB  rehquaB  aliquatenus  aliquando  A  ecolesia  Sanoti  Petri,  atque  eedesia  Sancti  Teren* 


mutilarentur,  diligentissime  pradietum  olaudentes 
>•)>  locelium,  protinus  olavim  in  frusta  comminue- 
runt,  sicque  ez  tuno  et  deinceps  usque  hodie  sacer 
ille  loculus  clausus  irreseratusque  permansit. 

55.  [Cap.  54.]  Circa  »••»  hos  dies  (771)  Hugo 
Tir  »*'*  nobilis  natione  Cajetanus  ad  extrema  veniens» 
fecit  oartam  (an.  1040,  Apr.)  io  hoo  monasterio  de 
medietatecastriquodSujum  (772)  vocatur,  nec  non 
et  de  omnibusomninorebu8tam'***quffi  inCajeta, 
quam  qusB  >^'*  in  preBdicto  Sujo  a  parte  parentum 
sibi  competere  videbantur  *^*\  Hoo  eodem  tem- 
pore  (an,  4023,  Jan,)  quidam  Aprutiicomitatus  no- 
biles  Lupus  et  Albertus  obtulerunt  *^*'  beato  Bene- 
dicto  unam  ecciesiam  juris  soi,  vooabulo  Sanotus 
Laurentius,  ioooqui  CoUenori  (773)vooatur,  prope  B 
fluvium  Sahnum,  cum  omnibus  pertioentiis  et  rebus 
ejusdem  ecclesi».  Sequentietiam  anoo  Benedictus 
quidam  *^*  de  castello  moote  Metulo  fecit  oblatio- 
nem  suam  in  hoc  monasterio  de  ecolesia  Sancti 
JohannisqusBsita  estin  finibusejusdem'®*^  oastri, 
juxta  *^^'  fluvium  Trinium,  oum  terra  modiorum 
270,  ubi  ipsa  ecclesia  aBdificata  est,  et  cum  ceteris 
omnibus  rebus  ipsius.  Similiter  quoqne  presbyter 
quidam    de    territorio  Bovianensi,  Leo  nomine, 
obtulit  in  *^*hoo  loooecclesiam  Sancti  Christofori 
de  castello  Petroso,  quam  '*^'  ipse  a  fundamentis 
construxeratin  *^^*  proprio  suo,  cum  universis  rebus 
et  pertinentiis  ejus.  Alius  etiam  presbyter  Franoo 
nomine,  genere  Arpinas,  id  *^**  ipsum  feoitde 
eoclesia  sancta  LuciaB  sibi  pertinente  in  territorio  Q 
ejusdem  civitatis,  cum  plurimis  circa  eam  terris, 
et  ceterisrebusipsiusper»^*»  loca  diversa ;  ecclesia 
>«^^  quoque  sancti  AngeUdecivitate  Morrone  '^**  qusB 
sita  est  super  Rivum  cavum,  ioco  *^*  qui  dicitur 
Johanni3Scutari,simihter*o*®hoc  in  ioco  oblata  est 
cum  omnibus  suis.  Sed  *•**  et  Rappotus  ••»*  qui- 
dam  nobihs  Termulensis  obtulit  in  hoo  monasterio 
omnes  res  suas  et  curtes  quas  in  Larino  habebat, 
cumipsa  ecolesia  Sancta  MarieBdePiano,  et  oum 


tianiintra  eandem*^*Larinum,  cumcasiset  terris, 
et  ornamentis  ac  *^^  pertinentiis  omnibus  earun- 
dem  eooiesiarum.  [Gap.  55.]  His  *•**  temporibus  Adi;l- 
modus  presbyter  natione  Saxonicus,  ad  *^*  hoc 
monasterium  veniens,habitumque  monasticum  *^^ 
devotissimus  induens,  de  causa  proprietatis  su» 
fecit  in*^**  hooloco  oruoemargenteam*^*  septua- 
gintaferme  librarum,eJusquepartemnonmodicam 
deauravit  *. 
•  [Cap.  56.]  Eisdem  »•••  (774)  quoque  diebus,  Paulus 
quidamsanotflB  postmodum  conversationis  vir, 
ad  istud  coBnobium  venit,  atque  de  manibus 
prsBdioti  abi>atis  monasticeB  religionis  vestem 
adeptus,  ad  monasterium  beati  Benedioti  intra 
Capuanamurbemsiti,abeoad  commauendum 
transmissus  est.  Ubi  sub  sanot»  professionis 
disciplina  ita  fer?entissime  conversatus  est,  ut 
ejus  vita  prioribuset  religiosis  quibusque  viris 
esse  possetexemplo.  Namque  vitCB  ipsiusexitus 
docmt,  qua  m  omnipotenti  Deo  ej  usdem  conver- 
sationis  vita  placuerit.  Cum  enim  languore 
correptus  ad  extremavenisset,  noote  ipsa  qua 
transiturus  erat,  quidam  reverendaB  vitaB  epi- 
soopus  de  Galliarum  partibus  ad  memoriam 
beati  Michahelisarchangeli  in  monte  Gar^ano 
positam  per^ns,  in  eadem  Gapuana  civitate 
juxta  ecolesiam  sanoti  martyrisLaurentii(775) 
fuerat  hospitatus.  Qui  cum  in  tempesta  noote 
sur([ens  devote  antepnediotam  ecclesiam  ora- 
tiooi  inoumberet,  suoito  ad  dexteram  orientis 
plagam  conv^tens  obtutus,  vidit  de  pr»fato 
nostro  monasterio  iuoem  maximam  instar  solis 
egressamcodlestiapenetrare.  Cumquead  visio- 
nem  ipsam  attonitus  stuperet  pariter  et  exsul- 
taret,  mox  campanaB  raonasterii  sooitum  gusB 
fratris  obitum  de  more  significaret  audivit ; 
agnovitque  profecto  talem  ibi  aUquem  fuisse 
defunctum,  cujus  animadigna  fuisselin  luce 
quamvideratpetere  ccBlum.  Statimigitur  idem 
sanctus  antistesidquodvideratsociis  referens, 
evestigio  legatum  transmisit  admonasterium, 
ut  agnosceret  quis  ea  ibi  noctedefunotus  fuis- 
set,  sibique  ex  nomine  nuntiaret.  Quo  (776) 
faoto,  decrevit   venerabilis  episcopus,  Pauli 
ipsius  nomensibi  quandiuviveret  intra  beato- 
rum  nomina  memorandum.  add.  i»  2. 
[Cap.  57*]  Eodem  ^^  tempore  supradiotus  •••• 


VARIiE  LEGTIONES. 

*•**  elaudens  locellum,  manu  sua  p.  c.  i.  f.  comminuit  i.  eorr.  iK  *•**  Girca  —  omnibus  suis  add.  i^, 
***^  Hugo  filius  Doaibihs,  nat.  i^.  sedipse muiavU.  ***•  q.  (tam  suprascr.  i\)  sibi  in  1. 1.  q.  s.  in  ed. 
••*«  add.  4.  ••*^  videbatur  i^.  2.  *•••  similiter  o.  tk.  ed,  *•*•  q.  cum  uxore  sua  Marenda  de  !»>.  2. 
•^  ipsius  iK  ed.  *•♦*  juxta  —  genere  abscisa  4b.  *•*•  o.  beato  B.  e.  ed.  *•♦*  qusB  sibi,  quam  ed. 
MUinp.  8.  add.i.  *•*•  A.  oartulam  oblationis  huic  monasterio  f.  de  una  e.  sibi  p.  in  t.  prsBdictaBO. 
vocabulo  S.  Luda,  o.  p.  c.  se  t.  et  o.  r.  ao  pertinentiis  eius  |i>.  ed.  *•*•  p.  d.  1.  3.  desunt  1^.  2.  ^^^^'  Sed 
et  e.  s.  A.  i>>.  2.  ••*•  Murrone  4.  *•*»  supra  r.  in  L  ed,  ••»•  simili  modo  i^.  ed,  ••»*  Sed  —  ecole- 
narum  desunt  i.  R.  quoque  n.  g.  T.  ed,  *•••  Raptus  2.  *^*  preBdictam  ed.  ^••^  o.  omnibus  ao.  p.  e.  ed. 
*•••  Hisipsis  t.  1.  His  —  deauravit  eaput  eonstituunt  in  1.  ea,  *•••  ob  amorem  ac  devotionem  beati  Be- 
nedicti  ad  4.  ed.  *•»'  monastic»  professionis  d.  1.  *•»»  in  h.  I.  add,  4,  *•»•  a.  majorem  s.  i,  ed. 
••••Hisdem2.  *••*  Eooi.iKed  Hoo  eto.  usquead  finem  cap.  add.  iK  Novum  eaput  hinc  incipU  ed. 
••••prttfatuBli».  erf. 


NOTiE. 


(771)  Imo  postea,  temporibus  Richerii  abbatis  ; 
T.  ohartam  ap.  Gatt.,  Aoo.,  p.  128. 

rn2)  Stiio,  ad  dextram  Garihani  ripam. 

(773)  Colle  neri  in  dooumento  quod  ex  transs. 
ediditGatt.Hist.,  p.  3i6.Erantoemam,/liit  ^d.fe* 
iaUH  et  AcxoUni  filiorum  qd.Sansonis.  •«-  Eoclesia 
Pathol.  GLXIUl, 


ha^  dicta  S.Laurentii  de  Salmo  seu  Salinello,  sita 
erat  in  territorio  Terami,  hodie  podii  Mo«^i, 
Gatt. 

(774)  Ex  Desid.  Dial.  1.  H. 

(775)  Stephoni  Desid. 
(770)  Hoo  Leo  addidU. 

n 


Ui  LEOMS  MARSIGANI  ET  PETRI  DIAGONI  «8t 

lyrmcepsPaDdulfuBqiiifaeratTeaiieDsiscomMooii-  A  aolidoram  6.  Necnonet  de  eccleaa  SandiBeiiedicti 
gkruxit  oratorium  beati  Johamiis  Baptist»  Juzta  ec-     in  Laml>ardia,  in  fundo  Pastonni»  pro  centu  toli- 
desiam  prfiefati*^**mona8teriiCapuani(777),  supra     rum  10  *. 
corpus  videlicet  domni  Landenulfi  "•♦  prinoipis,         *  His  diebus  Rom»  Benedictut  Vffl  papa  defun- 

auem  tupra  (c.  10)  interfectum  a  Capuanit  retuli-  S,'»^«  (?*»•  *^2^)'  •'oliannet  frater  ejut  nationit 

queui  »"P'^«  ^1"  *  V  iu»oiict.»uui  a  yjayiM^^  t«u«-  TusculanfiB  cx  patrc Grcgorio  lUi  in  ponti6catu 

mut ;  et  obtuUt  m  eodemoratonofiuiejutdemmo-  tuccedit  (780)  add, 

natterii  utilitatem,  integram  medietatem  de  curte  56.  [Gap.  58.]  Defuncto  igitur  augutta  memorifiB 

qusnominatur  Anglum,  cumpertinentiit  >®^ejut.  imperatore  Heinrico  anno  >^'^  Domini  1025  [1024» 

Porrofidterfiunejutdemcurtitmedietatemlongepost,  Jul.  13]  (781),  et  Cbuonrado  >^^*  duce  qui  et  Cono 

tempore  tcilicetDetiderii  abbatit,  emit  ***'  Benedi-  dictut  est,  ejutdem  Heinrici  electione  in  regem  le- 

ctut  ^*^  prspotitut  a  Pandulfo  comite  Pretenzani  Yato,precatuGufiumarii(782)tandemtolutut  a  con- 

••••,cui  videlicet»*«»jnreheBreditariopertinebal.  dignistibiperpetuovinculitprincept  Pandulfut'*»» 

Tunc  *^^^  temporit  (an.   1032,  Oc^)  abbatitta  revertilur,  atque  totiut  mansuetudinit  et  bumiiita- 

qu8edamRfiLimburganominedeci?itateFirmanaob-  tis  te  Yirumottendens,adhocmonatterium  venit ; 

tulitiohocmonatteriomonfiLtteriumtuumvocabuio  omnemque  amicitiam  et  fidelitatem  jurejurando 
SanctaMaria,  locoLeyerifimo  *^^^  (778),  et  eccletiam  ^  repromittent  abbati,  quati  patrem  et  dominum  te 

Sancti  Johannit  de  Gsirzania,  et  casteUum  de  Bar-  illum  habiturum  de  cffitero  poliicetur.  Mox  itfiique 

bulfimocumeccletia  Sanctffi  Mariaset  SanctiBlatsii  pristinos  illot  tuot  fautoret  de  Apuiia  unacum 

so7%  cum  omnibttt  omnino  rebut  ac  pertinentiit  Boiano  ^^^Grecotfiitcitcent,  Gufiim8U*ioquoque'^** 

eorundem  locorum.  cognato  '^'*  tuo  cumNormannis'^*^,  comitibutque 

Petmt  quoque  filiut  Rfidnerii  de  civitate  Sorana  Martorumomniconamineannitentibut,Capufiunper 

oblationem  *<^^' fecit  huic  monatterio  de  eccietia  annumintegrumatquedimidiumobtettametexpu- 

SanctiSilvettriin*^^^  territorio  Arpinenti,  loco  ubi  gnatam,tandemingreditur  (783).  Pandulfut  autem 

dicitur  Talie  de  Frfiittu,  cum  univertit  pertinentiit  Tcfimentit  quemprincipem  CapuaDfactiun  fid>  impe- 

et  rebut  ipsiut.Fecit^^^preBterea  perhot  dietprtB-  ratorepr8Bdiximut*<^S  receplutinfideaprflefato*^** 

dictut  *^^  abbfiLt  libellum  de  Sfimcto  Gregorio  de  Boifiuio*^*SunacumomnibuttuitNeapolimettper- 

Paterno  in  comitatu  Mfiurticano  '^''^  Rocconi  *o''*  ductut :  ted  anno  tequenti  [1027]  et  ipta  quoque 

cuidam,cum  omnibut  pertinentiitiptiut,  pro  toli-  Neapolit  a  Capuano  principe  capta,  et  *^*  Sergio 

dit  60,  et  centu  fiuinufidi  pitcibut  octingentit.  Idem  magittromilitum  exinde  pulto,  rursum  Teanentit 

fecit  et  de  monte  qui  dicitur  Sabucut  *<^^*  tupra  Pfimdulfut  afacleiptiut  Romfiun  aufugient,  ibidem 

Anium,  proquorecepittolidot  40,  etcentumpitcet  exul  defunctut  ett ;  tenuitque  Neapolim  Capufimut 
ducentot  *^^.  Id  *^*  iptum  fecit  et  filiit  Guanengi  ^  princeps  per  *<^**  annot  ferme  tret  (784).  Dehinc 

de  territ  in  Calabretto  *^**  (779)    pro  tolidit  60,  Sergiut,  recuperata  Neapoli,  Rainulfum  ttrenuum 

centu  denfiiriit  12.1temibidem  fiiiit  Guilielmi  pro  rirum  affinitate  tibi  coujunxit,  et  Averta  iUum 

solidit40,centu  tolidit2,  et  pitcibut  *o**  trecentit.  comitemfacient,  cum  tociisNormfiuinit  obodiumet 
Similiter  et  in  territorio  Pennenti  fecit  de  curte  infettationem  *^**principisibidem*<^*^manerecon> 
quffi  dicitur  Bocetula  pro  tolidit  140,  et  pro  censu     ttituit  ;  tuncque  *<^**  primum  (an.  1030)  Averta 

VARLE  LECTIONES. 

*«M  prtedicti  iK  ed  ^*  Landenolfi  O».  2.  L.  glorioti  p.   i^.  *<^**  c.    omnibut  omnino  p.  iK  ed. 
••««  sequeniia  abscisa  sunt  l^.  *••'  domnut  B.  Ib.  ed.  *<^"  c.  qui  cognominatur  a  Presenzano2.  *•••  c 

1>ertinere  i.  h.  videbatur  ed.  **^«  Tunc  —  et  rebut  iptiut  (MW.  1J>,  sm  m  medto  cap.  59.  **^*  Levarino  2. 
•^*  Batilii  4.  *o^*  oblationit  cflurtulam  f .  lt>.  2.  >•''*  S.  qutB  conttructa  ett  in  l^.  ed.  ••^"  Fecit  —  tolido- 
rum  decem  add.  i^.  *•'•  idem  i^.  ed.  »•''  deest  4.  *•'•  Racconi  3.  Roccani  4.  ^*'*  Sfid>ucu  i^.  2. 
•«•<»  d.  abscisum  iK  Id.  —  trecentit  ibi  desnnt.  •••^  Idem  f.  ed.  ••••  Gfidalielmi  4.  omisso  tfersus  integro. 
^•*  piscet  CC.  ed.  *<>•*  heinrico,  ejutdem  judicio  tandem  1. 1.  h.  m*.  xxo.  vo.  mfiignatuum  ejnt  ju- 
dicio  t.  1. 1^.  *•••  Cuonr.  4.  *•••  Pandn}fut.  —  rurtum  Tefimentit  desunt  4.  •••^  B.  catapano  l^.  2.  n.  B. 
c.  add.  l^.  quss  melius  post  Grecos  eolloces  *•••  q.  Salernitano  principe  comitibutaue  1.  *^*^  c.  iptiut  c. 
N.  RfiLinulfo  et  Arnolino  et  ceterit  a  Gomino  aad.  i^.  *•*•  Rainulfo  et  Amolino  aad.  2.  *••<  p.  Neapolim 
unacum  Johfiume  filio  fugit.  Sed  1.  corr.  i^.  *<^**  a  catapano  B.  u.  Johanne  filio  et  o.  t.  2.  *®**  Bfldano  3. 
8094  Qi  —  pulso  desunt  i.  *<^*  princ.  fiuino  unoet  mensibut  quinque  1.  p.  per  a.  f.  Quamobrem  Sergius 
Neapolitanus dux  praedictum  Rain.  fidf.  s.  coQjungent  Avertei.  c.  f.  c.  t.  pf.  ob  odium  principitm.  c.l.« 
«096  insectaliOQem  ed.  '^*'  deest  2.  »®»^  tuncque  —  h^biieLriadd.  |i> ;  hinci.pergit :  Intra  hoc  ferme  (ita- 
que  it>.)triennium  defunctopriusBasilioac  postmodumConstantinoGonttantinopolitanitimperatoribat* 
Romanos(Romanogenerilliutlt>.sumitimperium.  Chuonradut  etiamduxpott  fleinricum,  ejutdem  Hein-> 
rici  eiectione  re^num  tuscipit  Romanorum.K.IntereaPandulfataprioributt.n.  nontoiumnon  d.veram 
potiut  in  diet  tmgulot  cretcens,  deque  h.  m.  d. 

NOTiE. 

(777)  Cujut  mentionem  fecerat  in  narratione  illa        (782)  Aimi  I,  33. 

de  Paulo  monacho,  quam  pottea  expunxit.  (783)  1026  menteMaio  eam  obdnebat ;  v.  Di  Meo 

(778)  Juxta  fluvioAso  in  docuoL  quod  e  reg.  de-     Ann.  Neap.  h.  a. 

dit  Gatt.  Acc.  p.  129.  (784)  Qua  priutAnonymumCfiit.tecututtcripte* 

(779)  Calabrito,  in  territ  Conzano.  rat,  potteamutavit  etauxit ;  cf.  Amat.  L  40,  ubi  de 

(780)  Eadem  in  catfidogo  Petri,  tempore  nunc  nihil  certi  legitar« 
(78i}ItaAnon.  Catin. 


m 


GHRONIGON  GASINENSB.  -^  U6.  U  AUGTORE  LBONE 


684 


eoeplaesthabitari.  PanduifuB  priBtereaaprloribus 

suis  nequitils  nequaquam  defioiens,  ac  *^'*  de  mo- 

nasterii  hcgus  deYastatione  quasi  pro  imperatoris 

odio  su»  satisfaceremalitiffi  ambiens  *^^^  Theobal- 

dam  (785)  abbatem  simulata  benivolentia  secum 

apad  Capuam  quasipro  utriusque  securitate  remo« 

rari  rogavit,  immo  '^^  ooegit  :ita  ut  jam  iJlum  mi- 

nime  huc  redire  permitteret ;  preceptum  *^^  tamen 

ei  de  cooflrmatione  totius  abbatiede  more  priorum 

*i«>  principum  fecit  (an.  1032,  Apr.  12)  (780).  Erat 

tuno  prffipositus  in  *^^*  Gapuano  monasterio  quidam 

BasiliusygenereCaiaber,  seculari  ingenio  vehemens, 

qui  olim  apud  episcopium  sanotiStephani  ministe- 

riaUsofficium  gerens,  pro  eo  quod  eratfamiliaris'*^^* 

prinoipi,  adventu  Heinrioi  imperatoris  territusy  ad 

hoc  monasterium  fugerat.  Postmodum  vero  a  '^^* 

prasdioto  abbate  monaohus  factus,  et  in  non  '<^'' 

parvo  apudeum  honore  fuerat  habitus.  Sed  oum 

prinoeps  idem  '^^*  reversus^  Gapuam  ut  diximus 

recepisset,  eundem  *'<^*  ad  se  Basilium  evocans, 

prflsposituram'*'*  ei  tradi  Gapuani  monasterii  fecit. 

Qui  nequaquam  officiorum  '^^'  quffi  sibi  abbas  prse- 

stiterat  memorans,  quioquid  ilia  molestiffi  poterat 

inferebat,  et  prinoipis  amioitia  elatus  '^'*,  ita  super 

chorum  fratrumquasi  alter  abbas  adoffioium  stabat. 

57.  [Cap.  59.]  itaque  >***  Panduifus  universos 

monasterii  homines  in  surm  iideUtatem  jurare  fa- 

oiens,  et  *<'^  cuncta  *'*'  castella  seu  villas  ejusdem 

>Hs  monasteriiy  prater  Sanctum  Germanum  etSan- 

ctom  Petrum,  Sanctum  Angelum  et  Sanctum  Geor- 

ginm,  Normannis  qui  sibi  tunc  adhffirebant  distri- 

buens,  Todinum  quendam  de  monasterii  famulis 

nequitiffi  sue,  oomplicem  eisdem  ^^"  ipsis,qufl9  mo* 

nasterio  superesse  videbantur  prsBfeoit ;  eumque 

apud  Sanctum  Germanum  in  ipsaabbatismansione 

manere  oonstituit  *'*",insuper  et  roccam  qux  Yan- 

tra  dicitur  illi  contradens,  adsuam  hdelitatem  cun- 

ctos  illi  tam  Normannos  quam  ceteros  quosque  pa- 

rere  preecepit.  Jam  veroquampessimus^quamque 

sii9  impius  idem  Todinus*^*^  in  Deiservos  extiterity 

in  quantam  eos  sanotumquehuno  locum  penuriam 

dedecosque  *^*  redegerit  nos  extotoreferreetiamsi 


A  adesset  faoundia  non  valemus,  Adeo  soilicet  ut  ex 
his  pauca  perstringam,  ut  in  ipsasanotas  Dei  geni- 
tricis  assumptione  etiam  ad  ministerium  altaris 
vinum  eis  defuerit.  Pra&tereasi  quemdemonachis 
ex  monasterio  projicere  >^"  velleC  quasi  dedignans 
iUi  hoc  dioere,  jubebat  *>^  tolU  de  loco  menssB  justi- 
tiam  ipsius  et  poni  '>**  in  pavimento,  ut  ex  hoo  liquido 
ilie  vaieret  causam  expulsionis  agnoscere,  et  ex 
tuno  non  audebat  amplius  in  monasterio  remo- 
rari.Vilissimos  '''''etiam^^^^quosquedemonasterii 
familia  laioos  in  refeotorium  fratrum  in  quod  tunc 
usque  nemo  laicorum  ausus  fueratingredi^  ad  pa- 
nem  vinumquemensis  imponendum  induxerat.  Adeo 
niohU  reUqui  tunc  monaohis  erat,  quam  cum  Jere- 
miain  lamentumprorumpere:5mnitomina/tstinf 

2  nostri,  nec  fUU  qui  eriperet  noi  de  manibm  eorum 
(Thren.  v,  8).Supereratacihuc  domnusLeo  iUema- 
jor  ecclesiflB  custos,  qui  die  quadamrefectoriumin- 
gressusy  oum  servos  quos  diximus  ad  exequendum 
id  ministerium  repperisset,  zelo  oonfectim  *'*^  reli- 
gioso  succensus,  iUosquidem  forascum  magno  de- 
deoore  expulit,  ad  confratres  vero  oonversus  : 
Quousquetandem,  ait,  sub  tanto  nostri  orettniB  oppro- 
brio,  sub  tam  iniquo  et  impio  servorum  nostrorum 
dominoremoramurf  Sequiminime.  etomnessimul  ><** 
Atnc  exiuntes,  ad  imperatorem  ultra  montes  perga» 
mus,  eiquenostrcecalamitatis  lamentabitemhutoriam 
lamentabiliter  *^'*  referamus.  Mox  itaque  ad  hano 
exhortationem  animos  ''*^arrigentes,  universipari- 
ter  iUum""  soqui  •"*  coBperunt.  QuodTodinus  "" 
isdem  per  nuntium  audiens,  festinanter  nimis  ascen* 
dit,  et  longiuscule  "'^  jam  iUos  a  monasterii  porta 
reperiens,  protinus  equo  desiUit,  et  ad  eorum  '*•' 
vestigia  procidit  '^'^ :  orans,  et  multis  •^'^  satis- 
factionibus  expostulans,  ut  dignarentur  reverti ;  ad 
eorum  Ubitum  se  de  oeteroounota  polUoens  corre* 
oturum.  At  *^**  iUitantam  ejus  ''"humiUtatem'**^ 
ao  polUcitationem  conspicientes,  et  *^^*  vera  iUum 
sponderecredeotesy  uterantbenigno  ac  oompatienti 
pectore,  slne  mora  reversi  sunt.  Parum  >>**  tamen 
levaminis  ao  coosolationis  hoo  facto  adepti  sunt. 
Unde  *^**aociditdisponeQteDeo»  uinonpostlongum 


YARLELECTIONES. 

»w»  d.  deque  h.  m.  d.  ed.  »*••  satagens  1.  "•*  i.  magis  c.  1.  »*•*  prflBceptum  —  fecit  add.  ib. 
*^^»  iieeft  1^.2.  »'^^  ineodem  C.  1.  ''^*famUiarissimus  1.  ed.  *^^^add.  i^.  ''^*^  io  maximo  aUquandiu 
a.  i.  ed.  *^^»  add.  4.  "'^*  r.  ad  se praefatum  B.  1 .  »^^*  prflBpositum  in  Capuano  monasterio  feoit  1. 
*iii  beneficiorum  i.  ed.  »^'»  fidens,  elata  mente  ita  i.  »'<»  Gum  interim Pandulfus  1.  P.  i.  u.  ed.  »><«  fa- 
dens,  c»teris  ejusdem  monasterii  oasteUis  seuvilUs  in  Normannorumqui  s.  t.  a.  aiiorumquesatellitumjus 
delegatis,  Todinum  1.  »"•  universa  ed.  »**•  add.  4.  '""  c.  super  totius  mon.  bona  qua  s.  4.  »"» oon- 
stituens»  atque  roccam  superius  nominatam  quflBVantradioitur  illi  o.  i.  "**  quam  iniquu8,quam  impius  i. 
i.  '*»^  placere  per  hoc  principi  satagens  add.  i,  2.  »*»*  dedecuse^.  p.  famen,  ac  sitim  dedecusque  i . 
•"*  V.  p .  i .  »"' toUebat tantum de  1 .  ed.  »*»*  ponebat  \.  ed. »"» Pr»tera cieteraautem  v.  i.ed. »"« deest 
i.  *^^add.  4.  »*»*  unanimiter  1.  ed.  »"»  add.  4.  •*»•  e.  omaes  paritera.  a.  simul  omnes  i.  1.  ed. 
»**>  extra  monasterium  acfd.  1.  »<»»  ito  li».  consecuti  suntl.  »*»'Q.  p.  n.  a.  Theodinus  (Todinus  3.),  fest. 
i.  ed.  »"*  i.  i.  1.  i. ed.  »»»»iUorum  1.  ed.  »*»«  corruit  1.  ed.  »*»'  m.  magnisque s.  i.  ed.  •»»»  Et  ed. 
»"•  viri  1.  corr.  i*>.  »***satis  factionem  I.  ed.  »***  et  v.  i.  s.  c.  add.  4.  »**»  Parum— sunt  excideruntii 
»**»  Sed  (£t  i^.)  quoniam  prcBdictus Todinus  in  sua  nequitia  perduravit  (ea  desunt  3.)  non  p.  1.  t.  8«  R. 
sciUcet  (deest  i^.)  t.  vindice  Deo  a.  q.  n.  captus,  eto.  positus  est.  i^.  ed.  desunt  i. 

NOTiE. 


(785)  a.  Amat,  I,  31, 


(786)  Dedit  Gattola  Aoo.,  p«  i3it 


m 


LEONIS  MARSIGANI  ET  PETRI  DIACONI 


656 


tempus  sub  Richerio  scilicet  abbate  a  quibusdam 
noBtris  idem  Todiuus  captus  et  tonsoratus,  necnon 
sacco  indutus,  etadCernendarofarinam  more  famu- 
lorum  in  pistrino  positus  sit  (787). 

58.[Cap.60.]Abba8intereanoster  *i^^in  Capuano 
monasterio,  quasi  abbas  quidem  manebat ;  re  au- 
tem  vera  quasi  capti vus  aliquis  **  ^'  extra  urbem  abs- 
quecustodia  progredinusquam  audebat.  Quod  cum 
per  annos  ferme  4  "^^*  su8tinui8set,clam  mandavit 
Sergio  ''^'^  duci  Neapolitano,  utconstituto  die  **^' 
cum  militibusad  locumdesignatumyeniret,  seque 
reciperet ;  quod  et  factum  est.  Nanque  **^*  condi« 
cto  die  egressusCapuamquasi  spatiandigratia,  per- 
rexit  usque  ad  ecciesiam  Sancti  Marci  qu»  est  ad 
radicem  montis  sanct»  Agathae ;  atque  inde  paula- 
tim  se,  ac  pedetemptim  militibus  prsefatis  conjun- 
gens,  Neapoiim  abiit,  indeque  post  dies  aliquotin 
Marchiam  est  profectus:ubi  in  praedicto  monaste- 
rio  SanctiLit>eratori8in  quo  prius  prspositus  fuerat, 
per  quinque  circiter  annos  usquead  obitum  estho* 
nestissime  conversatus. 

59.  [Cap.  6i.]Post  *^><»  dies  aliquot  jubet  ne- 
quissimus  princeps  cuidam  fideli  suo  nomine  Adel- 
gisio,  ut  quantocitts  ad  hoc  monasterium  veniat, 
eique  planetam  et  calicem  imperatoris,  et  non- 
nulia  alia  ecciesi»  *<**prfficipuaornamenta,  Aqui- 
ni  et  Sexti  comitibus  impignoranda  *^*'  pemiciter 
deferat.  Cumque  ille  yeniensi  rem  propter  quam 
transmissus  fuerat  indicasset,  aliquanti  *^^*  qui- 
dem  firatrum  nequaquam  ea  *^^*  mittenda^  aliquan- 
ti  vero  nequaquam  retinenda,  ne  iram  *>'>  princi« 
pis  experirentur  censebant.  Sed  cum  nuncius  **>* 
prorsusinstaret,  Adam  supradictus  *>b^  qui  tunc  ec- 
clesi8BCuramgerebat:«Ego,  inquit,  hfficqusTir  *<** 
bonerequiris,nequetLbinequeaiicui  aiii**^  daturus 
ahquando  sum,  sed  ea  *^*^  super  ipsum  cujus  *>*^ 
sunt  beati  Benedicti  aitarium  ponam ;  inde  illa  qui 
prffisumpserit  *^*'  auferat.  »  Quod  cum  fecisset, 
mox  ilie  audactor  ****  accedens  *<*^,  cum  jam 
jamque  ad  altare  manus  nefandas  *<**  extenderet, 
in  *^**parte  stantibus  monachis  atque  moerentibus : 
mirabile  dictu!  protinus  in  faciem  corruity  et  vehe- 
mentissima  subito  paraUsi'**^  oorreptus,  univer- 
sis  astantibus  mirum  ac  potius  miserum  de  se  spe- 


Actaculum  prffibuit.Etdeinfirmitatequidemipsa  al- 
tera  die  utcumque  '<*'  convaluit,  atqne  sine  efie- 
ciu  reversus  tunc  *^**  adprincipem  est^distortota- 
men  ore  atque  oculo  usque  ad  obitum  remanensy 
^"\  cunctisse  interrogantibusqualiterhocilUcon- 
tigerit,  non  sine  admiratione  audientium  maxima 
referebat.  Princeps  vero  hoc  facto,  aliquantulam 
quidem  reyeritus  est ;  sed  non  in  longum  tempus 
in  mala  mente  potuit  Toluntas  bona  durare.  Post  non 
multum  etenim  tempus,  iterumprffifatumBasiiium 
^"^  misit,  omnemquehujuslocithesaurum  per  iUnm 
ad  »"*  seasportari  preecepit.  De  •"•  Capuano  quo- 
que  *>''*  monasterio  abstulit  tres  coronas  de  argen- 
to,  et  codicemunum  gemmisomatum^et  planetam 
diooetrinam  *>74  (^gg)^  optimam,  et  trespannosde 

Q  aitari,  unum  cum  albis  (789),  alium  cum  cruce  ez 
S17S  friso  (790^  Qi  albis,  aiterum  vero  cum  aquilis ; 
atque  in  arce  quam  in  monte  sanctffi  Agathffi  qui 
Capuffi  imminetpauio  ante  con8truxerat,omnia*"* 
simul  condensreposuit[cf.  Dm3v>,  DiaLi.9.  ]•  In 
qua  etiam  arce,  innumera  diversarum  aliarumee- 
desiarum^  necnon  viduarum,  pupillorumque  spo- 
liatum  dolo,  tum  violenliarapta  ^^^^coaoerbaverat 

llTt  \ 

*  Sed  qualiter  a j  usto  iudice  Deo  pro jam  dicto  ca- 
lice  post  mortem  idem  princeps  dampnatus 
sitreferam.  Quodam  (79l^itaque  temporeSer- 
gius  magister  militum  qui  Neapolitanas  prffie* 
rat  urbi,  venatum  in  ipso  sancto  paschah  sab- 
bato  pergens,  silvam  suis  cum  puerisut  aproa 
(792)  caperet  est  ingressus,  tensisque  retioas, 
ad  insequendos  eos  sese  cum  canibus  huc  111  uc- 
Q  que  unanimiter  omnes  per  silvam  diffundunt: 
sed  antequam  aper  a  retislaqueo  fugiensinyol- 
▼eretur,  occupatus  a  yenatoribus  confossus 
captusque  est.  Cum  autem  hora  jam  tardior 
esset,et  sol  adoccasumvergens  atram  umbram 
jam  peoe  induceret  terris,  prffidictus  magister 
militum,  ne  noctis  tenebrisoccuparetur,  sump- 
ta  quam  ceperat  venatione,  omni  oum  oliente* 
la  domum  quantociu8repedarecoBpit,unitan- 
tummodo  puero  Pjtaf^orffi  nomine,  ut  retia 
colligeret,  et  se  perniciter  se<iueretur  impera- 
Tit.  Igitur  cum  puer  qui  relictus  fuerat;ooU 
lectis  retibus  recto  caile  suum  dominum  segue- 
r6tur,subitoduomonachi  reverendi  admodum 
Tultus  ei  se  in  itinere  oontulerunt.  Cumque  ti- 
more  exterritus  quinam  essent  inquireret,  iJli: 
<cNe  timeas,  inquiunt,  tantummodo  sequere 


VARIiEL  CTIONES. 

"♦*  add.  4.  **♦•  quidam  I.  "♦«  tres  3.  valde  (corr.  omnino)  invitus  add.  1,  aedpaslea  expunxit.  »"'  N. 
forr.  Sergio  1.  »*♦»  c.  atque  condictod.  f.  ed.  »>♦•  ita  UHed.  •"»  Prnterea  princeps  p.  d.  a.  c.  fidelia- 
simo  8.  n.  A.  jubet,  ut  \.ed. ""  a.  quffi non  recolo  e.  1. 2.  »*»•  inpignore  ponenda  i.  ed. »"» a.  q.  f.  n. 
e.  m.  desunt  2.  »*»♦  dee*t  1.  »*»»  ne  pejora  irato  principe  e.  i.  ed.  »»« ille  1.  ed.  »*»'  deetl  i.  J.  »•»»  ▼. 
b.  add.  4.  »*»•  hominum  \.  ed.  »"•  deeil  i.  »*•*  c.  s.  add.  4.  »*•»  q.  voluerit  aut  p.  i.  ed.  »>«»  i.  ul 
erat  ad  quffilibet  audenda  promptissimus,  a.  i.  i.  prffisumptor  a.  ea.  »^»^  accessit  et  c.  i.  ed.  »*•»  add. 
4.  »*••  inp.  s.  m.  a.  m.  desunt  i.  2.  »>•''  epilempsia  pariterque  p.  i.  2.  »*•»  deesl  i.  aliquo  modo  ed. 
»!•»  permanens  i  ed.  *"^  B.  Capuaoi  monasterii  prffipositum  m.  i.  B.  pro^p.  m.  ed.  "^<  i.  aufereni 
asportavit  i.  »•'»  De  —  aquilis  add.  iJ>.  «"i  yero  i.  ed.  »"♦  cetrinam  2b.  2. »"»  et  ed.  »"•  o.  s.  add. 
i\  »*"  erepta  i.  »*'•  Hic  iK  tnserit:  Tunc  temporis  —  et  rebusipsius,  quaejam  m  cap.  5i.  leguntur. 


NOTiE. 


(787)  Cf.  Amat.  U.  i3. 

(788)  Coloris  dtrini  intensioris. 

1789)  I.  e.  margaritis. 
790)  Opere  P&]rgiO|Acu  picto. 


(79i)  Quodam  —  curavU  ad  verbum  desumpta 
sunt  e  Oesid.  Dial.  I,  i3.  Eztremapaulum  mutaviU 
(792)  Aprum  Deiid. 


657 


CHRONIGON  CASINENSB.  —  LIB,  n  AnCTORE  LEONE. 


656 


nds  ».  Cum  iiaquealiqiiaiitulum  simul  perean-  A 
dem  silyamgraaerentur  venerunt  ad  quendam 
lacum  coenosum  valde  atque  horribilem  aspectu 
ibique  Pandulfum  Gapuanum  principemcujus 
superius  memoriam  leci,  qui  nonlongoante 
tempore  defunctus  fuerat  (1047),  ferreis  nexum 
vinculis,  atque  in  illius  coenolaci  ad  gulamus- 
que  demersum  ei  miserabiliter  ostenduut.  In- 
terea  duo  nigerrimi  spiritus  retortasexagresti- 
busyitibus  faoientespergulam  eumligaverunt, 
aein  ipsamlaous  profunditatem  merserunt, 
iterumaue  sursum  extraxeruot.  Gumque  hffio 
sttpiusiacerent,  prffidictuspuer  Pjtagoras  tre- 
muia  licet  Toce,  eum  alloquitur,  ut  sibi  gua  de 
eausa  talia  pateretur  ediceret.  Ille  veroflenset 
ejulans  ad  verba  interrogantis  pueri  mox  taie 
responsumprotulit,  dicens:  «Quamvis,opuer, 
ex  innumens  meis  scelenbus  mihi  plurima  et 
infinita  poBna  priBparata  sit,  tamen  ob  nuUam  g 
aliamoausamnancquam  cernis  patiorpoenam 
nisi  propter  aureum  calicem,  quem  demona- 
steriobeati  Benedicti  sacrilegaductuscupiditate 
abstraxi,  eique  etiammoriens  reddere  ne^lexi. 
Sed  obnixe  deprecor  ac  per  Jesum  Ghnstum 
dominum  salvatorem  omnium,  cujus  ego  mi- 
ser  prfficepta  comtempneos  in  hauc  sum  vora- 
ginem  mortis  demersus,  te  obtestor  utGa- 
I>uam  ad  uxorem  meam  vel  ipse  pergas  vel  nun- 
tium  dirigas,  qui  ei  ettormenta  qu8B  patior,  et 
ut  calicem  monasterio  Sancti  Benedicti  reddat 
insinuet.  >EtilIe :  «Quid  prodest,  inquit,  sieiuun 
tiavero  7  non  enim  quoa  te  vidissem,  velquod 
taliapatiaris,  mihicreditura  est.  »  Gui  illere- 
spondit : «  Hoc  sibi  signum  exmei  parte  de- 
nuntia,  quod  Pandulfus  GualsB  filiuscalicem 
ipsum  pro  pignore  habeat,  et  ut  datis  solidis 
quos  eidebuimus  reddere,  illum  recipiat,  at- 


pinis  hujus  coenobii  mentem  manusguecom- 

Eescat,  ne  et  ante  mortem  sese  poenitere  non 
ceat,et^ost  mortem  parentibus  propinquisve 
eaproquibus  ipse  a  suppliciis  liberetur  opera- 
ri  non  iibeat :  sicque  nat  ut  pro  eis  supplicia 
ffiternapossideat,quffi  Deitimore  postposito,in 
vitapositusnullatenus  perpetrare  formidat,  et 
jam  veniam  non  mereatur  in  vita  illa,  quam 
Donis  sanctisque  operibus  neglexit  promereri  in 
ista.  add.  2. 

His  diebus  ;  anno  scilicet  Domini  millesimo  tri- 
cesimo*  primo  (/an.  22)  beatus  Dominious  mira- 
biiium  patratormagnorum'^^*,  et[multorumcoeno- 
biorum  fundator,  apud  SoramCampaniaB  civitatem 
jam  ferme  octogenarius  migravitad  Dominum  (794) 
et  sepultus  est  in  monasterio  Sor»  vioino,  quod 
nunc  ejusdem  vocabuio  nuncupatur** 

*  Tricesimo,  luna  cum  esset  plenissima,  id  est 
quinta  decima  omnino  obscurata  est  (795)  1* 
Anno  vero  sequenti  beatus,  etc.  add,  li>. 

**  Quadriennio  autem  pnost  (796),  in  ipsa  die 
festivitatis  sancti  Petri  apostou  (an.  1033. 
Jun.  29)soIispars  maxima  offuscata  est  {eorr. 
ap.  sol  obscuratusestabhora  quinta  usquein 
horam  nonam).  add.  1. 

60.  [Gap.  62.]  (Desid.  Dial.  u.  13.)  Tunc  »"• 
temporis  constructa  est  a  fratribus  hujus  mona- 
sterii  intra  Gajetanam  civitatem  ecclesiain  honore 
sanctae  Scolastic®  •*•*,  juxta  •"*  veterem  •"»  qu» 
inibi  fuerat  nominis  ejusdem  ecclesiam^  quae  '^'^ 
videlicet  largitioneStephani  *^*>ipsius  civitatis  epi- 


qjue  sancti  Benedicti  monasterio  omni  postpo-  q  scopi  hospitationis  •*••  gratia  illis  fuerat  olim  con 

cessa  (797).  Ubiqualequantumque  miraculumper 
merita  beati  Benedicti  Deus  effecerit ;  non  •**^  di- 
gnumduximusreticendum.  Gumenim'*^'  die  qua- 
damquidamex  operariis  de  monte  proximoqui 
mariimminet,  petrasquibusecclesiae  ipsius  parie- 
tes  fabricarentur,  exscinderet  subito  ferrumillud 
quo  operabatur  de  manubrio  exiens,  prsceds  inma 
ris  voraginem  decidit.  Quo  fratres  per  eundem  cui 
contigerat  agnito,  aiium  •<*•  pro  illo  malleum  quo 
instanter  coeptum  opus  perficeretur,  fieri  mox  de- 
cernunt.  Gum  repente  unuseorum  fide  ferventior : 
«  Nequaquam,  ita  *^^  inquit,  sed  simul  '^'^  omnes 
fiduoialiter  ad  locum  quo  ferrum  decidit  accedamus; 
manubrium  in  aquam  mittamus,  miracnlumque 
quod  in  Oothi  falcastro  pater  Benedictus  exhibuit 


sita  mora  instituat,  sibi  celeriterroffoinsinua- 
re  ne  differas. »  Quibus  dictis  visio  illa  ab  ocu- 
lis  ejus  abldta  est.  Puer  vero  statim  ut  domum 
regressus  est  infirmitate  detentus,  intra  pau- 
cos  dies  defunctus  est.  Ea  vero  quae  viderat, 
quffive  sibi  dicta  fuerant,  omnibus  ad  se  ve- 
nientibus  patefecit.  Pandulfus  etiam  ipse  qui 
causa  pignoris  calicem  apud  se  habebat,  hoo 
Ipso  tempore  nescio  qua  de  causa  Neapolim 
pergens,  hno  omnia  ex  ore  ipsius  Pytagone 
se  audivisse  mihi  (793)  retulit,  per  quem  quo- 
que  idem  P^goras  uxoriillius  omnia  qu»  de 
viro  ejus  viderat,  vel  qu8B  ipse  ei  mandaverat, 
Gapu8B  nuntiavit.  Illa  autem  sibi  potius  quam 
marito  consulens, pretium quod  vir  ejus  accom 
modaverat  reddere  nolens,  nec  calicem  reci- 
pere,  nec  monasterio  reddere  curavit.  Haec  ic- 
circo  huic  operi  inseri  curavimus,  utvidelicet 
quicumque  niec  audierit  pertimescat,  et  ara- 


VARIiB  LEGTIONES 

•<^*  innumerum  et  c.  f.  m.  i^.  ed.  •**<*  Sequenti  tempore,  ultimo  videlicet  hujus  abbatis  anno^  restau- 
rataest  (eorr.  constructa  est  noviter)  a.  i.  1.  •*•*  virginisGhristiS.  1.  erf.  '"«juxta  —  ecclesiamodd. 
fb.  tiit  deest  4.  •*•♦  qui  (corr,  qruiB) vid.  Iocus(deZ.  i^.) larg.  (b.m.  d.  St.  in  loco  rafo)ejusd.  civ.  (epi 
sGopi  add.  i^.  illis  f.  {o]imadd.  0»,)  concessus ((rorr.  concessacomuniversis,pertinentiis  ejus)  utetc.i. 
•^^  bouflB  memori»  domni  S.  ejusaem  c.  l^  ea,  ^'^  e.  ideo  illis  f.  o.  c.  ut  si  quandogratiaemendi 
aliqaid  inibi  eosproficisoi  contingeret,  proprium  ubi  hospitarentur  locum  haberent.  Ubi  1.  ed*  ^^^  ad 
ejus  ^oriam enarrare  decrevimusl .  ed.  •^''0.  igiturquidam  1 .  •*'*aUud  \ .  ed.  *<*<^  n<  ait  sed  1. 2.  n. 
inq.  8.  4.  •"«  o.  s.  1. 2. 

IfOTiG. 


(793)  Sc.  Desiderio. 

(794)  Mart^ol.  Rom.  22  Januar. Sor<9  sdnctiDo' 
minici  abbatts,  miraculisclari,  Vitam  scripsit  Albe- 
ricus  diac.  Casinensis,  qu»  exstat  in  coa.  nostrsB 
bibHothecs  n.  101.  Ang.  v.  infra  III,  35. 

(795^  Ex  Anon.Gasinensi.  Accicid  Feb.20. 

(796)  Sc.  post  defectumIuniB.Ex  eodem. 

(797)  Quam  posteaBemardusep.  qui  aeminTase- 


rat^Casinensibus  restituereestcoactusa.  D.  1009; 
V.  docomenta  ap.Gatt.  Acc,  p.  112.  Gaterum  Desi- 
derio  monachi  ecclesiam  construxissedicuntur  qi*a 
tenus  dumadaliquasresemendas  ibidem  pergerent, 
receptaculum  kaherepossent.  Nostrum  auctores  suos 
nunquam  presso  pede  secutam  esse,  jam  supra  ani- 
madvertimus. 


(5d 


LEONIS  MARSICANI  ET  PETRI  DIACONl 


660 


in  nostro  *'**  etiam  malleo  pereundempatremmoz  A 
fieri  indubie  prarstolemur.  >  Inspiratione>^**  divina 
placet  consilium  omnibus,  et  confestim  '^*^  desoen* 
dentes  ad  mare,  naviculam  subeunt  '^*'^  sinumque 
girantes,  ad  locum  quo  ferrum  deciderat  veniunt. 
In  quovidelicet'^*^quamvisnimiam  profunditatem 
aquarum  inesse  conspicerent ;  nichil  tamen  impos- 
sibile  Doo  esse  credentes,  et  de  meritis  sanctissi- 
mi  ""^  patris  nostri  ejusque  beatissime  sororis  ni- 
chilominus  praesumentes,  manubrium  in  mare  fide 
liter  mittunt,  moxque  divino  imperio***' ferrum 
idem  ad  manubrium  suum  reversnm,  non  sine 
mazima  muitorum  *^**admirationerecipiunt  *• 

*  PeridemtempusdefunctoRomiB  supranominato 
Johanne  (an,  1033),  Benediotus  nepos  illius.na- 
tione  Tusculanus   ex  patre    Alberico    patri-  ^ 
cio  (79S),  in  aposolicam  sedempontifez  ordina- 
tur.  add.  2. 

61.  [Gap.  63.]  Prffifatus  autem  abbas  senez  jam 
etplenus  dierum  apud  supradictum  ^^^  sancti  Li- 
beratoris  monasterium  defunctus  '*<»i  est,  3  Nonas 
Junii  (T99),  ubidemquehonorabili  sepulturalocatus, 
Quo  defuncto,  monachi  quidem  nuUam  electionem 
absque  principis  nutu  *'<**  facere  prffisumebant, 
Princeps  yero  jam  dudum  prffldictoBasilio  dare  ab- 
batiam  decreverat,  non  **^*  tamen  absquefratrum 
consensu,  licet  iniquus  et  impius  agereid  volebat. 
Erat  etiam  alter  in  hoc  monastorio  quidam  frater, 
Antonius  nomine,  genere  Capuanus,  litterisutcum- 
que  **^^  imbutus.  Hunc  itaquepriDceps  Gapuam  e-  ^ 
vocat  **<*>.  Nam  et  ipsi  quoque  eandemolim  repro- 
miserat  abbatiam.  Gumque  per  dles  plurimos  spe 
hujusmodiutrumquesuspenderet,  etjam  fereannus 
evolveretur,  tandem  aliquandoAntonium  pneficere 
dissuasus,  quoniam  "<»<  jurare  sibi  nuUatenus  adqui- 
escebat,  Basilium  eligere  complacet.  Mandatigitur 
ille  summus  archimandrita,  utaliquotdehujusloci 
prioribus  ad  eum  Gapuam  pergantquattnus  eorum 
'*<^^  consilio  abbatem  "»•  illis  constituat.Itumest, 
et  in  palatio  ejus  prsdictus  abbas  electus,  indeque 
ad  monasterium  ejusdem  civitatis  est  cum  laude 
qualicumque  *^^  transmissus,  prffibito   prius  suis 


manibus  satis  ^^  turpiter  principi  sacramento,  ut 
ultraviginti  solidos  perannumderebusmouasterii 
omnibus  ei  traditis  niiretineret. 

Basilius  abbas  tricesimus  tertius  sedit  annis 
duobus. 

62.  (Gap.  64.]  Hic  indigne  quidem  ae  seculariter 
ut  **^'  prffidictum  est  ordinatus,  sed  ^^*  longe  indi- 
gnius  ac  turpiusquandiu  prffifuit  conyersatus.  Non 
enimquasi  tanti  monasterii  abbas,  verum*'*'quasi 
quidam  procurator  causarum  principis  ezistebat ; 
ita  ut  ab  ordinatione  sua  usque  adquinque  eirciter 
menses  ***♦,  Gapuffi  remoratus,  in  servitio  potius 
principis  quam  incurastudueritmonachorum.  Jam 
»11«  vero  quotiens  illumhuc  venire  contingeret  '•*• , 
quoniam  Todinns  abbatisdeorsum  curiam  ut  ^'' 
supra  dizimus  [c.  57]  obtinebat,  nequaquam  sibi 
illic  commorari  »**•  dabatur,  sed  ac  »«*•  si  quidam 
alter  ultraneus  huo  ascendens,  et  hicetiam  iniiulla 
a  fratribus  reverentia,  in  nulla  abbatibus  ^  solita 
honorificentia  habebatur,  nisi  quantum  ipse  ab  in- 
vitis  atque  nolentibus  eztorquebat  *•  Sub  ^  hoc 
abbate  Alferius  et  Stephanus  presbjteri  (800)  de 
oppido  Minianensi  (801)  obtulerunt  (an.  4034,  Autf. 
huic  monasteriounam  ecclesiamjuris  suivocabulo 
Sanctus  Bartholomeus,  prope  ipsum  >*»oppidum9 
cum  una  domosua,et  cumomnibusejusdemeccle 
tie  pertinentiis  **^.  Hic  fecit  libellum  de  castello 
quod  dicilur  Petpa  fracida  •»*  quibusdam  Termu- 
lensibus  pro  quo  recepit  solidos  miUe  ducentos  : 
pro  censu  vero  ejusdem  ••••  soUdos  40. 

*pergit  i  :  Eodem  itaquequoordinatusestanno 
seztovidelicetKai.  Peh.  (1037)  mons  Vesuvius 
eructavit  incendium,  adeomazimum  etinsoli- 
tum,  ut  usque  ad  mare  discurreret  (802).  Hine 
fb.  addit :  Quo  tempore  Guaimarius  major  Saler- 
nitanus  princeps  def unctus.  Guaimario  fiiio  prin- 
cipatus  successionem  reliquil(803). 

63.  [Gap.  65.]  Gum  (804)  autem  jam  Deus  omni- 
potens  tantis  iniquitatibus  tantisque  hujussancti 
loci  direptionibus  decerneret  finem  •••*  imponere, 
et  orationesac  gemitusservorum  Dei,  orphanorum 
que  ac  viduarum  et  pauperum  lacrimffi  ^  a  ma- 


VARIiE  LEGTIONES. 

««••inm.  e.  p.  i.ed.  •*••  p.  Quid  pluribus  ?I.l.ed.  »*•♦  add.  4.  »*••  n.  omnes  ascendunt  i .  ed 
»«•«  loco  1.  ed.  •"^  beati  p.  Benedicti  1.  ed.  e.  b.  s.  de$unt.  i.  2.  •*••  i.  de  ipso  ppofundo  aquarum  f.  i. 
•"•deMH.  •«^•jamdictuml.  cd.  ••<>*  m.  III.  N.  I.  d.  est  i,  ed.  •■««  n.  et  imperio  f.  1.  •«••  non  — 
Tolebatdestin/  1.  »«•♦  apprime  1.  •«»»  ire  jubet  1.  ed.  »«>«q.  i.  s.  n.  a.  add.  !*>.  »»•'  e.c.  deest  i.  *^  i. 
a.  1.  ••••deesM.2.  •»*•  s.t.  rfwtm/ 1.  •»"  ut  p.  s.  add.  4.  »»*»ord.  digne  veroac  turpiter  huc  decuit 
estezpulsus.  Non  e.  1.  »»^*sedl.^.  •«^^c.  continuos  m.  I .  «d.  »»i*Name(^.  •«*•  v.aliquanecessitas 
cogeret  i.  ecf.  •»*'  u.  s.  d.  desunt  i.  »»*•  remorari  1.  ed.  »»*»  quasi  a  q.  e.  erf.  »"»  s.  a.  l^^erf. 
itti  sub  —  40.  add.  i^.  •»»•  prffidictum  !«>.  ed.  ••»»  rebus  et  p.  i^.  ed.  •»•♦  f.  cum  pertinentiis  ejus  q. 
II».  ed.*^add.  4.  •«•  modum  i.  ed.  •»»'8ingultusaoI.  i.«f. 

NOTiE. 


(798)  Ita  etiamin  catal.  Petri. 

(799)  A.  D.  1036,  siquidem  Penuffi  donatiofacta 
estTheobaldo  abbate  a.  D.  1036.(nobis  1035)  ind. 
III,  m.  Juliol.  I,  p.  135.  Basilius  autem  jam  prius 
abbatis  nomen  sumpsit,  v.  infra  not.  50. 

(800)  Pater  et  filius,  Reg.  297,  a.  19,  vrincipatus 
dr  Pandulfi  et  i6a.  princ.  d.  Pandulfifiliiefusqlor. 
princ.  menseAug.ind.  2. 1.  e.  a.  1034.  Basiliiaoba- 


tis  ibi  mentio  fit.  Actum  S.  German. 

(SOi)  Mignano,   inter  Yulturum  et  Garilianum 
fluvios. 

(802)  Ez  Anon.  Gasin.  a.  1037. 

(803)  Guaimarium  IU   ultra  a.    1051  non  vizisse 
constat  ;  v.  Di  Meo  Ann.  Neap.  h.  a. 

(80i)  Magoa  capitis  pars  ez  Desiderii  Dial.  I.  de- 
sjiimpta  est.  Gf.  Ann.  AltaheiiBes  a  1038. 


Ml 


GHRONI€»N  CASINENSB.  —  UB.  H  AUGTORE  LEONE 


66) 


ziUa  ineoelam  intra  ipsimi  exaaditioms  sacrarimn 
essentadmissaB  *tt*,anno  diTin»  inoarnationis  4038 
[1036]  Ghuonradas  ^  imperator  cum  yalido  nimis 
ezercitu  transitis  Alpibus  ItaliamintroiTit,Teiiitque 
Mediolanum:  namque  ***^  ejusdemciTitatisarcliie- 
pisoopo  Tehementer  erat  infen8U8***Mbi  de  nostri 
monasterii  prioribnealiquot  qui  adenmultramon* 
tes  proclamationis  gratia  jam  dudnm  perrezerant 
illum  adeuntesy  uniyersa  quflBper  tot  annos  a  Pan« 
dulfo  mala  pertulerant»  flebilibus  ei  querimoniis 
denuo  retulerunt  torantes  ac  supplicantes,  ut  tan- 
dem  diguaretur  ad  ^  has  partes  Tenire,  ac  *^ 
beati  Benedicti  coenobiumquod  eatenus  sui  antecesso- 
ressubtutela^^^suareTerenternimishabuerant,  de 
tanti  tyrannimanibuspotenter*^'  eruere.  Quorum 
imperatorpostulationibus  '^*uterat  vaidepissimus 
inclinatus,  Romam  concitus  Tenit  (on.  i037),  ubi 
etiam  innumerabilium  aliorum  tam  Tidelicet  eccle- 
siasticorumquam  reliqui  ordinis  Tirorum  innume^ 
ras  super  Pandulfo  querelas  accepit.Habito  itaque 
cum  magnatibus  suisconsiliOyDeumquetimentium 
Tirorum  adliartotionecommonitU8,8trenuos  aliquot 
a  latere  suo  principi  *^^  Gapuam  destinat  yiros, 
mandans  **>%  ut  nisi  indignationem  suam  ▼ellet 
protinus  ezperiri,  anteomnia  monasterioGasinensi 
uniyersa  qu«  aibi  »*»•  abstulit  confestim,"*^  resti- 
tuatyCaptiyoscujuscumqueordinis  seufgeneris  yiros 
statim  dimittat,bonaque  unicuiquesua  sine  diminu- 
tione  aliqua  oeieriter  reddat.  Legati  igitur  impera- 
toris  Gapuam  adeunt,  Pandulfum  "^*  conveniunt, 
multisque  cum  eo  fhistrs  sermonibus  habitis,  ad 
dominumsuum  sine  efiectu  aliquo  reyertuntur.In- 
durayerat  enim  cor  ejus  Dominus,  ut  quodam  in- 
duraTerat  Pharaonis,  utquod  spontaneus  contem- 
pserat,  inyitus  facere  cogeretur.Gernens  *>^*  autem 
imperator  se  a  Pandulfo  contemni  ^*,  ira  sucoen- 
8US,  sumpto  ezerdtu,  Tenit  Gasinum  {an,  i038). 
Gujus  ministri  qui  promisside  more  fuerantad  ap- 
paratum  regium  ezigendum,cum  monasterii  curiam 
introissent,  prsefatus  **^^  Todinus  Talde  perterritus 
elanculo  interhominum  ^*  frequentiam  eziit,  et 


A  festinanter  rocoam  (805)  prosperans,  fugit  *i^*. 
Quod  cum  fratribus  sursum  fuisset  relatum,  in  me- 
dium  se  proripiens  unus  ez  prioribus  Azzo  nomi- 
ne :  «  Tempus,  inquit^  fratres,  tacendi  pertransiit, 
et  loquendi  tempus  advenit.  Ecce  illuzit  dies 
redemptionis  nostne.  Desoendamus  igitur,  et 
regiis  ministris  quieque  sunt  necessaria  coapte- 
mus.  »  Quo  facto,  honorifice  satis  quantum  ad 
illos,  imperator  receptus  et  hospitatus,  aitera  die 
cum  uzore  pdriter  ac  ■^'  nuru  sua  ad  "♦•  monas- 
terium  beato  Benedicto  et  ^*  firatribus  se  com- 
mendaturus  ascendit.  Quem  cum  fratres  multa  **•• 
honorificentiagratulantissimerecepissent  **S  post 
orationem  illos  allocuturusoapitulum  estingressus. 
Quoresidente,omne8  simul  monachi  consurgentes, 

B  ante  ejus  se  faciem  prostraTerunt,  et  erecti  *•'* : 
«clta  TOs,inquiunt, omnes  pariterezpectaTimus,ita 
faciem  TestramcontempleridesideraTimus,  ita  de- 
nique***'  Testrumpraestolati  adTentum  8umus,acsi 
justorum  animffiin  intemoRedemptorisadTentum 
ezpectasse  •^^  noscuntur.  »  Adhfiec  lacrimis  impe- 
ratore  suffuso,  omnesiterumin  faciemcorruunt,ac 
demum  8urgente8,quffi  etquanta  aPandulfi  rcTer- 
sione  per  duodecim  circiter  annos  mala  perpessi 
fuerint  *••*,  ordine  referunt,  utque  tantis  caiamita« 
tibus  finem  dignetur  imponere,  per  Deum  et  per 
beatum  Benedictum  obtestantes  ezposcunt.  Tunc 
imperator ob  *•••  eam  solummodo  causam  se  ad  par- 
tes  istas  transisse  jurejurando  afBrmans,  seque 
locum  hunc  ez  totocorde  suo  honoraturumacpro- 
tecturumquamdiuTiveret^deTOtissimepollicen8:jubet 

^  demum  ut duodecim  ez  eis  ad  se  Gapuam  pergant,ubi 
licentius^^^^quicquid  super  hoc  negotio  agendumsit, 
iliorum  consilio  peragat.  Posuit  deinde  super  alta- 
rinm  beati  Benedicti  coopertorium  purpureum,aureo 
firisoadmensuram  ulnss  uniusin  circuitu  adorna- 
tum.  Postremo  autem  suppliciter  Talde  fratrum  se 
orationi  commendans,  ita  Benedictione  petita  Ga- 
puam  estprofectus.IntereaPandulfusGapuffl  augu- 
stum  prostolari  nequaquam  *•••  prsesumens,  una 
cum  abbate  suo  magis  ••*•  quam  nostro  in  prsBfiBitam 


VARLG   LEGTIONES. 

nss  admissas,  juxtaquod  Sapientiacontinet:  Gor  regisin  manu  Dei,  et  quocumqueToluerit  couTertetillud, 
Ghuonr.  I.  a.  d.  i.  1038,  aiiscripsit  Ib.  •«"»  Guonr.  4.  ••••  namque—  mfensus  desuni  1.  ••»*  iuTisus.  2. 
••••  ad  h.  p.  oM,  4.  ••••  tamque  tamosumet  beati  B.  meritis  celebre  ubique  cenobium,  q.  i.  ••••  s. 
s.  1. 1.  ed.  •••»  m.  dignaretur  eripere  1.  ed,  p.  erueretPe/rt  Diac,  in,  viiaS.  Guinizzonis,  ubt  hxcexscri» 
ptit.  •••«  querimoniis  ac  precibus  1 .  ed.  •••^  principes  4.  ••••  deest  i.  ••»•  add. 4.  •»♦•  bona  ed,  bona 
conf.  r.  i.  •»«  a.  atqueeum  Pandulfo  multis  f.  s.  h.  ad.  imperatorem  sine  4.  ed.  •«»"  L  a.  c.  1.  ed. 
»»^»  ita  i^.  eontempni  i  »»^^  introissent^  in  ipsa  quidem  curia  Todinum  preBfatum  offendnnt ;  Tcrum  iile 
dum  minime  abeis  agnoscitur. ez  improTiso  tIsis  illisTalde  perterritus,  clanculo  1.  »»^»  homines  e.i.ed. 
»•♦•  illorum  manus  OTasit  1.  p.  aufugit  ed,  »»♦'  eii,ed.  »»♦•  B.  ejusque  congregationi  se  4.  »»♦»  ad  m. 
po$t  ascendit  eollocant  1 .  ea.    »«»•  omni  qua  poterant  1.    »»•*  suscep.  i .  »d.    »»»•  p.  erectisque  data  lo- 

?[uendi fiduda :  i.p.  surgentMque :  ed.  »»»»  deest  1.  »»»♦  preestolasse  1.  ed.  »»••  fuerunt  ed.  •»••  i.  jure 
ur.  aff.  se  ob  e,  s.  c.  ad  has  p.  Tenisse,  ut  I>eati  B.  coBUobium  de  serTitute  nequissimi  principis  eruens, 
pristinas  illnd  restitueret  libertati ;  ac  doTOtissime  se  iilorum  orationi  commendans,  posuit  super  alt.b. 
B.  0.  p.  Talde  pretiosum,  aureofriso  ad  m.  palmi  inc.pulcherrime  adomatum.  Jussit  deinde  utd.ezeis 
ad  se  G.  p.  ubi  q.  s.  h.  n.  a.  sit,  illorum  c.  p.  sicque  petita  b.  G.  e.  p.  1.  imp.  i.  i.  a.  se  ob  e.  s.  c.  ad  has 
p.  transisse,  seque,  etc.  ut  supra  usque  ad  peragat ;  sicque  petita  bened.  G.  e.  p.  ut  beati  B.  ccBn.d.s.n« 
p.  liberaret,  ac  dcTotissime  se,  etc.  «M .  usque ad adornatum. Interea P.  ed.  •••^ deest  i.ed.  »»••  minime 
ausus,  u.  c.  prffidicto  a.  i.  ed.    •»••  m.  q«  n.  deest.  i.  2. 

NOTiE, 
(805)  VantrffilT.  supra  c.  87. 


663 


LEONIS  MARSIGANI  ET  PETRI  DIAGONI 


664 


moroccainsaDct»  Aga(h6***S  arrepta  **>*fuga  se  A 
contulit.  Imperator  vero  Capuam  in  ipsU  yigiliis 
sancti  pentecostes  {Mai.  44)  ingressus  *^',  altera 
die  apud"<^yeterem  tentoria  posuit.  Assunteye- 
stigio  monachi  rogantee  promissa  compleri  etabba- 
temsibianteomniapostulantes.  Adquos  imperator 
ex  *^^  consilio. :  «  Non  est  ?meam  hoc,  inquit ;  tos 
eligite  unum  ez  Testris.  »  Respondentibus  non  se 
hat>ere,  idoneum,  neque  esse  oongruum  in  tantis 
pertur  bationibusintanta  domo  aiiquem  sinemagno 
Tigore  et  potentia  ordinari ;  et  iccirco  de  suis  ma- 
gnum  aliquem  iUis  oportere  **^  prflBficere,impera- 
tor  in  priori  sententia  manens*^^  :  t  Nequaquam, 
ait,  sed  de  congregatione  vestra  sicut  beati  ^*  Be- 
nedicti  regula  pracipit  idoneum  vobis  abbatem  eligite 
*>**. »  Illi  vero  nichilominus  in  petitione  pristina  ^ 
perdurantes  *<^^,  augusttt  etiam  suflfragiis  et  *>'* 
consiliis  fiilti,  Richeriumtandem  qui  tuncLeonen- 
sem  abbatiam  ^'  regebat  (806)  in  abbatem  sibi 
dari  expostulant.Super  quoimparator  valde  mesti- 
ficatur  ;  eratenim  sibi  nimium  et  ''^'carus  et  nti- 
lissimus,  quamvis  primo  negare  satis  institerit 
victus  demommonachorum  ^*  velratione  vel  pre- 
cibuSy  annuit  ***  ;  eumque  advocatum  licet  pluri- 
mum  renitentem  ^*,  in  abbatem  ordinandum  >^ 
fratribus  tradidit  *^^.  Panduifus  interea  ^^  mandat 
•«••  imperatori  »"•*,  trecentas  •••»  auri  libras  polli- 
cens,  sedaturum,  si  ejusveniamcum  gratiamere- 
retur  ;  cujusquidem  auri  medietatemadpriBsens 
dare,  pro  medietate  vero  altera  fiiiam  et  nepotem 
ob8idestransmittere8pondet.Annuitimperator.  nie 
pecuniam  •«••delegatetobstdes.Quo  facto.Pandul-  ^ 
fum  facti  protinus  penitet,  et  estimans  se  civitatem 
Augnsta  ^*  recedentefacile  posse  recipere  reliquum 
anri  mittere  denegat  Imperator  itaque,  tam  *••• 
oum  suis  quam  cum  nostratibus  consilio  habito, 
Guaimario  *  Salemitano  principi,  Gapuanitradidit 


prindpatushonorem.  Rainulfom  •*••  (807)  quoque 
ipsius  Guaimarii  suggestioneydecomitatuAversano 
investivit  (808).  Adenuifum  etiam  Gapuanom  archi- 
episcopum  quem  pessimus  Panduifus  carcerl  manci- 
paverat,  sedi  suaB  resUtuit.  Quibus  •>•''  et  abbatem 
nostrum,  et  universam  nostri  mouasterii  causam 
plurimum  '*••  commendaDS,utsuaillum  vice  tueri 
in  omnibus  ac  procurare  deberent  '*•*,  Pandulft 
secum  obsides  ferens,  Beneventum  perrezit****; 
indeque  ultra  monte8***^per  '***  marchiasrepeda- 
vit,  atque  post  nonintegrum'**'  annum  defunctui 
(an.  1039,  Jun.  4),  HeiDricoftlio  reliquit  imperium, 
Eodem  •••^  tempore  Guaimarius  (809)  Normannii 
faventibus  Surrentum  cepit,  et  fratri  suo  Guidoni 
concessit  ••**.  Amalftm  etiam  '*••  suo  dominatui 
subdidit.  Interea  Pandunus(810)reiictoin  prasfata 
roccaadezpugnandamquoquomodo  '^^  possetCa- 
puam  filiojpsecum  Basilio  suo  ad  "••imperatorem 
•GonstaDtioopolim  abiit,  causa  adjutorii  sive  exerci- 
tus  •*•»  sivepecuniae.  Gui  •»••  videlicet  '»•*  imperator 
non  solum  oichil  "••  cootolit,verum  etiam  a  nuntiis 
Guaimarii  praBmonitus,  eum  in  exilium  misit,  obi 
miser  per  duos  et  eo  "••amplius  annos,usque'*^ 
ad  morlem*'»*imperatori8  remoratus,  tandemre- 
laxatus,  ac  sine  effectu  aliquo  reversus  est« 
*iunionadd,  l^. 

64.  His"»*  diebu8(81i),  cum  a  principio  fere 
Maii  mensis  usque  ad  quinlum  diem  ante  Kalendai 
Augusti  vix  vel  tenuiter  pluvialis  imberarvarigas- 
set,  die  qua  •••^  diximus  rusticusquidam  io  vicioia 
moDasteriicommaDeo8,postqoam  segetesagelli  sui 
quem  juxta  radicem  mootis  habuerat  me88ait,moz 
stipuiisquflB  remaoseraot.  igoemsopposuitRepenla 
igitur  flamma  paulatim  succrescens,  non  jam  con- 
tenta  tantummodo  paleis,  sedobviantiaquieque.et 
ipsam  quoque  silvam  devorare  pemiciter  coBpiL 
Jamque  contiguus  monasterioignisynondaiuumilli 


YARL6   LECnONES. 

•>••  add.  4.  '••1  quam  summo  studio  undique  communierat  add.  1.2.  "•<  Ag.  fugiens  oontu- 
Iit4.  ••••introivit;i.«d.  •••^  d.  civitatem  egressus,  apud  Gapuam  v.  t.  figit.  assunt  et  m,  r.  ut 
opere  coinpleat  quiBpromi8it,abb.  s.  a.  o.  constitui  p.  i.  etf.  ••••  imperator :  Eligite  inquit  u*  i.  ••••  opor- 
teret  ed.  "•^  perdorans  i.  ed.*'*'  s.  vestra  r.  i.  ""  non  enim  ad  praBseoshabeo  quem  vobis  debeamdare 
add.  1,  sed  exffuneia  gnnt.  '•^•permaoeDtes  1.  ed.  ''^^  et  c.  add.  4.  ^  ecclesiam  3.  "^*  o.  c.  et  io 
omoibus sois  oegotiis  u.  i.  ed.  •"^odd.  ib.  m?'  adquievit  i.  ed.  "^*  fleotem  ac  repogoaotem  1.  ed. 
"s^^  eligeodum  i.  2.  '"•  His  diebusgestum  est  miraculum  illudsubito  etsuperooimbreextiactiigoisapud 
hoc  mooasterium,quod,  veoeraodaB  memoriasPetrus  Ostiensisepiscopus  io  sermooe  illo  quem  de  vigdiis 
beati  B.  cooscripsit,  loco...  religuis  abscisis  add.  i^.  ""  preterea  4.  "••  m.  per  oecessarios  i.  i.  2.  ••** 
veoiam  postulans  add.  i.  ed.  ••••  ducentas  (corr.  trec.)auri  optimil.  i.  "••  centenarium  i.  eorr.  ii». 
•••^  r.  a.  i.  ed.  '^*  i.  consilio  t  c.  s.  q.  c.  Gapuaois  magoatibus  (c.  oostratibos  3.)  h.  4.  ed.  *"•  ho- 
norem,  eique  Richerium  a.  i.  "•^eisque  ed.  Richerium  abb.  universamque  c.  m.  n.  multum  c.  ut  s, 
hancv.  t  etp.i.ed.  "••  multum  plunmum^.  •"•  deberet  1.  •"•  coocessiti.  ed.  obi  pariter  cum 
exercitusuo  turpiter  ea  civibus  et  iodigoe  tractatatus  add.  fb.  iodeqoe  in  iode  mutato,  '"^  post  dies 
noo  plorimosoMi.  2.  '"'p.  m.  add.i^.  "•'  oooloogum  tempus,  iotegrum  anoom  scilioetS.  '^*^ 
Eodem  sabdidit  demnt  i.  '"•  cootulit  ad.  •"•  oichilommus  ed.  •"^  q.  p.  add.  ib.  posset  dtai.  4.  •"* 
s.  G.  a.  ad  i.  i.ed.  •"•  e.  s.  deiwU  2.  ••••  p.  sed  cum per  duos  et  i.  '••^  add.  4.  ••"  oil  adjotorii  o. 
«d.  ••••  deest  4.  ••<^  a.  frostra  remoratus  ibi  fuisset»  sme  effectu  a.  r.  est  i.  ••••  m.  videticet  i.  ad.  •••• 
totum  capU  deest  i.  v.  supra  p.  67i  not  V.    •••^  e.  quadam  r.  4. 

NOTiE. 

(806)  Leno^  in  territ.  Rrixiaoo.  Et  mooachos  Al- 
taheosis,  testibus  Aooalibus  Altaheosibus  a.  1038. 

(807)  Hainulfum^  r«sltltiilex  AmatoII,6  addidit 

(808)  0  une  lance  publica  el  oun  gonfanon  dont 
$st  oU  larme  mperial.  Aiicl. 


(809)  Guamarius-^subdidit  ex  eodem  n,  7. 

r8l0)Gf.  Amat.jII,  12. 

(SinEPetriDam.  sermooe  io  vig.  S.  Beoedicti 
legeoao. 


665  GHRONIGON  GASINENSE.  —  LIB.  U  AUGTORE  LEONE.  m 

immiiientis  incendii  ostendebat  exitium :  cum  ecce  A        [re^rec.]coepisset,  subito  inmare  ez  uavioula 

supemaOmnipotentis  misericordia Benedicti  patris  cecidit,  atque  interclusus  ab  «quore  [equo  c.] 

preeibu.  inclinata  de  .uperni,  colorum  super  "o.  ^"«'Sda^tlilumlroreaS^f^^^^^^  qSa"S 

hunc  locumrespexit,  et  exilemprorsus  nubeculam  piscator  qui  ab  eo  projectus  in  aquas  fuerat, 

in  immensa  aeris  vastitate  repente  creatam  cum  yivusnatandoTenire[pervenire  Desid.]  potuis- 

largissimaimbriuminuadatione  super  totius  monas*  s^t*  add.  2. 

teriiambituminsperateperduxit,cujttsquidemfluen-  „                ..       »          .     .w.  a  •     •             « 

tisnonmo<ioYoraci8inLdiiflamma.re.tinxit..ed  RjcHEK.u8nat.oneBaugar.u.  "«  tnce8.mo quarto 

•tmuTer.um«inctihnju.loci  ciicuitamabundanter  ««1^  ***'''^"*"  *»"!'"  loci.ortitu8,8ed.tam»8  17, 

ac  eopiose  rigavit.  Mira  omnipotentia  Creatoris  ut  ™®°*">»is  sex. 

pateDterostenderetnul>emillamadsolamlocihujus  65.  [Gap.  66.]  Huio  Ghuonradus  **<*  imperator 

▼eDerabiliscreasseliberationem,oumtota  undique  eodem  **<*  quo  ordinatus  est  anno  per  *'>^  preces 

codi  orbita  serenitate  continua  rutilaret,  ita  se  ad  Gislce  conjugis  **<>  et  Heimioi  filii,  nec  non  et  Ga- 
moDasterii  mensuram  eadem  nubes  cohibuit,  ut     deloiepi8copiatquecancellariisui,apudBeneventum 

quflBque adjaeentia  hubertim  perfunderet :  finitima  praaceptum aureo  sigillo  buliatum  juxta  morem  prio- 
v«ro  penitus  non  attingeret.  Rusticus  (8iS)itaque  ^  rumaugustorumdeuniversismonasteriipertinentiis 

qui  tanti  mali  licet  igoarus  auctor  exliterat  ut  mo-  fecit  (an.  1038,  Jun,  5)  (814).  Sed  et  Benedictus 

nasterio  ignem  propinquareconspexit,amari8sime  papa  nonus  privilegium  iUi  **^*  secundum  Roma* 

lamentans  et  penitens^  mox  '^^'  descendil,  et  sola  norum  pontificum  consuetudinem   scripsit  {JuL 

conscieDtia  torquente  ac  pertrahente,  sponte  se  i)  (815).  Rodem  **<'' tempore  Guaimarius  princeps 

oarcerepublicocondemnavit.Quodnostri****  altius  fecit  preceptum  beatoBenedicto  (an.  1040,«/tin.  12) 

etreligiosiusperpendente8,etillumquidemi]liesum  (846)  cum  aureabuUadeuniversismonasteriiperti- 
abire  sivemnt,  et misericordi  Deo  pro  tanti loci  libera-     nentiis  :  specialiter  autem  de  Sancto  Urbano  et  Yi- 

tione  gratias  innumeras  reddiderunt  *.  calbo,  et  de  "**  decima  parte  **<*  totius  civltatis 

•  Eodem  (813)  quoque  tempore  dum  piscatores  ^^°«'  ^«  ^^^  ^^«  ^.^™^»^  ^"*  fluitsecus»« 

hujus  monasterii  retia  in  mare,  guo  pisces  ad  insulamcognomento  »»«*Limatam,oentumvidelicet 

refectionem  fratrum  oaperent  misissent,  Nor-  passos  super  eandem  insulam,  et  centum  inferius, 

mannusquidam  mentetumidusacinflatussuper^  cum  ripis  et  limitibus  utriusque  partis.  Alio  etiam 

SjiiaSa^JrKVarnffinrnr^^^^  Pr-P^o  (817)conce.8itinhocmona.terioecde.iaa. 

plebiliteranxii,comprehensum  unum  e  episca-  *"*  »*ncU  Njcolai  apud  Amalphim  cum  universis 

toribus,  vestimentum  ei  quo  erat  indutus  abs-  ^  possessionibus  suis  {an.  1039,  Oct.  25) ;  necnon  el 

traxit,  sibique  mox  induit ;  dein  naviculam  ^  aliiejusdemcivitatisnobilesecclesiamsancteCrucis 
inpessus,  piscatorem  cogerecapit,  ut  retia  ex  omnibus  rebus  suis  huic  monasterio  obtule- 

aito  educeret,  quatinuspisces^quun  eainvenU  ^^™ .  ™     .. .  r«uua  »u»  uuiu  "''^"^^ 

essent,  secum  absU-ahens  deportaret.  Cumque  ^^^^  •  ^^  "**  >dem  tempus  (on.  1039,  Oei.)  (818) 

piseatorrenueret,etsepisce8  ad  monachorum,  Nantarusquidamsacerdosetmonaehusde  Yenafro, 

DonadNormannorumrefecUonem,oaperevelle  obtulitin  hoc  monaterio  ecdesiam  Sanoti  Nasarii, 

se  diceret,  valde  cflBsus  ab  eodem  Normanno  «„«^  :j^^  «.it>i.«  «  f.,n/iomAn*So  A/^fi«it>nvAi*flf  in 

in  mare  pi^jectusest.  Gum vero  isdem  Norman-  ?"^°*  *^f °^,  ^"^^^  *  fundamenUs  construxerat  m 

nus  piscium  prmda [prflsdffi  Desid.]  avidus  reUa  *P90  colhculo  de  Peperozzu,  super  n vum  de  Cente- 

ex  altoper  semetipsumtrahere,  etpisces  legere  simo,  oum  **^codicibu8  aliquot  et  nonnullis  eccle- 

VARLE  LBCnONES 

"••  add.  4.  "••statim  ed.  •»*•  Q.  abbas  et  fratres  a.  ad  ""  Teutonicus  1.  »»*«Guonr.  4.  "*•  i. 
anno  Domini  mill.  trioesimo  octavo  quo  abbas  ordinatus  est  1.  2.  •'<^  per  rogum  (corr.  preces)  —  Bene- 
▼entum  add.  !*>.  »"»  c.  sumetf.  »»>•  nichilominus  illi  1.  td.**^'' Quce  sequuniurpost  c.  ^l.coUoeai 
1,  insertis  qucB  afinec.  70  .  areessit  i^ :  K.  per  idem  tempus  quidam  Aquinensis  vir  nomine  Magipertus 
optulit  beato  BenedictohereditatemsuaminsulamvidelicetquflBLimata  vocatur,  Carnello  et  Melf>hacir- 
cumdatam,  centumestimaUonemodiorum.  in  qua  prfledictus  abbas  ecdesiam  S.  Mauricii  construxit  eam- 
que  post  modum  a  Leone  papa  consecrari  fecitt;.  supra  e.  36.  »**•  dsest  ed.  »**•  p.  t  dssuni  4.  »•»•  circa 
l.ed.  »»»^  c.  i.  quflB  Limata  vocatur  1.  c.  prflefatam  i.  Limatam  i^.  c.  i.  cognominatam,  c.  2,  •»*»  deesi 
4.  »»»»  Hoc  tempore  l^.  ed.  Hoc  etc.  usqueadfinem  eap.  add.  i^.  ^»»^  in  qua  videlicet  ecdesia  cum  non- 
nullosfratres  ad  DeiserviUumaggrega88et,etcodicesaliauot,necnonet  ornamenUiecclesiasUca  cumnon 
parvis  t.  p.  i.  adquisisset^  eorumomniumconsensueandemecdeuam  cumomnibus  omninoperUnentiis 
ejus  huic  ccenobio  contuht  iK  ed. 

NOTiE 

(812)  Hoc  Leo  addidit.  prineipatus  SaUmijamphaiid.  Guaimariimaptifiei 

^813}  Kx  Desid.  Dial.  L  ad  verbum.  prine^,etiannoprincip€tius  ejusCapumae  i  anno 

(814)  Ex  orig.  dedit  Qatt.  Acc,  p.  137.  dueatus  ilUus  Amalfis,  ei  primo  anno  Surrenti.  Ex 

(815)  Reg.num.  20  :  CAarisftmo  nobis  in  domino  orig.  dedit  Gatt.  Acc.,  p.  140. 
JesuChrisiofiUo  Rickerio  venerabili  sireltgiosi  alh  (817)  Quoddubiaefidei  videtur  Al.  di  Meo  1. 1.  YII, 
balianobis conseeraio, eic.lnf TSiy eto :  C^jus  abbaiis  200.  Specimen  dedit  Cl.  Mabillon  DipL  App.,  p. 
eonsecrationem  nuper  ex  dono  piissimorum  Benrici  116. 

ti  Conradi  imperaiorum  Romanorum  suseepimus.        (818)  22  anno  prine.  Salemi  d.  GuaimarUt  ei  2. 
Scripium  indici.  vi,  Kal.  JuUi.  Ang.  ejttsdem  pr.  Capuss  m.  Oct.,  ind.  vm,  Gatt.  Hi8t.» 

(816)  Nom  363.  Daium  n  Idus  JunU,  anno  22     p.  213. 


6<7  VEOHaS  HARSIGANI  ET  PETRI  DIAG(M  868 

siastiois  orQamentis,  et  eum  non  paryis  terrarum  A  ciyi(atiBsimili***^modoobtii]eruQtbeatoBenedicto 

possessionibus  inibi  adquisitis.  Idem  **^  fecitet  ecclesiam  SanctflsBarbaraB,  etduascasassuascum 

Jeroinus  civis  Draconariensis,  et  Jobannes  presbjter  omnibus  rebus  **^>  ipsius  ecdesiflB,  quae  sitaest  juxta 

(819)  de  ecclesia  sancti  Nycolai  sita  Juxta  eandem  **^>  eandem  civitatem,  in  loco  ubi  diciturCaput  de 

ciyitatem.  Johannesetiam  comesqui  cognominatus  ripa.  Similiter et  Stephanus  presbyterejusdem oiyi- 

est  Scintus  obtulit  "**  beato  Benedicto  (an.  t049,  tatis  fecit  de  Sancta  Maria  de  Gualdo,  loco  quidi 

Oct.)  monasterium  sancti  Nycolai  quod  situm  est  citurUrsitrude.Lando^^^^etiamipsiusnichiJoo^nus 

prope  "«T  castellum  Pica  ;  necnon  et  ecdesiam  "»•  •»♦«  civitatispresbjrter"^*,idipsum  fedt  de  ecdesia 

sanctsBMariffinonlongeabeodemmonasteriositam,  Sancti  Stephani,  quam  ipsemet  in  proprio  jure  suo 

cum  omnibusexintegrorebuset  possessionibusac  construxerat  **^*intra  eandemciyitatem,juxta  por- 

pertinentiis  earundem  ecdesiarum  (820).  Fecit  et  tamYidelicet^^^quffiestpropeipsamfistulam.Idem 

"*•  oommutationem  cum  prasdicto  abbate  confir-  fecitetBonifatiusjudexejusdem  ciyitatisdeecclesia 

mans  in  hoc  loco  ecdesiam  SanctiSabini,  qus  ad-  sancti  Nycolai  de  Insula,  oum  omnibus  sibi  perti* 

jacetmontisanotiLeueiifCum  omnibuspertinentiis  nentibus  in  toto  comitatu  Aquinensi.  Pari  etiam 

ejus,  et  reoipiens  '"*<^  unam  ourtem  in  finibus  ***^  modo  oblata  estin  hocmonasterioecdesiadomini 
Capu»,  loeo  qui  Yooatur  Baniolum.  quam  Tiddicet  g  Salvatoris  apud  oastrum  Vicalbum  *'>*  (8i3).  Neo 

ourtem  ipsemet  Johannes  antea  in  monasterio  '***  non  etecolesia  SanotiBlassiiin  territorioMarsicano» 

isto  donaverat.  Hicabbas  libdlum  "**  feoit  Berardo  in  monte  qui  dicitur  Sabuou  cum  terrisetpertinan- 

oomiti  Marsorum  de  Sancto  Salvatore  in  Avezano  tiis  suis  ***^  [Cap.  73.]  Hoc  ***>  tempore  {an.  1045] 

*"^  pro  censu  300  piscium.  Eodem  "*>  tempore  (an.  quidam  viri  nobiles de Asculo  (824)  id  est  Rolandus 

1049,  Aug.)  AddferiuscomesdeBeneventano  prin-  et  Atto  et  Tedericus  et  alter  Rolandus  obtulerunt 

cipatu obtulit  in  hoclooo  monasterium  sancti  Eusta«  beato  Benedioto  de  oausa j uris  sui  duo  oastella,  quo- 

siiquodnuncupaturdePantasia,  constructumprope  rum  unum  **>'didturDecinianumy  aliud  '***  Tribi- 

castellumsancti Juliani(821),oum  aliis***>  quattuor  lianum,cumeoclesiiset*''*cum  omnibus  **m  perti- 

dbi  subjectis  eodesiis,  etcum  universis  rebus  ao  nentiisaopossessionibusprffidictorumcastellorum; 

pertinentiisipsius.Id  ***7ipsium  fecerunt  Johannes  nec  non  et  totamportionemsuam  de  castdlo  quod 

et  Ademarius  oomites  de  civitate  qu»  ****  vocatur  ^*'^  didtur  Cabine  (825),  et  **^  alias  per  diversa 

Morrone  ****  de  ecdesia  Sancti  Angeli  sita  intra  looapossessionesnonnullas,  quod**>*estterramo- 

eandem  civitatem   super  ipsam  portam  majorem  diorum  circiter  duum  ***^  milium.  Hic  '**^  abbas 

(822).  Sed  et  Petrus  quidam  abbas  de  eadem  civi*  fecil  libellumDauferiooomitideLarinode  omnibus 
tate  similiter  ^**^  fecit  de  eccleda  sancti  Johannis  n  eoclesiis  et  rebus  hujus  monasterii  qu»  erant  in 

quffi  est  oonstructa  in  *^*^  loco  qui  dicitur  Serra  eodem  oomitatu  et  in  pertinentia  Thermulensi,  pro 

major,  cumaliaecdesiaSancti  Bartholomei,etcum  censu  annuo  centumbizanteorum.  Eodem****  tem- 

omnibus"^earundemecclesiarumpossessionibus.  pore(an.  iO^O,Mart.)  ">' Corboquidam  Aprutiensis 

Raienaldus  *^*  quoque  et  Leo  presbyteri  Aquinensis  obtulit  ia  '**^  monasterio  sanoti  **^  Benedioti  quod 

VARIiE  LECTIONES. 

siu  Jeroinus  quoque  c.  D.  et  1.  p.  obtulerunt  in  hoc  monasterio  ecdesiam  s.  N.  sitam  i.  e.  c.  cum 
omnibus  mobilibus  sibi  pertinentibus  ed.  desunt  1.  ***•  per  cartam  oblationis  contulit  b.  it>.  ed.  **^  in 
pertinentia  Pontiscurvi,  m  pede  montis  qui  dicitur  sancti  Leucii,  p.  1.  2.  **^  et  aliam  e.  s.  M.  quffi  n.  1. 
a  pmdicto  m.  sita  est.,  c.  l^.  ed.  ****  F.  etiam  oum  supradioto  a.  c.  o.  inh.  L  monasterium  s.  d.  quod 
a.  rupi  prffifati  montis  s.  L.  c.  universis  p.  ac  rebus  ipsius  rec.  vero  u.  1  .  ed.  **^  iequentia  abscisa  sunt 
i.  »"*  pertinentia  2.  »*»*  in  hoo  ra.  d.  ed.  «"»  f.  1.  ed.  •»^  Avezzano  2.  •••i  jj^delf.  quoque  c.  de  B. 
p.  fecit  beato  B.  cartam  oblationis  de  monasterio  s.  E.  l^.  ed.  hinc  1>>.  pergii.  ****  c.  q.  e.  s.  s.  i^.ed. 
Im  id  _  majorem  desunt  i^.  fort.  abscisa^  nam  signum  apjnctum  est  "»•  g.  v.  add.  4.  •»»•  Marrone 
4.  »»^  0.  Morrone  f.  in  hoc  monasterio  cartam  de  ib.  **^i  o.  in  ftnibus  prflsdictffi  civitatis,  loco  i^.  »»*• 
o.  e.  e.  p.  abscisa  sunt  iK  »»♦»  Per  hos  dies  Raienaldus  et  Ib.  »»♦*  pari  ed.  p.  m  desunt  !*>.  »»*»  r.  et 
pertineouis  ipsius  eccl.  lt>.  r.  e.  i.  ed,  »»^>  prope  prffidictam  c.  i^.  ed.  »»*''  Lando  —  Aquinensi  desunt 
i .  **^*  add.  A. '**^  a  fundamentis  c.  ed.  »»*°  o.  quod  vocatur  Y.  cum  omnibus  pertinentibus  sibi  l^. 
ed.  •»•*  hie  l^.  per^*l  A  Normannis  ct3.  v.  c.  67,  in  2.  sequitur  eap.  67,  nobis  66.  •»•»  hic  in  2.  ineipit  cap. 
73.  Eodem  locoscripta  sunt  m  i.  addia  in  marg.  Quo  videlioet  t.  i^.  •••»  unus  i^.  »»•*  alius  i^.  »»»»et 
omamentis  ac  rebus  earum,  et  c.  i^  »»••  universis  omnino  p.  IJ».  ed.  »»•'  qui  vocatnr  C.  i^.  ed  »••• 
similiter  cum  pertinentiis  ejus  ;  et  Ib.  •»»  quffi  1>>.  ed.  »»»<^  duo  milia  i^.  ea.  »»»*  Hic  —  bixanteorum 
desunt  1.  •••»  Eodem  —  4  milium  capiti  79  adsnipsU  i^.  »»•»  anno  1*.  *'**deest  i^.  ed.  »»••  beati  1* 
ed. 

NOTiE. 

(819)  Regest.379.  Geroinus  judex,  Joannss  sacer-  (823)  Num  342  ab  Adamo  filio  Petri  et  aliis  limiil 
dos  et  monachus.  Ano.  donantibus.  Ang. 

(820)  Qatt.  H.,  p.  213,  fil.  Landolfi  comitis  v.         (824)  Piceno. 

ib.,  n.  215,  Acc,  p.  169.  (825)  Ea  potius  eicepta  esse  videtur  in  dooumen- 

(821)  Nostrum  in  dipL  1.  I.  p.  215.  Situm  et  in  to  ap.  Gatt.  Acc,  p.  145,  quoRioheriusea  nunquam 
Gapitanata.  a  psAle  monasteriisubtraotum  iri  spondet,  dato  1045 

(822)  Num.  382  Ano.  Eodem  teste,  sequentes  do-  Jiuio. 
nationes  exstant  in  Reg.  n.  314,  386,  330,  332,  339. 


669 


GHRONIGON  GASINENSE.  —  LIB.  U  AUGTORE  LEONE. 


670 


utumestineodeffloomitatajuxtafluviumTrontam  A  reoeptaesBet,  et  Siraousanacivitat  eapta,  a  sene 


»««,  ethuic  monasterio'*^''  subjacet,  totamportio* 
nem  suam  de  castello  quod  dicitur  Fanum,  et  de 
Monte  Domneili,  cum  omnibus  pertinentiis''^*,  ea- 
rundem  portionum  suarum,  quod  sunt  modii  '*'* 
terrarum  tria  milia  (826).  Simiiiter  etiam  fecit  qui- 
dam  Tedericus  Ascuianus  (827)  de  integra  portio- 
nejurissui  de  duobus  castellis,  id  est  Pomonte 
et  Octaro,  terra  videlicet  modiorum  quattuor  mi« 
Uum  •"•. 

*  Sequenti  anno  luna  cum  esset  tertia  decima,  5 

Idus  Jan.  (1042)  per  5  horas  obscurata  est  : 

cum  nuUa  prorsus  nubes  appareret  in  coelo 

(828)  add.  i. 

[(^p.78.]  Circa"^'  hoc  tempus  sanct»  memorie 

Slephauus  UngariaB  rex  qui  gente  sua  ad  Christi 

fidem  conversa  multis  post  mortem  virtutibus  cia- 

ruit  auream  crucem  valde  pulchram  sancto  patri 

Benedicto  direxit,  muitisabbatem  efflagitans  preci- 

bus,utde  fratribus  locihujus  aliquot  sibiad  mona- 

sterium  in  i]lispartibusordiiiandum,mitteredigna- 

retur  *'^*.  Ad  quem  cum  abbas  nequaquam  negle* 

gens.duos  de  prioribus  hujus  monasterii  fratribus 

transmisisset,  jam  eo  defuncto  (an.  1038,  Aug,  i5j 

Salomon  filius  ejus  (829)  qui  inregnoilli  successerat 

honohficenimis  eos  recepit^  etquinque  pluvialibus 

optimiscumaliisnon  paucis  doiisillosremunerans, 

ad  abbatem  remisit. 

66.[Cap.67.](AMAT.  ii,  8,  9,  10,  i4,i5,  16,  17, 
18, 19,  20,  21,22,  23,  25,26, 27,  28,  29,  30  pasfim). 
Per  »"  idem  tempus  (1038)  Maniakis  »*'♦  dux  ab 
imperatore  Canstantinopolitano  cum  exercitu  ad 
debellandos  Saracenos  in  Siciliam  transmissus,cum 
Xpuliae  atque  Calabriee  milites  iu  auxilium  asciyisset 
ad  Guaimarium  quoque  legatos  direxit,  exorans  ut 
Normannorum  illisufragium  mitteret.  Qui  ejus 
precatibus  annuens,  Guilelmum  "^^  Drogonem,  et 
Humfridum"'«Tancridi  filios,  qui  noviter  a  Nor- 
mannia  venerant,  cum  trecentisaliis  Normannisilli 
in  auxiliummisit.  Cumque  maxima  jam  pars  Siciliee 


quodam  preefato  duci  mausoleum  sanctee  virginis 
Luciaeproditum,  ejusquesacrum  corpusindesubla- 
tum  et  in  argentea  theca  cum  moni  reverentiaposi- 
tum  Constantinopolim  est  transmissum.  Sedpost 
paululum  in  sua  revertentibus  Grecis  atque  Nor- 
mannis,  mox  Saraceni  cunctaquae  amiserant  rece- 
perunt.  Praefatoitaque  Maniako,  eo  quod  ad  impe- 
rium  aspirasset  pessime  trucidato  (830),  alius  in 
Apuiiam  catapanus  nomine  Dudiano  (8.1 1 )  ab  impe- 
ratore  transmiltitur  (an.  1039).  Huic  Arduinus  qui- 
dam  Laml>ardus,  de  famulis  scilicet  sancti  Ambrosii. 
aurum  non  modicum  ofiferens,  candidali  (832)  ab 
illohonoredonatuset  nonullis  Apuliee  (833)  civita- 
tibus  preelatus  est.  Hic  in  superiori  expeditione 
B  apudSiciliam  cum  Saracenum  quendam  stravisset, 
ejusque  insignemequumvictorcepisset,**^''  supra- 
dicto  Maniako  idem  equus  expetitus,  et  ab  Arduino 
constanter  illi  negatus  **''*,  cum  vi  tandem  atque 
dedecore  illi  *^*  sublatus  est.  Hujus^tantee  **^<^  in- 
juriae  Arduinus  dolosa  "'<  patientiafex  tunc  aptum 
retributionls  tempus  exspectans,et  tandem  in  venisse 
se  putans,  omni  conamine  Grecis  molitur  insidias. 
Orationis  igitur  gratia  Romam  ire  se  simulans, 
Aversam  venit,  et  Rainulfo  comiti  causam  suam 
aperiens,  ad  universam  Apuliam  se  duce  facile  ad- 
quirendam  animum  illius  accendlt  :  efifeminatos 
prorsus  atque  remissos  asserens  Grecos,  terram 
opulentissimam;sejam  et  numero  multosetarmis 
insignes  angusti  tamen  h^jus  *'**oppiduIi  penuriis 
usque  ad  id  tempus  non  sine  injuria  sui  contentos 
(834).  Placet  consilium,  adhortatio  comprobatur,et 
idprotinusaggrediendumconsiliounanimidefinitur. 
Mox  idem  comes  duodecim  de  suiscapitaneos  eligit. 
et  ut  eequaliter  inter  se  adquirenda  omnia  '*"  divi* 
dant  preecipit.Arduinode  omnibus  medietatem  con- 
cedendam  disponit ;  idque  ad  invicem  sacramento 
firmato,  trecentos  numero  milites  eis  adhibuit.  His 
ita  dispositis  anno  '"'^  (835)  dominicie  nativitatis 


VARIiE    LECTIONES. 

••••  Trontu  ed,  ''«^  cenobio  l^  ed.  »•••  o.  onming  rebus  ac  p.  !*>.  ed,  •'••  modia  i^.  edl  ••'• 
Sequiturin  eodem  cap,  73.  Guaimarius  post  heec  etc,  t.  2.t;.  cap,TZ,  *'^*  Circa— remisit  m  cod  2.  esi 
cap*  78  \eodemque  loco  post  caputedit  nostrce  76.  adscripit  ib.  ••^*  m.  non  differret  i^.  ed.  ••''•  Nor- 
manniintereaquicumBainuIfocomiteapud  Aversam  manebant,  id  est  Guilelmus,  et  Drogo  fiiii  Tan- 
cridi,  et  filii  Amici  Gualterius  et  Petrones  consilio  habito,  relicta  Aversa,  filium  Beneventani  prin- 
cipis  Atenulfum  senloremsuper  se  facientes,ad  Apuliam  adquirendam,animum  intenderunt,  pergentesque 
applicuerunt  MeIphim,conjunctisque  sibi|Lambardis  quosulic  reppererant,  ceperuntpugnarecumGrecis* 
anno  scilicet  natiVitalis  dominicffimo  xlprimo.  Equibus(p.quo  videlicetannodiespaschalissabbatiipso 
die  festivitatis  S.  Benedicti  evenit.  Ex  his  itaque  ib.)  frequenti  potiti  victoria,  demum  recedente  ab  eis 
Atenulfo,  Guilelmumfilium  Tancridi  comitem  sibi  fecerunt.  Quo  mortuo,  frater  ipsius  Drogo  1.  ••''^Ma- 
niacus  2.  Mauiachis  3.    ••^'  Guilielmum  2.  Guillelmum3.  Guiellelmum  4.  *"*  Umfridumed.     ••^^  cum- 


que  aed.    •''»  n.  fiiisset  ed.    »•••  eguus  illi  ed. 
ed.   WM  unius  ed.      •••»  cuncta  dividerent  ed. 


(816)  Gatt.  Acc,  p.  146. 

(827|  Pilius  qd.  Mainardi,  idem  videtur  quem 
suprahabuimus.  Cbartam  ediditGatt.  Acc.,  p.  146, 
d.  m.  Jun.  1045,  ind.xiv. 

W)  Ita  Anon.  Cas.  adan.  1042. 

(w)  Imo  Petrus  sororis  filius. 

(830)  Non  tunc,  sed  postquam  a.  1042  iterum 
catapanus  factus  fuerat,  ad  imperium  aspiravit. 

(831)  Duchane  Aim6.  DtUehiano  Lupus.  Aoxfiovdi; 


••••  autem  2.  Hic  t.  4.    •»"  A.  ex  t  a.  r.  t.  pat.  dol.  e. 
•••♦  a.  utique  d.  ed. 

NOTifi. 

Cedrenus. 

(832)  Fu  en  hautesce  de  honor  faii  Aim6 

(833)  De  moult  de  citez  loco  non  addlto,  Aim6. 

(834)  Vous  i  habitCB  comme  la  sorice  quiest  enlo 
partus  Aim6. 

(835)  anno^evenit  Siddidii  Leo,f.ex  Ann.Benev. 
ad  a.  1042,  more  Pisano  ;  cf.  Lupum  a.  1041.  Sed 
suntquse  suadeantutMelphiama.  1040captamesse 
ponamus. 


671 


LEONIS  MARSICANI  ET  PETRI  DIAGONI 


67) 


1041,  quo  Yidelicet  anno  dies  paschalis  sabbati  ipso 
die  festinaTit  sancti  Benedicti  eyenit,  Arduioo  duce 
Melphiam  primitusquae  caputetjanuatotius  videtur 
Apulifls  adeunt  eoque  interveniente  ao  mediante  sine 
aiiquailiamcontroyersiacapiunt.  Inde  Venusiam» 
inde  Ascuium  inde  Labeilum  (836)  viriiiter  occu- 
pant.MittituriDterea^Gonstantinopolim  de  prssenti 
calamitaterelatio:remittiturDucliano  ad  Norman- 
norum  ezterminationem  maximusGrecorumexerci- 
tus.  Tamen  condicto  die  (ifarr.l7)aclocoJuxtaflu- 
Tium  scilicet  Oliventum(837)conveniturin  pugnam, 
mandatum  autem  fuerat  Grecis  ut  Normannorum 
partem  occiderent,  partem  imperatori  legandam 
vinculis  manciparent  Sed  o  superbia  Deo  semper 
invisa,  ex  omnibus  qui  semel  et  bis  ad  eos  missi 
sunt,nemo  fere  remansit.  Dux  ipse  **'^  cum  paucis 
aufugiens,  eventum  belli  imperatori  rescribit.  Per- 
turbatus  imperator,  iterum  Ducliano  potiorem  de- 
legat  exercitum.  Normaoniinterea  utincolarumad 
se  animosiuclinarent,  AtenulfumBeneventani  pria- 
cipis  fratrem  sibi  ducem  oonstituunt,  rursumque 
M%  convenientes  in  prsBlium,  Grecos  eventu  mira* 
bili  stemunt  (ifat.  4).Fluvium  namquequi  Autidus 
dicitur,  cum  in  ipso  belli  procinctu  pene  sicoum 
Greci  transissent,  ita  Dei  judicio  redundantem 
ripasque  transgredientem  fugientes  reperiunt,  ut 
plures  fuerint  aquis  absorti  quam  gladiis  interem- 
pti.  Normannicastris  et  spoliis  maximis  Grecorum 
potiti  ditescunt.  Dehic  imperator  his  auditis  ira 
succensus,pulso  Ducliano  Exaugustum  (838)  nomine 
quendam  vice  illiusoumNormannisdirigitcongres- 
surum,  Guaranorum  illi  et  aliorum  barbarorum 
copiammaximam  ***7  socians.  Curpluribus?  Iterum 
in  pugnam  circa  montem  cui  Piloso  nomen  est(839), 
utrimque  concurritur  {Sept.  3).  Tandem  ruentibus 
Guaranis,  cadentibus  Galabris,  fugientibus  qui 
evaserant  Grecis»  Exaugustus  capitur  ;  Normanni 
victoreset  alacresrevertuntur.Deinde  ****  consilio 
habito,  Grecorum  ducemduci  suo  contradunt.Quo 


A  ille  aocepto,  sperans  se  multis  ab  eo  divitiis  loon- 
pletandum ,  relictis  Normannis  Beneventum  reveraus 
est,  eumquenonparva  peouniayendidit  Normanni 
autem  ArgiroMelisupradictifilium  sibi  preftcientes, 
brevi*'^*  tempore  cssteras  ApuliiB  civitates  partim 
vi  capiunt,partim  sibi  tributarias  faciunt(aii.  1043. 
Febr,).  Post  hsc  (840)  Guilelmo  ^^^  Tancridi  filio 
comitatus  honorem  tradentes,  ad  Guaimarium 
omnes  conveniunt  (Sept.) ;  eumque  pariter  cam 
Bainulfo  Aversano  comite  ad  divisionem  terrsB  Tel 
adquisittt  vel  adquirendas  venire  Melphiminvitant. 
Primo  igitur  eidem  Bainulfo  domino  Sipontianam 
civitatem  cum  adjacenteGarganonec  nonpertineo- 
tibus  sibi  oppidis  omnibus,  honoris  causa  conce- 
dunt.  Inde  *'**  catera  ad  illorum  placitum  inter  se 

g  dividunt.  Statuunt  itaque  Guilelmo  Asculum,Dro- 
goniVenisiam,  Amolino  Labellum  **'*,  UgoniTuta- 
bovi  •»•»  Monopolim,  Pelro  Tranum  •"*,  Gualterio 
(841 )  Civitatem,  Bodulfo  Capnim,  Tristaino  Montem 
pilosum,  Herveo  Grigentum  *'**  (842),  Asclittino 
Acerentiam,  Bodulfo  (843)  Sanctum  Archangelum, 
Baimfrido  Monorbinum.  Arduino  autem  juxtaquod 
sibijuraverant  parte  sua  concessa  ****,  Melphim 
primam  illorum  sedem  communiter  possidere  de- 
cernunt.  Hoc  itaque  modo  a  Normannis  adquisita 
Apulia  (844),  mortuo  ^^"^  comite  illorum  Gnilelmo 
{an.  4046),  frater  ipsius  Drogo  illi  successit ;  et  isto 
quoque  defuncto  »»»•  (an.  1051),  Humfridus  »»»•  eo- 
nim  '^^  frater  comes  effectus  est ;  atque  post  eum 
Bobbertusquiet  Viscardus  »^(an.  1057),  ipsomm 
nichilominus  frater,  qui  nonsolocontentuf^  Apulia, 

Q  sed  Calabriamquoquetotam,etuniversamsibisub- 
lugavitSiciliam,sicutin  sequentibus  ostendemus, 
Apud  (845)  Aversam  autem  defuncto  Rainulfo,suo- 
cessitei  Asclittinus  »^»»quicognominatuse8t  Comes 
juvenis.Dehinc  Bodulfus  »^»»  cognomentoCappellus 
»^»^.  Quo  ab  Aversanis  expulso,  Baidulfus  Trindi- 
nocte  comes  effectus  est :  et  eo  »»»» qnoque  mortuo» 
Bichardum(846)  filium  Asclittini,  qui  tunc  apud 


YABIifi  LEGTIONES. 
»»•»  deuted.  »»»»rursum  4.  »»»'  deested.  »»»»  Dehinch.  c.  ed.  »»•»  b.  t.  desunt  2.  »»••  GuilieimoS. 
GmXielmo  Z.  i.  eomtan(er.  Bgo  eod.  secutus  sum.  »»•*  Dehinc  ed,  •»•»  Libellum  3.  »»»»  Autabovi  2. 
Tutabovim  4.  »»•♦  Tranim  ed.  »»•»  Grientum  3.  Trigeotum  8.  »»»«  contradicta  ed.  »»•'  A.  est.  Mortuo 
igitur  c.  ed.  »»»» occiso  1.  2.  »»»»  humfrida  corr.  humfridus  1.  »♦••  defunctorum  ed.  fr.  iilorum  c.  1. 
»*•*  Guiscardus  (Mrr.Visc).  Apud  Av.autem mortuo  comite  B.  1.  V.  qui  2.  »*•«  Aschettinus  Bodelgeri 
dehincl.  »^»K.filiusOddonisc.C.quempo8tpaucumtempusAversaoidehonoreprojicientes,Bodulium 
Trincanocteprasfecerunt.  Postquem  Guiielmum  BeUat>occa  de  cognationeTancridi.  Deinde  Aversaniex- 
pulsoillo,  Bichardum  filium  Aschettini  ab  Apuliaevocantes,  comitem  sibi  instituerunt.K.  Ghuonrado  1. 
**«*Capellus3.  4.    »♦•»  isto  ed. 

NOTiE. 


(836)  Jam  Lavello ;  la  betle  Pouitle  Aim6. 

(837)  Dulibentis,  Ann  Bar.  a.  1041,  q.  v.  Aim6 
nomen  omisit. 

(838)  Ouvicairede  Augwte  Aim6.  Bugiano  Tocant 
Ann.  Barenses,  filium,  sc.  illius  quem  c.  38  vidi- 
mus. 

839)  Montepeloso,  in  Basilicata. 

840)  CumArgiroConstanlinoMonomacho  se  sub- 
didisset 

(841)  Filio  Amici,  cujus  in  prima  editione  me- 
mmit. 

(842)  F.  Frigento.  Mbn.  Argyneu.  Aim6. 

(843)  RodoJfe  /itl  de  BebenaAxm^.Santttreangelo 


in  Basilicata  situm  est. 

(844)  Hucusque  Amatum  excripsit. 

(845)  In  sequenlibus  qu»  priusscripserat,  Amato 
II,  32  sqq.  usus  correxit. 

(846)  Hectius  Leo  hic  inpriori  editione  uiter- 
posuit  Quilelmum  comitem,  siquidem  exstat  oharta 
d.  comitante  d.  Guilic/moet  d.  aerimafino  in  caetro 
Aversx  .  .  .  anno  1,  die  21  m.  Martii,  ind,  u  i.  e. 
1048.  Et  a.  1050  Bichardus  ejusdem  fferimanm 
pueruli  coUega  fuit ;  v.  Di  Meo Ann.  Neap.  VII,  283, 

aui  Herimannum,  Bodulfi  et  Gaitelgrimas  filium, 
ainulfi  nepotem  fuisse,  cum  Peregrino  existi* 
mat. 


673 


GHRONICON  GASINENSE.  —  UB.  U  AUCTORE  LEONE. 


674 


Apuliamin  DrogoDismilitiacoDslstebat,  cui  etiam  A 
idem  Drogo  (847)  sororem  *^^  suam  conjunxerat, 
Aversani  sibi  comitem  Btatuerunt  [cf.  An a.t,  ui,  12]. 
Et  bie  etiamqualiter  Capuanum  principatum  inde- 
ptus  sit,  congruenti  loco  monstrabitur  (848).  Jam 
niinc  adnostri  abbatisseriem  redeamus. 

67.  [Cap.  68].  Chuonrado  igitur  ab  Italia  rece- 
dente  {an.  1038),  non  multo  post  Guaimariumprin* 
cipemabbas  oum  exercitu  adTOcat,  et  adoppugnan* 
dam  seu  recolligendam  roocam  superius  dictam 
(849)  quapotest  instaniia  properat.  Cum  itaque  per 
trium  hanc  mentium  spatium  iam  *^^^  obsedissent; 
et  '^  ut  est  inexpugnabilis,  adversus  eam  nil 
penitus  praBvaierent,  Guaimarius  *^*  quoque  tam 
privatim  quam  publice  macbinaretur  iliam  '^'®  Tea- 
nensibuscomitibusreddere ;  quidamdeprimoribus  g 
qusdem  arcis  fideles  nostri  monasterii  hoc  persen- 
tiscentes,  perTeutonem  tuno  praspositum  mandant 
>«ii  abbati,  ut  si  se  una  cum  praBfato  Todiuo  in  sua 
Teliet  fide  recipere,  et  sua  tantum  sibi  *^**  qusante 
imperatoris  adventum,  vel  '^'*  idem  Todiuus  in 
castello  sancti  Heli»,  vel  '^^^  ipsi  in  oppido  Pinia' 
tario  *^^'  hereditatis  jure  possederant  reddere, 
eandem  *^^*  iili  roccam  sine  mora  aiiqua  restitue- 
rent.  AuDuit  ^^^  abbas,  et  hoc  modo  in  ipsis  vigiiiis 
aasamptionis  beattt  Marias  eadem  rocca  a  nostris 
recepta  cum  ingenti  gaudio  est  *^^'. 

68.  [Cap.  69.]  Interea  (850)  cum  et  AquinenseB 
comites,  et  *^^*  comites  de  Sexto  (8oi)  Pandulfi 
parti  faverent  *^'*,  Laidulfus  *^>^  TeaneDsis  comes, 
Adenulfumquipostmodum  *^**dux(]ajet»fuit(852), 
cum  *^'*  aliis  noa  paucis  apudTeanum  captum  *^'^ 
n  Guaimarii  *^'^  captionem  tradiderat.  Unde  Aqui- 
nenses  comites  vehementer  irati,  congregato  *^** 
non  ^^"^  parvo  exercitu,  super  Teanum  pergere  dispo* 
nebant:  sedobsistenteillis  abbate,fluviumtransire 
non  poterant  *^'*.  Cumque  in  Casini  campo  per  15 
ferme  dies  hac  de  causa  hostiliter  resedissent,  in 


auxiiium  quoque  abbatis  nooDulli  milites  apud  San- 
ctum  Germanum  commorarentur  *^**,  ipso  die 
Kalendarum  Maiaruoi  CerTarium  *^*^  oppidum  expu- 
gnatum  ire  aggressi,  secum  pariter  abbatem  ire  *^*^ 
precati  sunt  Sed  cum  nii  ibi  *^**  agere  potuissent, 
abinde  revertentes  eos  *^*'  subito  adversarii  *^*^ 
prcBdicti  conspiciunt.  et  valdo  fluminis  quod  per  tot 
dies  invenire  nequiverant  extemplo  reperto,  a  loco 
qui  tunc  Pons  ligneus  appellatur  prsBcipiter  trans- 
euntes,  abbatem  protinus  capiunt;  ejusque  sociis 
partim  captis,  partim  fugatis,  nonnullos  interimunt. 
Landuifus  *^*'  v^  Teanensi  comes  qui  *^**  hora 
eadem  in  abbatis  servitium  venerat  '^'^  eTentum  rei 
conspiciens,  valde  *^**  perterritus,  ita  ut  armatus 
erat,  mox  ad  monasterium  ascendit  *^'*,  et  ut  se  in 
fide  sua  reciperent,  et  Aquinensibus  '^^«'non  trade- 
rent,  precari  et  obtestari  monachos  ccepit.  Cum  *^^' 
nil  timere  vix  ilii  suasum  fuisset  a  fratribus,  man- 
dant  evestigio  Aquinenses  ad  monasterium,  ut  si 
eundem  Landulfum  eis  contradere  *^^  velient,  ipsi 
protinus  abbatem  ad  *^^*  eoscumomDihonore  re- 
mitterent.  Pratres  autem  ab  abbate  commoniti,  nullo 
umquam  pacto  id  se  facturos  renuntiant ;  potius  se 
omnem  monasterii  substantiam  daturos,  potius  vitam 
propriam  amissuros,  quam  ut  homo  in  fide  susce- 
ptusab  eis  proderetur,  remaadaDt.Itademumabbas 
Aquinum  perductus  est,  et  die  sequenti  oppidum 
sancti  Angeli  sponte  ad  Aquinenses  defecit.  Post 
paucos  dies  *^^,  uni  versi  fratres  qui  pedites  incedere 
poterant  *^^*  Aquiaum  pariter  properautes,  abbatem 
sibi  restitui  iacrimantes  expostulant :  sed  frustra 
precibus  fusis,  et  neque  videndi  illum  neque  allo. 
queudi  permissafacultate  *^^*,  siue  aliquo  effectu  ad 
propriarepedaat.  Nou  autem  multopost,  Quaimarius 
quia  non  aliter  potuit,  Adenulfo  preedicto  cum  *^^ 
sacramento  fidelitatis  suab  fratribus  reddito,  abbatem 
monachis  recollegit. 
69.  Ad  *^'se  post  hsBC  illum  evestigio  convocans, 


VARLfi  LECTIONES. 


»♦••  suam  s.  ed.  *♦•»  add.  4.  •♦••  et  —  prsBvalerent  detunt  i.  2.  »♦••  et  G.  1. 1.  ed,  »♦*•  eandem  roccam 
4.  ed.  •*"  p.  cum  abbate  paciscuntur,  ut  1.  2.  »♦*«  deesi  1.  »♦"  et  T.  1.  ed.  **«♦  et  1.  ed.  *♦"  o.  quod 
Finiatarium  nuncupatur  i.  ed.  *♦*»  r.  roccami.  s.  a.  m.  contraderent  i.ed.  *♦"  Libentissime  id  ab 
utrisque  factum  est,  et  in  i.  v«  a.  sanctas  Dei  genitricis  M.  ipsa  r.  a.  n.  r.  est  i.  ed.  *^^»  hic  1.  pergit : 
Eodem  tempore  etc.  i.  e.  e.  65  —  suis.  A  Normannis  interea  universa  in  circuitu  monasterii  castella 
retinebaDtur.  Exceptis  Sancto  Germano,  Sancto  Petro,  Sancto  Angelo  et  Sancto  Georgio ;  quae  sola 
tantommodo  illis  Pandulfus  noo  concesserat  K.  Per  idem  tempus  cum  etc.  »♦'»  et  c.  detunt  4.  *♦»•  pro 
posse  f.  i.  ed.  »***  itaomnei.  *♦»»  postea  i.  ed.  *♦•*  firatrem  Landonis  comitis  Aquinensis  c.  i.  2.  »♦•♦ 
T.  cepit  (?)  eumque  in  i.  T.  a.  Lanaulfo  captum  in  iK  *♦•»  G.  principis  c.  i.  ed.  »♦••  aggregato  i.  ed. 
nti  lam  Normannorum  quam  nostratium  n.  i.  2.  »♦•»  t.  nequibant  i.  ed.  *♦•»  coadunati  manerent  i. 
»♦»•  consilio  habito  G.  i.  ed.  »♦**  deeet  4.  *♦»•  ibi,  viriliter  Normannis  obsistentibus  a.  i.  »♦*»  <mW.  4. 
»♦»♦  p.  a.  i.  ed.  *♦*»  Prffifatas  i.  corr.  i^.  *♦*•  qua  ed.  *♦*''  properabat  i.  *♦*•  c.   et  usque  ad  mortem 

r.  et  minime  sibi  tutum  deorsum  remorari  ratus,  ita  i.  *♦»»  asceudens  confugit.  et  i.  *♦♦•  A.  comitibus 
.  2.  »♦♦*  Gumque  n.  t.  illi  i.  ed.  *♦♦•  contraderent,  ipsi  t.  *♦♦'  illis  c.  i.ed.  »♦♦♦  Posl  d.  aliquot  i. 
*♦♦•  lULadd.  i.  *♦♦»  facultas  4.  a.  eis  concessa  hcentia  i.  ed.  '♦♦^  c.  s.  f.  s.  add.  iK  »♦♦»  Quem  ad  se 
Sakmum  evest.  1.  Post  h.  i.  ad  se  ev.  ed.  eodem  cap.  continuato. 


NOTiE. 


(847)  Raidulfus  o.  Avers.,  teste  Amato  U,  44. 
<S48)Inlrain,  i6. 

(849)  Vantram,  r.  c.  57. 

(850)  Gf.  Amat  U,  40.  Adenplfo  et  i^wdoiU 


Aquinensibus  comitibus  Pandulfi  fiiiffi  nupserant. 

f85i)  A  dextra  Yultumi  ripa  non  multum  distat 
innra  Yenafriim. 

(85S)a.cap.74,infinu 


07» 


LEONIS  HARSIGANl  ET  PETRI  DUGONI 


676 


monetutuitrainontesimpigerTadat '^^*,reique  ^^^^  A  Guaimariuseundem  Basiliumaccersirifeoitpipaam- 


▼eritate  imperatori  exposita,  vel  ad  '^*  h&f  partes 
iUum  ad  sui  monasterii  liberationem  perducat»  ye\ 
miiitum  ab  eo  auxiiia  poscat  '^^.  Alioquin  et  mo- 
nasterium  inproximodestruendumyet  principatum 
sibi  pariteramittendum  ostendat.  PriBbitis  igitura 
principe  abundanter  universis  qu»  illi  erantiniti- 
nere  necessaria  '^^*,  duobus  tantum  fratribus,  et 
aliquot  seryientibus  abbas  acceptis,  marino  itinere 
ad  Romanum  portum  devenit;  ubi  fracta  nayi,  et 
universis  prseter  soios  hominesquaB  ferei>at  amissis, 
a  quibusdam  Romanorum  nobilibus  honorifice  Ro- 
mam  deductus,  ibique  aiiquaodiu  remoratus  est  *^**, 
Post  hflBc  praefati  nobiies  equosiiii  et  qu»queitine- 
ris  oportuna  '^^*  satis  iiberahter  concedentes,  eumque 


que  illi  abbatiam  **  regendam  oommisit. 

*  prepositomonasteriis.B.huicGasinensicenobio 

subditi  G.  2. 
**  cellam  nostram  2. 

70.  Postduosferme  annos  quod  *^**  fuerat  oltra 
montes  profectus  Richerius,  iterum  majori  satis 
congregato  ••••  exerctiu  rediit.  Sednec  »♦''•  cum  eis 
Normannos  aggredi  Guaimario  visum  est  •♦^^  Tan- 
dem  itaque  universos  Normannosquiterras  mona- 
sterii  retinebant,  abbati  fidelitatem  '^^*  jurare  fa- 
ciens,  exercitum  onmem  ad  sua  remisit  ;abba8  vero 
ad  monasterium  rediit.  Inter  hffic  cum  supradicti 
oppidani  sancti  Angeli  adhuc  •^^•inquieti  consiste- 
rent,  et  Aquinenses  ad  se  recipiendos  rursum  •♦^* 


proficiscentem  honorabiiiter  deducentes,  arreptum  ^.  soliicitarent»  abbas  reminiscens  qualiter  olim  susb 


iter  peragere  non  segniter  adhortati  sunt.  Ulo  itaque 
ultramoQtesprofecto,  gravis  eodem  anno  Aquinenses 
vexare  pestiientia  cepit ;  et  uno  de  comitibus  Sico* 
nolfo  nomine  interempto,  ad  duo  mihaquingentos 
numero  promiscui  vulgiconsumpsit.  Supradicti  '^** 
igitur  Adenuifus  et  Laado  defuncti  comitis  fratres, 
diviaitus  se  perduti  ob  injuriam  •♦•^  abbatis  pervi- 
dentes,  moxque  ad  monasterium  hgatis  coilo  resti- 
bus  properantes,  magnis  se  vocibusin  tantum  virum 
graviter  dehquisse,  et  tam  venerabilem  locum  ne- 
quiter  vihpendisse  •♦''•  confessi,  prsfatum  sanct^ 
Angehoppidummonachisrefutarunt.  Confestim  •^•* 
ergo  fratres  ountiom  super  hoc  abbati  transmittunt, 
utquereverti  ad  monasteriumdebeatadhortantur. 
Quioum  reversus  quingentis  •♦••  se  comitantibus  ex 
Lambardia  miJitibus  esset,  apud  Patenariam  cum 
Guaimariolocutus,evestigio  ejus  estconsiiio  gratia 
potioris  exercitus  ultra  montes  regressus.  Per  •♦•^ 
hosdies  Basilius  Panduifi  abbas  a  ConstantinopoU 
cum  eo  reversus,  iterum  ad  hoc  monasterium  venit, 
et  Aquinensium  eomitum  fiducia  ""^*  fultus,  per 
dies  '^*'  ahquot  abbatiss  incubuit.Sedcum  Norman- 
nor  um  exercit  us  a  Guaimario  contra  comites  eosdem 
•464  venisset,  Basihus  noctu  '^^'  per  montana  Aqui- 
num  transfugit,  ibique  satis  *•••  indigne  ahquan- 
tisper  est  remoratus.  Interea  defuncto  •♦•^  apud 
Salemum  abbate  *  monasterii  sancti  Benedicti, 


captionis  tempore  asedefecissent,  congregatisNor- 
mannis,  idem  oppidum  adiit ;  captisque  ac  depra- 
datis  cunctis  ejus  primoribus,  muros  in  cir- 
cuituafundamentisevertit.  Sicquedemum  hacteous 
infiidos  et  inquietos,  quietos  •♦''•  deinceps  manere 
coegit. 

71.  Normannis  '^^^  (853)  porro  nostris  arcem 
sancti  •^''''  AndrefiB  in  suum  praBsidiumedificare  ac 
munire  aggressis,  mandat  abbas  ab  incepto  desistere ; 
sed  nuUam  prorsus  '^^^  obedientiam,  nullam  inde 
*^T  reverentiam  eidem  voluerunt  hal>ere.  Gerneos 
itaque  abbas  et  '^•^  Normannorum  cotidie  vires 
accrescere,  et  se  quoniam  non  erat  qui  a^juTaret, 
nuUo  modo  proficere,  dolens  ac  merens,  et  quo  se 
verteret  nesciens,  decernit  tandem  uJtra  montes, 
ulterius  •^•^  huc  non  regressurus  abire.  Sed  cum 
noc  •^•^  iih  a  suis  omnino  dissuasum  fuisset  •^•,  po- 
tiusque  sumendum  consihum  quahter  se  de  tam 
manifestis  perj  uris  suis  cum  auxiho  patris  Benedicti  de- 
fenderet :  ecce  nutu  Dei  non  post  multos  dies  comes  ii- 
lorum  Rodulf us  nomine  non  paucis  se  militibus  comi- 
tantibus  ad  abbatiscuriam  venit  (an.  1045),  eundem 
•^B^  uttunc  putatum  est  abbatem  seucapturus  seu  oc- 
cisurus :  sed  dolorimmodolus  ejus,  conversusest  in  ca- 
putejus.  Gumenim  forisecdesiam  juxtaconsuetudi- 
nemarmisdepositis,  eandemecdesiamcumomnibas 
pariter  oraturus  intrasset  •*••  (cf.  Amat.  n,41),  re- 


VARLfi  LECTIGNES. 

»♦*•  i.  imperatorem  adeat  omniqne  illi  rei  v.  e.  1 .  •*••  omnique  rei  ▼.  ed.  »♦»*  v.  illum  ad  h.  p.  si 
potest,  ad  1.  e(i.  •♦••  a  instanter  exposeat  i.  ed,  •♦••  necessariis  1.  ed.  •♦•♦  est.  Intra  quos  dies,  unus 
de  his  qui  cum  eo  venerant  fratribus  iofelix  extinctus  est.  Post  i.  •♦••  necessaria  4.  ed.  •♦»•  Pradicti 
1.  ed.  •♦»''  a.  i.  1.  ed.  »♦»•  parvi  p.  i.  ed.  •♦»•  Protiuus  1.  ed.  »♦••  r.  ad  quioffentos  ex  L.  mihtes 
esset  4.  »♦•*  Per  commisito^.  l^.  •♦•»  adminiculo  iJ».  ed  »♦••  menses  Ik.  »♦•♦  praedictos  1*>.  ed. 
•♦•»  ingeoti  pavore  perterritus  n.  i^.  ed,  »♦••  s.  i.  add.  4.  »♦•'  a.  S.  d.  1^.  ed.  •♦••  q.  f.  u.  m.  p.  R. 
add.  |S.  •♦•»e.  c.  1.  ed.  •♦^»  n.  sic  c.  1.  »♦'»  G.  piacuit  i.ed.  •♦'•  i.  f.  1.  ed.  »♦'»  deesl  1.  »♦'♦  add. 
1*>.  rursustfd.  »♦'»  d,  m.  q.  1.  ed.  »♦'•  Porro  demum  N.  a.  1.  2.  »♦"  queB  nunc  s.  A.  dicitur,  in  s. 
refugium  e.  aggressis  1.  ed.  »♦''•  inde  i.  ed.  •♦^»  n.  iih  r.  t.  i.  ed.  »♦••  a.  nullo  se  modo  proficere,  et 
N.  c.  V.  a.  decernit  u.  1.  ed.  »♦•*  ultra  jam  h.  4.  •♦••  c.  illi  a  suis  hoc  oonsiUarus  omnino  dissuasum 
fuisset,et  ut  potius  qualiter  de  perjuris  se  suis  defenderei  consiUum  sumeret,  tandem  omnino  necessa- 
rium  super  hac  redeUberatum  consihum  est.  Cum  ecce  non  i.  »♦•»  dissuaderetur  ed.  •♦•♦  venit,  et  foris 
ecdesiam  armis  d.  1.  »♦•»  intravit.  Mox  igitur  homines  monasteni  equos  1.. 

NOTiE. 


(853)  Brevios  h»c  narrat  Oesid*  DiaL  II|  Ur  neo  in  omnU^us  ooacimt« 


«77 


CBRONIGON  GASINENSE.  —  LIB.  AUGTORE  LEONE. 


678 


peote  monasterii  sendentes  iQsimul  omoes  coQTe-  A 
niunt,  equos  in  arma  illorum  capiunt  *^*',  januas 
eoclesitt  daudunt»  ei  campanas  omnes  simul 
pulsare  ceperunt**^'  .Quod»*"subitoreliqui**^»civi 
tatis  homines  audientes,  et  *^*^  quidnam  illud  rei 
esset  penitus  ignoraotes,  valde  perterriti  diversis 
imdique  armati  teiis  accurunt,  et  rumore  *^»<  ca- 
piendi  abbatis  vulgi  more  turbati,  mox  reseratis 
lia8ilic»portisprecipites'^**irruunt,  acNormannos 
solis  spatis  armatos  ioyadunt  :  resistentibus  *^»*ac 
sese  defensarenitentibus,  postremofidem  Dei  quam 
Ipei  dudum  panri  pendeotes,  infiregerant,  inaniter 
postaIantibu8,tandem  fugientidus  cffiteris,  quinde- 
e.'oi  obtruncant  *^** ;  solum  comitem  salva  manu  su- 
pervenientes  *^**  monachicapiunt*^**,  euruque  vixa 
manu  tumultuaria  erueotes,  sursum  apudmooaste-  » 
riom  trudendum  in  custodiammandant.  Quofacto, 
imiversam  evestigio  'J^^''  terram  circumeuntes  ***', 
ac  *^*^  snbita  formidine  captos  hominesaggredieo- 
tes  '^**,  praeter  castellum  sancli  Victoris,  et  praB- 
dictam*^*'  arcem  sancti  Andree  ''<^,totam  *^^  fere 
ipso  **^  die  Oeo  auxiliante  recipiunt.  Dehinc  *^^^ 
Boquaqnam  morati,  comites  Marsorum  et  fiiios 
Borrelli  ceterosque  monasterii  fideies  io  auxilium 
advocant,  et  pr«dicto  sancti  Yictoris  oppido  post 
paucos  dies  recepto,  ad  roccam  saocti  Andrefis  io 
qua  et  uzor  prasdicti  comiti8,et  Normanni  ceteri  '><>^ 
se  contulerant,  obsideudam  expugnandampue  '*<>* 
proficiscuntur.  Gumque  per  dies  ibi  ferme  13  rese- 
dissent,  et  tam  locimunicionequamcommanentium 
repugnantia  praBvalere  minimepossent,  stomachati  ^ 
tandem  fratres  qui  aderant  adversus  obsidentes, 
Jam  quasi  *^*>  nona  hora  diei  * :  t  Quid  inquiunt 
moras  in  diesteritis  ?  et  nil  omnino  agentesfrustra 
tempuB  eonsumitis  ?  Insurgite  tandem,  et  omnes 
unanimiter  arcem  aggredimini,  nichilque  trepidetis 
Contra  inimicos  siquidem  Dei,  cootra  peijuros 
ttostros  *'^*,  contra  latr  unculos  denique  pessimos  '^<^ 
vobis  pugna  est.  AderitDeus,  et  pater  sanctissimus 
Benedictus,  qui  adversariis  nostris  *^*>,  fidei  ac 
perjuni  reis  dignam  confusionem,   et  victoriam 


nobis  de  justitia  priesumentis  afferat.  »  Hac  ad« 
hortatione  ''^*  vehementer  accensi,  omnes  mox 
arma  cornpiunt,  omnique  conanime  abintus  ad- 
versariis  resistentibus,  lapidus,  teiis,  atquemis- 
silibus  arcem  adoriuntur.  [Desid.  /.  /.]  liirra  **^*  di- 
cturus  sum  :  sed  absque  uUa  prorsus  cunctatione 
verissima.  Denique  cum  est  utraque  parte  viritim- 
lapidesacjaculamitterentur,  Normannorum  teia, 
seu  quaeiibet  missilia  deintusvenientia,  nostrisper- 
mixta,  veluti  a  vento  quodam  vaiido  iotrorsus 
reducta*  in  eos  qui  sese  miltebant  retorqueri,  et 
plurimos  sauciare  ceperunt.  Quod  Normannicer- 
nentes,  stupore  ••*•  maximo:capiuntur,  etvoluntati 
Dei  contra  ireuiteriusnon  valentes  '^^S  arcempro- 
tinusreddunt,  seseque  monachorum  manibus  tra- 
dunt ;  a  quibus  vix  defensati,  ioermes  ac^^ssemi- 
nudi  Adversamreversi  sunt.  Equieorum,  arma  atque 
pecunia,  hostibus  universa  permissa  :  sioque  "'** 
beati  Benedicti  opeet  meritis  suo  juri  terra  hfflcex 
integro  restituta,  et  tunc  et  deinceps  a  Normanno- 
rum  infestationeDei***^  manet  miseratione  quieta. 

*  Apparuit  quidam  vir  honesta  pulchritudinis, 
adhortans  eos,  dixit :  Quid  ?  2  in  margine^  manu 
fere  eadem.  Amg. 

72.  Denique  ut  hsc  omnia  Benedicti  patris  vo- 
luntate  et  auxilio  gesta  credantur,  nocte  ipsa  qu» 
diem  istam  praacesserat,  cum  quidam  rusticus  de 
castello  Gervario,  nomine  Jeronimus  iodomosua 
quiesceret,  videbat  insomnis  se  per  viamquae  a 
castro  '*^>  Mortuia  ducitredire :  cum  subito  '*'^  qui 
dam  monachusreverendi  admodum  vuitus^^i^quasi 
iongo'*^'  fessus  itinere,  virgam  manu  gerensilliin 
via  conjunctus  est  *'^*.  Cumque  pariter  incedendo 
ad  bivium  pervenissent  unde  advillam  sanctiAn- 
dresB  divertitur  **^,  rogat  socium  monachus,  ut 
parum  "^  quid  pro  labore  *^  itineriis  quiescant. 
Quod  **"  cum  rusticus  annuisset,  undenam  tam 
lassustamquefagitatus  veniret?eundem  moi^achum 
percontatur.  c  Ego  inquit  "^  iile  '^*"  jam  diu  est 
quod  in  monte  iUo,  »  simulque  ****  montem  huac 
digito  designabat, «  monasterium  construens  **^  ibi- 


YARLE  LECnOiNES. 


^^**  surripientes  i.  *^^  ineipiunt  I  ed.  *^*'  Quo  audito  terrfls  homines  v.  perteniti,  cum  hujuscereiessent. 
ignari,et  estimantes  Normaooosqui  veoeraot,  ad  capieodum  abbatem  seuoccideodum  veoisse,  uoiversipariter 
diversis  a.  t.  I.  •*••  aud.  r.  c.  n.  ed.  »*»•  et  q.  i.  r.  e.  p.  i.  add.  4.  •*»*  r.  c.  a.  v.  m.  t.  m.desunt  i,  2. 
****  portisin^essiN.  l.e^if.  '*'>  eosque  ad  altare  confugientes,  seseque  defensare  nitentesetfrustra  f. 
D.  q.  i.  parvi  p.  infregerant  implorantes  vix  (deL  i^,)L  i  eosque  nunc  sese  dofensare  nitentes  etfrustraf. 
D.  q.  i.  d.  p.  p.  i.firustra  fusis  precibus  imploraotes,  fug.  ed.  •*•♦  q.  ex  illis  o.  1.  ed.  **^^cUest  i.  •♦•• 
capientes,  e.  v.  a.  t.  m.  eripientes,  mox  ilium  s.  1  ed,  '^'^  proiinus  i  ed.  ••••  in  circuitu  peragrantes 
1  ed.  •*••  aggrediuntur,  eosque  fidelitatem  abbati  jurare  cogentes,  prater  i.  "••  A.  quamnupersupra 
naturalem  ioci  asperitatem  Normanoi  diiigenter  muniverant,  eo  die  universaD.  a.  in  sua  recipiunt  1. 
••^  universa  ed.  •^•'  eo  ed.  ••••  Deindenichii  morandum  rati,  c.  1.  ed.  •'•^  c.  cum  non  parvo  tnesauro 
se  i.  ••••  e.  qua  possunt  miiitum  manu  p.  1.  •'••  c.  perjuros  et  latr.  vobis  i.  •••^  non  plurimos  ed. 
••••  a.  verecundia  pariter  et  ira  omnes  a.  arma  corripiunt,  lapidibus,  t.  a.  m.  omni  conanime  a.  a.  r. 
arcem  odoriuntur  ^.•••^  Mirabiiis  Oeus  et  miseratioaes  ejus  super  omnia  operaejus.  Denique  i  corr.  l^. 
••**  8.  m.  c.  deeunt  i,  S.  ••'*  v.  sese  monachorum  manibus  tradunt,  arcem  p.  r.  ipsi  vix  a  monachis  d. 
i.  >•"  i.  ad  socios  A.  aufugiunt  i,2.  ••^*  Statuentibus  deinde  Aversanis  socioruminjuriasvindicare 
Guaimarius  obstitit.  sicque  I,  2.  ••^*  i.  sub  valido  ejusdempatristutamine  quietapermanet  etsecurai. 
Dei  mis.  quiescit.  Acta  sunt  autem  h»c  de  Normannorum  expulsione  anno  Domini  m»  xjl^  quinto  i^.  2D. 
mi8.quie8cit  3.  ■«*»  add.  i»».  ••»•  c.  ecce  s.  1  ed.  »•"  habitus  i.  2.  »•"  add.  4.  ••*•  deest  t.  •»»•  verUtur 
3.  ••"  ut  pro  L  i.  p.  quiescant  i.  ecT.  ••»•  deeet^.  ••»«  Quibus  residentibus,  unde  t.  L  v.  m.  rusticus 
p,ietf.    •>^«  i(a  i^.  inquid  1  e(<.   ^^^add.k.   •<<•  illo  illo  8.  3.  L  Gasini  monast.  i,  2,   •^«^  instruena  4^ 


679 


LEONIS  HARSIGANI  £T  PETRI  DIAGONI 


680 


dem  ***  cum  fratribus  habitavi:  sed  eum  post*'*' 
aliquaDtum  tempus  valde  michiesse  ''^ingratice- 
pissent,  non  yalens  jam  illorum  ferremolestias  re- 
cessi  ab  eis,  etJerusolimam  abii;  ibique  jamper 
quadragiDtaetampliusannos  oum  beato  sumStephano 
remoratus.  Nuno  autem  frequentibuseorum  nuntiis 
ac  preoibus  evooatus^  redii ;  et  si  quidem  deinoeps 
moressuosoorrexerint,  ibidem  cumillishabeocom 
manere  ^^^.  Sin  autem,  confestim  via  quavenire- 
grediar.  >»  Perquisitus  de  nomine  ^*S  Benedictum 
se  appellari  respondit,  etiterum  surgentes  iter  "" 
inoipiunt.  Cumque  viam  illam  qua  adSanctum  An- 
dream  pergitur  monachusfuisset  ingressus,et  quo 
tenderet  fuisset  a  rustico  percontatus  :  c  Hao,  in- 
quit,  vado  ;  quoniam  in  aroe  hao  proxima  michi 
aliquid  estagendum.»  Ezperreotus  rusticus,  retuht 
domino  suo  llainardoarchipresbytero',quod  viderat 
somnium ;  etipsa  '"^  die  arx  eadem  ordinesupra- 
soripto  receptaest.  Hodieque  supersuntaliquiejus- 
dem  arois  inool«,quiasseruntin  ipso  gravi  utrius* 
que  partisoonflotuvidissese  quendam  monachum 
viriliter  oontra  Normannos  pugnantem,  suosque 
enixius  oonfortantem ;  oum  nemo  qui  tunc'**^ade- 
rant  monaohorum  se  illi  pugneB  miscuerit.  [Deiid» 
DiaL  II,  22.]  Itemante  non  muitos  dies  ouidam  alii 
rustico  visum  pervisumest,quodpater  Benediotus 
virga  quam  manu  gestabat,  universos  Normannos 
hujus  dumtaxat  terrs  inoolas  insequendo  ante  se 
ageret  ;eo8queseverissime  Terberans,  oum  maxima 
ignominia  de  hao  terra  proculeliminaret;  nuliosibi 
yelad  modicum'^  resistente.  Aota  "**  autem  sunt 
h»o  de  Normannorum  expulsione  anno  Domini 
1045  (854),  mense  Maio,  ind.  «3.  StatuenUbus  ss*^ 
deinde  Aversanis  sociorum  injurias  vindicare,Guai* 
marius  et  dissuasit  et  obstitit.  Dehino  *>'*  oum  jam 
ferme  annus  elaberetur  *b'*  una  oum  Drogone  Nor- 
mannorum  oomite,  et  ^*^^  oum  muitiB  aliis  capita- 
neis  ad  hoo  **^'  monasterium  venit,  eorumque  **^* 
suppiici  valde  rogatu  utpr8BdictusRodulfus'>^*ab- 
solveretur,  ac  *»^^parentibusredderetur,  tix  *>«>  tan- 
dem  optentum  ^^  est ;  sacramento  ab  eodem  prius 
exacto  **^^  ne  umquam  ulterius  ahqua  ejusmo- 
nasterii  pertinentia  oonquirenda  se  intromitteret ; 
neve  abbati  Tel  alioui  nostrorum  *^*  talionem  pro 
hujusoemodlfaoto  seumeritumaUquandoretribue- 


A  res:  sioquetandemliberitatipristiniB^'  reddttus**^ 
et  mille  tarenis  qui  ea  die  a  prsedictis  oapitaneis 
oblati  fuerant,  ab  abbate  donatus  ita  demum  '*** 
ad  socerum  est  Aversam  reversus. 
*  Cujus  hoc  ego  relatione  oognovi  addU  i. 

73.  [Gap.  74.]  Abbas  *>**  autem  jam  dudum  sa- 
spectvm  hal>ens  Normannorum  nequitiam,  singula 
monasterii  oastella  muris  in  giro  munivit,  ibique 
rnstioos  qui  haotenus  in  villis  habitaverant  manere 
oonstituit.  Tuno  etiam  et  oppidum  sanoti  Angeli, 
quod  ]psemet'>*'dudum  destruxerat,murisamplio- 
ribus  oinxit  (855).  Juxtaqueipsumpontem  optimum 
super  lirim  fluvium  fectt  (856). 

74.  [Cap.  75.]  Preterea  **>*  Cajetani  ob  invidiam 
Guaimarii  Adenulfum  supradictum  Aquinicomitem 

3  evocant,  sibique  illum  in  duoem  prflsficiunt  Quo 
audito  Guaimarius,  mex  illuc  exeroitum  destinat. 
Sedhis  impigerobvians  Adenulfus,  oumprimoim* 
petu  aUquantos  iliorum  fudisset^  ipse  protinos 
oaptus  est,  atque  Guaimariodeportatus.  Pandulfus 
interea  in  *'*^  nequitia  adhuc  pristina,  et  in  loci 
istius  priori  odio  permanens  ;  expulsos  hinc  Nor- 
mannos  accersit,  eisque  universam  hujusmonaite- 
rii  terram  de  qua  projeoti  fuerantfacile  se  restitu- 
turum  promittit,  sieicontra  Guaimarium  ferre 
vellent  auxihum.  Quibusid  libentissimepoUicenti- 
bus,  mox  adunatotamillorumquamet*^''  socioram 
non  parvo  exeroitu  terram  istam  ingressus,  ad 
primum  oppidum  sancti  Fetri  in  Flea  (857)  tentoria 
figit  ;  futurum  ut  nisi  Deus  impediret»  ounotam  ex 

p  integro  terram  pervaderet.  Iterum  igitur  fuga, 
iterum  tribulatio  et  pavor  ingens  adeo  totam  ter- 
ram  iuTadit,  ut  aliquantorum  militum  *>m  domus 
sursum  circa^*^  monasteriumad  ejus  defensionem 
tune  fuerint  ordinat».  Et  quia  jam  nullum  ab  lio- 
mine  sperabant  auxihum,  mandat  fratribus  abbas 
ut  opem  super  hoc  divinam  expeterent,  et  discal- 
ciatis  pedibus  oum  letaniis  per  omnes  montis  ee- 
olesias  pergerent  Ciognitis  his  Adenulfus»  mandat 
Guaimario,  ut  si  se  demittere  vellet,  ipse  protinus 
Pandulfi  inoepta  destrueret,  sibique  fidelitatem 
perpetuam,  etmonasterio  beati  Benedicti  onmi- 
modam  defensionem  jurare  inviolabiliter  spondet. 
Namquia  sororemTeanensium  oomitum  quam  idem 
Pandulfusin  captione  habebatpro  absoiutioneip- 


VARLE  LECTIONES. 


BStt  1 


»*•  inoboedientes  et  (i.  et   detunt  ed.)    i.    existerent,  jam  i.  m.  f.  n.  t.  recessi  i 
»»•«  n.  quod  frater  B.  appellaretur  r.  i  ed.    '"•  viam  1  ed.    >»»»  et  d.sequenti 


a.  t.  add.  4. 
ed.    ^*^  oommorari  1  ed. 

a.  i  ed.  *^^^add.  i*».  ""  modum*3.  "••  Acta  sunt  autem  haBO  anno  ab  inoarnatione  Donuni  m«xl«  v^l 
del  tb  ita  ui  poit  resistente  ibi  et  in  2  caput  finiatw  :  sequente  c.  73.  Hoo  —  milium  qua  in  e.  65  habes. 
»"' Statuentibus  —  obstitit  Atc dfswnf  i,  2  v.suprapag.619  not.  a*.  •»"Guaimariuspo8th»o  c.  4,  ^ubi 
kac  est  pars  altera  capitislZ  •"•  oelebraretur  4.  »»*•  et  c.  m. a.  o.  desunt  i.  •»**  add.  i^.  "**  eteorum 
ed.  etejusdem  Drogonis  s.  i.  »»*»come8  i.  ed.  »»*♦  ao  p.  r.  desunt  1,2.  »»*»  abs.  ababbateobtinuiti  a. 
a.  impetratum  esl  \K    »»*•  impetratum  I  ed.    »»♦'  extorto  i  earr.  V*.    »»*»  a.  ex  parte  hujus  ccenobii  Li 

ed.    »»*»a<W.  4.    »»»»r.  adsocerum  i.    ---..... 

appictis  hucamandavit.    »»»» ipse  i  ed. 
»»»« fidelium  iK  2.    ^»»^  juxU  P>.  2. 

NOTiE. 

(854)  1045.  RieheHus  abbas  qeeit  Normannoi  de        (856)  Cf.  infra  m,  25. 
terra  sancti  Benedicti.  Anon.  Cat.  ^57)  Nunc  S.  Petri  in  fine.  Ano, 

.  (855)Gf.  eap.7Q. 


mi 

•8St 


hoc  caput  cum  sequenti  primopostc.  l^scripseratunde  siqnis 
"  caput  addidit  i^.    »»»*  P.  demum  expulsosl>>.  »»»» adi.  4. 


m 


CHRONIGON  GASINBNI».  —  LIR.  II  AUCTtXaS  LEONE. 


66t 


siua  '^^^AdttnulfireddereDolaeratyproptereaeoQtra  A  dioiturabbas  ^"^"^  ad  eustodiendum  posuerat,  Tea- 


eundein  ^"  Paodulfuai  ?alde  et  merito  commotus 
erat,  ee  videlieet  "»•  pro  una  "»•  femina  recdle- 
etumnoQ  eMenimium  conquerens  *•**.  Factumest 
et  dimiasusAdenulfuspactoquo  idem  statuerat,  ad 
mbbalem  protinusyenit,rem  omnem  aperuit.  Mane 
enm maKtmacuDctonim *'*^  latitlaad  monasterium 
«eeendit»  ac  superdtare  beati  Benedicti  aureum 
ealicem  imperatoris,  et  pluviale  diasprum,  qusB  a 
pradietoPandulfo  jam  dudum  in  ****  pignus  acce- 
perat  (868),  devotus  reposuit.  Ibi  cum  abbas  et 
•qno  optimo  et  armis  priBcipuis  cum  insigne  pul- 
eherrimo  donans,  monasterii  defensoremiUum  con- 
stituit.  Mandat  protinus  Pandulfoseesse  reversum, 
defensorem  se  monasteriodatuBS:  quam  citius  po- 


aeoses  comites  et  munera  maxima»  et  sororem  suam 
daturos  se  in  conjugium,  si  roccam  eandem  iUis 
traderetinstantius  poUiceri.  CalUdus  illecuncta  pro* 
mittere  ;  nocte  condicta  venientes  eos  dam  intro- 
mittere  spondet.  Sed  "^*  cum  ad  locum  et  horam  . 
dispositam  ventam  fuisset,  Laidulfum  unum  ex 
eisdem  comitibus  cum  aliquol  miUtibus  intromittens 
portas  subito  elaudit,  unlversosque  iUos  pariter  in 
vincula  co^jicit  *"',c«teriverorepulsi  "*^  ad  sua 
suntcumdignaconfusionereversi.Postmodumvero 
rogatus  a  Guaimario  abbas  per  *B«i  Guidonem  fra- 
trem  suum,  et  comitem  Rainulfum  *'^  et  Leonem 
deManso  iUustrem  virum"**,ut  oomitem  fratribus 
redderet>nequaquam  "*^  congruum  dueens  tantor  um 


testde  monasterni  iinibus  exeat,  nisiforte  veUt  ut  ^  virorum  spemendas  preoes,  accepto  *'*'  prasdicti 
ipse  turpiter  iUum  expeUat  NuUatenus  ista  '**'     Laidulfi  *>'*  fratribus  sacramento  ac  refutaUone 


eredentePandulfo,intrabiduum  Adenulfiis  tam  ex 
profMnquisquamexamioisexercitum  non  '^'^  modi* 
eum  aggregat»  etcongressurus  die  alteracum  Pan- 
dulfo,  ifi  campoqui  adperticellasTocatur(869)  ten- 
toria  loeat  Quo  viso  Pandulf us,  et  '^^^  tandem  eoroid 
qamsibimandatafuerantcreduius  statim  confusus 
recessit :  Adenulfus  yero  cum  paee  ad  Gajetanum 
dueatumquem  Guaimarius  iUi  iirmaverat  redUt. 

75.  [Cap.  76.]Supradictu8*'**  post  Ugbc  expulso- 
rum  comesRodulfuB,  obUtoimmo  parvi  penso  quod 
fecerat  jurameato  siout  estgenus  infidum  etavari- 
tiBB  iaexplebilis,  eum  quibusdam  suffi  nequiUffi  sociis 
statuerat  "•'  in  •'••  terramistam  prffidatum  "••ve- 
nite.  Gumque  hoc  apud  iUos  firmiter  decretum 


eum  obligaUone  centum  librarum  auri,  fecit  quod 
fuerat  postulatus.  Qua  rem  idem  •'•^  Ardemannus 
indignissime  forens,  sese  ••••in  eadem  roccaproti- 
nusrebeUavit,eamque  Normannistraderemioaba- 
tur.  Super  ••••quo  verboabbasvaldeturbatus,  con- 
festim  mUitibusaliquotaggregatisadroccamacces- 
sit  eundemque  Ardemannum  adcoUoquium  suum 
descendere  multis  precibus  ac  polUcitationibus  vix 
aliquandotandemobtinuit.Sed  cum  magnis  ratio- 
nibusmaximisqaeblanditiisilU^***  satis  faceret  •••^ 
eumque  placare  nuUateous  posset,  cementeshoo 
qui  cum  abbate  erant  mUites,  eum  proUnus  capiunt 
et  nisi  roccam  Uiis  quantocius  reddat,  mortem  iUi 
prffisentem  invito  ••••eUam  abbate  minantur.  Gum- 


liusaet»  deque  ipso  ••^^  eonsiUocertus  ad  ••^*  abba-  ^  que  vir  ••••  pessimus  nee  sie  odquiesceret,  seque 


tem  nunUus  transmissus  f uisset,  die,  iUo  quo  id  se 
Caeturum  paraver&t  ••^•,  terribiU  Dei  judicio  mane 
sabita  morle  necatus  repertus  est.  (}uo  facto  tam 
ingens  terror  reliquosNormannospervasit,  ut  ulte- 
riiis  neque  invaeionis,neque  predationis  gratiave- 
nire  ••^*  in  hane  terram  apponerent  ••^^  Denique 
ad  manifestamhujus  sancti  loci  vindictam,  centum 
et  quiQquagintaeJQsdemcomitisNormanpi  miUtes 
intra  ipsum  ferme  biennium  diversis  in  locis  di- 
versa  morte  eonsumpti  sant  ••''•. 

78  [Gap.  T7.]  (kiidam  post  ••^*  ista  propinquo 
Buo  nomine  Ardemannoquemih  rocca  quffi  Yantra 


maUe  necari  quam  roccamreddere  testaretur,  eun- 
dem  mox  supercrates  Ugneas*'*^  aUigantes,  ad  ex- 
pugnandam  roccam  unanimiter  armis  instructi, 
Ulum  ••••  prffiferentes  accedunt  ;  cum  interim  •••• 
nequam  iUe  diabolo  plenus  suis  vociferando  damaret, 
nt  prius  ipsum  opprimerent,  quam  roccam  aUcui 
redderent.  Verum  •»•'  iUi  qui  in  arce  erant,  viso  »»»• 
dominosuoabbatesimuiqueabeo  commoniti  pari- 
ter  et  exterriti,  mox  portas  aperiunt,  ejusque  •••• 
prostrati  pedibus,indulgentiam  postulantes,  roccam 
iUi  sine  mora  restituont. 
77.  [Gap.  79.]  (DtsiD.  Dial.  m.  Prol.)  Romffi  •»•• 


VARLE   LBGnONES. 

•»waAf.4.  »»»•  c.  Ulum  V.  ib.  2.  •»«•  rfees/.  4.  »»•*  l  c.  ed.  •••«in  —  TeUt  ut  a4msa  Ib.  •»••  id 
i^.  ed.  •••^  e.  maiimum  a.  i^.  •••»  et  t.  e.  q.  s.  m.  f.  c.  desunt  i^.  2.  ••••  Sed  sicut  est  g.  i,  et  a.  i. 
ebUto  miser  immo  p.  p.  sacramento  q.  f.  eom  1.  siatim  post  cap.  72  Post  h.  s.  e.  c.  R.  sicut  est  g.  i.  et 
a.  i.  obUto  i.  p.  p.  s.  c|.  Lc.  ib.  ed.  •••^,  statuit  i.  ed.  ••••  iterum  1.  corr.  iK  •»•'  ita  li>.  invadere 
etin  soam  dicionem  redigere  i.  ••''•  hoc  i.  ed.  •»^*  c.  nuntius  ut  caveretad  a.  venisset  I.  ed.  ••^»  sta 
taerat,  mane  i«  ed.  »»''»  g.  u  h.  U  ^^  i*  ed.  ^»^^  prffisumerent  i.  2.  •»''•  Sefuebatur  oUm  c,  73.  quem 
fir^nem  manus  i^,  nmtavit  ••^»  G.  interea  pr.  i.  statim  post  c.  73  C.  post hfficp.  1>».  ecf.  ••^^od^.  i^i 
••''^  Gumque  ad  1.  ed.  "•''•  Gonjecit  ed.  c.  Postmodum  1 .  ••••  expulsi  4.  •»»*  per  —  miserat  add.  iK 
•»••  Rainolfum  et  per  Rogerium  etRoduifum  nepotes  suos.  et  L.  i.  ••••  t.  quos  pariter  ad  eum 
miserat,  ut  i.  2.  •••^  nequaquam — preces  desunt  1.  •»••  ab  eis  s.i.  ••••comitis  1 .  2.  Landulfi  4. 
•••^  prffidictus  1.  eci.  ••••  seque...  rebeUaas,  N.  eam  (.  i.  ed.  •»••  Abbas  vero  aequaquam  moratus, 
eongre^atis  ai.  m.   ad  1.  ed.  •»••  b.  s.  faeere  i.  non  posset  i.  •»•'  facere,  et  eum  p.  ed.  ••••  i.  e.  a.  <fe- 


sunti.\  ••••v.p.  desunt  i.  •••Mgneas  4.  •»»»i.  p.    ac 

tsts  erant>  ababbate  commoniti  1.  f.  ••••  etabbatis  1.  ed.  ••••  P.  R.  3.  Apud  Romam  p.  i.  2. 


add.  4.    •»••  add.  4.  •••^  llU   autem  q.  i. 


NOTiE. 


(858)  GL  Gap.  43.  , 
Patrol.  GLXXIU. 


(839)  AppeUatioBenuae  Msila,  Aifo. 


H 


683  LEOmS  MARSIGANI  ET  PETRI  DIAGONI  684 

proterea  cam  ^^^  papa  Benedictus  per  (860)  an-  A  natione  ip8iu8Roroan»eccle8iflBCoepit.Facta  itaque 

no8  12  *^  sedem  ****  apoetoiicam  oiMedieset  po-  discussionequisnamiaeademecclesiadignus  tanto 

titt8  quam  sediseet,  a  Romanis  expulsus  est,  et  '***  sacerdotioliaberetur;  cum  nullus,  ^^  heu  pro 

nJohannes  Savinensis  episcopus,  qui  **^^  Silyester  dolor  reperiri  *>'<  \aleret,  omnes  '^'enim  (863) 

Tocatus  est  non  tamengratisinRomanumpontifi-  exemplo  miseri  capitis,  preter  c»tera  vitia,  tum 

cium  subrogatus  (an.  1044).  Qui  cum  trium  ibi  pr8ecipuefomicationi8acsymoni»pestelanguebant: 

mensium  spatio  *^^*  prsBfiiisset  '*^  ;  expulsus Bene-  demum  electione  necessaria  ^^  potiusquam cano- 

dictu8,propinqui8suis,  Tusculanisproceribus  (86i)  nica  (864)  Babembergensis  **^  episcopuspapa  Ro- 

annitentibusSilYestro**^^^repul80,Romanam8edem  manus  levatur,  eique  Glemens  nomen  imponitur 

iterum  occupavit.  Nec  multopost  invisum  se  et  **°*  {Dee.  25)  (865).  Ob  '^  hujusmodiigitur  *^  res  tam 

exosum  cunctisesse  *><^*con8piciea8,cuidam  archi-  utiliter  ^,  tamque  canonice  gestas,  Romani  ^ 

presbytero  Johanninominequi  quasireiigiosior  ha-  tunc  temporis  eidem  Heinrico  patriciatus  honorem 

bebatur,  pecunia  *  abeo  acceptapermaxima  papa-  contnbuunt,  eumqne  prater  imperialem  coronam 

tum,  pro  ^^*  dolor,  vendidit ;  ipse  libere  deinceps  aureo  circulo  uti  decemunt 

cupiditates  suas  exerciturus  in  paternos  *«i^  lares  'Romanam  cathedram  sedisset.  a2. 
recessit.  Jamduobus  annis  et  mensibus  octo  pras-  3     **  habebatur,  papatum  tradidit  2. 

dictus  archipresbyter  cuiGregoriinomeninpapatu  78.  [Gap.  80.]  Post  hasc  sumpto  exercitu  impera- 

est  inditum  apostolic»  sedi  prsesederat,  cum  Hein-  tor  {an,  1047),  ad  hoc  monasterio  venit,  et  cum 

ricus  imperator  Ghuonradi  filius  tot  de  Romana  et  omni  honorereceptusa  fratribus,  planetam  purpo- 

apostolica  BcdenefandisauditiSyCoelitus  inspiratas,  reamoptimamauroacgemmisomatam  snperaltare 

anno  **'*  Domini  1047  (862).  Itaiiam  ingrediens  beati****  Benedicti,  cum  altero  pallio  quantitatis 

Romamaccelerat.Quide  tantaheresisedemaposto-  *<^  non  modicaa  po8uit  ;  in  capitulo  vero   auri 

licam  de8ideransexpurgare,Sutri  restitit,  et  super  libras  ahquot  fratribus  obtulit,  seque  iUis  devotit- 

tanlonegotiodeliberaturus^universaleibiepiscopo-  sime  commendans,  Capuam  abiit.  Ibi  itaque  *^ 

f um  concilium  fieri  statuit(/)0c.)  Mbit  ergo,  et  ma-  Ouaimario  refutante  *^  Gapuam,  quam  per  novem 

gna  inibiepiscoporumseuabbatumacreligiosorum  jam  annos  tenuerat,  Pandulfo  illam  sepe  **"  dicto 

virommmultitudinecongregata,Romanumquoque  simul  cum  fiiio  multo  ab  eis  ^  auro  suseepto  re- 

pontificem  qui  eidem  concilio  prmsideret  decenter  stituit  :  Drogoni  **^  Apuli»,  et  Rainolfo  Aversee 

invitat.  Quid  multa  ?  Goncilio  habito,  et  sjnodicis  comitibus  (866)  ad  se  convenientibus,  et  equos  iUi 

canonicisque  sententiis  convtctus  Gregorius  symo-  plurimos  etpecuniam  maximam  offerentibus,  uni- 
niacus,  sponte  sua  sede  desiliens,  pontificalibusse  ^  versam  quam  tunc  tenebant  terram  imperiaii  "*** 

infulis  exuit,  ac  '^^*  terrsB  prostratus,  invasi  empti-  investitura  firmavit.  Ibi  etiam  et  '^  prflBoeptom 

que *«i^honori8 indulgentiam  sibi eoncedi  humiliter  aurea  buUa  signetum  abbati  nostro  **^  juxta impe- 

petiit.  Quo  facto  imperator  valde  letificatus,  cum  rialem  consuetudinem  fecit  {Febr.  3)  (867).  Inde 

omnibus  ejusdem  conciiiiepiscopis  Romam  venit,  ReneventumcontendenB,cum  noluissent  eum  civea 

et  in  ecdesia  beati  Petri  apostoli  congregato  dero  recipere  **^,  a  ^^^  Romano  pontifice  qui  cum  iUo 

populoque  Romano  *^>,  postquam  ****  quid  Sutri  tunc  erat,  civitatem  eandem  ezcommunicare  fe- 

egisset  ■*^''  exposuit,  tractare  **>*  demum  de  ordi-  cit  (868) ;  cunctamque  Reneventanam  terram  Nor- 

\mJE  LECnONES. 

*Mi  c*  prsBfatus  p.  B.  homo,  prodolor,nequitiarum  omniumrens  peri.  *^^>aliquoti.  xii  i^.  *^*  Roma- 
nam  cathedram  i.  ed.  *^^^  oui  positum  est  nomen  Silvester  i^.  ed.  detunt.i.  «^*  spatium  4.  ^  fuisset  3. 
••w  Johanne  I.  •^'  et  c.  add.  4.*«<^»  cunctis  aspiciens  \.  ed.  »•*•  p.  d.  «W.  4.  »•"  patemajura  4. 
paternam  domum  iK  ed.  »•"  a.  D.  i047.  add.  iK  »•"  et  1.  «d.  »•*♦  deest  1.  2.  »•*'  R.  et  facta  discus- 
sione  quis  de  ipsa  ecd.  1.  "•^^  primo  ed.  .*»i^  actum  fuisset  ed.  '•^»  dehinc  traotare  coBpit  de  o.  i.  R.  e. 
ed.  *•<»  d.  inveniretur  t.  s.  fungi  i.  2.  fungi  deat  3.  d.  in  l.  s.  h.  4.  *•'•  cum  non  reperiretur.  electione  1. 
•«**  reperiretur  4.  «£i{.  ••"  omnes  —  languebant  desunt  i.  2.  •••  n.  p.  q.  c.  desunt  1.  2.  »**ep. 
Pavimvergensis  i.  e.  Pavimbergensis  de  genteSaxonum  i^.e.  Bamt>ergen8is  de  g.S.  2.  Bambergensem 
episcopum  papam  Romanum  constituunt.  Ob  hujusm.  3.  ••'•  Tunctemporis  eidem  Heinr  i.  Tunc  t.  ob 
h.  2.  »•"  addit.  4.  ^  prospere  ed.  »•«  eidem  li.  p.  h.  Rom.  cont.  I.  crf.  »•»•  b.  B.  add.  4.  ••••  optimo 
p.  i^.  2.  c.  a.  p.  o.  de$unt  1.  »•"  add.  4. »«»  renuntiante  i.  ed.  »*»  i.  priori  prindpi  sumul  i.  $d.  »••  il- 
lisi.  ed.  »•»»  r.  Normannis  etiam  ad  8e  c.  i.  »•»•  i.  i.  deeit  i.  ••"  add.  4.  ^  Richerio  i.  ed. 
••»•  tam  ob  suam  quam  et  ob  patris  injuriam  add.  i.  2.  »*^  totam  dvitatem  a.R.  p.  q.  c.i.  te. 
excom.  i.  ed. 

NOTiE. 

(860)  AUquanta  per  tempora  Desid.  (864)  Hqrc  Leonis  eententia  est. 

(86i)  Consulfbus  terrx  Desid.  (865)  Hucusque  e  Desiderio. 

(862)  Sc.  1046.  Capuam  oentl,inquitAnon.  Casin.  (866)  Nomina  ab  AmatoI0|2  acoepit* 
a  quo  annum  L.eo  sumpsisse  videtur.  (867)  Gatt.  Acc.,  p.  U8. 

(863)  Hoo  initio  1.  III  Desideriusdbcerat.  (^68)  Ct.  Aon.  Benev.  h.  a» 


6W 


CHR0N1CX)N  GASINBNSE.  —  UB.  Il^AUGTORE  LEONE. 


686 


mannis  auctoritate  sua  confirmaQs,  ultra  montes  A  atque  dalmaticeBynee  nonet  ohirotliecarQmin  prin- 


revertus  '*^^  estyGregorium  expootifioem  '•^*secum 
asportans. 

79.  [Cap.  81.](I^s.  DiaL  u,)  Ciemente  yero  post 
novem  menses  ultra  **^'  montes  (869)  defuncto 
(Oct  9)(prfledictu8  '«^^  ($70)  Benedictus  iterum  in 
pontificatum  reversus^  per  octo  circiter  menses 
ilium  Tiolenter  **«■  retinuit,  donec  ab  imperatore 
transmissus  ex  ****  Germania  Damasus  Brexeno- 
rum  (872)  episcopus  papatum  ''^^  recepit.  Quo 
etiam  postyigintiettresdiesapud  **^*Pr8BDesteYita 
decedente  (872),  Brunonem  TuUensem  episcopumy 
TeutoDicum  '*^*  natioDc,  et  stirpe  regali  progeni- 
tum,  Bomaoi  ab  '*^<^  ultramontanis  partibus  expe- 
tentes  in  suum  pontificem eiigunt,  eumque  Leonem, 


cipalibus  festis  ad  missarum  soliemnia,  tam  illi 
quam  et  universis  ei  in  hoc  coBuobio  regulariter 
promoyendisy  ob  honorificentiam  sanctiloci  hQjus 
apofttoiica  auctoritate  concessit,  Super  *^^  hoc 
eUam  et  monasterium  sanctsB  Jerusalem  (871)  quo 
Suxorianum  appellatur  intra  Bomanam  urbem  si- 
tum  cum  *^**  omnibus  pertineDtiis  suis  eidem  ab* 
bati  gratia  hospitandi  contradidit,  et  privilegium 
exinde  ilii  faciens  {an.  1049)  (877),  sacrationem 
tantummodo  sibi  abl>atis  ej  usdem  loci,  quem  tamen 
Gasinensis  abbas  eligeret,  reseryavit. 

*  Et  sancti  Salvatoris  in   territorio  soUemniter 

Atinensi  dedicans  2. 
80.  [Cap.  82.]  Interea   ••«•  (gyg)    cum  quidam 


papam  YOcaridecernunt(873).Qui  sanctus  pontifex  |.  Capuauorum  nobiies  pro  castro  quodamhijyusmo- 

^ l^ ^_>  — ^    — . ]• «. __*    ••«« Ai •_ «.!_     •*  ^^>i^_::      — I    ry A t«  ... 


eodem  anno  quo  ordinatus  est  **><  orationis  gratia 
montem  Garganum  adiit  (874).  Indeque  revertens, 
in  ipsa  festivitate  palmarum  (1049,  ifar/.19)ad'*** 
hoc  monasterium  Tenit  **** ;  et  reyentissime  sus- 
ceptus  afratribusy  missam  ^*^  soilemniterceiebra- 
▼it,  et  in  refectorio  cum  ipsis  comedit ;  post  pran- 
dium  vero  ****  in  capitulum  veniens,  et  ****  gratias 
protam  honorificasuareceptione  fratribus  agens, 
valde  humiliter  se  commendaTit,seque  pro  suo  posse 
idem  monasterium  honoraturum*^'^  etexaltaturum 
promittens,  descendit ;  et  die  '«"^  altero  ecclesiam 
Sancti  Mauricii  apud  insulam  qu»  LimataTOcatur 
a  ^*'  pr»dicto  abbate  constructam  soilemniter  * 
dedicans^demumrediitBomam;  Adquem  profectus 
Bicherius  **^  pri  vilegium  ***^  ab  eo  j  uxta  morem  pra»- 
decesBorum  suorum  honorabiiiter  adeptu8est(875), 


nasterii,  quod  Gonca  vocatur,  muitas  cum  abbate 
contentiones  fecissent  ***\  sed  Benedicto  patre  ju- 
vante  praBvalere  illi  nilvaluissent»  quadam  die  con- 
silio  habito  statueruot  prsBdatum  in  terram  istam 
venire.  Decernunt  igiturutadvesperascentedieiter 
incipiant,  et  apud  quandam  curtem  suam  circa  **** 
Teanum  parumper  quiescant ;  inde  se  taii  noctis 
hora  promoveant,  utsummomanemonasteriifines 
ingressi,exinsperatoprotmus  irruanty.et  quantum 
magis  exinde  '***  prsBdam  potuerint  agant.  Fece- 
runt  **^«  itaque  ut  statuerunt,  et  circa  mediam 
ferme  '"''^  noctem  ascensis  equis,  aggrediuntur  ire 
quo  disposuerant.Bes  **''*mira  1  sed  omninocertis- 
8ima,quippequflB  ab  uno  eorumquitantoequitatui 
interfuitmichi  relataest.Abiila  itaquehora  usque 
ad  crepusculum  iter  coDficientes,  cum  jam  se*"*in 
finitioQa  hujus  terrsB  venisse  putarent,  atque  ad 


in  *^*  quo  idemapostohcus**^  usumsandahorum 

YABLB  LECTiONES. 

»••*  m.  exindeest  reversus  1.  ed.  •«*«  dee$t  l^.  ed.  G,  s.  a.  add.  i^.  ••"  BomsB  d.  I.  ••*•  prsfa- 
tu8  l^.  ed.  d.  Damasus  illi  ex  G.  in  papatu  suocessit  1.  cwr.  i^.  ••••  dse$t  i\  2.  ••^  t.  Dam  iili 
ex  G.  in  p.  I^.  ••»' ilii  in  papatu  successit  iK  ed.  ••^•a.  P.  deest  1.  »•♦•  T.  n.  et  add.  iK  '•••  a. 
u.  p.  e.odd.  i^.  •••^  est  (Capuam  veDit.Ibijam  seniore  Panduifo  defuncto,  junioris  Paudulfi  fra- 
trem  Hiidebrandum  nomine  arcliiepiscopum  consecrans,  or.  g.  m.  G.  a.  L  r.  add.  !>>.)  io  i.  {.  ><»  yalde 
devotus  ad  1.  ed.  ••••  ascendit  ed.  •••♦eodiem.  i.  ed.  •«••  odd.  4.  ••••  v.  maximas  fratribus  p.  t. 
h.  s.  r.  gratiaseffit,  seque  p.  i.ed.  •••''  m.  ubique  exait.  1.  ed.  ••••  et  postridie  (manum  Friderici 
diaconi  et  canceuariiritc]  expcincfa)recedens,  Capuam  abiit.  Ibi  jam  seniore  Panduifo  defuncto,  junio- 
ris  Panduifi  fratrem  flUdebraDdumnomine  a  Capuanis  electum  diiigenter  examinans,  Saiernum  perre- 
xit,  eumque  inibi  consecratum  remittens  Capuam  (cor.  nomine  archiepiscopum  coDsecrans),  orationis 
fl^iamontem  Garganumadiit;  et  demum  Bomam  reversus  e8t(corr.  d.  rediit  Bomam)  1,  etdiea.  e.  S. 
M.  ap.  Limatam  ab  eodem  a.  constructam,  ut  supra  dictumest,  dedicans,  d.  r.  B.  Ib.  «Mtab  eodem  a.i^. 
ed.  ••••  q.  abbas  profectus  priv.  ete.  1>>.  ed.  •••^  a.  profectus,  et  consecrationem  ab  iiio  etprivil.  hono- 
rabiliter  adeptus  est.  Nam  usque  ad  iliud  tempus  suam  sacrationem  distuierat.  SequenU  etc.  (e.  82)  f . 
••••  in—  coDcessit  desunt.iK  nicpostea  inserutt :  Eodem  aono  Corbo  ^  quattuor  miiium.  v.  cap.6^. 
••••  sanctuspOiitifex  ed.  •••^  Quoetiam  tempore  idem  apostoHcus  (sanctus  poutifex  !>>.  m.  !>>.  ed.  •••• 
prsBfato  abbati  (gratia  h.  add.  3.)  c.  o.  p.  s.  concessit  (coDtradidit  ed.)  i^.  ea.  ••••  Per  hos  dies  q.  Ca- 
puani  n.  1.  ed.  hoc  caput  priuspostc.  82  scriptumerat,  sed  ipseposteairansposuit.  •••^  effeceraDt,conan- 
tesutique  iUud  a  monasterii  dicione  subtrahere,  etad  sui  juris  usus  redigere.Sed  cum  abbati  nii  praBva- 
lere  valereDt,  q.  1.  ed.  ••••  in  Teauensi  comitatu  p.  t.  2.  ••••  ex  ea  1.  ed.  ••^^  VenicDtes  vero  ad  con- 
dictum  iocam,  cum  quantum  iliis  visum  fueratquievissent,  c  i.  ed.  '•^^  add.  i^.  ••^*  ita  1>>. Mita  dictu- 
rus  sum,  sine  uila  tamen  hesitatione  verissima,  utpote  qui  lioc  ex  unius  iilorum  ore  percepi.  Ab  1.  ••^» 
cum  se  jam  venisse  in  f.  h.  t.  p.  l.€d. 

NOT^. 


1.  L 


!869)  Ex  Amato  III,  i  4  ;  sed  hoc  falsum  est. 
870)  Prcedictus  ^resiUuit  Desid,  non  habet. 
^n^  Brexenorum  ep.  eiap.  Prcenestetx  Amato 


(872)  Aug.  9  NecroL  Casm. 

(873)  flucusque  Desidcrium  secutus  est. 

(074)  M,  Apnli  sec,  AnUi  Beneventi  ood  Vat,| 


ut  alterutrum  erravisse  oporteat. 

(875)  Begest.  num.  21.  Ahg. 

(876)  Quod  etiam  S.  Crucis  didtur.  Leo  IX  palatit 
Susurriani.  Victor  U.  '^'' 

(877)  GatL  HisL,  p.  232. 

(878)  a.  Desid.  Dial,  I.  iO, 


es7 


LBONIS  MARSIGAia  BT  PETRI  MAGONI 


688 


disciuTendaaiQipradantiummorisestseiQstantius  A  ratorem  profectus  ^^  est  {an,  1052).  Gebeardus*^ 


prspararent^ubiloeircumspioieQtes*^^^,  in  eolooo 

quo  equos  ascenderant  se  reperiunt.  Obstupefacti 

nimiumque  attoniti,  ac  sese  iayicem  aspectaQtes, 

intelligunt  tandem  patrisBenedicti  meritisse  noctis 

errore  eecatos ;  dum  tanto  temporis  spatio  rectose 

itinere  gradi  putautes,  predictam  curtem  giraudo 

ac  regirando,  mane  se  inibi  und*)  *^^  surrexerant 

reperissent.  Ita  demum  conf usione  simul  et  admi- 

ratione  repleti,  Capuam  sunt  reyersi,  ipsimet  **^* 

palam  onmibus  referentes  queque  sibi  conUge- 

rant*. 

*  [Gap.  83.1  (Petri  Dam.  ep.  i,  9.)  Eo  etiam  tem- 

pore  quidam  seryus  Dei  Neapolitanae  re^oais, 

m  prser  upta  rupe  j  uxta  y  iam  publicam  solitarius 

habitabat.Qui  nimirum  dumnocturno  tempore 

psalleret,  etfenestram  ceilulfle  horHrum  explo-  g 

rator  aperiret,  ecce  yidet  multos  nigros  homi- 

nes  tamquam  Ethiopes  iter  capere,  et  longo 

tractu  onustos  foeno  saumarios  [comminare. 

Cumque  eos  curiosus  inquireret,  qui  essent, 

oujusve  reigratia  heec  jumentorum  pabulapa* 

rarent,  demones  dixerunt,  naquaquam  esse 

pecoribus  alendis,  sed  fomenta  potius  ignium 

nominibuscomburendis.  Prsstolamurenimin 

Sroximopriacipem  CapuaePandulfum,  quiiam 
ecumbit.  Hisauditisyir  Deinuntium  protfnus 
ad  moenia  Capuana  direxit,  ciui  yeniens  Pw- 
dulfum  jam  mortuum  repperit  (an,  984).  Quo 
mortuo.  mons  Veseyus  in  flammas  erupit,tan- 
taque  sulfurffiresiufle  congeriesexipso  Vesuvio 

Srotinus  fluxit,  ut  torrentem  faceret,   atque 
ecurrente  impetu  in  mare  desceaderet  add,  2. 
81.  [Cap.  84.]  Sequenti  *^^  anno  1050  prfledictus 
apostolicu8**^*iteramadhoc**^*  monasterium  yenit 


tunc  episcopus  Aistettensis  gente  Noricus,  yir  pru- 
dentissimus  et  rerum  ssecuiarium  perttissimus,  re- 
gis  consiliarius  erat.  Sed  cum  imperatoris  imperio 
magnus  yalde  Apostolico  tradttus  fuisset  exercitus 
(on.  1053),  jamque  itineris  partem  non  modioam 
coofecissent,  idemepiscopus  adimperatoremaoee- 
dens,  yehementerque  super  hoc  illum  redarguens» 
nt  totus  exMrdtusejus  ****reyerteretur  dolosus  effe- 
cit ;  de  propinquis  tantum  et  ****  amids  apostolici 
quingentis  circiter  iUum  in  partes  has  comitanti- 
bus\ 

*  Tunc  temporis  facta  est  commutatio  inter  eun- 
dem  apostolicum  et  imperatorem  de  Beneyento 
et  episcopio  Bambergense,  sicutjam  suprare* 
tulimus  (c.  46).  add»  2. 

82.  [Cap.  85.]  Hoc  anno  (1052)  (880)  Guaimarius 
princepsconjuratione  Amalphitanonimquos  nimis 
indigne  tractabat  '***  nec  non  est  oogDatorum  **^ 
(881)  ac  Saiemitanorum  quorundami  juxta  oram 
•<•)  maris  Salemitani  *^*^  occisus  est,  triginta  ***^ 
et  sex  plagis  perfossas  (882)«  et  yalde  turpiter  ae 
eummagno  ludibrio  ****perlilus  maris  aliquandiu 
tractu8,etciyitassimulcumarceab  eisperyasa(883)« 
Sed  post  quintum  diem  (884)  NormanDis  aoxiliantibns, 
a  Guidone  fratre  ipsius  principiseadem***'recepta 
oiyitas,  et  Gisulfo  filio  ejus  reddita  est,  trucida- 
tis  (885)  auctoribus  tanti  facinoris,  quatuor  sciJi- 
det  cognatis  ejnsdem  Guaimarii,  et  triginta  sex 
aliis* 

83.  [Cap.  85.]Hoc  ****  etiam  tempore  Landenul- 


in  rigiiiissanctiPetri,  et  die  sequentiet  aitero  apo-  ^  fus  et  Adenulfus  germani  firatres  nc^Ues  Capuanas 


stolorum  Petri  etPauli  missas  sollenmiter  cdebrarit: 
cumque  die  illo  sabbatum  esset  (Jun.  30),.  ad  fra- 
tr um  mandatum  ingressus,  duodecim  monachis  pe- 
des  layit,  et  ****  ipse  etiam  ab  eislotus,  in  refecto- 
rium  quoque  cum  iliis  adbibendum  de  ***^mona- 
sterii,  more  perrexit  '***.  Beneyentum  deinde  pro- 
fectusab  excommunicationeiiiam****  pnedecesso- 
ris  sui  Glementis  tandem  absolyit.  Anno  iterum  ***^ 
altero  (1051)  Capuam  yeniens  ****,  rursus  Beneven- 
tum  (879),  el  inde  Salemum  perrexit ;  dehinc  ex- 
pellendorumNormannorumgratiamilites****unde- 
cumque  ardens  contrahere»  ultra  montes  ad  impe- 


oiyitatis  unacum  Petro  nepote  suo  simul  ad  hoo 
monasterium  gratia  conyersionis  yenerunt,  cun- 
otasque  facultates  et  hereditates  seu  possessiones 
suas  quas  in  toto  principatu  Capuano  habebant 
beato  Benedicto  exintegro  obtulerunt  (886).  Eccle- 
siam  yidelicet  *'**  sancti  Njcolai  intra  Gapuam 
eum  omnibus  pertinentiisejus ;  necnonetintegras 
portiones  suas  quas  habebant  in  ecdesia  Sanoti 
Salyatoris  et  Sancti  Rufi  similiter  intra  Capuam  : 
Yiridiarum  (887)  etiam  quod  est  ad  pontem  Casu- 
lini.  Curtem  qu«  dicitur  Galabrinn^  cum  ecdesia 
Saneti  Nicandri  quas  ibidem  construeta  est.  Terrat 


VARIiE  LEGTIONES. 

•«'*  respidentes  1.  ed.    •«"i.  reperissent.  sicque  c.  pariter  et  1.  ed.    »«^«  ipsimet  —  contigerant  add* 
Ib.    •m  j^c  prtmo  scriptaerant  statim  post  c.  79.    "'•  pontifex  4.  ed.    ••'f  desst  ed.    ••••  et  —  perrexit 


add.  i^.  •••^'nirois  deybtus  p.  1.  2.  ••••  ibat  3.  ••••  hxe  in  eod.  1.  tncipU  quat.  uUimuSt  qta  ipsitts 
Leonis  manuscripus  esse  videtur.  »••♦  item  1.  •*•»  yenit,  ac  {corr.  yeniens,  rursus)  B.perrexit;  et  {corr. 
dehinc  exp.  i.  ••••  m.  u.  a.  c.  desunti.2.  •'^•'^  abiit,  milites  ab  inde  conduoturus  i.  ed.  ••••  Gebear- 
dus  —  comilanUbus  add.  l^.  ••»»  deest  4.  ••»»  deest  ed.  •••*  tractabant  4.  ••»»  c.  ac  deest  i .  »«•»  ora 
1,  ed.  •••^  deest  1, 3.  '•»»  36  p.  p.  desunt  1.  '•»•  1.  corpus  iilius  p.  1.  m.  a.  tractum.  Sed  N.  adiuyan- 
tibus,  a.  G.  i.    •••^  p.  recepta  ciyitas,  et  Qisulfofilio  ejus  reddita  esU  Per  hos  d.  (c.  80.)  1-    •••• 


caput  in  marg.  add.  i*>.    ••»»  deest  4. 


'  p.  r( 


hoc 


NOTiE. 


(879)  Jul.  5,  undeAug.  89alernumprotBctusest, 
test.Ann.Beney. 

(880)  Jun.  II.  sec.  Ann.  Beney. 
\m)  ExAmatoIU,  25. 
^""'^'  Ex  eodem. 


883)  m,  26. 


(884)8.I(iytin.  Amat  IH,  28,  qnod  yeraor  ne 
nosterminus  recte  interpretatus  dU 
(885)  Am.  m,  31. 
]886)  Regest.  num.  336.  Aiia. 
t887)  In  chartula  est  Yerxario.hMQ. 


689 


CHRONIGON  GASINENSE.  —  LIB.  U  AnCTOIffi  LEONE. 


699 


et  molas  m  fluTio  Saone.  Curtem  in  Sala  ^^^,  Adipti- 
Porcari.  CurtAm  qu»  dioitur  Rapedella  cum  silvis 
ei  paludibus  sibi  pertinentibus.  Terras  et  silvas  et 
prata  ad  ipsam  "^^  Auciam.  Curtem  Calinulo  circa 
prsedictum  Saonem.  Curtem  in  loco  qui  dicitur 
Ceryianum;  et  portiooem  de  ecclesia  SanctiJacobi, 
et  de  curte  in  loco  Bucinu,  eum  ecclesia  Sanctai 
Anastasi».  Terras  et  silvas  et  paludes  ^^*  in  loco 
qui  dicitur  Rustinitu.  Curtem  in  Cilicia  cum  sorte 
de  ecdesia  sancti  Johannis.  Curtes  et  terras  in  fini* 
bus  Liburi»,  loco  Porano  "^*  prope  iacum  Patria. 
Fundum  in  yico  Cupuli.  Item  fundos  in  casa  Pe« 
senna.  Fundos  in  ioco  Felice.  Terras  in  Qualdo  de 
Mataloni,  et  in  Marcenisi,  et  in  Mardrelle.  Curtem 
juxta  Grecinianum,  in  ioco  qui  dicitur  Senosa  "^. 
Cortemin  l^eo  '^^*  (888)  ad  poutem  ruptum.  Ter- 
ras  in  massa  Valentiana ;  et  uni versas  casas  '^**  sibi 
intra  Capuam  pertinentes. 

84.  [Cap.  87.]  Reyersus  itaque  abultra  monte 
Romanus  ponUfex»  ascendensque  *^^Hterumadhoo 
monasterium  ian.  i053),  valde  suppliciter  sefratri- 
bus  *''^*commendaTit.  Cumque(889)apudSanctum 
Germanum  honoriiice  hospitatus  fttisset,rogatttsa 
fratribus  ut  monasterium  sancti  Stephani  qood 
supra  Terracinam  est  iilis  restitueret,  interrogavit 
utrumadeos  aliquando  pertinuisset.  Respondenti- 
Lus,  etiam,  ostendi  sibi  expostulat  Mox  itaque  dia- 
k>go  sancti  Qregorii  in  medium  exliibitOy  et  ex  vita 
l>eati  Benedicti  quaiiter  in  yisione  iilud  idem  pater 
construxerat  demonstrato  —  aut  *^^*  enim  ignora- 
bant,  autmioimead  manum  habebant  priyilegiuffl 
quod  Agapitus  papa  exinde  Baidoinoabl>ati  fecerat 
(890)—  Vere,ddi  sanctus  pontifez,  juiHssimum  esi 
quod  requirUii;moxque  pri?ilegium  indefteri  Fri- 
derico  cancellario  jussit  (Mot.  20)»  et  ipsam  mo- 
nasterinm  cum  omnibus  suis  nobis  assignari  con^ 
sUtoit  Fecit  "^^  etiam  eodem  tempore  (an.  i053t 
Mai.  29)  huic  monasterio  et  aliud  praceptum(89i) 
de  libertate  nayis  hujus  monasterii  in  portu  Ro- 
maoo,  ut  omni  tempore  cum  naudero  et  liniyersis 
nauticis  suis  maneat  libera  ad  onmimoda  condioione 
et  debito  pensionis.  post  hiBC  a4jonctis  sibi  fere 


A  cunetis  partium  istarum  militB>U8  *^>^  Apuliam 
cum  Normannis  dimicaturus  perrexit,  anno  *^^ 
Domini  miliesimo  quinquagesimo  tertio  (892)  ;  et 
ex  partequidem  apostolici  Rodulfusin  Beneyenta- 
num  prindpem  jam  electus,  et  Guamerius  Sueyos 
signa  sustollunt :  Normanni  (893)  yero  tres  de  suis 
statuontturmas,  quanimunam  comes  Httmfridus» 
aliam  comes  Richardus,  tertiam  Robbertus  agebat 
Yiscardus.  Inito  autem  oertamine  {Jun,  18)  in  pla- 
niti»  maxima  *7<*  qussjuxtaCiyitatem  est,  paulatim 
sesubtrahentibus  fugientibusque  nostratibus,  etso* 
lis  qui  ultra  montes  yenerant  remanentibus,  cum 
diu  ab  bis  fortiterque  pugnalum  fuisset,  omnibus 
tandem  in  ipso  certamine  trucidatis,  Normanni  *^'^ 
Dei  judido  exlitere  yictores  >^<>.  DehincHumfridus 

n  ad  papamyenit,etinsuaiUum  fidesuscipiensycum 
omnibus  suis  Beneyentum  perduxit ;  promittens  ut 
quandocumque  Romam  ire  disponeret,  ipse  iilum 
Capusm  usque  perduceret.  Intrayit  autem  idem 
papa  Beneyentum  in  yigilia  sancti  Johannis  Bapti- 
st»  (1054),  et  stetit  ibi  usque  ad  festi? itatem  sancti 
Gregorii  pap» ;  ibique  iafirmatus,  yoeato  prasdicto 
comite,  Capuam  ab  iiio  deductos  est ;  ubi  per  dies 
it  remoratust  accersito*^^*  tamdem  nostfo  abbate 
sui  itineris  comite,  Romam  rediit ;  ae  post  non 
multos  dies  ^"^"  sancto  fine  quieyit  Upr.  i9).  Ad 
cujtts  tumulum  piurima  tuno  temporissignaChristus 
effedt  (894).  Hio  >^^*  poatifex  inter  ifinomera 
bonitatum  suarum  indgnia,  quandiu  RomaB  moratus 
Mi,  omni  tempore  tribns  perebdomadam  diebusa 
JLateranis  usque  ad  Sanctum  Petrnm  priyato  ha- 

^  bitu,  nudis  pedibus^  eum  duobus  aut  tribus  de- 
ricis  noctu  psailendo  et  orando  pergebat 

85.  [Cap.  88.]  Eodem  anno  (895)  gratia  concor- 
dandiecdedas  RomanametConstantinopoIitanam, 
prudentissimos  y  alde  ?  iros  ad  imperatorem  Constan- 
tinum  cognomento  Monomachum  apocrisarios  trans- 
miserat  *''i* :  Fridericum  '^*^  sdlicet  canodlarium 
SQum,  et  HumbertamepiseopumSily»  candid»,  et 
Petrum  archiepiscopum  Amaifitanum.  Qui  *^'^  ad 
hoc  monasterium  primitus  yenientes,  seque  flratri- 
bus  deyotissime  commendantesi  ita  demum  yiam 


YARLE   LEGTIONES. 

*»••  saiam  ed.  *»•*  ipsa  ocia  i^.  «'••  padules  ii^.  «^»  Paurano  iK  «"•*  Fenosa  2.  »'•»  Laneto  3, 
^•*  deesi  3*  ^^  iia  i^.  p.  plus  quingentos  secum  Lotheringos,  beliioosos  valde  yiros  adduxit,  yeniensque 
i.  1.  ^^*  deesi  4.  ••••  aut  fecerat  aesuni  4.  ""  Fecit  —  pensionis  add.  !*>.  ^^^  nostratibus  1.  eorr,  iK 
*»"  a.  D.  1053.  add.  i^.  et  ex  —  Viscardus  desunt  1.  «?»*•  deest  i.  «^**  Humfrido  duce,  illorum  tunc 
eomite,  add.  1.  ^^*  yictores.  Papa  cum  paucis  ad  Ciyitatem  confugit.  Dehinc  Humfridus  poenitentia  du- 
ctua  ad  p.  I .  «^"  a.  t.  n.  a.  s.  i.  c.  add.  iK  "*'  deest  4.  «"  Hic  —  pergebatctesun^  1.  "*•  Ua  eorr.  i^. 
transroisit  i.    •^•^  Fred.  4»  semper.    •^•^  Qui— sunt  add.  i^. 


NOTiE. 


(888)  Lanius  fiuyins,  Latinis  Clanins,  ynlgo  La- 
gno.  Aifo. 

(889)  Bx  prifil.  papsB  qood  edidit  Gatt.  Hist., 
pag.  117 ;  dato  ante  iter  in  Germaniam  susceptum 

(890)  Cf.  lib.  1,  cap.  59. 

(891)  Ib.,  p.  144. 

(892)  Ita  Anon.  Casin  et  Ann.  Beney. 

(893)  £x  Amato  ni»  37,  ubi  alterius  partis  duces 


yocantur  itavno(^6  et  Raynier. 

(894)  lU  Desider.  Dial.  m,  3. 

<895)  3f .  Jan.,  ind.  yu,  data  est  Leonis  enistola 
ad  Michaelem  patriarcham.  Exstat  relatio  tegato- 
rum,  quam  Leo  yidisse  potuit ;  nonnulla  tamen 
aiiunde  asciyit.  Cf.  Petrum  Oiaoon.  De  viris  ili. 
cap.  17. 


tii  LEONIS  HARSICANI  ET  PETRt  DIACONI  69S 

suain  plrofeoti  snnt.  Quos  imperator  nimishonora-  A  addazit,eiqaeyictorisnomenimponen8,Romanum 

biliter  suscepit  ^**,  et  in  palatio  per  aliqoot  dies  papam  euactorum  assensu  oonstituit  {an.  1055) ; 

retinuit.  Intra  quod  spatinm  nonnullas  Orecorum  oum  jam  ferme  a  transitu  pape  Leonis  annuselabe- 

hereset  corrigere  decertantes  '^**,  tandem  patriar^  retur.  Qui  *^"  quoniam  eidem  prfledecessorisuo^ut 

cham  Michahelem  "^*^,  et  Leonem  Acridanum  epi-  supra  dizimusy  impedimento  mazimo  fuerat,  quo- 

scopum  (896)  cum  uniyersis  eorum  sequacibus  au-  tiensacircumpositis  molestiam  aliquam  patiebatur 

ctoritate  apostolica  anathematizaverunt.  Sed  cum  dicere  solitus  erat  :ifertto  hcBc  paHar,  quia  peecavi 

jam  intra  ^*^  hos  dies  defuncto  papa  (Jul.  i6)  red-  in  dominum  meum  '^**.  Comperiens  itaqueimpera- 

ire  disponerent  ^**  imperialibus  iUos  donis  Mono-  torFridericumaConstantinopolireyersum  magnam 

machus  "'^  honorifice  munerans,  beato  quoque  *''*'  yaldepecuniamdetulisse,  cepit  eumyehemen- 

Petroper  eosdemdona  nonparyatransmisit ;  insu-  ter  suspectum  habere.  Nam  eo  tempore  fratri  ejus 

per  etiam  ut  omni  annobinas  aurl  libras  de  palatio  duci  Gotfrido  inimicissimus  erat.  Quapropter  scri- 

ejus  hoc  monasterinm  reciperet,  illorum  rogatu  pseratapostolicoutillum  caperet,sibique  *^*festi- 

concessit.  Quos  prospere  reyertentes,  Trasmundns  nanter  studeret  transmittere.  Quo  per  necessarios 

"**  Teatinus  comes  per  terram  suam  transeuntes  cognito  *^*''  Pridericus,  abbatem  nostrum  qui  per  eos 

•7M  cepit,  et  uniyersa  quffi  ferebant  cum  magna  in-  o  dies  '''**  a  Lucca  ubi  ad  eundem  imperatorem  pro- 

juria  auferens,  tandem  dimisit.  Atque  "^**  ita  Fri-  fectus  fuerat,  reyertebatur,  latenter  apud  Romam 

dericus  Romam  reyersus  est.  alloquitur,  et  ut  se  Casinum  ''**  perducere,  ibique 

86.  [Cap.  89.]  Defiincto  preterea  sanctas  memo-  m  monachum  facere  studeat,  instantissime  depre- 

ri88  papa  Leone,  Hildebrandus  tunc  Romane  eccle-  catur.Quod^^^ocumabbasgratantissimeannulsset, 

siffi  subdiaoonus,  ad  imperatorem  a Romanis  trans-  prsBmissus  cum  omnibus  suis ad  monasterium  est 

missus  est ;  ut,  quoniam  in  Romana  ecclesia  per-  Abbas  yero  post  dies  aliquot  cum  nuntiis  impera- 

sonaadtantumofficiumidoneareperirinonpoterat,  toris  '"i^^  qui  ad  principes  mittebantur  adyenit.  Moz 

de  partibus  ilUs  quemipse  tamen  yicederi  populi-  igitur  Fridericus  in  eorundem  nuntiorum  prsesen- 

que  Romani  in  Romanum  «^*  pontificem  elegisset  tia,  pretiosa  valde  quibus  tunc  ****  utebatur  inda- 

adduceret.  Quod  cum  imperator  assensus  fuisset,  menta  projiciens.  religionis  habitum  induit;et  ut 

etOebeardum  Aistettensem  episcopumcujussupra  hoc  de  se  per  ^^  eosdem  missos  imperatori  nun- 

meminimus  (c.  81)  Hildebrandus  ez  industria  et  tiaretur  efficiens,  fratribus  se '^^Me  cetero  sociayit 

consilio  Romanorum  ezpetirisset,  tristis  superhoc  "^^^*  Nec  multopost,  ut  ad  insulam  transmittere- 

yalde  imperator  effectus  est ;  nimis  enim  illnm  ca-  tur  •''**  Tremitensem  rogavit  abbatem;quod  et 

rum  habebat.  Et  eum  eundem  sibi  omnimodis  ne»  fecit.  Dehinc  cum  pro  quibusdam  reprehensibili- 

ce8sarinmimperatorassereret,etaliumatquealium  ^  bus  ^^"^  que  inibi  reppererat,  abbati  ejusdem  loci 

huic  officio  magis  idonenm  judicaret,  Hildebrando  coepisset  ingratus  ezistere  :  nequaquam  ibi  remo- 

tamen  ut  alterum  reciperet,  persuaderi  nuUatenus  randum  ratus,  egrediens  inde,  ad  monasterium 

potuit.  Erat  enim  idem  episcopus  super  id  quod  sancti  Johannis  quod  Veneris  cognominatur  (897) 

prudentia  multa  callebat,  post  '^*'  imperatorem  perrexit ;  ibique  diebus  aliquot  commoratus  est. 

potentior  ac  ditior  cunctis  in  regno.  Hune  ergo  ffil-         Per  "^*  idem  tempus  prafatus  "^*'  abbas  procla- 

debrandus  inyito  licet  imperatore,  invito  etiam  eo-  mayit  in  placito  Cadeloi  cancellarii  Heinrici  impe- 

demipsoepiscopo,propterquodutique postmodum  ratoris (898),  ubi  erat  cum  multis  epi^^copiset comi* 

dictus  est  monachos  non  amasse,  Romam  secum  tibus  illarum  partium,  super  quodam  Dodo 

VARIiE  LECTIONES. 

>^**  ita  ib.  suscipiens  et  imper donans,  beato  quoque  Petro  necnon  et  pap»  dona  noa 

!»aryaper  eosdem  reraisit.  Cum  jam  ibidem  per  dies  aliquot  remorantes,  et  non  nuilas  1.  *^'>  sed  noa 
eorr.  minime)  praeyalentes  oid.  1.  del.  iK  «^**  Michalem  A.  *'"  i.  h.  d.  cM.  i*>.  "*•  ila  i*>.  redire 
etpost  vocem  jam  erxuam  Teatinus  c.  etc.  i.  '^'^  Constantinus  M.  ed.  >^'*  ita  hic  omnes  ;  infra  ed, 
fit  4.  Transm.  *^'*  illos  add.  1.  deU  l^.  Atque  ^  est,  et  majorem  cafUis  seq.  partem  iuppterit  i^- 
erasis  qua  in  4  versibus  scripta  fuerant.  *^*<  p.  R.  ed.  *^>*  secus  Ib.  *7a>  Et  i^.  *^*^  et  item  «  Dignum 
est,  inquit,  ut  quod  fecit  Saulus  patiatur  Paulus ;  quod  egit  lupus  sustineat  a^nus  >  add,  i^.  2.  *''**  in- 
gentem  li>.  ^^^^festinanteraue  8iDil>>.  ^"^^  gmiOt  etc.  abscisa  i^.  *^**  per  lilos  dies  reyersus  fuerat» 
latenter  a.  R.  etc.  Ib.  ^**  ninc  i  pergit :  C.  yeUe  yenire  ibique  monachum  fieri  confitetur.  Prsemissus 
ergo  c.  e<c.  corr.ib.  *?«<>  ^^ppeoniQf  pf^Qiisgijs  igjturcum  1*>.  »'♦*  regis  i.  corr,  !*>.  •'♦•  (dericus  1 . 
corr.  Ib.  «♦*  seregi  n.  1.  corr.  l^.  "♦♦  f.  de  c.  nunciavit  4.  "^**  sociayit.  Hisdem  ipsis  diebus  Victor 
genere  Teutonicus  Romanus  pontifex  ordinatus  est et  hoc  anuo  princeps  Pandulfus  junior  prfficeptum  con- 
cessionisfecitabbatidecastelloquodSaraoiniscnm  vocaturl.  Quibus  expunctis  pergit  iK  :  (}ui  tamen 
nequaquam  adhucde  imperatoris  ira  securus,  adtutioremselocum  conferre  meditabatur.  Nec  —  com- 
moratus  est    "♦•  T.  t,  Ib.  ed.   "♦'  reprehensilibus  2.    *'♦•  Per— omnia  desunt  i.    ""♦•  procl.  p.  a.  ed. 

mTM. 

(896)  Acrida  yel  Achrit  urbs  est  Maoedonite,  me-  laus  episc.  Nnmbur^.  jam  an.  1045  mortuus  est ; 

tropolitana  olim  SeryisB  etBulgariffi.  Ano.  hic  Pariiiensisiuteliigendus,  qui  eo  tempore  com- 

(697)  Situm  est  in  agro  Lancianensi.  Arg.  plura  placita  habuit,  sed  nunquam  canoellarius 

.    (898)  Ep.  Numburgensi  nt  yidetur,  qui  eancel'  luit.  Gf.Schmitt  Zeitschrift  fur  Gesd^ichte,  lahrg. 

larius  Romani  palatii  appellatur  in  dipl.  imp.  quod  i  847. 
1 046.  Noy .  20  in  Ingelenheim  accepit.  Csterum  Ca3o- 


693 


CHRONICXm  GASINENSB.  --  IIB.  U  AUGTORE  LEONE. 


694 


retinebat  de  causa  mooasterii  bujus  700  modia  de 
tenra  in  comitataTeatino,loco  Ad  casa  Hildebrandi; 
etrecollegtt  onmia.  Eodem  «^*^  tempore  supra- 
dicius  Trasmundus  etBernardusoomites  firmave- 
runt  per  sacramentnm  eundem  abbatem  de  omni- 
bat  rebus  sanoti  Benedicti  in  comitatu  Teatino  et 
Penneasi,  qaod  neque  ipei  iUasinyaderent,etcon- 
traomnes  hamines  eas  monasterio  *^**  nostro  de- 
fenderent,  apudmonasterium  sanct»  Scolasticein 
Penne. 

B7.  [Gap.  90.]  Hoc  ^^*  etiam  anno  (1054,  Dee.) 
princepsPandulfus  junior  fecit  praeceptum  conces- 
sionis  (899)  in  boc  monasterio  de  castello  quod  Sa« 
raceniscum^^^^Yocdtur,  ia  confinio  >^'^  Cominensi, 
cum  omnibus  adjacentiis  et  «^'^*  pertinentiis  ejuSy 
quamvis  *^**  idem  casteUum  intra  antiquos  nostri 
monasterii  terminos  yideatur  esse  constructum. 
Qaem  Tidelicet  locum  non  multo  ante  Marsorum 
comites  Oderisius  et  Rainuldus  qui  tunc  Comino 
pneerant  per  cartulam  oblationis  cum  finibus  ac 
terminisejus  l>eato  Beacdicto  firmaTeraot  *^'^MJnde 
cam  quidam  Aquinensescontraabbatemsuperboc 
murmurareot»  pro  eo  videlicet  qaod  ipsi  prius  eua- 
demlocum  ceatumbjzaoteiscomparaverantaquo- 
dam  Berardo  Marsicano,inbanc  tandem  convenien- 
tiam  cum  eo  yeneruDt  ^**,  ut  sponte  sua  inquo- 
randamjudicum  pr»sentiaomnemquerelam  etca- 
lamaiamdonmoabbati  deboc  refutarent,  et  quieti 
de  oastaro  essent ;  proposita  pGBnalibrarum  argenti 
centam,  si  aliquaado  amplius  de  boc  contendere 
Tallent»  nisi  quantum  ipse  iilis  per  libeUum  conce- 
deret.  Saraceniscum  autemea  de  causa  ipsum  ca- 
steUam  auacupari  fama  est»qaod  cum  idem  Sara- 
eeoi  a  Cacie  aostrorum  tempore  illo  quo  de  Gari« 
liano  eUmiaati  sunt»  fuga  dilapsi  fuissent,  cnteris 
int^remptis,  aliquanti  ex  eis  ad  ipsum  tandemlo- 
cumperveoerant*^**,  ibique  aliquandiu  laUtantes, 
prasdas  nonnoUas  a  vicinis  babitatoribusclanoulo 
ao  si  latruacuU  abigebant.  Quod  cnm  a  quodam 
oaptivo  iUorum  traosfuga  Soraais  ianotuisset, 
eodem  transfuga  dnce  ad  eorum  latebras  maae 


A  sammo  pervenhint,  iUosque  Ucet  somnolentos 
adbnc  coaantes  resistere,  universos  gladus  truci- 
darunt. 

88.  [Cap.  91.]  Per  »^w  idem  tempus,  praefatos 
comes  Transmundus  graviter  infirmatus»  et  mona- 
ebus  effici  cupieDS,Ricberium  ad  se  venirerogavit. 
Cui  *^*A  sese  suppUciter  tradens,  moltamque  ilU 
peconiam  offerens,  tria  sui  juris  casteUa  sancto 
Benedicto  in  territorio  *''*'  Teatino  concessit  (an. 
1055,  Oct.  (900)»  quoram  vocabula  sunt :  Mons 
Alberici,  Frisca,  et  Moccla  (901),  cum  portu  et 
pis3atioQe  sua,et  cumecclesiis  Saact»  ^^  Mariae, 
etSancta  Lueiae,  et  Sancti  Blasu  et  ommbus  om- 
nino  rebus  ac  pertinentiis  eorundem  casteUorum  et 
>7«»  ecdesiarum  ;quod  sunt  quinque  mUia  quigenti 

3  modu*^^*  de  terra  /ecclesiam  quoque  Sanctffi  Ju- 
stffi,  cumomni  pertinenUa  sua,  quodjsant  modii  ^** 
qoingenti ;  simul  etiam  concessit  buic  monasterio 
interritorio  Pinnensein^^^^castello  quod  vocatur 
Lasteaianum  unamecdesiamSancti  Nyc<^,  cum 
omnibussimiUterpertinentiis  ejos,  idest  modu  "^** 
terr»  tria  mUia  (902).  Sed  cum  pradictus  papa 
transisset  An6onam,  abbas  ad  iUum  ejusdem  Tras- 
muadicausaprofectus  est.  Cumque  ad  monaste- 
rium  sancti  Liberatoris  (903)  Ulum  venisse  Fride- 
ricus  agnovisset,  perrexit  ad  eum,  et  penitentia 
maxima  ductus  rogavit,  ut  Casinum.ilU  reverti  U- 
oeret.  Quo  mox  impetratoFridericus,  buc  extemplo 
regressus  est:  abbas  vero  iter  quod  ioceperatper- 
agere  festiaabat.  Qai  oumjamdudomfebribusnoa 
modicis  estuaret,  ac  metu  mortis  reditum  ia  dies 

^  acceleraret,  Aternum  veniens  tertio,  **•'  IdusDe- 
cembris,nimia  vi  febris  exstinctus  est.  Fratres  vero 
qui  eum  iUo  erant,  nicbU  morati,  toUentes  iUum 
eisulem  bora,  cum  media  nox  esset,  iter  arripiunt ; 
et  ad  monasterium  saneti  Liberatoris  summo  mane 
pervenientes,  ejusque  ^^*  boaorabiUter  exequias 
faclentes,in  sepulcro  quo  abbas  Tbeobaldus  prie- 
decessorsuusbumatasfuerat  eumrecoaduat,  anno 
•7«t  Domini  1055. 

89.  [Cap.  91.]  Hic  abbas  inter  cetera,  ecdesiam 


VARIiE  LECTIONES. 

*"••  Eodem  —  Penne  add.  l^.  «fM  e.  sanclo  Benedicto  d.  ib.  ed.  ""  hoe  eajmt  add.  i^.c/.  stipra 
not.VL.  «»»  Saracin.  lb.Sarracen.4.  «»*  perlinentia  t»>.  «"  sive  1>».  «f.  •"•  quamvis  —  construc- 
tumcfettmM^  "»^  contulerant  H».  ^"^^^  iequentiaah$eisaswit  i^.  *^»»  perYenenot  ed.  ^^*»  Postnon 
multos  diespraefatusTr.  1.  Apostolicus  interea  mox  ot  papatum  adeptus  est  ultra  montes  evestigio 
rediit ;  ibi  jam  imperatorum  languentem  reperiens,  usque  aa  obitum  ejus  cum  ipso  permansit ;  nUoque 
parvulo  queminmanuejus  pater  reliquerat  regni  toUus  optimates  jurare  faciens,  eumque  in  regno 
confirmans.  reversus  in  Truciamest.  Per  bos  dies  supradictus  Tr.  \>»  qtuB  pariter  postea  delemt.  In  hoc 
capite  tnuUa  diversis  temporibus  et  addita  sunt  et  mutata,  quce  singula  annotare  superfluum  duxi. 
"'"Qui^.  i^w  torio  Teatmo  o6scisa  Ib.  ««sanctaB—  Blasii  desunti.  «^»*  et  e,  desunt  1.  »♦••  mo- 
dia  4.  ••••  P.  in  casteUo  {corr.  P.  casteUum)  q.  v.  L.  cum  1.  "•'  IV  4.  t.  1.  D.  desunt  3.  III  Necrol.  Casin. 
»'••  eiqne  ed.    «^^»  a.  D.  1055.  add.  ib. 


NOTiE. 


(899^  Gatt.  Acc.  p.  151  Situm  est  in  vaUe  altis 
montibus  obsita  ;  modo  S.  Blasii  etiam  castellum 
appellatur ;  ib.,p.  752. 

(900)  Aetum  in  Teate,  Gatt.  Acc.  p.  i54.  Filium 
se  didicit  Attonis  (cf.  Hist.,  p.  84.)  comitis  et  Gislse 
Eccl.  S.  Justasibi  non  conmiemoratar. 


(901)  MucclaS.  Quiricicum  portu  10  natnum  Vi« 
ctor  II  ap.  Gatt.  Hist.,  p.  145. 

(902)  Actum  in  Pinne  ;  ib.,  p.  155. 

(903)  Cui  idem  Transmundfus  tunc  donatlonem 
fecit,  m.  Dec.  Actumin  Teate.  Gatt.  Ehi.,  p.  84. 


601 


LBONiS  MAB8IGANI  VT  PETRI  DIAG0N1 


69« 


Sancti  BMiedicU  plumbeit  tabulit  cooperoit,  pakt- 
tiuin  ab  orientaH  parte  monasterii  68  cubitorua 
incepit^et  usque  ad  solarium  perduxit.  Ante  eoola- 
siam  Tcro  in  circnitu  atrii,  deambuhitorios  arcus 
oum  columnellis  lapideis  *''''•  fecit.  Et  Mcet  ipee 
propter  inninBerascircummanentium  oppressiones 
sicut  ez  parte  ostendimus  laborare  in  monasterio 
nonpotuertt,initiumtamen  etmateria  omnis  labo- 
rnm  pmsentium  ipse  turt,  quando  suo  studio  et 
indnstria,  meritis  tamen  beati  Benedicti  adjuvante  se 
Deo  terram  tstam  de  manibus  Normannorum  eri- 
puit.Fratribus  igitur  qui  cum  illo  fuerant  mox  eo 
sepulto  admonasterium  reTersis,babitoadinvicem 
unirersi  consilioelegenint  de  congregatione  dom- 
num  Petrum  religiosumTaldeethonestissimibabi- 
tusTirum  ;  eumque  licet  iuTitum  et  renitentem,  ao 
seneotutem  niyeam  tanto  oflBoio  minus  idoneam 
objectantem^  lil>entiusque''^^  se  decaniam  resumere 
quamabbatiamsuscipereassereatem,  abbatemsibi 
constituont  ;  pancissimis  *^*  admodum  in  hoo 
disssentientibus,  etdomnnm  Johannem  cognomine 
Marsicannm  (904)  qni  tunc  Gapun  prapositus  ^^^* 
erat,  digniorem  huic  monasterio  ^"^*  jodicantibus; 
quamTis  ipse  prscaTens  ac  timens  hoc  onus  sibi 
imponi  obstinate  super  ''^'^  altare  juraTeriti  nun- 
quam  se  ipsam  abbatiam  suscipere  aliquatenus 
consensurum. 

Pbtrus  quintus^^^ettricesinnishujns  monasterii 
abbas,  sedit  anno  nno  et  "^^  mensibus  5. 

90.[Gap.  93.]  Hic  a  pueritia  monacbus,  et^^* 
eeclesiasticis  usibusnoDmediocriter  eruditus,  adeo 
religiosis  ethonestis  moribnscreTit,  et  tamengdioi 
Tultus  et  rcTerendi  habitus  exslitit,  nt  imperator 
Heinricus  eo  tempore  quo  ad  hoc  monasterium  ye- 
nit,  transeunti  illi  ante  se,  satis  humiliter  assur- 
rexerit ;  testatusque  sit  nunqnam  se  in  toto  regno 
monachum  honestiorem  eo  *^^*  Tidisse.  Comperta 
^**  igitur  exabbasnoster  Basihus  apud  Salemum 
Petri  ordinatione,  mox  Capuam  Tenit,  et  magnam 
Talde  principi  pecuniam  offerens,  ut  hanc  sibt  ab- 
batiam  redderet  orare  obnixius  cepit*  Sed  princeps 
quooiam  in  Petri  electione  consenserat,  hoc  se  ne- 
quaquam  posse  facere  asseyerans,  apud  monaste- 
rium  nostrnm  Capue  iUum  manere  constituit.  Ita 
prudens,  immo  '^*^  fatuus  Tir  et  Salemitanam 
abbatiam  amisit,  et  hanc  adqnirere  oequaquam 


A  promernit.  Post  aUquot  vero  ^s  a  fratribosnostiis 
princeps  cooTentus  cur  abbatem  in  nostra  cella 
constttuissetJnTitum  sehoc  fecisse  et  quodammodo 
coactnm  respondit.  Si  ipsi  ^^  tamen  eum  in  suo 
monasterio  recipere  Tcltent  "^,  sibi  gratissimuoi 
fore.  Itademum  pradictus  Basiliesad  hoc  mona- 
sterium  Teniens,  et  Tirgam  abbati»  quam  eatenns 
retinuerat  humiKter  reddens,  post  paucos  dies  ad 
Vallem  luci  transmissus  praBposftus  est. 

Per  bos  dies  (on.  1056, 5epf.  21.)  Heinrious  x*^ 
et  Rolandus  germani  fratres  Lucensis  ciTitatis  Tiri 
nobiles  (90S),  obtulernnt  in  hoc  monasterio  ecde- 
siam  saocti  Georgii,qn8B  intra  eandem  ciTitatemiii 
eorum  patrimonio  sita  est,  prope  posterulam  qum 
diciturGuirigala.ad  monasterium  inibi  constituen- 

g  dum,  cura  ''"^horto,  et  puteo»  etcasis,  et  cum  nni- 
Tersis  tam  intus  quam  extra  non  minimis  ipsios 
ecclesias  rebus  ac  pert]nentiis(906).  Ad  quodTideli* 
cet  monasterium  construendum  si?e  ordhiandura, 
transmissusestdomnusJohannes,  genereatque  oo- 
gnomine  Apulus,  qui  in  nostro  hoc  monasteriode- 
canatus  officio  terapore  non  modico  functus  est  (cf. 
Desid.  DiaL  i,  3).  Vir  supra  csetera  bonitatum  sna- 
mm  insignia,  compunetionis  et  lacrimamm  gratia 
munere  diTinoditatus  ;qui  cujusapudDeummMiti 
fuerit,  nonde]>et  TiderisuperfluumsiTelbreTiterex 
his  quiepro  certo  nobis  comperta  suntostendamus. 
Denique  cum  fama  sanctitatis  ejus  longe  lateque 
crebresceret,mulier  quABdam  diro  possessa  demoQi<^ 
adillum  perducta  est,  rogatusque  idem  Tir  Dei  a 
perductoribus  magnis  precibus,  utproeaDomiBnm 
exoraret.Qui  uteratbenivolnsnimisquecompatiens, 
moxcongregatis  fratribus,  oratorium  estingressus; 
et  cum  aliquantisperfnissetoratum,  lacrimisejus  et 
singullibus  miseratio  divina  placata,  mulierem  fu- 
gato  deroone  sanam  redire  concessit  ad  propria. 
Pr»terea  cujusdam  illustris  Tiri  Lucensis  oxor, 
Talidaper  aliquot  dies  infirmitate  detenta,  ad  id 
tandem  uimiaTi  languoris  dcTeneratut  per  tridunm 
jam  sine  Toce  ac*^**  sensu  recubans,  nichil^ntnus 
quam  mortua  putaretnr.  Quoniam  igitmr  buraana 
omnis  fiducia  omnino  defecerat,  addiyinasubsidia 
propinqui  mulieris  se  conferunt,atqueadpr8Bfatura 
virum  Dei,  ut  ea  Domino  supplicare  dignaretnr, 
supplices  mittunt.  BenignusitaqueTir  nequaqoam 
moratus,  mox  vestilHis  sacrisindutus  salutarera  bo- 


YARIifi  LEGTIONES. 

iTif  marmoreis  1.  »^*  libentiusque  —  asserentem  add.  i^.  ""'^  paucissimis  1  paucis  l^.  »"•  e.  p. 
4.  ed.  •''*  monasterio  ed,  "^»  per  corpus  beati  B.  i.  i.  corr.  1»>.  »"«  q.  et  t-  h.  m,add.  i*>.  """  ada. 
4.  >^7*  et  —  eruditus  odd.  Ib.  '^'^^deesti.  ^''^^  ita  l^.  vidisse.  Qui  quiciem  imperator  sequenti  anno 
defunctus.  Heinricum  filium  adhuc  puerulum  regni  successorero  reliquit.  Post  cujus  mortem  VioUMrpapa 
prfledictum  Fridericum  de  monasterio  ad  se  accersiens,  et  universaquie  iiliTrasmundus  feoeratdiligenter 
addiscens,  eundemefc.  {c.  91.)  i.  *^*<  i.  f.  deest  iK  ^**  Si  ipse  Gasinum  venire,  et  eum  recipere 
Teilet  s.  i>».  ^^  TcUet  2.  '^^^sequenlia  abecisasunt  i\  s$d  qum  de  Johanne  narrat,  nunquam  ibi  scripta 
fuisseapparet.    "•>  c.  h.  et  p.  etc.  desunt  3.    ^^*  et  ed. 


NOTiE. 


(904)  Eadempatria  fuit  Joanni  illi,  qui  a.  1058 
abbas  !S.  Vincentii  faotus  esLquare  aboceumnon 
diTersumfnisse  existimo  t,  iiurac,  97, 


(905)  Fiiii  Sisemundi  et  Bertai.  Gf.  iofra  III,  6i. 
(906)Gatt.Acc.,p.  200. 


GHRONIGOR  CA8INENSE.  ~  LIB.  n  AUCynJRB  LEONE. 


6W 

stiam  proiUa  Doimno  oblatarus  aceaMit  Cumqua 
ad  oum  locum  caaoaispervenisset  qoo  vivorumso- 
lenl  nomina  receiisert,  eamque  multa  oum  de  votione. 
nominatimac  speoialiterDoouao  commendaret  illa 
proeol  a  monasterioindomopropria  yelut  ezanimis 
deeubans,  saeerdoiisvocemBememorantis  audivit, 
statimque  illi  quasi  juxta  lectulum  stanti,  veluti  e 
grayi  sommo  ezperrecta  festinanterrespQndit.  Ob- 
stanefaeti  qui  aderant  soUicite  coBperunt  ab  ea  re- 
quirere,  quidnam  diceret,  vel  cni  tam  insolite  re- 
spoBdisset  lUavero :  cNumquidnam,  inquit,domnum 
Johannem  venerabilem  pnepositum  hic  non  stare 
vldistis  ?  numquidnonetiamvocemillius  meincla- 
mantis  andistis?  »  Ad  hujusmodi  mulieris  verbaat- 
tooiti  simul  et  gaudentes  qui  aderant,  moz  ad  mo- 
Dasterium  mittunt  et  qui  pro  ea  Dei  famulus  age- 
ret  diligenter  inquiri  prmipiunt.  Qui  venientes, 
inveniunt  prmfatum  virum  Deisanctis  altaribus  as- 
sisteDtem,  proque  iUa  missarum  Domino  soUemnia 
celabrantera  ;certumquecon8titit,eademhora  illam 
adse  rever8am,locutamquefuisse,qua  Deifamulus 
eam  in  lococanonis  solito  memorasset,  et  gratias 
omnipotenti  Dominomazimasreferentes,reyer8iad 
eos  qui  miserant,  rem  pro  certo  sicut  contigerat 
palam  omnibus  retulerunt.  Mulier  (IK)7)veroeadem 
incolomitati  moz  pristinn  restituta,unacumjugali 
suo  mira  semperhominemDei  devotkmepercoluit. 
Pdrabatnr  etiam  idem  vir Dei  hujosmodi  gratiapne- 
pollere,ut  si  ei  aqua  qua  postmissarumsollemnia 
manusablueret,  aliquis  inpotum  fehreticns  fideliter 
samoret^  nuUum  deinoeps  in  eo  febris  jus  ezercere 
poteetatis  valeret.  Ansehnus  tnnc  eidemcivitati  epi- 
scopus  pr«erat,Tirtant(eauctoritat]satqueprudeQ- 
ticB,  ulRomanampostmodum  reliciterrexeritsedem. 
Hiccum  quodaoitemporeardorefebrisvehemeDtis- 
siDio  estuaret,repeDtememoratus  esthocquod  jam- 
dodum  de  pnedicto  viro  Dei  ftima  mulU»iim  val- 
gante  perceperat.  Misitquecontinuoqni  exaquaea- 
dem  daoculo  sibt  defiirret.  Quam  mox  ul  inpotum 
aceapit,  nuUa  inlerposita  mora^omnisabeovalitu-* 
do  illa  febris  auftigit,  itque  praDfatus  antistes  ad 
gloriam  Dei  et  commendationem  tanti  viri  smpere* 
ferra  solitus  erat  MuHa  etiam  alia  de  virtutibus 


698 


A  prmdicti  Dei  famuli  referuntur,  aednon  suntneque 
temporis  neque  codicis  hujus. 

9i.  [Cap.  94.]  Audiens  «'•' praBterea  apostolicus 
et  insperatum  obitum  Richerii  et  Pehrl  prmprope- 
ram»'"  electionem  (an.  i056),  valde  graviler  tu- 
lit,  moxque  litteras  huoblanditiis  primum,  demum 
veroredargutionibusplenasdirexit,  nequaquam  nos 
absque  illius  consilio  ac  volontate  imperatoriselec- 
tionem  ipsam  «^**  debuissefacereasserentes.  Quam- 
obrem  duo  fratres  ad  eum  qui  omnero  illi  reihujus 
verilatemseu  necessitatem  exponereut,  ex  parte 
at>batis  et  fratrum  directi  sunt.  Ad  imperatorem 
etiam  de  eadem  re  protinus  sunt  legati  tt  ansmissi. 
Interea»"*  apostolicus  uUramontes  profeclus,  ibi- 
que  jam  imperatorem  languentemreperiens,u8que 

Badeiu8obHum(on.  1057,  Oc<.  5.)  cum  illoestre- 
moratus,  fiiioque  parvulo  quinque  "»*  circiter  an- 
norum  quem  in  manu  •'»«  ejus  pater  reliquerat 
regni  totius  opUmates  jurare  faciens,  eumquein 
regno  confirmans,  reversus  tandeminTusciamest 
Fridericus  dehinc  comperto  imperatoris  obitu  jana 
fiduciahter  ad  papam  accessit,  et  universaqumilli 
Trasmundtts  fecerat  pleniter  referens,  eundem 
Trasmundum  excommunicari  fecit  Demum  vero 
idem  •'••  Trasmundus  absolutionis  su»  causa  Ro- 
mam  pergens,  et  fere  omnia  »'•♦  qum  Friderico 
abstuierat  refwens:  cum''^*  post  magnam  satis- 
factionem  seabsolvi  obtinuisset,  suggerente  eodem 
Priderico  atqoe  Humberto,  convcntusapapaatque 
admonitus,  castellumnomine  Frisa  quoduxorejus 

n  sanctoBencdicto  concesserat  isqvie  postejusmor^ 
tem  invadendo  abstulerat  in  manu  »'••  ejusdem 
pap»  sponte  refutavit,  et  *^»'  in  jus  monasteru 
hujus  restituit  (908).  Et  quoniam,  ut  suprajam  dic- 
tum  cst,ideaiapostolicu8nimisindigne  tuleratquod 
absque  sua  scientia  praBdicU  abbaUs  elecUo  esset 
effecta  (909),super  hmcetiamrelaUimilUa  quibusr 
dam  invtdisfueratin  eaadem  dectionemnonomnes. 
monachos  consensisse,  eumque  seditioseetnequa- 
quam  canonice  ad  id  officium  promotum  fuisse  ; 
occasionemnactus,  mandat  eidemabbaU  utRomam 
qiiantociuscum  iS  ad  se  monachis  vadat  et  ita  de 
sua  ordinaUoneraUonem  sibioportunissimamred- 


YARLE  LECTIONES. 

*'•'  Audiens  -  excommunicari  fecit  add.  i^.  «^»  repentinam  i^.  deest  2.  «'••  deest}^.  «^»*  P<>«t  hmc  a. 
|b.  iffii  q.  0.  a.  deest  i\  «^»»  manus  iK  •'•«  add.  I*.  *»♦  et  universa  q.  i.  corr.i^.  "^»  cmn  -obUnuis- 
set  add.  ?>».  *»••  manus  1.  "•^  refutavit.  Post  h»c  cumpap»  a  quibusdam  invidis  relatum  fmsset  m  apoa- 
tis  electionemnon  omnes  fratres  consensisse,  eumqueseditiose  etnequaquamcanonicc  promoiumfuisse, 
mandatur  d  ut  ad  proximam  synodum  veniat  (corr.  ut  Romam  vadat),deque  sua  electione  ms  qumsmi 
objiciuntur,  oportunerespondeat.Rogatusitaque  dux  Adenulfus.  unacum  illoRomam  abntidqueaemum 
ab  apostolico  impetravit,  ut  non  in  Romana  synodo,  sed  in  Casinensi  capilulo,  missis  a  latere  »»io^"» 
pradentibus  abbaUs  causamdiscuteret  -exacta  abillo  promissione^ut  si  verum  posset  proban  unae  apua 
ilium insimulabaUir,  sponte  oederet abbaUm. Celebrata  igitur synodo, el abbate  regresso,  missi »«ni«« 
parte  papm  HumberUis  etFredericusad  monasterium.  Qui  ipso  die  sancUpentecostes  capitulomrrairuni 
mgressi  —  pronunUant  —  eis  —  referunt  t.  relutavit  Et  quoniam  etc*  ut  ed.  I^. 


NOTiE. 


I  Uutter  ^  percolmt  desunt  ap.  Desid 


ms)  V.  privU.  VictorisU  ;  Gatt.  Hist,  d.  146. 
[909)  Aliam  causam  produnt  Chr.  Vult  p.  164, 


quia  nimis  simplicissinmf  et  Amatosllt  46>non  /U 
trop  expert  d$  choxss  seeuleres. 


699 


LEONIS  MARSIGANI  ET  PETRl  DUGONI 


700 


dat.  Cumque  sicat  mandatun]  fueratprofectus  ad 
iUum  abbas  fuisset,  vix  jam  post  biduum  iu  ejus 
cameracum  duobus  tantum  fratribusintroireper- 
missus  est.  Honorifice  '^**  tamen  receptus,  cam 
interloqoendum  nonnumquam  mentis  su»  commo* 
tionem  apostoliousdemonstraret,reyertitandem  ad 
monasterium  jussusest;  utibi  in  prflBsentiatotius 
conventus  sive  per  se  ipsum  idempootifex,si?eper- 
nuntios  suos  causam  illiuspleniter  exquisitam  ad« 
discens,  demum  quod  esset  canonicum  diffiniret 
Igitur  abbate  regresso^non  multopost  missusestex 
parte  papo  Humbertus  episcopus  "**  ad  monaste* 
rium,  dato  illi  prflBcepto  utdiligentissimecausaip- 
sius  ordinationis  inyestigata,  si  quam  forte  inibi 
occasionem  reperire  *^^  valeret,  mox  abbatem 
absque  ulla  procrastinatione  deponeret :  quod  si 
contra  dicere  aliquomodo  prsssumeret,  tam  ipsom 
quam  etomoessuos  fautoresapostolicaexcommu- 
nicatione  feriret.Itaadsubjugandam  sibi  violenter 
abbatiam  animumpapaintenderat  ;cum  numqnam 
aliquis  ante  illum  Romanorum  pontificum  hoc  attem 
ptaverit  ^^ :  sed  libera  ab  initio  permanente^  ab- 
batis  quidem  electio  monachis,  papflBverosacratio 
tantummodo  pertinuerit.  Ipso  itaque  die  sancti>^ 
pentecostes(lfat  18)  pmdictus  **^  Humebrtusca- 
pitulum  fratrum  ingressus,  apostolicam  i)lis]>ene- 
dictionem  siobedientiasfiliiesse  vellent  pronuntiat. 
Ea  die  nichil  ab  eo  quflBsitum,  seb  pasca**^  sol- 
lemniter  celebrato,  secunda  feria  propter  quid  •«•■ 
venisset  aperuit  ;  et  quid  olim  •••«  apostolico  de 
illis  deque  illorum  abbate  relatum  fuerit  ordine  re- 
tnlit ;  voluntatem  ***^  illarum  agnoscere  el  respon- 
snm  recipere  quaBrens.  Responsum  itaque  *^*  a 
prioribusestCasinensis**^  abbatis  electionemet 
^*  regulflB  anctoritate  et  conoessione  apostoiica 
nuUi  omnino  mortalium  nisi  propriis  monachisper- 
tinere  ;  Jiberam  anctore  Deo  hanc  domnnm,  nuUi 
condioioni  obnoxiam  aliqnatenus  es8e;electionem 
quam  concorditer  fecerant  ratam  omnimodisatqae 
canonicam,  et  qualiter  monastica  regnla  prflBcipit, 
etqualiter  universorumfere  antecessorum  tuorum 
apostolicorum  auctoritas  constituit,  se  fecisse. 
Nulli  *^*  ambitioni  locum  aliquem  in  ea  ordina* 
tione  fuisse.  Neminem  porro  ^^^  de  suis  neque  ho- 
nestiorem,  neque  religiosiorem,  neque  meliorem 


A  deniquein  abbatem  eligenduminveaire  se  >*^  po- 
tuisse.  Invito  ^^*  illi  et  omnimodis  reoitenti  offi* 
cium  istud  impositum  esse  ;omnesqueunanimiter 
in  ejus  preBlatioae  concordet  exittere.  Seditionis 
ttis  vero  consuetudinem  Dei  gratia  inhocmonaste- 
rio  nunquam  fuisse.  NuUius  demum  imperio  *•** 
alterum  super  ^^^  sese  consensuros  recipere.  Hu- 
jiismodi  ratione  percepta  episeopus  8iluit,nil  quod 
contradiceret  aliquatenus  pervidens ;  et  eo  etiam 
die  ita'*^'  discessum  a  capitulo  est. 

92.  [Cap.  95.]Intereaquattuor  tantum  quidamda 
fratribus  nimis  *•<•  hflBCindigne  ferentes»  et  ob  hoc 
solum  utabbatem  deponeref^^^apostolieum  nuntium 
yenisse  putantes,  tam  abbate  quam  ceteriB  ignoran- 
tibus,  ineptissimointerse  consUio  habitOymand&l 

Q  protinos  ;  et  omnesfere  hnjusterrflBinoolasadarma 
excitos  die  altero  quasi  in  abbatis  auxUinm  advo- 
cant.  Cum^^^^ecce  die  seqnentiClfat.  M)cum  omni 
pace  acapitulo  surgentibusysubitodiversisarmata 
teUs  advenit  innumera  multitudo  frementium,  et 
qui  essent  qui  abbatem  iUorum  veUent  deponera 
inquirentium.eosque  perdere  cnpientium.  Quod  for- 
tasse  fecissent,  nisi  abbas  ad  iUos  egressus,  vix 
tandem  mulUs  rationibus  ostensis,  eorum  ssBvitiam 
repressisset,  adjiciens  :  Nttne  usgme  neuu^  michi 
abbaiiamtoUerepoittU;8edvo8kodie  vestra  etuUUia 
miehi  UlamerifnnMiii.  Qnod**^'pro  certo  vorissimum 
fuit.  Nam  prflBdietus  *•*«  episcopusjam  Jamque  re- 
cedere,nullacontradictione8uper  ejus  ordinatione 
in venta  parabat.  Hao  igitur  sola  tandem  oocasione 
reperta  ^*^  omnes  pariter  fratres  in  abbatis  oame- 
ram  convocat  **>*  deque  tanta  sUu  ^,  Romants 
videlicet  *"*  nuntus  ante  *"**  ipsas  Romanorum 
januas  factainjuria,  proclamando'***  conquieritur. 
Huic  etiam  monachi,  juncti,  et  sibi  quoqueniohilo- 
minus  eandem  factam  injuriam  oontestaQtiir,  noUe 
se  abbatem  amplius  **■*  qui  non  per  iUos  sed  per 
terrflB  homineshaberetur,  asseverantes  ■•".  Inde»^ 
simul  omnes  in  capitulum  redeuntes  *•>*,  ooepit 
idem  llumbertus  *^  sub  districtssimaanathematU 
indictione  perquirere  quinam  *^  fiiisset  tantsB  se- 
ditionis  auctores.  Cumque  tam  abbasquam  cflBteii 
fratres  hujusce  rei  se  prorsus  ignaros  constantis* 
sime  faterentur,  et  iUe  *^  super  hoc  negotio  nimis 
instaret :  surgentes  tandem  iUiquattuor  fratres.se- 


VARLE  LECnONES 

•^**  Honeste  l^.  *'••  II.  et  Fridericus  !*>.  quod  postea  correxU  pluralem  numerum  in  sing.  ubique  mu- 
iavit ;  scriptor  tamen  cod,  2.  valerent,  deponerent,  ferirent  scripsU,  »•<*•  reperiret  3.  *••*  attemptare  praB- 
sumpserit  |b.  «wf  deestk.  ••'^  praBdicti  legati  apostolici  \.corr,  ll>.  »••♦  pentecosten  3.  ••••equoderf, 
••••flrfd.  I^.  •••^voluntatem  —  quserens  ih.add.  »•••  Casioensis—  fecisseacfd.  Ib.  ••••  el.  cone  aposto- 
liea  1*».  ••*•  NuUi  —  fuisse  desuni  !»>.  fabsc.  sa  »•"  invito  —  esse  add.  1>>.  »•"  S.  v.  c.  add.  1>>.  relimUs 
abscisis.  existere.  Et  eo  etiam  die  ita  discessum  est  I.  »••»  imperium  4.  ••**  add  4.  »•*•  deest  4.  »•*•  f. 
non  bene  sibifidentes,  et  ob  1.    »•>''  deponerent  apostolicos  missos  l.  corr.  1>>.    ^•^•tto  li>.  Surgentibua 

autemcum  o.  p.  a.  cap  die  s.  ecce  multitudo  inn.   ftr.  1.    ••*•  ita  l^.  Quo missi  apostolici  una 

cum  omnibus  j[?)  fratribus  in  c.  a.  conveniunt  1.  »•••  prflBdicti  legati  corr.  prflsdictus  episcopus  i^. 
••■*  r.  convocatis  fratribus  omnes  pariterin  camera  abbatis  conveniuut  1*>.  »•»•  vocat  ed.  »«*»aee»M. 
•••♦a.  i.  R.  i.  add,  !*>.  »•«•  i.  magnis  vddeproclamatioDibusconqueruntur.  Hise.  1.  ••••oirf.  I^,  ami^. 
abb.  l'^.  ed.  •••'fl(W.  Ib.  »•••  j^^  jb.  Post  haec  o.  pariter  in  1 .  «•»  reversi,  coBperunt  1.  abuentesc.  i. 
II.  |i>.  »•»•  ac  Friderious  acU.  iK  cflBteris  abscisis  ^^  iiai^  qui  essent  1.  »•••  apostoUosB  sedis  nuntU 
—  instarent  1 .  eorr.  I>>. 


701 


CHRQNICON  CASINENSB.  <-  UB.  H  AUCTORE  LEONE. 


70» 


qae  de  more  monasterii  terrffi  humiliter  proster- 
nentes,  se  tantum,  ceteris  igaorantibus  hujus  ^^ 
faeiuoris  auctores  fuisse  >**^  confessi  sunt.  Commoti 
fratres,  de  elaustro  ""  monasterii  protinus  illos 
ezturfoant,atqueapudhospitum>^  domum  in  gra- 
vioribus  eos  culpis  constitui  >'>'mandant.  Abbas 
interea  Humbertum  ^'^latenter  alloquitur,  libenter 
se  abbatiam  dimittere  poUicetur,  dari  sibi  locum 
ubi  decenterpossitconsistere  flagitans.  Tertia  post 
hcBc  die  {Mai,  22)  coram  canctis  fratribus  in  ecclesiam 
▼eniensy  et  Tirgam  super  altare  ponens,  abbatiam 
tali^^ordinerefutavit.  Altera»^<»vero  die(tfat.  23), 
idest  sexta  feriapostpentecosten,  in  capitulumuni- 
Tersi  fratres  convenientes,  prfl^sidente  ^^  prsBdicto 
Humberto  apostoiicie  sedisiegato,  coBperuntde  eli- 
gendo  sibi  abbate  tractare.  Uuo  igitur  tandem  con- 
seDsu  et  unanimi  voluntate,  Fridericum  omnibus 
eligerecomplacet;  qiii  cum  et  nobilitate  ac  sapientia 
magna  ^^  polleret,  quodhisqlioque  ^^  prfficipuum 
esset,  monachus  ejusdem  congregationis  existeret. 
QuodcumHumbertoquoqueepiscoposatisIaudabile 
Tideretur,  mox  ab  eo  fratribus  traditus,  ingeuti 
gaudioet  exultatione  cunctcvum,  demoremonaste* 
rii  abi^aselectusest^anno^^^^Domini  1057. 

FtiDBRicus  nationeLotheringus^tricesimus  seitus 
abbas  coenobii  hujus,  sedit  mensibus  decero. 

93  [Cap.  96.]  Qui  ex  regali  progenie  ducens  ori- 
ginem,  apnero  lil>eralibus  Htterarumstudiis  erudi- 
tus,  atque  apud  ecclesiam  Sancti  Lamberti  (910) 
canonicus  couTersatus  est.  Dehinc  a  Leone  papa 
cancellarius  sedis  apostolic»  ordinatus,  post  ejus 
obilom  ad  hoc  monasterium  venit ;  ac  demum  ordine 
quo  supra  relatum  est,  loci  hujus  *^*^  abbatlam 
reeepit.  Post  decem  igitur  dies  paratis  omnibus 
itiaeris  necessariis,  assumptis  octo  fratribus,  una 
cum  episcopo  Humberto  gratia  consecrationis  8U8b 
ad  papam  profectus  ia  Tusciam  est.  Super  quo 
postquam  apostolicus  nimis  exhilaratus  est,  universa 
ei  per  ordinem  qusBvel  qnalitergestafuerant,  retu- 
lenmt ;  religionem  et  conTersationem  nostrorum,  ac 
loci  istius  dignitatem  Humberto  plurimum  coUau* 
dante.  Sabbato  itaque  in  jejunio  ****  Junii  mensis 
(/im.  14)  cardinalispresbyterde  titulo  sancti  Ghriso- 
goni  ordtnattts,  in  nalivitate  Tero  sancti  lohannis 
ahbati»  estoonseorationemadeptus^atque  usquead 
festiTitatemsanctiAppollinaris  (/ti/.23)cumeodem 


A  est  apostolicoremoratus.  Quo  etiam  temporeprivio 
legium  ab  eo  per  manus  prflefati  Humberti  recepit,  in 
quo  transiatamad  se  aPetrosaniorifratmm  consi- 
lio  abbatiam  idem  apostolicusTaldecolIaudan8(91 1), 
apostolica  illi  **^''  hanc  anctoritate  juxta  coDsuntu- 
dinem  antecessorum  suorumfirmavit.  Usumqnoque 
illi  sandaliorum  c»terorumque  insignium,  juxta 
quod  sanctus  papa  Deo  dudum  conce~8serat  abbati 
Richerio,  eademauctoritateconcessit.  Tnomni  pr»- 
tereaconTentu  episcoporumacprincipnm  superio- 
remuDiversisabbatibussedemyetincoD-^iliis  eorum 
atque  judiciis  prioremnichilominus  suiordinis  ho- 
minibus  sententiam,  et  illlipariter  et  successoribus 
ejus  auctoritatesimiliroboravit.Quod  et  ipse  post- 
modum  similiter  temporepontificatus  sui  ccenobio 

D  huic,  et  peripsumomnibusdeinceps  coenobiihujus 
abbatibus  coenobialiter  promovendis  cum  sollemni 
privilegio(9l2)  inperpetuum  delegandofirmavit.ln 
quoeliamprfletercflBteraseditionesquasdicuntlevas, 
seu  deprflBdationes  quas  hic  in  abbatis  dormitione 
fieri  solereexpertus  fuerat,  ne  aliquomododeinceps 
fierent  severissime  interdixit. 

94.  [Cap.  97.]  Cumque  petita  remeandi  Jicentia 
Romam  Tcnisset,  domina  sequenti  (JuL  27)  apud 
Sanctum  Petrum  missamsollemniteroelebrans,  in- 
genti  Romanorum  multitudinecomitatusadtitulum 
suum  de  more  cardinalium  cum  laude  perductus  est ; 
dehinc  adPallariam  (913)  ubi  bospitabatur  non  **** 
dissimiliprosecutioneprofectus.  Ubi  cum  usquead 
quintam  feriam(/t<^31)ornamentorum  adquiren- 
doruni  gratia  substitisset,  et  omnibus  jam  ad 

^  recedendum  paratis  Urbem  protinus  exire  para- 
ret,  subito  Bonifatius  Albanensis  episcopus  fe- 
8tinu8  a  Tuscia  rediens,  obitum  Urbi  Romani 
pontificis  (JuL  28)  nuntiaTit.  Tali  mox  nuntio 
constematus  restitit,  et  ita  deroum  paulatim  ac 
pedetemptim  frequentari  a  Romanis  tam  clericis 
quamciTibuscsBpit  Residuum  itaque  diei  illius,  et 
nox  integra  cum  die  sequenti  ab  his  in  consiliis 
hujusce  **^*  rei  peracta  :  consultus  tandem  ab  eis 
quid  facto  opus  esset,  tcI  quem  eligere  ad  tantum 
pontificatum  deberent,  quinque  illispersonas  qu8B 
dignores  in  istis  partibus  essent,  ad  quem  Tellent 
eligendum  proposuit.  Humbertum  scilicetepiscopum 
sancta  Rufiufle,  episcopum  Velitemensem  (914), 
episcopum  Perosinum  ^**^,  episcopum  Tusculanen  * 


VARLE  LEGTIONES, 

**»hoc  facinus  instigasse  c.  s.  1.  •***  se  fuisse  ed.  ^  de  monasterio  i.  corr,  i^.  >***  piretum  I. 
d.  1*>.  ■•^  alleganl  i.c.  m.  i*>.  »»^  Fridericum  ac  socium  1.  rorr.  1*».  »«^  a.  apostolicis  nuntiisr.  i. 
a.  t.  o.r.  IV  ••♦•  Quinta  vero  feria  pentecostes  i.  corr.  i*»,  »•♦*  prflBsidentibus  H.  et  F.  a.  s.  legaiis  i. 
eorr.  iV  »»♦»  s.  nec  non  religione  p.  1.  s.  m.  p  i*>.  »•"  deest  !.»•♦*  a. D.  iO^T  add,  i^.  Ibiin  media 
pagma  desinit  eo</  I.  *"♦•  add.  4.  *•♦•  jejuniis  m.  1.  ed.  ••♦''  illa  h.  consuetudinem  auctoritate  a.  s.  f.  3. 
»•*•  cum  4.  ••♦•  hujuscemodi  ed  ••»•  Perusinum  2. 


NOTiE. 


(910)  Leodii. 

(911)  Eleclianem  ad  regimen  coenobii  prcefatisa- 
nior  i  consilio  omnium  fratrum  in  prwsentia  responsa' 
lisnostria  PetromonachoaliqtMrumpravorumcon- 
spiratione  electo  m  l#  translaiam  collandantes  con» 


firmamus.  Victor  H  inprivil.  ap.  Gatt.  Hist.,  p.  145. 
8.  d. 

(9i2)  Reg.,  n.  27.    Ang. 

tel3)V.infipaUI,36. 

(914)  Joannem. 


m 


LEONIS  MAR8IGANI  ET  PETRI  DIAGONi 


704 


8eni(045)p  et  Hildebrandum  **>a  RomaDflB  ecclesi» 
subdiaoooQm.  Sed  cum  Romani  neminem  sibi  de 
his  idoneumad  hoc  Tiderioenserent,  eiquedemum 
tantum  se  honoremiargiriTelleassererent:  De  me, 
inquit  ille,  nil  poteritis  agere  nisi  quod  permiserit 
Deus,  et  abtgue  illius  nutu  neque  caucedere  neque 
tollere  mickioffidum  ****  Utudpote$iis.¥M%TQ  tamen 
qui  Hildebrandum**^adhucapudTu8ciam  ubicum 
apostolico  fuerat  remorantem,  oportune  dicerent 
expectandum.Cieteri>"'^vera  morasaliquas  nequa- 
quam  essecongruas  judicantes,  unoomnesconsilio 
ac  voluniate  concordi  summo  mane  abbati  simul 
conveniunt  (Aug,  2),  eundemque  Fridericum  **" 
Tiolenter  a  Pallaria  extrahentes,  ad  electionem  fa- 
eiendamadbeatiPetri  qu»  Ad  vincula  nancupatur 
basilicamiUumperducunt.  Ubi>'**  ejus  Yocationem 
de  coDsuetudine  facientes,  Stephanum  eum  quo- 
niam  festum  sancti  Stephani  papsBeo  die  celebrabaturt 
appeliari  decerount  ;  sicque  universa  urbe  cum 
laudibusprosequente,  ad  Lateranensepatriarchium 
illum  deducunt.  Dievero  altera  illucescente^ilti^.S), 
cardinalibus  universis  simul  cum  dero  populoque 
Romano  ad  eum  convenientibus,  apud  beati  Petri 
basilicam  ingenticunctoruml»titiasummuset  uni- 
versalis  pontifez  consecratur.  PosthaBC  remissisad 
monasterium  fratribus,  et  duobus  tantum  ad  ser- 
viendum  sibi  retentis,  mandat  prnposito  nostrout 
eum  12  monachis  quoslitteris  ipse  sigmficabat,  ad 
86 protinus  pergat ;  ut  tamdesequam  de  illis  eom* 
mune  ooosilium  habeat.  Profecti  itaque  omnes  ut 
jnsserat  sunt,  atque  postdiesferme  decera  reversi. 
Per  quattuor  igituroontinuos  menses  RomflB  molra* 
tus,  ac  frequentibussjnodisderum  Urbis  populum 
que  coDveniens,  maximeque  proconjugiis  clerioo- 
rnm  ac  sacerdotum,  nec  non  et  consanguinearum 
•M7  copulationlbus  destruendisnimiozdodecertansy 
ad  hoc  tandem  monasterium  in  festivitate  sancti 
AndresB  (Nov,  30.)  cum  non  parva  Romanorum 
manu  reversusest,  et  usquead  fesdvitatem  sanet» 
ScolastiosB  commoratus  (an.  1058.  Feb.  10).  £t 
quoniam  vitium  proprietatis  paulatim  in  hoc  loco 
prioribus  annis  irrepserat,  cospit  omnimodis  in« 
sistereoportune,  importune,  arguendo,  obsecrando» 
increpando,  nee  nonetdistrictissimeinterminando, 
ut  priedictum  vitium  hinc  juxtamandatum  regula 
radioitusamputaret  ;ethoequidemexparle  maxima 
fecit.  Tunc  etiam  et  '^*  Ambrosianum  eantum  in 
ecclesia  ista  cantari  penitus  interdixit. 


A  95.  [Cap.  98.]  Per  hos  dies  (iOS7)Pandulfus  Mar- 
sorum  episcopusvir  nobilisetecdesiasticusadhoc 
monasterium  venit,  atque  ab  eo  nimis  honorifice 
amanterque  receptus  t%i(Dec.  9).  GuL  ****  etiam  et 
privilegium  episcopale  fedt  (916),  et  in  lioc  mona- 
sterio  **^^  locum  illi  primum  post  se  in  oomi  con- 
ventu  concessit  Qui  videlioet  episcopus  obtulit  in 
hoc  loco  planetamscaramanginam  (917);  pluviale 
diaspnimcumhstaaurea;  faciem  altarispurpuream 
cum  listis  et  gemmis :  turibulaargenteaduo  ;  eali'> 
cem  aureum  cum  patena  sua ;  aquiemanilia  argantaa 
duo  ;incensoriumde  argento  unum:crucemargen- 
team  parvulam  cum  ligno  Domini ;  situlam  argen- 
team  unara  ;  pallium  ***^  magnum  cum  leoni- 
bus  ad  appendendum,  et  unum  tapetum  optimum» 

Q  et  alia  nonnulla  quie  scrit>ere  superflua  duximue* 
Et  sic  societate  ac  benedictione  fratrum  pereq^ 
reversusest^semperexeo  tempore  familiarissimns 
et  devotissimuscircalocumistumexistens.  Marinos 
etiam  Trajectensis  comes  eisdem  diebus  (an.  1088, 
Jan.)  obtulit  in  '***  hoc  monasterio  totam  et  inte- 
gram  portionem  suam,  idestquartam  partem  totius 
comitatus  Trajectensis,  et  medietatem  castri  Spi- 
nii  (918),  et  quartam  partem  de  oastro  Fracte  >^ 
nec  non  et  monasterium  sancti  Marini  (919)  quod 
•>•«  in  pertinentia  ejusdem  Fractensis  ***'  oppidi 
situm  est,  cum  universis  oainino  substuUia  ao 
pertinentiis  ejus.  Gezzo  ****  quoqne  et  Petrus  ger- 
mani  fratres  de  Pontecurvo  his  diebus  tradiderunt 
in  hoc  loeoeedesiam  sanctiNyooiaiet  sancti  blasii 
qu«  est  in  casteilo  sancti  Jc^annisde  Garica,  eum 
ooojiibusrebusipsi  ••'^  eedesi»  pertinentibus  (920). 

96.  Sed  cttmprsBdictusapostolious  Ronuina  febre 
jam  dudum  langueret,  circa  ipsam  natalis  Domini 
festivitatem  adeo  graviter  infirmatus  est  (m.  1057» 
Dec.)^  ut  pro  certo  se  mori  putaret.  Electo  itaqne 
Desiderio  cum  priorum  consilio  ^^  in  abb^m, 
quemadmodum  loco  congruo  j  u  van  te  Domtno  oslen- 
demusy  etapostoliceBlegationis  ad  GonstantinopoH- 
tanum  imperatorem  iUicommisso  viaUeo,  ipse  Ro- 
mam  reversus  Alfanum  olim  Desideriisodum,  Sa* 
lemitann  tune  sedis  dectum  secum  duxii,  eumque 
in  jejuniis  Martii  primo  presbyterum,  dehine  se- 
quenti  dominica  (an.  1058.  Mart,  8)  arehiepisoo- 
pnm  consecrans,  cum  honore  Salemom  reaiisit. 

97.  [Gap.  09.]  Post  (921)  pancos  dies  maadavit 
preposito  nostro  (922),  ut  omnem  eoclesin  hujus 
loci  thesaorum,  in  auro  dumtaxat.atque  argento» 


VARLE  LEGTIONES. 

«w»  HUdepr.  2.  «•"  deest.  2.  »«5»  Hyldepr.  2.  «♦  Ceteras  4.  »«»  Fred.  2.  ••••Ibi4.««"  consan- 
guineorum  3.  ••••  etiam  Ambrosii  c.  4.  ••••  Qui  2.  •••^  monasterium  2.  •••^  unam  cum  leonibus.  P. 
m.  u.  ad  a.  2.  •••«huic  m.  ed.  »•«»  Fratte  2.  »•«*  qui  4.  »•«•  Frattensis  t.^^  exzo  4.  ••«Mpsius 
ecclesiflB  p....  4.  »•«•  dett  4. 


NOTiE 


(915)  Petrum. 

(915  Edidit  UgheUusin  Epp.  Mars. 

(917)  Scaramanp^a  olim  fuit  vestis  militaris,  inde 
panni  speciem  aliquam  designabat. 

(918)  Nunc  S^figno  eXLe  Fraite.  Edidit  Qatt  Aoc. 
p.  157.  Desiderioabbatedonatioeisdemfere  verbis 


repetita  est,  v.  infra  lU,  59. 

(916)  Sancti  Martini  in  Ghartula  didtiir  : 
nuncestterraGastrifortis.  AM0.Gf.infra  III. 

(920)  Num.   393.  Ano. 

(921)  Brevius  h»c  refert  Amatos  lU,  47«  48. 

(922)  loanai,  t.  Deeid«  Diii  1, 4. 


ubi 


7M 


GHRONIGON  GASINENSE.  —  UB.  H  AOCTORfi  LE0N£. 


7H 


festinaiiter sibi  et  quam  posseilatenterper  se  ipsum  A 
deferret;  molto  poliora  his  in  brevi  se  huc  retrans- 
missurum  promittens.  Disponebat  autem  fratri  suo 
duoi  Gotfrido  apud  Tusoiam  in  colloquium  jungi. 
eique  ut  ferebatur  imperialem  coronam  largiri ;  de- 
mam  Tero  ad  Normannos  Italia  eipellendos,  qni 
maximo  illi  odio  erant,  una  cum  eo  reverti .  Cumque 
lieel  tridtes  nimiumque  doientes,  quod  papa  man- 
da^erat  fratres  matutinali  temporeperficere  matu- 
rarent,  quidamnoTioius  bonaeconversationisfratery 
Leo  noffline,  civis  Amalfitanus,  post  nooturnam 
synaxim  cnteris  ecdesiam  exeuntibus  orandigratia 
substitity  et  post  oralionem  parumper  residens 
obdormivit.  Cemebatque  insomnis  quendam  reTe« 
rendacaaitie  monachumcum  aliasanctimonialiab 
ipsis  absidffi  aditis  procedentes  usque  ad  ecclesiffi  ^ 
medium  peryenisse,  eaodemque  sanctimonialem 
sufitiisamlacrimis,  quasiproeoquod  deprffidaretur 
elata  Yoce  non  mediocriter  oonqueri.  Quam  ita  Yoe 
ciferantem  monachus  ilie  a  latere  comitans  taliter 
consolabatur:  Noli,  inquiens,  soror,  noliflere,  nam 
universa  hac  ad  nof  procul  dubio  in  proximo  rever» 
teniur.  Experrectus  frater  cospit  esse  de  visione  aL 
tonitus ;  pergensque  fortuito  ad  secretarium,  et  Ti* 
dens  quffi  agebantur,  cum  iiJius  mandati  prorsus 
esset  ignarus,  aocepta  moi  a  priore  ioquendi  licen- 
tia,  visionem  quam  yiderat  per  ordinem  retuiit ; 
cceperunlque  omnesquiaderantflere.Sedquoniam 
quod  mandatum  fuoFatprffitermf  ttere  non  audebant, 
assomptis  omnibusRomam  illaad  apostoiicnm  de. 
tulerunt  Quibus  ilie  Tisis,  totus  intremuit ;  demum 
Tsro  reeitata  ilii  prffifati^  yisione,  oognita  quoque  ^ 
super  hoc  immensa  nostrorum  tristitia,  penitentia 
dnctns  lacriman  ocBpitp  ac  protinus  unam  tantum- 
modo  iconam  exhis  quffiipsemeta  Gonstantinopoli 
detnlerat  inde  assumens,  cffitera  omnia  perniciter 
hnc  referri  mandavit.  Cum  itaque  mox  receptis 
omnibus,  praBdictus  noster  prffipositus  maturaret 
reyerti,  et  magnam  jampartem  itinerisconfecisset, 
nuntium  repente  a  papa  recepit,  ut  remissoad  mo- 
nasterium  thesauro  per  socios  ipse  quantocius  ad 
eumrediret.QneareYersumde  abbatiadanoti  Vin- 
centii,  quemadmodum  a  fiiiis  Borrelli  exoratus 


fueratiuYestivit,  eumque  protinus  ad  eam  recipien* 
dam  transmisit   9t3). 

98.  [Cap.  100.]  Post  (924)  hasc  congregatis  intra 
ecclesiam  episcopis  et  dero  populoque  Romano,  sub 
districta  nimis  interdictione  constituit  :  ut  si  ante 
quam  HildebrandusRoman»  tuncecclesin  subdiaco- 
nus,  ab  imperatrice  ad  quam  pro  quibusdam  rei 
publicffi  negotiis  communi  consiiio  mittebatur  red- 
iret,  se  obire  eontingeret,  nullus  omnino  eligere 
papam  prffisumeret,  sed  usque  ad  illius  reditum 
apostolicasedes  intaota  vacaret,  ejusdemum  consi- 
lio  ordinanda.  Dehinc  ipse  in  Tusoiam  properans, 
non  multopostsubito  languoredepressus  Dei  judicio 
apud  urbem  Klorentiam  obiit  5.  Kal  Apriiis,  ibtque 
digno  satis  est  honore  sepultus  *.  Fratres  igitur 
hujus  ****  oQBUobii  qui  cum  eo  perrexerant,  oapel- 
lam  ejus  quam  liinc  detulerat  fidelibns  viris  apud 
Fiorentiam  oommendantes,  quoniam  per  Romam 
regredi  formidabant,  annitentibus  acdedueentibus 
se  Florentinorum  *^*  nobiiit)us  per  marchias  iler 
^*''^  arripiunt ;  atque  ad  nos  qua  possunt  instantia 
prosperante  DominoreYertuntur. 

*  Ad  (925)  oujus  sacratissimum  corpus,  meritis 
ejusinterYenientibus,  plurima  Christus  signa 
ostendlt.  add.  2. 

99.  [Cap.  iOi.J  Interea  Gregorius  de  Alberico 
(726)  Tusculanensis '  comes  comperto  Romani  pon- 
tificis  obitu,  sooiato  sibi  Girardo  de  Galera  **'''  et 
Romanorum  potentiumaliquot,  nocturno  tempore 
cum  armatorum  turbisundiqne  ''^*  tumultuantibus 
atquefurentibus  ecoiesio  jura  perYadunt,  et  iohan- 
nemVeliternensemepiscopum,  Mindum  (927)  post- 
eaoognominatum,  invitum  ^*"^*  licet,  utferunt,**^*  in 
Romana  sedepapam  oonstitnunt,  Benedioli  nomine 
iIiiimposito(928).  Quod  cum  Petrus  Damiani  vir 
Yalde  religiosus  et  '^*  in  sfficdaribus  «c  ctiYinis 
litteris  a  pueritia  studiosissimus,  queiB  eo  lempore 
Stephanns  papa  distractom  ab  heremo  (929)  in 
Ostiensi  eociesia  episoopum  feoerat,  aaditu  **^^ 
comperisset,  una  cum  oeteds  ^^*  oardinalilws  qni 
**^*  ad  prffisens  aderant  oceptt  quoqnomodo  ****  po« 
lerat  obsistere,  reolamare,  ao  lerribiliter  ***>  ana* 
thematisare;  sed  omnes  hii  tandem  fautorum  ejus 


VARL£  LECTIONES. 


••••  Bostri  qni  ed. 
a.  f.aitt.4.  «7*1. 
t«77auditid.  €(Mit.2. 


»•70  Florentinensibtts  p.  2,    »•'*  m.  ad  nos  reYertuntur  ed.    »•'•  Gaiera  4.    ••'»  u.  t. 
I.  ut  f.  in  R.  s.  deiunt  2.    ••^*  fertur3.    ••^•etins.  aod.  1.  ap.  st.  demntt. 
»•'•  dee$t  ed.    ••'•  q.  ad  p.  a.  add.  4.    »•••  q.  p.  add.  4.    »••*  add.  i. 


Nom 


(923)  Paulo  aliter  hffio  narrantur  in  Chr.  Vult., 
p.  514:fValre«,  inquitt  ecefenmteibiquerereabbaf- 
tem^  eiquerentee  invenerunt  tirum  idonemn  et  pru^ 
demtem  d.  jQhannem  qui  fuerat  genere  ManieaMMM 
et  m^ritui  in  hoc  monasterio.  Sedit  ann.  22»  m.  4^ 
d.15. 

(924)  Post  —  vacaret.  Ez  Petri  Dam.  ep.  lil,  4. 

(925)  Idem  Petrns  refert  in  lib.  De  orlu  et  obitu 
Juit.  Coi.  58,  De  virii  iU.,  o.  17. 

(926)  Albericum  ipsum  babent  Ann.  ftom*4n 


Mon.  SS.»  p.  470. 

(927)  Btuordo,  dondenacquelaparolaminehumi, 
Di  Meo  Ann.  Nap.  VII,  338.  Mintionem  Yocat  Petrus 
Dam  Opusc  XX,  3. 

(928)  Tuscuianensem  Yocat  Petms  in  pontificum 
cataiogo. 

(929)  Apud  Fontem  AYellani.  £x  ejus  epist.  III, 
4  magna  higus  cap.  pars  petita  est,  sc.  noeUsme 
furentibui  et  una  -^attractui  et(. 


707  LEONIS  MARSIGANI  ET^P£TRI  DIACONI  708 

terrore  compulsi,  per  diyersa  coacli  sunt  latibula  A  ter  '**>  ornato^quiiiqQelibraram  inter  utrumque. 

fugere.  Ita  a  satellilibus  Satane  Ostiensis  ecclesisB  Yconas  argenteas  deauratas  4.  Auream  unamcum 

archipresbjter  (930)  non  *>*'  tam  canonum  quam  gemmis  ac  smaltis  vaide  pulcherrimam,  cum  non 

etiam  litterarum  ignarus,  ut  prfledictum  Mincium  ad  parvaligni  dominici  portione.  Ceraptata  criatalliaa, 

apostolatus  cuimen  proyeheret,  raptus  ac  violenter  parium  unum ;  argenteum  parium  alterum.  Codi- 

attractus  est.  Humbertus  interea  episcopus  tunc  a  cellum  evangelii  auro  gemmisque  decoratum.  Plu- 

FJorentia  revertens  una  cum  Petro  Tusculanensi  vialaS.  Laternam  argenteam  magnam  librarum  5, 

episcopo,  nequaquam  RomsB  remorandum  sub  >**'  cum  nigello  (93 i.  Urceolum  argenteum  administe- 

tanto  turbine  ratus,  clam  post  '**^  paucos  dies  iter  rium  aitaris.  Situlam  argenteam  deauratam  oum 

aggressus,  apud  Beneventum  pascha  ceiebraturus  smaltis.  Pailiaquoqueethostiariaaliquot.  Tapetia 

acceierabat.  Qui  cum  feria  4  ante  coBnam  Domini  T,  et  unum  majus  quoiibet  paliio  pretiosius.  Anti- 

(Apr,  15)  ad  Sanctum  Germanum  applicuisset,  si-  phonarium  unum. 

mul  cum  socio  invitatus  a  fratribus  atque  retentus  Secundo  tandem  operis  hujus  ab  Aligerno  in  De> 

festivitatis  gratia  est.  siderium  usque  '***  Domino  favente  deducto  libeUo, 

*    Lateranensis  et  Tusculanensis  2.  oportunum  ac  decens  esse  putamus,  si  vitam  mo- 

iOO.  [Gap.  i02.]  Hftc  praeterea  sunt  qus  de  Fri-  g  resque  iUius  ac  gesta  exintegro  quantum  ^**^  fae 

derici  muneribus  hoc  monasterium  tempore  diverso  suppetit  descripturi  et  ****  abipsisejusincunabulis 

recepit.  Crucem  auream  super  '**>  altare,  gemmis  incepturi,  tertium  historiunculffi  hi^us  primordium 

ac  margaritis  speciosissime  ^**  comptamlii>rarum  ejus  auspiciis  dedicemus,  ac  sio  per  **'*  ordinem 

paulominus  duarum,  cumtripodesuo  >**^  argenteo  ***'  reiiqua  iliius  opera  comitante  ****  Ghristi  ***' 

deaurato,  et  astiii  onichioo,  argento  et  auro  decen-  gratia  ****  oontexamus, 

ExplicU  libenecundus  *•** 

INGIPIUNT**»*  GAPILULAUBRI  TERTU- 

1.  De  infantia  ****  uu  iiUenHme  DeiideriU 

2.  Qualiier  paire  mortuo  clam  matrem  fugerii,  et  habitum  religionii  induerit. 

3.  Quamodo  invenius  a  propinquis  sit,  et  ad  mairem  reductns. 

4.  QualUer  iterum  fngerit  et  apud  Salernum  in  mondsterio  de  Caoa  sii  commoralus. 

5.  Quaiiier  per  Landulfum  principem  rursw  sit  Benevenium  reductus,  et  apud  Sanctam  Softam  mamef^ 
permissus,  et  quars  Desiderius  appeitatus. 

6.  Quaiiter  sit  ad  Tremittense  monasterium  primo,  dehinc  ad  Majellam  profectus,  itemque  Beneoentum 
reversus. 

7.  Qualiier  LeonipapcesU  famiiiaru  effectus  ,et  qualiter  Alphano  Saieruitano  eonjunctuSf  primo  tn 
curiam  papce  Victoris^  deinde  ad  hoc  monasterium  parUer  venerit. 

8.  De  visione  DesiderUet  quomodo  AiphanusadabbatiamSatemUanaMt  ipse  veroad  Capuanamprwposi' 
turum  trausmissi  sunt. 

9.  QualitersUDesideriuselectus  et  ordinatus. 

10.  De  studio  et  construotione  officinarum  monasterii. 

11.  Qua  de  cdusa  Casteilum  novum  consiruxit. 

12.  De  ordinatione  papce  Nycolai,  et  qualiier  ab  eo  cardinalU  et  abbas  est  consacraius. 

13.  Quaiiteridem  aposiolicus  apud  Meiphiam  ApuUiB  coneUium  fecerU,  ei  quaUier  Saueta  Maria  ****  de 

YARLfi  LEGTIONES. 

»•»•  non— ignarus  desunti.  «•**  s.  t.  t.  add.  4.  »•«*  p.  p.  d.  add.  4.  *••*  s.  a.  add.  4.  ••••m.  oma- 
taml.  d.  id.  »••'  deest,  2.  *•••  add.  4.  »•••  add.  4.  «•»•  q.  f.  s.add.  4.  »•»*  etabL  e.  i.  l  a  d.  4. 
»•»»  add.  4.  »•»*  ita  3.  historie  cenobii  Casinensis  3.  desunt  4.  »»»^  iia  3.  Incipit  prologus  de  vita  et  acU- 
bus  reverendissimi  abbaUs  Desiderii  qui  et  Victoris  III.  pape.  2.  uhi  index  eapUumpost  proiogum  seripius 
esi,  hac  inseriptione :  ExpUcit  prologus  Inc.  c.  1.  tercii,  In  eod.  3.  protogus  eum  capUibus  numeraiur. 
•»»*  origine  et  inf.  et  adolescentia  D .  2.  De  suspecUone  monasUci  abitus  ejnsdem.  3.  De  vi  sibi  illata 
propter  abitum  susceptum.  4.  De  fuga  Desiderii  ad  monasterium  Cav«.  5.  De  reditu  eiusdem  admon.  S. 
SophiflB  de  Benevento.  6.  De  profecUone  Desidern  ad  mon.  Tremitense,  et  mon.  MageilflB,  et  reditu  ad  S. 
Soptiiam.7.DeAiphanietDesideritadventuadhoc  monasterium.  8.  Dev.  D.  et  prflepositura  ejusdem,  et 
archiepiscopatu  Stephani.  9.  De  eiecUone  et  conUrmatione  Desiderii  a  papa.  10.  De  suspecUone  Desiderii 
inabbaUam.  ii.  Qualiter  inceperit  renovare  monasteriumetflBdificia(monasterii  ed.  3).  12.  Qua  de  caosa 

S[uausa  3.)Castellum  novum  construxerit  Desiderius.  13.  De  — consecratos,  et  qualiter  -*  Gaiena  sil  S. 
.  ooncessa.  14.  De  resUtuUone  S.  BenedicU  de  S.  et  de  c.  S.  L.  et  auaUter  carUe  S.  Ben.  de  SaWmo  ao- 
bispertinentesrepertflB,  absconditflB,  adque  incisiB  pro  nostra  invidenUa  fuerint.  15ai4.  eodicis  4.elc.* 
ed.  sed  codd.  2.  et  3  scepius  diserevant,  ei  div%sU>  capUum  in  3.  eademesiqusB  in  4*  »•••  atria  de  G.  stooU 
BenedicU  4. 

NOTiB. 

(930)  Presbyter  P.  Dam.  ^. (Wl)  Ital,  meJto, 


709  GHRONIGON]GASIN£NSE.  —  UB.  UI  AUCTORB  LEONE.  7iO 

Caiena  saneio  Fenedicto  concessa,  et  sanctus  Benedictus  de  Salemo  restilutussit ;  et  de  concambio 

Sancti  Laurentii. 
ik.QuaUteraprouiicto  papa  domnus  Oderisius  diaoonus  sit  ordinatus,  et  in  Aquino  domnus  Martinus, 

in  •••^  Venafro  verodomnus  Petrus  episcopi  constituti. 
m.Qualiter  Riehardo  principatum,  Viscardo  ^^^veroduoatumidemapostolicusconfirmaDit  »*";  et  qualiter 

uterque  iUorum  id  adquisterit. 
16,w^  Qualiter  idem  princeps  aliquanta  ftnitima nohis  casteUa  partim  concesseritypartim  commutaverit ; 

et  de  eoncambio  de  Pedemontis. 
il.Dequonmdam  in^^^  hoc  loco  oblationibus. 

iB.Quot  vel  qualia  omdmenta  Desiderius  tune  vel  adquisierU  vel  fecerit  ^^*, 
i9.Deardinatione  pap(B  *^  Alexandri,  et  controversia  Cadaky. 
tO.Deflagello  fulminum^  et  visione  abbatis  super  hoc. 
li.Qualiter  per  rogum  »••*  regis  Sardiniw  12  illuc  monachos  direxerUf  et  qualiter  a  Pisanis  disturbdti 

fuerint. 
22 .  Item  de  oblationibus  ipsius  et  alterius  regis  in  Sardinia,  et  de  satisfactione   Pisanorum. 
12. De  adventu  ducis  Gotfridi^^^  odAquinum  etdeingressusNormannoruminMarchiam^^^^. 
Ik.Quot  hujus  monasterii  fratres  a  prcedicto  patre  ad  honores  promoti  sint  ;  et  de  privilegio  nobis  contra 

Hitdebrandum  archiepiscopum  facto. 
2&.De  monasterio  Tremitensi  a  prcedicto  abbate  reeepto  et  ordinato. 
^.QuatUer  ab  eo  vetus  ecclesia  eversa  sit,  et  nova eonstructa, 
^.QualUer  a  ***^  Constantinopoli  ortificibus  aecersUis  **^*,  musivU  et  lapidibus  eandem  basiUcam  de- 

eoravU  ••••. 
28.  De  diversis  m  eadem  eeclesia  laboribtss. 

t^.Quanta  gloria  ipsamecclesiamdedicaveritt  et  quibus  eam  sanctorum  *•'•  reliquiis  adomaverit. 
dO.De  frequentia  populorum  propter  absolutionem  huc  ineurrentium  ^^*. 
Zi.De  regina  Agne  ••^*,  etobtationibus  ejus. 
32.H11  De  variis  ipsius  ecclesim  omamentis. 
23.Qualiter  ad  ampliandum  monasterii  cUiustrum^  destructu  prioribus  offkinU  iterum  eas  muUo  potiores 

ac  meUares  effecit. 
U.^^^Qualiter  eartce  mondsterii  sancti  BenedictideSalemonobU  pertinentes.dudumrepertse,  abscondiUe, 

atque  ineiscB  pro  nostra  invidentia  fuerint  ••^•. 

U.*.  De  renovationeeutesise  SanctiMartini,et  constUutionemansiuncuUBDesiderii,etqualiterdedicaverit 

eccUsias  Sancti  Bartholemei  et  turrium  paradUi. 
35.Dc  aU>erico  »•*•,  et  quaUter  vocatus  interfuerit  sgnodo.  DeAtfano.  De  Amato,  et  Constantino  Africano. 
36.Z)e  demoniaco  et  clauda  quodam  curatUabAlexandropapa,  et  de  cambio  de  Sancta  Maria  de  PatUidio, 

et  concessione  Terracinensis  civitatU  ••^^. 
Zl.De  restUutione  sive  obUUUme  ac  eonstructione  manasteru  sancti  AngeU  de  Formas. 
S8.i)e  septem  miractUU  meritis  beati  Benedicti patrcUu  '•^•. 
39. /)e  quibusdam  refutatUmibus  et  obtationibus. 

iO.De  quilmsdam  miraeulU  beati  Benedictt  meritis  in  GalliU  et  hic  pcUratis. 
41. De  quorundam  oblationibus. 

42.Z>e  mota  qumstione  coram  apostoUcosuperecclesiam SanctwSophim  et  ecclesiam  sancti  AngelideFormas. 
43. De  miraeutu  quorundam  hujusmonasterii  monachorum. 
44. De  quorundam  oblationibus. 
45  .QuaUter  Robertus  Guiscardus  Sieiliam  ceperit,Salemum,  et  ecclesiam  sancti  Matthaei  apostoti  construxit, 

brackiumsibireservans,  ^tquampiurima  loca. 
^•Depecunia  violmter  abstrata  et  interdieto. 
itl.Dequibusdam  obtcUionibus  et  confirmcUionibus. 
4S.De  quorundam  mmachorummiraculU,  et  rmovatume  Sancti  LiberatorU. 

VARLE    LECnONES. 

!*•'  etin  Benafro  d.  ed.    >•••  etRoberto  Guisquardod.ed.    ••••  confirmaverit  ed.    *•••  17.  Qualiteridem 

ginceps  feceritprflBceptum  de  platea  pablica  monasterio  nostro  Capuffi  sito.  18.Q.  a.  fioitima— commu- 
Terit  ed.  ^®*  q.  obiatis  ecclesiis  et  aliis  o.  ed.  '•••  f.  et  de  portis  ecclesiae  brevibus  ed.  *••*  A.  p.  ed. 
'^•^Baresonamed.  ••••  Roffridi  ed.  •••«mar4.  »••' dee»^  ed.  In%.capitula  abhinc  manu  smc.XlV. 
^eripta  sunt.  *•••  aoersitis  3.  '•••  d.  et  vitroet  picturis.  30.  Quanta  gl.  eU.  ed.  *•<•  deest  ed.  «•^^  conc. 
2^*  ^*^*  Agnete  ed.  ••^'  33.  De  t.  i.  e.  o.  et  q;  ad  a.  ci.  d.  p.  o.  i.  eas  fecerit  ed.  *•!•  deest  2. 
**"faerint.  Incipit  Oeaid.  k*  i.  Expliciaat  eapitula.  3*    *'^*  Aberico  c.    *•"  civitas  c.   pats  c. 


707  LEONIS  MARSIGANI  ET^P£TRI  DIACONI  708 

terrore  compulsi,  per  diyersa  coacti  sunt  latibula  A  ter  '**"  ornato,qaiaqiMlibraram  iater  atramqae. 

fugere.  Ita  a  satellilibus  Satauffi  Ostiensis  ecclesi»  Yconas  argenteas  deauratas  4.  Auream  UDamcam 

archipresbjter  (930)  non  '***  tam  canonum  quam  gemmis  ac  smaltis  vaide  pulcherrimam,  cum  non 

etiam  litterarum  ignarus,  ut  prflsdictum  Mincium  ad  parvaligni  dominici  portione.  Ceraptata  cristallina, 

apostolatus  culmen  proyeheret,  raptus  ac  vioienter  parium  unum ;  argenteum  parium  alterum.  Codi- 

attractus  est.  Humbertus  interea  episcopus  tunc  a  cellum  evaogelii  auro  gemmisque  decoratum.  PUi- 

FJorentia  revertens  una  cum  Petro  Tusculanensi  vialaS.  Laternam  argenteam  magnamlibrarum  5, 

episcopo,  nequaquam  Rom»  remorandum  sub  ^^*  cum  nigello  (931.  Urceolumargenteum  administe' 

tanto  turbine  ratus,  dam  post  ***^  paucos  dies  iter  rium  aitaris.  Situlam  argenteam  deauratam  cnm 

aggressus,  apud  Beneventum  pascha  ceiebraturus  smaltis.  Pallia  quoque  et  hostiaHa  aliquot.  Tapetia 

accelerabat.  Qui  cum  feria  4  ante  coBuam  Domini  T,  et  unum  majus  quoiibet  pallio  pretiosios.  Anti- 

(Apr.  15)  ad  Sanctum  Germanum  applicuisset,  si-  phonarium  unum. 

mui  cum  socio  invitatus  a  fratribus  atque  retentus  Secundo  tandem  operis  hujas  ab  Aiigerno  in  De> 

festivitatis  graiia  est.  siderium  usque  '">*  Domino  f^vente  deducto  libello, 

*    Lateranensis  et  Tusculanensis  2.  oportunum  ac  decens  esse  putamus,  si  vitam  mo- 
100.  [Gap.  i02.]  Esbc  prffiterea  sunt  qus  de  Fri-  g  resque  illius  ac  gesta  exintegro  qaantum  ****  fas 

derici  muneribus  hoc  monasterium  tempore  diverso  suppetit  descripturi  et  '**^  abipsisejusincunabalis 

recepit.  Grucem  auream  super  '>**  altare,  gemmis  incepturi,tertium  historiunculffi  hi^us  primordiam 

ac  margaritis  speciosissime  **^*  comptamlit>rarum  «jus  auspiciis  dedicemus,  ac  sioper  ***'ordin6m 

paulominus  duarum,  cumtripodesuo  *^*^  argenteo  >'*'  reliqua  iliius  opera  comitante  ***'  Ghristi  ***' 

deaurato,  et  astiii  onichioo,  argento  et  auro  decen-  gratia  **'*  contexamus, 

Explicit  Uber  iecundus  *•** 

INGIPIUNT»»»*  GAPILULAUBRI  TERTU- 

1.  De  infantia  ****  uu  inteniione  DetiderU. 

2.  QuaUter  patre  mortuo  clam  matrem  fugerU,  et  habitum  religionis  induerit. 

3.  Quomodo  inventus  a  propinquis  sil,  et  ad  mairem  reductns. 

4.  Qualiter  iterum  fngerit  et  apud  Salerntm  in  mondsterio  de  Cava  sit  commoratus. 

5.  QuaUier  per  Landulfum  principem  rursus  sit  Beneventum  reductus,  et  apud  Sanctam  Sofiam  mamere 
permissus,  et  quare  Desiderius  appstlatus. 

6.  Quatiter  sit  ad  Tremittense  monasterium  primo,  dehinc  ad  Majellam  profectus,  itemque  Beneoentum 
reversus. 

7.  Qualiter  Leonipapcesit  familiaris  efi^ectus  ict  qualiter  Atphano  Salemitano  eof^unctus,  primo  m 
curiam  papce  Victoris,  deinde  ad  hoc  monasterium  pariter  venerit. 

8.  De  visione  DesiderU  et  quomodo  A  tphanus  ad  abbatiam  Salemitanam,  ipse  vero  ad  Capuanam  prmposi" 
turwn  trausmissi  sunt, 

9.  QualitersitDesideriuselectus  et  ordinatus. 

10.  De  studio  et  construotione  of/icinarum  monasterii. 

11.  Qua  de  cdusa  Castellum  novum  construxit, 

12.  De  ordinatione  paptB  Nycolai,  et  quaUter  ab  eo  cardinatis  et  abbas  est  consacratus. 

13.  Quatiteridem  apostoUcus  apud  Melphiam  ApuUx  concilium  fecerit,  et  quaUter  Saueta  Maria  ****  de 

YARLE  LEGTIONES. 

i«M  non — ignarus  desunt^.  •••*  s.  t.  t.  add.  4.  •••*  p.  p.  d.  add,  4.  »••'  s.  a.  add.  4«  ••••m.  oma- 
tam  1.  d.  ed.  *••'  deest.  2.  *•••  add.  4.  »••»  add.  4.  »*••  q.  f.  s.  add.  4.  •••*  etab  L  e.  i.  i.  a  d.  4. 
••••  add.  4.  •••>  ita  3.  historie  cenobii  Casinensis  3.  desunt  4.  •••^  ita  3.  Incipit  prologus  de  vita  et  acti- 
bus  reverendissimi  abbatis  Desiderii  qui  et  Victoris  III.  pape.  2.  ubi  index  eapttumpost  protogum  scriptus 
est,  hac  inseriplione :  fixpiicit  proiogus  Inc.  c.  1.  tercii,  In  eod.  3.  protogus  eum  eapitibus  numeratur* 
••••  origine  et  inf.  et  adolescentia  D ,  2.  De  suspeotione  monastici  abitus  ejusdem.  3.  De  vi  sibi  iliata 

Eropter  abitum  susceptum.  4.  De  fuga  Desiderii  ad  monasterium  Gavffi.  5.  De  reditu  ejusdem  admon.  S. 
ophiffi  de  Benevento.  6.  De  profectione  Desiderii  ad  mon.Tremitense,  et  mon.  Mageilffi,  et  reditu  ad  S. 
Sophiam.7.DeAiphanietDesideritadventuadhoc  monasterium.  8.  Dev.  D.  et  prffipositura  ejusdem,  et 
archiepiscopatu  Stephani.  9.  Deeiectione  et  confirmatione  Desiderii  a  papa.  lO.Desuspectione  Desiderii 
in  abbatiam.  i  i •  Qualiter  inceperit  renovare  monasterium  et ffidificia  (monasterii  ed.  3).  12.  Qua  de  causa 

g[uausa  3.)Castellum  novum  construxerit  Desiderius.  13.  De  —  consecratas,  et  qualiter  —  Gaiena  sit  S. 
.  ooncessa.  14.  De  restitutione  S.  Beoedicti  de  S.  et  de  c.  S.  L.  et  oaaiiter  carta  S.  Ben.  de  Salemo  no- 
bispertinentes  repertffi,  abscondita,  adqae  incisffi  pro  nostra  invidentia  fuerint.  15al4.  eodicis  4.  eie.. 
ed.  sed  codd.  2.  et  3  scepius  dtscrevani,  et  divisio  capUum  in  3.  eademestquss  in  4*  ••••  atria  de  G.  sanoti 
Benedicti  4. 

NOTiB. 

(930;  Presbyter  f.  Dam.  ,.  (931)  Ital,  melloi 


709  GHRONIGONIGASINENSE.  —  UB.  III  AUCTORB  LEONE.  7iO 

Caiena  saneto  Fenedicto  concessa,  ei  sanctus  Benedictus  de  Salemo  restitutussit ;  et  de  concambio 

Saneii  Laurentii. 
i,i,Qualiierapr(Bdicto  papa  domnus  Oderisius  diaoonus  sit  ordinatus,  et  in  Aquino  domnus  Martinus, 

in  •••'  Venafro  vero  domnus  Petrus  episcopi  constituti. 
i5. Quaiiter  Richardo  principatum,  Viseardo  *•••  vero  ducatumidemapostolicus confirmavit  »•••;  et  qualiter 

uterque  iiiorum  id  adquisterit, 
46. ••^  Qualiier  idem princeps aHquanta  finitimanolns  casteUa  partim  concesserit^partim commutaverit ; 

et  de  concambio  de  Pedemontis. 
il.Dequorundam  ^•••^  hoc  ioco  ohUUionihus. 

\%.Quot  vel  qualia  omdmenta  Desiderius  tunc  vel  adquisierit  vel  fecerit  ••••. 
i9.Deordinationepapce  •»•»  Aiexandri,  et  coniroversia  Cadaloy. 
lO.Deflagello  fuiminum,  et  visione  abbatis  super  hoc. 
Zi.Qualiterperrogum  •••♦re^  Sardiniw  12  Hiuc  monachos  direxerii,  et  qualitera  Pisanis  disturbdti 

fuerini. 
22 .  Item  de  obUUionibus  ipsim  et  alterii4S  regis  in  Sardinia,  et  de  satisfactione   Pisanorum. 
%3.De  adveniu  ducis  Gotfridi*^^'^  adAquinum  etdeingressusNormannoruminMarchiam^^^^. 
^k.Quot  hujus  monasterii  fratres  a  prcedicto  patre  ad  honores  promoti  sint  ;  et  de  privilegio  nobis  contra 

Hiidebrandum  archiepiscopum  facto. 
2S.De  moncuterio  Tremitensi  a  prcedicto  ahhate  reeepto  et  ordinato. 
M.Qitaiiter  ab  eo  vetus  ecciesia  tversa  sit,  et  nova  constructa, 
^.Quaiiier  a  •••^  Constantinopoli  artificihus  aeeersitis  •••*,  musivis  et  lapidibus  eandem  basiUcam  de- 

coravit^^. 
28.  De  diversis  in  eadem  ecciesia  laboribus. 

^.Quaniagtoria  ipsamecciesiamdedicaverit,  et  quibus  eam  sanctorum  ••^»  reliquiis  adomaverit. 
30.  De  frequentia  popuhrum  propter  absoiutionem  huc  incurrentium  ••^^ 
Zi.De  regina  Agne ••",  etohiaiionibus  ejus. 
32. ••^*  De  variis  ipsius  eeclesim omamentis. 
dS.QucUiter  ad  ampliandum  monasterii  claustrum^  destructis  prioribus  officinis  iterum  eas  muUo  potiores 

ae  meiiores  effecit. 
3^,»suQuaiiter  eartcBmondsterii  sancti  BenedicticUSalemonobis  pertinentes,dudumrepertsB,abscondiUe, 

atque  tndsce  pro  nostra  invidentia  fuerint  *^^^. 

di.:Derenovationeeuiesise  SanctiMartini,ei  constiiutionemansiuncuUBDesiderii.etqualiterdedieaverii 

eccUsias  Sancti  Bartholemei  et  turrium  paradisi. 
35.Z)e  alberieo  ••*«,  et  qualiier  vocaius  interfuerit  synodo.  DeAifanO'  De  Amato,  et  Constantino  Africano. 
Z6.De  demoniaco  et  clauda  quodam  curatUabAiexandropapa,  et  de  cambio  de Sancta  Maria  de  PalUidio, 

et  coneessione  Terradnensis  civitatU  ••^^. 
Zl.De  resiUutione  sive  obUUione  ac  consiruciione  monasterU  saneti  AngeU  d$  Formas. 
8B.i)e  septem  miraculis  merUis  beati  Benedieti  paircUis  '•^*. 
39. /)e  quibusdam  refutaiionibus  et  obiaiionibus. 

kO.De  quilmsdam  miraeuiis  beati  Benedictt  merUis  in  Gailiu  et  hic  pairatis. 
ki.De  quorundam  obiationibus. 

k2,Demoia  qusestione  coram  apostoticosuperecclesiamSaneiaBSophise  et  ecclesiam  sancti  AngelideFormas. 
iS.De  miraeuiU  quorundam  hujusmonasterii  monachorum. 
^.De  quorundam  oblatiowibus. 
45  .QuaUter  Bobertus  Guiscardus  Sieiiiam  ceperit,Salemum,  et  ecciesiam  sancti  Matthaeinpostoti  construxit, 

braehium  sibi  reservans,  et  quampLurima  loca. 
A6.De  pecunia  vioienter  abstrata  et  interdieto. 
kl.Dequibusdam  obUUionibus  et  confirmationibus. 
kt^.De  quorundam  monachorummiracuiU,  et  renovatione  Saneti  Liberatons. 

VARLE    LECTIONES. 

•••Y  etin  Benafro  d.  ed.  >•••  etRoberto  Gui8quardod.e(l.  ••••  confirmaverit  ed.  *•••  17.  Qualiteridem 
prinoeps  feoeritprfficeptum  de  platea  publica  monasterio  nostro  Capun  sito.  iS.Q.a.  finitima— commu- 
tayerit.  ed.  •••^  q.  oblatis  ecciesiis  et  aiiis  o.  ed.  ••••  f .  et  de  portis  ecclesiae  brevibus  ed.  *••*  A.  p.  ed. 
•••♦  Baresonum  ed.  ••••  Roffridi  ed.  *•••  mar  4.  •••^  deesi.  ed.  In  %.capituia  abhinc  manu  sasc.  XIV. 
scripta  sunt.  *•••  aoersitis  3.  ••••  d.  et  vitroet  picturis.  30.  Quanta  gl.  etc.  ed.  *•>•  deest  ed.  i*^*  conc. 
ed.  ••^*  Agnete  ed.  ••^*  33.  De  t.  i.  e.  o.  et  cr.  ad  a.  cl.  d.  p.  o.  i.  eas  fecerit  ed.  «•i^  deest  2. 
xisfoerint.  Incipit  Oeiid.  4«  f.  Expliciant  eapitiUa.  3*    **^*  Aberico  c.    ••"  ciyitas  e.   pats  c. 


7ii  LBONIS  MAIISIGANI  ET  PETRI  DtACONI  711 

49 .  De  eausa  dissensUmU  intmr  Eenrieum  imperatorem  et  Gregorium  papam,  et  qualiter  He^ertm  Gtriteardus 

Romaniam  ingreseus  esl. 
SO.Dtf  archiepiscopo Ravennateinvasore  apostoUemsedis^  et  qnahter  Desiderius  iverit  ad  impereitwrtm, 

manserit,  et  redierit, 
51.2)6  ohitu  duorum  monachorum  hujus  monasterii. 
58 .  De  castello  Saraceniseo,  et  Suio, 

^.Qualiter  Robertus  Guiscardus  adduxit  apostoUeum  ad  hnne  locum. 
54.  De  visione  noctuma  cujusdam  Jokannis,  et  cum  missam  apostolieus  eelebraoit. 
55.i)e  quadam  parte  salutiferm  erucis  huc  apportata,  et  renovatione  Saneii  BenedieH  in  Ceipua,  ti  plusria 

postulata. 
56.  De  quorundam  oblationihus,et  Atdemario  hujus  cmohii  manaeho. 
bl.De  ohitu  Boberti  Guiscardi,  etbrachio  sancti  Matthei apostoU. 
^.DeoblationibusQ'usdem  Roberti  in  hoc  ccenobio. 
59.Z)e  quilusdam  oblationihus  et  eommutationibus. 

60.  De  quibusdam  concessionibus  a  Desiderio  factis,  et  quorundoM  obUUUmihHi. 

61 .  De  quorundam  oblationibus. 
^l.De  Guaiferio  Salemitano. 
63. De  libris  quos  Desidertus  fieri. 
64.Z)e   UitronibvLS. 

GH.De  obitu  Gregorii  papas,  et  de\eteetume  tractanda. 
66.Deelectione  de  Desiderw facta. 
67 .  De  redUu  electi  ad  Casinum. 

GS.Deconsecrationeetectipapee  Victoris.  De  eorpore  sanctiNicoUxi. 
69. De  ecetesiaSaneti  Petri,  et  visioneejusdem  apostoti. 
70 .  De  Guiberto  xresiMxha,et  persecutione  eeclesiarum. 

li.Quatiterpapa  Victor  misit  exercitum  inAfncaeontra  Saracenos,et  devictona  ejusiemeseereiins. 
12.DeconciUo  generali  et  constitutionibus. 
73. De  obitu  papee  Vietoris,  et  constitutione  abhatis  Oeterisii 

Ih.Quot  et  quatia  omamenta  ecctesiastica  retiquit  m  hoc  monasierio  in  suo  obitu  papa  Vietor,  qui  et  De- 
siderius  abbeu. 

INCIPIT  LIBEa  TERTIUS. 

Dbsidbriijs  abbas  hujus  monasterii  triceninus  A  odM  (932).  Hujas  plane  admirabiiis  e4  siiignlaiis 

septimus,  et  quartus  hujus  loci  restaurator  ao  reno-  tere  sui  ordinis  Tiri,  iam  dives,  tam  ^***  mulliplax, 

vator,  sedit  annis  viginti  novem,  mensibus  quinque.  tam  deniqueoopiosaestgestorum  materia,  utTel  **^ 

Primus  siquidetnmonasterii  hvgusfundatoratque  Ipd  Jeronimo  vel***^  Solpiciooerte  si  adesseat,  non 

coastructorfuitpatersanotissimus  Benedictus,  Pe*  possetTideH  ad  sortbendum  indigiia.  iigo  tamen 

tronai  secundus,  Aiigernus****  tertlus  :  Desiderius  quamvisimperltus^^^^et  inettn,  et  taoto  aim  operi 

hic  noster  extitit  quartus.  Quem  ^^  yidelicet  omni-  nequaquam  sufBcians^tom  pro  imp^rtaMTerendb- 

potens  Deus  **'*  adeo  charissimum  habuit»  ut  illud  simi  **'*  patris  Odertsii  minime  conlttm&eodo»  tum 

quod  sno  fideli  famulo  Benedicto  olim  promiserat,  pro  maxima  quam  idem  pater  Desiderius  in  me  ab 

locumutique**"i8tumquemtuDcgentibusdestruea'  ipsa  fere  inlimtia  hai>ere  dignatus  est  diieoiioaa  ; 

dumdiripiendumque  traderecensuerat**",  in  ma-  cumme,  vixdum  qaattaoretdeoemannoae§ressmn 

Jorem  louge  quam  tunc  erat  statum,  famamqae****  in  boo  sancto  loco  suscepit  *^,  instruxit,  enutriit, 

et  gloriam  fore  veDturum,  per  ipsum  nostro  hoc  ac  provexit :  oonsideraas  ****  insi^r  oum  tanti 

tempore  dignatns  sit  ut  cemitur  ad  effetum  perdu-  utilitate  <q>eris  memoriam  quoque  tanti  Tiri  seripto- 

VABLE  LEGTIONES. 

**i*  t.  A.  ed.  •***  Id  quo  yidelicet  omnipotens  Deus  nostro  hoc  tempore  etiam  corporaliter 
eTangelicam  iliam  poliicitationem  visusest  adimpiere,  quadicitur:Amen  dicovobis,quodomnisquire- 
liquiadomum,  veluratres,  aut  sorores,  aut  patrem,  autmatrem,aut  uxorem,aut  filios,  aut  agrospropter 
nomen  meum,  centuplum  accipiet,  et  TiUm  aeternam  possidebit.  HuJus,  etc.  2.  *^<  deest  4.  ^"aad.A. 
••Mconsueverat  4.  •"*  famam  i.  »•"  quam4.  ***^add.  4.  •••^  I.  si  adcsset.  vel  S.  nono.  v.crf.  ••••q. 
omuium  imperitistimas  et  t  s.  ed.  ••••  sanctissimi  2.  ••••  quam  hbenter  s.  ed.  •••>  oemens  i.  el 
dolenso.  ed. 

NOTiE. 
(932)  Idem  dixeral  in  narratione  de  oonsecr.  ecor.G&liit. 


713 


GHRONICON  CASWENSE.  —  UB.  lU  AUGTORE  LEONB. 


714 


rura  neglegentiapaulatioi  inoblivionem,  ac  perhoc  A  referat.  Sicque  tandem  me  de  multis  illius  pauca. 

t         4        *       *  4  i..._4        j        4^_      dequemaximisminimaprorsusscripsissecognoscat. 

i .  Is  **^*  ex  nobilissima  fieneveDtanorum  princi- 
pumorigioe  sanguinislineamducens  (933),  spiritu 
potius  quam  came  nobilis  esse  ab  ipsis  rudimentis 
infantisB  ccepit,  et  Dei  magis  servitio  quam  sfficuli 
yanitatibus  operam  dareabipsis  ut  itadicamhube- 
ribus  matriselegit.  Studebat  namque  puerulusad- 
huc  frequentare  ecclesiam,  divinas  lectiones  et  au- 
dire  libenter  et  legere  ;  cum  quibusdam  etiam  reli- 
giosis  s«pe  de  his  sermones  innectere,  et  qusBque 
abeis  debonis  moribus  addiscere  poterat,in  semet- 
ipsoexprimere"»»*.At  pater  (934)  illius  saecularius 
eum  negotiis  cupiens  implicare^  et  utpote  unicum 
unicediiigensperposteritatisilliuslineam  su8e  no- 


ia  contemptum  fore  venturam  ;  licet  non  decenter, 
licetnoneiegaQter,licet  denique  non^ufficieDter***' 
id  valeamyaggrediartamen,  conftsusdeauxilioDei, 
vitam  iliius  ac  gesta  quolibet  modo  perstringere,et 
ad  gloriam  Deitantique  viri  dulcem****memoriam, 
nec  non  et***^  ad  sfolacium  filiorum  ejus,  fratrum 
nostrorum,  litteris  utcumque  mandare.  iEquius  uti- 
que  judicans  cum  obedientia  et  devotione  inscitifie 
notam  subire,  quam  de  tam  exceilenti  ***'  materia 
ex  totosilere:  etindignum  prorsusessedecernens. 
ut  etsiomnia  nequeo,  vel  aliquanta  non  studeam  de 
tot  tantisque  operibus  ejus  referre  ;  prudentissimo 
iitique  more  venantium  insectaatium  feras,qui,  etsi 
omnes  attingere  ^  nequeunt,  nequaquam  tamen 


quotquot  possunt  capere  neglegunt.  Et  quoniam  3  bilitatis  uomen  disponeret  propagare,  puellam  ei 


plurima  prorsus  et  fere  innumera  hujus  ^  viri  sunt 
gesta****.  multa  ex**^  ipsis  etiam  quae  scio  me 
praetermissurum  confiteor ;  quoniam  si**^  universa 
scril>ere  voluissem,  prolixam  certe  et  enormem 
historiam  condidissem  :  quam?is  ob  hoc  a  multls 
Dostrorumqul  mecumilla**^^  pariter  recolunt,  me 
redargueudum  fore  nondubitum.Sed  ego  lectorum 
fastidio  utiliter  consulens,  si  ea  tantum  qusB  relatu 
essent  dignlssima  scriberenlur,  suffieere  judicavi. 
Nam,slquaminusin**^*  nostris  litterisreperiuntur, 
in  ejus  profecto  **^operibus  luceclarius  perviden- 
tur'*^^.  Hujus  sane  viri  primordia,  quoniam  opitu- 
lante  Christo  hinc  exordium  sumere  gestio^  ab  his 
qui  ei***'  ab  incunabulis  extitere  sodales  didici**^^ 
Multa  prcBterea  laudabilium**^''  actuumejus  aprio- 
ribasquibusdamaudivi.Nonnullaetiamex  ejusdem 
ore  veridico,  cum  frequenter  me  sibinlmiabonitate 
faceret  adhflerere  percepi.Cstera  postremo  illiuset 
oculis  propriisplurimavidi,  utunivevsis  fere  usque 
ad  obitum  ejus  interfui.  Unde  lectorem  meum  red- 
dere  certissimum  volo,  nuUa  me  in  hoc  opusculo 
extrinsecus  edditamenta  facturum,nullaprorsusde 
iUo  nisi  veraciter  comperta  scripturum  ;  utpote  qui 
me  simplici  intellectu  iegisse  meminerim:  Perdes, 
Domin€,omne8 qui loquunturmendacium {PsaLY,  7); 
salvo  utique  intellectu  alio,  quo  dictum  id  de  here- 
ticis  affirmatur.  Quodsifortealiquis  invidentia  seu 
malitiaductus,  fidem  his  accommodare  noluerit,  et 


adffique  nobilem,cum  jam  inciperet  adolescere,stu- 
duitdesponsare,  utque  parentela  eadem  ad  invicem 
firmaretur,  modis  omnibus  maturare.Sedquoniam 
Dei  Spiritus  suo  igne  cor  Desiderii  ad  mundi  con- 
temptum  acceaderat,  econtrario  loDge  aliter  quam 
pater  disposuerat  agere  puer  egregius  destinabat, 
seque  potius  heremum  quam  nuptias  appetere,  se- 
cretisquibuspoterat  gestibus  indicabat.  Etfecisset 
certe  ***^  suis  desideriis  satis  ;  nisi  quod  diligens 
parentumcustodiaetsingulariusamoracsollicitudo 
ingens  impediebat. 

2.  Non  post  multosdies,  Dei  judicio,  patreaNor- 
mannis  perempto,  Desiderius  aliquomodo  nactus 
occasionem  quam  dudum  optaverat,omnibus  coepit 
modisclam  licet  satagere,  ut  desideriumquod  cogi- 
tatu  conceperat,  opere  parturiret.  Cuidam  igitur 
monachobene  sibi  noto,prudenti  satis  in  saBculari- 
busviro,  nomioe  Jaquinto,  cujus  videlicet  ■***  hoc 
ego  relatione  percepi,  consilium  totum  communicat, 
pandit  votum,  voluntatem  ostendit,  et  ut  ei  super 
hoc  fideliter**^  auxiliaretur  instanti  ^**  nimisprece 
deposcit.  Erat  tunc  circiter  annorum  viginti.  Nosti^ 
inquiens,  mi  pater,  qualiter  me  sobcuIo  huic  misero 
proptnquitnnexuerifU.Sed  quoniam,ut  vere  tibifatear^ 
jamdudum  Deovacare  decrevi,  per  ipsum  teobtestor 
etobsecro,  utjuxta  quodscis  et  potes,  his  mevinculis 
exsolutum  Deoliberiusserviturumclam  omnibusad 
altquam  refnotissimamsotitudinem  transferas,  Quid 


favoris  potius  gratia  huic  rei  me  operam  dedisse  ^  multa?  poliicetur  in  omnibus  Jaquintus  auxilium  ; 


putaverit:huc,siplacuerit,  properans,  aperiatvisus 
et  Tideat,  ac  per  ea  quae  videntur  illa  quoque  qu» 
videri  noapossuntactuum  '^^'ejus,  semoto  livore 
considerans,  admiretur  etcredat,  credensquebono- 
rum  omnium  largitori  laudes  super  hoc  et  gratias 

VAHLE 


sed  cavereadmonet****,  ne  forte  sithfiec  suggestio 
demonum.  Verum  cum  ejus  per  omnia  firmum  in 
Christo  pectus  agnovit,  et  rursus  ****  iterumque 
pertemptans***?  idemsemperquodpridem  invenit: 
quadam  die  jam  circa  vesperam  pariter  ascensis 
LECTIONES. 


**'<  s.  V.  ejus  opera  ex  toto  complecti ;  aggr.  t.  c.  de!a.  D.quoquomodo  illa  perstringercMf.  ****  saoctam 
ed.  »»»*  add.  4.  »•»»  pretiosa  ed.  ^^  capere  ed.  »•"  tanU  ed.  "»»  opera  ed,  »•>»  me  ex  i.  e.  q.s.p.c?d. 
»•♦•  scribere  si  omnia  v.  ed.  »»**  p.  i.  ed.  >»♦«  deest  ed.  »*♦»  add.  4.  »»♦*  conspiciuntur  ed.  »«*^eiused. 
»•♦*  addidici  ed.  *»^^  p.  ex  ejusdem  o.  v.  c.  me  f.  s.  u.  b.  f.  a.  p.  NonnuUa  etiam  a.  pr.  q.  audivi  ed. 
»•♦•  a.e.  add.  4.    »»♦»  Desiderius  3.  D.  igitur  2.  s.  i.quod  rubricatorin  majus  pinxit.    ""*  '    * 

ed.    "»*  add.  4.    »»»«  add.  4.    •»»»  fideater  ed.    »•»♦  fideli  p.  ed.    »•*»  imperat  ed. 
iilum  p.  3.  illum  frequentando  p.  2. 

NOTiS:. 

(033)  Natus  a.  1027,  cum  sexagenarius  a.  1087  obierit ;  v.  epitaph.  eius  ap.  Baroo.  ad  b.   a. 

(934)  Gomitem  Beneventi  dicit  Amatus  lii,  49.  * 

Patroi..  CLXXIII.  ;^ 


»•»•  satagebat  exp. 
»•»•  iterum  erf.    »•" 


715 


LBONIS  HABSIGANI^  I^RI  DIACONI 


716 


equis^quasispatiaQdigratia^ciYitatemegressitCOQ-  A  crimasetquerelas  simiil  ac  suadelas  frustra  in"^* 


sequentibus  aliquot  famulis  ad  ***^  ecclesiam  beati 
Petri  cognomento  MajorisquaB  juxtaeandem  civi- 
tem  estsitaperveniunt.  ibiquequasi  ***>  causa  ora- 
tionis  ingressi,  equos  et  gladium  quo  idem  Deside- 
rius  tunc  erat  accinctus  ***^,  prfladictis  famulls  pro 
foribus  veluti  senranda  relinquunt.  Inde  jam  sero 
per  quandam  illius  ecclesi»  posterulam  vadentes, 
pede****  iter  adoriuntur*»"  ;  et  cum  non  plus  octo 
miiiariis  abinde  locus  iUe  distaret  ad  quem  pergere 
disposuerant,  noctis  erroresimul  ac  pavore  confusi 
vixilluc  alterius  dici  mane  perveniunt.  Quos  cum 
vir  Dei  servus  *^**  qui  soiitariam  inibi  vitam  duce- 
bat,  Santari  nomine,  conspexisset,  valde  miratus 
atquelffitatus  est.  Moxque  inducens  illos  in  cellam 


Desiderium  jactas.propioquorum  imrao  totius  urbit 
tripudium,  quis  referre  contendat  ?  Annum  fere 
integrumsubiogenUcustodiaindomomatriSyhabita 
tantummodo  sascularis,  csterum  meute  coelebs  ex« 
egit,nuUusqueilli  nequedenuptiisneque  deactu**** 
aliquomundiaiipersuadere  aliquatenus  potuit.  Ita 
quem  iidelem  et  strenuum  domui  susb  dispensato- 
rem  constituere  Dominus  disponebat,  ab  omni  eum 
camalis  contagii  macula  purum  immunemque  ser- 
vavit ;  undenon  immerito  acunctis  civibus  admira- 
bilis*^^  ac  desiderabilis  habebatur. 

4.  Sed  cum  jam  fere  nulla  fug»  ipsius  suspicio 
matrem  teneret,  eumquequoniam  **''*  conjugatum 
non  poterat,  retinere  secum  vel  dericum  niteretur 


suam»ac  Desiderium  frequenter  exosculans»  coepit  ^  adepiscopiumquoddomuisuflasaUseratcontiguum 


soUerter  exquirerecuritavenissent.  Cognita  itaque 
Desiderii  voluntate  vehementer  obstapuit,  quod  puer 
tam  nobiliSy  tam  delicatus,  tam  dives,  et  praecipue 
parentum  **^^  singuiaris,  tam  ferventer  universis 
Sfficulipompisac^vanitatibus  spretis,  sub  tam  di- 
stricto  proposito  serviturus  Domino  accessisset.Sed 
quoniam  nil  Deodifflcile  autimpossibiie  esse  scie- 
bat,  laudes  iliiet  gratias  maximas  referens,  vete- 
rem  hominem  cum  actibus  ejus  Desiderium,  ipso 
vel  maxime  insistente  protinusexuit,  et  novumqui 
reDovatur  in  Dei  cognitionem,  illum  consoquenter 
vestivit.£t  Jaquintoin  sua  maturius  redeunte,solus 
Desiderius  ****  cum  Santah  solo  remansit. 

3.Famuli  igitur  ejus»  ut  supra  dictum  est,  cum 
equisetarmisipsius  fruslraillumpro  foribus  eccle- 
siffi  prsBstolantes,  cum  discessum  illius  tandemali- 
quandocognovisseat,  vicina  jam  nocte  ad  civitatem 
quam****  ciUusrevertuntur,matriqueac  propinquis 
quid  accidisset,  pavitanUbus  animis  referunt  >**^. 
Noctemillam  mater  conUauavit  inlacrimis  :  pro- 
pinqui  vero  et  affinesipsiusmanefactoequisascen- 
sis,  per  diversam  ****  viciniam  requirendi  iUum 
graUa,  disperguntur,  ac  tandem  quod  erat  in  re 
suspicantes,  probiWum  ejus  indicio  ad  Santari 
cellam  deveniunt.  Quam  statim  violenter  ingressi, 
veste  iUum  monastica  vesUtum  reperiunt,  ac  vehe- 
menter  iraU  prsofatum  Dei  servum  contumeUis  ma- 
gnisetcoQviciis  mulUsadoriuntur,et inhoneste  saUs 
sacram  vestem  Desiderium  exuentes,manibuse8m 
propriis  scindunt:  eumque  invitum****licet  et  re- 


primo  quidem  non  sine  custodia,  dehinc  securitate 
crescente  solum  saspius  ire  sinebat.  Erat  tunc  in 
monasterio  sanctae  Sophifis  pri&positus  nomine  Sico- 
nulfus,  qui  Desideru  desiderium  pleniter  noscens 
quoniam  per  diem,  ne  suspicio  revivisceret,  non 
praBsumebat,nocte  cum  eoapud  episcopium  sspis- 
sime  loquebatur.  Postnonmultos  dies^noctu  sicaU 
consueverat  ad  eum  cum  equis  veniens.cucuUain- 
dutum  clam  Salemum  perduxit,  ac  Beneventum 
perniciter  rediit.  Mox  itaque*^*  Desiderius  ad  prin- 
cipem  Guaimariumconsanguinitate  sibi  propinquum 
accedit,  adventuscausamostendit,  orat  utquooiam 
in  patria  vivere  monachusparentumperUnacianon 
auderet,  quiete  apudiUum  Deo  sibi  servire  Uceret. 
Si  hoc  mereretur  impetrare,  nusquam  iade  pro- 
cederet.  Si  vero  aUquando  iUum  reddere  pro- 
pinquis  deberet,modo  poUussibi  UcenUam  aUo**^ 
properandi  concederet.  Ejus  igitur  adventu  ni- 
mium  **^^  exhylaratus  Guaimarius  et  vehementer 
admiratus  tantum  in  tantiUo  ""^*  adolescente  fervo- 
rem,  annuit  postulatis  ;  eumque  secum  per  dies 
aUquot  reunens,  nuIUque  se  contra  votum  redden« 
dum  Udissime  polUcens,  eemum  ad  monasterium 
sanctflB  TrinitaUs  quod  Ad  cavam  nuncupatur  non 
longe  a  Salerno  situm^eodem  peten  te  transmisit  (933) 
Quod  propinqui  persentientes  ***^,  magnis  ac  fre* 
quenUbus  precibus  Desideriun^sibi  reddi  Guaima- 
rium  iutarpeUant :  sed  principein  promissione  quam 
Desiderio  fecerat  permanente,  persemeUpsamLan* 
dulf us  Beneventanus  princeps,matris  ac  propinquo- 


pugnantem  prioriveste  vesUunt.  Ac  postremo  '*''•  D  rum  oraUonibus  faUgatus  Salernum  venit,  et  Desi- 
iUum  equo  impositum  ipsis  lora  tenentU>us  quasi     derium  af&nU>u8  reddi  deposcit. 
maximam  ante  se  prasdam  agentes,  ad  urbem  more         5.  Tali  igitur  tandemaUquando  4MNidiUoae,ut  ***^ 
triumphanUum  rcvertuntor.Hic  »•'' jam  matris  la-      Beneventum  redeat  impetratur,  ut  sine  aUcigos 

VARLE   LECTIONES. 

/•"decsjed.  ""c.q.4.  •••o  cinctus  3.  >••!  rfwsM.  »•••  agrediuntur  erf.  ••«•  orfd.  4.  «h*  pa- 
renUbus  ed.  •••^  D.  proprium  nomen  4.  ••••  maturius  r.  ed.  »••'  referuntur  t.  »•••  diversai  vicima» 
d.  »»••  e.  pnori  V.  revesuunt,  1.  L  ac.  r.  erf.  ^t  postremum  4.  »•'»  Sic  2.  ••"  jam  in  ed.  ••'»  al. 
a.  saciUari  ed.  ••^*  mirabUis  ed.  »•"  deest  4.  ••'•  oiw.  4.  ••''  I.  daret  a.  p.  Hujas  ed.  ••'•  nimis  ed. 
»•'•  tanto  2.    »•••  persequentes  2.    »••*  ad  etf.  r     -* 

mvM. 

elV^^lSui^^^M^^^^^  CaT.inMon.SS.m,p.  189,  ad  a.  lO^,  1058, 


ni 


GHRONIOON  CASINBN8B.  --  UB.  Ul  AUGTOBB  LEONE. 


7it 


impedimentoveleoDtradiotloDe  apud  monatlefiuiD  A     7.  Non  poet  moltos  dies  {an.  1053)  domntts  Leo 


aanct»  SophiiBsubmoiiaslicaprofe^sioiieiibimaiiere 
lieeret.  Postquam  veutum  est  Beneveutum,  uniyer* 
818  affinibas  sibi  obviam  simul  cum  civitate  ruentibtts» 
cnm  omni  pariter  comitatu  princeps  illum  ad  mona> 
aterium  est  prosecutus.  Gregorius  tunc  virTalde 
prudens  et  strenuus  eidem  roonasterio  pr«erat  ia 
abbatem,  quiDesiderium  moltahjrlantaterecipieos 
pro  eo  quod  universis  desiderabiiis  erat»  tuno  prin 
mum  mulato  ejus  nomine,  Desiderium  appeUari 
pneeepit.  Nam  usque  adidtempusDauferius  voca^ 
balur. 

6.  ibi  ****  ergo  ilio  per  annos  aliquot  sub  vitare* 
ligiosissima  commorante,  et  seeum  '***  sarpissime 
reputante  monachorum  in  sua  patria  perleotum  esse 


papaaanctissimusapartiims  ultramontanis  regrea- 
sus  Beneventum  intrarit,  et  quoniam  Desiderius 
jam  dudum  Humberto,  SilvcB candidas episcopo,co- 
gnitusetvaide  ^*^  carus  extiterat,  tam  per  iilum 
quam  et  per  Fridericum  tunc  oanceUarium  eidem 
papn  notus  et  valde  familiaris  efficitur ;  adeo  (937) 
ut  iili  frequenter  in  altaris  officio  adhareret,  et 
evangeiium  ad  cjus  missas  siopius  iegeret.  Per  idem 
tempns  praCatus  pontilex  descendit  in  Apuiiam  cum 
Normannis  dimicaturus  ;  sed  Dei  judicio  ab  hissu- 
peratus,  ac  Beneventum  regresaus»  ordioato  Buodei- 
rieo***'  arohiepiscopo  (938)  quem  secum  adduxerat 
pont  no  vem  circiter  menses  Romam  reversus,  atque 
defunctuseBt(aa.  «054.  AjM^.  19).  laterea  DesiOo- 


non  posse,  pervenit  interim  ad  notitiamiiiius  fama  ^  rius  ob  nimiam  abttiQeiitiam  multasque  vigiliaiSia 


monasterii  Tremiteosis^  quod  videiiceliaAdriatico 
mari  apud  insuiam  Diomedis  nouiine  «^^^nuneupa^ 
tam  s*^triogintacircitermiliibusaterradistaossitum 
esso  dlaoscitur.  Etquoniam  jamdudum  apud  Be&e^ 
veatum  familiaritatemal>batis  pradicti  lociadeptus 
fuerat«  vix  licet  impetrata  iicentia  iiluo  perrexit ; 
ikuque  satis  auster»  conversatioai  se  tradens,  non 
parvum  tempas  exegit.  Sed  cum  ab  eodem  ai^bate 
adeo  diligeretur,  uteandemeiabbatiam  sequoque 
vivente  eontradere  cuperet,  ille  vero  subjectioni 
potius  quam  prfloiationi  mentem  aecomodaret,  ad 
propterea  c^endum  loeo  ilii  decernet :  quodam 
lemporeidem  abliasadres  mooasterii  disquirendas 
egredienSy  eundem  Desiderium  secumirerogavit; 
quam  ilie  egressionis  oporlunitatem  iitMOter  ample- 


languoremnonmodicamdecidens^medeadi  gratia 
Salemum  perrexit.  Ibi  itaque  tUo  aliqoaadiu  remo- 
rante,Alfan«a,  qui  postmodum  «^usdem  civitatia 
archiepiscopatum  adeptus  est,  prudeatissimus  e| 
DOibilissimua  clerioua»  maxima  ilU  est  iamiliaritate 
conjunctua.  Cu^ua  animum  tequentihus  monitis  ad 
raundicontemptuna  exhorlaas,  sio  tandem  ab  illo 
exegit  ut  monachus  fieret^  si  pt ius  ut  jam  dudum 
mente  ooneeperatJerusolimamire  permissus  fiiis- 
set.  Hao  inter  illos  spoosione  ftirmAta  Beaevenlum 
veevrsas  Desiderioe  est,  alque  postaonmultosdiea 
mandat  eidem  Alfano  utadseveniat.  Renuente  illo 
ac  potitts  pavitanto  Salet num.  egredi»  iteriim  Desi* 
deriusad  ilium  abiit,.  eumque,  piQpterquorundam 
inimioanAiumiilitimoreia^oueidiiaauainduitum  Doctu 


xuSymtnimedififerendamputavit«Gumquepariterad  ^  de  civiiaie  educena,  secuna  Beneventum  addu«it« 


Trasmundi  ****  comitis(93d)  quoniaiB  res  ita  posee- 
bat  euriam  perrexissent,  uxor  ^usdem  comiiia 
super  adventu  Desiderii  propter  quodictjus  >Mraffi- 
ais  esset  Talde  exhjlarata,  a  viro  suo  ut  secum 
ilium  aliquandiu  retineret  etiam  invito  al>bato  obti^ 
nuit ;  cujus  ▼ideiioet  retentionis  auelor  ipsamet,  ut 
dioitur**'*  extitit.  Audiens  autem  celebre  tuno 
nomen  heremttarum  Majellffi  degentium  iHuc  pro* 
perare  ac  Deo  secretius  servire  desiderans,  prssdi- 
etum  comitem  ut  ibidem  transmitteretur  orarit  ; 
quod  et  factum  est.  Ubi  eum  tribus  oirciter  meneir 
bus,  aprincipio  videlicet  Februari  usque  in  tertiam 
poftt  pascha  ebdomadam  '''''snb  ingeftttoonUaen* 
tia  remoratus  futsset^transmissus  e»t  illijc  supr»* 


Giun  vecoccspisseatAlfanum  nobilee  quique  viri  ac 
elerici  frequentare^  eumqueofc  maxiaatAm  ^ua  pru- 
dentiamdeoeDtarexeola9e,p9oposilumaiitem  Jeru- 
solimiiaiii  **^  itioeris  paulaliaa  eaBpisset  in  ^^  ejua 
corde  *'**  tepeseere»  sequa  a  O^iderii  \9Xw  QuUo 
iioquafltmodo,  nullo!  uoqaam  tempore  assereret 
veUedividere»  tempus  ab  eis  ****  aliquaatum  apud 
moaasterlumsaiiotfiBSophimexaetum  eal:cumecce 
fama  percrebruit,  papam  '**^  Yictfurem  ab  ultra* 
montani&parlibus  Bomam  veni8se(a».i05o>,eumr 
quead  partes  istas  in  proximoveaturum  fore.  Ter- 
riius  Al£anftis  hiyusmodi  auotio^  quod  fratres  suos 
supet  GuaiQsarii  priueipis  occisioae  iasimulandoa 
arbitracehir'***,  adire****  ae.  prmoccupare  siatuit 


nominatusJaquintuscumlitterisex  parte  apostolioi  D  apostolicuoau  secumqueireoratsoppUciier  Deside- 


ad  heremi  ipsius  priorem ;  quarum  tenoretpriori 
subinterminationejubebatneiUumampliusretinepa 
prvsum^ret,  eiiUi  nichilominusmandal  ne  vel  mi* 
nimas  ^*  inibi  moras  inneoteret.  Itn  regressu»  ad 
aaoota  Sophi»  monasterium  est. 


riom.  Etqttonianuniram  eaotandiperitiam,  et  me- 
dicia»  aBtissfiientiam  aonparvam  habebat,  ejus* 
deiquB  artis  codices  nonauUoasecum  a  domo  de« 
tuieraty  magnialiquidse  habendum  ia  summipon- 
tifieis  curia  omnimodis  conUdabat.  Gonfectiaigitur 


VARIiB  LECnONES 


»•!•  Yocitatam  ed,  ••••  Transmundi  S. 


ed. 
ed 


•»•  Ab  igitur  Ulo  4   ••••  sspe  secum  r.  ed.  »••♦  craoadam  n.  2.  »••• 

affioes  ejus  4.  ••••  dicit  eci  ••••  domioicam  2.  ••••  v.  aUquantas  i.  m.  innectere  auderet.  ed.  nimis 
••••  Hodelrico  3.  Uodelri(50  2.  •••»  JerusoUmitan»  vi»  ed,  »••♦  et  in  ed,  •»••  mente  ed.  ••^hia 
•••'  Y.  p.  ed^    »»••  L  procul  dubio  noiset  t  i*  p.  d.  arbitraretur  3.    »•••  a,  ac  demnt  2.  a.  et  3. 

NOT^. 

(936)  Teatini.  (938)  BuUa  d.  12  Jul.  1053.  exsti^t, 

(937)  Adeo  -  Ugere  ex  Desid.  Dial.  UI,  Prol. 


711^ 


LBONB  HARSICANI  ET  PETRI  DIAGONl 


710 


atqueaptatisquotquot  potuit  medicamiuibuft,  uoa  A  tran8im88U8pr8Bpo8itU8.Richardu8tuno  ATersaaus 


cum  civitati8  ip8iu8  archiepi8copo  ad  Romaaum 
pontifioem  in  Tusciam  profioiscuntur,  eumque  apud 
Fiorentiam  remorantem  reperiunt.  In  brevi  itaque 
maximam  apudiUum  familiaritatem  adepti»  et  eatis 
honorificehabitisunt.  Sed  cumjamibi  pertempus 
aliquantumremorati,pro  certo  Desideriuscomperis- 
setpapam  miaimead  partesistas  veaturum,  insuper 
etiamuitramontesprozimeprofecturum ;  simulque 
valde  inutilem  ^^^  proposito  suo  considerans  in 
ejusdem  pontificis  curia  conversationem :  cspit 
omnimodisinstareAifano,  ut  jamjamque  peteret  ab 
eo  licentiam  revertendi.  Petrus  ante  non  muito8 
dies  huic  monasterio  electus  fuerat  a  fratribus  in 
abbatem  (Dee.),  qui  pro  ipsa  sua  ordinatione  insi- 


comesGapuamezpugnabat  isedeum  Pandulfus  ip- 
sius  civitatisprincepsindignaqu8Bdam  et  superflua 
juxta  priorumtemporum  consuetudinemDesiderio 
yeliet  injungere,  ille  vero  ^^  constanti  ut  eratpec* 
tore  nequaquamin  liisei  congruum  duceret  assen- 
tiri,  Gapuiun  egressus  ad  Richardum  aceessit ;  et 
omnium  qam  extra  civitatem  erant  monasterio  per- 
tinentium  ab  eo  securitate  percepta  ^^^*,et  maxima 
insuper  illi  extunc  foBderatus  amicitia.in  ottedien- 
tiis  ejusdem  monasterii  aliquandiu  remoratusest, 
paucissimis  inmonasterio  reiictis  fratribus,  etcaste- 
ris  ad  se  accersitis. 

9.  Dehinc  oum  prasdictus  Fridericus  in  abbatem 
loci  ^^^*  hujus  electus  {an.   1057),  demum  vero  in 


nuanda  duoshujuslociadpapam  tuncfratres  trans  ^  Romanumpontificem,  utsuoin  loco  jam  supra  ta- 


miserat.  Igitur  Desiderius  optata  jam  dudum  opor- 
tunitate  reperta»  accedit  pariter  cum  Alfano  ad 
Romanum  pontificem,  simulque  pedibus  iliius  se 
prosternentes»  orant  recedendi  licentiam.  Addunt- 
que  petentes,  ut  gratiareligiosius  vivendi  per  mo- 
nachos  qui  ad  eum  a  Gasinensi  monasterio  vene- 
rant,  iiiuc  eos  transmittere  suisque  Utteris  illos  ab- 
bati  dignaretur  ac  fratribus  commendare.  Annuit 
apostoUcus  atque  ita  sicut  poposcerant  cum  fratri- 
bus  ilUs  ad  hoc  cosnobium  transmissi  sunt.  Rece- 
pUque  decenter  ab  abbate,  et  fratribus  sociaU,  ho« 
neste  saUs  ^^^  atque  humiliter  inter  iUos  aUquan- 
diu  conversaU  sunt,  et  ab  universis  in  dUecUone 
plurima  habiU,  nec  non  et  monasUcam  ab  eodem 
abbateconsecraUonem  adepU;  Friderico  super  eo- 
rum  adventu  plus  quam  saUs  est  gratulante.  ^ 

8.  Viderat  per  hos  dies  Desiderius  visionem  non 
contemnendam,  quam  saUs  proxime  rei  commen- 
davit  effectus.  Gemebat  siquidem  se  una  cum  Al- 
fano  in  quadam  excelsa  ac  vaidepulcherrima  turre 
qufiB  juxta  capitulum  fratrum  sita  esset  consistere, 
in  qua  nimirum  pater  Benedictus  videbatur  sede 
decenUssima  residere.  Gumque  ad  ilUus  visionem 
pavefacU  ^^*  stuperent,  et  accedere  propiusnequa- 
quam  prssumerent,  beatus  pater  ^^*  Benedictus 
Desiderio  hyiariter  innuebat,  eumqua  juxta  se  se- 
dere  ^^manuporrecta  jubebat;  Alfanus  veroquo- 
niam  vocatusabeononfuerat^qnasi  indigneferens 
de  domoUiaexibat.Qus  nimirum  visio  manifesUs- 
sime  portendere  visa  est,  etAlfanum  inlocohoc 


xavimus,  ordinatusfuissetyRomamad  iUum,men8e 
Augusto,  cum  duodecim  aiUs  loci  hujus  fratribus 
nominaUm  ab  eo  *^^^  vocatus  perrexit ;  ibique  Ro- 
mana  febre  percuisus,  postpaucos  dies  huc  redut. 
Gum  autem  idem  apostoUcus  ad  monasteriumhoc 
postquattuor  circiter  menses  venisset^iVoo.  30),  non 
multo  post  gravi  ianguore  detentus  atque  adextrema 
fere  perductus  est.  AccersiUs  itaque  coenobuhi:gu8 
priohbus,  dat  optionem  iiUs  in  abbatem  eUgendi 
quem  veiient.  Qui  cum  liabito  adinvicem  consiUo 
nuDciUum,  nuncaUumutintalibus  consuetudoest 
eUgendumcenserent,  communis  tandem  universo- 
rum  consensus  inDesiderium  expetendum  aspirat 
6t  utipseilUsin  patremconcederetur,communibu8 
voUs  papamexorant.Gumquevalde^^^  sibiplacere 
eamdem  eiecUonem  apostolicus  asseruisset — nam 
et  olim  a  tempore  Leonis  papse  opUme  iUi  apud 
Beneventum  notus  exUterat,  et  ex  Petrus  abbas 
eundemDesideriumantenonplenum  bienniumre- 
ceperat,  multa  se  iUi  famiUaritate  deviDxerat—ita 
quidemutin  camera  erat,  fratrum  elecUonemcon- 
firmavit,  dicens  quod,  quamvis  plures  eo  tempore 
religiosos  ac  spintuales  viros,  multaque  honestate 
•tprudenUa  prflBditos  iste  ^*^*  iocushaheret,nenii- 
nem  tamen  magis  idoneum  eUgere  ad  id  officium 
de  suo  coUegio  potuissent.  Sed  ^^'  quoniam,  dum 
ipseadviveretnulU  semortalium  eandemabbaUam 
tradere  *®<^  decreverat,  Desiderium  vero  ad  Gon- 
stanUnopolitanum  imperatorem  jam  dudum  Roma 
n«  sedisapocrisariumfaceredisposuerat  cconsUtuit 
nun  diu  remoraturum,  et  Desiderium  BenedicU  pa-  D  ut  si  idem   Desiderius  se  supersUte  reverteretur» 


trisyicem  in  hoc  monasterio  suscepturum.  Non 
multo  post  igitur  a  Gisuilb  principe  Aifanus  expo- 
stuiatus,  primoapudSaiemumin  monasteriosancti 
BenedicUabbas  effectus ;  demum/^*  vero  ejusdem 
civitaUs  archiepiscopatum  indeptus  est  (939) ;  Desi- 
derius  autem  ^*^*ad  Gapuanum  monasterium  est 


ipseiUi  veUet  honorifiee  *^^'  abl>aUam  contrad«re 
81  vero  ante  UUus  reversionem  ^^'*  se  mori  conUn- 
geret,  redeuntem  iUum  absque  aUqua  contradi- 
cUonemin  abbatemcongregaUouniversa  recipere  t. 
Stephanum  itaque  carduialem,et  Mainardum  post- 
modum  SUvaBcandidaBepisoopumiUisocios  iUneris 


VARLfiLECnONES. 

♦^«  i.  esse  ed,  ♦••*  nimis  ed.  ^^*  stupefacU  paverent ed.  *••»  add.  4.  *••♦  sedem  4.  *••»  dehinc  e.  ed. 
«oMyeroed.  *••' odd.  4.  *•••  accepta  ed.  ♦•••h.  l.  cd.  ♦•*•  ipso  «<•  ♦•^^  satis  eif.  ••^•monasierium 
hoc  ed.    ♦•<•  Et  ed.    ♦•^*  traditurum  ed.    ♦•^*  add.  4.    ••'•  conversionem  4.  r.  defuactus  fuisset  ed. 


NOTifi. 


^936)  Gf.  cap.  96  Ubri  u. 


7tl 


GHRONIGON  CASINENSE.  —  LIB.  m  ADCTORE  LEONE. 


7«t 


dooang,  etin  epistolis  qaas  imperatori  mandabat  k  die  (Apr,  43)  iteraggredientesTeDerunt  ad  Robber- 


CasiDensis  abbatiaB  illum  electaoi  commemorans, 
emisita  se,  pnecipiens  at  expletalegatione  reyerti 
qaantocius^M^  festinaret.Post  ^'hssc  Romam  re- 
versus  (an.  1058.  MarU  29),  ac  demum  profectus  in 
Tusciam,  post  paucosdiesapudFlorentiam,ut  jam 
supra  retuUmus,  obiit.  Desiderius  igitur  cum  ^* 
inunctnm  sibt  ouperetmaturare  negotium,  sumptis 
qunque  essent  tanto  itineri  necessariis,  simul  cum 
sociis  ^^  iter  aggressus,  ad  monasteriosancti  Jo- 
hannis  quod  in^*<  Yeneris  nuncupaturutibimart 
ingredereiur  profectus  est.  Cumautemperdies  aJi- 
qnot  frustra  ^^*  illic  remoratus  fuisseC  et  propter 
aerisinclementiammareingredi  nequaquam  pnesu- 
merety  Sipontum  inde  contendit  ;  ubi  ^*'  navem 
qua  Barim  navigaret  ingressus,  per  quendam  epi- 
scopum  qui  orationis  gratia  moDtem  Garganum  adie* 
rat,  fratribtts  se  commendari«  seque  tunc  ^*^  tan- 
tum  mare  ingressum  illis  significari  rogavit.  Sed, 
cum  apud  Barim  quoque  causa  nicbilominus  ^<^'* 
tempestatis  aliquandiu  restitisset,  alium  item  nun- 
iium  buc  dirigere  studuit,  per  quem  videlicetnoti- 
licando  ^^**  mandabat,  ob  temporis  intemperiem 
usqueadeam***^  diemapudBarimmorari.Gontigit 
autem  dispositione  divina  qun  illum  ad  loci  hujus 
recipiendum  bonoremhactenusretardaTerat,  uteo 
diequo  idemejus  ^**nuntiushucapplicuit  eo  quo- 
que  die  fratres  nostri  qui  cum  papa  profecti  fuc- 
rant,  illo  apud  Florentiam  defuncto  atque  sepulto 
redissent.  Mox  itaque  nostri  oonsilio  habito,  duos 


tum  Viscardum,  tunc  quidem  partis  ^^  Apulieoco- 
mitem,  postmodumvero  totiusApulias  et  GalabriiB 
atque  Sicilise  ducem  ;  rogantes  ut  secure  illis  per 
terram  ipsius  transire  liceret.  Qui  ut  fuit  vir  maxi- 
mn  i)onitatis,  licet  jam  pap»  transitum  compertum 
haberet,  et  securitatem  eis  ^^  concessit,  ettres 
Desiderioequosquibusadhuc  indigebat  largitusest 
Ita  Deoin  omnibusprosperante  sinealiquoimpedi- 
mento  regressi  *^,  ipso  paschali  sabbato  (Apr.  18) 
jam  taipdiuscule  ad  civitatemsancti  Germani  appli- 
cueruDt.  Dominioa  vero  sancti  paschaB  {Apr.  19) 
summo^^dilucuload  *^  monasteriumhocascen- 
dcDtes,  capitulum  firatrum  de  more  ingressi  sunt, 
presidentibus  Humberto  sancUB  RufinaB,  et  Petro 
B  Tuscuianensi  episcopis,  et  Stephano  cardinali  ac 
Mainardo  Desiderii  sociis.  Nam  prasdicti  episcopi 
HnmbertusetPetnis  ut  longe  jam  supra  retulimus 
(i.  II,  c.  99),  post  *  apostolici  transitum  sjmoniaci 
tunc  Mincii  ordinationem  fugientes,  Beneventum 
pascha  celebraturi  pergeban  t  ,sed  Deo  ordinante  gra- 
tia  tantflB  festivitatis  a  nostris  prioribus  invitati  fue- 
rant  *^^  atque  retenti.  Post  sollemnem  itaque  sol- 
lemnitatis  ♦•»•  tantfls  *^  sermonem,  mox  Humber- 
tus  totius  illius  ordinationis  opUme  conscius  Deside- 
rium  advocat,  eique  quemadmodum  olim  fuerat  a 
papa  di8positum,obedientiamabbatiflB  recipereex 
parte  fratrum  omnium  imperat.  Nullapost  ^^^  im- 
perium  mora,  nullaexpectatioresponsioniszproti- 
nusuniversi  surgentes  eundem  Desideriumaccepe- 


fratres  qui   Desiderium  revocare  nuntiata  apo-|,  runt,  atquecummaximis  laudibusadecclesiamde- 


stolici  nK>rte  deberent,  festinanter  transmittunt  *••* 
[Cap.  10.]  Jamtandem  Desiderius  necessaria^^** 
quaque  itinere  ccBpto  sniBcienter  paraverat,  jam 
Jamque  simul  cum  Argiro  Barensium  magistro  na- 
vigare  disponebat,cum  ecce  ipso  pahnarum  domi- 
nieo  (Apr.i2)circavesperamnuntios  ***^  prflsdiotos 
accepit,  defunctumapostolicum,  etse  ad  revocan- 
dum  iilum  sub  ^  festiDationedirectos  ab  universis 
fratribus  asserentes;rediret  ergo  quantocius,  et  re- 
gimen  monasterii  prout  Dominusordinaveratcunctis 
se  desiderabiiiter  prsBstolantibus  sumeret.  Obriguit 
Desiderius  tam  subita  apostolici  morte  perculsus, 
moxquesociis  advocatisaperuit  quid  nuntii  detuiis- 
sent ;  coBperuntque  pariter  oum  Argiro  satagere, 
quaHterantequammorspapflBdivulgareture  reverti 


poftantes,  in  sede  illum  abl>atis  honorifice  locave- 
runt,universis  tum  prosoilemnitate  paschali,  tum 
pro  ipsius  ordinatione  immensa  Iflstitia  et  jocandi- 
tato  repletis  ;anno^^^*Dominil058(Apn/.  19). 

•  Retulimus,  a  Roma  tunc  Mincii  2. 

10.  [Gap.  11.]  Igitur  abbatia  susoepta  Desiderius 
ccBpitmodisomnibus  studereatque  satagere  utquod 
dicebatur  dici  veraciter  posset  Gemens  itaque  to* 
tiusmonasterii  officinasetangustas  ambituetforma 
deformes,  et  oum  vetustate  tum  inertia  ruinosas, 
adeo  ut  et  contiguo  viderenturonmes  domate  ooo* 
pertflB,  et  egressus  unius  ingressui  ooanexus  esset 
aJterius :  incitabatur  quidemanimo  illas  aggredi  ad 
renovandum,sedaDgebaturiterum,quiaut  tam  ar- 
duum  inciperet  opus,niohil  fere  pcDsi  habel>at.  Primo 


valerent.Nonenimdubitabantse,oognitoeju8obitu,  ^  tamen^*quasiexperirioupiens  siquidvaleret,p 
a  Normannis  vei  oapiendos  vel  disturbandos.  Re-  latium  quod  dudum  Rioherius  abbas  ab  orientali 
demptis  igitur  protinusseuadquisitis  pro  se  ac  so-  parte  monasteriiinchoatum  ad  solariumusqueper- 
oiis  aliquot  quibus  veherentur  jumentis,  aitera  ^^     duxerat,  operesatis  deoenti^^^  perfeoit  (940) ;  jux« 

VARIiB  LEGTiONES. 

^t  quam  posset  citius  f.  ed.  *^*  Post  —  obiit  demnt  8.  ^^*  ig.  ini.  s.  officium  perficere  satagens 
assumptis  q.  ed.  *^^  c.  sibi  traditis  s.  ed.  ***^  q.  appellatur  i.  V.  uied.  ^*'  ibi  frustrar.  ed.  ^**  ibi 
ed.  ♦«^t.  t.  add.  4.  ♦^»  add.  4.  ♦•"  signifioando  erf.  ♦•«'  illam  ed.  ♦•»•  Cod%.  hie  claudit  cap.  9. 
^  suif.  n.  q.  i.  c.  par  ed.  *•'•  eosdem  n.  a  nostris  directos  a.  ed.  ^«'^  i.  festinanter  transmissos  ab 
ed.  ^  secunda  fena  post  palmas  i.  2.  *•*•  q.  Normannorum  tantum  A.  2.  ^•'^  illis  ed.  «•'<  reversi 
ed.  ♦•»«  valde  $d.  ♦•»'  d.  huc  a.  de  more  monasterii  c.  f.  i.  s.  ed.  ^  i.  a.  r.  f.  ed.  *•»•  diei  2.  *•»•  ta- 
nti  deest  3.  ♦•♦*  N.  in  medium  m.  2.  ♦•♦•  a.  scilicet  dominicflB  incamationis  1058.  2.  flu  D.  oiili. 
octavo  3.  *•♦»  itaque  ed.  *•*♦  decente  ed. 

NOm 

(940)  Gf.  c^>.  89  libri  IL 


m 


LiSONIS  MARBIGAm  ET  PETRI  DIAGONI 


m 


taque  ipsom  vertiis  eodeBfam,  panmlAm  qnideoi, 
sed  competentem  |4tQe  in  qua  Ubrirecondereaiur 
a»deculam  fabri  catit.  Q  uod  cum  sibi  prospero  eYentu 
oemeret  obTenisse,  domum  etiam  in  qua  abbatat 
manere  consueverant,  a  ^*^  fnndamentis  renovare 
instituit :  qaavideliceta  septemtrionali  parteadbo 
rens  ecolesitt,  et  vinssimislignomm  ^^*  furculis  ab 
inferioribus  **^^  sustentata,  et  viminibusez  parte 
maxima  videbatur  intexta  ^•«•;adJunetoillipalati6 
cum  absida,quodveteres  toderienmappellaresole* 
bant.  Dehinc  inspirante  ac  prosperante  Deo,  man- 
sionem  etiam  illamquttqoiescentes  ^*  fratres  di- 
versis  pr»8uietiguitate  solariiscontinebat,  niohile 
segnius  renovare  agressus  est  ;  in  latere  sciiicet 
prioris  a  meridiano,  quam  fiinditos  evertere  ob 
claustrispatiumdisposuerat^.  Namquepropterip- 
sius  montis  verticem,  oui  nulla  fere  planities  ^*^ 
inerat,  vix  in  hoc  loco  parvissimi  claustri  spedem 
juxta  absidam  ecclesiaB  priores  effecerant.  Perfecta 
est  igitur  eadem  domus  in  longitudine  oubitoram 
sexaginta  et  centum,  in  latudine  vem  cubitoram 
viginti  quattuor  ^**  :  in  ^^*  altitudine  autem,  pro- 
pteripsins  montfsinttqnalitatem  quantitatis  diver> 
ssB,  maximeOytamen.Quam^^cum  abietinis  trat>i- 
bus  pulcberrime  oontignasset,  lateribus  oooperait 
diversisque  coloribiis  deooravitSnper^*hncni- 
ohil  moratns,  pari  tenorevetus  capitulum  funditus 
diruens,novum  ^*  oonstnixit ;  illudque  gypsea  uraa 
in  giro>  vitraisquefene8tris,ae  pulohra  satis  ^^  va- 
riomm  marmorampavimentodecorans,  tegalisni- 
chilominnsoooperaityetnimis  venusta  ^*  diverso- 
rum  ^^  oolornm   varietate  depinxit. 

11  [Gap.l2]  Interea  Prattenses  oppidani,  inquie- 
tOfum  ac  ^**  perfidommhominumusque  ^**adid 
temporis  genas,ac8iquidam  latrunculi,  junctis  sibi 
Minturnensibus  aliisque  vicinis,  nnno  furtim  nunc 
palam  oppidasibi  oontigua  nobispertinentiainfes- 
tarenondesistebant.  Terminum  siquidem  qui  inter 
nos  et  iUos  antiquitus  dtvidebat,  id  est  duo  leones 
«Mi  lapidei,  cumnonprooulabeoramcastro  consis- 
terat,  ohm  malitiose  clam  oonfringentes  in  proxi- 
mumdemerserantputeum;qua  nimiram  fraudeft- 
dentes,siquandonos^*^terniidumnostraaiinterduo8 
leones,  sicut  prsBoepta  imperatoram  ^'  continent 
oomputabamus»  illi  de  leonlbus  qui  seous  portas 
8anctl  Georgii  positi  sunt  iUod  dici,  derisorie  ^* 
immo  pertinaoiter  afRrmabant.  Eoram  ^^  igitur 
Irequentissimasmolestationes  Desiderius  egerrime 


A  lisranB,  simulqoe  ilUus  sentenlia  reminiscens  :  06- 
iervaiio  ordinig  nostri  stmmam  deposcii  quiit$nt 
et  steuritaiem ,  cum  neque  beneficiis  eos  neque  ra- 
UonibosaUqaatenus  sedare  valerat,ad  eoram  tandem 
violenter  frenandam  nequitiam  totus  intendit  ;  el 
Adenolfi  Gajetaniduciscuigratiam  prinoipis  conci- 
liaverat  (94i)  adminiculo  fultus,  moxcastoilum  cui 
Novumproprie  nomeninditumest,inmontequi  Pe- 
ranus  dicKur  omniinstantiacontra  illos  erexit.  Sio- 
que  sua  deinceps  eos  tuturei  non  autem  ampUos 
aliena  pervadero  oompuUt. 

12.  [Gap.  13.]  Sed  ul  *«<>rotropaululum  redeara, 
enm  post  obitum  pi»  memori»  Stephani  paptt,  su- 
pradictus  Hildebrandus  reversus  ab  imperatrioe, 
contra  ejusdem  apostolici  interdictum  invasam  a 

B  pessimis  hominibus  ecclesiam  comperisset,  Floren- 
ti«  subsUtit;  suisque  Utterissuper  hoc  Romanoram 
meUores  conveoiens,  eorumqoead  omniaqum  ^* 
vellet  oonsen8umracipiens,moxannitenteGodfrido 
duceOirardum  Florentinumepiscopnmin  Rooianum 
papam  elegit,  simulque  cum  ipso  et  duce  Romam 
mense  jam  Jannario  venit(an.  1059) ;  ubi  prmCatus 
electusa  Romano  clero  et  popnlein  ^^  apostolica 
sede  inthronizatus,  et  Njooiai  nomenindeptns  est. 
Qui  mox  supradictom  invasorom  enm  omnibus  snis 
fautoribus  excommunicans ,  tandem  quorandam  sno- 
rum  interventu  iUum  in  communionem  reoepi  t,  atque 
apnd  ecclesiam  sanctie  Marifie  qua  aRomanis  Maior 
vocatnr,8acerdotali  prlvatumoffioio  manerooonsti* 
tuit  (942).  Mandat  deinde  ad  hoc  monasterium, 

^quatinusdomnus  abbas  sibi  in  Marohiam  proftci»- 
cenU  qnam  ciUus  potest  occurrat,  videlicet  ut  pro- 
ximo  MarUi  raensiR  jej  unio  et  prosbyterii  ^*  gradum 
etcardinalatuspariter  dlgnitatem  ^^  cumabbatim 
con8ecraUonerociperedebeat.Dominicaigiturprima 
quadragesimaB  (fe6.%1)parati8  omnibusnecesBanis 
tler  arripiens.  apud  Farfense  raonasteriam  aposto- 
lico  se  conjunxit ;  ubi  nimis  ab  eo  amicabiUter  h(^ 
norificeque  roceptus,  Auximum  (943»  simul  oum 
ipso  profectus  est.  Ibidem  itaqne  secundo  quadrago- 
simssabbato,  qnodtuncpridieNonasMarlii  evenit, 
cardinalis  presbyter  ab  eodem  apostoUooordinatus, 
et  sequenUdominieaabbaUtt  oonseorationem  adep- 
tus,  privilegium  (044)abeosatis  honorifieumjoxta 
consuetudinem  priBdecessorum  suoram  recepit 
(lfar/.8):quoiasuperadcardinaiatusdignitatem  ^^* 

^  ethonorificenUampatris  sancUssimi  Benedicti,  per 
totam  Gampaniam  et  Principatom,  ApuUam  quoquo 


VARIiG  LEGTIONES. 

*•♦•  a.  f.  r.  i.  desunt.  ed,  *^*  Ugni  ed.  ♦•♦'  infMori  parte  s.  ed.  *•♦•  constmcta,  a  fundamenUs  «Bdificara 
insUtoit,  adi.  ed.  *•»§  f.  q.  ed.  ^  disponebat.  Nam  p.  tfrf.*«"  f,  constabal  p.  ed.  *•»•  et  q.  ed.  *•"  deest 
4.  ^^*  eamque  a.  t.  saUs  pnlchro  contignans,  1.  ed.  ♦•**  Nichilque  m.  ed.  ^**  d.  ronovavit,  i.  ed.  ♦•>'' 
add.  4.  *•»•  vetusta  4.  ♦•»•  soUlcet  ac  ed  ^eo  „,  ad  id  t.  dssunt  %.  ♦•««  lap.  1.  ed.  ♦•••  deest  2.  *••»  d. 
i.desuni  «.  *•••  Horum  erf.  ♦•••  Sed  cuin  post  ed.  ♦•••  q.  Y.add.i.  ♦••' imW.  4.  ♦•••  presbyterierf. 
••••  offtcium  redpero  d.  2.  ♦•^^  o.  videUoet  ejus  d.  e«f. 


NOTiE. 


(•41)  V.  Amat.  IV,  42-14. 

(942)  Gf  Ann.  Rom.  Mon.  SS.  V.  471. 

(043)   Osimo. 


(944)  Ap.   Gatt.Aoc.,  p.  189;  Tosti  Hist.   Cas 
*,p.  395. 


ns 


GHRONIGON  GASINENSE.—  UB.  01  AUCrrOBE  LEONB. 


m 


itqaeCalabriamtabipsotluvioPiscariasicutiQfluit  A  martyris  Laurentii  intra  Salemum  ^**  in  latere 


^^^  in  mare  vicem  suam  idem  apostolicus  illi  con- 
cessit  (945).  Posthncaeceptaremeandi  ♦•'*  licentia 
Romam  yeniens,  proxima  dominica  mediantis  qua- 
dragesimaB  (Jforl.  44)  apud  ecclesiam  beati  Petri 
missamsolemniter  celebravit,  atque  turba  ^^^*  Ro- 
manorum  innumera  comitatus,  ad  dtulum  sanct» 
Geciliae  transTiberim  maximacumlaudedeductus 
est ;  sicque  ad  boc  monasteriam  in  festivitate  ^"^  ^  beati 
Benedicti  reversus.  Sed^^^^quoniam  invitatusfUerat 
paseba  cumapostolico  celebrare,  evestigio  Romam 
regressus  est  *<>^*,  ibiqne  usque  ad  peractam  de 
onere  sjrnodum  ^^  remoratus.  In  qua  videlicet  sy- 
nodo  {Apr.  13)  idem  apostolicus  inter  caetera  quso 
sollemniter  statutt,  decretum  de  ordinatione  Romani 
pontiAois  (946)qualiter  soilicet,  velaquibus  perso-  B 
niSy  sen  pacis  seubelli  tempore,  debeatordinari,  an- 
tiquas  prtedeoessoram  suorum  secntus  sententias 
discretissime  scripsit;idque  sub  districto  anathe- 
mate  taoi  sua  quam  omnium  qui  eidem  sjnodo  in* 
lerfaerant  saoerdotam  auctoritate,  roboravit 

13.  Eodem  tempore  {Jun.  24)  idem  papa  ad  hoc 

monasteriuminipsabeatijohannis  natiyitate  adve- 

Diens,  sociato  sibi  Desiderio  in  Apuliam  descendit; 

ubi,  cum  apnd  Melphiam  concilium  celebrasset,  Ri- 

chardas  princeps  cujus  jamsupra  meminimus  por 

admonitionemseu^^^^jussionemejusdemapostolici 

priBceptum  fecit  huic  loco  de  monasterio  sanctffi 

MariflB  in  Calena  ^*,  sito  in  finibus  ApulisB  juxta 

civitatem  quae  dicitur  Besti  (947),  cum  omnibus  q 

ezintegro  castellis,  villis,  celli8,etuniversis  omnino 

possessionibus  ejus  (Aug,  23).  [Gap.  14.]  Gisulfus  * 
etiam  Salernitanusprinceps^^'^  monastcriumsancti 
Benedicti  de  Salerno,  quod  *^^^  nobis  jam  dudum 
parentum  ipsius  violentia  subtraxerat,  tactus  ^^^* 
tlmore  Dei, inmanusdomni  abbatis  exintegroresti- 
tuit,  et,  ut  ab  eo  religiosius  ordinaretur  oravit.  Sed 
oum  inde^^*'subductoabbate,  pnepositumibijuxta 
morem  cellarum  nostrarum  ordinavisset  ^^**,  in- 
digne  ^^  nimis  hoc  Salemitani  simul  et  invidione 
acoiptentes,  eundem  prinoipem  id  disturbare  tum 
predbustum  instantiisnimiis  compulerunt.  Demum 
idem  princeps  eonsiliohabito,  monasterium  sancti 

VARIiE    LEGTIONES. 

♦•'»  fluit  ed.  *<"M.r.«rf.  ♦«"•R.t.ed.  *•'♦  in beati B.  est f. r.  ed,  ♦<"»  Et g. ab  eodem pontifice  paschalis 
festiyitatis  gratia  inv.  fuerat.  R.  reversused.  **^«  reyersus  post  festum  Urbem  egrediens,  Melfiam  Apuliae 
urbem  perrexit,  ubi  tunc  idem  apostolicns  concilium  celebrare  disposuerat,  in  quaetiamsynodo  dumRi- 
chardus  Gapuanusprinceps  cum  aliis  quampluribnsinterfuisset,  a  supradictopapaNycoiaoamroonitus,  prfie- 
ceptum  fecit  B.  Benedicto  de  monasterio  sanctas  Marifle  inGalena,  cum  pertinentiis  snis,  14.Tudc  temporis 
Gisulfus  S.  p.  2.  ♦<>"  deest  4.  ♦^»  et  3.  ♦•"  Gajena  4.  ♦•»•  p.  Desiderio  super  hoc  conquerenti,  reddidit 
huic  sancto  loco  m.  (cellam  2J  s.  B.  ed,  ♦••*  quam  a  iure  nostri  coenobii  Salernitanorum  eatenus  v,  s.  1. 
*Mt  sabtraxerat.  Sed  c.  ed.  ♦••»  exinde  ed.  ♦•*♦  constituisset  2.  ♦••»  Saleraitani  nimis  h«c  indigne  fe- 
rentes,  eidemprincipiinstareoceperunt,  ut  monasteriumillud  ordinatum  sicut  anteafuerat  esse  permitte- 
ret.  Coactusitaque  princeps  illoram  rogatu,  mon.  s.  Laur.  ed.  ♦•*•  i.  civitatem  Salernitanam  constractum 
q.  9.  ♦•»7  in  hoc  mon.  exintegro  optuiit;  nectamMi  restitutionem  quam  jam  antea  de  supradicta  cella 
fecerat,  irritam  fecit.  ed.  Sed  in  cod.  3.  Tiolavit 5m>lti7n«l,elcomp/tira  ibtMtin  4.  legi  persuasumhabeo. 
♦•••  h<Bc  tesie  indiculo  capitum  olim  in  fine  operis  Leo  collocaverat,  qua  postea  loeo  congruo  insereret,  Nunc. 
in  solocod.  2.  servata  sunt. 

(945)  Scil.  ad  correctionem  omnium  monasteruH  Gargamm  et  mareAdriaticum.  Edidit  Gatt.  Acc.  p. 

rum  ei  monachorum.  161  ;su8pectum  III  Di  Meo,  sed  ut  raihi  videtur  im- 

(946)Editum  In  Mon.  Leg.  in>.  p.  IT7.  merito.  Oatumestaliquandopostfinitamsynodum. 

(947)  Nunc  Viesti;m/fnt6us  Apulix  interMontem  (948)  I,  o.  Leo. 


montis  ndificatum,  quod  slbi jure  hsereditario  perti- 
nebat,extoto  ♦^^'^cumomnibuspertinentiis  suis  non 
quidem  parvis  pr»dicto  nostro  abbati  concessit,  et 
per  pneceptum  in  hoc  monasteno  conlirmavit ;  nec 
tamen  refutationem  illamquamdepriorl  monaste- 
rio  fecerat  yiolayit*. 
•  De  ♦•••  eodem  vero  monasteriosancti  Benedicti 
de  Salemo,  ne  forte  vel  memoria  cum  multis 
intendimus  excidat,  vel  ne  forte  non  opportu- 
nior  referendi  locus  nobis  occurrat,  licet  prse- 
postero  ordine,  necessarium  yidetur  malitiam 
et  invidentiam  quorundam  fratrum  prfiedicti 
monasterii  hoc  m  loco  inserere,  nam,  sicut 
ifiaeam  apud  Virgilium  (948)  dixisse  sociis  le- 
gimus,  forsan  olimhsBC  meminisse  juvabit.Cau- 
sidicus  quidam  pnDdiottt  civitatis  Salernitan» 
Romualdus  nominefuit,qui  pro  eoquodetiam 
ipsius  monasterii  advocatus  erat,  maximam 
ioi  famiiiaritatem  habebat ;  tunc  proinde  uni- 
versa  ejusdem  loci  munimina  seu  quashbet 
cartas  sfftpissime  perquirendi  fidissimam  ab  ab« 
bate  licentiam  acceperat.  Tandem  igitur  inter 
ceeteras  quattuor  numero  magna  oblationis 
edicta  invenit,  qu8e  yidelicetclare  satis  ac  ple« 
niter  continebant,  quallter idem  monasterium  a 
principiohuicnostro  coenobio  traditum  a  prin- 
cipibus  ac  subditum  fuerit.  Has  ilie  maxima 
ductus  invidia,  protinus  rapuit,  abscondit,  et 
nemine  prorsus  sciente  ad  domum  propriam 
detulit,  atque  usque  ad  mortis  diem  ne  filiis 
quidem  ostendit.  inmortisigiturarticulo  posi- 
tus,  vocavit  majorem  fiUum  suum  Johannem 
nomine,  eique  olam  universiim  ipsius  rei  pro* 
dens  negotium,  et  prsedictas  cartas  manibus 
retinens.uEgo  iuquit  ut  cernis,  o  fili,  procul 
dubiomorior;  cartas  istas  fideitusd  committo, 
ut  sicut meam  vis  benedictionem  habere,  usque 
addiemultimamtuamnulh  prorsus  mortalium 
eas  ostendas,  sed  sicut  egomet  feci,  secretas 
illas  ai>ud  te  et  ignotas  omnibus  habeas  :  quo 
niam  siquomodolibetin  notitiam  seniorum  Ca- 
stnensium  venerint,  nuUatenus  quiescentquin 
sub  jure  monasterii  sui  monastermm  istud  re- 
ducant,  quod  jam  dndumstudio  et  sollertiano- 
strorum  parentum  abillorum  dicione  subductum 
est.B  Suscipitsimulcum  cartis  patris  imperium 
filius,  et  ac  sidivinum  quidin  pectoris  archano 
reoondens,  usquead  su»  mortisdiemsimiliter 
habuit  et  ipse  celatas.  Ad  mortem  autem  ve- 
niens,  accersit  fratrem  suum  tunc  ipsius  loco 
abbatem,easqueilh  similitenore,quo  sibipater 
reliquerat,  tradidit.  Non  multopost  idem  abbas 
infamatusdequibusdamcriminiDus  apad  ducem 


m 


LBQNIS  HARSIGANI  ET  PBTRI  DIAGONI 


7S8 


Roggerinm,  tentus  est,  et  in  suamet  ipsius  ca- 
meracustodiamancipatus.  Qui  videhcetabbas 
jamdudnm  propalaveratpraBdictarumtenorem 
cartarum  cuidam  pseudo  monacho  propinquo 
suo.  Verum  hic  quogue  priorum  oequitiffi  nequa- 
guam  inferior,  remmiscens  nefandi  negotii  liu- 
jus,  et  Terens  ne  cartffi  ipsffi  apud  abbatem  in« 
yenirentnr,  et  nobis  aliquando  proderentur, 
festinus  ad  custode8abbatisaccessit,et  lugubri 
Yoce  indicans,  se  quattuor  cartulas  propri» 
hsBreditatis  eidem  utpote  propinquo  commen- 
datas  habuissCy  orat  suppUciter  ut  eas  sibi  et 
perquirere,  et  auferre  permitterenty  ne  forte 
rebus  aliis  intermist»  perirent.  IHi  nuUum  in 
monachi  verbis  dolum  ezistimantes,  dant  ei 

Srotinus  ei  perquirendi  et  asportandi  licentiam. 
luas  iiie  repertas,  inscio  qood  dicunt  abbate, 
die  altara  in  conventu  omnium  fratrum  attuiit, 
ostendit,  et  leirit»  remque  totam  per  ordinem 

Sandit,  mirantibus  cunctis  et  indignantibus,  et 
iversis  ut  in  taUbus  assolet  diversa  promenti» 
bus^Tandem  hfiecpluribus  sententiaplacuit.ut 
antequamresdiTurgaretur,cartsB  ipt»  protinus 
minutatim  inciderentur,  idque  mox  invidia  si- 
mul  et  ira  dictantibus  actum  est,  atque  uni  ex 
fratribus  imperatum,  ut  easdem  ipsas  incisio- 
num  munitias  diUgenter  coUigens,  in  secessus 
fratrum  projiceret.  Hiec  omnia  taUter  gesta 
fuisse,  idem  ipse  frater,  qui  hoc  de  minutiis 
ipsis  facere  j  ussus  estydivino  timore  compunctus 
non  multo  postabbati  suo  domno  Jaqumto  no- 
stro  oonfratriperordinempropalaYit.  Ego(949) 
quoque  ex  ejusdem  abbatis  ore  hiec  universa 
percepi,  ne  quisforteautumetmendosehoc  yel 
fabulose  confictum.  (uioftY.  2. 

14.  [Cap.  15.]  Sequenti  tempore  prasfatus  ^*** 
pontifex  iterum  ad  has  partes  deveniens,  domnum 
Oderisium  OderisiiMarsorumcomitis  fiUum,  et  loci 
hujus  a  pueromonachumdiaconum  inLateranensi 
ecdesia,  apud  Acerras  (950)  positus  ^^  ordinayit. 
Tunc  ^^*  etiam  in  Aquinensi  civitate  deposito  epi- 
scopo  nomine  Angelo,  eoquod  neophitus  etrerum 
ecclesiasticarummaleprodiguserat,  necnon  etpro 
^•s  quibusdam  nequitiis  suis  a  sanctss  memoriaspapa 
Leone  jam  dudum  excommunicatusextiterat,  dom- 
num  Martinum,  Florentinnm  genere,  religiosumplane 
atque  prudentem  de  hujos  loci  prioribus  monachum 
episcopum  consecrayit.  Petrus  quoque  ^*>  Vena- 
franfiB  ^***  etHiserniensis  sedis  episcopos,  Ravennas 
nationey  monasterii  ^*  hujus,  monachus,  tempore 
nichilommus  ipsosacratus  est. 

15.  [Cap.  16.]  Eisdem  *«**  quoque  diebus  et  Ri- 
chardoprincipatum  Capuanum  ^^^etRobberto**** 
ducatum  ApulifiB  et  GaJabrisB  atque  Siciliae  confir- 


A  mavit,  sacramento  ^*  et  fidelitateRomaniB  Eccle- 
sisab  eis  primo  recepta,  necnouet  ^^^^investitione 
census  totius  *^*i  terraBipsorumySinguIis^^^^^videii- 
cet  annispersingulaboum  pariadenariosduodecim 
(931).  Sed  quoniamduorum  ^^<^horummagnatuum, 
RobbertisciiicetatqueRichardi  decurrens  ^**^histo- 
ria  attulit  menUonem,  qui  pras  caeteris  sui  temporis 
mortaUbus  locum  huncet  **^*dUexerunt,etditave- 
runt,  et  protexerunt,  quique  huic  nostro  Desiderio 
nimium  devoti,  fideles,  et  amioissimi  in  omni  vita 
exUterunt:  dignum  videtur,  qualiter  sit  uterque  ad 
suflB  dignitatis  honorem  provectus  *^^*  vel  breviter 
opusculo  isU  inserere;nam  et  superius  (I.  ii,  c  66) 
nos  id  ipsum  promisisse  meminimus.  [Amat  ui,  7, 
10, 11  ;  IV,  3,  4  7,  18,  23  ;v,  7,  18,  20,  23.  24-27  ; 

^  VI,  13-22.]  Robberto  igitur  primum  frater  ejus 
Drogo  qui  tuno  comes  erat  Apulifls,  roccam  saocti 
Maroiconoessit,  quamvideUcetin  confinioCalabriaB 
ipse  non  multo  ante  construxerat,  deque  totaiUum 
Galabria  pariter  invesUvit.  Sed,cum  Robbertus  ^^*^ 
idem  pauper  admodum  esset,  nec  sine  mnltflB  summa 
pecuniflB  ad  mUites  conquirendos  eandem  se  posse 
adquirere  pervideret,  tandem  vicinae  civitatis  domi- 
numquflB  Bisinianum  **^  vocatur,  Petrum  videlicet 
TyrflB,  divitem  valde  virum  vocatum  ad  colloquium 
cepit ;  a  quo  utique  viginU  mUia  aureos  pro  ejus 
absolutione  recepit.  Huic  ad  fratrem  pergenU  Gi- 
rardus  debonoalipergooccurensyprimus  omnium 
iUumquasi  ^*^*  per  jocum  Viscardum  appeIlavit,ejos- 
que  demum  miles  efiectus,  Alveradam  amitam  ^^^* 
suam  iUi  in  matrimonium  junxit;  sicque  simul  in- 
gres^i  Calabriam ,  bre  vi  tempore  uni  versas  fere  ilUus 
urbes  ceperunt.  Postmortem  autem  fratrisRumfridi 
{an.  iO)7)  honore  ipsius  recepto,  Regium  urbem 
obsideus  capit,  et  *^^^  extunc  coepit  dux  appellari. 
Dehinc  **i*  {an,  1059)  reversus  Apuliam  cepitetiam 
Trojam ;  et  iUi  paulaUm,  diversis  Ucet  temporibus 
totam  terram  universosque  parUum  iUanim  Nor- 
mannospneter  Richardum,  suo  subdiditdominatui. 
Cognito  prseterea  quod  prfledicta  Alverada  sibi  affi- 
nis  esset,  parat  divortium ;  ac  ^^^'  sororem  Salemi- 
tani  principis  co^pitexpetereinconjugium.  Qaodet 
factum est.  Et  Alveradsp  quidem  ***^  dona  oonferens 
plurima,  Calabriamcum  Sikelgaita***'  perrexit.  Post 
hflBc  (an.  1064)  ad  Saracenorum  expugnaUonem  et 

D  adquisiUonemSiciUflBingensRobberUanimus  verU- 


VARLfi    LECTIONES. 

*•••  supradictns  ed.  ♦•••  prepositus  4.  ♦••*  Postmodum  autem  in  ed.  ♦•••  deest  ed.  ♦••»  etiam 
ed.  *••♦  Benefrane  2.  ♦••»  noster  monachus  t.  i.  s.  est.  ed. '  ♦•••  Hisdem  ed.  ♦••'  deest  3.  ♦•••  Rothberte 
2.  Rotperto  3.  ♦•••  cum.  sacr.  ftd.  ed.  ♦»••  deest  $d.  ♦*•*  1. 1.  i.  deest  2.  ♦*••  per  singulos  aonos  p 
ed.  ♦*•»  h.  d.  magnaUum  ed.  ♦*•♦  d.  h.  a.  m.  post  exUterunt  coUocat  ed.  ♦»•»  h.  d  d.  ac  p.  ed 
♦^•»  profectus  4.  ♦^•^  o.  pauperadmodum  esset,  vicineurbis,  d.  2.  ♦^•*  BesUnianum  4.  ♦^•^  V.  (Guiscar- 
dum  2.)  q.  p.  i.  a.  ed.  ♦^^^  amicam  4.  ilU  a.  s.  in  ed.  ♦^^^  deest  4.  ♦^**  add.  4.  ♦*<•  sororemque  ed 
♦"♦  add.  4.    ♦"»  SUcelgatta  4. 


NOT^. 


'949)  Inter  Capnam  et  Nolam. 

|950)  iCn.  1.  203. 

951)  Utrumque  jnramentum  quod  Robertus  Dei 


gratia  et  sancliPetri  dux  AfuUm  et  Calabriaeimtro- 
que  subveniente  Juturus  Sicilim  prsBsUUt,  e  Ubro 
censuum  edidit  Baronius  ad  a  1059.  n.  70. 


7*9 


CHRONICON  CASINENSE.  —  LIB.  III  AUCTOIIE  LEONB. 


730 


tur  ;  ad  quam  yidelicet  cum  valido  exeroitu  tran-  A  ^^**  (958)  enim  admodura  gloriflB  appetens.  Placent 


siens,  Messanam  primo  quse  in  portu  stta  erat  ex 
improyiso  occupat  ;inde  Rimetum  ;  (952)  ad  urbem 
deinde  ****  qusB  Castrum  Johannis  vocatur  ^"•exqua- 
tuor  partibus  castelia^^^^^communit,  bellaibiei^^** 
pluriaia  et  prosperrima  peragit ;  a  Panormitano 
admiratodona  ingentia  recipit;  castrum  sanctiMarci 
nomineia  valle  DemenaB  construit^Messanamiliti- 
bus  communita,  ingenti  **'*  tandem  auro  onustus 
Calabriam  repetit.  Ydrontum  ^***deinde  tandiu  ob- 
sidens  afflixit,  quousqueilli  se  tradidit.  Inde  Barim 
****  terramarique  eircumdat,  eamquepostqualtuor 
cireiter  annos  Argirizzi  factione  ingreditur  (953). 
Rursusigitur  ad  Siciiise  Panormique  expugnationem 
cum  navali  profectus  exercitu  (954),intra  quinque 


omnia  Yalde  ;  rogatus  a  senioribus  de  loci  tutela, 
deyotissime  promittit  se  totius  monasterii  contra 
omnes  quosposset  fidelissimumde  ciBtero  defenso- 
rem.  Campaniam  deinde  profectus,  totam  ferme 
intra  tres  ^^-enses  adquirit.  Inde  Capuam  rediens, 
congregatis  nobilibusdignum  jam  asseritesse,  tur- 
res  civitatis  etportas  ^^*^  sibi  contradi.  Timentibus 
hoc  et  omnino  refutantibus  agere  Capuanis,  iratus 
princeps  urbem  exit,  eamquerursus  artissimaobsi- 
dione  undiqu  e  cingit.Iterum  civesfame  valida  pressi 
ultra  montesadimpcratorissuffragium  exorandum 
chiepiscopum  suum  (959)  transmittunt ;  sed  qui  vera 
detulit  verba  recepit  sine  aliqua  utilitate  regres* 
8U8  (960).  Tunc  Capuani  spe  undique  decidentes. 


mensium  spatium  Cathenam  primo,  inde  vero  *^**  3  jamque  resistere,  nullo*'**  penituseis  ferente  auxi- 


Panormum  (9  55),deinde  Mazarim  ^*»  (956)  (an.i072); 
siequefratremRoggehumde  tota  investiens  insula 
et  medietatem  Panormi,  el  DemensB,  ac  Messanae 
sibimet  retinens,  acceptis  Saracenorum  obsidibus, 
thesauro  ingenti  ditatus  Caiabriamredit.  Haec  inte* 
rim  de  Robberto' :  jam  nunc  aliquantade  Richardi 
pTincipatu  scribamus. 

*  Robberto  breviter  tetigis8esufficiat,quiaquali- 
ter  hanc  insularo  ceperit  latius  loco  suo  scri* 
bemus.  Nunc  jam  aliqua  de  2. 

Hic  itaque  Aversanum  nt  supra  jam  tetigimus 
{ad  a.  1050)  comitatum  indeptus,  ad  ^^*^  principa- 
tnsdignitatum  totonisu  ambire,  et  Capuanas  urbis 
expugnationem  animum  ccepit  intendere  (957).  Amat. 
iT,  8.]  Supra  quam  cum  tria  casteila  firmasset, 
eamqueacriterdebelians  aflOigeret,  septem  milibus 
tandem  aureis  aPandulfo  junioresusceptis  obsidio- 
nem  solvit ;  sed  ad  tempus.Nam  cum  post  mortem 
Pandnlfi  Landulfus  filius  successisset,  mox  et  Ri- 
chardus  accedens  obsidionem  firmavit.  Proferunt 
multam  Capuani  pecuniam,  Richardus  nil  appetit 
nisi  terram.  Artati  demum  famis  penuria  cives,  ce- 
denteLandulfo  recipiunt  hominem,  sacrantinprin- 
oipem,porta8sibidumtaxatcumturriumfortitudine 
retinentes  (an.  1062.  ifat.Si).  Dissimulat  hoc  inte- 
rim  novus  princeps,  et  aptius  *<**  id  expetendi  tem- 
pus  expectat.  TAmat.  iv,  43,  26,  28,  30,  31.] 
Nonmultopostvenitadhoc  monasterium,  recipitur 
honorifice  nimis  cum  processione  sollemni ;  erat 


lium  non  valentes,  tandem  ****  et  turres.  et  portas, 
et  seipsos  oomes  cum  suis  omnibus  potestati  ^<»  prin- 
cipistradiderunt,  anno  (96i)  dominicse  incarnatio* 
nis  miilesimo  sexagesimo  secundo,  cum  jam  per 
decem  circiter  annorum  ourricula  Normannis  vi- 
riiiter  ac  *^*^  strenue  repugnassent.  Post  paucum 
tempus  divino  j  udicio  nocte  conflagrata  Teano,mane 
princeps  cum  exercitu  supervenit;  fugientibusque^^*' 
comitibus,  civitatem  ultro  tradentibus  eivibus  reci- 
pit.  Ita  (962)  sibi  Deo  in  omnibus  pro  incolarum 
nequitiis  prosperante^universas  Capuani  principatus 
attinentias  cum  civitatibus  et  casteilis  brevi  sibi 
tempore  sulxlidit.In  omnibusautemhisprosperita- 
tibus  Deo  etpatri  Benedioto  semper  gratias  refere- 
,  bat;  ejiis  semeritisadjuvari,eju8orationibusattoiIi 
constantissime  *^"  porfitens.  Jam  vero  domoum 
abbatem  licet  dudum  apud  Capuam  pr»sidentem 
ut  supra  diximus  sibi  amicissimum  fecerit,  ex  eo 
tamen  illum  ac  si  patremmodis  omnibusvenerari, 
ejus,  se  *<*^consiliisomnino  committere,  ipsi  quasi 
dominolil>enter  obtemperare  [Cap.  i7].Primoigitur 
anno  quo  princeps  simul  cum  Jordane  filio  foctus  est 
(an.  i058)Juxtamorempriorum  principum generale 
prsceptumfecit(iV6o.i2)huicmona8teriodeomnibu8 
omnino  pertinentiis  ac  finibus  suis  (963).  Sequenti 
verotempore  (an.  i063)fecit  praceptum  monasterio 
nostro  (ilpr.  22)  quod  Capuas  situm  est,  de  platea 
pubiicaquflB  eratinter  murum civitatis  et  claustrum 
ejusdem  coenobii(964]  undemagnaminquietudinem 


VARLE  LECnONES 


*"»vocabatur4.    *«"ca8tra4.    ♦"•  et  p.  et  rfe«tiiil  2. 
2.     ♦!««  add,  4.     ♦"»  Nazarim  2.  Mazarim  3.  Maxarim  4. 


♦*"  arti84. 
virtuti  ed. 


e.  e.  a.  g.  a.  desunt  2.    ^^^  deesi  3.    ^^**  n.  p.  e.  f.  a.  desunt  2. 


♦"••t.  i.  ed.     ♦"•  Otrantum  2.     ♦"*  Varum 
^"^  ad  C.  u.  c.  a.  i.  et  ad.  p.  d.  t.  n.  a.  ed. 


♦"*  ac.  8.  deest  2 


e.  c. 


♦"»  etturre-^t.^i. 
e.  0.  ed. 


41 M 


(952)  RametU  (?). 

(953)  An.  1068,  Apr.  15. 

(954)  An.  i07i,m.  Julio. 

(955)  Jan,  10. 

(956)  Mazzara. 

(957)  Inde  a  M.  Jun.  a  1058  principis  nomen  as- 
snmpsit. 

(958)  HocLeoaddidit, 
(959|  Hildericum. 
(960)  Car  enla  cori  de  Umpereor  ds  Alemaigns 


♦>'*  fugientibus  ed.    ♦<>*  certissime  ed. 

NOTiE. 

est  costumance  que  qui  dans  paroie  paroie  rechoU. 
Aim6. 

(961)  Anno  •  repugnasseni  Amatus  non  habet. 
Annum  Anon.  Casin.  indicat ;  sed  quo  prima  vice 
expugnata  est 

(962)  In  sequentibus  noster  de  suo  aliqua  sup- 
plevit. 

(963)  Ap.  Gatt.  Acc.  p.  161. 
r)Ib.,  ] 


(964 


p.  163. 


m 


LEONfS  MARSCGANHeT  PBTRI  DUGONI 


798 


fratrds  tam  a  qaibtiBlibet  transeiin  tibii8,quaiii  et  a  vi- 
cinis  mulierum  ^^''  garrulitatibuscotidiepatiebantur. 
t6.  [Cap.i8.]  TantfiB  igitur  potestatis  Desiderius 
Dei  nutu  amicitia  fretus,  nequaquam  tam  accepta- 
bile  tempus  neglegendum  ezistimans  ****  eidem 
principitamprecibusytiim  muueribus  non  ezignis 
instarecoepityUthuicmonasterioquod^**^  tantopere 
se  diligerefatet>atur,  quietem  dignaretur  et  securi- 
tatem  largiri,et  casteUa  nobisfinitimaquibiisundi- 
que  frequenter  infestabamur,  qum  videlicet  ipse 
jamin  suam  dicionem  redegerat^eidem  moiiasterio 
in  perpetuumpossidendafirmaret.Ejus  itaquevotis 
princepsgratantissime  annuens,  primo  quidemca- 

'  atrum  quod  Mortula  dicitur,  simul  cum  Casa  For- 
tini  (965)  :  dehinc  (966)  oppidum  Frattarum  (an. 
1075. /an.  19)  cujus  jam  suprameminimus(c.  11) ; 
sequenti  veroanno  (967)roooam  cognomine  Cucu- 
ruMum  **••;  turrum  quoque  qum  juxta  mare  sita 

-est,  in  eo  videlicet  loco  quo  Liris  ^^**  fluvius  mari 
misoetur  (968)  ;  neo  non  et  castellum  Teramense : 
(969)haBO  inquam  omnia,  cum  *^^  omnibus  simul 
eorum  ^'^*  pertinentiis,  pnncipalibus  singillatim 
prttceptishuic  loco  ex  integro  concessit  et  oonfirma- 
vit.  Data  snnt  autem  in  commutationibus  eidem 
principi.pro  Frattis  oastellumquod  dicitur  Capriata 
eum  omnibus  periinentiis  suis,  additis  insuper  tre- 
oentis  bjsanteis.  ProTeramensi  vero  castro  datum 
est  itli  oastrum  *<^*  quod  vocatur  Conoa,quod  ipse 
nobis  dudum  reddiderat,  una  cum  ourte  sancti  Fe- 
lioisde  Miniano.  Oppidumprsterea  viciniusmona- 
sterioquod  Pesmontis  vooatur,quodque*i^*  nobis 
erat  infestius  ao  molestiuscanteris,  eodem  tempore  a 
comitibus  Aquinensibus  Desiderius  commutavit ; 
pro  quo  videiicet  roocamquidemvocabuloCellaro- 
lam^^*^,et  Postam  iliis  extoto  conoessit ;  retento 
sibi  laou  ejusdem  looicumecclesiolaquSBjuxtaest. 


A  Partem  vero  de  municipiosancti  Urbaninobis  tiinc 
pertinentem,  idest  120  familias,  singillatim  dedit 
comiti  Adenulfo  in  vita  tantum  sua  tenendam,  re- 
tends  sibi  familiis  12oum  ecdesia  sancti  Urbani,  et 
cum  terra  quas  suffictfet  ad  duo  paria  boum  :  ea  vi- 
delioet  oondicione  ut  si  vellet  nobis  praBdictuscomes 
in  vita  sua  easdem  hominum  famiiias  reddereAios 
daremus  illi  60  libras  denariorum ;  sin  autem,  post 
mortem  illius  in  nostram  ^^^  omnes  illi  homiaes 
dicionem  redirent. 

47.  [Cap.  19.]  Per  (970)  idem  tempus  oblatn  ***• 
sunt  in  hoo  looo  ecclesiflB  per  diversa  looa%  (fuas 
suo  ordinecompendiose  sul>teranneotimus,abaDno 
videlicet  orimo  ordinationis  Desiderii  *^*''  uaque  ad 
dedicationemmajori8eoclesiaB[1058-1071],deinoeps 

3  reliqua  descripturi.  Boolesia  sanotie  Marifie  in  Au- 
rola  territorio  Larinensi  (971).  F^^clesia  sancti  Be- 
nedicti  intra  civitatem  Albanensem.  Monasteriiuii 
sanct»  Mari8B  de  Cellis,  territorio  *^^  Carseo- 
lano  f972).Monaftterium  sanoti  Benedict.  deOrbeto, 
ioooPascu8ano(973).Eoclesia8anoti  Valentini  intra 
Ferentinum  CampaniaB  *^^.  Ecdesia  sanoti  Maroi  de 
Carpenone,looo  Aquasonula(974;.Eoole8ia  ^^**  ■ancti 
Dimitrii  intra  civitatem  Neapolim,  in  regione  Albi- 
nense.  Ecolesia  sancti  Petriin  Orbeto.looo  Moriao. 
Ecolesia^^*^  sanctffi  LuciaB  juxtacastellumPendeaa- 
risB.  Monasterium  sanct»  EufemiaB  *^^'  ia  Marohia 
<975),  territorio  Teatino  ^^**.  Ecclesia  sanoti  Ange- 
li  et  8anot8BMaris  in  Comino,  looo  Pesolo  ***^  Ma- 
Boulino  ^****.Ecole8ia  sancti  Johannisde  Conea*  looo 


c: 


Pilano^^^.Ecolesiasancti  Nycolai  iotra  Aquinum, 


juxtflB  plateam.Ecclena  sanctiBlassti  de  Sanoto  le- 
hanne  in  baniarola  (976)  Eoclesia  sanoti  BenedlcU  in 
territorioAretino,loooFioarola.Ecclesia  ^*^  saaoti 
Angeli  de  Algido**.  Monasterium  sanctas  Agathie 
subtus  civitatem  Tusoulanam  (977).  Eodesia  saiwti 


VARIiE  LECTIONES 

""  feminarum  ed.  ♦"•  ducens  ed.  ♦*"  deest  4.  ♦*"  Cucurrizzum  2.  C.  cum  omnibus  perti- 
nentiis  ejus  ed.  *"•  mariLyris  f.  admiscetur  ed.  ♦'♦•  c.  o.  s.  e.  p.  add.  ♦*♦*  s.  e.  slmol  p.  4. 
♦«♦«  castellum  q.  dioitur  C.  ed.  ♦*♦»  et  inf.  ac  ed.  ♦*♦♦  Cellarellum  2.  ♦«♦•  nostrao.  1.  h.  h.  dioiores  4- 
♦*♦•  oblatas.  in  h.  1.  monasteria  et  eccleaiaB  p.  d.  L  qam  2.  ♦*♦'  ipsius  ed.  ♦*♦•  in  t.  ed.  ♦*♦•  F.  Mona- 
sterium  s.  2.  ♦<••  Monasterium  2.  ♦"!  et  ecoL  s.  L.  prope  c.  qui  dicitur  Rendenaria  ed.  ♦^•*  Eufimie 
ed.    ♦*"  T.  cum  300  modiis  terrfls  2.    ♦"♦  Peschu^.    ♦*••  MascuTinu 2.    ♦"•  Pis^Lnoed.  ♦*•'  Monasterium  2. 


NOTJE. 


(96S)  Interventu  Pandulfi  GualfiB  filii.  In  privil. 
ap.  Gatt.  Acc.  p.  164.  Riccardus  italoquitur  :  om' 
ntum...p)ateat  sagacitati,quoniam  Lanaolfus  f.  qd, 
Pandulfi  olim  principis,  et  Landulfus  nepos  ipsius 
Landulfi,  et  fHii  qd.  Pandulfi,  et  Johawnes  et  Petrus 
german  et  filiiod.  Gisulfi,et  Paldulfuset  Landenol- 
fUsgermani  et  filii  qd.LaydolfiolimTMan.comcon' 
tra  nostramanimam  eogitaverunt,etconsitiaverunt, 
ac  inimicos  nostros  intusnostramprovineiam  invita^ 
verunt  atqueintroduxerunt,  propter  quodsecundum 
legem  Langobardorumomnes  reseoruminnostropu- 
btico  devolutcB  suni  ad  faciendum  exindeomnia  qum 
votuerimus^  etc. 

^66)  Diei  ejusd.  Gatt.  Acc,  p.  164.  ex  orig. 

(967)  1066  cum  reliquaB  notae  a.  i065  potiuscon- 
veniantyiv.  Non.Jul.  monast.  S.  Salvatonsin  monte 
Cuouruczu,  comitatu  Tean.  Casinatibus  dedrt,con- 
flscatum  ob  proditionem  comitum  CalatiA  et  Petri 
com.  Vullumensis.  Gatt.  Hist.,  p.  312.  ex  orig. 

(968)  GatLAoc,  p.  166. 


(979)  Comitibus  ob  eandem  causam  ademptum ; 
ibidem. 

(972)  Requirenda,  si j  u vat  in  Regesto  Petri  cuncta 
hic  notata.  Anq. 

(671)  Gatt  HisL,  p.  131. 

(972}  V.  supra  II,  23.  Dedit  Siginolfus  comes,  f, 
Berardi,  habitator  in  castello  8.  Angeli.  Gatt  ib. 
p.  222. 

(973)  In  valle  de  Orbetu,inprovincia  Marsorum. 
Gatt.  HisL,  p.  226. 

(974)  Quam  obtulit  BernarduaLai^^ulfl»  f.  comes 
iEsernia  ;  b.,  P*228. 

(975)  Super  fluvio  Fauro  ;  ib.,  p.  230.  (a.  1063, 
ind.  XV). 

(976)  /n  ipsa  Limata,  subtus  ipso  casiello,  sc.  S. 
ioan.  m  actu  Pontiscurvit ;  ib.,  p.  266, 

(977)  Utriusqus  tres  partes  offerente  Gregorio  f. 
Gregorii  oonsulis,  quartam  d.  24  Maii  Octaviano 
Alt>erioi  fiho  :  ib.,  232,  234  e  Reg.  Petri. 


T3S 


CHRONIOON  CASINENSE.  —  UB.  HI  AUCTORB  LEONE. 


7M 


3alTatori8  in  eadem  eiWtate  Tusculana.  Eceleaia  A  Dueoomesobtulitbeato  Benedictoquartam  partem 


de  oastello  quod  dicitur  Sextum,  et  medietatem  to- 
tius  partissuaBde  valle  Venafri,  et  de  Teano.et  de 
Caljnulo,  et  de  Calvo,  et  de  Cajatia  **•»,  nec  non 
et  deomDibus  qu8B  possidere  videbaturin  totoprin- 
eipatu  Capuano.  Alio  etiam  prsecepto  obtulitin  hoc 
loco  quartam  partem  deCerreto  **••  plano,  etTor- 
cino  et  medietatem  de  rocca  sancti  Georgii,  et  de 
Vilecuso,  et  de  Cerasolo  (983),  nec  non  etintegrum 
castellum  quod  didtur  Cerulanum,  ciim  omnibus 
exintegro  ^^*''  pertinentiis  ejus.  Sed  vi  Landulfus 
comes  de  *^»»  Miniano  (984)  ad  conversionem  ve- 
niens,  obtulit  curtem  suam  huic  monasterio  non 
longe  ab  eodem  Miniano,  cum  duabus  ecciesiis  San- 
cta  Maria  *^^*  et  sancto  Jobanne.  Prsterea  et  Joan- 

g  nee  comes  de  Pontecurvo,  cognomento  Scintus  su- 
perius  jam  nominatus  (1.  u,  c.  65),  obtulit  *"<^  in 
hoc  loco  ecclesiam  sancti  Angeli  de  loco  qui  dicitur 
Merulanus,  et  eoclesiam  sancti  Blassii  sub  castello 
quod  appellalur  ^"^  Pica,et  integram  curtem  de  Ba- 
niolo,  et  Sipizano,  etcastellum  quod  vocatur  ^^"^*  Pa- 
stina,  nec  non  et  quattuor  vicendas  *^''*  non  parvas, 
eum  universis  prsBdictarum  ecclesiarum  et  *"*  cur- 
tiumlpertinentiis  (ait.i066  Peb. )  (985).  Johannesquo- 
que  fiiiusLandulfi  ^^^^  comitis  Teauensis,  per  quar- 
tam  firmavit  etconcessit  in  boc  monasteriointegram 
partcm  suamde  castello  Mortula  *'^S  et  de  omnibus 
quiB  illi  a  patris  ^^^''  parte  in  eodem  loco  pertinue- 
rant(a».i070.Sept.).  Idem  nicholominus  fecit*"* 
et  fraterejut  Landulfus  infansinfra  a)tatem  de  tota 
altera  parte  8ua(986).Tunc  ^'^*  etiamPandulfus  qui- 

C  dam  de  *^'^  Sipontinisnobilibusadobitum  veniens, 
de  quinquaginta  passibus  ad  ^'*^  piscandum  in  mare, 
in  looo  qui  vocatur  Ad  Rigora,  oblationem  in  hoc 
monasterio  fecit  (an.  i064.  ifai.)  (987).  Pereosdies 
BerardusMarsorum  comea  de  *^*'  monasterio  sancta 
Mariae  in  valle  Marculana  in  hoc  loco  oblationem 
faciensysimui  eamhuc  cum  filio  suo  Todino  egre- 
giflB  indolit  adoietcente  jam  pridem  apud  monaste- 
rium  Reatinum  converso  transmisit.  Idem  quoque 
postmodumadhocmoaasterium  veniens,  reddidit 
i)eato  Benedicto  monasteriumtanctffi  Mariflede  Luco 


&anct«e  Marias  cognomento  Ad  vineas  (978),  territo- 
rio  Tusculano  ♦*"•*•.  Rcclesia  sanctaa  Marifla  de  Uppa, 
territorio  Carseolano  Ecclesia  sancti  Nycolai  et  san» 
eli  ^***  Mojaes  apud  Campaniam,  loco  Turrici.  £c- 
cletia  sanoti  Angeli  in  Bettorrito,  pago  Xarsorum. 
Ecclesia  sancti  Herasoii,  et  sancti  Angeli,  et  sancti 
Donati  ^^^^  de  Pomperano,  similiter  in  Marsia.  Ec* 
clesia  sanoti  Christophori,  et  sancti  Constantii,  terri- 
toho  Aquinenti.  Ecclesia  sancti  Martini  de  Arpino. 
Monasterium  f  saoctt  Petri  deBnrgano  ^*<Mnfini- 
l>tts  Luceriflo.  Omnes  istaB  ecdesifle  eum  nnivertis 
oamino  postessioDibus  ao  pertinentiis  earum  tam 
mobiiibus  quam  immobilibuthuic  monasterio  intra 
praMoriptum  tpatium  oblatfls  et  a  Desiderio  reeeptat 
sunt. 

'  Ecdesia  sanctfle  Trinitatit,  et  tancti  Felicis  in 

Sancto  Urbano.  add.  2. 
*•  territorio  Tasculano.  Ecdesia  sancti  Petri  in 

Plesri  sancte  Felicitatis  sanctflB  Lucias  (979), 

sancti  Antonini  in  monte  Porculo,  territorio 

Tusculano  add.  S. 
*'*  Monasterium,  quod  dicitur  Sancta  Jerusalem, 

territorio  Tusculano  (980),  Monasterium  san- 

cti    Angeli    in    Pesclu,    territorio    Veliter- 

nensi.  Has  omnes  Gregorins  consul  Romano- 

rum  Ji>eatoBenedicto  obtuiit  Juxta  tenorem, 

quae  in  oblationis  cartula  continetur.   Item 

aOd.  2. 
f  Monasterium  tancti  petri  de  Lacu,  territorio 

Balvensi  (981).   Monasterium  quoque  sancti 

Petri  de  fiur^uio,  in  finibus  Luceriie,  Mona- 

sterium  sancti  Petri  de  Avellana,  apud  San- 

^um  (982),  cum  universis  omnioo  pertinen- 

tiis    et   possessionibus    ipsarum    omnium. 

Tunc  3. 
TuQo  temporis  Baldoinut  comet  devalle  Sorana 
obtulit,  seu  refutavit  beato  Benedicto  tret  curtet  de 
Gomino,  quas  videlicet  ^***  percartulameommuta- 
tioiiit  a  parte  hujut  monatterii  retinebat  id  est  ec- 
dMiam  sancti  Url>ani  cum  pertinentia  «^**  sua,  et 
ecclesiam  sancti  Victorinioum  ipso  laeu  de  Vioalbo» 
et  ecdenam  tanoti  Angeli  qoae  dicitur  in  Pratora, 
cum  oomihus  omnino  pertintntiis  acrebus  earum 
^tM^quemadmodum  a  nobisreoeperat.  Eodemquo* 
que  lempore  (an.  4064.  Mart.)  Paldut  ^<*«  Venalra- 

VARliE  LECTIUNES. 

*"•  Tutculanentl  ed.  *"•  deeil  4.  **••  D.  cum  300  modiis  terrfle,  de  J.  ♦>•*  Purgano  4.  *<•«  ad. 
4.  ♦"»  c.  omni  b.  ed.  •«•♦  Pandulfus  ed.  ♦*••  Cal.  4.  ♦«•«  Cerrelu  2.  ♦»•'  o,  omnino  sibi  pertinen- 
tibns  ac  possessionibus  ed.  ♦*••  c.  Minianensis  2.  ♦*•»  S.  videlicet  M.  ed.  ♦*'•  deest.  4.  ♦*''»  di- 
dturerf.  ♦*'"»  appellalur  frf.  ♦«^^  g.  terre  jujera  n.  p.  2.  ♦"♦  ecd.  curtiumqne  possessionibus  ed.  ♦«''• 
p.  filii  Landolft  erf.  ♦"•  Murtula  2.  ^*'^  a  parle.  p.  m  e.  casleilo  pertinere  videbantur  ed.  ♦"»  I.  etiam 
f.  etde  aitera  integram  partem  suam  frater  e.  L.  i.  i.  e.  Per  eosdiesBerardus^.  ♦^^*  Tunc  —  fecit  in 
fine  eap.  collocat  ed.  ♦"•  q.  Sipontinus  ad  2.  ♦*•*  p.  in  mari  in  L  q.  v.  Rigora  ad  p.  o.  ed  ♦••■  c.  adhoo 
monasterium  veniens  per  cartam  reddidit  b.  B.  2. 

NOTiE. 


(978)  Ib.,  p.  233.  Gregorius  f.  Gregorii  de  Albe- 
rico  dimidiam  ejus  partem  offert  1068,  Feb.18. 

(979)  EfiB  iuReg.  diountur  ecdesisBde  S.  Angelo 
in  Algido,  sed  S.  Antonioum  Petrus  f.  Gregorii 
dedit  1077,  Sept.  24  ;  v.  ib.,  p.236  et  infra  c.  60. 

(980)  Id  ia  Reg.  a  Beaed.  VIII  et  Alberico  com. 
pal.  fratribut  oblatum  dicit,  id.,  p.  236. 

(981)  Gatt.  Acc.,  p.i79.  Offerunt  comites  Balb. 
a.  D.  1067,  ind.  vu,  m.  Aprili. 

(982)  y.  infira  c.  39. 


(983)  De  castro  Cerasolu  inelite  3  porciones  med. 
ap.  Gatf.  Acc,  p.  168,  ubi  utrumque  docum.  ei.  d. 
invenies. 

(984)  Landulfus  Fusco  c,  M.  otita  coutra  animam 
nostram  cogitavit  et  conspiravit  bonis  exutus  didtur 
a  Ricardo  1066,  Sept.  ap  Gatt.  Hist.,p.  i^S. 

(985)  Gatt.  Acc,  p.  169. 

(986)  Utrumqueid.,  p.l70. 

(987)  Ib.,  p.  174,  ubi  videmus  sub  Grascis  impe* 
ratoribuf  Siponti  legei  vaiuiase  Langobardorttm. 


738 


LEONIS  MARSICANI  E7  PETW  DIACONI 


m 


Hit,  simulcamroeca  quee  saperipsam  ecclesiam 
***«con8tructa  erat  (988),  et  cum  omuibus  viilanis 
quiibi  residebant»  etcumuniversis  omnino  per  to* 
tam  Marsiam  pertinentiis  ejus  (ati.  1070.  Nov,).  Huic 
****Desideriu8  sublibelii  nomine  terram  miile  modio- 
Tum  mensurade  rebushujusmonasterii  per  di?ersa 
loca  quffi  8ub  sua  duntaxaterant  ^^**  ditione,  assi- 
gnari  prsscepit;  censu  quinquaginta  solidorum  per 
annos  singulos  constituto. 

[Cap.  90.]  iEstuabat  interea  ingenti  desiderio 
Desiderius,ecclesia8tica  etiamomamenta  de  quibus 
usque  ad  id  temporis  pauperes  admodum  videbamur, 
undecumque  conquirere;  sed  bonum  desiderium 
non«*^estpassu8  Deus  in  tanto  homine  inefHcax 
esse,  sicut  in  sequentibus  pervidebitur.  Partim  ita- 
que  de  propriis  deferens,  partim  vero  a  Romanis 
amicissimis  mutuans,  centum  et  octoginta  librarum 
pretio  congesto  omuia  fere  omamenta  papsYictoris, 
qum  hac  illacqueper  Urbem  fuerant  pignorata  re- 
demit;quaBvidelicetisla*"»  sunt. Pluviale  diaroda- 
nmii4i89^totum  undique  auro  contextum,  cnm  fim- 
briis  nichilominus  aureis.  Pianeta  ^**^  diacetrina 
**•*,  aureis  listisundiquedecenteroraata  ;alia  vero 
♦«•«  exameta  (989),  friso  nichilominus  in  giro  cir- 
cumdata.  Dalmaticasimiliterexameta^auroet  albis 
a  capite,  manibus  ♦"»,  acpedibu3insignita.Tunica 
diapistin  cum  urna  amplissima  a  pedibus  et  manibus 
acscapulis  aurea.  Stolae  aurotextfis  cum  manipulis 
et  semicinthiis  suis,  numero  novem.  Pannum  dia- 
rodanum  pro  ^<*^  faldistorio  (990)  cum  aureis  in 
circuitu  iistis.  Li bet  nunc  ^<*>  super  hflBC  inserere 
singula,  quaex  eoquoordinatusesttemporeusque 
ad  renovationem  basilicamajoris,ineclceslfle  uten- 
silibus  fecerit  ^^'* :  namcaeteradeinceps  plenius  exe- 
quemur.  Pastoralem  virgam  argento  vestivit,etdeau- 
ravit.  Fecitantefaciemaltaristabulam  aureamcum 
gemmis,  librarum  circiter  decem ;  nec  non  etturi- 
bulumde  auro  cum  gemmisac^**^  smaltis,  librarum 
duarum.  Libmm  quoque  epistolamm  ad  missam 
describi  faciens,  tabulis  aurea  una,  altera  veroar- 
gentea  decoravit.  Codicem  ^***  etiam  regulfls  beati 
Benedicti  pulchro  nimis  opere  deintus  comptum, 
deforis  «^>*  argento  vestivit.  Similiter  fecit  etde  sa- 
cramentoriis  (991)  altaris  uno  et  altero,  et  duobus 


A  nichilominus  evangeliis,  etepistolario  uno.  Nam  us- 
que  ad  illud  tempus  in  plenario  missali  tam  evan- 
geliaquam  epistolfls  legebantur ;  quod  quam  esset 
tune  inhonestum,  modo  satis  advertitur.  Id  ipsum 
feoit  et  dealio  libellOy  in  quo  sunt  orationes  proces- 
sionales.  Fecit  et  litiellum  ad  eandum  in  ***^  gradu 
sive  ante  allare,  eumque  tabnlis  eburneis  mirifiee 
sculpUsetargentoornati8annexuit.Codicemquoque 
de  vita  **^  sancti  Benedicti,  et  sanctiMauri,  etsan- 
ctflB  ScolasticflB  describi  studiosissime  fecit  Feeitet 
portellas  et  argenteas  ad  ingressum  chori,  librarnm 
circiter  triginta.  Fecit  et  sedilia  iignea  in  circuitQ 
ehori  cum  dossalibus  eorum  scalptura  ^***simulet 
pictura  decora  ^*«*.  Sed  et  gradum  nichiiominus 
ligneum  ejusdem  operis  extra  chorum  in  ambonis  ^*^ 

B  modum  satis  pulchrum  constituit,  in  quo  videlicet 
tam  lectiones  in  nocte,  quam  etiam  ^*^*  epistolfle  et 
evangeliaad  missasprflecipuarum  festivitatum  legi 
deberent  ^*®*.  Per  eos  eUam  dies  (an.  i067)  cum 
rumor  increbruisset^'^^'',  ad  Italiamregem  ventoram, 
nequaquam  segnis  ^***perrexit  Amalfim;ibiquevi- 
ginU  pannos  sericos  quos  triblattos  (992)appellant 
^*^*  emit,  utsi  forte  necessarium  esset,haberetquod 
^tto  regi  donaret,  pro  tutela  videlicet  et  honore  mo- 
nasterii  hujus.Hjdriamquoqueflurgenteam  librannn 
septem,  ibidem  tunc  acquisivit,  quam  **"  profecto 
flui  ministerium  aqufle  sanctificatae  in  processione 
dieram  dominicorum  cum  alia  ejusdem  metalli  et 
quanUtatis  hydria  postmodumilli  doniUa  deputavit 
^*^*.  De  triblaUis  veroomnibus,  quoniamrexde  via 
reversus  fuerat,  pluviales  proUnus  fieri  jussit.  Vi- 
dens  autem  tunc  portas  aereas  episcopii  Amalfitani. 
cum  valde  ^*^'  placuissent  oculis  ejus,  mox  mensu- 
ram  portarum  veteris  ecclesifle  Constantinopolim 
misit,  ibique  illas  ut  '*^^  sunt  fieri  fecit  ^'^*.  Nam 
nondum  disposuerat  ecclesiam  renovare,  et  obliflu:ie 
causam  portse  ipsfls  sic  breves  efFectfle  sunt,  sicut 
hactenus  permanent  (993). 

19.  [Cap.  22].  Intereautsuperrasrevertamur***^ 
defuncto  apud  FlorenUam  apostolico  (oi».  \06i.  JuL 
19.)  (994)  postduos  et  **<^  dimidiumquibusecdesifle 
prflefuit  annos,  cum  mflucima  inter  ^"*  Romanos 
sediUo  coepisset  de  ordinando  ponUfice  exoriri  : 
Hildebrandus  archidiaconus  cum  cardinalibus  nobi- 


C 


VARLE  LECTIONES. 

♦"■  Lucu^.  ♦"♦  ipsum  monasterium  ed.  *«•»  Huic  —  consUtuto  desunt  J.  ♦»••  deest  3.  ♦*♦''  d.  donante 
Deo  non  potuit  in  t.  ed.  ♦«••  v.  sunt  hflec  ed.  ♦*•»  d  mflignum,  t.  2.  ♦*••  Planetam  diacitrinam  etc.  casu 
quarto  ed.  ♦»•*  magnam  add,  J.  ♦"•quoque  ed.  ♦*•»  c.  et  p.|ac  m.  i.  ed.  ♦*•♦  d.  cum  Ustis  aureis  p.  f. 
2.  faldstorio4.^"*  L.  prflBterea  hoc  in  loco  designare  a.  erf.  ♦*••  sive  f.  sive  adquisierit  2.  ♦"^  et 
smaldis  ed.  ♦*••  Calicem  4.  ♦*••  a  foris  ed.  ♦•••  c.  ante  altare  sive  in  gradu  ed.  ♦*"  fecit  4.  (factis?). 
♦•••  sculptura  4.  ♦••»  praesUntes  ed.  ♦«•♦  ammonis  2.  ♦«•»  eUam  et  ed.  ♦•••  f.  legerentur  ed.  ♦»•'  in- 
crebuisset  r.  ad  I.  v.  ecf.  ♦•••  senix  eff.  ♦•••  vocant  ooemit  ed.  ♦«»•  h.  certe  q.  ed.  ♦«"  ut  q.  ad  m. 
ed.  ♦•"  esse  consUtuit  ed.  ♦«"  saUs  ed.  ♦«*♦  i.  valde  pulchras  f.  2.  ♦««»  jussit  3.  ♦««•  redeam  ed. 
♦«"  d.  annos  et  d.  q.  e.  p.  ed.  *«"  s.  i.  R.  c.  ed. 


NOTiE. 


(988)  Ib. 

(989)  I.  e.  sex  Ucus  seu  filis  texta,  unde  nostrum 
Scmmet. 

mo)  SeUa  pUcaUUs,/atileti^/. 

(991 1  Qufle  miss»  ordfinem  conitnent. 

(992)  I.  e.  trium  colorum  seeondum  Petr.  Dflun. 


ep.  IV,  7. 

(993)  Feciteas  Mauroflliue  Pantaleonisde  camite 
Maurone,  gentis  Melfigene,  inscriptas  nominibtts  pos- 
sessionum  ecclesifle ;  v.  Gatt.  Aoc.,  p.  172. 

(994)  ItaNecroLCasin. 


»37 


CHRONICON  GASINENSB.  —  UB.  lU  AUCIXKIE  LEONE. 


libasqueRomaaii  oooiilio  habito  **^*,  oe  dissentio  A 
conTalesoeret  Anseimum  tandem  Lacensem  episco- 
pum  post  tres  oirciter  menses  in  Romanum  ponti- 
fioem  eligunt  {Oei.  I.)»eumque  Alexandrum  vooari 
(iecemunt ;  nostro  Desiderio  .simul  oum  priDcipe 
Romam  proficiseente,  eique  in  omnibus  suffragante. 
Quod  cum  ad  auresregis  ****  ejusque  matris  venis- 
aet  ^**S  indignatione  nimia  ducti  quod  h»o  sine 
illoram  consilio  ^***  et  auctoritate  geeta  f uissent,  et 
ipaioichilominusGadaloamParmeasem  episoopum 
ultra  moates  a  PlaceQtiao  dumtaxat  et  VerceiUao 
•piscopis  (995),  ipsa  die  festivitatis  apostoiorum 
Symoais  et  JadsB  (an.  1061.  Oct.  28)  ia  papam  eligi 
faoiunt ;  eumque  Romam  evestigio  ad  impugaaadam 
aive  exordiaaadam  eoolesiam  cum  valida  maau 
militam,  et  pecuaia  muita  trasmittuot.  Sed  faveate  ^ 
Deo,  licet  plurimi  Romanorum  aec  aou  et  piurimi 
atts  capitaaeorum  eidem  ^*'^  Cadaloo  gratia  regis 
adhflDseriat  {an.  1062),  iioet  etiam  casteilum  saaoti 
Angeii  ad  urbis  oppugaatioaem  iiii  tradidereat  ; 
eom  semel  et  bis  magais  iastroctus  copiis  advea- 
lasset,  et  immeasam  valde  pecuaiam  profligasset, 
muitamquestragemaoaouaussuorum  quamcaete* 
rorumfecisset :  ad  uitimum  olam  de  prsiiato  castelio 
egressas,  torpiter  cum  paucis  auf ugit ;  aec  uitra 
veoire  ad  iias  partes  apposuit.  Quippe  qui  eodem 
aono  (OcL  27),  id  est  in  prasdiotorum  apostolorum 
vigiliis  ^*'*  ab  omniims  Teutoniois  et  Italicis  episco- 
pis  qui  cum  rege  tuno  aderant  (996),  justo  Dei 
judicio  dampnatus  est  ao  depositus. 

20.  [Cap.  22.]  Jam  ^***  fere  quintum  ordinationis 
suMi  oomplel>at  Desiderius  annum,  oum  terribilius  ^ 
soiito  permissione  divina  f uimine  monasterium  is  tud 
attactum  est<an.  i063).Gum  enim  fratresin  eoole* 
■a  die  quadam  ^  demore  prim»  hor»  sollemnia 
agerentysubito  ccBlitusfulmen  elapsnm,  ipsum  etr 
domadariumsaoerdotem  ouiMaaaoerat?ooabulum 
hooestsB  fam»  ^rum»  ia  choro  staotem  ferieos  ex- 
tiaxit,  cttterosvero  circumstaotes  velutexaaimes 
ad  terram  prostravit.  Novioium  etiam  quemdam 
extra  chorumstaatemaote  ipsam  majoremcruoem 
percutieas  occidit.  lo  capitulo  tabulas  ofiBoiales 
(997)  excidity  ipsumque  tabularium  ac  si  mortuum 
****  reddidit.  Vultum  imagiais  abbatis  Rioherii  m 


738 

eodem  capitulo  ia  tabeila  depictum  scidit,  ac  *"* 
porro  dejecit,  et  io  plerisque  mooasterii  iocis  per- 
oussit  ^**^.  Fuit  autem  dies  hsc  15.  Kal.  Februarii. 
Quamobremcoosiliocum  fratribuspater  Teuerabilis 
habito,  ad  iram  Dei  placaodam  statuit  tuoc  per 
omoes  meoses  primamsextam  feriam  oommuoiter 
ab  oamibus  io  abstiaeutia  peragi,  ao  disoaloiatis 
pedlbus  prooedeado,  missam  proiode  speciaUter 
celebrari ;  oecoonetomnibusperannum  cotidianis 
diebus  orationemprofulgure  ad  missam  publioam 
etad  psalmos  speciales  oonjuagi  ^**^  Porro  autem 
domous  Petrus  Damiani  oujus  jam  supraaiemioi- 
mus  (1. 11,  0.  99.)  adhoc  mooasterium  veoieas  (998) 
cum  verbo  pariter  et  exempio  ad  Dei  servitium 
ferveoti  zelo  quoscumque  posset  aooeoderet,  tao- 
dem  cooseasu  **'^  ao  permissione  domniabi>atisa 
eunotacongregatione  voluntaria  oblatione  inremis- 
sionem  omnium  peccatorum  obtinuit,  ut  per  todus 
anni  sextasferias  qusB^"*  tamenfestivsBnonessent 
pane  tantom  et  aqua  essent  ^''^  contenti,  ac  per 
singulas  singuli  discipiinas,  data  confessione,reci- 
perent(999);  insuper  et  triduanum  jejunium  in 
eaput  quadragesimaB  per  annos  singulos  agerent. 
Multotiens  vero  Desiderio  oogitanti,  et  revelari  sibi 
oranti  quidnam  esse  vellet,  quod  sio  frequenter 
hunclocum  prsdictum  flagellumattereret,  quadam 
nocte  per  visam  Benedictus  pater  apparuit,  eique 
inter  alia  de  hoc  sollicite  peroontati,  niohil  aliud 
quam  diaboiicasiosidiaset  aotiquampro  locoiuvi- 
diam  esse  perdocuit.  Egomet  ipse  cum  adhuc  io 
scola  mooasterii  degerem,remioiscor  uaanocte  ad 
secundum  dumtaxatnocturoomsexies  in  ecciesiaet 
oampanario  fulmen  percussisse.  Alia  quoque  vioe 
oum  Angeio  quodam  aur  ifioe  duos  alios  longe  distan- 
tes  uno  iotu  ad  portam  majorem  oocidisse«et  quod 
est  mirabilius,  puerulum  quendam  pr»dictoAnglo 
innitentem  ****  nii  nocuisse.  Altera  *"*  etiam  pro- 
pter  paradisi  turrim  transeuntem  quendam  vetuium 
extiaxisse.Alteraquidam  exoemeatariisoorrigiam 
de  tergo  a  oapite  usque  ad  pedes  iocidisse,  oec 
tameo  exaoimasse. 

21.  [Gap.  23.]  Per  idem  tempus  legati  ex  parte 
Baresoms  regis  Sardioi»  (10  K))  ad  hoc  veaeruot 
««tieceaobium,  perquosl>eatoBeaediotodaomagaa 


VARIiE  LECTIONES. 

♦ti9  habltu  t.  **••  imperatriois  ejusque  filii  2.  **•*  perveoisset  ed.  ♦*"  coaseosa  erf.  ♦•*•  plu- 
lium  4.  ♦"♦  illi  g.  ed.  ♦"»  Symoois  et  Judeao  v.  ed.  ♦"•  Q.  i.  f.  o.  ed.  ♦••'  quodam  ed.  ♦•••  ioortem 
4.  ♦••»  pariter  ac  ed.  ♦•»•  hujus  4.  ♦•»»  edici  2.  adjuugi  3.  ♦•»»  c.  ao  add.  4.  ♦•»»  q.  t.  f.  n.  e.  duurU 
2.    ♦•»♦  0.  e.  ed.    ♦•»»  imminentem  4.    ♦•»•  Altera  —  extinxisse  detunt  4.    ♦»•'  venere  ed. 


NOTiE. 


(995)  Bos  Petrus  Dam.  ep.  I,  21  oommemoravit; 
hmc  uregorio»  illi  Diooysio  nomen  fuit.  Diemet 
finem  cdLpiti^Qmppe-^depositus  ex  ejusdemoposc. 
18.  petut 

(996)  August»  Vindel. 

(997)  Gonsuetudo  vetus  fuit,  seriem  ministrorum 
et  officialium,  qui  per  hei>domadam  publicis  fun- 
ctionibusdeputabantur,in  labula  notatam  m  exedra 
seu  capitulo  ad  communem  notitiara  exponere,id- 
que  munus  uni  ex  monadbis  demandapatur ;  liaB 
sunt  tabulss  offioiales,  liio  tabuiarias,  de  i|uib^i  ia 


hoccapite.  ANo.quiearumexemplum  e  monumentis 
Gasin.  apponit :  Vicarius  ordo  potlulat,  ut  m  hac 
futura  heodomada  canat  nonnus  Amicus  missam 
epistotam  frater  Desiderius  legat,  evangelium,  rc" 
sponsorium,etversumfrater  Vincentius  canat,lucer-' 
namfraterAndreasprocuret.  CoquinsBservitium,eXc. 
(998)  Gf.  Joan.  V.  S.  Petri  Dam.l9,  20,  Petri  D« 
Opuso.  36, 16. 

J999)  Cujus  ipse  testis  est,  opusc.  43  initio* 
1000)  In  renno  quodicitur  (h%  ut  ait  in  privil, 
raeitato. 


Md 


tEONIS  MARSIQANt  ET  PBTRl  DUGONl 


74a 


et  optima  pallia  rez  idem  irantipittens,  orat  sibi  A  jam  iliia  ****  esset  coatiguc^,  mox  sceptriger  ille  ia 


aliquolex  DOstracoagregatioDefratresad  monaste- 
rium  coDstitueDdem  maadari  **'*  ;  spondens  et 
poiliceas  maximum  ioregao  suo  nostris  utilitatibus 
hoDorem  etcommodumproveaturum*'*',  si  mona- 
stictt  religionis  studiim  hactenus  partibus  iilis  in- 
oognitum,  qualiter  apud  nos  tunc  vigere  perceperat, 
apud  eos  eztunc^'^  nobis  studentibus  assuescereU 
Moz  igitur  ^'^^  venerabilis  pater  tantis  ^'^'  petitio- 
nibus  simul  ^'^*  ac  pollicitationibusmotus,  deiibe- 
ratoconsilio  duodecimde  melioribus  hi\juscceaobii 
fratribus  elegit,  eisque  tam  ^'^'  divioarum  scriptu- 
rarum  codices,  cum  diversis  ecclesiastici  miaisterii 
^>««  apparatibus  acsaactorum  patrociaiis  plurimis, 
quam  etdiversarum  rerum  supeHectilemabuDdanter 


prora  se  subrigens,  navis  nostras  nauclerium  *'** 
nominatim  vocayit.  Qui^''^  respondenti  senez  quasi 
valde  commotus  ;  «  Putatis.  ait,  vos  oum  oausa 
nostratutoSardiniam  pergere  ?  Nequaquam  plani 
id  erit.  »  Et  Iubc  diceasnavemiiiius  vaUdo  impulsu 
eriens  vertit,  et  vela  omnia  in  mare  diiuecjt,  moz- 
que  disparuit.  Mane  somnio  recitatodiversidiversa 
coojicere,  et  quidamquineuivebementissimetrepi- 
dare;quidam  veranequaquamsomniprum  illusioni 
bus  asseverabaiU  atteadendum  ease,  Piratn  igitur 
iili  cstera  omnia  inter  se  dividentes,  scrinium  reii- 
quiarum  cuidam  suorum  ^''^^  qui  major  faciaoris 
iilius  ezUterat»  apud  se  cuslodieQdumcontradunt; 
sacramento  seinvicemobstringeQte8,aui}ou9quam 


prsebeos,  nec  non  et  abbatem  (iOOi)  quiiliis  prse-  g  tempore,  nuUo  modo,  nuiii  honuauiUy  nisi  aiiter 


esse  deberetinstituenSy  uimis  eos  honorifice  iiiuc 
cumCaietanorumnavidirezit.VerumtamenSatana 
M«>  impediente  ez  Oei  permissione,  res  eodera  eo- 
dem  tempore  ad  efTectum  pervenire  non  potuit 
Pisaoi  siquidem  mazima  Sardorum  invidia  ducti, 
cumjam  nostriad  insuiam  qu»  Lihum  vocatur 
(1002),  prospero  satiseventu  transisseat,  et  scaphis 
egressioportunum  navigationis  tempus  attenderent 
ez  improviso  superiiios  cum  armatisnavigiis  veoiuat 
et  tam  no^itros  quam  cffiteros  omnes  indiscrete 
simuietnimisinjuriose  tractaotes,  universa  diri- 
piunt ;  insuper etiam  prtedict»  iegatioAis  principem 
patibulo  jam  parabant  crudeies  afGlgere,  nisi  mona* 
aticumhabitumquodam  ez  nostris  iiii  porrigeate 
protinus  induisset.  Post  hsec  inoensa  navi,  et  vesti^ 
menta  solummodo  aostris  restituentes,cflsteris  om- 
nibus  onusti,  hyiares  *'^*  ad  propria  remearunt. 
Nostros  autem  per  diversa  ab  eis  ioca  dispersos, 
fratres  nostri  de  monasterio  Lucensi  pio  studio  di- 
squirentes  reperiunt^'^\  omnesque  praster  quattuor 
qui  jam  adChristum  migraverant,  ad  monasterium 
suum  oonductis  veliicuiis  revehunt :  quique  post- 
modum  iicetdiversis  temporibus,eodem  tamenaaao 
ad  aos  universi  ferereversi  sunt.  Videat  prseterea 
quidem  de  nostris  triduo  antequam  ista  contin- 
gerent  visionem;naviculam  videiicet  unamcoQtra 
se  perniciter  properantemt  quam  juvenis  quidam 
valde  decorus,  et  senez  supra  sohs  radium  splen- 
dens,  sceptrum  gerens  in  manu  ducebat.  Cumque 


forte  non  possent  se  id  redditttro8.Sed  oum  iofeliz 
iile  ^*"  ad  domum  suam  easdem  sanctorum  reli- 
quias  detuiisset,  et  utpote  seouiaris  inlwmesta  ac 
sine  revereotia  illas  haberet  :  terrilHiis  Deus  in 
coasiliissuperfiiios  homioumlquadam  diecubicuium 
illud  causa  aiicujus  utiiitatis  iqgressos,  subito  cor- 
cuit,  et  ezpiravit.  Quod  ubi  iaaotuit,  magouspro- 
tinus  *'*'  horror  universos  invasit ;  et  die  altero 
discalciatis  pedibus  venientes,  cum  ingenU  reve- 
rentia  et  honoro  praefatas  reliquias  ezinde  abstu- 
lerunt,atque  adepiscopumcivitatis*"^  cummagnia 
laudibus  ^*'*  transferentes,  ibidem  iiias  debita 
tractandas  honorificeotia  posueruot  *'**. 

22.  [Cap.  24.]  Sardorum  interea  rez  digna  pro 
tantis  iiyuriissatisfactione  a;Pisi^ais  recepta,  oum 
rursus  ad  hoc  monaslerium  maadasset,  se  quidem 
muito  ardentiusin  priori  devotione  persistere,  nos 
vero  propter  id  quod  evenerat  noqi^uam  debere 
negiegere  ;  duos  tandem  iiiuc  fratres  jaoi  post 
biennium  fere  transmissos,rezidematacriterninu8 
recepit,  eisque  eocieaiam  beat»  Marifis  in  loco  qui 
dicitur  Bubaiis»  neo  non  et  Sanctnoa  Bsliam  d« 
monte  sancto^  cum  integro  ipao  monte  ad  mona- 
sterium  constituendum  per  pra^ceptum  concessit 
(1003),  cum  coionis  et  servis  quaAipiujrimis  et  oum 
«ubstaotiis  ao  possessionilMis  mMois.  Hunc  ssoiu- 
latus  ad  ^niMn  alter  rez  ejusdemSafdinias  9omioe 
Torkytorius  ***^  fecit.et  ipse  cartulam  obiationia 
8U8B  (on.  1066.  Mai.  5.)  (1004),  ettransmisit  ad  hoc 


VARLG  LBCnONES. 


*"•  transmitti  ed.  ♦"»  pervent  ed.  ♦•♦•  deinceps  ei.  ♦«♦*  add.  4.  ♦•*•  t.  p.  s.ac  p.  m.  desunt  2J*^*  dee$t 
4.  ♦•♦♦  misterii  4.  ♦*♦•  V.  Ueo  permittente  et  S.  i.  res  e.  2.  ♦«♦•  et  h.  ed.  ♦«♦'  ceperunt  4.  ♦*♦•  sibi  ed 
^•♦»  nauciericum  4.  ♦*»•  Qui  ed.  ♦*"  eorum  ed.  ♦"*  hide  f.  ♦•»  h.  p.  ed.  ♦«»♦  deest  t.  ♦•»»  Dei  1.  $d 
♦•»•  posuere  ed.    ♦•»'  Torchytorius  2.  Torkcitorius  3. 

NOTiE. 


'  (lOOi)  Aldemarium,  t.  c.  24. 

(1002}  In  mari  Tvrrheno  apud  montem  Argenta- 
rium  ;  tatinis  Egiuum  vel  Igilium.  Amg. 

(1003)  Ap.  Gatti  Acc,  p.  174  ez  orig.  Nicita, 
lebita  i$erihafiMin  palactw  regit  i$cri$ifjiodiniilm^ 


ora  fuit  tenebro,  etpaucu  lumine  abUimnlaorat  et 
^nde  ^$$erat  mihi^  eto.  Eaoaasafiierit,propter 
quam  diem  adnotare  omisit. 

(1004)  Ib.  Bist.,  p.  m.deloeo  Cali.  Dftt  ia  yioo 
irta,  |>rope  Gavales% 


741 


GHROmGON  GASINBNSB.  —  UB.  0  APCrrORB  LCONE. 


monasleriiiiii ;  deSaneto  vtdelicet  ^*  Viooentio  de  A  exercitu  Romam  accessit  (1006). 


Taberna,  oum  servis  multie  etsubstaotils  plurimis, 
neo  non  et  de  saDcta  Maria  ad  Flumen  tepidum»  et 
de  Sancta  Martha,  et  de  Saocto  Pantaleone  ad 
Olivarum  ^*,  et  de  SaoctoGeorgiode  Tulvi,  atque 
de  SaoctaMariade  Palma;omnesinquameoclesia8 
has  oum  univerns  eorum  pertinentiis,  ad  moiiaste-  : 
rium  exeiseonstituonduiD  rexpradictus  per  oartam 
beato  Benedicto  oontribuiL  Ad  Pisanos  pristerea 
legatus  ab  Alexandro  papa  simul  cum  monacho 
nostro  directus  est  ut  nisi  apostoiioum  ^'**  ana- 
thema  vellent  proUnus  experiri,  causam  beati 
Benedioti  qnam  nequiter  *^*  abripuerant  ^**'  exin- 
tegroredderent,  etdebitasesatisfactionepurgantes 
^*,  numquamamphusillos^^aliquatenus  distur- 


Cujus  ♦"•  Nor- 


manDi  adventu^omperto,  maximocorreptitremore 
uDiversam  protinus  Campaniam  desereotes  aufu- 
giunt ;  et  Jordaoetaotum  ac  Guilelmo(1007)  qui 
Mostarolus  ^*^*  diotus  est  cum  suis  in  Aquino  se  illi 
contraire  parantibus,  ca^teri  cum  principe  apud 
Patenariam  rei  evenlumpr«stolantur^*^ ;  futurum 
otfertur  ut  sidux  idem  Garilianum  transisset  o*S 
ita  ut  in  armis  erant  cuncti  versus  Apuliam  fugam 
arriperoDt.  Eisdem^^diebusecclesia  nostra  eversa 
jaoebat.  Gotfridus  itaque  apostolico  simui  **^^  et 
cardinalibuscomitatus,  mediantejamMaio  Aqulnum 
cum  universo  exercitu  venit,  ibique  per  octo  et 
decem  dies  oum  pro  ^^*  vita  obsistentibus  Nor* 
mannis  pari  ferme  eventu  oonfligeDs,  tandem  sata- 


bare  prsBsumerent.  Qui  mox  ejus  obsecundantes  »  gente  stroDuissimointernuntioGuilolmocuiTestar- 


imperlis»  et  impia  oirca  nos  egisso  se  profitentes, 
veniam  suppHcespostulant,  etquflsque  tuno  super- 
esse  de  ^*  his  ao  reperiri  potuerunt,  magna  ^**^ 
nimis  devotione  restituunt,  exceptis  duntaxat  san* 
ctomm  reliquiis  pro  quibos  se  ut  superius  diotum 
estjuramentooonstrinxorant.  Nonautem  multo  post 
com  Gotfridus  dux  Pisam  venisset,  atque  ad  eum 
Desiderios,  qua  de  eausa  nesoio,  proieotus  f uisset, 
ipso  ^  duoe  interveniente  atque  studente  post 
multipUoem  satiafactionem  tandem  ^^  Pisani  in 
ejus  gratiam  redeunt,  et  tam  eidem  patri  quam  et 
loeo  hnio  se  fidelissimos  fore  de  ontero  poUi- 
centnr. 

23.  [Cap.  25.]Interea  oum  supradiotus  prinoeps 
Richardosvictoriis  aoprosperitatibusmultiseiatas. 


ditafiiit  cogomen,  adid  ventum  est  utadpoDtem 
sanoti  Angeli  qui  dicitur  Todici,  dux  et  princeps 
altrinsecus,  nam  interruptuserat,  se  ad  colloquium 
jungerent;  sioquenonparva  utdiciturdonatus^*** 
peouoia  dux  ad  propria  repedaret.  Per  cos  dies 
stella  quam  cometem  vooant,  ingentem  retro  se 
faoem  gereosspatio  viginii  et  ampliusdierum  appa- 
ruit  (1008) ;  qua  ejusdem  utputatur^***  ducis,  non 
enim  multo  postdefecit(1009),  praBnuotia^**^  moriis 
fuit.Eodem  ^"*quoquetempore(1010)cum  Marso- 
rum  comites  ierali  inter  se  discordia  dissiderent 
altero  eorum  oootra  alterum  princeps  quem  dixi- 
mueest evocatiis.  Qui  desiderium  jam  dudum  con* 
ceptum  Marai»  adquirendo  ^***  tali  occasione  se 
invenisse  gavisus»  lioet  magaovailatus  exercilu,  et 


snbjugata  Campania  ^,ad  Romssjamseviciniam  ^  fiiioa  Borrelli  habensitineris  pr«duoes,  non  tamen 


porrexisset  (an.  1066),  ipsiusque  jam  ^***  Urbis 
patricialom  omnibus  modis  ambiret,  Teutonici 
regis  pertinxit  ^^  ad  aures.  Qui  ut  et  bona  sancti 
^*  Petride  manibus  Normaunorum  eriperet  ^^* 
[cf.  Amat.  VI,  9.],  etimperii  coronam  de  apostoiiei 
manu  reciperet,  magna  oum  expeditione  pervenit 
Augustam(1005);  ibi  prasstolana  GotfridumTuscis 
ducem  ^*  ac  nurchionem,  qui  regem  quotiena 
Itaham  intrare  ^^  det>eret  cum  sua  sohtuserat 
pnnre  ^^  militia.  Sed  quoniaa  Gotfridus  idem 
longe  prsscesserat,  rex  hoc  nimis  indigne  ferens, 
eandem  mox  expeditionem  remittens  ^*^*  in  sua 
reveraua  est.  Oux  aulem  oopioso  niods  ^^  yailatus 


iliuo  aine  trepidatione  aliqua  esi  profeotus.  Ubi 
cum  per  diea  aliquot  remoratus,  Albam  civitatem 
undique  oiModisset,  pugnasque  ibi  nonnullas  et 
feoiaaet  et  recepiaset,  nichil  tandem  ex  his  qu« 
speraverat  facere  praavalens,  relictis  cum  eo  qui 
se  conduxerat  Normannisaliquot,ad  propriarepe- 
davit. 

24.  [Cap.  26.]  Sed  oum  prtediotus  apostolicus 
magnaBadmodumcircahoomonasteriumdevotionis 
exiateret,  auggerente  pariter  et  instigante  Hilde- 
brando  aretiidiaoono,  si  quos  ex  hac  domo  f ratres 
a  domnoabbateadquirere poterat,  vel  suo  lateri  ad 
ecclesiastioum  ministerium  sociabat,  vel  certe  in 


VARIi£  LECTIQNBS 

^*  aeilicet^  ^f  tto  ed.  el  vatv9  eed.  Ciuin.  Oiiuanum  Re^.  Petri.  Oluianum  4.  ^**«  n.  an.  v.  ap. 
p.  cif.  •»•*  inquiunt  4.  *•••  arrip.  4.  *••»  purgante  4.  ♦«•♦  eoa  ed.  ♦••'  a.  ac  r.  de  b.  p.  ed.  ♦*••  sup- 
plici  saUs  d.  ed.  *••'  add.  4.  *••»  C.  ex  parte  ad  2.  ♦•••  i.  tam  p.  4.  ♦«'•  pertraxit  4.  ♦«^*  sibi  4. 
»"*  erueret  $d.  ♦"»  T.  yidelicet  m.  2.  ♦«^  d."  l.'  ed.  ♦•'»  m.  p.  ed.  *«'•  remanere  pracepit.  Dux2. 
♦»"  ▼alde  ed.  ♦»'•  Hujua  ed.  ♦»'•  Moataroia  2.  ♦««•  cum  auia  omnibusp.  2.  »««*  transiret  ed.  ♦••»  Per 
idem  tempua  e.  n.  ed.  ♦»»»  add.  4.  ♦«»♦  p.  v.  add.  4.  ♦»•»  a  Normannia  d.  2.  ♦«»•  fertur  2.  ♦«»»  nu 
p.  ed.  ♦»»»  Eodem  —  repedavit  deiunt  2.  ♦»•»  adquirendi  3. 


NOT^ 


(1006)  Ibi  fuit  anle  Pnrificationem  a.  1067,  aec. 
Ann.   Aug. 

(1006)  Hujnsqne  ex  Amato 

(1007)  Genero  Riohardi, 


(1008)  A.  1067  assignat  Anon.  Casin.  1066  alii. 

(i009)  A.  D.  1070. 

(1010)1067,  teste  Anon.  Casin.  Ct.  Amat'VI,8». 


743 


LE0NI8  MARSIGANI  ET  PETRI  DIAGOm 


m 


episeopossive  abbates  hoQorifioe  promovebat.To-  A 
dinuiiiigitiirBerardi  Marsorum  comitisfilium  (i041) 
Romam  ad  se  accersitum,  ia  Laterauensi  patriar- 
chio  levitam  constituit.  A!demarium  qaoque  felicis 
memoriffiCapuan»  civitatisprudentissimum  acno- 
bilem  dericum  et  Richardi  principis  olim  nota- 
rium  (1012),  quimeus  in  conversione  magister 
eztiterat,  quique  inabbatemfratribus  inSardiniam 
missis  dttdum  fueratordinatus,  postquam  reversus 
ad  monastenum  est,  in  ecciesia  sancti  Laureotii 
qu8B  appeliatur  Foris  muros,  cardinalem  simul  et 
abbatem  sacravit.  Sed  et  Ambrosium  Medioianen- 
sem  prudentem  nichilominus  et  eruditum  noa  me- 
diocriter  hominem,in  Terracinensiecciesia  episco- 
pumordinavit(1013).  Geraidum  etiam  doctissimum 
per  omnia  clericum,  Teutonicum  genere,  in  arclii- .. 
episcopumecciesiaB  SipontinaBprsefecit  (lOl^).  Per 
idem  quoque  tempus  et  Miio  Capuani  monasterii 
prffipositus  in  Suessanam  ecclesiam  episoopus  faotus 
est ;  Petru»,  qui  dicebatur  Atenulfi  ^***  patris  co- 
gnomine  ^**^  de  Capuanis  ^***  nobilibus,  qui  post- 
modum  Rom»  factusest^'*'cardinalis,adabbatiam 
sancti  Benedicti  deSalemocujusjamsuprafecimus 
mentionem,  rogatus  Saiernitati  principis  est  trans^ 
missus. 

iSodem  tempore  (an,  4067.  Mai  iO)  sollemne  Oe- 
siderio  privilegium  (101 5 j  idemapostolicus  praster 
cstera  snper  omnimoda  hujus  coBnobii  libertate 
eoncessit  :  ne  videlioet  ahquis  alicujus  ecciesiie 
episcopus  prffiter  Romanumpontificem,  non  soium 
in  nostra  hac  principaU  ecclesia,  verum  etiam  in 
omnibus  ubique  terrarum  ***^  nobis  pertinentibus  G 
cellis,  quamlibet  dicionem  usurparequoii[>et  modo 
prsBsumeret,  auctoritate  apostolica  interdicens.  Quo 
etiam  tempore  cumHildebrandusCapuanusarchi- 
episcopus  elatione  quadam  turgidus  contra  hanc 
auctoritatem  fuisset  summurmurare  eonatus,  pu- 
biice  in  Romana  synodo  nobis  super  hoc  procla- 
mantibus,  priviiegiis  apostoiicasedis  convictus  se 
peccasse  confessus  est.  Uade  tam  sibi  quam  suis 
successsoribus  universissubdistricto  tuncanathe- 
mate  interdictum  est,  ut  nullam  ulterius  inde  au- 
derent  assumerequiBstionem,nuliam  prorsascon- 
tra  hune  venerabiiem  locumpromovere  aiiquando 
litem. 


25.  [Gap.  27.J  Preterea  oumderectoribus  Tremi- 
tensis  coBnobii,  quod  nobis  anfiquitus  pertinuisse 
Romanorumquoque  pontificum  privilegiapleraque 
testantur,  multa  eo  tempore  inhonesta  et  nefanda 
diffamarentur^**'»eidemDesiderioaddi8quirendum 
et  disponendumillud,  proulsiboptimumvideretur, 
ab  ^***  apostolico  auctoritas  daU  est  Qui  cum  ab- 
batemejusdemlociAdam  multorumfacinorumreum 
oon victum  exinde  removisset  ^**^ ,  Robberto  de  Lau- 
rotello  (1016)  et  Petroue  de  Lesina  comitibus,  et 
episcopis  Trojano  (1017),  Draconariensi  (1018),  ac 
Civitatensi  (1019),  nec  non  et  abbate  TerrsB  majo- 
ris  (1020)  se  comitantibus  insulam  pr«fatam  in- 
gressus,  Transmundum  ^>**inibi0derisii^*Mar8O- 
rum  comitis  fihum  (4021)  nimis  honorifice  ordinat 
in  abbatem  {an.  1071) ;  egregise  sane  tunc  indolis 
adoiescentem,  et  ^*-  prudentiaiitterisque  non  pa- 
rum  vaientem,honestisquoque  moribashocinloco 
a  puero  institutum  ;  nisi  demum  pessimorum  loci 
ipsius  fratrum  consiiiis  fuisset  **^^  assensus :  sed 
iliorum  plane  quos  iili  etiam  noster  abbas  injunzerat 
auscultandos.  Namredeuntibus  nostrispaucospost 
diestribusdeprioribusejusdemlocimonaohbo<»jLlo8 
eruit,univerolinguamabscidit;fuerant  enim  apod 
eum  de  rebeUatione  insulsB  a  sociis  insimulati .  Quod, 
ubi  Desiderio  nostro  reiatum  est,  graviter  ^*®>  nimis  et 
indigue  accepit,  et  maximo  est  super  ista  moBrore 
confectus  :  tum  pro  passorum  miseria^tumpro  ju* 
bentissffivitia,  tum  deniquequoderatpraBcipuum,  et 
quod  magis  oor  ejusangebat,  prolocihi^ns  infamia. 
Etquoniam  eodem  anno  dedicationis  ecdesifle  nostr» 
fieri  prsBstolabatur  sollemnitas,  ad  eam  sustinetur 
venturus,  acjuzta  culp»  modum  sententiam  ez- 
cepturus.  Quem  cum  venisset  in  totius  monasterii 
conventu  aspera  nimis  et  digna  castigatione  oor- 
reptum,  graviori  penitentiffi  subdidit,  eumqueillnc 
remanere  ulterius  non  permisit.  Hiidebrandusan- 
tem  archidiaconus  ea  quie  Trasmundus  ^'ege* 
rat  ^*®*  omnimodis  approban8,et  nequaquam  illum 
hoc  crudeliter  sed  strenue  ao  digne  in  malignos 
homines  fecisse  confirmans,  nondum  annocompleto 
cumadomnoabbate  aliquanto^^*  difficultereztor- 
sit ;  atque  abbatiam  sancti  Clementis  de  Insula 
Pennensis  ^***  comitatus  primo  ilh  oommitteas,  pauio 
post  etiam  ^**'  Balvensisepiscopatusaddidit  digni- 


VARLE  LECTIONES. 

*•»•  Atenulfus  4.  *«•*  agnomine  ed.  ♦*••  n.  C  .ed,  ♦•»•  dee$t  4.  *••*  locorum  ed.  *••»  divulffarentur 
ed.  ♦•••  data  ab  a.  a.  est  ed,  ♦••^  subduzisset  ed.  ♦•••  Transmundum  ed.  f.  0.  M.  c.  ed.  ^*^  a. 
p.et.  litteris  ed.  *••<  a.  f .   ed.  ^**'  ind.  n.  et  g.   ezoepit  ed.****  Transmundus  2.  ^gesserated. 


aliquando  ed.  Balvensis  2.  ^^  eidem  2. 


NOTiE. 


(1011)  C.  47.  De  eo  v.  Giesebrecbt  De  itud  liU., 
p.  44. 

(1012)  PrivUegia  ejus  d.  1088,  Nov.  12  ;  1089, 
Aug.  23  data  sunt  per  manus Aldemarii ;  1063,  Apr. 
22.Alerisius  ei  successerat  Cf.  prsf.,  p.  552. 

(1013)  1064,  Oct.  inter  testes  invemtnr  ap.  Gatt. 
Hiit.,p.  228. 

(1014)  1004,  Mai.  occurrit  ib.  Acc,  p.  171. 

(1015)  Quode  PetriReg.  «didit  Cl  Tosti  Ilist. 


(1016)  FUio  Gaufredi  comitis  Capitinat»,  nepote 
Rob.  Viscardi ;  cf.  IV,  48. 
(1017)Stephauo. 

(1018)  Campone. 

(1019)  Rogerio. 

(1020)  Nunc  Torre  maggiore,  ad  occidentem  S. 
Severi. 

(1021)  Fratrem  Oderisii  abbat.  Gasin.,  de  quo  v. 
Airani  carmina  ap.  UgheU.  X,  p.  47,  76  ;  cf.  Oiese- 
^recht  De  $tud.  m..  p  32»  45. 


m 


GBRONICON  GASmiNaft.  -r-  Ua.  10  AQCtORS  USONS. 


n« 


takiiB  (iOSlQ.  PosttecDeiiderius  F^rromottaehaB  A     ^*  [Cap.  28.]  la  omni  %itiir  aUMis  TOMrabilts 


oni  prafatusTransinimclus  moQasteriumcomBise- 
rat,ad  se  veuire  inaadavit.  Quicum  ad  illum  aoce- 
dere  detrectaret,  Desiderius  vero  ad  iUas  partes 
pergereprohis  quo  contigerantquodammodoero- 
besceret^post  annum  integrum  et  octo  circiter  meo- 
tes  duci  a  Sicilia  revert^i  super  istis  conquestus 
e8t;quiprotinu8  illuctransmkteaseum  exirecom- 
polit,et  in  potestatemDesideriidelegavit  (an.  1073). 
Cfomitatus  itaque  ^***  episoopis  et  abbatibus  ac  mo- 
nachis  simulquePetrone  jam  ^^*  dicto  comite  Le- 
sinensiydu&busgaleisarinatisins^am  ^*^^  ingressus 
est»  et  a  monaehis  loci  honortfica  satis  processione 
receptus.  Die  vero**^^  alteraab  universis  ejusdem 
ecBnobii  fratribus  de  eadem  abbatia  soUemniter 


profl|>^citate  atque  quiete  meritis  beatissimi  pa- 
tris  ^**^  Benedieti  divinitus  oonst^utui»  et  in  tanta 
ab  universis  in  oircuitu  hononficentia  habitus,  ut 
(l<^)  non  modo  mediocres  quique,  verum  etiaia 
ipsi  eorum  principes  ac  duces  Ubeater  ei  obedire> 
•jusque  voiuntati  non  aUter  quam  sai  patris  ae 
dominiinomnibus  morigerari  ^**^  studerent»  ad 
veterem  diruendam  ecolesiam»  et  novampulohfiw 
atque  augustius  asdiflcandam  non  sine  divino  in- 
stinctu  animum  appuUt^quamvisplerisqiietuaedd 
nostris  prioribus  grave  jumium  id  et  iuikemptabile 
videretur,pluriBiamqiie  ab  bae  jnteff^ne  saantem 
iUius  advertere»  tum  precibus»  tam  raUonibtts  jqpKH 
disque  omnibus  sint  conaU,qu^ppe  aquibusoiiiai 


eet^*"  invesUtus.  Rogatus  autem  ut  iUos  firmaret,  ^  vitas  su9  tempore  tantum  opita  non  posse  perfioi 


ne  aUquando  idem  monastmum  monasterio  Gasl 
nensi  ^>*  sevivente  subjiceret,  sed  in  dieione  iUud 
propiia  retineret,  annuit.  Rogatusetiamutab  om- 
ni  deincep8Gasioensiummonachorum^*^*calumDia 
vel  qiierimonia  in  perpetuum  iUud  esse  quietum 
statueret,  abnuit ;  et  hoc  se  quia  non  '*^^  esset 
jQstam.  nequaquam  facturum  esse  respondit.  Ita 
ergo  juxtaquod  placuit  omnibus  ordinaUs  trilMia- 
qae  de  fratribus  nostris  ad  loci  ^*^^  custodiam  dere- 
Uetis  reversus  est.  Sed  cum  postmodum  revocaUs 
praedieUs  fratribus,  cuidam  aUi  de  nostris  ejusdem 
loci  regimen  commisisset,iUe  maligno  usus  consiUo» 
fastu  quodamsuperbisinflatusassumpta  ^jrrannide 
rebellare  disposuit  ^'^> ;  ita  at  semel  et  bis  evoca- 
tus,  ad  Desiderium  venirecontempserit.Quem  cum 


flssUmaretur  :  oum  Ule  Deo  idens,  ad  omnifi  quei 
pro  Deo  flunt  Bd  sibi  aoUus  poUiceretur  ao  prm- 
stolaretur  auxUium.  Anno  Itaque  ordinationis  suia 
nono^Mt  (an.  1066  MarQf  divinai  autem  incama- 
tionismiUesimo  sexagesimosttctOf  mense  llartio« 
indictiooe  quarta.  oonstruota  prius  juxta  iofiimaii<* 
tium  domum.non  satis  magna  beati  Petri  ba«Uioa, 
in  qua  videlicet  fimtreaaddivinainterim.^***  offloia 
oonvenirent»8apradictambeatiBenedioti  eeelesiaa 
tam  (i03i)  parvitate^  quam  defermltate  thesauro 
tanto  tantesque  fratrum  congregationi  prorsns  ^'^ 
incongr  uam,evertere  a  f undamentiB  aggresaus  est.Et 
quoniam  in  ipso  montis  vertioe  constructa,  et  vett* 
torum  vehementibus  flabris  quaqoaversumipatiierati 
etigneis  frequenterfderatattacta  fulminibus^statait 


excommunica88et,nonmultospo8tdiesstudiofide-  ^  ^M  ejusdem  montissazeam  oristapaigne  ^*ferffo- 


Uum  DesiderU  simul  cum  suls  fautoribus  turpiter 
eapta8,atquead  eum  perductus  estEt  iUumqui- 
dem  non  multopost  ab  exoommunicationesolutum» 
rursus  Asculensi  ceUcs  prmfecit.  In  Tremitensi  ^'^* 
vero  ccsnobio  suam  vicem  aiibati  Terrss  miijoris 
commisit.  Quo  post  non  miltomtemptts  defdnctOy 
rorsum  quasi  jam  nauseanssupradiMo  ferrpejus- 
dem  loci  coram  resUtuit ;  itadumtaxat  ut  ae  vivente 
sibi  exinde  responderet;  postmortemvero  suamin 
mattU8f*^'iUad  potttifieis  Romani  remitteret.  Sed 
de  his  hactenus ;  ad  ^*^*8uperiora  nunc  redeamus, 
et  qnemadmodumnovam  beati  BenedictibasiUeam 
vel8Bdificaverit>  vel  ^^  dedicaverit,  vel  adornafve- 


que  excindere,  et  qaantum  apatium^^^^^ifundandflS 
baiiUcmposaetsufflcere,  loeum  in  imo  defossum 
quofundamentajaoeretoompianare«Ordiaatiaigilur 
quihamtotonisuetinBlantia  aumma  perfiomnt» 
ipse  intereaRomam  profectnB  estt  et  quosque  ^ 
amidsaimnaaUoqnena,  aimakfuelainaimann  peeu^ 
nias  oportune  dispensanB^columnaayiliaaes^ae.liUa 
(i025),  nee  non  et  divecsorum  eolinrum  marmora 
abundanter  coemit ,;  iUaqne  omnia  aburl>ead  pof^ 
tnm»  a  portu  autem  Romano  per  mare  usque  ad 
^urrem  de*'^*  GariUano,indequoadSuium,navigiis 
oonduetisingenUfiduoiadetnUt.  Abindeverousque 
in  huno  looum  plaa8trorum,vehionli8non  sine  labora 


vit,  proatipsiprasentesittspeximusdescriberepro*  d  maximoeoiiiportavit.Biutmaii8fervxHamfideUum 
p«iiemu8. ^  obaeqiuntiui^admirerisiprinatamhioefdun^ 


*^«  i.  dux  e.  a.    *^  i.  d.  adi.  (4. 


¥ABUS  LEGTION£;S- 
♦•*•  dflcsi^.  "M  a4d.4.  .♦f*>  qasmensi  ^deinoops  4§9Utit  L 
4iii  fratrum  2.  ♦•**  q.  injustum  e.  n.  facere  debere  r.  ed.  ♦•"  elegit  M.  ♦•'•  prsdicto  2.  ♦»"  ma- 
uibus  ed.  ♦»*•  n.  ad  s.  ed.  ♦»*•  d.  v.  desurH^  "Wjp.  W8*ri  *.  ed.  ♦»"  parere  ed.  et  eod  47.  ♦«•  anno 
4.  ♦»•»  o.  i.  ed.  ♦••♦  deest  2.  ♦»•»  st.  solo  Dei  auxflio  fidens  2.  ♦»••  igni  ed.  ♦»«'  spatio  ed.  ♦»«•  a. 
q.  ooavtoiens  a.  ed.   ^  t  dariUani  2« 

NDT^. 
.  1073»  teste  Chron.  .Casaur.j^.Mxi' 


,  2,  p.  864;  primo  anno  Greg."VlI  v.  hu- 
t>st  Ub.  1.  Inepiscopatu  I 


.(10^)a.D. 
rat.  SS.  11, 2, 

ius  Reg.  post  ]  ... 

rit,  V.  in  Gl.  Di  Meo  Ann.  Neap.  VlII,  p.  197. 

(1023)  fff  —  ittMfermfeodemmododictainvenieB 
innarrati^ae  4«  eonseeraUoooecclesio  Ciasin^asiS) 
gjMuaa  e  ciod.  Cas*  47.  post  hxitU  Garaeoioti  e4idit  Ql, 

PAvaoL.  cyoau* 


MuratpHSS.  V.  p.  I^  seriptam Jit  I4;^aret  ,a]l>ip3io 
Leohe  nosiro  :  v.  prmf.  p.  858. 

(i024)  Quce  revera  etcreicentiindies  fratfrumnu* 
fmero  parva  et  pretiosissimo  B.  patris  B.  corporis  the^ 
iauroindecenserat,  ib. 

(1025)  I*  e.  epistyUa* 


M7 


LEOmS  MARStCAtn  ET  PETRI  DrAGONl 


748 


ipso  moiitis  ezordio  ***^  sola  civium  numerositsa  A  oamerffi  suas^*^*  subtraxerat»  consequenter  etiam 


coUi  brachiiqueproprii^**^  virtute  imposuit  ;nam- 
que  ad  augmentum  fatigii  montis  hujus  ascensus 
nimis  tunc  erat  clivosus.  artus  et  horridus  :  neo 
dnm  enim  in  cor  ejus  ascenderat  eandam  viam  com- 
planare  ac  spatiare,  quemadmodum  postea  fecit. 
Tandem  igitur  totius  basilic®  aditum  (1026)  cum 
difflcultate  non  parva  spatio  complanato,et  necessa- 
riis  omnibus  abundantissime  apparatis,  conductis 
protinus  peritissimis  artificibus  ****,  et  jactis  in 
Ghristinomine  fundamentisycoepit  ejusdem  basiiic» 
labricam  in longitudine  cubitorum  f  05,  in  latitudine 
yero  cubitorum  43,  in  altitudine  autem  cubitorum 
S8;  basibusque  subpositis  columnas  desuper  10  a 
latere  uno,totidemque  ex  altero,  in  cubitis  9  erexit. 


prffidicto  secretario  conjunctam  eandem  cameram 
ampiiorem  priori  potius  ao  *'*^  pulchriorem  effecit. 
Secus  ipsam  Tero  juxta  porticum  scilicet  principalis 
ecclesiffi,beati  Nycolai  curvato  pariete  brevem  qui 
dem,  sed  pulchram  amodum  fundayit  sBdeculam ; 
ab  ipsa  autem  usque  adextimam  basiUcffifrontem, 
Tenerabile  satis  beati  Bartholomei  apostoli  oratorium 
operepariporrexit.Inejusetiam  fironte  prope  bal- 
▼as  majorisecclesiffiydequadratis  et  maximissaxis 
mirificamaroem  quffiTulgocampanariumnuncupa- 
tur  erezit.  Fecit  *^*  et  atrium  ante  ecclesiam  quod 
nos  Romana  consuetudine  paradysum  Tooitamus, 
longitudinecubitorum  septuaginta  septem  ac  semis, 
latitudine  quinquagintaseptemetsemis,  altitudine 


Fenestras  quoque  in  superioribus  satis  amplas,  in  3  Teroquindccimetsemis,quattuor  ettotidem  in  ge- 


naTi  quidem  Tiginti  etunam,  in  titulo  Tero  sexion 
gas,  ^***  ac  rotundas  quattuor,  duasque  in  absida 
mediana  instituit.  Porticusetiamutriusqueparietes 
in  altitudine  cubitorum  1 5  subrigens,  fenestris  hinc 
10,  totidemque  inde  distinxit.  Adituminterea  cum 
planitieibasiiicffiquscubitorum  ferme  sexputaba- 
tur,  oonsequenter  disponeret  coiequare,  tres  non 
integras  ulnasfodiens  subito  Tenerabilem  ****  patris 
Benedicti  tumulum  repperit.  Inde^**cumreligi08is 
fratribus  et  altioris  consiiii  Tiris  ^*'  communioato 
consilio,  neillum  aliquatenusmutare  praBsumeret, 
confestim  ne  quis  aliquid  de  tantoposset  thesauro 
8urripere,eundem  tumulum  eodem  quo  situsfuerat 
loco  pretiosis  lapidibusreoperuit,ac  super  ^^  ipsum 
arcamdePario  marmore  per  ^'*  transTersum  ba- 
siticttyid  esta  septemtrione  in  meridiem,quinqueper 
longum  cubitisopere  nimis  pulchro  construxit.Hoc 
itaque  modo  aditus  ipse  ^^*  in  eminentia  priori 
permansit,ita  ut  a  paTimento  ipsius  usque  ad  pa- 
Timentum  basiliciB  octo  gradibus  descendatur,sub 
fomice  scilicet  maximo  qui  eidem  adito  imminet*. 
Porro  inabsidamajoriadorientalem  plagamstatuit 
altariumbeatiJoannis  **^  baptists,  ineoTidelicet 
loco  ubiejusdem  olim  oratorium  Benedictus  pater 
extruxerat;  a  parte  Tero  meridiana,  altarium  beatie 
Dei  genitricis  Maria  ^*^* ;  a  septemtrionaU  autem. 
altariumbeati  pap»  Gregorii.  Juxta  cujusabsidam, 
bicameratam  domum  ad  thesaurum  ecclesiastici  mi« 
nisterii  recondendum  extruxit,qu«  Tidelicetdomus 
secretarium  consuetudinaliter  appeliatur  ^*^* ;  eique 
^usdem  nictiilominus  operis  aJteram,  inqua  mini- 
stri  altaris  preparari  debeantjcopulaTit.  Sane  quo- 
niamspatiandffieoclesiffigrotia  partemnonmodicam 


minisfrontibus ;  octo  autem  et  octo  per  latera  sin- 
gula  super  quadrifidas  bases  hal^ens^^^^columnas. 
In  cuj  us  etiam  meridiano  latere  oistemam  maximam, 
tan  tundem  longitudinis  habens  ^^^  ,arcuato  opere  s  ub 
ejusdem  paTimentoatrii  fabricaTit.Anteingres8um 
Tcro  basiiicffi.nec  non  et  ante  introitum  atrii,quin- 
quedesuper  formices  quosspiculosdicimus  (1027) 
Tolrit.  In  occidentali  porro  atrii  parte  in  singolia 
cornibus  singuias  basiiicas,  modo  turrium  Talde 
pulcliras  erexit;  in  dextroquidemsancti  archangeli 
Michaeiis,  in  1»to  autem  l>eati  apostolorum  prin- 
cipisPetri,  adquas  Tidelicet  interius  ab  atrio  quin- 
que  gradibus  est  ascensus.  JamTero  extraatriiTO- 
stibuium  easdemque  basilicas,  qupniam  cUtosus 
Talde  ad  ^*^*  ecclesiam  et  ^*^*  nimis  arduus  erat 
ascensus,  montem  ipsum  66  per  longum,  totidem- 
que  per  latum,  7  Teroin  ^***  altumcubitis  excaTaTit, 
adeo  ut  ab  imo  usqueadipsum  Testibulum  atrii24 
marmoreisgradibusquos  ibi  consUtuit  ascendatur, 
habenUbus  in  spaUo  laUtudinis  cubitos  36. 

*  Prffiter  iUum  utique  ffradum,  quo  undique  ad 
aitare  subitur.  add.  1. 

27.  [Gap.  29.]  Legatos  interea  GonstanUnopolim 
ad  locandos  (1028)  arUfices  destinat,peritOB  uUqoe 
in  arte  musiariaetquatrataria,  ex  quidus  TideUoet 
aUi  absidam  etarcumatqueTestibulum  majorisba- 
siUcffi  musiTO  comerent,  aUi  Tero  toUus;  ecclesiffi  pa- 
Timentum  diTcrsorum  iapidum  Tarietate  consterne- 
rent.  Quarum  arUum  tunc  el  desUnaU  magistri  co- 
jus  perfecUonis  exUterint,  in  eorum  estoperibua 
D  esUmari,  cum  et  in  musiTo  animatas  fere  autumet 
se  quisque  figuraset  qufldque^TirenUacernere,  et  in 
marmoribusomnigenumcolorumflores  pulchrapa. 


YARIiE  LEGTIONES. 

^*  iniUo  ed.  ^*^  add.  4.  ^*<  a.  tam  Amalfltanis  quam  et  Lambardis  2.  ^»  et  r.  q.  ao  daai  ed. 
*»»*B.  p.  T.  t.  ed.  *•»»  moxque  ed.  m.  cum  religiosis  Tiris  c.  c.  2.  *•»•  deest  4.  ««'  desuper  a.  ed.  »•»• 
in  ed.  ^  add.  4.  ♦»♦•  b.  b.  I.  ed.  *»♦»  add.  4.  ♦•*•  appeUabatur  2.  *»♦•  deeet  4.  *»*•  ao  poUus  p.  4.  ♦»« 
Fecit-est  ascensus  deiurU  4.  ^^*  habens  gerens  0.  2.  ^^  ita  2.  3.  ^»  ad  e.  deiunt  4.  ♦»♦•  et  n.  a. 
daunt  2.    ^  c.  in  a.  e.  ed. 


NOTiB. 


(106)  I.  e.  adytum. 

1107)  Sc.  acuminatos. 
08)  I,  e.conduoendos.JfandatfnCoi/entinnoditf 


et  en  AUxandre  pour  homesgrex  et  sarraxinM.AimL 
III,  49  ex  dioents  orbis  partitms  et  ab  ipsa  quoque 
rsgia  urbe  GimstantinopoU.  Cod.  47« 


749 


CHR0NI60N  CAStNENSE,  -  UB.  m  AUCtORE  LEONlJ. 


756 


let  diveraitat6  vernare  (1029).  Et  quoniam  aptium  A  decopari  •  Ahin.in  r,^^ 

isuram  ingenium  a  auinwnUs  et  ultra  i.^Z.  ^  .TI^J.''^^3V'!'^  "»?««  ^  '^^  P^Timenti, 


istarum  ingenium  a  quingentis  et  uikra  jam  annis 
magistra  Latinitas  intermiserat,  etstudiohuju»  in- 
spirante  et cooperanteDeo  ♦"*,  nostro  hoc  tempore 
recaperarepromeruit,  ne  saneid  ultraltali«depe- 
riret  studuit  vir  totius  prudenti»  plerosque  demo- 
nasterii  pueris  diligenter  eisdem  artibus  erudiri. 
Non  tamen  ♦»»«  de  his  tantum,  sed  et  de  omnibus 
artificiisquBBcumque  ex  auro  vel  argento,  «re,  ferro, 
▼itro.ebore,  ligno,  gipso,  vel  lapide  patraripossunt, 
studiosissimos  prorsus  artifices  de  suis  ibi  paravit. 
Sed  haec  alias.  Nunc  vero  construotam  basilicam 
qualiter  decoraverit  ♦*'*,demumque  sacraverit,de- 
signemus  ♦*'♦. 
28.  Plumbeis  igitur  domatibus  illam  totam  cum 


totam  baaihos  faeiem  gipso  yestiri.  Areus  etiam 
ejusdem  vestibuU  deforis  miuiTo  niobilominus  ve- 
«UenB,  Tersus  inibi  ♦»"  Marci  poeta  anrei.  litteri. 
scripeit.  Reliquas  rero  tres  atrii  parte*.  diversis 
tom  Teteris  quam  novi  testamenti  historiis  abintus 
acdeforis  depingi  pnecipiens,  marmoreo  totumin 
giro  pavimento  oonslravit;  desuper  autem  la- 
quearibusao  tegulis  adoperuit ;  vestibulo  quoque 
ejuedem  atrii  cum  geminis  turribus  pari  modode- 
picto,  operto,  marmorato. 

"  ?t1n  Ito^S^i"'*  ^''^  •"'""  ^*^'™  '''' 
29.  [Cap.  30.J  Omnibus  *>••  igitur  hisintraquin- 
quennii  ♦••o  ^^^^^^  ^^  prosperante  etauiiUante 


tituloetutraque  -  porticu,simuique  -.vestibu^  .  peractis,  deCrb^smcWsoi'^^^^^ 
decenter  ooeriens.absidamAt  «r^nm  mo^^ ^  ^, i*., .J^If .  .^^^"^^  «oiemmtate  mazima 


decenter  operiens,absidamet  arcum  majoremmu- 
sivo  vestivit  In  cujus  videlicetcircuitusamplitudi- 
ne,  aureis  litteris  magnis  ♦»"  hos  versus  describi 
pnecepit : 
Ut  duce  ie  patria  justus  potiatur  adepia, 
ffmcDe8ideriuspaterhancHbie<mdiditaulam(mo). 
In  absida  vero  liinc  inde  sub  pedibus  sanctorum 
bapfist»  et  evangelistffi  Joannis  versus  istos(1031) : 
ffiEc  damusestsimilisSynaisaerajura  ferentis  *»*•, 
Vt  lex  demanstrat  hic  quce  fuit  edita  quondam. 
Lex  hincexivit  mentes  qws  ducit  ab  imis, 
Et  vuigata  dedit  lumenparclimata  *»»•  secli. 
Fenestras  omnes  tam  navis  quam  tituli,  plumbo 
simul  ao  vitrocorapactis  tabulis  ferroque  connexis 


et  ingenb  tnpudio  ad  sempiternam  memoriam  Desi- 
denus  statml;  adiensque  (1033)  sumnuesedis  pon- 

tificemAIexandrum,adeandemilIumdedicaUonem 
yenire  devoUssimus  ♦»'«  invitavit  (an.  1071).  Quo 
libenbus  annuente  HUdebrandum  quoquearohidia- 
conum  ejus,  caterosque  cardinaies  ao  Romanos 
episoopos,  deque  Urbanis  olericis  ao  nobiiibusplu. 
nmos  affectu  familiarissimo  convooavit;dietanta 
sollemnitabs  ez  oonsultu  apostolidet  ♦«»  oardina- 
lium  mipsij  Kalendis  OotobrisconsUtuta,  ac  litteris 
mntatonis  ejusdem  apostoliciaduniversos  episco- 
posCampania,  Principatus,  Apulia.atqueCalabri» 
daUs.  Fama  ilaquehujus  wilongelateque  vulgata, 
tantatoUus  fereltali»  episcoporum,  abbatum  mo- 


acmulierumaddiemcondictammulUtudoconflurit, 


decoris  exlruzit.  Deiiinc  supposi  to  trabibus  laquean 
coloribusfigurisquediversismirabiliterinsigDito^pa- 
rietas  (1038)  quoqueomnespulchrasaUscolorumom- 
nium  varietate  depioxiL  Pavimentum  eUam  uoiversum 
toUusecclesiae  cnm  adharentibus  oratoriis  beaUBar- 
tholomei  et  beati  Nycolai,  simul  eUam  et  oamer»  sun, 
mira  prorsus  etbactenus  parUbus  isUs  incognita  c»- 
sorum  lapidum  multiplicitate  constravit ' ;  gradibus 
ilUsquibus  ad  altare  ♦»••  ascenditur,  crusUs  pretioso- 
rum  marmorumdeoenUdiversitatedistinoiis.  Fron- 
tem  quoquechori  quem  in  *»•»  medio  basilicffi  statuit, 
qnattuor  magnis  marmorum  tabulis  sepsit ;  de  ♦••• 


utsteUarumferecoBUquamiHonimomniumnumero- 
«tetemcuUU)etfuerit«sUmarefacUiu8.Itauniversffl 
monasteni  offloine,  et  ipsa  quoque  ••'•offlcinarum 
omnium  tecta,  toUusabimo  usque  ad  snmmum  mon- 
Us  lUncra,  etquid  dioam  domus  oivitaUs  omnes, 
omnesque  plateaj,  omnia  eUamionge  lateque  cam- 
porum  acUacentium  spaUacongregatorum  adtanta 
soUemnia  ouueis  sUpataerant  atque  conferta.  Appa- 
ratus  mteraa  per  tres  Ulos  oonUnuos  dies  prasce- 
dentes  ac  subsequentes  eandem  soUemnitatem,  in 
pqpe  videUcet  ao  vino,  carniumque  diversarum  ao 


VARLE  LECTIONES. 
♦••«itoeiM.   ♦»i«autom«f.    :!»ex  parted.j.    *."proutpossumusd.  2.    m., 


**"  deeit  i.    ****  ferentos  ed.    »»•» 

ditur  ed.    *»••  fere  in  8.    »»•♦  e  ed.    »»•»  amaUPM  » 

-Blsi.o.erf.    -.quinciennii  4.    ♦«•  Irfii^meedr-^iir^i^-^^.S^mtsJ:"!''' 


♦»••  m.  f.  ed 
•".fJ^-quUaT  -r.-J^ririrta^f^ere-l.aqZrtSrcl;.  J 

NOTifi 
(102«)  Dt  non  lapidibiu  sedfloribue  tolum  venare 
putes.  God.   47  • 

(1030)  Ad  imitationem  versuum,  quos  Gonstan- 
tmusMagnosin  arcu  maiori  basilicsB  Vatican»  mu- 
tivoopere  mscribi  iussit: 

QuodducetemunSissurrexUinastratriumphans 
Uanc  Constaniinus  vict(frtiiic(md$dUaukm.AnQ 


clymata^dr^.ioco^^nv^^irr  ^T^^^IW^'    ^*"^  ^' 

*Mj  aimniiA^.  n    Viill  '  .j     a..?*?  ^' .     •*  ad  idem  a.  conscen- 

l.  desuntl. 

*•'»  deest  4, 


*"'M.p.i.ed.  a;r 


(1031)  flos  et  prascedentes  versus  penAriA   s..*^. 
caxmma  Aifani  ^Jodice  880  cXe1iiS"ES?othSS 


781 


LEOms  MAR81CAN1  ET  PETlll  DUCONl 


m 


cum  aanus  ab  inoarDatioae  domiDica  millesimus  A  CaDDeDsis  (1074),   RubessaDus    (1075),  YeDU^inus 


et  primus  ac  septuagesimus  volTeretur,  summa  om- 
nium  qui  coDveDeraDt  devotioDe  ac  ingeDti  Isetitia, 
maximo  tripudio,  hoDore  ac  gioria  dedicata  est  a 
domDO  AiezaDdro  revereDti^simo  el  angelico  papa 
eadem  beati  BeDedicti  basilica  cumquiDque  altari- 
bussuis,  die  sabbati,  indictioue  Dona  (1034).  Coi 
videlicet  tantae  tuDC  celebritati  iDterfueruDt  archie- 
piscopi  decem  ;CapuaDas  ^^'^^  (1035),  Saleraitaaus 
*»"  (1036),  Neapoiitaaus  (1037),  SurreDtinus  (1038), 
Amalfitaaus  (1039),  Sipoatiaus  (1040),  TraaeDsis 
(1041),  Acereatiaus  (1042),  Ydroatiaus  (1043), 
Oiretaaus  (1044).  Episcopi  autem  quadragiata  et 
quattuor  ♦"*,  id  est  Portueasis  *"»  (1045),  Tuscula- 
nensis  (1046),  Savinensis  (1047),  Segnimus  (1(H8), 


(1076),Monorbineasi8  (1077),  Virgiliensis  *»"(1078), 
Melflfttensis  **"  (1079),  Juvenazensis  (1080),  Mono- 
politaaus(1081),  Stuaeasis(1082),Tareatiaus(1083), 
Perusiaus  (1084),  et  Castellaaus  electus  (1085),  qui 
TideHcetia  episcopum  alteropost  dedicatioaem  die 
sacratus  est.  De  magaatibus  autem  :  Richardus 
princeps  Capuanus  cum  Jordaaefilio  et  fratre  Rai« 
aulfo,  Gisulfus  priaceps  Saleraitaaus  cumfratribus» 
8uis;Laadulfu8  (1086)  quoque  priaceps  Beaevea- 
taaus,  etSergiusduxNeapoHtanus,  Sergiusque  dux 
Surreatiaus  ♦"♦ ;  Marsorum  *•"•  etiam  ac  Balvea- 
siumc  omitum,  Qiiorumque  Borrelli  aoa  *"•  parva 
frequeatia.  C«terorum  vero  poteatium  seu  nobilium, 
tam  aostratium  quam  Normaaaorum  omaiam  cir- 


Aaagaiaus  (1049),  Berulaaus  (1050),  Terraciaeasis  n  cumquaque  terrarum,  vel  aomiaa  vel  aumerum  in- 

(1051),  Cajetaaus  (1052),  Aquioeasis  (1053),  Sora-      ^*"    ~.-tt^  ~ *.-.••  -i-i.. , 

nus  (1054),   Marsicaaus  (1055),  Belveasis  (1056), 
Peanensis  (1056),  Teanensis  (1057),  Calenus  (1058), 


Rosellanus  (1059),  Adversanus  (1060),  Nolanus 
(4061),  Avellinensis  (1062),  Pestanus(1063),Trojanus 
♦••0  (1064),  Plorentinensis  (1065),  Meifitanus  (1062), 
Lucerinus  (1062),  Draconariensis  (1066),  Civita* 
tensis  (1067),TermuIensis(1068),  Guardiensis  (1069), 
Larinensis  (1070),  Arianensis  (1071),  Yserniensis 
*»•*  (1072)  Bovanieasis  (1073),   Salpitaaus  (1062), 


aumerum  *'*^,  nulla  prorsus  fuit  possibilitas  vel 
consilium  recensendi.  Robbertus  ♦*"  autem  duz 
Panormum  eo  tempore  oppugnabat,  propter  quod 
tantis  tunc  soliemniis  interesse  aon  potuit  ♦*'*.  Et 
altaria  quidem  praecipua  *'*®  beati  videlicet  Bena- 
dicti  ac  ***^  beati  Johaaais  vocabulis  iasignita, 
tnanu  propria  praedictus  apostolicus  consecravit  *'*>, 
altare  vero  quod  iu  australi  parte  ad  hoaorem 
sanctffi  Dei  geaetricisMari8B*»**situmest,Johaanes 
episcopus  Tusculaaeasis.  Quod    autem  in  parte 


VARIiE  LECTIONES. 

^ '  idest  C .  2.  ^^''  3.  e/  4.  nomina  ita  disponunt ,  ut  a^pareat  ea  binis  columnii  scripta  fuisse,  qucs  iUi  non 
rectelegerunt,  nammetiusineod.2,cardinales  episcopi  conjunguntur.  Cap.Neap.  Am.Traa.e/c.3.  4  ineod. 
i.  prceterea  Sal.  Sur.  Sip.  Ac.  Oir.  inter  medios  episcopos  occurrunt,  poH  finem  scil.  primoe  columnce. 
«78  tres  2.  *»"  Por.  Savia.  Aa.  etc.  4,  et  3  niuidetur.  *»«<>  P.  Mel.  Troi.  Flor.  Luc.  Lar.  Drac.  Cit.  Gnard 
Therm.  Ar.  legit^,sipristtnum  ordinemrestituimus ;  et  m/raRub.  Mon.  Vea.  Vig.  Meiph.  ^^^iSeroiensiserf. 
••«  Clig.  4.  "»^  Melphiateasis  4.  *"*  S.  Nam  dux  R.  P.  eo  t.  o.  ideoque  taate  soilemaitati  i.  n.  p.  2. 
<»»5  j5ed  etMars.  com.  ac  Balvenliumf.  ed.  ♦"•  ingeas  f.  2.  *"'  vel  i.  4.  *"»  Robbertus  — potuit  hic 
om.  2.  *'»<'  Horum  igitur  omuium  summa  dev.  et  iag.  1.  m.  hoaore  ac  prascipua  gioria  (m.  t.  h.  ac  g.  tU 
supra  3.)  d.  est  eadem  (est  a  d.  etc.  ut  supra  3.)  b.  B.  b.  cum  5  alt.  suis,  ipsa  dieK.  0.  a.  i.  diviaee  107i . 
ind.  9.  diesabbati,  eta.  ed.    ♦"<^  mediana  2.    *"*  Bet  sanctil.  ed.    ^•••beaedixited.    ^••■g.est  silum,  l.ed. 

mTM. 
(1034)  Ita  etiam  cod.  47  ut  Leonem  indict.  a  Kal. 


Jan.  inchoavisse  appareat. 

(1035)  Ildebraadus.  Nomina  subjungimus  ex  eod. 
cod.  47. 

(1036)  Alphanus. 

(1037)  Joannes. 

(1038)  Joannes. 

(1039)  Deestibi. 
(i040)  Girardus. 
k041)  Bisantius. 

1042)  Arnaldus,  iaterepiscopos. 
il043    Ugoep. 
M044)  Oriee,  ia  Terra  d'Otraato,  deest  ibi. 

(1045)  Joaaaes. 

(1046)  Joaones. 

(1047)  Ubaldus. 

(1048)  Erasmus. 

(1049)  Petros. 

(1050)  Hoaestus. 

(1051)  Ambrosius. 

(1052)  Leo. 

(1053)  Martians. 
<1054)  Palumbus. 
(1055)  Paadulfus. 

1056)  Deest. 

(1057)  Guilelmus. 

(1058)  Joaaaes. 

(1059)  Qui  postea  Grosseaatus ;  deest  in  cod.  47« 
Is,  Dodo  nomine^  jam  a.  1061  B^fieyenti  vioariam 


Nicolai  II  egerat,  v.  Mansi  XIX,  955. 

(1060)  Gofifridus. 

(1061)  Nescio  aa  idem  quiJoannes  PicenuB,  qui 
in  cod.  47  superest. 

(1062)  Deest. 

(1063)  Maraldus. 

(1064)  Stephanus. 

(1065)  I.  e.  Ferentini»  Robertus. 

(1066)  Gampo. 

(1067)  Rogerius. 

(1068)  Nicolaus. 

(1069)  De  Guarda  Alfiera,  Petnis. 

(1070)  Guilelmus. 
1071)  Mayuardus. 

(1072)  Petrus  Venafipantts,  tid.  aupra  dp.  £4. 

i;i073)  Albertus.  ^ 

il074)  Joannes. 

11075)  Ruborum,  Guilelmuss.  Gvibertus. 

(1070)  Constans. 

10771  Inaacius. 

1078)  Biscegliee,  Joannei. 

1079)  Molfettee,  Balduinus. 

1080)  Joaones. 

1081)  Petrus. 
(082)  Datto  Ostuaeasis. 

(1083)  Drqgo,  inter  arehiepiicopos 

(1084)  Goffridus. 

(1085)  Theobaldus. 

(1086)  Paadulfua»  cod.  47,  so.  filioa  Laadulft. 


783  CHROmOON  CASSINENSE.  —  LIB.  m  AUCTORE  LEONE. 


m 


aquilooari  ad  nomeQ   beati  Gregorii»    Hubaldus  A 
^pisoopus  Savinensis  ;  sancti  vero  Nicolai,  Heras- 
itias   episcopus   Seguinns  sollemniter  dedicave- 
runt^»*. 

Quorum  sane  sanctorom  patrocinia  ^'*'  tunc  in 
singulis  altaribussintrecondita,  opportunumhoc  in 
loco  inserere  duzimus.  In  altare  itaque  beati  Bene- 
dictibabenturreliquaBsanctorum  apostolorum  Phi- 
lippi  et  Jacobi;  martyrum  autem,  Alezandri  papsB, 
Sebastiani,  Giriaci,  Chrisanti,  et  Dariffi',  Abdon 
et  Sennen  ^'**,  atque  Geciliae,  yirginis.  PraBter  has 
etiam  dao  argentea  scrinia  plurima  diversorum 
sanctomm  pignera  continentia,  intra  ipsum  altare 
honorifice  sunt  in  marmore  superiori  suspensa**. 
In  aitare  sancti  Johannis  habetur  ***  e%  oleo  de 
candela  sanctisepulcrhi,qu8Bvidelicetpersingulos  g 
annos  modo  valde  mirabili  coeUtus  die  sabbati  ^'*^ 
sancti  paschalis  videntibus  cunctis  ascenditur  de 
aqua  *'*'Jordani8,ez  eolocoubi  Dominus  baptiza- 
tus  est  ;de  mannasepulchrisanctiJohannis  evan- 
gelistffi,  et  de  reliquiis  **'*  sancti  ^***  Sebastiani  et 
aliornm  mullorum,quffi  f^^^in  priori  altare  ipsius 
reconditffi  fuerant.  In  altare  sanctffiMariffi  habetur 
de  lapide  sepulchri  ejusdem,et  dereliquiis  marty- 
rum,  Dionisii  episcopi,  Stephani  **^^  papffi,  CflBsarii 
diaconi^  Primiet  Feliciani.  In  altare  sancti  Gregoril 
habetur  de  lapide  sancti  sepulchri,  de  vestimento- 
sanctffi  Mariffi,  de  vestibus  apostolorum  Petri  et 
Pauli,  et  de  reliquiis  sanctorumquadragintamarty- 
rum,  nec  non  Pancratii,  Valentini  et  Hylarii,  Mar 
tini  episcopi,  et  de  dalmatica  sancti  Ambrosii  '''**,  p 
In  ^**  aitare  sancti  Nycolai  habentur  reliquiffi  san- 
otorum  Cornelii  ♦♦<>•  et  Cypriani  raartyrum,  Seba- 
stiani,  Nicandri  et  Marciani,  Cirini  et  Mazimi,Focffi 
episcopi,  Euticii,  et  ^®^  sanctorumquadraginta,  et 
de  capiilis  sancti  Remigii  episcopi.  Supor  omnia 
▼ero  hffic,  quod  tacendum  non  dizimus.in  singula- 
ram  columnarum  ej  usdem  basilics  capiteilisytcmpore 
constructionis  in  ♦*<^'  «reis  pizidulis  -reliquiffi  •**••• 
martyrum  *^**  sanctorum  Johannis  et  Pauli,Nican- 
dri  et  Marciani,  et  aliorum  quorundam  reverenter 
♦*•«  satis  ♦*••  locatffi  sunt  +. 

Os  scilicetcruris,  brachii,  capitis,   et  ancffi 


de  ligno  Domini,  de  sanguine  Domini,  de  ves* 
timentis  Domini^  de  spinea  corona,  de  lapide 
Sancti  Sepulchn,  de  velo  sancte  Dei  genitricis 
Mariffi,  apostoiorum  Petri  et  Pauli,  Andreffi 
Johannis,  Jacobi  et  Thomffi.  Bartholomei  et 
Mathei,  Simonis  Jud»  et  Matbi».  Spongiam 
cumsanguine  sancti  protomartyris  Stephani, 
Laurentii,  Stephani  paps,  Pelagii  pap»,  Martini 
episcopi,  Prudentii,  Juliani,  Augustini,  Chris- 
tofori,  Aemiliani  Nicandri  et  Marciani,  Alezii» 
Anastasiffi,  Eugeni»,  Johanniset  Pauli^quadra- 
ginta  martyrum,  et  aliorum  multorum  locatffi 
sunt  add.  2. 

*'*De  spongia  quffi  fuit  imposita  Ctiristo  oum 
aceto  ;  de  lapiae  sancti  sepulchri  sanct»  Det 
genitricis  Mariffi.  add,  t. 

^  sancti  Lanrentii  add.  2. 

**In  turre  argentea  quffi  est  in  arcu  majori,  hffi 
reliquiffi  positffisunt,  decapite  sancti  Johannis 
baptistffit  de  vestimentissancti  Johannis  evan« 
gelistffi,  Andreffi  apostoli,  Sebastiani  quadra- 
ginta  martyrum,  de  velo  sanctffi  Agathffiy  de 
vestimentis  sanct»  Susannffi.  In  absida  sancti 
Jobannis,  incorona  Salvatoris,  lignum  Domini 
lapidi^m  sancti  sepulchri.  add.  2. 

'^'reliquiffi  sanctorum  Philippi  et  Jacobi,  Jo- 
Lannis  et  Pauli,  Nicandri  et  Marciani,  Gornelii 
et  Cypriani,  Cyrini  et  Mazimi,  Sebastiani^  Fo« 
cffi,  Euticii,  quadraginta  martyrum.de  capiilis 
sancti  Remigii  episcopi  et  aliorum  multorum 
locatffi  sunt.  2. 

f  In  quattuor  angulis  campanarii  h6B  reliquiffi 
sunt,  lignum  Domini,  de  lapide  sancti  sepul- 
chri,  de  vestimentis  sanctffi  Mariffi,  lapide  de 
sepulchro  ej  us,  sanctorum  apostolorum  Jacobi» 
Philippi,  Bartholomei,  Martini  episcopi.  In  cruce 
campanarii  lignum  Domini,  de  capite  sancti 
Johannis  baptistffi,  Bartholomei  apostoli,  Cy- 
riaci  diaconi.  In  firontispitio  ecclesiffi,  incruce 
ffirea,  hgnum  Domini,  delapide  sanctisepulchri, 
Mauri  aobatis,  et  sanctorum  martjrum  Johan- 
nis  et  Pauli.  add.  2. 


30.  [Cap.  31.]Peractauaque***^  soUemniter  ce- 
lebritatemissarum,etapostolicffi  potestatis  auctori- 
tatem  tam  his  **^^  quos  tunc  prffisentes  esse  conti- 
gerat,  quam  omnibus  **•*  qui  per  octo  continuos 
dies  ob  devotionem  tantffi  sollemnitatis  ibidem 
accurrere  possent,  confessorum  peccatorum  ab- 
solutione  concessa,  cum  mazima  et  ingenti  Iffi- 
titia  singuli  redierunt  in  sua.  Verum  prffifate  abso- 
Intionis  gratiatanta  undiquehucdiversisezus  atque 
ffitatis  per  eosdem  octo  dies  hominumse  continua- 
vit  frequentia,  ut  neminem  fereillorum  qui  adpri- 


add.i. 

**  Quffireverendissimus  Benedictuspapaobamo  ^-  a  4  ^  » 

rem  et  reverentiam  sanctissimi  patris  nostri      mumdiemconfluzerant,domumremeasseputares. 

Benedicti  de  arcivo  Lateranensispalatii  abstra  D  Nec  (1087)  modus  est  populis    coeuntibus  agmine 
hens,  in  hac  ecclesia  Casinensi  direzit  primo  [denso, 

annoabbatisnostrlTheobaldi,  annodominicffi      m^^«« .  „  ^««^^«««i  :„  1.,^**«,  «  ««^#^   ai^^^.^^ 

incamaUonis  4023,  et  hoc  omnino  interdizit      Nec  requies,  properanl  m  lucem  a  nocte,  diemque 

idem  sanctissimus  papa,  ut  nullus  prffisumat     Bzpeotare  piget. 

hinc  aliquid  auferre.  Reliquiffi  autem  istffisunt     Campani  \^*  coeunt,  coit  Apula  pubes, 

VARIiE  LECTIONES. 

4tt4  dedicarunt  «d.  *••'  reliquio  —  recondits  ed.  *»»•  Sennes  4.  *•»'  sancti  s.  ed.  *"•  de  manna 
».  8. 1.  e.  de  aqua  —  est,  et  ed,  *«»»  deett  ed.  **»•  quffi  —  fuerant  desurU  2.  **•*  C.  d.  S.  ed.  **«• 
Super  —  sunt.  In  altare  —  episcopi  ed  **^*  s.  m.  C.  el  C.  ed.  *♦<>*  E.  q.  martyrum,  et  ed.  **w  c.  reve- 
reoter  satis^  in  ed.    **»•  deeet  3.    **•'  igitur  ed.    **••  iis  ed.    ♦*••  omnium  2.  ***•  Lucani  2.  Paul. 


(1087)  Hos  versus  e  Paulini 
ftdnotavit. 


NOTiE. 
Nolani  Natali  S.  Felicis  III   mutuatus   est,  quod  jam   Ang.  de  Nuce 


785 


tEONIS  IIARSIGANI  ET  PBTBI  DUGONI 


756 


£t  *^^*  Calabriy  et  onncti  quoi  alluit  oestas  uter-  A     31.  [Cap.  32.]  Neo  imperatricis  quoqae  Agnetis 


[que. 
QuiieTaet  deztra  Latium  «^>s  oircumstrepit  ^^^* 

romne : 
Ipsaque  caBlestium  ^^^^saoris  prooerum  monumentis 
Roma,  Petro  Pauloque  potens  raresoere  gaudet, 
Milia  profuDdens  ad  moBnia  ^^^  oelsa  Casini. 
Vinoit  iter  durum  pietas  amoret  ^*^*  Benedioti, 
Vincitet  alma  fides :  prsBsens  (i088)  Deus  ^*^''  om- 

[nibusistic**** 
Creditur,  et  summi  Benediotus  gioria  Christi. 
AlmaMi*  dies  magnis  oelebratur  ooetibus,  omnes 
Yota  dioant  saoris  rata  postibus^  omnia  gaudent 
Terrarum  et  coeli. 
Nos  quoque  felioes  quibus  istum   cemere  Chri- 

[8tUS**»« 

Et  celebrare  diem  tribuit,  tantoque  patrono 
Gratari»  et  ietos  ««*>  inter  gaudere  tumultus. 
Pfttterea  ^*  infidelem  oerte  quisque  se  credere» 
miserum  penitus  SBstimare,  si  tantn  sollemnitatis 
Tel  fini  tandemnon  satageret  interesse.  Ez  eo  jam 
per  totum  fere  *^*  ohristianum  orbem  ooepit  oele- 
britatis  tantsB  gloria  divulgari,  ez  tuno  iste  loous 
lioet  ab  olim  Benedioti  patris  meritis  famosus  ac 
nobilis  fuerit,  nobilior  multo  ao  gloriosior  ooBpit 
hal>eri,  patrisqueDesideriinomen  apud  plerosque 
jam  dudum  magnum  et  oelebre,  oelebriusdeinceps 
ac  nobiliusper  ocoidentemtotum  ««^  diffundi,  pru- 
dentiaB  simul  ao  religionis  mazimas  ab  omnibus 
prffidioari,  omnibusque  ipsius  temporis  abbatibus 


dignum  videtur  religiosam  taoere  devotionem,qu» 
Telut  altera  regina  Saba,  Salomonis  aiterius  et 
alterius  templi  magno  videndi  desiderio  ducta,  ex 
ultimis  huo  GermaniflB  finibus  adTODtaTit,  ao  per 
medium  fermeistio  annispatiumcommorans,multo 
majorade****  his  qu«superhoc  loco  auditu  perce- 
perat,  tam  secundum  Deum  quam  secundumsecu 
lum  se  *^  Tidere  gaudebat  et  asserebat  ;  merito 
ceoftens  et  locum,  et  patrem,  et  fratres  per  totum 
orbem  sui  ordinishominibuscelebrioreshabendos. 
Obtulit  autem  beato  Benedicto  prout  augustalem 
dignitatem  decebat  dona  magnifioa,  idestplanetam 
diaspram  **^  totam  undique  auro  oonteztam  ; 
albam  ****  a  scapulis  et  capite,  ac  manibus  friso 
B  deoenter  ^  omatam,  a  pedibus  Tero  frisea  niohi- 
lominus  iista,  mensuram  ferme  cubiti  in  latitudine 
habens  circumdatam  ;  simulque  et  amictum  cum 
brusto  ;  pluTiales  duos  purpureos,  pretiosis  aureis 
iistis  ornatos  *  ;neo  non  et  pallium  magnum  cum 
elefantis,  quod  dorsale  ^*'^  cognominant  BTange- 
lium  oum  tabula  fusili  de  argento,  opere  agnaglifo 
puloherrime^^*'  deaurato.  Duo  quoque  oandelabra 
argentea  flBque  fusilia,  pondo  librarum  42. 

*  Pannum  diarodanum  frisatum  oum  auro  ante 
faoiem  majoris  altaris  add.  2. 

_  33.  [Gap.  33.]  Libet  nunc  post  eoclesisB  dedioa- 
tionem  residua  ezomatonis  ipsius  desoribere,  ut 
licentius  deinceps  Taleamus  Desiderii  gestis,  tam 
in  sBdificiis  quam  et  in  aliis  quibuslibet  ejus 


ubique  looorum  atque  ^*  terrarum  ab  omnibus  ^  magnifioeotiis  operam  dare.  Ad  supradictam  igitur 


eensebatur  jure  prsferri.  Partim  igitur  desiderio 
Desiderium  Tisendi,  partim  vero  templi  tam  tuI- 
gati  tamque  ^**  celebris  oontuendi  ^**,  partim  de- 
nique  in  hoc  sacrosanoto  ooBnobio  conTorsandi,  et 
DeoquoadTiTorent  serTiendi,  multi  ez  multis  et 
eztimis  terrarum  partibus  huc  coBperunt  ^'^  con- 
fluere,  ethylariter  Desiderioreoipiente,factumest 
ut  intra  ipsum  ferme  biennium  ad  seoundum  cir- 
citer  centenarium  oongregationis  looi  hujus  se  nu- 
merus  porrezisset.  Jam  vero  diTorsomm  regum 
atque  potentium  tam  ^'  Italicorum  quam  ultra- 
montanorum,  quamque  etiam  ^**  transmarinorum 
quantus  *^  ciroa  eundem  Tenerabilem  patrem  ogb- 
perithaberi  amor^  pariter  ac  dcTotio,  supplices 


regiam  urbemquendam  de  fratribus  cumlitterisad 
iraperatorem,  etaurotrigintaet  sezlibrarumpondo 
transmiitens,  auream  ibi  in  alteris  faoie  tabulam 
oumgemmisao  smaltisTalde  speoiosispatrariman- 
daTit ;  quibus  Tidelicet  smaltis  nonnullas  quidem 
ez  eTangelio,  fere  aulem  omnes  beatiBenedictimi- 
raoulorum  insigniri  feoit  historias.  Quem  profecto 
^^nostrum  coafratrem  imperator  Bomano  «^* 
nimis  honorifice  susoepit,  et  quandiu  ibi  mansit 
honeste  cum  suis  omuibus  roTerenterque  traotaTit 
et  quidqiiid  operum  ^*  inibi  Tollet  efficere,  impe- 
rialem  et  licentiam  faoultatemque  «^  concessit 
Fecit  itaque  et  cancellos  quattuor  fusiles  ez  lere 
ante  altare  scilicet  hino  inde  inter  chorum  et  ad- 


adeum  littersB  et  munera  decentia  testabantur,  ^  itumstatuendos,trabem  quoque  niohilominusfusi- 


quibus  se  suosque  onmes  tam  suis  quam  fra- 
tmm  subeodegentiumprecibus  attentiuscommen- 
dabant. 


lem  ^^  ez  eBre,  oum  candelabris  numero  50,  in 
quibus  utique  totidem  oerei  per  festiTitates  praci- 
puas  ponerentur,  lampadibus  subterinsBreisuncis 


VABLE  LECTIONES. 

««i<  Ac  ed.  PauL  **^*  dte$L  3.  ^<*  oiroumsonat  unda  Paul.  ^^*  csBlestum  3.  PauUn,  »>'  amioae 
m.  NoISB  Paut  ***•  omnia  Christi  Paul.  **"  de  2.  **"  isti  3.  ***•  Alma  —  tumuUus  deiuni  2.  *•« 
coram.  Et  c.  d.  datur  et  spectare  patroni  Pramia  prsBStantique  suis  tam  grandia  Christo  Grat.  Paul. 
***>  IsBtus  4.  M*'  add.  4.  ****  t.  fere  3.  **•*  1.  non  soium  in  ocoidentaiibus  et  orientahbus  partibus,  sed 
et  per  orbem  t.  ab  ed.  **«»  et  tam  c.  ed.  **«•  continuendi  4.  **•'  coBpere  ed.  **«•  p.  utriusque  sezus  q. 
c.  2.  *^»  add.  4.  «*••  quanta  ed.  **"  a.  p.  ao  add.  4.  **•*  se  de$d.  **»*deefl  ed.  **•*  diasperam  2.  *•" 
a.  quoque  a.  ed.  *^  decentissime  adorn.  ed.  ^  dossale  ^.  ***•  et  p.  ed.  **•*  add.  4.  ***•  oerte  ed. 
Hii  Romanorum  4.  ***•  oraamentorum  2.    ***•  I.  tribuit  ed.    **•«  deesl  4, 

NOTiE. 

(1088)  Prmieni  —  CArita*  apud  Panlinum  non  inTeni. 


T87 


GHRONIGOIt  GASSINENSE.  —  UB.  UI  AnGTO»E  LEONB. 


758 


ez  eadem  trabe  36  dependentibos.  Quab  TideliQet  A  quao  Tidelioet  in  festis  prooipois  ante  altare  in  di- 


«rea  trabes  «Breis  ABqne  braehiis  ac  manibus  susten- 
tata,trabiligneffi  quam  pnloherrime  sculpi,  et  auro 
colommque  fucis  interim  fecerat  Desiderius  ezor- 
nari,  oommissa  est,  et  supra  sez  colonmas  argen- 
teas  *^^,  quatuor  et  semis  in  altitudine  cubitos 
habentes  et  octo  libras  per  singulat ,  in  ipsa  ohori 
fronte  eonstituit  Subqua  nimirum  trabe  5  numero 
teretes  iconas  suspendit,  13  yero  quadratas  paris 
■lensuneacponderisdesuperstatuit.  B  quibus  yi- 
delicet  10  ez  quadratis  priBdiotus  frater  apud  Gon- 
staniinopolim  crosso  (1089)  argento  sculpsit,  ae 
deaorayit,  habentespersingulasailffi  U^^^'  libras, 
aliflB  48.  Rotundas  autem  ^^^  omnes  argentea  so- 
him  urna  *  circumdans,  ceBteracoloribus  ac  figuris 
depingi  Greca  poritia  feoit.Tres  vero  alias  de  qua- 
dratis  ejusdemmetalliatque  mensuriB  patrari  suo- 
rum  artificum  opere  nequaquam  dissimili  Deside- 
riusjussit  Alteram  quoqueinconam  rotundam,ez 
utraque  parte  CAlato  *^^*  argento  ac  deaurato  ve- 
stitam»  argenteis  etiam  bullis  eztrinsecus  in  giro 
eircundatam  quidam  nobilis  tunc  beato  Benedicto 
a  regia  urbe  transmisit  ;  cui  postmodum  similis 
fieri^^^*jus8a  altera,  utraque  est  inciburio  altaris 
hino  inde  suspensa  **.  Fecit  priBterea  Desiderius 
et  aliam  trabem  de  argento  iibramm  drciter  60, 
sculptamnichilominusaodeauratam.  quam  infor- 
nice  majori  ante  altare  super  quattuor  argenteas 
columnas  ez  parte  inauratas  locaWt  *^'* :  quarum 
nnaquflBque  et  argenti  libras  10,  et5oubitos  alti- 
tndinis  habet.  Fecit  et  duas  cruoes  magnas  argen- 
teas  librammSO  ^'*  per  8ingula8,quarum  imagines 
cflBlatura  mirifica  *^**  prominerent :   easque  sub 
IMTflBdicta  trabe  inter  easdem  columnas  hino  inde 
supermarmoreosfstipites  statuit.  Tres  porro  resi- 
duas  majoris  altaris  faoies  argento  librarum  86, 
sculpto  ^'*  ac  deaurato  vestiTit.  Nam  reliquomm 
trium  altarium  facies  yeteribus  tabulis  a  Itribus 
partibus  adoraatflB  sunt.  Fecit  ^"^  etiam  4  tral>es 
propter  oiburium  altaris,  qua  simiii  modo  cflBlato 
ne  deaurato  argento  eztrinsecus  induens,  abintus 
petalis(1090)  et  coloribus  decoravit ;  quarum  ♦*" 
duflB  habentin  longitudine  cubitos  6,  libras  20»  et 
totidem,  dusB  yero  aliflB  cubitos  4  ac  semis,  iibras 


recta  linea  posita  accendi  oum  mazimis  faculis 
debeant.  Fecit  *♦'*  puoque  et  pulpitum  lignenmad 
legendum  siye  cantandum,longe  priori  prflBstantius 
eteminentius,  in  ascensu  scilicetgraduum6;idque 
diyersis  colorum  fucis  et  auri  petalis  de  pulchro 
pulcherrimum  reddidit  ^^*^.  Anteqnod  columnam 
argenteam  25  librarum  partim  deauratam,  ad  mo- 
dum  magni  candelabri  sezcubitorum  in  aldtudine 
habentem  ^*^  supra  basem  porphireticam  statuit ; 
super*^'*  quam  videlice  cereus  magnusqui  sai>« 
bato  paschali  benedioendus  est,  sollemniter  debeat 
ezaltari.Feoitetpharum,  idest  coronam  mazimam 
de  argento  libramm  oiroitercentum,  habens  in  giro 
♦*•'  cubitos  20  oum  12  turribus  eztrinsecus  promi- 
g  nentibus,  36  ez  ea  lampadibus  dependentibus ; 
eamque  eztra  chomm  ante  emcem  migorem  satif 
firma  ferrea  catena  septemdeauratis  malis  distin- 
cta  suspendit. 
*  Quattuor  librarum  add.  2. 
**  CeraptataetiamflBrea  fusiliayaldepulchra,duo 
magnaet  parvaseptem  supradictusfrater  secum 
a  Constaniinopoh  detulit.  add.  2. 
33.  Hic  tantisper  deconstmctione.consecratione» 
partim  decoratione  novflB  basilicflB  quomodolibet 
««•«ezaratis,  ad  oflBtera  monasteriiflBdificiapercom- 
plenda  simul  cum  nostro  Desiderio  reditum  facia- 
mus.  Post  transactum  igitur   soUemnem  basilicflB 
dedicationem  cernens  idem  ****  venerabilis  abbas 
divina  oooperante  potentia,  simulque  Benedicti  ^** 
patris  meritisomnia  quflB  coBperat  adperfectionem 
Q  4467  prout  optaverat  pervenisse,audentior  jam  imo 
valentior  factus,  totius  coBnobii  ambitum  decreyit 
ingenti  animo  spatiare,  et  ut  jamdealiquibus  fece- 
rat  reliquas  ofBcinas»  cum  his  etiam  qufls  ipsemet 
anteeociesiflB  oonstructiOQem  construzeratrenovare 
Et  primo  quidem  claustrum  quodtantoB  congrega- 
tioni  permodioum  ^*^  adhuo  esse  constabat  ^** 
ampliare  desiderans»  everso  moz  yetere  refectorio 
quod  satis  enormiter  a  latere  templo,  afronte  yero 
oapitulo  inhflBrebat,  quoque  ««^®  ipse^^*  etiam  du- 
dum  bis  tem  pore  di  verso  adauzerat^in  ulteriori  illud 
parte  futuri  olaustri,  juztameridianum  scilicet  atrii 
ecclesi»  latus  decorum  valde  satisque  magnum 
eztmzit,  diversisque  totum  coloribus  pictomm  ar« 


12  ^*'  et  totidem,  suppositSB  interim  columnis  ve-  ^  tificio  comp8it,et  laqueari  apposito  trabibus»tegulis 
teribus.  Fecit^*'^  et  candelabra  magna  6,  tres  cu-  desupercoopemit^^^.Legivumquoqueperpulchrum 
bitos  altitudiois  habentia  de  productis  ao  sculptis  et  eminens  in  eo  constituit,  quod  valde  decenter 
argento  lamminis  ^^**,ana(4091)  6  yel5  hbrarum;      gipso  yestitum  cunctis  spectabile  reddidit.  Gujus 


VARliE  LECTIONES. 


^^deeiiZ. 


***•!,  q.  ^ 

libras  (i.  argenti  I.  40  3.)  et  5  c.  a.  habentes  locavit.  Fecit  ed. 


10 


ed.   ***^yero  ed.    ***•  p  a.  mirifioe  sculpto  ao  d.  ed.    ***•   a.  f.  i.  ed.    **••  i. 

:  7  :  _:  **•*!.  p.  s.  t.  ecr.  **••  satls  m.  «d.  **•• 
benes.  ed.  ^*  Quattuor  et  t.  p.  c.  a.sim.  m.  scuipto  ac  d.  a.  e.  induit,  ayerop.  ed.  «^•e  quibus  d.  h. 
eubitos  in  1.  s.  1.  v.  et  viginti  ed.  **••  20  et  20.  Sez  etiam  c.  2.  **»'  Sez  etiam  c.  m.  t.  ed.  **••  l.  feoit 
ed.  **••  P.  q.  1.  etc.  fecit  in  ascensu  g.  s.ed.  **••  reddit  ed.  **•*  habens  4.  **••  supra  4.  **•»  circuitu 
ed.  ^«•«quoquomodo^.  **••  c.  Desiderius  d.  ed.  **••  p.  B.ed.  **•'  perfectum  ed.  perfctm  4.  **^*a. 
p.  ed.    **•»  constat  2.    **^*  qunque  2.    **'*  e.  i.  ed.    **'•  opemit  ed. 

NOTiB. 


!4089)  I.  e.  RTOsso  s.  crasso. 
4090)  I.  e.  bracteis»  laminis. 


(4094)  L  e.  singula  qusBque»  e.  GrsBCO  *A>k. 


Tf» 


tMOm  HARSICAm  EF  PBTBI  BIAOOKI 


7«0 


Tid^06ldoinii8k>sgitddo^»iti  eubitis  OSezteBdi-  A 
mr,  l&titndo  in  23  ponigltar,  in  45  vero  altitado 
sustollitar;  aborientafiparleliabeBs  ingresaiioi,  ab 
oceidentali  yeroabsidam,  anteqnamprofecto  ampla 
saUa  ^<  abbatis  mensa  ex  transyerso  cernitur  coil- 
stHota.  Habetantem  a  latere  nseridiano  fenestras 
44  «^*,  li  seplemtrionali  Tero  duas  tantum;  ddas 
({ao(iae  rotdndas  in  firontibas  sini(uli8,et  circa  pal- 
]^ifum  tres,  omnes  vitro,  gipso  ^*,  ac  plumbo  insi* 
^terlaboratas.  Juzta  eandem  quoque  necessaria 
australi  parte,ooquinam  fratrum  in  duobus  invicem 
ooi]nexl8fomicibua»quos  onatantam  oolumna  so^ 
Btentat^^  erexit;  interque  ipsam  et  refectorium^ 
gradus  et  jatiiiam  unde  queqne  neoessaria  in  idem 
refectorinmsiveoonfsrantarsiTe  referantar  eonsti- 
tnit.Ez  alteraToro  ipsius  coquinffi  parte  eellartam  3 
statuit,  ex  qaoTideHcet  tam  refeotorio  qoamcoqui- 
ncB  qu»lit>et  debeant  necessaria  tribui.  Post  b«o 
cum  necdumsufflciens  sibi  adtantam  fh^mmnl- 
titi|dinem  claustrispatiumTideretar,  Tircertema- 
^aminis  et  multn  ^'  fiducl»  dormitorium  atque 
capitulum.qu»  dudum  ipsemet  magno  Talde  sumptu 
acstadiofabricaT^at,necnon  etTetereminfirman- 
tium  domum  exintegro  est  aggjressus  everteret  et 
claustriaropliandioccasioneeasdem  quoquedomos 
aroplioresefficere.  Quoniaro  igitur  extfniorem  dor^ 
mitorii  niarum  porro  longe  ab  aitero  in  magno 
montis  prsDcipitio  statuebat  erigere,  quinque  cros» 
sam  cobitis  maceriaopi  in  fundamento  maximaB  fir* 
mitatis^^'  gratiajaciens,ean^inducentoram  spatlo 
cubitoram  perlongumextendit;  in  aiUtduine  autem  ^ 
cabitoruQfi  30erexit,24cabiU8  in  latitudine  a  muro 
interiori  distantem*  Qui»  ^®  rijdelicet  domus  longe 
priore  aroplior,firmior,acpulcbrior  studlose  nimis 
e^t  etfabrorum  periUa  lateribus  tecta,  et  artificio 
^^  pictorum  coioribas  decorata;habeDsameridia* 
no  tantum  fBnestras  aroplas  20,e  quibus  tres  maxi- 
m®  UribascolunmeUis  marmoreis  fulciuDtar.Juxta 
quam  etiaminalterioriicapiteipsiasvestiarumfra- 
tnim  ^'^  parrum  quideai  sed  satis  competens 
pulchramqae  construxit.  His  omnibus  ^  triennio 
circitercoQsummatiSymontemevesUgio  quiinterja- 
oebai^^^suffodereaggressusest,  perlongamscUlcet 
cubiUs  105,  p^  latum  autem  i^t  per  altum  vero  ^ 
oirciter  40  ^«'^^.  Sicqae  capitidi  adem  ««'*  ab  orien* 
taU  parte  per  traDsyersum  oonstitait,  ut  interior 
ijasfronUspiciiangalusangatoexteriori  **'^  basiUca 
sit  coapesus,  absida  vero  ipsius  appropriare  *^'* 


doroodtorio  videatur.  Gujus  videllcetkxigitodo^ 
CDdis  oubitorum  53,  latitado  aO^  atUtodo  antem  48 
habetur ;  habetautem  alatere  ono  fmestrasvitreas 
speciostssimas  novem,  ab  ahoro  totidem,  a  frooU- 
sjMdo  aqoilonaH  tres  rotundas,  ab  austraU  vero 
duas  8Bqae  rotundas ;  laqueari,  et  pavimento,  sea 
pictaris  pulcherrimis^^^snfficienUssime  decorata. 
Tantam  autem  tonc  cum  ista  8u£E6deretar  terrss 
motuum  samus  experU  frequenUara,  nt  ano  qoidem 
die  civibas47,  peraliosveroaUqootdiesnancqaala 
tuor,  nunc  duobus  ^Smodo  etiam  sex  vel  quinqoe 
vicibns  idper<Mes  singolos  senUremas.  Qaod  oerle 
propter  plurimas^^  ejusdem^oei  sepulturas  Uuio 
necessario  violatas,  quas  sanotorum  fortehominum 
faerant,  non  ab  re  conUgisse  mulU  patavimaB.Alia8 
sane  saUs  raro  hoc  in  loco  solet  fieri  terrft  motua. 
VerumqaoniamingenspnBCipiUam  abinteriori  dat* 
mitoriiparte  remanserat^erectis  secusdomameanv 
dem  oameris,  et  lerra  saxisquecaoterareplensinje^ 
cUs,  itemque  ante  refectorium  in  fronte  videUeel 
elaustri  curva  nichilomin  us  camera  cistemam  ma» 
ximam  fai>rican8  *^^*,  ita  demum  toUasolau^  so* 
perficiem  coflBqaavit.  Mox  itaque  arcns  per  girua 
deambalatoriossuper  440  marmoreas  ***^colamnei- 
las  insUtuens^claustram  oroUe  in  longitudineroco- 
biUs  ^**  octoginta**  et  qoinqae,  in  laUtudiaem  ^** 
vero  quinqoe  et  sexaginta  *^  porrexit  ^^.  Gujos 
quia  ea  pars  qom  ^*'  basilica  erat  contigoa  si  cas- 
teris  ooaequaretar,  non  aptosin  eandembasilicam 
esset  ingres8us,8ubtU8item  etsoper  deamboiatorioa 
fomices  fecit,  et  in  ejus  utriusqoe^*  anguUs  maiw 
moreos  gradus,  quibusinciBteradesoenderetarin- 
sUtuit  :a  ^<^^  capitulo  quidem  IK,  a  refeotorio  vm 
43 ;  totumque  io  circuitu  et  lapideis  pavimentis 
byzantei  artificii^^^  8travit,etpicturi8palcberrimis 
compsit.  NichU  hoc  moratus  expleto,  solariom  ^ 
palaUi  illius  quod  a  Richerio  cc^tum  ipse  perfeoe« 
rat,  ab  eminenUa  priori  ad  planiUem  ^^*  daustri, 
deposuit,atque  inibi  cum  **^  balneo  et  oflsteris  opor^ 
tunitaUbus  infirmoruro  fratrum  quielem  consUtuiL 
Porro  ab  occidentaU  parte  claustri,  juxta  refeoto- 
rium"**  videUeetfratrum  oeUam  novioiomm  satis^*^ 
oompetenter  aptavit;  in  qua  profecto  ^^*  juxta^ro- 
gulare  insUtutum  (409S)  et  meditari,  et  quiesoerev 
«ioi  comedere  novicU  ipsi  deberent.Sicque  jam  tan* 
demfratresqui  eatenus  supertotoperibusinqoietali 
ac  molestaU  plus  quam  satis  exUterant,  oportooA 
sjroul  et  ammna  qQieUs  «taUone  bcatos  ordini 


^»  bUgilBdinis  ed.  ^*  valde  ed,  *««  circa  t>.  t.  hie  ponU  ed,  **'•  v.  tam  «ipso  qtaam  p.  ed.  **" 
sustenlet  ed.  *"^  et  nimis  ntiagnae  f.  ed.  ^*  mftrmitaUs  3.  ^^  Habens  —  fulcfuntur.  Quae  —  de- 
oottratatfrf.  «•*p.a.  «rf.  **••  coostruxU  ^<c  ponit  ed.  **•»  add.  i.  **•*  iDtra  jacebatfti.  **»  septem 
i.  **»«idom  4.  M^  e.  UluU  b.  8.  **••  appropiale  «.  ^*  doinas  1.  c  ed.  **»•  pretiosissimis  8.  **•! 
doo  3. 4.  **••  ii^nameras  ed.  **••  fabrificans  ed.  **•*  martnoreos  2.  colummas  marmoreas  3.  **•»  cubl- 
to^aA  ed.  «••  alUtud.  4.  **•'  diffadit  ed.  **•>  q.  fkiajoris  h.  «.  **»•  ulriusque  angtilaris  2.  *»••  ad 
capitulum  q.  2.  *»•*  arUficuro  2.  *•••  solacium  4.  *••«  e.  p.  ed.  *»*  0.  b.  et  c»  o.  deeunt  2.  *"• 
ordine  s.  a.  ed.   *•••  q.  videUcet  idem  i.  ed.    *»»^  ati|ue,  ed. 


NOTiB, 


(4092.)  Reg.  0.58. 


t6i 


GHRONICON  GASINENSK.  -^  UB.  ffl  AUCTORi  I^NE. 


m 


de  eetero  regulari,  quanto  ordinadus  tanto  distrfctius 
operam  dare  ^**  perdocuit.  His  omnibus  *•••  Deo 
faTente  ex  vbto  perfectis,  et  interioribus  jFratrum 
officinis  deceotissime  ut  optaverat  ^*^*  consammatis, 
ad  exteriora  ^**  nichilominus  «dificia  monasterii 
reficienda^^'.  impigerseacfortis  accingit.  Abocci« 
dentali  <*^  igitur  parte  primum  maceriam  firmissi- 
mam  erigens  portam  30  ^"^^  circiter  cubitis  extra 
yeterem  dequadratisac  sectis  ^^•lapidibusstatuit ; 
supra  quam  turrim  ^*<*fortissimamin  quattuor  ma- 
gnis  boluinniserectam  ingCDticamera  confirmavit. 
Veram  cum  deforis  *•"  priEcipitium  pateret  immen- 
sum,  tumultis  veroabintus^i*  magnusexisteret,eo 
defossopmcipitiumilludsaxis  ejuset  terra,  clivoso 
licettramite  pervium  fecit ;  sicque  ^^•demumhinc 
indemurocontiguo^ac  propugnaculis«***  civitatum 
more  munito  universum  monasterium  circumsepsit . 
Oehino  ^*  extra  praedictam  portam,  juxta  diyum 
^cilicet  qao  «***  ad  eandem  portam  ascenditur  xe- 
nodochium  maximum  ad  sniceptionem  peregrinorum 
cum  universis  suis  oportunitatibus  fabricayit :  Do- 
mum«***TeroiIlamqu8Bnon  competentiloco  prope 
basilicam  a  parte  aquilonali  ad  xenodochium  olim 
constructa  fuerat,  ampliorem  ac  pulchriorem  refi- 
eiens,  adhospitumnichilominusreceptionem  apta- 
tit,  ac  in  ntrinsque  ipsis  receptionem  domibus  et 
lectos  et  qn»que  necessaria  abundantissime  appa- 
ravit.  Pistrinum  ^^  quoque  ex  eadem  parte  haud 
longe  agradibusatrii,  adeo  amplum  pulclirumque 
construxit  ut  plerique  ^'*'  advenientium  id  igno- 
rantes,  quasi  ad  ecclesiamaliquamoraturis»pissi- 
me  sint  profecti  *^. 

*  Amplam  satis  et  pulchram  add.  S. 
**  Centum  t. 
***  Septiiaginta  S. 

***"  i.cisternam  y.  guampnediximusc.  2. 

*''**Non  cessabat,  dum  ista  agerentur,  Desiderius 

conquirendis  ecclesiffiomaminibus  insudare.et 

nndeoumque  posset,  quilHiscumque  possetin- 

geniis,  quoejus  aptaessent  pnJclmtuduBi,  oom- 

parare.  add.  3. 

Hinc  ^***  ad  ecclesiam  beati  Martini  qu»  sola  fere 

jam  intra  moBasteriiambitumdeveteribussdificiis 

remanserat  renoyandam,totum  cor  Desiderius  vertit. 


A  Diruta  namque  priori  ejusdem  beati  Martini  basi- 
lica,  csepit  ejusdem  ecclesiffi  fabricam,  in  longitu- 
dinecubitorum  **"  latitudo 

altitudo  .   Fenestras  vero  ab  uno  la* 

tere  ,  ab  altero  totidem  ;  columnasTero  numero 
16.GanceilosTerolapideosante  altarium,  mirificos 
patrari  fecit.  Fenestras  Tero  plumbo  simul  et  Titro 
compacti8*>**,ferroligatisinclusit.  lUas  autemqua 
inporticibussitffisunt,g7pseas  quidem.  sed  similis 
fere  decoris  extruxit.  Absidam  vero  muMvo  decenter 
TestiTit ;  in  qua  etiam  aureis  litteris  hos  Tersnsde- 
scribi  prsBcepit  : 

CulHbus  exiiterat  quondam  locus  isle  dicatus 
DemoniciSy  inque  hoc  templo  veneratus  Apollo, 
Quodpater  hucproperans  Benedictusin  omnipotentis 

B  Vertit  honore  Dei  Martini  et  nomine  sancti, 
Boc  Desiderius  post  centumlustra  vetustum 
Parvumque  evertit^  renovavit,compsUethausit****. 
Jam  vero  pavimentum  quam  speciosum  sit,  in 
promptu  cernentibus  est.  Fecit  et  portas  asreas  in 
ingressu  ejusdem  ecclesiffi  ;  fecit  tabulam  altaris 
argenleamlibrarum*"'circiter  .  Juxtaean- 

dem  vero  ecclesiam  mansiunculas  Jn  quibus  ^'*^  ipse 
quando  vellet  maneret,  decenter  construi  fecit. 
Girca  eandem  vero  ecclesiam  bicameratam  domum 
ad  omamenta  *'*'  ej  usdem  ecdesiffi  recondenda  con- 
struxit. 

Transactis  (1093)  vero  a  dedioatione  majoris 
ecdesiffi  tribus  annis,  totidemque  mensibus,  anno 
videiicet  Salvatoris  nativitate  107S.   incipiente,  3. 

Q  Nonarum  Jan.  ecclesia  beati  Bartholomei  apostoii 
quffiadocddentalempartemmajoris  ecdesiffi  satis 
decenter  sita  est,  cum  grandi  iterum  Iffititia  exul- 
tationecunctorumfratrum,  honorifice  dedicata  est» 
a  Johanne  Sorano  episcopo  (1094).  Ubi  etiam  non 
minima  particula  *••*  sancti  brachii  ejusdem  b6ati 
apostoli  in  argentea  capsella  venerabiliter  con- 
dita  est. 

Eodem  etiam  anno  post  octo  circiter  menses, 
reliquffi  duffi  basilicffi,  pucherrime  *•'♦  in  extremis 
exteriorisatriiturrium  modo  hinc  inde  locatffi,  pari 
studio  et  honore  sacratffi  sunti  4.  Idus  Septembris. 


YARIiE  LECnONES. 


♦•••decetero  d.'4.  **<^*  H.  igitur  o.  e.  ed.  ♦•*«  aptaTcrat  2.  ♦•"  se  hine  pontted.  ♦»"  perficienda 
t.  ♦•*•  hueusque  manus  1.  cod,  3.  in  quo  folii  ullimi  pars  inferior  abscisa  est ;  membranceejus  loco  assutss 
mamu  aHa  sed  coseva  sequentia  usque  ad  Pistrinnm  inscrwsit.  ♦•'^  p.  cubiios  pene  trig.  2.  ♦•^^  septis  2. 
*•"  turrem  ed.  *•"  exterius  ed,  *•«»  interius  ed.  *•*•  f.  ibique  juxta.  extra  portam  scilicetxenodo- 
chinm  maximum  fabrioaTit,  itaque  demum  h.  i.  J.  ♦•«•  deest  2.  *••*  Dehinc  —  fabricavil  desunt  2. 
*••*  qnod  3.  *•••  Dehinc  aquilonali  parte  palatium  quantitatis  non  modice  ad  hospitum  quorumque 
receptionem  sBdificavit.  Pistrinum  q.  tanto  decore  constr.  nt2.«***  hinc  in  folio  uUimo  verso  pergit 
manus  primaria  in  cod,  3.  ^'^  ut  multi  peregrinorum  huc  venientium  ign.  q.  ad.  e.  sepius  illuc  or. 
eoDTeneriot.  3.  «•*«  Petri  verba  in  quibus  multa  mulata  et  addita  sunt  infra  dabimus.  «••^  c.  43.  ialiiu- 
dine  28.  aititudine  24.  F.  3.  «>'•  ita  3.  4.  «•*•  t.  e.  auxit.  hausit3.  ^'^1.  c  desunt  3.  ubi  postinU, 
pergit  manusiUa  aUera,  v,  supracol.  761,  n.  ^^*.  ^'^  qua4.  ^***  hornameata4.  omaweatttm  3*«*** 
S,  BarlJii.  p.  3*  vel  b»  puicherrimffi  ;  basilice»  p.  4. 

Nom 

(1093)  Hino .  narrationem  cod.  47,  1. 1.  77  press^  pontificatusejusanno  consecrati  sunt,  t.  Reg.  ejoi 
•equitur.  ap.  Mans.  Gonc.  XX,  p.  125. 

(1694)  Hic  etLeo  Aquiiwuu  A.  Qrc^priQ  VU  |piwo 


763 


LEONIS  MARSIGANI  ET  PETRI  MAGONI 


764 


Quarum  alteram  qnffi  a  deztra  parte  ad  honorem 
beati  archangeli  Michahelis  constructa  est,  praedi- 
otus  Johannes  Soranus  episcopus  consecravit  ****. 
In  quo  *<**  etiam  recondidit  reliquas  has  :  sancto- 
rum  *'"''  Nicandri  et  Marciani,  sancti  Viti^  sancto- 
rum  Johannis  et  Pauli^  sancti  Mercurii,  et  sancte 
Katerin»  *^*\  et  vocabula  sanctorum  Appollinaris 
episcopi,  Proti  et  Jacincti.  Alteram  vero  qu«a  leva» 
ad  honorem  beati  «'**  apostolorum  principis  Petri 
fundata  est  **^,  [Leo  ^^^  episcopus  Aquinensis  di« 
yino  oumini,  ipso  domno  abbate  omniumque  fira* 
trum  prflBsente  conventu,  cum  magna  lietitia  et 
devotione  sacrarunt. 

Porro  (1095)  cum  abhac  dedicatione  annus  jam 
quartus  (i096)decimus,  et  abincarnationedominica 
millesimus  et  nonagesimus  volveretur,  tribus  jam 
annis,  et  tribus  ac  sexaginta  diebus  ^*'  a  transitu 
reverende  ac  semperhonorificememorandaBmemo- 
nm  Desiderii  abbatis  elapsis,  prffisidente  atque 
jubentedomnoOderisioreverentissimoatquedignis- 
simo  successore  ipsius^dedicata  est  ecclesia  sancti 
confessoris  Ghristi  Martini,  quam  prffidictus  vene- 
rabilis  abbasDesideriusin  loco  ipso  ubiolim  a  bea* 
tissimo  abbate  Benedicto  constructa  fuerat,  circa 
portam  scilicet  monasterii  mirifice  ac  pulcherrime 
in  sezdecim  marmoreiscoIumniserezerat,quamque 
tam  musivo  quametiamdiversis  picturarum  colo- 
ribus  optime  decoraverat.  Dedicata  est  autem  14. 
Kal.  Dec.ipsavidelicetdieoctavarum  ejusdembea- 
tissimi  confessoris  Christi  Martini,  feria  secunda, 
cum  tribus  altariis  suis,  ingenti  frequentia  ordinis 
diverai  virorum  et  mazima  universorum  letitia, 
quorum  primum  atque  prfficipuum  in  honoreipsius 
beati  Martinidedicavitvir venerabilisdomnus  Joan- 
nes  episcopus  Tusculanensis,  iUud  autem  quod  ad 
dezteramipsiusbasilicffisitum  est,  inhonore  sancti 
Erasmi  martjris  consecravit  domnus  Raynaldus 
episcopus  Gajetanus,  qui  ipso  anno  ez  hoc  nostro 
monasterio  eidem  ecclesiffidatus  fuerat  episcopus ; 
terlium  vero  quod  a  parte  sinistra  statutumest^in 
honore  gloriosi  confessoris  Ghristi  Ambrosii  bene- 
dizit  domnus  Honestos,  reverentissimus  episcopus 
Yerulanus.  Fuereautemcum  eisin  hac  dedicatione 


A  episcopi  etiam  alii  treSyidestLambertusalatrmeo- 
sis,  RofiQridus  Soranus,  nec  non  et  Leo  episcopus 
Venafranus.  Quod  autem  tamdiu  post  patris  Desiderii 
transitum  consecratiobasiiicffi  hujusdilata  est«hoc 
fuit  in  causa,  quia  et  picturffi  partem  aliquam  et 
pavimenti  non  modicam  ad  complendum  morta 
prffiventus  idem  abbas  reiiquerat.  Quffiomnia  auc- 
cessor  illius  studiosissime  percomplere  et  addera 
quffi  necessaria  curavit,  et  sic  eam  dedicari  quate- 
nusprffimissum  est,  honorificentissime  fecit 

Annis  item  post  ista  tribus  et  tribus  insuper  ac 
septuaginta  diebus  ezactis,  anno  scilicet  ineama- 
tionisdominicffi  1094,  indictione2,mensis  Januarii 
die  30, 2.  feria,  dedicata  est  ecclesia  beati  Andre» 
apostoli(i079),  prffisidente  atque  jubente  jam  dicto 

f^  abbatedomnoOderisioquieandem  basilicamafun- 
damentis  eztruzerat(1098)  aborientaUparte  majo- 
ris  ecclesiffi,  inter  absidam  videlicet  ipsius  et  domum 
infirmorum,  habens.  cemiterium  fratrum  a  latere 
deztro,  a  sinistro  vero  claustrum,  Mcet  parvulum 
tameapulcherrimum.  Dedicataest  autema  domno 
Raynaldo  Gaietano  episcopo  jam  superius  memorato 
cum  ingenti  devotione  et  ezultatione  fratrum  uoi- 
versorum,  ea nimirum die qua castrum quod  FrattsB 
dicitur,  ultraomnem  spem  meritis  beatissimi  patris 
Benedicii  miseratione  dinnarecepimus,quodyide- 
licet  triennio  ante  a  Ticinis  Nortmannis  furatum 

Dobis  fueratatque  pervasum,  sed  die  13.  **^ 

Domino  auziliante  receptum,  atqueob  sempitemam 
ilhus  triumphi  memoriam  in  eadem  die  consecra- 
tionis  hoc  sollemne  statutum.  Est  autem  praedicta 

^  basilica  instituta  ad  utiUtatem  infirmorum  fratrum 
lignis  quidem  ao  teguUs  firmissime  contignata.  fe- 
nestris  vitreis  optimedecorata,  diversis  sanctorum 
historiis  pulchra  colorum  varietate  depicta,  pavi- 
mento  quoque  multimoda  incisione  marmorum  arti* 
ficiose  constructa  :  quodque  omnibus  his  est  longe 
pnecipuum,  multis  ac  prfficlaris  tam  apostolorum 
quam  martyrum  neonon  et  confessorum  Dei  reU- 
quiis  studiosissime  consecrata.  Quorum  omnium 
nomina  cum  reUquarum  ecclesiarum  pignoribus, 
pariter  suis  in  locisDomino  juvantescribemus.] 


INCIPIT  CONTINUATIO  LIBRI  III  AUCTORE  PETRO  DIACONO. 

34.Ghristoigitur  duce,  omniasibi,  prout  optave-  D  Martini,  quffisolaferejamintramonasteriiambitam 
rat,  evenisse  cognoscens,  hinc  ad  ecdesiam  beati     de  veteribus  addificus  remanserat^renoTandam,  tot 


VARIiE  LEGTIONES. 

*••»  deest  4.  *■••  ita  3.  4.  ♦••^  sancti  Vitt  septennis  pueri,  s.  N.  el  M.  s.  I.  3.  *•••  Ecaterine  4.  *»» 
beatorum  4.  ^  est,  que  speciaUter  a  singuUs  «te,  4.  v.  supt^a  /,  45.  Bie  desinit  eod.  3.  lU- 
teris  majoribust  quce  inaicant,  nichil  post  ea  scriptum  fuisse,  etsi  folium  sequens  excisum  est.  *•**  qum 
se^uuntur  supplevimus  $  narratione  cod.  47,  Muratorii  editionem  secuti.  <•«*  aeest  c.  **^  laeumm  fuam 
hic  Carraciolus  indicavit,  Anon.  Cas.  ita  sarcit :  et  a  nostris  12.  die  magna  Dei  virtute  r. 


NOTiB. 


(1095)  Gf.  infralY,  8 

(1096)  imo  sextns. 


(1097)  Gf.  cap,  9  Ubriiv. 

(1098)  Gf.  cap.3Ubri  iT. 


768 


GHRONIGON  GASINENSE.  —  UB.  ni  AUCTORB  LEONE. 


76« 


tum  oorDe8ideria8Yertii.DirutaQamquepriori4as-  A  eem  Desideriusauctoritatishabebatar  et  gratiffi,  ut 


dem  beati  Martini  basilioa,  jactisque  in  Christi 
nomine  fuQdameDtis.coepitejusdemecclesiae  fabri* 
eam,  in  longitudine  cubitorum  43,latitudiQe  28,  al- 
titndine  24;fenestra8  vero  ab  unoiatere  9,  abalte- 
ro  totidem.  Porticus  etiam  utriusque  parieies  in  16 
cubitorum  aititudine  erigens,  fenestris  4,  et  4,  toti- 
demqne  ab  altero  distinyit,  et  illas  quidem  qu»  in 
naTi  sunt,  plumbo  simuletTitrocompactis  fabulis 
ferro  llgatis  inclusit.  In  frontispicio  porro  ejusdem 
ecciesisB  fenestras  tres,  ac  unam  in  absida  distin- 
gnens,  similisdecoris  patrari  mandayit.  nias  autem 
qu8B  in  porticibus  sunt,  gipseas  qaidem,  pari  vero 
decore  constmxit.  Golumnas  vero  9  ab  uno  latere. 
totidemque  ab  altero  erexit.  Secus  ipsam  quoque 


in  quibuscumque  vellet  proprio  pastore  viduatis 
eoclesiis  7el  coenobiis,  juris  eiesset  suisex  fratribus 
episcopos  substituere  tcI  abbates.  Non  multo  post 
haec  temporis  evoluto,  SBdecuIas  quoque  illas  quas 
instar  turrium  in  atrii  diiimus  angulis  constitutas, 
alteram  ab  eodem  Johanne,  alteram  a  Leone  fecit 
Aquinensi  episcopo  magna  cum  Iffititia  dedicari  4. 
Idus  Septembris.  Sane  in  altari  beati  archangeli 
Miohaheiis  reiiquias  condidit  sanctorum  Nicandri  et 
Marciani,  Johannis  et  Pauli,  Yiti,  Mercurii,  et  Ga- 
terin»,  et  Tocabula  sanctorum  Apollinaris  episcopi, 
Proti  et  Jacinthi*  Altare  vero  principis  apostolorum 
Leo  Aquinensis  episcopus  diTino  nomini  ^,  ipso 
domno  abbate  omniumque  fratrum  prssente  con- 


ecclesiam,  curTatopariete  breTemquidem  sed  per-  3  Tentu,  cum  magna  Iffititia  et  devotione  sacraTit.  In 


pnlchramdomum,ad  ejusdem  ecclesi»  ministerium 
constraxit.  CanceUosyero  lapideos,  ante  beatiMar- 
tini  altariummirificospatrarifecit.  Absidam  autem 
musiTO  decenter  TestiTit,inquaetiam  aureis  litteris 
ho8  Tersus  describi  precepit  : 
Culiibus  extiterat  quandam  loeus  %8t$  dieatus 
Demonieis,  ingne  hoc  templo  Veneratus  Apollo, 
QuodpaierhucproperantBenedietus  in  omnipoteniis 
Vertii  honore  Dei,  MarHni  et  nomine  sancti. 
Hoc  Desiderius  post  centum  lustra  vetustum 
Paroumpue  evertii,  renovavit,  eompsit  et  auxit. 

Jam  Tcro  ipsius  ecclesiaB  paTimentum  quam  sit 
oonspicuum^quam  speciosum,acdiTer8orum  mar- 
morum  multipUcitate  constralum,  oculis  omnium 
patet.  LegiTum  quoque  pulcerrimum  auro  atque 
coloribus  pictorum  ingenio  decoratum,  ibidem  ex* 
troi  jussit.  Aote  ipsius  namque  beati  Martini  alta- 
rium,  tabulam  argenteam  ac  deauratam,  etpulcer- 
rime  scultam,  44  libras  habentem,  Desiderius 
patrari  mandaTit,  in  qua  omnes  fere  beati  oTange- 
fistes  Matthei,  et  sancti  confessoris  Christi  Martini 
descolpsithistorias.  Fecitetportas  «reasin  ingressu 
^usdem  ecclesiffi.  Juxta  eandem  Tero  basilicam 
mansiunculam  ^  in  qua  ipse  maneret  construens, 
trabibus  oppositis,  tegulis  desuper  operuit.  Hso  ubi 
eooperante  Domino,  prout  optaTorat  consummavit, 
beati  Bartholomei  apostolici  basUicam,  cum  fratrum 
uniTerso  coQTenti  3.  Nonas  Januarias  (1073)  a 
Johanne  hujus  ante  coBnobii  monacho,  postSorano 
episcopo,  fecit  solenmiter  dedicari.  In  cujus  altari 


eodem  Tcro  altario  recondit»  sunt  reliqui»  ist«:  de 
quinquepanibusordeaceis,  etsaQctorum  apostolorum 
Petri,  Matthei,  Jacobi,  Nazarii  et  Geisi,  Januarii, 
Felicissimi  et  Agapiti,  Sergii  et  Bacchi,  Nicandri  et 
Marciani,  Aurelii,  Protasii,  Fortunati  et  sociorum 
ejus,  et  de  Testimentis  trium  puerorum. 

35.  Per  (1099)  idem  tempus  Albericus  diaconus 
Tir  disertissimus  ac  eruditissimus  ad  hunc  locum 
habitaturus  adTcnit.  Hic  iu  hoc  monasterio  positus 
composuit  librnm  de  Tirginitate  sancta  Mariad ;  li- 
brum  dictaminum  et  salutationum.  Iq  Musica  dialo- 
gum.  GoQtra  Heioricum  imperatorom  de  electioQe 
Romaoi  pootificis.  Vitam  saQotsB  Tirginis  Ghristi 
ScolasticfiB  (1100).  Omeliam  ejus.  Vitam  saucti  Do- 
miaici  (liOi).  Passioaes  saacti  «^*  Modesti  et 
saocti  Gssarii.  Librum  de  dialectica.  Temporibus 
Tero  ejus  facta  est  siQodus  ia  urbeRoma  {an.  1079. 
Febr,)  adTcrsus  BereQgarium  diacoQem  ecclesisB 
AQdecaTCQsis,  qui  iuter  multa  qu»  astruere  uiteba- 
tur,  dicebat  sacrificium  corporis  et  saQguiuis  Do- 
miui  figuram  esse.  Gumqne  nulluseiresistereTale- 
ret,idem  Albericus  CTocatur  ad  sinodum;quodum 
Tenisset,  post  Taria  conflictatioQum  genera,  cimi 
pars  parti  non  cederet,  idem  Albericus  ebdomadas 
unius  acceptalicentia  librumadTersus  eundem  dia- 
conem  de  corpore  Domini  edidit,  sanotorum  patrum 
testimoniis  roboratum,  in  quo  omnes  assertiones 
ejusdestruxit,  aBtemflBqueobliTioni  tradidit.  Fecit  et 
Tcrsus  in  Titam  sancta  Scolasticffi ;  rithmos  in 
pascha,  de  die  judicii,  de  penis  infemi.  Epistolas 


apostolici  oorporispartemnonexiguaminargentea  ^  quoquequamplurimas  ad  Petrum  Hostiensem  ept 
recondidit  capsa,  inqua  etiamhasrehquias  posuit;  scopum  (1102). Rithmos  de  gaudioparadisi,  de  die 
de  lapide  sancti  sepulchri,  et  sanctorum  iohannis  mortis,  de  monacho  penitente.  Gomposuit  et  alia 
et  Pauli,  Viti,  Januarii,  Hermetis,  et  quadraginta  nonnulla,  quffi  in  nostram  notitiam  non  Tcnerunt. 
martyrum.  EnimTero  tantsapud  Romanum  pootifi-     Eo  etiam  tempore  Alfanus  Saleraitanus  archiepis- 

VARL£  LEGTIONES. 
*•♦*  mansiunoula&  c.    *■♦•  I.  numini-    "♦•  sanctorum  e. 


(1099)  Gf.  P.  D.  De  wris  ilL,  0.  31  et  45  ubi  phi- 
losophus  appellatur  et  Gelasiumlldicituredoouisse. 
MabiU.  Ann.  0.  S.  B.  V,  p.  179. 

(1 100)  Gijgus  prologum  oum  bomilia  edidit  A.  Mai 
in  SpicU,  Ronou  Y,  129. 


NOTiB. 

(llOi)  Sc.  Soraniy  editam  in  Actis  SS.  Jan.  II 
p.442. 

(1102)  Petri  ad  Albericum  epistol»  8  exstant  in 
Opusc  37. 


7« 


LEONIS  KARSICAin  ET  PBTla  MAOONI 


768 


soopofl  (iioa)  et  b^jus  coBQobit  moaachus,  cujas  A  De  iQterioribusmembris.  Viaticum,  queminseptem 


gupra  meminimus.  yir  in  scripturis  aauctis  erudi- 
tissimus  et  Dotitia  ecolesiasdcorum  dogmatum  ad 
l^enuminstructus,  composuit  nitido  et  lucidissimo 
sermone  passionam  sanctaa  ChristinaB»  et  librum 
ymnorum  et  yersuufti.  Amatus  quoque  episco- 
pua  (1104)  ethujus  monasterii  monachus,  his  die-» 
bus  scripsit  versus  de  gestis  apostoiorum  Petri  et 
Pauli,  et  hos  in  quattuor  libros  divisit  (1105).  Ysto- 
riam  quoqne  Normannorum  componens,  nomini 
ejusdem  abbatis  dicavit.  Istius  porro  abbatis  tem- 
pore  Gonsiantinus  Africanus  (1106)  ad  hunc  locum 
perveniens,  sanctffique  habitum  religionis  induens, 
ecdesiam  sanctaB  Agathffi  in  Aversa  a  Richardo 
principe  sibi  concessaminhocsanctoloco  devotis- 


partes  divisit,  videlicet  de  morbis  incapite  nascen- 
tibus,  deliioc  de  morbo  faciei,  de  instrumentis,  de 
stomachi.etintestinorum  infirmitatibus^de  languore 
epatis,  renum,  vesicflB,  spienis,  et  feliis ;  de  his,  qus 
inexteriori  cute  nascuntur.  Expositionem  Aforismi. 
Librum  Tegni,  Magategni,  Microtegni.  Antidotarium. 
Disputationem  Platonis  et  Ypocratis  in  sententiis. 
De  simplici  medicamine.  De  genecia.  De  pulsibus. 
De  experimentis.Giosasherbarumet  specierum.De 
oculis. 

36.  Sequenti  temopre  supradictus  papa  Alexander 
Urbem  egredieus,  venit  ad  hoc  monasterium.  Qui 
a  Desiderio  boaori&ce  suspectus,  eum  abbatis  ca- 
meram  quoe  j  uxta  ecclesiam  sancti  N  jcolai  constructa 


simus  optulit.  Necessarium  piane  videtur  ad  poste-  »  estingressus  fuisset^  demoniacus  quidam  qui  tunc 


rorum  memoriam,  quantus  hic  vel  qualis  fueritlil 
teris  tradere.  Hic  igitureCartaginedequaoriundiis 
erat  egrediens,BabiIoniampetiit«  inquagramatica, 
dialectica,  geometria,  arithmetica,  mathematica, 
astronomia,  nec  non  et  phisica,  Ghaldeorum,  Ara- 
bum,  Persarum,  SaraceDorum,  Egiptiorum,  ac  In- 
dorumplenissime  eruditus  est :  compietis  autemin 
ediscendis  istiusmodi  studiis  triginta  et  novem  an- 
norum  curricuiis,  ad  Africam  reversus  est.  Quem 
oum  vidissent  Afri  ita  ad  plenum  omnium  gentium 
atudiiseruditum,  cogitaveruntoccidere  eum.  Quod 
Constantinus  agnoscens,  clam  navem  ingressus 
Salernumadvenit,  ibique  subspecieinopis  aliquan- 
diu  latuit.  Deinde  a  fratre  regis  Babiloniorum  qui 
tunc  eo  advenerat  agnitus,  acin  magnahonorificen- 


illo  advenerat,  ei  factus  est  obvius,  quem  sanctus 
pontifex  ut  vidit,  orationem  fundens  ad  Dominum 
dixit  addemonem :  PrcBcipio  tibi,  immunde  spirilus, 
in  virtute  Dominiy  uiexcas  ab  hoc  homine,  et  vadas 
in  ilLum  locum  uln  nec  avis  voUU  nec  vox  hominum 
resonat.etsisibiusquead  diemjudicii.  MirabilisDeus 
in  sanctis  suis,  quiinvocantesse  et  desuamisericor- 
diaprflBsumeotes  velociter  exaudire  dignatur.  Nam  de- 
mon  ad  ej  usdem  pontificis  prmceptu  m  homioem  relin- 
q  uens,cuQC  ti  qui  aderant  laudare  cceper  unt  et  benedi* 
cere  Deum.  Nechoctacendum  videtur,  quod  omnipo* 
teasdeuspereundemsuumfamulumoperaredigDatus 
est  Namcumcivitatem  Aquinumpertransiret,  clau- 
damquandam  *^*''  in  itinerejacentem  invenit,  cujus 
infirmitati  idemcompatiens  pontifex»aquamde  qua 


tia  apudRohbertumducemhabitus  est.  Exindevero  ^  post  missarum  sollemnia  suas  manus  abluerat,  ei 

Constantinusegrediens,  ad  hunc  locum  pervenit,  et 

ordine  quo  supraretuiimusmonachusfactus  est.lQ 

hoc  Yero  cenobio  positus,  transtulit  de  diversorum 

gentiumIinguisIibrosquampIurimos,in  quibus  sunt 

hi  pr«cipue.  Pantegnum  (1107),  quem  divisit  in 

Ubros  duodecim,  in  quo  exposuit  quid  medicum 

scire  opporteat.  Practicam«  in  qua  posuit  qualiter 

medicus  custodiatsanitatem,  et  curetin&rmitatem. 

Librumgraduum.  Dietam  ciborum.  Librumfebrium, 

quemde  Arabicahnguatranstulit.  Librum  deurina. 


adbibendum  tradidit.quam  mox  i^tin  potumaccepit, 
sanitati  reddita  gratias  Deo  referre  permaximas 
caepit.  Fecit  prflBterea  idem  sanctissimus  pontifex 
patri  Desiderio  privilegium  de  monaslerio  sanctflB 
MariflB  inPalladio  (1108),  cum  attinentiis  suis,  reci- 
piens  ab  eo  eccIesiamsanctflBJerusalem,  quam  Leo 
papa  reverendissimus,  sicutsupra  taxavimus(L  II . 
c.  79),  Richerio  abbati  nostro  tradiderat.  Concessit 
etiam  prflBdictus  papaAlexander  personoiiter  Dostro 
Desiderio  civitatem  Terracinensem,  cum  pertinen- 

VARLE  LBCTIONES. 


♦8w  quenddam  c. 


mJM. 


(1 103)  10581087.  Cf.  De  viris  ilL,  c.  19 ;  Giesebr. 
De  stud,  Hit.  ap.  Italos,  qui  inedita  ejus  camiiM 
dedit,  alia  correotius  quam  Ughdilus  It.  S.  X,  p.  il 


(1104)  Nuscanus;v.  Champollion-Figeac  in  Pro- 
legg.  Bist.  Norm.  cujas  antiquam  Tersionem  Galh- 
camedidit  Parisiisl835,  8. 

(liD5)  QuosGregorioVII  dedicavit.  Apograpbum 
codicis  BononiensisCasini  servatur,  v.  Tosti  Hist.  C. 
I,  p.  417. 

(tl06)  De  quo  v.  Pelr.  De  viris  ilL,  c,  23  ;  Fabric. 
bibl.  GroBC.  XIH,  p.  123. 

(1107)  Bic  liber,  teste  V.  C.  G.  L.  Grotefend,  in 
cod  biolioth.  civ.  Hannover.  ms.sflBc.  xii  haneha- 
hei  ioeoriplionem :  Dommo  suo  Montis  Casifiensis 
abbatif  Desiderio,  reverentissimo  patrumpatri,  immQ 
totius  ordinis  eecUstastieigemmepr$niUnti,Con8tan' 


tinus  AfHcanus  imHgnus,  suus  tamen  monachus,o€u- 
latis  intus  et  exteriue,  ceiiascribiauimaifus.iAbitum 
de  stomachi  affectionibus  A(/ano  reverentissimoSa- 
lernitanweccUsiaarchiepiscopoestomacho  laboraoti 
inscripsit. 

(ii08)  Supra  11,  94,  et  infra  IV,  84.  Exemplum 
hujus  priyilegii  iegitiir  in  Regesto  num.  31  (s.  d., 
teste  T.  D.  Giesebrecht) :  Alexander,  etc.  Quapropter 
carissimefraUret  consacerdos^  miaprudetUiamtuam 
maxime  tc  teri  nosiro  oplamusaahcBrere  sereno  vultu, 
tam  tibi  quam  luis  succeuoribus  Casvnimontisabba-^ 
tibus,reeepta  investiturasanctmHierusalem  ccenobii, 
auam  felieis  memerice  Deo  tpiscoous  hospkandi  graiia 
lUeherio  anteeessori  tuo  contuUi,  tradimm  et  eanee^ 
dimus  abbatiam  sanctorum  martyrum  Sebasiiani  et 
Zoiimifquam  vulgares  uHtato  nomnePalariam  soIobU 
nuncupare,  etc.  Ang. 


itt 


CaRONlQON  CASlHE!)St.  —  Uft.  UI  AUCtORE  PEtTO 


tn 


iUs  snis.  DefuQCto  auteiiieodempoDtifice<(m.l073.  A  coepitque  DesideriusilludaBdifieareez  iotegro  tam 


Apr.21.)oleru8populu6queRomaQU8)n  uaum  oon- 
veniuQtyHildebrandumquesedis  apostolicffi  archi- 
diaconum  eligeQ  tes,  Gregorium  appellari  decernunt^ 
quieodem  ordinationis  su»  anoo  ad  hoc  monaste- 
rium  veniens,  sociato  sibi  Desiderio  BeneventQm 
perrexit,  iQdeque  regredieQs  Romam  reversus  est* 
Quotempore  1109,  dum  iu  nativitatis  dominic8Bsol- 
lemnitate  in  ecdesia  sanctaB  Mari»  cognomento 
Majoris  pnedictus  papa  missarum  sollemnia  ageret, 
captus  est  supra  sanctum  altare  a  quibusdam  Ro- 
manis  iofidelibus,  sed  vi  ac  constantia  omnium 
Romanorum  eadcm  die  receptus  est. 

37.  Per  idem  tempus  (1072  Febr.)  Richardus 
princeps  per  preceptum  (1110)  obtulit  beato  Bene- 
dioto  eociesiam  saocti  Angeli,  qu»  nuncupatur  Ad  g 
formas.dequasuperius  (1. 1,  c.  57  ),  tempore  scili- 
cet  Baldoini  ai>batis»  qualiter  nobis  aMarino  papa 
coQcessa  sit  pienius  scripsimusSed  quia  Capuanus 
archiepiseopus  illam  eo  tempore  retinebat,  praafatut 
princeps  cupiens  ibidem  faoeremonasterium,  ante 
septem  circiter  annoB  cum  eo  concambiavit  (an, 
1065.  i)ec.),data  proipsa  alia  ecclesia  vooabulo 
sancti  Johannia  de  Landepaldi  (llll),quffi  tunc 
tempohs  palatio  pertinebat^cum  ornamentis  et  librts 
non  paucis»  et  uniTersis  rebus  ac  pertinentiisejus 
Reoepitautem  ab  eodemarchiepiscopoprffidictam 
ecclesiam  sancti  Angeii  cum  tribus  aliis  eoclesiis 
jam  vetustate  consumptis,  id  est  sancti  Saivatoris 
sancti  Jobannis,  et  sancti  Hylarii,  et  cum  oomibus 
ubicumque  ad  easdem  ecclesias  pertinentibus,  60 
aurilibrarum  pena  apposita,  si  aliquando  vel  ipse  ^ 
archiepiscopus  velahquissuccessorumidremovere 
voluisset.  Quo  facto  concessit  in  eodem  locoeccle- 
siam  sancti  AngeU  de  Olaldisi  (1119;  iQtra(^puam 
cumomQibu8pertiQeQtiissui8(an.  1065.)»  uec  qoq 
et  quidquid  palatio  pertiQebat  iQ  toto  Sariano  (1 113) 
cum  uQiversis  ibi  habitantibus  viUaQis,  et  omQia, 
qus  ibi  pertiQueruQt  Gregorio  comiti  palatii  et 
Petrofilio  Doferi  ia  locoSaQcto  Herasmo.Gumon^ 
nibus  itaquflB  his^t  eumuuiversispertiQeQtiis  suis, 
simul  et  cum  cartuia  commutatiouis,  quam  a  pne- 
dicto  arehiepiscopo  exiude  receperat  in  iioc  Gasi- 
jiensi  ciBQObio  pradictam  ecclesiam  optuHt. 


spatiose,  quemadmodum  hodie  ceruitur;  ubi  etiam 
intra  brevetempusquadragiQta  eteo  amplius  mo* 
Qachos  regulariter  victuros  aggregavk. 

38.  Eodem  preterea  tempore  quidam  rustious  iu 
partibus  degeus  Apuliffidum  siti  ffistuaret  ad  biben- 
dum  perrexit  luquem  mox  diaboius  iQgi^dicQs 
eum  vexare  crudelissime  coBpit.  Ductus  autem  a 
propiQquis  ad  hoc  monasterium,  atqueaate  patris 
Benedicti  corpus  jactatus,  ejus  iuterveQieQtibus 
meritis  coufestim  sanatusest.flisporrodiebusottm 
iQ  hoc  CasiQensi  ccBQobio  de  viQO  ob  totius  mona- 
sterii  stipeadinm  noo  piusquampaimi  uniuset  di* 
midii  mensura  esset  in  vase,  frater  qui  domum 
vinariam  custodiebat,  pergens  ad  patrem  Deside- 
rium  ei  referre  curavit.  Abbas  autem  ad  hffic  : 
«Aotequam  ad  Robberti  ducis  curiam  pergam 
veniad  me,et  unde  id  emere  debeas  dabo.»  Aiio 
autem  die,  eaquffi  Desiderius  prsceperat  monaohus 
oblivioni  tradens,  ad  eum  minime  venit.  Desiderius 
autem  iter  arripiens  Robk>ertiducis  curiam  adiit. 
Sed  qui  in  deserti  regione  per  quadraginta  annos 
manna  popuium  pavit,  ipse  per  tres  menses  et  di* 
midium  vinum  unde  omnes  bibebant  crescerelecit. 
Quidam  vero  puerex  monasteriifamuiis,  ccelestium 
mysteriorum  ignarus,  vehementeradmiransvinum 
tantumdurasseinvase,  cervinairiam  (ill4)  adiit, 
vinum  mensus  est,  stetitque  eadem  hora,  et  ultra 
crescere  desiit;  tunc  ad  monachum  gratulabundus 
accedens  ait:<  £go  nunc  vinum  mensus  sum,  sed 
tantum  est^quantum  fuitante  tres  menses.  •  Monar 
chusautem  hfficaudieQs,eum  gravissimeverberavit» 
Puer  vero  aote  eum  aufugieQSyciaustrum  et  fratrum 
iugressus,  et  quid  sibi  mouachus  fecerat  per  ordi* 
Qem  paodit.  Quem  veQeraQd»  momoriffiStephaoos 
qui  eo  tempore  decaQatus  officii  curam  gerebat 
evocauB,  dixit:«Gurtam  crudeiiter  huQc  puerum 
veri>era8ti  ?  »  Tum  frater  :  «  Hoc  quod  duqc  in 
viuo  per  merita  beatissimi  patris  Beoedicti  Deus 
operari  digQatus  est,muitis  jam  vicibus  egit.  Hto 
vero  ad  vasculum  pergeus,  vioum  meQsus  est,  et 
ullerius  in  vase  qoq  crevit.  »  liii  autem  hac  au- 
dieQtesi>eQedixeruatDeum,qui8uis  temporibus  in 
hoc  loco  antiquum  dignatus  est  renovare  miraou- 


quoniam  iocusidemvalde  amoenuay  et  satis  aptus  j^  ium.  iNocte  quadam  cumfrater  Georgius  mansiona< 

'^    "    '  rius  in  stratu  8U0  quiescens  vigiiaret»  audivft  duoi 

pueros  in  ecdesia  mira  suavitateac  dulci  modula- 
mine  iaudes  Deo  referre.  Sciens  itaque  pro  certo 
neminem  monachorum  esse  in  monasterio  <'^*  qui 
pUerilem  vocem  haberet,  confestim  surgens  eccie* 


monasterio  erat,  rogavit  luimiiiter  Desiderium  ut 
pro  amore  suo  speciaiiter  iude  studeret;  quod  et 
Xscit,  de  mooasterio  Aibauetffi  iQtegram  omQium 
mobiiium  medietatem  accipiens,  et  cum  medietate 
etiamejusdemlocimoQachorumilluc  traQsmittcQs, 


VARIiE  LEGTIGNES. 


^  moQastrium  o. 


NOTiE. 


verba  pefiit  ab  Aqoq. 


176. 


(1109)  DuobusaoQis  post 
CaMO.  SEQQ.  1075. 

(1110)  Quod  ex  orig.  ediditGatt. 
M  pro  Bpurio  habet  Di  Mea  Aqq.  Neap.  Vlf 
•edy  Betbmaaao  teste,  genudQum  est. 

(1111)  In  oiv.  Gapuaua.  Instrumentom  tunc  fa- 
^m  •  ae6^«  AaaeUeAdit  Gfttt.  Hi»t.ip.'iK3|  et 


Acc,  p. 
in,  116 


euQititbulapietalfMam  trtfditionetttejdbibeQteToBti 
Hist.Cas,  I,  p400. 

(1112)  Juxia  pMeam  de  Auloaldiski  in  chfcrta 
quam  ex  orig.  dedit  Gatt.  Acc.,  p.  175- 

(lll3)PropeVuIturQum,adsepteQtrioQemmontiA 
Tifatffi,  V.  PeregriniGamp.  Pei.,  p.  373.Ako. 
(1114)I«  e,  oellam  vinariam* 


771 


LEONIS  MARSICANI  ET  PETRI  DIAGONI 


77f 


tiam  ingreditur,  nullumque  ibi  reperiens,  et  quod  A  sun  per  prieoeptum  aurea  buUa  bnllatum  (iil5) 


in  re  erat  advertens,  faoto  manequod  audierat  fra 
tribus  perordinempandit/hincangelorum  frequen- 
tiam  apud  beatipatris  exuyias  hoc  fuissedixerunt. 
[Desid.  DiaL  u,  21.]  Tempore  alio  prafatus  Oeor- 
giusiampadem  ante  imaginem  Salvatoris  quiB  supra 
fores  ecclesiflB  picta  est  dependentem,  flidveoerat 
refecturu8,et  ecce  videt  eem  tensisuncinulis  depen- 
dereinaere,  nuila  prorsuseamprflBteripsum  flerea 
^s^*  materia  sustentante.  Conyocatis  Georgius  fra- 
tribus  qui  eminus  al>erant,  quod  miratur  ostendit, 
ipsique  postmodum  cum  eo  pariter  hugus  testes 
extitere  miraculi.  Nocte  qua  prflBoedebatur  dies  de 
transitu  sancU  patris  nosth  Benedioti  festivus,  dum 
ad  vigiiias  unus  e  custodibusitunpadem  ante  ima< 


constituit,  ut  per  unumquemqueannumhocmona- 
sterium  accipiatde  palatioConstantinopolitaniim- 
perii  auriiibras  viginti  quattuor,  et  pailia  quattuor 
ad  nostrflB  congregationis  sustentationem.  Bor- 
relius  autem  oomes  Borreili  majoris  filius,  cumob 
nonnulia  sua  in  hoc  ioco  ser?itia  Desiderii  familiari- 
tatem  fuisset  non  immerito  adeptus  monasterium 
sancti  Petri  quod  vocatur  de  Aveilana  (1116),  quod 
Tidelicetpaterip8iusl>eatoDominicoante  quattuor 
etquadrfligintaannosad  construendum  tradiderat, 
quodque  idem  Borrelltts  satis  flunpla  terrflirum  con- 
cessione  ditayerat,  cum  ecclesiis  et  coionis  et  cum 
omnib  us  omnino  pertinentiis  ac  possessionibus  sais, 
quod  et  terra  quinque  milHum  ciroiter  modiorum, 


ginemejusdem  beati  patris  dependentem  reficeret  g  beatoBenediotodevotissimu8oplulit(An.l069.ifarf.). 

lapsa  subito  lampas  in  pavimentum  ruit,  illflBSflMiue 

permansit,  quflB  iterum  eievatfl^  iterum    cecidit, 

erecta  tertio,  tertio  lapsaest,  et  nuilo  horum  casu, 

yeleffractionislampas,  veleffusionis  oleum,  yel  ignis 

eztinotionis  pertuiit  detrimentum.  Cum  diequadam 

de  custodibus  unus  flmte  sdtare  acoensam  lampadem 

nsque  ad  ipsa  fere  laquefltria  elevasset,  repente 

lampas  lapsa  in  pavimentum  cecidit.  Mirfld>ili8  in 

fkctis  suis  Deust  non  solumnonestfractaquflB  deci* 

derat  lampflis,  sed  nec  effusum  oleum,  nec  ignis 

extinctus  [Pbtr.  Dm.  Ep.  yi,22.]  Tunc   temporis 

in  mouflMterio  beati  patris  Benedicti  quod  intra 

SfldernitflmflB  urbis  moBnia  constructum  est,  et  huic 

Casiaensi  cflBUobio  abipso  suflBConstructionisexor- 

dio  suiKlitum,  satis  insigne  miraouium  contigit  Ex 

ipsius  namque  monsMterii  familia  vorax  hominum 

lupus  pfluryulum  puerulum  clflmdestinus  impetiit, 

rapuit,  et  abiit;  post  quem  transfixa  doiore  mater 

inclamflms  flut:  «  Ajuro  te,  bestia,  perbeatum  Bene- 

dictum,  cujus  seryus  est,  ne  filium  meum  ulterius 

ferflis,  sed  eum  sub  omni  celeritate  dimittas;  »  quo 

lupus  audito«  huno  quidem  quem  ferebat,  aperto 

protinus  ore  depo8uit;infldium  vero  puerum  repen- 

tinusinsiiuit,  eumque  subitodedocfluis,  truncum  ca- 

dayeris  sprevit,  prflBcisumque  caput  mordicuscon- 

fixum  in  suas  latebras  concitus  asportaviU 

39  Circa  hos  dies  Michahel  Constflintinopolitanus 
imperator  patri  Desiderio  per  nuntios  quos  |ad  eum 
direxit,  dona  quampluratrfluismisit,posoensutpro 
se  flus  liberis  et  pro  statu  imperii  sui  Dei  omnipoten- 
tis  clementiflun  flissidue  supplicflurent.  Insuper  etiflun 
ob  patris  Benedicti  reyerentiflun,  pro  sfldute  fluumfls 

YARIiE 


Cujus  monasterii  cum  longe  postGufldterius  napos 
ipsis  duodecim  casfldes  de  riyo  Frflmouli  nequiter 
retineret,  veniens  ad  hoc  monasterium  sua  sponte 
nobisipsos  refutavit  ac  reddidit  (Hi7).  Theodi- 
nus  quoque  et  Oderisiusatque  Bernardus  BflJyenses 
comites,  nonmulto  post  (1118)  et  ipsi  quoque  mo- 
nasterium  sancti  Petri  quod  situm  est  in  Talle  de 
Lflusu,  et  aiiud  monasterium  heremitflLrum  in  loco 
qui  dicitur  Pratum  Cflirdosum,quflB  nimirum  et  ipsa 
nichilominus  a  beato  Dominico  ante  uon  plures  annos 
fundata  extitercmt(1119),  pflui  modo  inhoc  mona- 
sterioobtulerunt,cumquinquesciiicetadjacentibus 
lacubus,  cum  ecclesiis  et  colonis  et  cum  omnibus 
omnino  pertinentiis  ae  possessionibus  eomm,tflmi 
in  eodem  comitatu  Bfldyensi,  quam  in  Mariscflmo  et 
Teatino.  Eodem  flumo  oblatum  est  beato  Bene- 
dicto  aquibusdflun  nobilibus  Marsicanis  (1120)  ca- 
stellumquod  nominatur  Meta,io  vfldle  de  Orbeto, 
eum  omnibus  finibus  ac  pertinentiis  suis,necnon  et 
ecclesia  sflmcti  Patris,  in  loco  ubi  Formse  vocantur, 
et  ecclesia  sancti  Donati  supra  ipsas  Formas^cum 
omnibusquflBflui  eflisdemecclesiflispertinentyinsnper 
et  uniTorsis  quflead  prflsfatos  nobiles  jure  hflBreditflLrio 
pertinebflmtytam  in  ipsis  Formis  quflun  et  in  Vfldle 
firigida.Eodem  etiflmi  anno(li2l)  Leoet  Ginurdus 
Fundani  consules  optulerunt  beato  patri  Benedicto 
monasterium  sancti  Magni  cum  omnibus  sibi  perti- 
neDtibus,et  cum  quflurta  partedeipsa  piscaria  Fun* 
dfluii  lacus,et  cum  eoolesia  sflmctaBMfliriflBJaxtaflmi- 
phitheatrum  FundflmflB  civitatis,  sflmoti  Mauri  el 
sflmcti  Mfltrtim  ad  Tirille,  et  sflmoti  AndresB  in  Ter» 
rflu^infl^  et  sflmoti  Nioolflu  in  urbe  Ronuma»  looo 

LECTIONES. 


***^  leg.  aera  tU  infra  coL  775,  L  20. 


NOTiE. 


(1115)  Reg.  nnm.  145,  cujus  titulus:  Prmeeptum 
Michaelit  C(mstantiniimperatoris,idesi  filii  Con- 
stflmtini.  Ang.  minio  subicripsi  mense  Aprili  ind, . 
4,  i.  e.  1081  regno  depulsus  est. 

(1116)  In  terriioru)  Sangretano,  dipl.  ap.  Gatt. 
AcC;  p.  176  e.  Reg.  Petri  unde  et  sequentia 
edidit 

(1117)Notula  de  hacreexstatinReg.  Petri.  edita 
ap.  Gatt,  ib. 


(iil8)  1067  0-  ^069.)  ind.  YR  m.  Apr.  ib.  Utra- 
que  domJnatio  Cl.  Di  Meo  suspecta  est,  utpote  a 
Leone  omissa. 

(t  il9)  Aiberici  Y.  S.  Dominioi  o.  2.  Sed  jam  a. 
1031  obierat,  v.  supra  II,  59. 

(1120)  Ab.  Azzone  f.  Azzoais,  sed  a.  D.  i07t, 
m.  Dec.  ind.  x,  ib.  p.  180.  Sed  unum  MetflB  cflist 
ibi  nominatur. 

(1131)  4072,  m.  Sept,  ind.  x  ap.  Gatt  H.,p.l59. 


m 


GHRONIGON  CASINEN^.  —  LfB.  III  AnCTORE  LEONE. 


m 


qai  dicitur  ad  fossa,  cum  omnibtrs  pertinentiis  ac  A  victum  serationabiliter  sentiens,  tenues  per  auras 


rebusillarum.Pari  modoautem  unacum  RicharJo 
cognomento  de  Aquila  idem  consules  optulerunt 
hnic  loco  ecclesiam  sancti  Onufrii  cum  periiDentiis 
suis.  Et  quoniam  locus  idem  habiiis  ad  constru- 
endum  monasterium  erat*  Desiderius  cupiens  ibidem 
facere  monasterium,  per  Girardum  prffipositum 
•ancti  Nycolai  in  Pica,  qui  quintus  post  eum  hujus 
ccenobii  abbas  effectus  est,  instatum  quo  nunccer- 
nitur  erezit.  flic  quoque  diebus  (tl22)  Littefridus 
Fundanus  consul  cartam  feoit  huic  monosterio  de 
omnibus  qufle  sibi  pertinebant  de  civitate  Fundana 
et  yalle  deCursa,  et  Aquaviva,  et  Ambrife,et  Ynola 
Gampu  de  Meie,  Yatera,  et  de  tertia  parte  piscari» 
ad  Sanctam  Anastasiam,  et  de  monasterio  sancti 


evaouit.  floc  Dei  servus  ut  vidit,  coepit  collaudare 
Gliristiclementiam»  qui  tam  mirabiliter  eandem 
animam  de  demonum  manibus  iiberare  dignatus 
est.In  eisdem  vero  partibus  monasterium  est  quod< 
dam  in  honore  ejusdem  patris  saoratum,  in  quo 
fratresdum  diequaidemsanctus  coelos  ascendit,fes- 
tivitatem  iilius  soUempnitercelebrassent^ad  coenam 
Tenientes,  dum  pisces  se  non  habere  perspicerent, 
acde  re  conqueri  contra  abbatem  coeperunt.  Sub- 
sequenti  veronocte,  sanctissimus  paterBenedictus 
abbati  insomnis  apparens^dixitad  eum: «  Gurfratres 
tristantur  ?  >»  et  iiie : «  Propter  pisces  quos  nonhabue- 
runt  in  presterito  die. »  Gui  sanctus :  »  Ego  quidem 
in  monasterio  meoCasineDsicellararium  de  mundo 


Archangeii,etomnibusqu£einpertinebanta|paterno  ^  recedentem  ezpectavi ;  qui  quoniam  pecoatorum 


vel  matemo  jure.  Per  idem  quoque  tempas  Jo- 
hannes  Hiserniensisvir  nobilissimiiiteroptulithuic 
Gasinensicosnobiomonasterium  sanctiBenedioti  in 
loco  Baniorala^^(i  i23)  cnm  duabus  aliis  ceilis  ipsias, 
idest  sanctffiMariffi  et  SanctsB  Luoiffi,  cumuniversis 
earum  pertinentiis  (An.  1072  SepL).  Idem  fecit  et 
MonibusIcomesBenafranus  de  quattuor  aliis  eccle- 
siis,idest  sancti  Nasarii  de  Piperozza,  sancti  Petri 
de  Sexto,  sancti  Barbati  de  Ravenola^et  sancti 
Martini  de  ipsa  Furca. 

40.  Operffi  pretium  reor  eaquffi  istoin  anno  Do- 
minus  per  beatum  Benedictum  in  Galliis  operari  di- 
gnatus  est,  ad  posterorum  memoriam  et  ffidifica- 
tionem  annectere.  Quidam  namque  vir  potentissi- 
mus  Gallorum  gente  progenitus  tantis  se  ab  ipsa 


erat  ponderil)us  aggravatus,  eum  meis  orationibus 
adjuvi,atque  iilumomnipoteas  Deusiuffitemffivitffi 
quietem  constituit.  Nuoc^ero  piscatores  miite  ad 
proximum  monasterio  lacum,  ibique  abundanter 
invenies  uude  murmurationem  sedare  valeas  fra- 
trum.  >  Abi>a8  autem  evigilans  piscatoresad  lacum 
sub  omni  ceieritate  transmisit ;  quod  dum  fratres 
cernerent,  mirare  coeperunt,  qui  lacus  ad  quem 
piscatores  pergebant>  non  nisi  serpeutes  et  ranat 
ferebat.  Piscatores  autem  lacum  in  quo  nunquam 
ante  vei  posteapiscatum  fueratingredientes,pi8cium 
multitudinem  tantam  ceperunt,  ut  per  octo  conti- 
nuos  dies  fratribus  ad  comedendum  su£Qcerent« 
Quidam  Johannes  cognomine  Benafranus^vicecomes 
Jordani  L  principis,  fuit  vir  scelestissimus  et  omni 


infantiaexecraratflagitiis,  ut  nulla  parsejuscorpo-  ^  ▼itiorumlaberepletus.Quidumadmortem  venisset 


ris  proprio  vacaret  a  yitio.  Hic  admortem  veniens, 
convocatis  c  uj  usd  am  coenobii  fratribus,  monacliicum 
habitum  sibi  tribuiflagitabat,  mox  autem  ut  sacris 
indutus  est  vestibus,  spiritum  reddidit.  Guidam 
Tero  Dei  servojuxta  manenti  Dominuseaquffi  circa 
defunctianimam  agebantur^ostenderedignatus  est. 
Nam  statim  ut  de  corpore  exiit,  terribilis  turba  de- 
monumcum  igneis  illam  iigantescatenis  ad  tartarea 
conarentur  ferre  incendia,  beatissimus  pater  Bene- 
dictuspastoralemmanudeferensvirgaminmedium 
astitit.  At  vero  hostes  prasdam  se  perdere  cogno- 
scentes  :  «Quod  anostris  jam  diutissime  manibus 
Benedicte  abstuleris  animas  nosti ;  hunc  vero  qui 
nnnquam  aiiquidl>onigessit,injuste  agissi  anostris 


adhunc  selocum  duci  et  sanciffi  sibirehgionis  ha- 
bitum  tribui  rogavit.  Gujus  petitioni  amici  ejus  fa- 
Tentes,  adhocmonasterium  eum  duxerunt,  adque 
ante  corpus  sanctissimi  patris  Benedicti  monastica 
vestimenta  suscipiens,  statim  e  mundo  recessit.,Illo 
autem  sepulto,rusticusquidam  de  monasterio  egre- 
diens,  ad  campestria  loca  tendebat.  Gumque  sub 
ecdesia  sanctiSeveri  olim  Casinensis  episcopique 
in  hoc  monte  sita  est  adveniiset,  diabolum  in  via 
stanlem  repperit,  statura  procerum  digitos  ao  un- 
gulas  habentem  valde  longissimos,  virgamque  in 
manu  tenentem,  et  rusticum  torvo  ynltu  aspicien- 
tem.  Gumque  ad  eum  rusticus  pervenisset,  dia- 
bolus  ait :  «  Unde  venis?  » Illeautemhominem  eum 


manibus  auferre  conaris.  »  Et  sanctus  :  «  Ne  I^  esse  existimans,  dixit  :  «  A  Gasinensi  coenobio.  » 
Yobis  injustitiam  forte  facere  Yidear,ejus  facta  exa-  Et  diabolus :  «  Quid  actum  est  de  Johanne  viceco- 
minate,  et  si  vestrorum  operum,  postquam  meum  mite  f  »  Tum  rusticus  :  u  Postquam  monachus 
accepit  habitum,  aliquatenus  fuit  conscius,  vester  factus  est,  statim  emundorecessit.  »  Diabolus  au- 
permaneat.  »  Tunc  malignorum  illud collegium      tQmhfficaudien8CQepitconqueri,dicen8;«Hei(il24) 

YARLE  LECnONES. 


Banlarola  c.  (?) 


NOTiB. 


(1122)  AduoIO  Littefredffi  ducis  m.  Oct.,  ind. 
zi  ap.  Aatt.  Acc.,  p.  180. 

(1123)  Non  procul  a  castro  Ribomatrici,  in  per- 
iinentia  Pontiscurvi.  Ghdrta  quam  e  Reg.  eoidit 
Gatt.  Hist.,  p.  264^  scriptaest  Ponlicurvo,  jubente 
GofErido  RioeUo  oonsule  et  duoe  ciy.  Gaiet«  ct  do* 


minatore  Pontisourvi,a  qtio  Joannes  [serffnue  fide- 
lis  ejus  cast.  de  Ribomatrice  et  monasterium  feudi 
loco  acceperat.  Eodemtemporeetiamalius  Joannes 
abbas  idem  monasterium  cum  celiis  illis,consentien- 
tibus  monachis,Gasinensibus  per  chartam  tradidit« 
(1124)  a.  tupra  I^  20. 


T75 


LEONB  MARSICANUST  PETRI  DUCO^ 


m 


Benediote  michil  Hei  Benedicte  michi  1  car  meos  ^  Tune  etiam  et  Landodominusijrpineasis  dTitatii, 


cotidieadte  servos  conTertis  ?  Gur  me  tam  imma- 
niter,  tam  crudeliter  persequi  non  desistis  ?  »  H»c 
cum  dixisset,  furibundo  ac  flammanti  rusticum 
▼ultu  respiciens  ait : «  Scito  certissime^  quia  nisi 
liodiein  monasterio  Benedicti  cibum  potumque 
eumpsisses,  et  panem  de  eodem  loco  allatum  nuno 
im  sinum  tuum  teneres,  nulia  interposita  mora  te 
confestim  occiderem. »  Statimque  permontislatus 
se  prfficipitem  dedit»  lapides  et  arbores  in  modum 
turbinis  trahens.  Rusticus  autem  hoc  viso,  treme- 
bundus  de  monte  descendit,  et  cuncta  que  yiderat 
▼el  audierat  per  ordinempandit.Cumqueadaquam 
que  Gasinus  yocatur  advenisset,  iterato  diaboius 
eidem  apparens,  dizit :  c  Adhuc  per  terram  istam 


ad  mortem  yeniens  {Aug.)  judicium  fecit  (4127)  in 
hoc  monasterio  de  omnibus  qusB  sibi  jurehffireditario 
pertinebant,  id  est  de  medietate  Arpini,  etMontis 
nigri,etSancti  Urbani,  et  Vicialbi,  etGasaSilyerii, 
pena  apposita  judicii  hujus  yiolatoribus  centum 
librarum  auri  omnibus  id  remoyere  qu£Bren- 
tibus. 

42.  Per  idem  tempus  supradicto  papa  Gregorio 
Romffi  synodum  ceiebrante  (an.  1078).  Leo  hujus 
loci  bibiiothecarius,  qui  post  Qstiensis  episcopus 
factus  est,  ex  jussione  patris  Desiderii  prodama- 
tionem  fecit  de  cella  sancte  Sophia  in  Bene- 
yento  (1128),  quam  naper  Beneyontaiii  a  dicione 
hujus  cosnobii  yiolenter  abstraxerant ;  cumque  ad 


ambulas^aFrendensqueeaquffipriusiocutus.fuerat»  piacitumres  perducta  fuisset,  reiecta  sunt  in  omni- 


protuiit,  et  Casini  aquam  cum  yirga  quam  tenebat 
yalidissimepercussit,  atquedisparuit.Adcujus  so- 
nitum  rustico  yisum  est  quod  tota  ^*'*  tremuisset ; 
aquayeroflumiaismore  tempestatissursum  inaera 
ferebatur.  Reyersusque  in  Riyo  Matricis  ad  domum 
Buam,  languore  corripitur,  atque  post  diem  tertium 
yitam  finiyit. 

41.  Eodem  tempore  cum  Landenulfus  qui  fuerat 
eomes  Gaieni  (1125),  contendisset  nobisoum  de 
aiyeo  fluminis  Gariiiani,  quod  non  deberet  aliquo 
modo  pertinere  castro  nostro  de  Mortula,  et  quod 
ipsi  hominesde  Griptis  ejusdem  loci  nichil  nobis 
^eberent  ^*'',in  judioio  j  udicum  Suessanorum  causa 
ipsadiutius  yentiiata,  yictus  rationibus  oessit,  et  de 
his  omnibus  per  cartam  se  manifestayit  nuilam 


nium  audientia  nostra  munimina,  quaiiter  Arichis 
princeps  ejusdem  ecolesiffi  constructor  illam  per 
prfficeptum  huic  monasterio  Gasinensi  tradiderat;de- 
mum  yero  qualiter  omnes  Romani  poatifices Ampe- 
ratores,  reges,  duces,  ac  principes  prffidictam  cel- 
lam  in  hoc  loco  confirmayerant.  Quo  audito,  papa 
Gregorius  ait,  quod  nequaquam  possent  Beneyen- 
tani  ecclesiammonasterioCasinensi  primitus  dele- 
gatam  ab  ej  us  potestate  subtrahere :  sed  Gasinensem 
eoclesiamomninocanonice  aoiegaUter  eandem  cel- 
lam  in  perpetuum  optinere  del>ere.  In  eadem  etiam 
syoodo  (1129)  oonstituit,  ut  si  quis  a  laioo  ecclesiffi 
inyesUturam  acciperet,  dans  et  reoipiens  anathe- 
mate  piecterentur.  Querimoniam  cum  (1130) 
prffidictuspapa  GregoriusapudGapuam  moraretur. 


prorsus  habere  justitiam.  Sed  et  Joffridus  ^**'  qui  ^  cierici  ejusdem  ciyitatis  inyidisapudeumquestibus 


oognominatus  est  Monius;per  idemtempus  ex  im- 
perio  Richardi  principisyeniens  ad  hunc  monaste- 
rium,  in  prassentia  Desiderii  sponte  sua  per  soriptum 
se  manifestayit,  ac  refutayit  in  manus  ejus  ipsas 
piscarias,  qun  sunt  in  flumine  Gariliano  ad  ipsos 
currentes,quahter  inoipit  a  riyoqui  dicitur  Viyus, 
qui  desoendit  ab  ipsis  Griptis,  et  yadit  usque  in 
riyum  qui  descendit  a  Sanota  Gruce,  et  mittit  in 
prffidictum  fluyium  Garilianum^quffi  yidelicet  pLsoa- 
riffi  antiquitus  pertinueruntpartimhuio  monasterio 
partim  santo  Salyatori  de  Guouruzzo ;  quas  etiam 
usque  adiiludtempus  Suessanicomites  yiolenteret 


usi  sunt  dicentes  ecolesiam  sanoti  Angeii  que  ohm 
fuerat juris  Gapuanffi  ecolesiffi  (1131),  iniquo  con- 
cambioin  jusmonasterii  nostri  transisse.  Quam 
nimirumquerimoniam  idem  apostoiicuson^tuDesi» 
derii  indisoussam  manere^nonpatiens,  per  idoneop 
ao  yeraces  yiros  dihgenter  iaquirerestuduit,utrttm 
conoambium  quod  pro  eadem  ecplesiadatum  fuwat^ 
conyeniens  esse  yideretur.  Qui  yideUoet  hoc  stu- 
diosissime  disquirentes,inyenerunt  et  probayerunt 
quod  ecclesia  sancti  Johannis  de  Landepaldi,  qw 
proeodem  concambio  datafuerat,satisplusposses- 
sionis  et  ornamentorum  tempore  oonoambii  habuis- 


malo  ordine  restituerant.  Sequenti  tempore  {an.  d  set.  Quod  etiam  Eryeus,  tuno  ejusdem  ciyitatii 


1076.  ^e6r.)Joffridus  cognomento  Ridellus,  dux 
Cajetanorum,  obtulit  in  hoo  loco  monasterium 
sancti  Herasmi  de  oiyitate  Furmiana  (1126),  et 
monasterium  sanotiPetrideForestainpertinentia 
Ponti8ouryi>0ttm  uniymis  possessionibusipsorum* 


arohiepisoopus,se  yeracitercogooyisseasseyerabat. 
Quocompetenti  testimonio  premotffi  Utis  omnis  du- 
bietate  sublata,  censuit  prffiphatus  apostolicas  tam 
archiepiscopumquamet  Gapuanos  dericos  in  par- 
petuum  abhacqunstionequiesoereinullamqaeulte- 


YkmM  LEGTIONBS. 
«>»i  an  terra  T   ^*>  deberet  c.    ^*>*  Ua  corr&ii.  LkAiaus  e.  (?) 

NOTiE. 

(1126)  Olim  Gales,  in  cujus  looum  Galyi  suo^  ap.Gatt.  Hist.,  p.  54,  ubi  dioitsenichiljustitiffire* 

Q^s^ii,  cipere  potuisse.  Gf.  Prffif.  p.  558. 

(1126)  Inpertineneiaeiv.  Cajetm ui  loeoquidici'  (1129)  A.  i075si  primomdeearedeoretum  intel- 

lur  Ad  molas,  Gatt.  Hist,  p.  267.  ligit.  Sed  repetitum  est  a.  1078. 

ril27)  Ipse  dicit :  offerutet  tradidi,  ap.Oatt.Aee.,  (1 130)  Bx  prssoepto  papn  d.  Romffi  1078,  Dec.  7. 

p  ^181.  ap.Gatt.  flist,  p.  254. 

(1128)  Cf.  breyem  ejus  de  hoo  negotio  letationem  (Hdi)  Gf.  oap.  37  8upia« 


777 


GBRONICON  GA8UfENS£.  ^  Ufi.  Ilt  AUCTORE  PETRO. 


79« 


rias  de  ipso  eoneacnbio  litem  movere.  Qui  moz 
{Dee.l.)ipriyihd(^o  firmumhoc  et  in  perpetaam 
stabile  judicaDs,  atqae  deoernenB  ut  idem  monaste- 
rium  Bub  cara  et  regimine  Gasinensis  abbatis  ma- 
nere  perpetuo  debeat,  eodem  quoque  priTilegio 
ouncta,  que  tcI  ibi  tunc  concessa,  vel  in  futurum 
essent  ooncedenda  confirmansytemeratoribusqni- 
demhujos  deereti  nisiforte  resipuissentyexcommu- 
Dicationis  sententiam  intulit ;  observatoribus  vero 
benedictionem  apostoiicam  et  paeom  perpetoam 
proTcnire  optavit. 

43.  [DisiD.  IHaL  i,  5,  8,  ?•]  His  quoqoe  diebus 
qnidam  firater  in  hoc  cceoobio  Angelus  nomine  fuit 
yir  reTerendusetomnilionitateredimitas.  Quidam 
in  hoe  moaasterio  ultimum  clauderet  diem,  demo- 
niaeus  quidam  adveniens  clamare  coepit :  c  Quid 
hac  hora  michi  Benedicte  fecistis?  Angeli  monachi 
animam  ob  exigui  gestatoram  cuculli  de  potestate 
mea  aulerens,  tuo  in  coBkstibas  gregi  sociasti.  » 
Cumque  hsc  logubriter  diceret,  repente  signam 
quo  fratrum  obitus  signiftcari  solet  insonuit,  eun- 
leaque  priBfatum  Angeium  jam  vita  privatumrepe- 
riant.  Alius  in  hoc  coniobio  monachus  Jobannes 
Bomine  (if  32)  luit,  qui  dam  in  hoc  loco  defunctus 
et  sepultus  fuisset,  frater  quidam  ramiois  ineoDfr- 
modum  ita  patiens,  ut  membrano  intOTOutaneo 
passodiruptionemviseerainter  camem  iabereDtur 
et  corium,  ejus  sepuichrumadiit ;  ibiqae  toto  pro- 
straius  corpore,  omnipotentis  Dei  coepit  rogare  ole 
noentiam  ut  per  intereessionem  servi  sui  Johannis 
diruptionem  iliam  in  soiiditatem  pristinam  revocare 
digDaretor.  Sed  quantum  apud  Deum  ej  usdem  Johan- 
nis  vaieret  oratio  olaruit,  nam  statim  diruptio  iUa 
soUdata  est.  Quidam  frater  eo  tempore  in  hoo 
saneto  looo  Stephanus  (ti3d)  nomine  fuit,  qui  dum 
in  hoc  coBDobiocarais  uDiversa  vium  ingrederetur 
auus  quiedam  AguDdia  nomiae  aate  eodesiam  saa- 
etffi  Dei  geDitrioiB,  qu»  ad  radieem  hajus  moDtis 
sitaest,iD  oratioae  peraootaDs,  dumad  huac  mon- 
tem  ooolos  deflezisset,  vidit  de  iDfirmorum  domo 
igaeam  columaam  egredieDtemcoBlorumarduape- 
aetrare-  Quo  viBO^  nuDtium  statim  ad  faoomoDaste- 
rium  dirigeDs,  ea  hora  Stephaaum  iaveait  aaimam 
exalasse,quaipsacolumDam  igneam  ooBlom  ooa- 
soeDdere  vidit. 

44.  Praaterea  JohaDaes  filias  HogoDis  eomitis, 
patris  exemplum  (1134)  secutus,  obtulit  atque  fir- 
mavit  beato  Beaedioto  iategram  partem  suam  de 
castello  Sujo,  quod  et  medietasipsius,cumuDiver^ 
sis  ad  eaDdemmedietatempertiaeDtibustamiDtus 


A  quam  foris,  nec  non  et  iategram  partem  saam  de 
supradicto  moaasterio  saaoti  Herasmi  ia  Furmia 
(an.  i079.  Mai.). 

Item  Saaso  filius  Alberti  de  oomitatu  Pinnensl, 
cartam  fecit  huio  monasterio  de  integrasorte  hasre* 
ditatis  suffi,  idest  de  medietatecastelliquoddicitur 
Planellu(J135)cum  ecclesia  sancti  Stephani  ibidem 
et  de  medietatePasiaiaDi,  oumterramille  modiorum 
measura.Dnx  quoqucRobbertus  oapta  TareatODO- 
bilissima  civitate  Apuli»  {an.  i080.  Jun.),  optulit 
beato  BeDedieto  moaasterium  ejasdem  eivitalis 
quod  voeatur  Saaotus  Petras  ImperialiBoum  omai- 
bus  pertiDeDhis  suis,  aec  dod  quattuor  et  ceatum 
ikmilias  hominum  eidem  loco  pertiDeDtes;ia8uper 
etiam  totam  decimam  suam  frumeati  et  ordei,  vini 

0  et  oleiy  et  omaium  piscium  piscariarnm  sua* 
rum  (1 136),  peaa  apposita  quiageDtarum  librarum 
aari  quicumque  id  reoiovere  quflesiaset.  Hisdem 
porro  temporibus  (i072)  Paaormitaoa  dvitas  ab 
eodem  strenuissimo  dueeeapta  est.  Qaaliterautem 
vel  qua  oceasioae  idem  dux  Sioiliam  oeperit,  lioet 
superiusex  parte  letigerim  (ii37),  opportunum 
videtur  ad  posterorum  memorian  huie  looo  ia- 
serere. 

45.  [Amat.  V,  8|  iO,  i8,  fiO,  23,  25  27.]  Gum  igi- 
tur  PaDormitaaeB  dvitatis  regimeD  Vulthumiaus 
admirarius  retioeret,  quidara  exservis  ejusBelchus 
DomiDeooDtra  eumiasurgefis,  hoDoreeum  patriaque 
privavit.  Pulsus  veao  ille  Sioilia,  adsapradicti  Rob- 
berti  ducis  eoafugit  auxilium.  Tudc  aavati  dox  col- 
lecto  exerdtu  {an.   i06i),  Siciliara  Christo  doee 

*^  expugaaturusiDgreditur(il38).GoDtraquera  Sara- 
ooDi  eum  valido  exerdtu  eoDgredieates,  juxta  dvi- 
tatem  Messaaam  siDemoraGhristofaventesoperati 
suDt ;  rdiqui  fag»  preBsidium  samuDl.  Messana 
vero  capta,  ejusque  admfrario  iDterfecto,  Ri- 
metum  dux  pervenit  ad  urbem,  qaam  sibi  triba- 
lariamfadeos,  cum  miUe  equitibus  tolidemque 
peditibus  ad  Gastram  Johaaais  perveait.  Adver- 
som  quem  Baleaoth  Saraoeaorum  admirarias 
oum  quiDdecira  mihlms  equitom  et  ceDtom 
milibus  peditum  properaDs,  bellam  iniit  mirum  et 
omnibus  retro  temporibus  inauditam  :  cum  ex 
ohristianiB  non  eqnitum  vd  peditum  aliquis  vulne- 
raretur  vd  moreretur,  ex  paganorum  multitudine 
interfiidoram  aumerosvix  coUigi  potuit.  lode  au- 

D  tem  duxvictor  recedens,  venit  in  vallem  DemenflB, 
in  qua  roccam  beati  Marci  construens,  Galabriam 
vediit,  et  superBarumquBB  totius  Apuhffiprimatum 
optinet  oum  exercitu  veniensi  obsidionem  looavit. 


NOTie. 


(ii32)  Veneticus  Desid. 

(ii33)  St.  Veneiicus  Desid.  ^ 

(li34)Y.  suprall,  55.  Hanc  donatiooem  ddidit 
Galt.  Hist.,  p.  267.  Sed  jam  d.  23  Sept.  1078  Jor- 
danus  priac.  Sujum  Desiderio  coacesserat,  quia 
Rayneriuicum  aliis  suis  consortibus  et  parentibus 
Qfninipse  castetlo  habitaeerunt  talem  culpam  feee- 
runt  unde  tegaliter  omnes  res  eorum  nostro  fisco 

*  PAiaoL.  axxiii. 


187. 

),  m.  Nov.,  iad.  i  ap. 


deduetm  sunt,  v.  Gatt.  Acc, 
(1135)  /n  ttuvio  Tabe.  D.i 
Gatt.  Aco.,p.  182. 

(il36)  QuasnuncUtichabemnsvelhabiturisumus. 
Gatt.  Acc,  p.  i83. 
(ii37)  Leo,  0.  i5. 
(Ii38)  Non  ipse,  sed  GofiMdas  RideUus. 


f7? 


LEONIS  MABSIGANI  ET  MtTRI  DIAGONI 


780 


Qaam  cum  diu  obsessam  in  deditionem  accepisset  A  principe  Capuam  remeans  (Dec.  19),  dux  supra 


(1068-4071)  cum  militari  agmiue  Sioiiiam  rediit, 
ac  civitatem  Catheniensium  capiens,  Panormum 
obsidere  prsBcepit.  [Amat.  yi,  14-19  ;  vui^  13,  12 
i3,  14,  17,  23.]  Quam  cum  quinque  (li39)mensi- 
busobsedisset,  tandemillam  prout  volebat  obtinuit. 
Talia  igitur  ad  votum  sibi  dux  evenisse  advertens. 
immenso  valde  congregatoexercitu  superSalernum 
castra  locare  disponit  (An.  1076.  Mai.6).  Qupd  su- 
pradictuspapa  Gregoriusdum  comperis8et,perpa- 
trem  Desiderium Gisulfo  principi  ducis  pacem  expe- 
tere  monuit,  ad  quod  iile  neo  responsum  quidem 
reddere  voluit.  Dux  vero  suum  exercitum  congre- 
gans  circa  Saiernum  tentoria  fixit.  £x  aiia  autem 
parte  Uichardus  princeps  rogatu  ducis  occurrens, 


BeDeyentum,princeps  vero  supraNeapoiio:  obsidio- 
nem  firmavit  (1145).  Neapoiiiani  autem  principis 
terrore  perculsi  omnipotentem  Deum  rogabant 
attentius  quatinus  de  supradicd  principis  potestate 
miserationesua  dementissimaeos  eripere  dignare- 
tur  (1077.  ifot'.).  Cumque  eadem  civitas  acerrime 
expugnaretur,  sanctus  Christi  martyr  Jannariiis 
oum  aliis  dealbatis  ssBpius  videbantur  a  prineipe  et 
ejus  exerdtn  per  castra  armati  discurrere.  Qui 
ffistimans  eum  esse  archiepiscopum,  mandat  cur 
contra  ordinem  suum  cum  lancea  scutatus  ad 
pugnam  procederet ;  cui  respondens  archiepisoo- 
pus  :  c  Egout  tuviriliustrissime  perspicis^a  muitis 
diebusasgrotus  in  lectulo  jaceo.  lilearmatus  quis  sit 


cumdiver8isI>eiiorummachinisillamobpugnareve  ^  ipse  videat,  nam  pro  certo  scias,  quia  sanctus  Ja 

1 ^t.1 : :..  u^^  r\^>:^^.:...  «... J:^.k.  DS^Un»-  *'  ^.m^^:.,^  ^m.^A^^:t^^  j«#^mJ:a  u.-.^  ^:^a.*^^    ..  n^^m. 


hementis8imecoBpit.Hoc  Desiderius  audiens,Richar- 
dum  (1140)  principem  adiit,  eumque  una  secumad 
Gisulfum  yenire  rogavit.Quodum  venissent,  post 
multa  verba  in  vacuum  liabita,  eorum  Gisuifus 
spernit  consilium,  et  cum  duce  nulio  pacto  se  con- 
fcBderaturum  jurejurando  afi&rmat.  Deficientibus 
tandem  in  civitateeis  qu»  advictum  suntnecessa- 
ria,  equorum,  cauum,  asinorum,  ac  muricipum 
.(1141)camescoBperuntcomedere.Vendebaturautem 
canis  jecur  tarenis  decem,  galiinffi  novem,  ovum 
vero  unum,  necnon  et  septem  ficus,  duobus  dena- 
riis,  modiis  verotriticiquadragintaquattuorbixan- 
teis*  Ulorum  vero  egestalem  dux  dum  comperisset, 
intempestffi  noctis  siientio  stipatus  miiitumcuneis  ad 
muros  urbis  venieos,  et  portam  dausam  lapidibus 


nuarius  protegitac  defendit  hanc  civitateqi.  »  Prin- 
cepsYeroejusdictis  derogansfidem,  dvitatemoppa- 
gnare  non  dednei>at.  In  qua  obsessione  ab  excom 
muDicationesolutusdefunctus est {an.  l078.Apr.5.) 
(1146);cuisuccesdtJordanusfiliusejU8.£xindevero 
inter  ducem  et  prindpem  dissensioniaet  odii  scan- 
daia  orta  sunt.  Princeps  enim  favens  paps  Gregorio, 
acceptis  a  Beneyentanis,quattuor  millibusquingentis 
iMxantiis,  castraquffiduxad  ezpugnationem  Bene- 
yenti  firmaverat  deslruens,  cum  umversis  comitibus 
Apulia  (1147)  contraeumconspiratQuodubi  duci 
qui  eo  tempore  in  Caiabriaremorabatur,nuntiatum 
est,  quadragiotis  sexaginta  miUtibus  Apuiiam 
rediit,  et  Asculum,  montem  de  Vico  (1148),  et 
Arianum  expugnans  cepit,  et  contraprincipem  super 


diruenS)   Saiernum  optinuit    {Dee.   13).    Civitate  G  fiuvium  Sarnum  ire  disponit.  Desiderius   interea 


(1142)  autem  potita  Robbertus  ecciesiam  sancti 
apostoii  et  evangelist®  Matthei  inibi  construi  jus- 
dt  (1143),  in  qua  etiam  sacrum  ejusdem  apostoli 
corpus  summa  cum  yeneratione  locayit ;  os  inte- 
grum  bradiii  ejus  argentea  theca  reconditum  ad 
suam  fiiiorumque  tutelam  reservaas.  Inde  autem 
dox  cum  exerdtu,  sociato  sibi  principe,  ad  hoc 
monasterium  venit,  atque  Desiderio  etfratribusho- 
norifice  susceptus^  iiiorumque  se  orationibus  com- 
mendans,  attentius  Campaniam  expugnaturus  ia- 
greditur.  TaUa  (1144)  pap»  Gregorii  dumpervenis- 
sent  ad  aures,  ducem  et  principem  a  liminibus 
separavit»  collectoqueexercitu,  super  eos  ire  dispo- 
AiU  Quod  ubi  dodnuntiatum  est|Condte  una  cum 


pater  hac  audiens,  ducem  adiit,eumque  ad  pacem 
redire  rogabat.  Cijgus  monitis  Robl>ertus  obtempe- 
rans,  paoemoum  prmdpe  facit  Exinde  autem  dux 
movens  exerdtum,supra  castrum  quod  Mooticulus 
(1119)dicitur  obsidionem  fedt ;  quod  cum  cepiaset, 
Carbonaram,  Petram  Paiumbi,  Montem  viridem, 
(^ntianam,  unacumSpinaczoiodmiliter  acquisiyit 
Desiderius  praterea  asgre  ferens,  duoem  a  matris 
ecdesiagremio  diu  extorrem  manere,  Romam  adiit 
et  papam  Gregorium  rogare  cospit,  ut  ducem  ab 
anathematis  vinculo  quo  eum  ligaverat  soiveret. 
Quo  impetrato  pacis  amatoret  conservatorDeside- 
riuscum  cardinalibus  ad  ducem  profectus,eumab 
excommunicationis  yinculo  solvit  (1150). 


NOTiB* 


(1139)  Q.  m.  apud  Amatum  non  legitur. 

(1 140)  Ejus  Amatus  non  meminit. 

(1141)  1.  e.  felium. 

(1142)  CimkUe  —  ingreditur  non  ex  Amato  sum- 
psit. 

1143)  Cui  hanc  posuit  inscriptionem  t  Mattheo 
apostolo  ei  evangelistas  pairono  urbis  Robertus  dux 
R.  imperiimax  triumphalor  decBrariopeculiari.  Di 
Meo  Ann.  ViU,  191.  Dedicataest  a.  D.  1084  ;  Ann. 
Benev. 

(1144;i  Amat.  VIII,  32.  31  :  nam  rerum  ordinem 
petros  invertisse  yidetur« 


(1145)  Hacusque  Amatus. 
(il46)  Amat.  Vni,  34. 

(1147)  Iratispropter  dona  in  nuptiis  filia  dnds 
postuiata,  y.  duil.  Ap.  III,  498. 

(1148)  Vico  della  Baronia  s.  Trivico. 

{iii9)  Monticchio  in  Capitinata,  Carbonaro  et 
Monteverde  in  Princ.  ulteriori,  Genzano  et  Spinaz- 
zola  in  Basil.  sita  sunt.  Petram  Palumbi  frustra 
qussivi. 

(1150)  A.  1080,  Jun.  S9  Ceperani  Robertua  a 
Greg.  VII  pace  facta  inyestituram  recepitt 


T81 


GHRONIGON  GASINENSB.  —  LIB.  10  ACCmS  PETRO. 


781 


i6.  Eod6in(il51)  quoque  tempore  RoseUaaensis 
ecclesisB  pontifex  (1152)  ad  hoc  ccBnobium  veniens 
non  parTflB  pecuniae  summam  in  hoc  loco  deposuit 
Quod  ubiJordanoprincipi  relatum  est,  missismili- 
tibus  eandem  pecuniam  de  ecclesieB  secretario  ab- 
stractam  ad  se  deferri  mandaTit.  Pratres  autem  ad 
h8BC  :  «  Pecuniam  ****  quffi  patri  Benedicto  credita 
est,  nos  alicui  viyentium  minime  damus,  sed  iUam 
in  secretario  ponentes,  exinde  qui  prsesumpserit  au- 
ferat.  »  Milites  vero  hsc  audientes»  et  diabolico 
stimulo  debriati,  pecuaiam  de  secretario  ecclesiffi 
abstrahentes,  adprinci[>em  deferunt.  Tantum  Tero 
et  tam  immane  et  inauditumflagitium  Gregorii  papffi 
dum  pervenisset  adaures,h^justemeritatis  noxam 
inultam  esse  non  feren8,etyerensneexemplohuju8 
facinoris  iterum  nostra  ecclesia  violaretur  divi- 
num  officium  in  patrisBenedictiecclesia  interdixit, 
altariaque  omnia  denudari  fecit,  asserens  quod  in 
tanto  scelere  nimiffi  neglegeatiffi  et  acriter  ulciscendffi 
timiditati8,etDesiderium  ac  fratres  arguereposset, 
et  gravius  adversnscongregationem  nostram  com- 
moveri  debere,  nisi  ea  qua  locum  istum  semper 
dilexeratcaritatedehneretur.  Siquidem  tolerabilius 
sibi  videretur  viilas  et  casteUa  nobis  pertinentia  in 
prffidam  et  direptionemdari,quam  ut  sanctus  locus 
etper  totamchristianitatemfamosus  et  venerabilis 
tantffi  ignominiffi  periculo  subjaceret.  Sed  non  in 
iongumpostquam  officiumdeecdesia  nostrainter- 
dictum  est,  vindictam  distulit  dextera  Dei.  Nam 
princeps  tantiauctorsceleris,  postquam  pecuniam 
accepit  lumen  amisit  (1153).  Idem  veropapa  Ore- 
gorius  in  consiho  residens,  constituit  ut  si  quis 
Normannorum,  velquorumlibet  hominum^proKlia, 
monasteria,  villas,  seu  possessiones  hujus  coBuobii 
Gasinensis  invaserit,  et  bis  vel  ter  admonitus  non 
emendaverit,  excommunicationi  subjaceat,  donec 
resipiscat  et  ecciesiffi  satisfaciat  (1154). 

47.  Eodem  anno  (an.  1080.  Spt.  19)  Jordanus 
priaceps  cujus  supra  meminimus,  more  priorum 
principum  generaleprfficeptumhuic  monasteriofe- 
cit  de  omnibus  finibus  ac  pertinentiis  ejus  (1155). 
Quo  etiam  prfficepto  specialius  confirmavit  eidem 
monasteriouniversa,quffitampater  quam  ipsehuic 
monasterio  concesserant,  seu  concambiaverant ,  vel 
reddiderant :  id  est  casteilum  quod  dioitur  Fract» 
et  Terame,  et  Pedem  de  monte,  et  Mortulam,  et 
Cttcuruzzum,  et  Turrem  ad  marei  sed  et  omnia 


A  qtiffi  antiquitnshuicmonasteriopertinnenintintota 
Liburia,  cum  ecclesiis  ac  finibus  et  pertinentiis 
earum.  Hffic  inquam  omnia,  cum  universis  ut  dixi- 
mns  eorum  attinentiis,  in  hoc  locospecialitercon- 
firmavit,  subpena  quattuormiiliumlibrarum  auri, 
qui  huic  concessioni  aliquatenus  inferre  violentiam 
prffisumpsissent.  Biennio  post  hffic  (an.  1082.  Sept. 
24)  oblataest  ab  eodem  principeinhoc  monasterio 
ecdesia  sancti  Rufi  intra  civitatem  Gapuanam 
(1156),  quffi  dudum  sibi  concessa  etper  sacramen- 
lam  firmata  fuerat  ab  liis  quibus  jure  liffireditario 
juxta  morem  patri»  pertinuerat,  cum  servis  et  aa- 
cillis  atque  colonis  nec  non  et  lii>ris  et  ornamentisi 
et  omnibus  omnino  tam  foris  quam  intus  perlinen- 
tiis  ipsiusy  mille  librarum  auri  pena  proposita  id 

gviolare  conantibus.  Per  eosetiam  dies(1157)  comes 
Adenulf  us  simul  et  fratres  fecer  unt  oblationem  suam 
in  hoc  loco  de  lacu  majori,  qui  est  juxta  civitatem 
Aquinensem,  cum  omnibus  ejusdem  loci  pertinen* 
tiis ;  soper  eam  oblationem,  quam  ante  annum 
princeps  Jordanus  fecerat  (1081.  Sepi.  16). 

48.  His  namque  temporibus  Guinizo  confessor 
almificus  et  hujusccBnobiimonachusvita  decessit. 
De  cujus  virtutibus,  quia  ad  id  locidecurrens  per- 
venit historia,  ffiquum  plane  videtur aliquanta  opus- 
culo  isti  annectere.  flicdum  Basilii  perversi  tempo- 
ribus  pro  hujus  ccBnobii  causis  ad  Theodinum  ser- 
vum  tuns  in  arce  quffi  Bantra  dicitur  residentem 
directus  fuisset,  rogatus  ut  ea  nocte  in  supradicta 
arce  remoraretur,  extracellamGuinizo  nuliatenus 
se  manere  posserespondit.Tunc  TheodinusdialKH 

^  lico  debriatus  veneno,  dum  servum  Dei  orafionis 
gratia  ecdesiam  intrasse  conspiceret,  cum  summa 
diligentiaclaudiecdesiam  fecit.Virgam  vero  quam 
in  manu  servus  Dei  adduxerat,  uxori  suffi  (1158) 
tradens  in  arcam  daudi  priecepit.  Sed  humani 
generis  GonditoratqueRedemptorquiin  se  speran- 
tes  non  deserit,  misit  angelum  suum,  qui  salvo 
januarum  signaculoeum  deeoclesiaabstrahens,ad 
radioes  montis  deposuit.  Rusiici  vero  sole  jam  ad 
occasum  vergenteredeuntesa  ruribus,  percontati  a 
castri  habitatoribus  si  quid  novum  in  iUis  partibus 
nuperrime  foret  gestum,  responderunt  se  omnino 
nichil  aliut  vidisse  nisi  quendam  hominem  sohva- 
gum,  discalciatis  pedibus,  cambuttamin  manu  por- 
tantem.  Theodinus  vero  nequissimus  servus  hoc 
audiens,  evocat  confestim  presbyterumi  etquid  de 


VARLE  LECTIONES. 


^^  ita  Beg.  Petri.  pecunia  c. 


NOTiG« 


(1151)  Brevem  de  hac  re  relationem  cum  epistolis 
pffi  t.  d.  e  Reff.  Petri  edidit  Gatt  Hist.,  p.  149. 

__.  ep.  Greg.  ad  Jordanum  VI,  37.  Spiscopum  ad 
apostolorwnUminavenientem  nuperustis  es  ei  im- 
pedire  Uguod  ferebatmorepradonum  auferre.  No- 
viseimeeecleiiamb.B.  sacrilego  ausuintraredeprcB' 
dari  et  violare  n(m  timuisti  etc.  D.  Romae  2.  Kal* 
Mai.ind.  11.(1075;. 

(1152)  Dodo. 

(1153)  Id  nuUo  alio  teste  conilrmatum  inveni. 

(1154)  l^tur  in  cono.  Rom.  1078,  Nov.  29 ;  y. 


Umen  Di  Meo  Ann.  Vm,  173. 

(1155)  Ez  orig.  dedit  Gatt.  Acc,  p.  184. 

(ll$6)lb.,  p.  188.  e  Reg.  S.  Angeli.  Tenuerat 
eam  Herluinus  capellanus  prindpis. 

(1157)  A.  D.  1082 ;  sed  Jordanis  25,  ind.  vi.  Res 
eorum  (filiorum  Joannis  Landonis  comitis  Aquini) 
fisoo  addictffierant  qusi  contraanimamnostram  co* 
gitavemntetconsiliatt  sunt.  Utrumquepriv.  exorig* 
edidit  Gatt.  Acc,  p.   187,188. 

(1158)  Harotta  vocatur  in  Vitc^  Guinizzonis, 


783 


US0NI8  MAR81CANI  JST  PBTW  DIACONI 


781 


Oeihoa«neactumfai.«^  «>moite  ccepit  -quire-  A  .Uo.  e»m  ,u.c^^^^^^^^ 


Qui  oum  in  ecdewa  eum  requisiMeat,  et  non  inve- 
nissent^stuporesimuletadmiraUone  iogenti  repleti 
Bunt.  Qualitepautemomnipolens  Deusde  eadem 
ecclesiajanuisclausis  servum  suumabstpaxit,  usque 
hodie  cunctis  mortalU^us  manet  incognilum.  Hujus 
autem  viri  gesta  magnifica  discipuliqe  ejus  Ja- 
nuani  miracula  si  quis  plenius  nosse  desiderat, 
textum  vitfflejus  anobis  ante  hoc  fermeseptennium 
exaratum  relegat  (415»).  Circa  hoc  feretempus 
sanctffi  memori»  Gebizo  e  Colonia  de  quaoriundus 
erat  (1160)  egrediens,  ad  hunc  locum  pervenit, 
atque  a  Desiderio  monachus  factus  est,  virhumili- 
tate  summus,  honestatis  nitore  conspicuus,  qui 
cujus  apud  Omnipotentem  meriUfuerit,  non  debet 


ctamanimam  jumentorummoreligatam  ad  suppli- 
cia  irahi  (1162).  Tunc  vir  Dei  onus  penitenti»  divi- 
tis  8ibiimponens,ccBpitomnipolentem  Deumrogare, 
uteandem  animam  de  antiquihostis  potestate  eri- 
pere  dignaretur.  Nocte  vero  adveniente,  diabolus 
affuit,  eumque  flagellis  ita  cecidit  ut  seminecem 
eum  relinquerel,  dicens  :  a  Cur  pro  eo  ausus  fuisti 
Deumrogare,  qui  suis  sceleribus  innumeris  eiigen- 
tibus  in  nostra  jura  devenit?  »  Non  tamen  pro  hoc 
vir  Dei  aboratione  cessavit,  usquequoangelus  Do- 
mini  apparens  dixit : «  Actenus  ego  meiquesodales 
pro  Adone  laboravimus,  sed  age  gratias  Deo,  quia 
modo  liberatus  .et  nostris  est  concivibus  aggrega- 
tus.  »  Nocte  quadam,  dum  in  stratu  suo,  quod  est 


Snldniosum^iexhis  qu«de  eo  apicibustra-  b  ante  secretaruianuaminipso  aditubasilicfflreside- 
viaeri  laciuiusuui,         ^,__y^ ^  . ^  rD..«,      n^t  vi«i  sunt  in  chorostarefratres.  etauasi  vinUm 


dita  sunt,  ex  parte  hic  aUqua  perstringamus.  [Pauu 
▼.  Gtbiz']  Habuerat  namque  ante  conversionem 
quendemfamiiiarissimum,  Adonemnomine,  pr«di- 
vitem  (1 161).  In vigiliis  autem  natalis  Domini  oranti 
ei  diabolus  innumera  demonum  caterva  stipatus 
affuit.  QuemvirDeisciscitatus  est,  dicens  :  «  Unde 
iocundaris^miserrime?»  Etdiabolus:  «Quoniamex 
anima  Adonis  modo  triumphavi,  nunc  eniminter  no- 

(Edilio  Veneia.) 
miraoula  :  qu»  si  quis  nosse  desiderat,  ejus  vitae 
historiam  a  Paulo  grammaUco  et  hujus  coenobu 
monacho  (4163)  perscriptam  (1164)  legat.  floc 
eUamtempore  jubente  DesideriopulchrosaUsopere 
in  comiUituTeaUno  innovata  est  sancU  Liberatons 


ret,  visi  sunt  in  choroslarefratres,  et  quasi  viriUm 
turificaretur,  a  singulis  subseiliis  videbatur  exire 
fumus,  cujus  virgul»  suprabeaU  BenedicUcolUge- 
rentur  aitarium.  Cumque  ad  hoc  cerneret,  angelus 
Domini  apparens  dixit : «  Quod vides  oraUones  sunt 
fratrum,  qu»  propterea  in  aitari  congeruntur,  ut 
sanctus  Benedictus  representeteas  ante  sedem  maje- 
staUs.»  Exstant""  pratereade  hoc  egregio  viro  plura 

{Editio  NeapoUtana.) 
miracula,  qusB  si  quis  nosse  desiderat,  historiam 
vitse  ejus  a  Paulo  grammaUco  et  hiyus  cosnobii 
monacho  (1163)  descriptam  (1164)  relegat.  Hoc 
eUam  tempore,  jussu  Desiderii  pulchro  saUs  op^e 
in  comitatu  TeaUno  renovata  est  ecciesia  sancU  Li  • 


j^d^ri  AdrjlfoSri^^^^^  ^'^^  locipr«po.itoet 

ecciesi»  ou ^  ^        oanobii  monacho. 


monasterio  monacho. 
49.  Anno  autem  inc.  Dom.  1079  (1165)  Matiida 
comiUssa  Henrici  imperatoris  exercitum  timens, 
yguriam  et  Tusciam  provincias  Gregorio  pap»  et 
sancUe  Roman»  EcdesiffldevoUssmie  obtuUt.  Unde 
imprimiscausaseminandiinterpontificemetimpe- 
ratorem  oduiniUum  fuit.  Quapropter  ponUfex  op- 
portuniUitem  nactus,  eundem  imperatorem  quod 
sibi  jura  usurparet  ecclesi»,  communioneprivavit. 
C»sar  autem  cum  opUmaUbusimperuconsiUo  lia- 
biU)  (an.  1076,  Febr.  23),  Uransmissis  Alpibus  ut 
cum  pontificepacisceretur  inUravit  ItaUam.  Triduo 


hujus  ccenobii  monacho. 

49.  Anno  autem  dominic»  incarnaUonis  1077 
Mattiida  comitissa  Liguri»  etTusci»,  iram  impera- 
toris  Henrici  sibi  infesU  metuens,  Liguriam  ot  Tu* 
sciani  provincia8Qregoriopap»etSanct»  Roman» 
Ecclesi»  devoUssime  obtulit.  H»cergo  causa  inter 
pontificem  et  Romanum  imperium  dissensionis  et 
odii  fomitem  minisUravit.  Quapropter  ponUfex  op- 
portuoitate  reperta  eundem  imperatorem  ob  inve- 
sUturam  ecclesiarum  aliminibus  ecclesi»  separaTit. 
C»sar  autem  cum  opUmatibus  imperu  consiiio  ha- 
bito  (an.  1076,  Febr.  23),  transcensis  Alpibus  ut 


VARLE  LECTiONES 

fn/rm^SiSS^  ^^  priecedenlis  et  nonmultopluribm  subH^ntu.Cu^us 

folium,  quo  ^  j^^^^  juvatinvotvere.  MoneoproptereaCaiinates  meosnonommbuMfidere.  Veniunt 

fraudeuifa^tumfuent.stl^^^  ^j^acesANG.  Ipseex  ed.  Neof. 

quam  ilta  mutatse  ceterum  mettoris  fidei. 


(U59)EdiditG.  Henschenius  m  AcUs  SS.Mau 
VI.  451  e  cod.  Casin.   Ct.  infra  IV,  66.      ^ 

liimEratenim  Teutonicus»  de  piyvincta  qu« 
Francia  Teutonica  dicitur.  Paulus  Casmum  ab 
Agnete  imperatrice  directus  est. 

(1161) /nsd/orem.  .....         j la 

(im)Ratus  h4)minem  Detvtntitetagaudere.Kd 
exuemum  enim  quibusdam  injurus  ab  eo  affectus 

(1163)  De  quo  v.  Petrum  De  viris  t^^»  «•  J.^r    ^ 

(il64)  JussuOderisii,  editam  ap-,Gatt.  Hist.  p. 

474  a  exscriptam  a  PetronosU^  mlibro  Deortuet 

S;/2<?S  appellatur.  In  qua Iwec 


verba  inveni  moresnostraUumillustranUa:  domum 
satis  amplam repperit  (sc.invisionepositus),  inaua 
rogum  vidit  grandibus  ligms  constructumi  sicut  fleri 
moris  est  in  ffigidis  et prcssertimyperboreis  regioni- 
ims.  Integras  etenim  inibi  dommorum  suorumfocis 
advolvunt  ruricotatrabes,  ut  non  secturis  settrabi- 
bus  magnis  pyram  videanturcomponere.  Sic  tamm 
eas  m  quadrumalterumatteri  superponunt,  ui  inter 
lignumaperturceqwBdamefAciantur^ferqwuliMgum 
ignisegrediantur^  etommaaomusspatiacaioribus  re- 
pUantur. 

(1165)  Anno  1(^7  eUam  Domnixo  hoo  atsigna- 
vit. 


785 


GHRONICON  CASINENSB.  -^  UB.  m  AUCTORB  PETRO. 


780 


autem  ante  pontificis  curiam,  qui  tanc  in  unam 
MatildiB  munitissimam  arcem  se  contulerat,  idem 
aagastusdiscakiatus  persistens,  pacem  exposcebat, 
et  hoc  per  se,  hoc  per  imperii  principes,  hoc  per 
apostoli  familiares  postulabat  [an.  1077.  Jan.).  Pa- 
ois  autem  iste  tenor  erat,  ut  si  quid  utrinque  f uisset 
admissum,  solveretur ;  demumque  cffisar  Homano 
pontifici  fidelitatemjuraret.  Cumquenegotium  efife- 
ctui  mandatum  esset,  pontifbz  Matilda  consiliis 
adjatus,  quendam  ex  suisultra  montesdirigens,  et 
Radalfo  duci  coronam  imperii  mittens,  adversus 
augustum  rebellaresuasit.  Quodubicsesari  in  Italia 
renuntiatum  est,  e  vestigio  Gailias  transiens,  anno 
dom.  incarnat.  1081  [1080]  contra  dacem  ipsam 
iniit  bellum.  In  quo  primo  confiictusuperatus  (Jan. 
27),  deinde  yictor  evadens  (Oct.  45),  duoem  ipsum 
cum  exeroitu  ipsius  trucidavit.Gffisarigitur  injurieB 
ulciscendae  non  immemor,  congregato  exercitu  Ro- 
mam  (1167)  advenit(an.  1081,  Ifat.) ;  sed  obsisten- 
tibuscum  pontiftceipso  Romanis,  sinee£fectureyer- 
808  est  {JuL). 


[Anoaym.  Cas.J  Hoc  etiam  anno  Robertus  dux 
caml8  milibus  armatorum  transito  mariThiaciam 
dei>ellaturu8  ingreditur.  Adversushunc  Alexius  im- 
perator  cgm  170  mUibus  pugnatorum  ad  prflslium 
exiens  superatus  est  (Oct.  19). 

50.  Henrious  (1170)interea  sequenti  anno  exer« 
citum  congregans  Romam  advenit  (an.  1083),  et 
porticum  sancti  Petri  per  vim  cepit,  magnaque  ex 
parte  destruxit ;  arcliiepiscopumque  Ravennatem 
apostolicffi  sedis  iDvasorem  absque  consillo  et  voiun- 
tate  Romanffi  Eoclesi®  instituit.  Hoc  audito  omnes 
fere  istarumpartiumhomines  adyersusNormannos 
uno  animo  unaque  voiantate  conspirant,  ut  cum 
imperator  Romam  transiret,  omnes  in  ilios  unani. 
miterinsurgerenL  Hoo  illi  explorato  perterriti  con- 
siliam  invioem  ineunt,  ut  cum  imperatore  foedus 
quoquopactocomponant :  ne  si  Roma  ille  potiretur, 
a^junotis  ilii  Romanis  et  omnibus  per  circuitum 
gentibus,  ipsi  sedibns  suis  pellerentur. 


A  cqm  pontifioe  pacisceretur  intrayit  Itdiam.  Triduo 
namque  ante  pontificis  curiam,  qui  eo  tempore 
in  unam  munitissimam,  MattildaB  arcem  se  con- 
tulerat,  idem  augustus  discalceatus  permanens, 
pacem  exposcebat,  et  hooper  se,  hoc  per  principes 
imperii,hocper  familiares  apostolici  postulabat  (an. 
1077.  Jan.).  Paois  autem  tenor  istiusmodi  fuit,  utsi 
quid  commissi  ab  utraque  parte  factum  esset,  soU 
yeretur  ;  demum  vero  casar  more  antecessorum 
suorum  Romano  pontifici  fideUtatem  faceret,  Post* 
modum  vero  cum  imperator  papam  et  Mattildam 
dolo  capere  vellet  (i  166),  detecta  fraude  pontifex  a 
Mattilda  monitus  et  adjutus  Romam  reversus  est. 
Cumque  Henricus  in  pristina  relaptus  esset,  a  Gre- 
gorlo  rursum  excommunicatusfuit,coronaque  im* 

Q  perii  Rodulfum  ducem  insignire  curavit.  Quod  ubi 
c»sari  in  Itaiia  nuntiatum  est,  e  vestigio  in  Qallias 
transiens,anno  dominicse  incarnationis  1081  [1080] 
eontra  eundem  ducem  bellum  iniens,  in  quo  primo 
publico  Marte  superatus  (Jan.  27),  deinde  victor 
efiectus  {Oct.  15),  eundem  ducem  gladio  trucidavit. 
Yictor  igitur  imperator  efTectus,  suib  injuriffi  ulci- 
sceudsB  memor,  congregatoexercituRomam(1167) 
advenit  (an.  1081,  Ifat.),  sed  obsistentibus  Ro- 
manis  cum  eodem  pontifioe,  sine  effeotu  reversus 
e8t(/u/.). 

[Anoajm.  Gas.]  Hoo  etiam  anno  Robertus  dux 
oumlSmilibusarmatorumtransito  mari,Romaniam 
debeilaturas  ingreditur.  Gontraquem  Alexius  impe- 
ratorcum  I70millibus  (1168)  pugnaturus  adveniens, 
belluminiit;  a  quo  idem  im[>erator  devictus  est 

^(Oct.  19)  (1169). 

50.  Henricus  (1170)  interea  imperator  alio  anno 
exercitumcongregansRomamadvenit  (an.  1083),  et 
porticum  sancti  Petri  (1171)  per  vim  cepit  et  ex 
magna  parte  destruxit,  atque  archiepiscopum  Ra- 
yennatem  invasorem  apostolica  sedis  sibsque  consilio 
et  voluntatetotiusRomanfie  Ecclesi»  constituit.  Hoo 
audito  omnes  fere  istarum  partium  homines  uno 
animounaquevoluntate  contra  Normannos  conspi- 
raverunt,utcum  imperator  Romam  transisset,  om- 
neslniilosunanimiterinsurgerent.  Quod  illicogno- 
scentes,  et  malum  timentes,  acceperunt  consilium 
intra  se,  utsiquomodo  possent  foedus  cum  Henrico 
imperatore  componerent  (1 172) ;  dicentes  quis  post" 
quamimperator Romam habuerit,  nullam  **<^* uUeriui 

lyabeo  finem  habebimust  sedjunctus  Romanis  et  coste^ 
ris  cirea  manentibust  omnes  nos  departibus  istssex*. 
pellet. 


VARLB  LECrnONES. 
*ne  abhine  rursus  cod.  Casinensem  sequimnr. 

NOTiE. 


(1166)  Hffic  ex  Domnizone  I,  2  Lauretus  interpo- 
lasse  videtur. 

(1167)  Hffic  iisdem  fere  yerbis  habet  Anon.  Cas. 
ada.  1081. 

(1168)  70  milibus  Lupus. 

(1169)  Apud  Dyrrhachium. 
nMO).B.^constituiteT  An.  Gas.  ad  a.  1083. 

Sequcntia autem  adtempora  speotant  anteriora. 
Farfn  Heinricus  fuit  a.  1082. 


(1171)  Id  estciyitatemLeonianam:y.Bonizonem 
ap.  Ang.  Mai,  Spicil.  Rom.  VI,  278.  Stenzel  Frank* 
Kais.  1,  480. 

(1172)  De  soio  hoc  Princinatu  intelligendumesse 
ostendit  Di  Meo  in  Ann.  aa  a.  1081,  quo  Jordanus 
cum  Heinrico  se  conjunxit.  Yerum  ne  ipsum  quidens 
Petrum  de  cseteris  cogitavisse  e  sequentibos  ap- 
paret. 


m 


LE0NI8  MARSICANI  ET  PETRI  DIAGONl 


788 


Quodpostquamtractatuin  intereosetpositamest» 

et  nuntii  eorumadimperatorem  ob  hoo  ierantetre- 

dierant,  demumTOcaTeruntpatrem  Desiderium^et 

quoniam  neminem  alium  in  his  parti  bus  invenire  po- 

terant,in  quoconfiderepotnissent,etde  eosatisfide- 

liter  prflBsumebant,  omnia  ei  qusB  consiliati  fuerant 

crediderunt,  secnmque  eum  ad  imperatorem  ire  hor- 

tati  sunt ;  et  licet  propter  seouritatem  suam  finem 

cumimperatore  componerent,eo  tamen  animo  ve- 

niebant,  ut  causa  fidelitatis  Romanas  Ecclesi»  de 

pace  inter  pontificem  et  imperatorem  satagerent. 

Hoc  ubi  Gregorio  papie  nuntiatumest,  supradictum 

imperatorem  cum  omnibus  suis  sequacibus  a  limi- 

nibus  ecclesisaseparayii  HocubiNormannipersen- 

serunt,  omnes  qui  prfledictum  pontiQcem  antea  sin- 

ceriter  acfideiiter  diligebant,  extuncabeo  corpore 

et  animoreeesserunt.  Imperator  intereaper  comites 

Marsorum  misit  epistolam  ad  patrem  Desiderium, 

ut  iret  ad  eum;  ad  quam  epistolam  nullum  omnino 

responsum  dedit,  quia  nesciebat  cujusmodi  saluta- 

tionem  ei  scriberet.  Idem  misit  illi  aliam  satis  mi- 

nando,  quod  nec  ad  eum  ierit,  nec  ad  scripta  sua 

responderit^mandayitque  ei  utFanrffisibioccurrere 

non  moraretur,  nisi  forte  TcUet  graviter  penitere. 

Ad  hflBC  Desiderius  rescripsit  ei  pro  salutatione 

«  debitffi  fidelitatis  obsequium,  » ideo  quia  nullam 

ei  fidelitatem  se  debere  putabat,  et  cum  multas  illi 

rationes  in  ipsis  litteris  posuisset  se  propter  Nor. 

mannos  non  posse  illum  adire,  sed  si  forte  cum 

Romano  pontifice  vellet  pacem  facere,  iuTeniret 

aliquam  occasionem  Ulum  adire :  et  ad  uUimum,  ut 

illum  ad  pacem  animaret,  scripsit  neque  regnum 

neque  sacerdotium  in  tanto  dissidio  incolume  posse 

consistere.  Ad  hec  imperator  iratus,  et  multa  con- 

tra  Desiderium  indignatiooe  commotus,  nuntiis  suis 

quos  ad  principem  mittebat,  omnino  interdixit  ne 

Desiderio  aliquid  loquerentur,  etprincipi  mandavit 

nt  Desiderium  quantum  valeret  Isderet,  nisi  sua 

sponte  ad  imperatoremTeniret.  Hocubi  Desiderius 

pater  agnoTit,  Romano  pontifici  haecomnia  litteris 

intimaTit,  et  quid  sibi  inde  essetagendum  consuiit ; 

sed  nuUum  ab  eo  super  hoc  responsum  accepit. 

Rursus  igitur  imperator  misit  Desiderio  litteras,  ut 

nuUo  modo  dimitteret  quin  ad  eum  in  pascha  iret, 

etcum  eo  tpsam  festiTitatem  celebraret;et  aliam 

misit  monachis  de  eadem  re;  sed  adhuc  differens, 

ire  ad  illum  distuht.  Postquam  yero  princeps  et 

omnes  Normanni  ad  imperatorem  pergebanti  et 

princeps  Desiderium  secum  ire  hortabatur,  idem 

abbas  fratres  couTocans,  dixit  ad  eos : «  Angustiie 

michi  sunt  undique ;  si  enim  ad  imperatorem  non 

iero,  imminei  periculum  et  cTcrsio  monasterii ;  si 

autem  iero,  etToIuntatem  ejusimpIeTcro,  incurram 


A  periculum  animffi ;  si  Tero  iero  et  Toluntatem  ejus 
nonfecero,  imminetpericuhimcorporismei,  simul- 
que  timeo  ne  iratus  imperator,  ita  Normannis  mo. 
nasterium  istud  quod  sub  tutelaet  defensione  ejus 
est,  sieut  et  totum  Principatum  concedat.  Pergam 
tamen  ad  eum,  tradens  me  morti  et  periculo ;  neqne 
enim  faciam  animam  meam  pretiosi<Mrem  quam 
patrem  sanctissimum  Benedictum :  nam  et  pro  Testra 
eommuni  salute  animarum  et  corporum,  locique 
istius  ineolumitate,  si  aliter  fieri  non  potest,  opto 
a  Ghristo  anathema  esse.  Si  enim  milies  occidar, 
nuUusme  separabitadUectione  lociistius ;  namnon 
dioo  imperatori,  qui  christianus  est»  sed  etiam 
ahcui  pagano  siTC  tjrranno  occurrere  non  recuso, 
dummodo  res  monasteru  Taleam  ab  ejus  barbarie 

gliberare  [flist.  misc.  Greg.  Dial.  lii,  5,  ti,  52]. 
Nam  et  Leopapa,ut  ciTitatem  Romanam  adcTasta- 
tione  et  incendio  liberaret,  Genserico  regi  Arriano 
occurrit^  et  SaTinus  Canosinus  AttUam  (1173)  «que 
Arrianum  ad  couTiTium  iuTitaTit,  et  de  manu  ejus 
calicem  accepit,  et  bibit,  et  pater  Benedictus  Zal- 
lam  similiter  perfidi»  Arrianffi  hominem  etiam  in 
orationesuscepit,ut  eum  afflictione  rustici  mitigaret. » 
Hffic  cum  dixisset,  patri  Benedicto  secommendans, 
iter  arripuit.  Ita  tamen  Deo  se  protegente  caTit,  ut 
in  toto  illo  itinere,  et  in  tota  Ula  mora  quam  ibi 
habuit,  cum  mulU  sibi  episcopi  et  honorati  Tiri, 
amici  etiam  sui  quamplurimi,  et  imperatoris  can- 
cellarius  (ii74)  occurrissent,  geminem  osculatus 
est,  cum  nullo  eorum  simul  oraTerit,  comederit* 

p  aut  biberit.  Postquam  Tcro  Albanum  perTenit, 
neque  ipse  ad  imperatorem  iTit,  neque  ad  iUum 
aliquem  misit,  sed  per  totam  illam  ebdomadam 
miuffi  sibiad  imperatoretantummodo  mittet>antur. 
Nam  mandabat  ei,  ut  sibi  fideUtatem  faoeret,  et 
homo  ipsius  per  manus  deveniret,  et  abbatiam  de 
sua  manu  reciperet.  QuffiTideUcetomnia  Desiderius 
forti  animo  contempne  bat,  dicens  se  non  modo  pro 
abbatia,  sed  nec  prohonore  totius  mundi  id  minime 
esse  facturum.  Gumque  tam  rigidum  et  inflexibUem 
eum  imperator  esse  cerneret,  iratus  est  Talde, 
prfficepitque  principi,  quatinus  nuntios  suos  acci- 
peret,  et  cum  eis  ad  monasterium  Teniret,  iUisque 
ipsum  assignaret ;  sed  cum  princeps  multailU  bona 
de  Desiderio  frequenter  locutus  fuisset,  et  eum  ad 
iUum  duxisset,  ita  flexit  se  ut  ipse  coram  principe 

D  amicitiam  sibi  promitteret,  et  de  corona  imperiali 
acquirenda  ^*'''  iUum  pro  suo  possea^juTaret  (1 175), 
salTO  tamen  ordine  suo.  Quffi  quoniam  ad  eompara- 
tionem  snperiorum  Desiderio  leTia  risa  sunt,  quia 
aliter  nequiTit,  consensit,  et  coram  principe  hocei 
proinisit.  Gumque  adhuc  exigeret,utTirgamabba- 
tinab  ipso  reciperet,  respondit  quia  cum  Romani 


YARLfi  LEGTIONES. 


^^  Ua  ed.  Veneia.  acreq.  iifi^. 


NOTiE. 


(Hm  ToUlam. 

(1174)  Burchardusep.Lausanensisperhos  annos 
diplomata  reoognoTit. 


(1175)  Quod  d  in  opprobrium  Tersum  t. 
Hugonis  Lugd.  ap.  MansiGonc.  XX,  632. 


in  ep. 


789 


GHRONIGON  CASINEN8B.  ^  UB.  m  AUCTORE  PETRO. 


7b0 


imperii  eoronam  enm  habere  yidisset.  tnnc  si  sibi  A  ceptum  anrea  bnlla  bullatum  de  hujus  loci  posses- 


Tideretur,  abbatiam  ab  ipso  reciperet ;  si  vero  nol- 
let,  dimitteret.Post  haec  imperator  accepto  a  prin- 
oipe  magno^*^  quantitaUs  pretio,  per  prsBceptnm 
aurea  buila  bullatum  confirmavit  totius  Capuani 
principatn8attinentias,retento8ibi  et  imperiomona- 
sterio  Casinense,  cumuniTersis  rebns  ac  pertinen- 
tiissnis.  Super  hsc  interim  quandin  ibi  permansit 
Desiderins,  cotidie  acsaepe  cnm  episcopisqnicum 
imperatore  erant,  de  honore  apostolicffi  sedis  con- 
tendit,etpr8ecipue  etiam  cum  episcopo  Ostiensi  (1176) 
qni  etiam  papn  Gregorio  fayere  Tidebatur ;  cum  ille 
ei  privilegium  Nycolai  pap»quodcumHildebrando 
archidiacono  et  centom  viginti  quinque  episcopis 
fecerat,  ostendisset,  utnumquampapainRomana 


nionibus  accipiens,  et  licentia  redeundi  ab  impera- 
tore  impetrata,  adhoc  monasterium  est  reversus. 
51.  Circa  hac  tempora  Ugo  venerabilis  abbas 
Cluniacensis,  Yit  celeberrimffiTitffi  acfamffi,  adpa- 
tris  Benedicti  limina  valde  deyotus  adrenit ;  quem 
Tenerabihs  Desiderius  honoriftce  uttantnm  decebat 
virum  suscipiens,  et  societatem  Cluniacensium  fra« 
tmm  nostrffi  congregationi  adjungens,  memoHam 
illorum  apud  nos  nostrffique  congregationis  apud 
ilk>8  in  mbrte  et  in  vita  iidem  yiri  Tenerabiles  in 
perpetuumhahendamsanxerunt(li77).[DB8ro.2>iaZ. 
n,  4.]  Tunc  temporis  in  hoc  Casinensi  ccBnobio, 
cnm  quidamfraterGregoriufnomine  dehocmundo 
migrasset,  tanta  odoris  fragrantia  de  loco  in  quo 


Bcclesia  absqne  consensu  imperatoris  fieret ;  quod  g  jacebat  emanavit,  ut  omne  subitohoc  monasterhim 


si  fieret,  sciret  se  non  pro  papa  habendum  esse, 
atqueanathennzandnm.  Unde  Desiderius  tamillum 
qoam  omnesqni  enm  adJuTabant,  palam  eouTicit. 
Dixitenimneque  papam,neque  epiocopom  aliquem, 
nequearohidiaconum,  neque  cardinalem,  sednec 
ullum  hominem  hoc  jnstefacere  potuisse.Apostoiica 
enim  sedes  dominanostra  est,  non  ancilla  necah- 
eui  subdita,  sed  omnibus  est  prffilata;  etideonulla 
ratione  posse  constare,  ut  eam  aliquis  quasi  famu- 
lam  Tendat.Quod  sihocaNycolaopapa  factumest, 
injnste  procul  dnbio  et  stultissime  factnm  est,  neo 
pro  hnmanastuititiapotestautdebet  amittere  suam 
dignitatem  Ecclesia,nec  unquamdebet  a  nobishoc 
aliquatennsconsentiri;  necI)eo  Tolenteampliusfiet 
ntrexAlemannorompapamconstitnatRomanorum. 
Cnm  ad  hsc  iratus  episcopus  dixit  :  <  Quodsihffic 


odoris  suaTitas  resperserit.Cumqueomnesmiraren- 
tur,  nuntiusab  infirmorum  domo  Tenit,quiGrego- 
rium  monachnm  obisse  nimtiaTit.  Quidamfraterin 
hoc  Casihensi  cOBnobio  Randiscius  ^''*  nominefnit» 
cujus  quanta  qnalisqueTita  extiterit,  inipsomortis 
articulo  Dominus  ostendere  dignatusest.  Namcum 
expletoTiTenditempore,morti8persolveretdebitum, 
c(B[>erunt  fratres  sicut  mos  est  ejus  animam  omni-^ 
potenti  Domino  commendare.  Cumque  j  am  extremum 
aUtum  traheret,  Toces  psallentium  Tirtute  qna  po- 
terat  compescere  coepit,  dicens  :  <  Tacete,  tacete, 
numquid  non  auditis,quantnresonant^**<*laudesin 
toelo  ?  Numquid  pueros  qui  laudes  decantant  non 
Tidetis?  Nam  Testimenta  Tultusque  eorum  sunt  ut 
nix.  Unde  per  Deum  obnixe  tos  postuloutsileatis, 
michique  tamsuaTissimum  cantum  audiresinatis.» 


ttltramontani  audirent,  omnessimul  adunatiunum  G  Hffic  dumdiceret,  extremum  alitumfudit. 


fittrent,  »  Desiderius  respondit :  c  Certe  si  non  so- 
Inm  hi,  sed  etiam  totus  mundus  oontra  hoo  in 
uiramcongregaretur,numquam  nos  ab  hacsenten- 
tia  exdudere  posset.  Potest  quidem  imperator  ad 
tempus,  si  tamen  permiserit  Deus  prffiTalere,  et 
Tim  ecclesiasticffi  justftiffi  inferre ;  nostrum  tamen 
oonsensum  ad  hoc  numquam  poterit  inclinare.  » 
His  ethujusmodi  plnribus  cotidie  cum  eis  et  ntB* 
pissime  contendebat,  et  justis  eos  rationibus  con- 
TiDoebat.Cumarohiepiscopo  etiam  RaTonnate  super 
eademre  satiscontendit,  et  de  prawiicto  priTilegio 
justis  eum  rationibus  Ticit ;  cur  etiam  de  papatu  se 
intromisisaet,  non  loTiter  reprehendit :  sed  cum 
miidtisrationibus  satisfacereToluissetyUecTduisset, 
inTitum  se  fecisserespondit  ;  nam  si  hoc  nonfecis-  «v 
sety  honorem  sunm  imperator  procul  dubio  perdi- 
disset  Desiderius  autemab  eodem  imperatore  prs- 


82.  Sequenti  tempore  Jannellus  et  Scifridus  pro 
parte  sua  et  parentum  suorum  rennntiaTcrunt  se 
huic  monasterio  de  castello  Saraceniscocum  perti- 
nentiis  suis,  recipientes  prasentialiter  a  Desiderio 
monetffi  Papieosis  solidos  ducentos,centum  librarum 
anripenaprffiposita.  His  porro  diebus  Desiderius 
ante  prssentiam  Jordani  principis  concessit  GofTrido 
cognomento  Monio,dlebusTitffi  suffi  castrum  Sujen- 
se,in  eo  tenore  utipsumcastrum  nonrecognosceret 
neque  a  principe  neque  ab  nllo  homine,  nisi  a  pr»* 
dicto  abbate  et  successoribns  suis,  et  serviret  inde 
huic  monasterioetejus  abbatibusperrectitudinem; 
ad  mprtem  Toro,  prffidictum  castmmin  locihujus 
potestate  rediret  (1178). 

53.  Allo  prffitereaanno  (1084)  Eynricus  imperator 
Romam  cum  exercitu  Tenit,  et  supradiotumpapam 
Gregorium,qui  in  arcesancti  Angelisecontraeum 


VARLELECTIONES. 


4ut  an  magnffi  ?    ^***  Randisius  voeatur  in  libro  de ortu  et  ob.  Ju$t.  Cas.  60.  et  in  MdrtyroL  $.  H.adi. 
Non.  Sept.    ♦»••  resonent  Petr.  l.  l. 


NOTiE 


(1176)  Odone. 

(1177)  In  Necrol.  cod.  47,  mKal.  Maii.  Ugo  Cl^- 


niacensii  abbas  eteommemoratioCluniacensiumfra 
trum. 
(il78)  Ct  inflra  ly,  7. 


791 


LEONn  MABSIGANI  R  PETRI  DTAGONI 


79t 


muDierat,  cam  diversis  belk>rom  maobiDis  oppu* 
gnare  modis  oinnibu8[ooepit  Hoc  ubi  Robberto  duei 
qui  ea  tempestate  GonstantiDopoiitaDum  imperalo- 
rem  expugnabat  relatum  eet,  Boamundum  filium 
saum  ia  ipsa  expeditioae  re]iaqueQ9(lf79)Jtaliam 
eitissime  rediit,ao  immeosumTaldeexercitum  eoD- 
gregaas,  obp^^liberatiooemcoatra  imperatorem 
iredispoait.  QoodubiDenderioauotiatumest,  auH* 
tium  Rom89  iUioo  de8tiaavit,(|ui  et  papie  liberatiooem 
etimperatori  adTeotum  docis  aootiaret.  Toocim- 
perator  Urbe  egredieos,  ob  id  scilieet  qoia  siae  mi- 
iitom  prsBsidioerat^ciTitatem  Gastellanamiagressus 
est.  Robbertus  aufem  dox  Romes  cum  exercitu  ad 
ecclesiam'saactorum  Quattuorcoroaatorom  iatem* 
pestn  noctissileatio  dumadteais8et,excoasilio^*** 
Geocii  Romaaorom  ooasolis  igoem  ia  orbem  immi- 
•it.  Romaaiigitorre  inoppiaata  peroolsi,  hac  ia 
Igoe  extiogueado  dum  esseotiateati,duxcoafe8tim 
cum^exercitu  ad  arcem  saacti  Angeli  properans, 
pootificemque  iade  abstraheos,  Roma  siile  mora 
egressus,  papam  Gregoriom  ad  hoc  mooasteriom 
osqoe  deduxit ;  quem  apostolicum  aoster  abbas 
usqoe  ad  ipsios  exitom,  com  episcopis  et  cardiaa* 
bos  qoi  eom  secoti  faeraot  sosteatavit. 

54.  Factom  est  aotemdom  idem  papa  Gregorios 
missam  celebraret,  vir  qoidam  Johaoaes  aomiae, 
joxtaaltaris  crepidiaem  ^***  ia  remotoastitit.Gum« 
qoe  ad  altare  ocolos  deyertisset,  sobito  ia  estasin 
raptus  oiTei  coloris  colombam,  cojos  gottor  Tide* 
bator  esse  aureom,  soper  eaadem  aram  stare  con" 
spexit.  Qoa  moxiadeadTOlaas,atqaesaperdestrom 
homerom  papaBGregoriireeobans,  alisprotiaosex- 
paosis  otrosqoe  protexit,  et  taodio  sic  perstitit 
qooosqoe  commistio  corporis  et  sangoiaisGhristiia 
ealioe  faota  foit ;  iteromque  sicut  priusin  humero 
se  coiligeas,  iode  ad  altare  desceadit,caput  blaode 
super  hostiam  flecteos,  viro  illo  nec  quid  hoc  esset 
seotieote,  oum  celeri  Tolatu  pleoo  rostro  remeavit 
ad  ooelom.  Post  heBO  rorsos  homo  ille  ad  oor  et  ad 
memoriam  rediit,  adeo  ot  penitos  io  ejos  aaimo 
aolla  visioais  hojos  maoereot  vestigia.  Nocte  yero 
sobsecotacom  se  8oporidedisset,vir  ot  solirradiens 
mioaci  volto  iamedio  so»  domoshostio  eidemap- 
pamit,  qoo  viso  qoo  jacebat  de  strato  prosilieae. 
terrore  cogeote  aimio  fiigam  temptavit  arripere  ; 
qoism  vir  superemiaeos  esteasaauuiu  oompescuit, 
braohium  ejus  teoeos  suaviter.  Fugax  aotem  ille, 
«eroensquod  hollo  modo  manos  ejosevadereposset, 
acsiligatos  iavitusstetit;coju8ad  attxiliom  qoidam 
jdvea  eaoitie  asperaoSfStolaoaadida  iadoto8,8obito 
adveoit;  illios  moerorem  mano  coosolatioais  abster- 
geos,  de  captiooe  qoa  teaebator  eom  eri{mit.Quem 
libera  voce,  qois  hic  taotsB  potestatis  vel  daritatis 


A  68set  iotrepidus  inqoisivit.  Goi :  «  Hic  est  sol  josti- 
tiffi,  »resp6adit;  etiUe :  «  Nomeatoomsiaiilimodo 
qonreo  ti  micbi  ediscere.Neqoaquam  te  ioqoit  meum 
scire  nomen  opertet,  sed  ad  interrogata  sapienter 
micfai  respoode.Remiaisceris  forsitao^quodhestenia 
die  io  ecelesia  dum  astares  vidisti^Illeforaitaacat 
oblivio  aoimom  impedierat,  coBpitiafirasevQlverB 
etcogitare,qoid  ab  eo  sedior  qunreret  ;  et  subito 
memor  sui  factus^per  ordioem  sibiretolit  rei  evea- 
tos.  <  Yade  ioqoit  ^***,  qoaotocios  aoribos  papsr 
hoc  ipsom  iotimato,ot  coastaoter  vigore  saaoti  Spi- 
ritus  CQBptom  opos  peragat.»  Bt  confestim  ab  ooulit 
ejosablatos  est. 

55.  His  porro  temporibusquidam  AmalfitaosB  ci'* 
vitatisoobilis,  muodo  mundaaisqoe  omoibosabr^ 

B  nontians  ad  hono  looom  peryenit,  et  a  Desiderio 
gratanter  sosceptos  et  monachos  factus,  partem 
non  exigoaai  iigni  salutifero  et  vivificn  croeis,  aoro 
et  iapidibuspretiosisornatam,  et  ioaurea  ycooa  kr 
catam,  qoam  |ipse  de  palatio  GoDstmtioopolitaao 
abstolerat,  id  ooojoratiooe  qoss  cootra  Michaelem 
imperatoremfaotae8t4>eato  Benedictodevotissimot 
optulit.D6siderius  autem  post  ista  Gapuam  pergeas» 
et  offioiaas  mooasterii  Gapuaoi  iDroiaisjampositis 
ceraeos,  ad  reoovatioaem  iilios  aoimom  dedit.  Dir* 
ropta  aamqoe  priori  ecclesia. j  ossit  coodoci  artificet 
aUos  ad  capiteUa  colomoarom  miroopere  facieada. 
Evocaosque  ad  se  Beoedictumcjusdem  loci  prSBpo* 
situm,  prflBcepit  utio  ejusdemecclesiareoovatioae 
omoibosrebos  poslpositis,  speoialiteriavigilaresto- 

n  deret.  Gojus  iUe  imperio  pareos^  patris  Benodioti 
basilicam,  sicut  ouoc  ceroitur  polcherrimam  satis 
coostroxit.  Qu«B  quidem  ecctesia  halMt  io  loogitu* 
dioe  cubitos  98,  ia  latitudioe  53,  io  altitodioe  40 ; 
colomnas  ab  ooo  latere9,  ab  altero  totidem.  Tone 
temporis  oom  omois  tellos  aresceret,  firatribos  om- 
nipotentem  Deum  et  patrem  Benedictom  per  aliquol 
dies  ex  hoc  roganttbus,  pluviam  Dominusaboodaa- 
tissime  tribuit.  Et  ot  meritisbeatissimiJpalrisBeae- 
dictiid  eveaissecrederetur,8olumnKxio  intra  terras 
mooasteriidiffusa  est,  a  foris  vero  aeooaquidem 
ploria  gutta  eecidit. 

56.  Sequenti  vero  tempore  (an .  1064.  Apr.)  The- 
odinus  fihus  Maynerii  de  Trivento  obtulit  hoic  looo 
monasterium  sancti  Salvatoris  quod  situm  est  prope 
fluvium  Tresta,  simul  cum  castelloquod  eidMnmo- 

^  pasterio  pertinet  vocabulo  Pesdatura,  et  doabus 
aliis  eodesiis  id  est  Sanota  Maria  de  GoUerotundo 
et  Saootos  Paolos  de  Petra  corvioa(li8(»Kcam 
ooiversis  eammdem  ecclesiarum  mobilibosetimmo- 
bilibus.Transmondus  (i  1 8i )  qooqoeTeatioos comes 
simiMter  obtulit  (Oct,)  io  hoc  mooasterio  tria  sui 
juris  castella  io  comitatu  Piooeose,  qoorom  uoom 


VARLE   LECTIONES. 
«ut  coosilii  c.    t**>  0.  pedem  e.  qux  gloua  e$$€  videlur.    ^'^>  inqnam  e. 

NOTiG. 

(1179)  Id  jam.  a.  1002,  fecerat.  Acc.,  p.  101. 

(1180)  Ambw  in  tnrUorio  deCMteUane.  fid*  Gatt.        (i  181)  F.  attoois ;  ib.,  p.  192. 


793 


CHRONICON  GASmENSE.  --  UB.  m  AUGTORE  LEONE. 


791 


▼ocatur  Aneta,  alterain  dioitur  Bacocou,  tertium 
nomlDatur  Bisenti,  cum  terra  nichilominus  decem 
millium  et  eo  amplius  modiorum.  Ciroa  hsc  fere 
tempora  vir  DominiAldeaiariuSyliujus  ccBnobiimo- 
nachiiB  et  miraculorum  patrator  egregtus,  apud 
Pocclanicnm  vita  decessit.Deouju8  miracuJis,  quia 
id  ratio  ezigit,  aliquantaopusculoistiad  sncceden- 
tinm  memoriam  perstringenda  snnt.  Hic  dum  quo- 
dam  tempore  Bomnumpertransiret,  unus  e  supra 
dlcti  loci  babitatoribus,  eum  interficere  cupiens, 
▼ibrato  telo  ita  lacertus  ejus  ol>riguit,  ut  braehium 
dectere  nuUomodoposBet.Tuncubi  se  tali  correptum 
peaa  perspezit»  eundem  Aldemarius  rogare  ccBpit» 
at  soi  misereri  dignaretur ;  vir  autem  Domini  ora- 
tioaemproipsofandensypersequentem  seconfestim 
saaam  restituit.  Nec  hocsilendum  videtnryquodsi 
qais  languidusaquamviriDei  manibns  ft)enedictam 
in  potum  acoepisset,  saluti  pristinn  citissime  resti- 
taebatur.  Per  bos  diesoblata  est  in  boc  monasterio 
a  sapradicto  principe  Jordanoecolesiasanct«Aga- 
thiB  justa  ATcrsam  (on.  1086.  Feh,  22.),  quam  du- 
dam  Constantinus  AfHcanns,  sicut  jam  supra  taza« 
▼imus  (o.  35),  beato  Benedicto  obtulerat  cum  cur- 
tibas  et  viUanis  et  universis  pertinentiis  suis,  qua* 
liter  eam  Richardus  pnnceps  pater  ejus  dotaverat, 
et  sioutGualterius^  (1182)  cappellanusipsius  qui 
eam  restauraverat,  ad  diem  obitus  sui  tenuerat, 
▼iolatoribus  ejusdem  suib  oblationis  oentum  auri 
libraram  pena  proposita. 

B7.  Hoc  interea  anno  Robertus  duz,  qui  cum 
Ck>nstantinopoli  tano  im  peratore  ej  usque  ezercitibus 
moltajam  dndumpriBliaprospere  gesserat^multas- 
qae  ejnsurbesoccupaverat^cum  esset  ineademez- 
peditione  obiit(m.  1085.  Jul.  17),  corpusque  ejus 
Itaiim  relatum,  etinVenusia  ciritate  ApnliiB  condi- 
tam  est.  Hic  interea  ad  diem  obitns  sui  braobiam 
sancti  apostoli  et  eyangelista  Matthei  Gappellanis 
suis  fllio  suo  Salemireportandum  (1183)  atqnered- 
'dendumreliqnit(ii84).  Sed  illi  snbstantia  paupe- 
res  ae  fidepaupenores,  thecam  argenteam  in  qna 
saactum  braohiu  m  erat  reconditnm  inter  se  dividunt 
iodeqne  Jemsolimam  pergentes,  sanctas  reliquias 
osqtie  ad  diemobitus  sui  apudseretinuere  celatas. 
Ad  mortemautemTenientes,  snpradictas  reliquias 
inaoiis  sociis,  ueris  psnis  contraduni,  qui  qualiter 
sanctom  brachium  temporibus  Girardi  abbatis  ad 
hanc  locum  detulerint,  loco  suo  soribemus  (1.  rv. 


A  0.  78.).  Non  autem  yidetur  indignum  hic  ez  parte 
aliqua  summam  oblationum  istius  ducis  ejusque 
conjugis  Sicelgait»  ad  scientiam  posterorum  anne- 
ctere,  qui  supra  omnes  fere  sui  temporis  mortales 
locum  istum,  patrem  Desiderinm,  et  nostram  oon^ 
gregationem  diligere,  ezaltareet  honorare  studue- 
rant. 

58.  Prima  igitur  Tice,  quando  idem  abbas  Re- 
gium  perrezit  ad  eos^donaTit  ei  duz  600  bizantios, 
et  5pallia,  et  unam  naTiculam  aureann(il85).  Alia 
Ticepallinm  unummagnum,  et  gemmasatquemar- 
garitas  quamplures  pro  skifatis  (1186)  700.  Item 
alia  Ticead  GastrumTiUari  (li87)donaTitei  600  bi 
zantios,  et  dnomilliatarenos  Africanos,  et  13mulos 
cnml3Saraoenis,etunumtappetum  magnum.Item 

g  quando  asgrotaTit,  mandaTithuio^*'  noiille  skifatos 
Item  a  Gallipoli  mandaTit  300bizanteos,et  duo  mil- 
lia  tarenos.  Quando  prima  Tioe  Tenit  hucet  iTit  in 
Gampaniam,  posnit  in  capitulo  12  libras  auri,et  iOO 
bisanteos,  et  super  altare  sancti  Benedioti  300  ski- 
fatos,  et  3  pallia,  et  100  skifatos  pro  fabrioadormi- 
torii,et  100  in  refectorio,  et  40  inospitali,  et  12  U* 
brasdenariorum  in  infirmario,  et  100  michalatos 
(1188)  propieturacapituli.  QuandoTenitsuper  Aqui- 
num,  misithuc  SOObizanteos. Quando  recepit  Barim 
donaTit  [>esiderio  12  libras  auri.Item  secundaTioe 
quandoperrezit  superoiTitatemTiburtinam,po8uit 
in  capitulo  12  libras  anri,  super  altare  toto  100 
skifatos,  et  unnm  pallium  magnum.  Tertia  Tioe 
quando  rcTersus  est  a  Roma  cum  papa  Gregorio 
posuit  in  capHulo  miUe  solidos  Amalfitanos,etoen« 

^  tum  bizanteos  super  altare,  et  abiens  hino,  misit 
190  farganas  (1189)  firatribusin  dormltorio.  Alia 
Tice  misit  huc  mille  tarenos  pro  i^scibus.  Item 
mille  tarenos,et  unum  naTiginm  yalensj  solidos  mille 
Item  400  solidos  AmalflUnos.  Item  a  Romaniami- 
sit  huo  mille  michaiatos.  Uzor  presterea  ipsius 
quando  «grotaTit,  misit  beato  Benedicto  45  libras 
argenti,  etpalliuml.  Item  quando  Tcnithucpost 
mortem  duoisposuit  in  capitulo300skifatos,etooo 
pemit  omnes  mensas  refeotorii  manteliis.  Alia  Tice 
obtulemnt  beato  Benedicto  altarium  aureum,cum 
geaunis,  margaritis  et  smaltis  oroatum.  Gooperto- 
rium  altaris  sericum  nraa  purpurea,  ornatum 
margaritis  acsmaltis.GalicemaureumparTum.Pla- 
netampurpureamcumfrisoy  et  cum  aquilademar- 
garitis.  Tunicam  unamdepannoperso(1190)  inao- 


YARLE  LECnONBS. 


♦••*  GuHeUnus  c.     ♦»•»  Ug.  huc. 


NOTiE. 


(1182)  Ita  in  priTileg.  quod  et  orig.  ib.  editum 
est. 

(1 183)  Rogerius  tunc  Gephaloniam  oppuguabat 
Robertus  solns  in  Italia  tunofuisse  potuit. 

(ll84)Gf.  cap.  45supra. 

(1185)  Qua  incensum  in  thuribulis  ponitur ;  Tid. 
Ducang.  s.  t. 

ni86)I.  e.  nummis  caWs,  qui  scyphi  speciem 
reierunt ;  cujus  generis  tunc  mulli  Bjzantii  cude- 
bantur. 

(1187)  GastroTiOare.  in  Galabria  d.  Gassan. 


(1188)  Nummos  anreos  snb  Hichaele  Duca  cu* 
sos. 

(1189)  Sarganes  quid  sint,  noninTenio,  Sargann 
Toro  et  forte  sic  ab  auctore  scriptum  et  aUbrario 
corruptum)  Suida  et  Hesychio  sportn  sunt  Timi- 
hea  cratesez  junctis,  qun  nsui  monachoramaptaB. 
ANG.Piscium  speciens  esserectius,  utTidetur»con- 
jicitur  in  noTauucangiieditione. 

(1190)  Golor  adcffiruleum  Tel  ad  perslcAmal 
colorem  acceddns,  Gallis/^i,  Itaiis  perso.  Duc 
s.v. 


m 


DSONB  MARSIGAm  ET  PETRI  DIAGONI 


7M 


rato.  PloTiales  4.  Albas  serioas  4.  Albasde  matassa  A 
(tl9l)bainbaoii  8.  GaDdelabrade  cristailo  etboni- 
cbino  atque  argento,  parium  i.  Abiacandelabra  ar- 
gentea  cum  maliscrittallinis^pariuml.  Ba£ili(il92) 
deargento,parium  I  librarum7.Lateniamargenteam 
lii>rarum  8.  Scrinium  argenteum  super  altare  cum 
nigello,  librarum  8.Scrinium  eburneum  magnum. 
Goppas  duasargenteas  deauratas  cum  nigello»libra- 
nim  15,  cumquibus  fratres  in  preocipuis  festiyita- 
tibus  biberent.  Goncam  argenteam  cum  aquiminili 
suo,  librarum  24.  Urceum  de  cristallo  majorem. 
Scutellam  argenteamcumnigello,  librarum  i4.Scu 
tellam  aliam  librarum  16.  Aiias  duas  librarum  10. 
Pannum  sericum  magnum  cnm  uno  roto  (1193),et 
alios  eeque  manos  3,  et  4  minores.  Gircitoria  de 
altare  sancti  Benedicti  4.  Duas  cortinas,  Arabicas,  ^ 
que  pendent  supraoborum. Aliasduas  comitas,quflB 
appendunturin  circuitu  choriperquadragesimam. 
Item  quando  yenithucpostraortemducie,posuitin 
capitulo  5  libras  auri,  et  duasdeditininfirmario 
unamproezpensis,  alteramprobalneoconstruendo 
Super  hflec  omnia,  et  multa  alia  pusB  nec  recoli  neo 
numerari  possunt,  obtuleruntbeatoBenedictomo- 
nasterium  sanctiPetri  Imperiaiis  in  Tarento  (1194), 
cum  decimade  piscaria.etcum  decima  manualium 
(1195)BUorum.  Monasterium  sanctiAngeli  inTroja, 
sancti  Nycandri  (1196),  sanctffi  AnastasisB  in  Gala- 
bria,  sanoti  Nyoolai  in  Sellectano(1197),  et  fundi- 
oum  ((198)  in  Amalfi,  cum  pertinentiis  suis.  Anno 
sequenti  (1086)  eadem  ducissa  Sicelgaita  per  oon- 
sensum  filii  sui  ducis  Roggerii,  optulit  t>eato  Bene-  ^ 
diotoperoartamaureabulla  signatam  (1199)  looum  ^ 
qui  Getrarius  dicitur,  in  Galabria,  cum  toto  portu 
suo,  et  omnibus  pertinentiis  suis,  atque  universis 
ooionis  ibidem  habitantibus :  quod  yidelicet  indo- 
tem  a  pradictoconjuge  suo  duce  Robbertodudum 
reoeperat ;  ea  tamenoonditione,  ut  quoad  ipsayiye- 
ret,  idem  locus  in  ejusdominio  permaneret,  post 
obitum  yero  ejus  absque  ulla  h»redumseu8aoces- 
sorum  suorum  oalumnia  ad  hujus  monasterii  jus 
remearet;  apposita  penaoentumlibrarumauri,qui« 
cumque  hujus  oblationissueByiolatorexisteretemp- 
tayisset.  Superbffio  autem  transmisit  beaio  Benedic* 
to  per  Desiderium  altare  pratiosissimum,  auro  ao 
smaltis  marg«ritiset  gemmis,quodque  his  omnibus 


muItopretiosiusest,beati8simi  apostolieteyangeliste 
Matthei  saorosanotis  reliquiis  -mirifice  decoratum. 

59.  Hooeodemaano  (1086.Jul.)J(^aanesoome8» 
filius  Landulfi  de  Venafro,  ad  eztrema  yenienty  ad 
hoo  monasterium  oum  rebus  suis  ferri  se  jussit,  et 
ooncambium  decastellosuo.quod  Gardetum  yooa- 
tur  (iSOO),  ideo  nobis  yalde  oongruum  quia  conti« 
guum,  diu  jam  optanti  Desidario  feoit  Dat»  sont 
autem  pro  ejusdemoastelUcommutatione  quattuor 
ecclesisBquas  in  YenafrohabebamustOum  omnibus 
possessionibus  ao'pertinentiisearum,idest  Sanotut 
Benediotus  qui  yocatur  Pizzulu,  Sanota  Mariain  Sala 
Sanotus  Nazarius  in  Piperozzu,  et  Sanotus  Benedi- 
otus  infra  eandem  oiyitatem;  apposita  pena  mille 
bizanteorum  omnibnsidem  coucambiumremoyere 
yolentibus.  Per  hosdies  (laQl)lfarinus  comes  Tra- 
jectensis  unaoumOddulanauzore  suaobtulitbeato 
Benedioto  totam  partem  suam  de  oomitatu  Traje- 
otano  et  castro  Spinii  ao  Fractss^pena  apposita  cen- 
tum  librarum  auri  id  remoyere  quffirentibas  (on. 
1059.  Oci.).  His  quoque  diebns  Gualterius  comes 
Lesinensis  (1302)  reddidit  beato  Benedicto  fluyiam 
Lauri  oum  tota  pisoaria  sua,  et  ipsamfocem  sanoti 
Benedicti  oum  totapiscariaetcalatoribus  suis  tam 
intus  quam  foris,  oum  introituet  ezitu  suo,necnon 
ecolesiam  sanoti  Fooati,  et  eoclesiam  sancti  Petri, 
cum  pertinentiis  suis,  qusB  malo  ordine  retinuerant 
homines  de  oiyitatel^inensi;pena  appositadunm 
milium  bizantiorum,  quihoo  remoyeretemptaaset 
Tunc  temporis  Leofilios  S^rmeonis  ad  mortem  ye- 
niens,  per  manus  Desiderii  obtulit  in  hoc  locoom- 
nia  sua  mobilia  et  immoliilia  tamintus  quamforis 
inoiyitateBarensi,penamille  solidarum  proposita. 

60.  HicabbasconcessitLandonioomitiTrajectensi, 
quartam  partem  de  eodem  comitatu  Trajeetano 
qnam  videlioet  Marinus  oomessiout  supra  dizimos 
sanoto  Benedioto  cum  01>du!ana  (1203)  uzore  sua 
tradiderat,  etquartam  partem  de  castro  Fractte,  et 
medietatem  de  oastro  Spinii,  et  quartam  partem 
de  monasterio  sanoti  Martinide  Aqramunduia,ez* 
oepto  manasterio  sancti  Marlini  oum  pertinentiii 
suis ;  in  eo  tenore  ut  ind6,ubioumqueyooatus  fuis- 
set,  supradictoabbatiacejttseucoessoribus  fideliter 
seryiret,  post  mortem  yero  suam  omnia  hiBO  in  jus 
monasterii  nostri  absque  omni  oontradiotione  redi 


NOTiE. 


(1191)  Qu8B  et  metaza,  panni  speoies. 

(1192)  L  e.  pelyes  s.  lanoes. 

(1193)  Forte  rocAo.  Ducang.  s.  y. 

ill94)  Gf.  oap.  44,  supra. 
1195)L  e.  peoorum. 
1196)  Interrit.  Trojano,  inloco  qui  Pesmontis 
majoris  dicitur,  utrumque  dedit  uno  prly.  quodez 
orig.  ed.  Gatt.  Hist.,  p.  275,  d.  1080,  m.  Oct.  GsBt. 
cf.  mfra  IV.  10. 

(1197)  In  territ.   Bisinianensi,  y.  Gatt.   Ace.,  p. 
230 

(1198)QuodItali  etianmum  fondaco  appellant, 
pos  bazaar. 

(1 199)  Quam  ez  ori^.  edidit   Gatt.    Acc,  p.  192. 
Dsque  ad  a.  1085  oppidum  Gasinensibus  subditum 


fuiLMari  adjacet,   a   Bisiniano  yersus  Oooiden 
tem. 

(1200)  Regest.  num.  492Gastrum  nuno  dirutum» 
«ub  jure  tamen  monasterii,  cum  ampla  silya.  Ang. 
EdiclitGatU  Acc,  p.  194. 

(1201)  I.  e.ante  28  annos,  sed  annns  Dom.  Inc. 
in  charta  non  ascriptusest,  nec  Petrus  eum  oompu- 
tarepotuit,  ut  yidetur.  Data  est  54,  anno  comitatus 
d.  Marini  et  il  a.  c.d.  Dauferiiet  d.  Landoni  D.  g. 
thio  et  nepotUtuSf  atguecomitibus,  m.Qct.^  tnd.ziu. 
Trijectu  ;  ap.  Acc,  p.  193.  Gf.  supra  u,  95. 

(1202)  Num.  503.  Ang. 

(1203)  Ipse  notariusin  scribendo  ejus  notnine  sibi 
non  constat. 


797 


GHRONIGON  GASINENSE.—  LIB.  ni  AnCTORE  PETRO. 


799 


rent.  FecH  et  tibellam  Transmuiido  oomiii  Teatino  A 
nsque  iatertiam  generationem  (1914)  de  castello 
Monte,  et  castello  Muccla,  et  castello  Frisa,  cum 
X>ertiaentii8  suis  (1025) ;  eo  ?idelicet  ordine,  ut  in 
tartia  generatione  supradicta  cattra  in  monasterii 
hojus  dicionemredirent.  Eodem  vero  tempore  (an. 
1077.  Sejpi.  24)  Petrus  filius  Gregorii  Romanorum 
consatisprflBceptnm  fecit  huic  monasterio  deeccle- 
sia  saneti  Antoniniinmonte  Porculo  cum  omnibus 
attinentiis  snis  (1206),  quam  saperius  Gregorios 
consnl  Romanorum  una  cumfiUo  suo  Ptolomeo  beBio 
Benedicto  optolerat. 

61.  IdemquoqueGregoriusillustrisob  maximam 
deTOtioaem  quam  io  Patre  Benediclo,  et  per  eum 
in  loco  isto  habebat,  cum  supradicto  fitio  suo  Pto- 
lomeo  oonstituityUt  omni  temporenayis  nostra  cum  ^ 
naocleroetnauticissuis  Uberamaneatabomnicon- 
dicione  et debito  pensionis,  et  ut  nullum  plateaticum 
▼el  portaticam  monachi  nostri  aUqnaado  darent  ia 
onmi  joreetdiciooe  postestatissueBmari  terraque; 
obtohtetiam  tuncbeatoBenedicto  ecdesiam  queBcli* 
citur  Sancta  Jerusalem,  cum  uniyersis  pertinentiis 
soisysitam  territorio  Tusculaao^^juzta  tenorem  sci- 
licet  quoanteamonasterium  sanctsB  Agath8B,etsancti 
Angeli,  sancttt  LnciaB,  sanct»  Fehcitatis,  sancti 
Petri  in  Plegi,  sancti  Salvatoris  in  Tusculana»  et 
sanctflB  Mari»  in  Yineis,  huic  Gasiuensi  CGenobio 
concesserat  et  eonfirmaverat  (1207).  Sequenti  tem- 
pore(/)ec.  12)  Jordanis  prinoeps  (1208)  prflBceptum 
fecit  Desiderio  de  terris,  quas  homines  nostri  de 
castro  Teramensi  et  Plnmbariola  et  Pedemontis 
emerantab  hominibns  de  Aquino.  De  castro  autem  G 
Sarracenisco  (1209)»  et  Sugensi  (1210),  et  de  Turre 
admare  (1211),  cnm  pertinentiis  suis,  nec  non  de 
laca  Aquinensi  (1212)  et  de  ecclesia  sancti  Rufi  in 
Gapua  (1213),  et  monasterium  sanct»  Agathes  in 
ATer8a(1214) :  hsBC  inquam  omnia,  cum  omnibus 
pertinentis  suis.singillatim  principalibus  prsceptis 
in  hoc  monasterio  confirmavit. 

Berardns  etiam  comes  filius  Berardi  Marsorum 
comltit,  ea  tempore  obtutit  beato  Benedicto  mona- 
steriam  sanctsB  Maria  in  valle  Porclaneci,et  castel* 
lom  Roscolu,eumpertinentii8  suis  (1215).Id  ipsum 
fecit  et  Johannesdiaconus^***cumparentibus  suis, 
de  ecelesia  sancti  Bartholomei  in  Arci  oum  perti- 


n^ntiis  suis.  Per  eosetiamdies  Romnaldus  presby- 
ter  fecit  cartam  huicmonasteriode  sanctoJohanne 
in  Gonca  cum  attinentiis  suis.  Prsterea  et  Nubilo 
comes  de  castro  Viperaobtulit  huic  locomonaste- 
rium  sancti  Eustasii  infra  eundem  castrum,  et  ec- 
desiam  saocti  Barbati,  et  saocti  Bleutherii,  et 
saocti  Hylarii,  atque  oionasterium  saocti  Eustasii 
io  castello  Ribza,  cum  onmibus  pertioeatiis  eo- 
rum  (an.  1074.  Oct.)  (1216).  Sed  et  Aodreas  sacer- 
dos  et  mooachas  cum  pareotibus  suis  oblatiooem 
fecit  huic  loco  de  ecclesia  saocti  Blasii  ia  Limata, 
sabtus  castrum  quod  Tocatur  io  Carica  (an.  1063. 
Apr.)  (1217).  Hoc  tempore  (an.  1065.  FelMr.  13) 
(1218)  Rolandus  Yir  nobilis  decivitate  Laceosi  ob- 
tulit  beato  Benedicto  partem  suam  de  monasterio 
sancti  Georgii  infra  eandem  ciWtatem,  et  partem 
suam  de  ecclesia  sanctas  Mariee  in  palatio,  et  ca« 
stello  Aiflexo,  et  de  ecdesia  sancti  Mathei,  et  San- 
ctSB  MarisB  io  Gurte  vechia,  et  sancti  Nazarii  in  bur* 
cho  sanctiMartini  et  sancti  Martini  in  eodem  bur- 
cho,etquicquid  sibi  pertinereyidebaturin  comitatu 
Lueense,  Lunense,  Pinsense.  Pistoriensi,  Florenti- 
nensi,  VoIoterren8i,PopuloniensietRoselensi.  Mat- 
tUda  preBterea  ductriz  Liguri»  etTuscie  cujus  supe- 
ria8memoriamfeci,reTereatiamhajus  lodcoostituit 
ut  oallum  plateaticum  vel  thelooeom  in  dvitate  Pisa- 
na,et  Luceosi,  et  ioomoididoois  sues  terra  mooachii 
nostri  aliqnando  darent  (1219).  Ractarius  quoque 
filios  Petri  de  territorio  Marsicano  his  diebus  car- 
tam  fecit  huic  loco  de  tota  parte  sua  de  eodesia 
saocti  Benedicti  io  CiTiteUa  loco  Pascusaoo.  Idem 
fecitetRaioaklusfilius  Obberti  de  civitate  Antena 
cum  parentibussuis,  de  Sancto  Petro  in  Morini,  et 
Sancta  Luda  inRed6naria,cam  omoibus  pertioea- 
tiis  illarum.  Balduinusqnoque  comes  filius  Oderisi 
Marsorum  comitis,  fsdt  huic  loco  oblationem  de 
eodesia  sancti  Urbani  in  Commio,  et  sancti  Vi* 
dorini  inVicu  albo,  una  cumipso  lacu,  necnonde 
ecclesia  sancti  Johannis  in  Pratora,  cum  pertinentiis 
suis.  Similiter  fecit  et  Robbertus  de  Belloprato  de 
ecdesia  sancti  Johannis  in  Poto  (1220),  com  perti» 
nentiis  suis  (an.  1077.  Apr.).  Petrus  etiam  et  Jo- 
hannes  filii  Antenulfi  de  Ceperano  tunc  temporis 
similiter  fecerunt  oblationis  cartulam  de  ecdesia 
saneti  Petri  in  Fabratera,  com  montibas,  plaois^ 


VARLE  LECnONES. 


*•••  diaconum  c. 


NOTj& 


(1204)  Usn  retento  ad  nos  nsque.  Aite. 

J1205)  Cf.  supra  II,  88. 
1206)  Ezstat  io  Reg.  Hetri,  ap.  Gatt.  Hist.,  236 ; 
l  Gregorii  oblatio  periit,  si  aoquam  factaesL  Cf. 
supra  c.  17. 

(1207)  V.  supra  c.  17. 

(1208)  Solus,  viveate  patre,  ciyas  {NnTilegium 
periit  E^dit.  Gatt  Acc,  p.  186  ;  cf.  p.  189. 

(1209)  S.  d.  Gatt.  Acc.,  p.  189. 

(1210)  1078.  Sept.  23,  &.,  p.  187  ;  cf.  supra  c. 

(1211)  1085,  NOT.  18.  ib.,  pag.  192. 

(1212)  1081,  Sept.  16,supra  c.  47. 


(1213)  1082,  Sept.  24,  ib. 

(1214)  1086,  Febr.  22,  c,  56. 

(1215)  Exstat  io  Petri  Res,  dooatio  castelli  ad 
moo.  S  MarisB  a  Berardo  lacta  a.  1048,  m.  JuL 
iod.  XV.  Gatt.  Acc.,  p.  195. 

(1216)  Oatt  Hist.,  p.  282. 

(1217)  Ib.,  p.  266. 

(1218)  A.  1064  (more  F1orent.)m.  Feb.,  ind.  xui 
(I.  xTm),  ap«  Gatt.  Acc.,  p.  195,  e  Reg.  Petri.  GL 
snpra  n,  90. 

(1219)  S.  d.  ib.,  p.  201.  Murat.  Aot.  1, 957. 

(1220)  lo  fioibus  Pootiscurri  m  pede  montis  de 
Ponie.  Gatt»  flist  Bi3  ex  ong. 


m 


LEONIS  HARSIGANI  ET  PBTRI  MAGOm 


sihrls»  ac  pertineBtHs  suis.  Per  eos  etiam  dies  Maio 
Judex  de  eivitateBenilana  cumparentibnssais.per 
mannii  Desiderii  obtulemnt  huic  monasterio  eccle- 
siam  saneti  Stephani  intra  eandem  ciTitatem.  Ode^ 
risius  prnterea  Landonis  filins  de  Baduco  (I2ti) 
ad  hunc  locnm  Teniens,ecclesiam  sanctn  MariflBsi- 
tam  snb  ipso  castro,  et  aliam  ecclesiam  sanct»  Ma» 
rin  in  jam  dicto  castrot  et  sancti  Pauli  et  sancti 
Archangeti  in  Mozzani,  et  sancti  Quinsiani,  in  hoc 
CQSnobio  deyotisBimus  ol>talit  (an.  1080.  Nov.  3) 
(iS22).  Sed  et  Johannes  filius  Liudini  de  civitate 
Aquioensi  oblationem  fecit  in  hoc  monasterio  de 
ecclesia  sanctiMartiniintraeandem  civitatem.  Ranl 
qnoqueNoTellus  eodem  temporecartam  fecit  inhoc 
sanolo  coenobio  de  ecclesiasancti  Johannisin  Pan- 
tano,  et  sancti  Laurentii  iQ  Casa  Palnmbi,  et  san- 
etn  Marinn  in  ipso  colle  et  sancti  Blasii  in  Farneto, 
cumomoibnsrebus  ac  pertinentiisillarum.Heynri- 
ctts  etiam  filius  Bejnrici  comitis  de  castro  Gremo- 
nensi  (iS23),  otitolit  et  ipse  monasterinm  sancti 
Benedicti  situm  in  pertineatiis  ^nsdem  castri,  et 
eodeUam  sancti  Ambrosii  in  castro  Aire  ^**^,  oam 
omnibos  pertinentiis  suis  (aH.  iWI.  Dee.  i>.  Id 
ipsnm  fecit  et  Ponto  ftlins  Benedicti  de  duabus  eo- 
desiis,  idest  sancti  ^••Felicis  et  sanctn  TrinitatiSy 
in  ci?itate  sancti  Urbani.  Pandulfus  qooque  Aqni- 
nensis(42H)  comes  eotempore  similiterobtulit  in 
hoc  loco  monasterium  sancti  Martini  in  coUe  Ar- 
cizsi  cum  pertinentiis  snis.TuncTemporis  Bemardut 
quidam  nobilis  de  ciyitate  Aquinensi  cartam  fecit 
huic  monasterio  de  silra  qun  dicitnr  Matrelle,  loco 
qni  appellatnr  Ad  Yirnm  tortom,  territorio  Aqui* 
nensi. 

62.  His  quoque  diebus  Gualferitts  (ins)  yir  sar 
pientissimttset  facnndi88imQs,e  ciyitate  Salemitana 
de  qua  oriundQs  erat  egrediens,  ad  hnnc  locum 
pervenit,  atqne  a  Desiderio  susceptus,  monachos 
fkctus  est.  In  hoc  igitor  ccBnobio  positus,  scripsit 
yitam  sancti  Secundini  (1226).  Versus  in  laudem 
psalterii.  Dennracuioiilins,  qui  seipsum  ocoidit,  et 
per  beatnni  Jacobnm  yitn  redditos  est  (Ii27).0me- 
Im  de  adyentu.In  oatiyitate  Domini ;  de  pjphania, 
et  alia  qnamplnrima,  qun  hic  soriberesuperftiiinii 
dnzimus. 
1 63.  Nonsolum  autem  in  ndifldis,  yeram  etiam  in 


A  libris  describendis  (4228)  operam  DesideriQS  dart 
peraaximam  staduit.Codice8  namquenonnnlloshi 
hoc  loco  des<»ribi  pmcepit,  quorum  nomina  hnc 
8nnt.Angnstinom  contra  Faustum.  De  opere  mona- 
chorum.  De  sermoneDomini  in  monte.Omelias  50. 
Snper  epistolam  ad  Romanos.  Sermone8.Epist(rfas 
Pauh.  De  Genesi  ad  litteram.  Bf»stolas  ejus.  Pas- 
toraleejtts.  Debaptismo  pa^yuioram.Ambrosiumdt 
rebusgestisin  eoclesiaHedioIanensi.DePatriarehis. 
Deflde  adOratianumimperatorem.Sermonesejns. 
Registram  Leonis  papn.  Registram  Felicis  papflB« 
Regulam  Basilii.  Jeronimum  snper  Esechielem. 
Snperepistolas  Panli.  Saper  duodecim  prophetas. 
Bogepinm.Sermones  Seyeriani.  Historiam  Anasta- 
sii.  Hlstoriam  Langobardoram,  Gothonim,et  Wan* 

g  dalorum.  Historiam  Jordants  episcopi  deRomanis, 
et  Gothis.HistoriamOregorii  Turonensis.Xosephum 
de  bello  Judaico.  Historiam  Goraelii  cum  Omero 
.  (1229).  Hlstoriam  Brchemperti.  Bedam  super  To- 
biam.  De  iocis  sanctis.  Byangelium  majorenn  anro 
et  lapidibus  pretiosis  oroatum,in  quo  has  reliquias 
posuit :  de  ligno  Domini,  et  de  yestimentis  sancti 
Johannis  eyangeiistn.  Sermones  Leonis  papes.  Ser^ 
mones  Gregorii  Narianseni.  Doctrinam  patram. 
Sacramentoromcttm  martirologio.  SacrameQtoram 
aliad.  Ordo  episcopalis.  Gualfridom  de  ofSciis. 
Snper  reguiam.  Passionaria  totius  aani»  libios 
quattnor.  Antiphonariadediednoin  choro  semper 
habenda.  Antiphonarium  de  nocte.  Yitas  patram. 
Institttta  patram.Actus  apostolorum  eum  epistohs 
canooicis,  etapocalipsin.  EpistolasPauh.  Piuralipo- 

^  metton.  Sapercantica  canticoram  Origenis,  Grego» 
rii,  et  Berengarii.  Joannem  Grisostonum  de  repa- 
ratione  lapsi.  Dialogom,  qnem  ipse  cum  Alberioo 
diacono  (1230)  edidit  de  miracuHs  monachoram 
loci  istias.Dialogum  aliud.  Dialogum  de  yita  saneCi 
Benedieti.  Hilarius  mystericmim,  etymnoram.  Se- 
dulium  de  eyangeliis.  Jnyehcnm  de  eyangeliis.lle- 
dicinalls.  Psalterium.  Cresooninmde  bellis  Libicis 
(1231).  Yersus  Aridiis,  Pauh,etCaroIi.  yersnsPan- 
lini.  Giceronem  de  nainra  Deoram.  Institota  Justi- 
niani.  Noyellam  e[us.  Terentium.  Oratiom  cam 
Geometria.OyidiumFastorum.Senecam.  Virgiliom 
cum  egloga^***  Theodori  ^''^  Donatunou 
64.  [Dism.  DiaL  i,  13.]  Hoc  pmterea  tempore  I»- 


VARUB  LfiCTIONBS. 
♦WT  Tire  c.  *»••  sancte  c.  *wt  ego^  c.     *w*  Theoduli  emendat  Qietebr. 


NOT£. 


1221)  In  campania  Romana. 
1222}  Ib.,  816. 

1223)  Crema,  y.  chartam  ap.  Gatt.  Hist.,  2S4. 
ri224)  Comhiii  potitts,  ntipse  ait,  y.  Gatt.  Hist., 
p.  289. 

(1225)  a.  de  JnstisCas.  c.  4f,  De  virU  Ui.,  c.  29. 
Amatum  D.  155—  138. 

(1226)  EdiUm  in  ActlsSS.  Pebr.  If,  p.  534  V.  S 
Lucii  ib.,  Mart.  I,p,,  304. 

(1227)  Fragmentum  carminis  ediditCl.Toitiusin 
Hist.  Coi.  h  ^14,  q.  V.  de  cnteris  ejus  operibos  in 
cod.  Gas.  280  consertatis. 

(1228)  Quorum  pIufiiBl  siq[>Mhnt,  non 


omnes  :  ezpilata  non  semel  non  bibliotheca.  Akg. 
Gf.  Glesebr.  1. 1.,  p.  54  Federici,  Dochi  di  Gaeta  p. 
124. 

(1229)  Miro  modo  concinit  priscos  catal.  codd. 
Corbei,  ap.  Ang.  Mai  in  Spicu.  Rom.  V,  p.  XIII. 
Comelii  Itber.De  cello  Trojano. 

(1230)  Theophilus  yocatur  \n  editione  quam  e 
cod.  Yatic.  olfmCaBin.  corayitl.  B.  Marus,  Romn 
1651,8.  repetitaa  Bollandiaois  et  a  Mabilione. 

(1231)  Quem  ecod.  Triyulxiano  s.  XIV,  edidit  P. 
Mazzucchelliy  Mediol.  1820,  4,  et  sois  atcpie  C 
Lachmanni  curis  emendatum  I.  Bekkr  in  GoII. 
SS.  Histor.  Bjzalit. 


sai 


GHftONlCON  CA5INBNSE.  ~  UB.  H  A0GTOIUi  LEONK. 


BM 


troB68  DQcUi  hujus  nostri  inonaaterii  ingFessi  cellii-  A  Gt  quoaiam  Romima  ecdeaia  pastore  destituta  re- 


rium»  cames.easeumylardumqueiadesurripieates» 
suosbismeroibuasacoulosimpleverunt,  foras  autem 
e^ressi,  sacculos  quos  imple?eraat  te?are  couati» 
mlnime  potuemuC  Dein  relicta  sarciua  temptaotes 
fugam,  per  totius  exeursumnoctismonasteriiclau- 
•ira  oiroumeuntes»  nullam  egrediendi  facultatem  pe- 
nitus  consequi  valuerunt  flisquoque  diebus  in  ec^ 
clesia  qu»  est  adhonorem  patris  Benedictiinparti- 
bua  Liburin  construota»  satis  insigne  miraculum 
faoium  est«  Nam  oum  quidam  (rater  ad  terraticum 
a  ruricoUs  accipiendam  directus  fuisset,  rusticus 
quidam  a  quo  trlticum  exigebatur,  intempestse 
noctia  silentio  saccum  Irumento  implens  et  super 
bomeros  pooens»fugam  arripuit.Sed  hoc  verax  per 


mauserat,  et  h»retioi  atque  schismatici  more  lupo- 
rum  iilamaitebanturiavadere,  Desiderius  uaacum 
episcopiset  cardinalihus,  necnonetlaicisreligiosis, 
qui  actenus  in  oa(bo)ica  unitate  et  obedieutiapapae 
Gregorii  fideiiter  perstiteraut,  ccspit  unanimiter 
agere  qualiter  eam  posset  deceotissime  ordinare. 
Miserunt  ergo,  et  convenire  fecerunt  uadique  aptas 
huicofficio  personas,  quatinus  ei  eis  unanimi  con- 
sensu  eam  personam  cum  gratia  et  auxiiio  Dei  eli- 
gereaty  qu»  idoaea  et  fipta  taato  ordini  esset  Gon- 
Tenieates  post  hflsc ad  prf^dictum  abbatem  epii^copi 
etcardiaale:s.sc(Bperuateum  uper  prttfatipoattficis 
judicio  appeilare,  utque  in  tanta  temporis  aecessi- 
tate  periditaati  subveniret  scciesiae,  papatum  sus- 


ooBleatam  iata  seutaatia  Regem:  Qai  ambuUU  mi  ^  d  oipieado,iastaQtissimeflagitare.Adh«cille,papatum 

..^  s     quidemsesuscipereobstioalissimarespoasioaerecu- 

savit,  aliis  vero  quibus  sciret  et  posset  modis,  ad 
RomansB  ecdesiffiservitiumesse  paratum  esse  spo- 
pondit  Die  pentecostes  (Jun,  8.)  Savinensi  epis- 
copo  (1234)  etGratiano  Romavenieatibusoccurrit, 
eisque  verbaqu»  cum  papa  Gregorio  de  ecclesiss 
ordiaatioue  habuerat  retulit,  pariterque  cum  eis 
Jordauam  priucipem  et  Rajuulfum  comiteiu  (1233) 
adiit,  atque  ad  servitium  et  adjutorium  Romaa» 
ecclesitt  adhortatus^libeutissime  ad  omuia  paratos 
iaveuit*  Ccspit  deiade  cardiaalibus  vehementer  iu- 
sistere»  utde  pontificiseligeadipersoaaquaotocius 
deliberareut.  et  ut  adcomitissam  MattildiMn  litteras 
mittoreut,  quatiaus  studeret  ut  et  ii  quos  prsodixi- 
mus  episcopi»  et  quotquotidoaesBtaatp  oflficio  per- 
soo»  judicar^tur»  Romamsiactarditate  veuireat. 
QuodiUi  facereaeglegeates^  cumJordaao  priacipe 
dam  maclMaabaatur  eidem  abbati  pastoralem  cu- 
ram  iajuagere,  et  soasioaibus  multis  aite)>aatur 
eum  qi|oquomodo  Romamperducere,  putautes  vio- 
leuter  se  id  ei  posse  impouere.  Quod  ipse  persea- 
tieas,  omoiao  reauere  et  coutradicere  ccspit.  slcque 
ad  hoc  mouasterium  reversus»  iterum  Normauuos 
etLaagobardos  et  oomesquotquot  potuit,  ortari  ad 
Roman»  ecclesi»  servitium  ccBpit,  et  midtQs  ex  eis 
promptoset  paratosadremipsamiavenit.  Sedquia 
fervor  «stutis  aimius  erat,  propterea  tuac  Romam 
ire  distulerunt,  quousque  se  et  calor  «statis  immi- 
aueret»  et  tempora  infirma  traasireut.  Postquam 
vero  priaceps  couducto  exercitu  hiyus  rei  gratia 


fubriSp  me$cUqm  eai,  quia  tenebrw  obci»oaveruni 
oeuloe  eiu$.  {/oan,  m,  35).  Nam  qui  jussa  priaci" 
pia  tenebrarum  omai  conamiaeoamique  iaslautia 
implere  nisus  est,  per  viam  rectam  se  iucedere  pu- 
lans,  per  totam  nootem  in  circuitu  curtis  illius  de- 
ambulavii ;  ubi  autem  dies  est  reddita  terris,  in  se 
maticus  redieas,  et  quod  iu  re  erat  ad  verteas,  volebat 
cum  tritico  egredi,  et  oequibat ;  volebat  triticum  de 
colio  suo  deponere,  et  miaime  poterat  Mouachus  vero 
oompletisymaismatutiaalibus  ecdesiamegredieos, 
eumque  divioitus  hgatum  aspicieus,  postquam  ab 
ipso  totius  rei  seriem  dedidt,  oratiouem  Deo  Beue- 
dictoque  patri  sauctissimo  f uadeus,  rusticum  a  uexu 
quo  detiDebatur  odus  solvit.  Hoc  pr»terea  tempore 
famesmaximaper  totamfereItaliamfactaest(i232). 
Tunc  Desiderius  cum  fratribuscommuaicato  ooasi- 
lio,  cibos  iudigeutibus  abuudaaler  conferebat. 

65.  Aaoo  autom  domiaic»  iacaruatioois  1085,  ia- 
diotioae  8,  cum  veaerabilis  ac  semper  recoleadis 
memori»  domiaqs  Gregorius  septimus  papa  apud 
Salernum  iafirmitote  magaadetiueretur,  interroga- 
tus  ante  dtem  tertium  obitus  sui  ab  episcopis,  et 
cardiaalibus,quituacuaacum  Desiderio  prssseutes 
eraot,  quid  postsuumobitum  deRomaaie  sedis  or- 
diaatioae  juberet ;  respoudit,  ut  si  uuquam  aliquo 
modoposseut,  euadem  Desideriuqi  ad  hoc  officium 
promovereat.  Iseuim  prstor  id  quod  primum  pres- 
byter  curdiualis  Romau»  tunc  ecclesisB  esset,  et 
INrudeatia  maxiqia,  et  religioui  8iagulari,et  priaoi- 
pum  circummaaeatium  amicitia  mulu  pofieret.  Si 


Tero  huoc  uuUateaus  flectere  ad  ista  valereut,  aut  D  RomameuadiCampaaiam  veait,comitoatibusetiam 


arcbiepisoopum  Lugduaeasem  Ugoaem,  aut  Otto- 
nem  Hostieusem,  autLuceasem  episcopum  (1233), 
quem  priusex  his  haberepossent,  ia  papam  eligere 
postsuum  obitum  quautocius  festiaareut.  Rocsla- 
tuto,  defuuctus  est,  octovo  scilicet  Kal.  iuaii,  die 
domiuica,  et  hooorabiliter  iotra  ecclesiam  beati 
Matthd  apostoli  et  evangelista  sepultus,  cum  se- 
disset  m  pootificatu  aaais  12,  mense  i,  diebus  3. 


se  uua  cum  Desiderip  aoaauUis  partium  istarum 
episcopis,  ipse  suspectus  pnsdictoruai^  coasilior um 
ampUus  procedere  aoluit,  diceos  q^od  aisi  Jorda- 
auspriacepsetcom^Rayaulfus  et  episcopiRomaoi 
fldem  suam  slbi  proseati  dareat,aullam  super  hac 
re  vim  illi  illaturos,  aeque  alios  inferre  passuros, 
ipse  eam  eis  uuUateaus  pergeret.  Reaueutibus  fa* 
cdre,  hac  de  causa  res  tuac  iafecta  remandt» 


^mA 


(1232)  i085:Aaon.  Casia. 
(1233]  Anselmum. 


(1234)  Ubaldo. 

0235)  Fratrem  Riehardi  I  prindpis. 


803 


LBONIS  MARSIGAm  BT  PEHH  DUGONI 


804 


W.  Jam  fere  annus  intalifluotuationetransierat,  \  niam  quemeomque  ipeeiHis  oonsuiuissetyipauin  illi 


quo  in  apostolieasede  ouiiuspastorerat,  nuUusdo- 
miQioi  gregis  curam  regel>at,  et  Guibertus  sresiar- 
cha  OTes  Gtiristi  sanguine  redemptas  suis  cum  se- 
quacibusianiabat,  cumcirca  paschalem  festiTitatem 
episoopi  et  cardinales  Romanfle  ecelesiaBde  diversis 
partibus  Romam  conyenientes  {An,  1086.  Apr.), 
mandaverunt  prsdicto  abl>ati,  ut  una  cumepiscopis 
et  cardinalibus  Romanis  qui  secum  tunc  moraban- 
tur,  et  cum  Gisulfo  Salernitano  principe  qui  tuac  a 
cysalpinispartibus  yenerat  (1236),  adeosquantocius 
pergerent,  quatinus  de  Romanae  ecciesite  ordina- 
tione  simui  tractarent.  lUe  nichil  suspicans  de  se 
jam  illosaiiquid  cogitare,cum  jamnullade  eomen- 
tio  ab  aliquo  fieret,  assumptis  praephatis  oomibus 


parati  essent  eligere.  UndecumCencio  Romanonun 
consule  consiiio  hatMto,  tandem  ut  Hostiensis  epi- 
scopus  papa  eiigeretur  decrevit.  Post  Imc  qoaBsie- 
runt  ab  eo,  ut  ipsum  pontificemquem  eligereat,  in 
Gasioensi  monasterio  reoiperet,  eumque  doaec  eo- 
'desia  tranquiiiaretur,  oum  snisomnibus  sustentar^ 
'sicut  etde  supradicto  papa  Gregorio  feeerat;  quod 
Desiderius  Ubentissime  facere  repromisit,  el  per  fe- 
rulam  quam  manu  gestal>at,  eosin  fide  sua  dehoc 
invesUvit.  Cum  autem  jam  jamquede  Hostiensi  epi- 
Bcopo  decemerentr  repente  iterum  quidam  de  car- 
dinalibus  contracanones  essehanceiecUonem  afiir- 
mans(i238),nequaquamseconsensurum  damavit. 
IIU  pro  tempore,  pro  necessitate  hoc  ferre  oportere 


Romanam  pervenit  ad  urbem.  Eo  diequoappUcuity  ^astruentibus,  nequaquameum  ad  suamsenleatiam 

instante  Desiderio     flectere  yaiuerunt.  Yerum  ut  sapientum  Saiomon  sa- 


in  vigUiis  pentecostes  {Mai,  23),  instante 
utponlificatus  apexpersonarumearum  iojungeretur 
aUcui,  qu8B  vel  ipsis,  vel  ei  videbantur  idoneie,  re- 
nuerunt  prorsus  omnis  Romanus  et  cierus  et  po- 
pulus  consenUre.  Per  totam  autem  ipsam  diem 
multa  frequentiaquotquot  cathoUcsB  parU  favebant 
tam  clerici  quam  laici  ad  eum  convenientes,  jam 
circa  Tcsperam  congregati  snnt  pariter  omnes  tam 
episcopi  et  cardinales  quam  et  caBteri  Romani,  qui 
in  fideUtatebeaUPetriapostolorumprincipis  perse- 
Terabant,in  diaconiam  sanctnLucisB  qusest  juxta 
SeptesoUs ;  coeperuntque  omnes  unanimiter  Deside- 
rium  muiUs  precibus  obsecrare  ut  Romanum  pontifi- 
catum  suscipere  non  recusaret,  eumque  obtestare 
per  divina,  per  humana  omnia,  ut  subveniret  peri- 
cUtanti  ecclesisB  innaufragio  consUtutsB,  multoUens  G 
ad  genua  ejus,  nonnuUis  laorimantU>us  omnes  pa- 
riter  ruentes.  Desiderius  vero  qui  jam  dudum  de- 
creverat  vitam  suam  in  quiete  transigere,  et  qui 
magis  optabat  indivina  peregrinaUone(i237)  suum 
tempus  finire,  ccBpitomnimodisrefutare,  ethoc  se 
numquam  consensurum  firmiter  repromittere.  In- 
stare  iHi  vehementer,  perseveranter  insistere,  ipse 
TehemenUusreniti^  resistere  perseveranUus,  dicens : 
icProcerto  sciaUs,  quia  si  aUquam  michi  violentiam 
super  hoc  intuleriUs,  ego  quidem  prout  ciUus  po- 
tuero,  Casmum  redibo,  etnullo  modounquaminde 
me  intromitto :  vos  autem  propter  hoc  ridiculum 
magnura  et  yobis  et  RomansB  ^'^^ecclesisBfacitis.  d 


iapientumSaloaion  i 
piens  attestatur«  non  est  prudentia,  non  est  consi- 
lium  contra  deum  {Prov,  xxi,  30).  Mox  enim  epi- 
scopietcardinales,  unacum  oleroet  populOy  in  Oe- 
siderii  duritiam  stomachantes,  et  videntes  se  nU 
posse  cum  eo  preoibus  agere,  statuerunt  violenter 
causam  perficere.  Tandem  itaque  universi  pariter 
uno  consensu  et  animo  iUum  capientes,  invitum  et 
renitentem  attrahunt,  et  ad  eceiesiam  prflBdiotam 
GhrisU  martjris  LucisB  perduount,  ibique  eum  j  uxta 
morem  ecclesiaB  eUgentes,yictoriseinomen  impo- 
nunt.  Sed  quoniam  haBC  omnia  ut  diximus  contra 
ejus  animumet  voluntatem  fecerunt,  cappam  qni- 
dem  rubeam  induebat,albam  veronumquameipo- 
tuerunt  induere. 

67.  Eo  igitur  tempore  prsBfectus  imperatoris  a 
duce  (1239)  et  ejus  matre  dimissus,  propter  iUud 
videlicet  odlum  quodepiscopi  etcardinales,  faciente 
tamen  Salernitanoprincipe,  Salernitanum  arehiepi- 
scopum(1240)sacrare  noluerunt,die  noctuque  cum 
aUquantis8Breuuqu5conductis  incapitoUum  contra 
eundem  electumconveniens,  persecutioneseimaxi- 
mas  intuUt.  PostquattuordiesidemelectnsRomam 
egressus,  venit  Ardeam,  ibique  per  triduum  remo- 
ratus,  abnt^Terracinam ;  abinde  crucem  et  clamidem 
et  cflBtera  pontificatus  insignia  ita  dimisit,  ut  eis 
ulterius  uti  nuUo  unquam  modo  persuaderi  potaerit ; 
decernens  potius  omni  vitSB  su«  tempore  in  divina 
peregrinatione  vitam  finire,  quam  tanti  ordinis  fa- 


Etquiatardior  jamoraprocesserat,imminentejam  D  scibus  gravissimis  coUa  submittere.  Insistebaturei 


nocte  ad  sua  quiquereversi  sunt.  Summomanedo- 
minica  pentecostes(lfat.24),  onmes  unaninuter  ad 
eum  iterum  convenientes,  eadem  coBperunt  repe  tere, 
et  ipse  nichUominus  insemel  fixa  sententia  perdn- 
rare.  Videntesseonminojam  nichUproficere,  dixe- 
runtDesideriopresbyterietcardinalesepiscopi,  quo- 


cotidie  precibus  lacrimisque  creberrious,  objciebaa* 
tur  ecdesiarum  magna  discrimina,  ingerebatur 
plurimarum  perditioanimarum,  quibuseimanifiBs* 
tissime  divinaindignatiointendebatur ;  sicque  Gasi- 
num  reversus  est.  Gasterum  per  anni  totius  curri- 
culum  adeo  mentis  ejus  propositum  immobUis 


YARLE  LEGHONES. 


*»«  Ua  correxi  iRome  e. 


(1236)  Imo  a  transaipinis,  quo 
111,  i 


10  a  Gregor 
missus  fueraty  v.  hujus*ep.  Yllf,  28. 
(1237)  1.  e.  monastica  conversatione.  Ana. 
(i238)  Quodvidelioet  aUerius  ledis  episcopui  ad 


.NOTiE. 
VII 


Romanam  traduceretur.  Akg. 

(1239)  Rogerio. 

(1240)  Alfanum  U  ;  AJilGinus  I  obUt  i08S.  Oct.  9. 


80S 


CHRONIGON  GASINBNSB.  —  UB.  Ul  AUGfFORB  LEONE. 


80« 


perstiiit,  et  nullis  omnino  argumentis  ad  eornm 
potueril  hortamenta  precalionesque  deflecti.  Non 
taxnen  obhoeeardinales  et  episeopi  qui  cum  eo  erant 
aliquatenus  quiescentesy  Jordano  pnncipi  instare 
cceperunl  ut  quantociusproperaret»etpropteroon<^ 
secraiionem  ejusdem  electi  Romam  cum  eis  perge- 
ret.  Qui  cum  magno  exercitu  ad  hoc  monasterium 
Teniens,  partim  deortatione  ipsius  electi,  partim 
timore  sBstatis  ulterius  progredi  nolens,  rever- 
sus  est. 

68.  Sequenti  anno  mediante  quadragesima  {an. 

1081  Mart.  7.)  apudCapuam  episcoporumconoilio 

oongregato  (i84l),  cum  praedictus  electus  una  cum 

episcopis  etcardinalibus  Romanis  eidem  concilio 

praefuisset,  Gencius  etiam  Romanorum  consulcum 

aliia  nobiiibus  Romanis,   et  Jordanus  princeps,  et 

Rogerius,  dux  cum  omnibus  fere  suis  optimatibus 

interfuisset,  post  finem  conciiii  rursus  insperate,et 

nichil  eo  de  his  suspicante,  cum    multis  precihus 

lacriminisque  a  clericis  et  laicis  perurgeretur»biduo 

immobiiis  perstitit  Tandem  cum  duz  et  prinoeps 

una  cum  episcopis  csterisque  catholicis  yirisyflentea 

ejus  pedibus  adjacerent,  muitis  rationibus  et  ora- 

tionibus  coactus,  m  tandemsucculndt,  et  praeteri- 

tam  electionem  crucis  et  pnrpuriB  resumptione  fir- 

mavit ;  duodecimo  sciIicetKalend.Aprilis,Dominica- 

in  ramis  palmarum.  IndeCasinum  reversus^ihidem 

pascha  celebrayit.  Peracta  festiTitate,cumGapuano 

ac  Salernitano  principe  Romam  perrexit,  ac  justa 

civitatem  Hostiensem  Tiberim  cum  omnibus  tran- 

siens,  cum  gravi  inflrmitate  detineretur,  extra  por- 

ticum  sanoti  Petritentoriafixtt;  etquoniam  Haven- 

na88Dresiarcha,quiviventepapaGregorio  papatum 

invaserat,  ecclesiam  sancti  Petri  armata  manu  tene- 

bat,  non  integro  diea  militibusprincipis  Deiauxilio 

expugnata  et  recepta  est.  Dominico  vero  die  post 

dominicam  ascensionem  multis  Romanis  etomni- 

bu8  fere  TranstiiMrinis  sollemniter  eum  maxima 

frequentia  occurrentibus^  prflefatus  eiectusaRoma- 

nis  episcopis,  Hostiensi  videlicet,    Tusculanensi 

(1242;,  Portuensi  {iUS>,   atque   Aibaneosi  (i244), 

cardinalibus  quoque  et  episcopis  atque  abl>atibu8 

quamplurimis  assistentibus,  more  ecolesiastieocon- 

secratns  et  in  apostoticam  sedem  locatus  es  t,  septimo 

Idns  magi  (1245) ;  quo  etiam  die  corpus  sancticon- 

fessoris  ChristiNycolai  a  civitateMirensi,inquaper 

annos  775  quieverat,  Barim  delatum  est  (1246). 

PrcBdicttts  autam  pontifex  per  octo  drciter  dies 

Romsremoratus,  unacum  pnBdiotisprincipibusad 

hoc  monasterium  rediit. 


A  69.PostexigunmTerotemporis  spatiumcomitissa 
Mattiidis  Urbem  adiens,  magnis  eundem  pontificem 
supplicationibus  per  legatos  interpeilavit,quatjnus 
ejus  f  rui  aspectibus,  ejus  potiri  coiloquiis  mereretur 
Eam  quippe  causam  sibi  Romam  veniendi  fuisse 
permaximamsuggerebat.  GogelmtcorporislanguQr 
loco  non  absedere ;  sed  q.uia  pro  sancta  atilitaie 
eeeiesias  omnibus  se  disposuerat  vei  extremis  peri- 
«olis  objectare,  iter  per  mare  aggressus  est.  Gum- 
queadUrl)em  pervenisset,  acomitissa  et  ejus  exer- 
citu,  ac  cflBteris  beati  Petri  fidelibus  devotissime 
officiosissimeque  susceptus  est,atque  apud  ecclesiam 
l>eati  Petri  octo  diebus  permansit  Deindein  festivi- 
tate  sanoti  HarnabflB  superaitare  sanctiPetri  missam 
soiiemniter  celebrans,  eadem   die  auxilio  et  ope 

g  pr8Bfat8BComitiss8BperTranstil>erimRomamintevit 
Transtiberim  tunctotam,  Romanorumque  permaxi- 
mampartemetnobiiium  ^^^Speneomnempopulum 
casteUnm  quoque  sanoti  Angeii,  basilicam  beati 
Petri,  civitatem  Hostiensem  ao  PortueQsem,in  sui 
juris  dicionetenebat;  moral>atur  vero  apud  insulam 
RomflB  (1247),  quBB  et  ipsa  sui  juris  extabat.  Die 
igitur  qui  apostoJorum  natalitia  prflBcedebat  {Jun. 
28),  nuntius  quidam  quasi  eximperatoris  parte  ad- 
veniens,  omnes  consulesy  senatores,  ac  populum 
Romanum  deeoronasuamiOvitimperii,cum  subito 
Romanisupervenientes,pr8Bteri>eati  Petri  ecdesiam 
universa  ceperunt.  Ecclesiam  vero  ipsam,  quam 
supradicti  pontiflcis  homines  desuper  tuei>anturi 
ingredi  nuila  modo  potuerunt.  Sed  quia  Guil>erti 
ABresiarchflB  muUitudo  permaxima    erat,  hi  qui  ex 

C  parte  papae  Victoris  erant,  coatra  tantam  hostium 
manum  ol>sistere  non  vaientes,inTranstil>erim»  sive 
in  castellum  sancti  Angeli  discesserunt.  Jam  die 
mediante  {htn.  29),  in  ecclesia  sanctaB  MarisB  in 
turribus  RavennasflBresiarctia  missam  cantavit,  nam 
utrumque  campaniie  (1248)  igneetfumo  supposito 
ceperat ;  sole  autem  jam  ad  oocasum  vergentCy  hii 
qui  in  ecclesia  steterant,  palam  cum  armis  suis 
descendentesreversisunt.  Itaeu  pro  dolorl  aposto- 
hca,  et  uniyessalis  beati  Petri  ecclesia  eo  die  quo 
ejus  prflBcipue  festivitas  extitit,  omni  tam  nocturao 
quam  diumo  offlciocaruit.SioGuiberti  flBresiarchflB 
spes  firustrata  est,  qui  inapostolorum  solempnitate 
missas  iilic  celebrare  affectabat.  Alteradie  {Jun.  30 
ab  hflBreticis  apostolicum  altare  lotum,et  missaest 
ibiperacta.Dievero  sequenti(/u(.lXoames  ad  pro- 
priasuntreversiyeteademecclesia  indicionem  pap» 
Yiotoris  rediit  £o  ttidem  tempore»  dum  quidam 
peregrini  orationis  gratia  ad  beatum  Renediotum 


*>7S£|||ixobiliumet? 


YARLE  liEGTIONES. 
NOTiEt 


Gf.  Hugonis  Lugdun.  epist.  apud  Mansi  Gonc.XX, 
p.  633. 

(1241)  Gf.  Hugonis    Lugdun.  epist.  ad  Mathil- 
dam  1. 1. 

!1242)  Joanne 
1243)  Joanne. 
1244)Petro  igneo. 
U45)ltaetiamAaontCaBia«  j 


(1246)  Historiam  translat.  scripsit  Joan.  presb« 
Barensis,  editam  in  Mosandri  app.  ad  Sur.,  p.  397« 
Ubi  cum  paucis  post  concil.  NicflBnumdiebus  mop* 
tuus  dicatur,  summa  annorum  nimia  est. 

(1247)  Gf.  Bernoid.  ad  h.  a. 

(1248)  Sc.  basilicflB  b.  Petri,  inter  cujus  turres  B, 
MariflB  e/at  sacellum. 


M1 


LBONtS  MARSlGAin  BT  («TRI  DlAGONt 


Tenirent,  divius  illifl  quidam  yir  canoaictis  factus 
«st,  quem  quisesset  interrogantes,  Petrum  aposto- 
lum  se  esse  respoDdit.  Et  illi :  «  Quo  tendis  ?  »  Et 
sanctus  apostolus:  a  Yado  adfratrem  Benedictum, 
ut  oum  illo  passionis  mesB  diem  celebrem  ;  nam 
RomsB  consistere  non  Taleo  :  yariis  enim  procellis 
ecdesia  mea  deprimitur.  »  Quod  dumfratribusYiri 
illi  postmodum  reserassent,  ad  suceedentium  memo- 
riam  constituerunt  ita  tanti  apostoli  festiTitatem, 
sicut  et  patris  Benedicti,  eum  maxima  devotione 
soUemniter  celebrare. 

70.  GuiJDertus  interea  8sresiarcha,  qui  post  pne- 
stlta  domino  suo  beatn  memori»  Gregorio  septimo 
papffifidelitatissacramenta,  etobedientiam  novem 
annisexibitam,apostolicum  thronumin>aseratyCer- 
nens  Victorempapam  abomnibus  in  mazima  vene- 
ratione  haberi,  Heynricum  imperatorem  solvens  ab 
observatione  juramenti,  quod  apud  CanusiemTusci» 
oppidumolimpapiBGregorio   feeerat,  Romamat- 
trazit,  et  cum  eo  expugnare  catholicam  ecclesiam 
ccepit  (an,  1080)*  Hi  yeroquiex  partepap»  Yictoris 
inultramontanispartibus  erant,  imperatoremRome 
remorare  cognoscentes,  contra  eum  rebeliare  dispo- 
nunt.  Gontra  quos  Heyuricus  imperator  adyeniens 
facto  ut  assolet  yario  t>ellandi  eTcntu,  diutissime 
I^urimisdeprasdationibus  etincendiis  ac  oadibas 
atrimquedecertatumest.Tandem  praphatus  impe- 
rator  relictis  ad  resistendum   in  Germania  copiis, 
assumtopartim  suo,  partimconductitiosiyegregario 
exercitu,  Romam  et  suburbana  ej  us  depnedationibus 
et  incendiis  ac  cadibus  quibus  yaluit  quadrienoio 
devastayit,  et  tandem   suo    Simone  magis  pretio 
quam  vi  inthronizato  (an.  1084),  abeodem  imperia- 
lem  coronam  accepit  (1249),  et  tam  non  faventibus 
quam  noncommunicantibussibisuisqueoomplici- 
bus,  et  Romfls  et  in  omni  Romano  imperio  savissi* 
mam  et  diuturnam  intulit  persecutionem.Hi^us  rei 
causa  et  ecclesisB  pene  totiusRomaniimperiideso- 
lat8B,et  christianareligio  propemodumdissipata,  et 
Tiginti  milia  hominum  et  eo  ampliusin  diversis  re- 
gionibus,  katopapa  Guiberto  cooperante  c»sa  sunt. 
Qui  etiam  pulsiscatholictsepiscopis6tabt>atibuset 
aliis  ecdesiarum  prsspositis,  scientiapariteretreli- 
gione  poUentibus,  sceleratos  etidiotassinguliscivi- 
tatibus  et  coenobiis  vel  ecdesiis  stngulos  interdum 
autembinos  velannuosprffilatos  dampnabiliprioris 
magistrisoi  Simonismagi  mercimonio  substituens, 
in  depresdationibus  sanctornmlooorumet  christia- 
norum  sivi  non  faventium,  imo  et  faventium,  dam 
non  esset  qui  armato  resisteret,  longe  lateque,  vo- 
luntate  quidem  Neronis  el  Decii,   sed  minus  possi- 
bilitatecrassatusest.  Idem  veroGuit>ertus,qui  multo 
rectius  papa  Demens  quam  papa  Ciemens  dici  de- 
buit,inoppidulosuo,quodArgenteumdicitur(1250) 


A  qnasi  ad  sui  munitionem  excelsa  turri  fabrioata, 
prsBstolabatur  simoniacos  angelos,  cum  quibus  vo- 
lando  inputidissimasstigias  paludes  rueretyscilicet, 
cruribussuis,Deopesomnia  paqe  Victori  propitio 
confractis  et  ad  nichilum  redactis  (1251).  Gui  nemo 
apostolicam  reverentiam  sive  obedieotiam  exhibe- 
bat,pr8eter  imperatorem  et  complices  ejus,  vel  qui 
se  ilU  propter  avariUam  quaestidolorum  servitut, 
vel  perpetuo  vel  ad  tempus  paeto  jusjurando  vendi- 
derunt;  quorumplurimiquibus  ejusperfidiaclarue- 
rat,  dum  execranda  sacrificia  celebraretnon  inter- 
erantt  scienteseundemnuUiRomanorum  pontificum 
successisse,  sed  priescriptomodo  peijurum  et  inva- 
orem  ac  simoniacum  papae  Gregorio  fuisse  superin- 

^  jectum.  Nam  cathoUci  qui  fidem  et  reUgionem  zelo 
Dei  tuebantur,  pap»  Victori  scienUa  et  reUgione 
prsBstanUssimo  adhsBrebant. 

71.  iEstuabatinterea  (an.  1087)  iogenU  desiderio 
idem  Victor  apostoUcus,  quaUter  Saraoenorum  ia 
Afnca  commoranUum  confuDderet,  conculcaret, 
atque  contereretinfideUtatem.  Unde  cum  episcopis 
et  cardinalibus  concUio  habito,  de  omnibus  fere 
ItalispopuUfl^chrisUanorumexercitum  congregans, 
atque  vexUlum  beatiPetriapostoU  iUiscontradens, 
sub  remissioneomnium peccatorum  contra  Sarace- 
nos  in  Africa  commorantes  direxit  Ghristo  igitur 
duce,  Africanam  devoluti  dum  essent  ad  urbem 
(1252),  omninisu  illamexpugnantes»Deoadjuvante 
ceperunt,  interfectisde  Saracenorum  exercitucen- 
tummilibuspugnatorum.Quod  —  ne  quisambigat 

C  hocabsquevoluntateaccidissedivina^  iUodiequo 
christiani  de  Saracenis  victoriam  adepti  sunt^  eo 
etiam  Itali»  divinitus  pateCactum  est. 

72.  PrsBphatus  autem  Victor  papatertiusUrbem 
egredieas  venitad  hocmonasterium^sociatbquesi- 
bi  episcopis  et  cardinaiibus  ecclesiam  sancti  Nico- 
lai  in  Pica  soUempniter  dedicavit ;  mense  autem 
Augusto  sinodum  celebrare  cum  episcopis  ApuUffi  et 
CalabriffinecnonPrincipatuum  statuens,  Benevea- 
tum  perrexit.  In  quavidelicetidemapostolicusprse- 
sidens  ait :  «  Novit  dUectio  vestra,  carissimi  fratres 
et  ooepiscopii  omni  etiam  orbi  non  latnit,  sancta 
Romana  et  apostoUcasedes  cui  Deo  auctore  deser- 
vio,  quot  adversa  pertulerit,  quot  denique  per  si- 
moniacffi  hffiresos  trapezitas  malleiscrebrisquetun- 

D  sionibus  subjacueoit,  adeo  utcolumpnaDeiviventis 
videretur  jam  peneconcussanutare,et  sagenasum- 
m  plscatoris  procelUs  intumescentibus,  oogeretur 
in  naufragii  profunda  submergi.  Guibertus  enim 
ffiresiarcha,  qui  vivente  sanct»  meoooriffi  prffideces- 
sore  meo  papa  Gregorio  Romanam  invasit  eccle- 
siam,  prascursor  Autichristi  ac  signifer  Satan»  ef« 
fectus,  cessat  oves  Ghristi  conculcare,  ocddere, 
et  dilaniare.  Irritator  enim,  persecutor.  exaggera- 


NOTiE. 


(1249)  Coronatus  est  a.  1084.  Hart  31»  His  annis 
Italiam  non  intraviU 

(1250)  Yide  Bemold.  ad  «•  1098. 


(1251)  Vid  Clem.  Const.  Ap.  VI,  9,  Afnob.  D.  42, 
cvteros. 

(1252)  Uahadia  Y*  o(»  Aaoa  Gma«  iOU^    . 


809 


CHRONICON  CASINENSE.  —  LIB.  III  AUGTORE  PETIlO. 


810 


tor,  ct  accentor  injuriarum  papeB  Gregorii  factus»  A 
quanUs  tribulalioDes,  et  quaotas  perBecutioues  ei 
intulerit,  referre  quis  valeat?  oonepirationesetcon- 
inrationes  adversus  eum  excitavit,  Urbe  fugavil, 
saeerdotioperjurus  ac  simoniacus,  quantum  ad  se 
fuitprivavit,  atque  contra  eum  Romanum  impe- 
rium,  gentes  et  regna  conmiovit,  et  quodasieculo 
noD  est  auditum,  ipse  excommunicatus  et  dam- 
pnatus,eumdemsanctumpontificemexcommunicare 
prflBsumpsit  ,et  Romanam  urbem  actenus  sacrae- 
giifi,  omieidiis,  perjuriis,  conspirationibus,  flagi- 
tiis,  elomnibusvitiorum  et  criminum  ludibrusde- 
turpare  non  desistit  et  Simonis  magi  munilus  per- 
fidia,  ipsittsque  offidnafactus,  nequitiarum  suarum 
oomplioesad  tam  impiissimum  etexecrabilefacinus 


impositum.  Sed  ubi  non  adiddeflexoscontemplati 
sunt,  conceptamdiuambitionis  flammam  clibanus 
exturatusevomuit.  Quapropteromnium  sibifratrum 
videntes  unanimitatempertinacius  in  eo  scandalo- 
rum  scelere  reluctari,  ad  eorum  et  nostra  continuo 
sunt  communione  sejuncti.  Unde  vobis  apostolica 
auctoritate  prffidpimus,  ut  ab  eis  abstinerecoretis, 
necillisomninocommunicetisy  quiaRoman»eccle- 
siaBcommunionesua sponte sejuncti sunt ;  quoniam 
ut  beatus  scribit  Ambrosius  (serm.  50)  qui  se  a 
Romana  (1353)  ecdesia  segregat,  vere  est  bsreti- 
cusflBstimandus.Gonstituimus  etiam,  utsi  quisdein- 
ceps  episcopatum  vd  abbatiam  de  manu  alicujus 
laicn  personffi  susceperit,  nullatenus  inter  episcopos 
vel  abbates  habeatur,  nec   ulla  ei  episcopo  seu 


evocans,  imperatorisque  exerdtum  congregans,  b  abbati  audientia  concedatur.  Insuper  ei  gratiam 

apostolic«sedisinvasorestfactus;contrapr»cepta     beati  Petri  et  introitum    ecclesi»    interdicimus 

evangelica,  contra  prophetarum  et  aposlolorumde- 

creta,contracanonumet  Romanorum  pootificum 

jura,  nullocardinalium  episcoporum  pr«ecedente  ju- 

dicio,  nnllo  Romani  deri  approbante  suffragio, 

nuUo  devoti  populi  fer?ore  adibito^in  sancta  Roma- 

na  ecdesia  omnis  maliti»,  nequitiaB,et  perdilionis 

caput  est  factus.  Sed  omnipotentis  Dei  clemeatia 

{medictum  pontiticem  Gregorium  post  labores  et 

certamioa  ad  leternam  requiem  evocante,  cum  jam 

unanimi  ooncordia  episooporum  et  cardinalium, 

et  oomprovindalium  episcoporum,  et  deri  ac  po- 

puli  Romani,  nostram  parvitatem  omnibus  modis 

contradicentem  et  renitentemapostolicasedi  pra- 

fecissent,  nontimens  »temi  imperatoris  judicium,  ^ 

usque  nuncGhristumetoves  pro  quibus  suum  san- 

guinemfudit,per8equinonomisit.  Idcirco  aucto- 

ritate  Dei  et  beatorum  apostolorum  Petriet  Pauliet 

omnium  sanctorum,  omnisacerdotaliof!lcio,hono- 

re  privamus,  et  a  liminibus  illum  ecclesi»  sepa- 

rantes,  anathemalisvinculoinnodamuSjNosUspraB. 

terea,  etbenenostis,  quantos   doios,  quantasque 

perseoutiones  michi  intulerint  Ugo  Lucdunensis 

archiepisoopus  et  Richardus  Massiliensis  abbas, 

qui  pro  fastu  et  ambitione  sedis  apostolic»,  quam 

aetenus  latenter  habuerant,postquam  se  non  posse 

adipisci  perviderunt,  insancta  eodesia  scismaad 

lkcti8unt:etRichardusquidemeIectiomemnoslram 

Rom»  cum  episcopis  et  oardinalibus  fecerat,  Ugo 

autem  post  modicum  ad  nosveniens,pedum  eflfu-  ^ 

«u8vestigiis,dumobsequiumnobissummipontificis 

invitis  ac  retractantibus   exiberet,  legationem  a 

nobis  in  partibusGalliarum  postulaverat,  et  aoce- 

perat.  Quoad  itaque  parvitatis  nostro  infirmitatem 

foct»  et  eollaudata  a  se  ipsis  eleotioni  conspexe- 

rant  repugnare,  omnibus  ipsi  nobis  modis  insiste- 

bant  ne  onus  abjicerem,  pro  ecdesiaB  necessitate 


quousque  locum  quem  sub  crimine  tam  ambitionis 
quam  inobedientiffi,quod  est  scelus  idolatri»,  cepit, 
resipiscendo  non  deserit.  Similiteretiamdeinferio- 
ribus  ecclesiasticis  dignitatibus  constituimus.  Item  si 
quis  imperatorum,  regum,ducum,marchioDum,comi- 
tum,velqullibetsiecularium  potestatumautpersona* 
rum,  investituramepiscopatuum,vdaiicujus  ecdesia- 
sticffi  dignitatis  darepr»sumpserit,  ejusdem  senten- 
tiaBvinculo  se  astrictum  essesciat,  Neomirumcum 
omnes  vendentes  et  ementes  trecenti  decem  et  octo 
patresin  Nic»noconciliocongregati  excommunica- 
verunt,  dicentes  :  «  Qui  (1254)  dat  ot  qui  recipit, 
«  anathemasit.  »Quandoergotalesepiscopo8veIab- 
bates  vel  rdiquos  dericos  non  devitatis,  si  eorum 
mi8sasauditis,vd  cumeis  oratis,  cum  illisexcom- 
municationem  subitis.  Quosquidem  sacerdotes  esse 
saltim  credere,  omnino  errare  est.  Penitentia  vero 
etcommunio,  anuUonisi  a  catholico  suscipiatis 
wi  i  si  Ycro  nuUus  sacerdos  catholicus  affuerit,re« 
ctius  est  sine  communione  manere  visibili,  et  invi- 
sibiliteraDominocommunicari,  quam  ab  hsretico 
communicari,  et  a  Deo  separari;  nulla  etenim  con- 
ventio  Ghristi  ad  Belial,  aitApostolus,  neque  pars 
fideli  cum  infiddi  (II  Cor.  vi,  15):  omnis  enim  h»re- 
ticus  infiddisest.  Simoniacusvero,  quia  haBreticus 
ideo  infideils.  Sacram  enin  communionem  Ghristi» 
quamvis  visibiliter  et  corporalitercatholid  propter 
imminenteshsBreticos  hadere  non  possint,  tamen 
dum  mente  et  corporeGhristo  conjuncti  sunt,  sa- 
cram  Ghristi  communionem  invisibiliter  habent.  >» 
HiBC  igitur  dum  cunctorum  episcoporum  in  eodem 
concilio  residentium  auctoritate  confirmata  f uissent, 
facientesexemplariaper  Orientem  et  Occidentem 
disseminaverunt. 

73.  In  eodem  vero  ooncilioidempontifexgraviter 
hifirmatus,  post  actum  per tresdiesconcilinm  festi- 


YARLE  LEGTIONES. 


aif  an  susdpiatur. 


NOTiE. 


(1253)  namma  Ambr  non  habet. 
(1854)  Hoc  mter  canones  conc.  Nic.  non  invem. 
Patrol.  GLXXIII. 


Nescio  an  condlii  Ghalced.  ean.  1  ejus  animo  sit 
obversattts. 

26 


8ii 


LEONIS  HARSIGANI  ET  PETRI  DIAGONl 


8if 


nanter  Casinum  rediit,  atque  cumepiscopisetcar-  A  8uis2,  el  alii  de  serico  7.  Paimi  dealtare  sancti 


dinalibus  adhoc  monasteriumascendens,  incapitu- 
lum  fratrum  se  ferri  praBcepit,  et  sub  districtissimo 
anathemate  interdixit,  ne  quis  successorumsuorum 
auderet  vendere  vel  alienare  terraticum,  ecdesias, 
yillas,  vel  quascumque  possessiones  huic  Gasinensi 
coenobiopertinentes.  Similimodointerdixit,  ne  quis 
monachorum  auderetfacere  cartam  vel  libellum 
absquescientia  abbatissui;quodsifecis8et,  irritum 
esset.  Gonstituit  etiam  tunc,  ut  omnia  monasteria 
quffi  sub  dicione  hujus  nostri  Casinensis  coenobii 
sunt,  prandium  per  unumquemqueannmnhuicno- 
strae  congregationi  faciant  (4255).  floc  statuto,  om- 
nium  monachorumunanimi  consonsu,  prsBfktisepi- 
scopisin  eodem  capitulo  residentibusatqueconfir- 


Benedicti :  faoies  una  cum  margaritis,  et  altera 
facies  deaurala;  coopertoria  cum  auro  3,  et  2  alia 
sine  auro;  circitoria  magna  et  optima  il.  Pannl  de 
altare  sancti  Johannis  :circitoria  5,  et  coopertoria 
5.  Pauni  de  altare  sanctae  MarisB  :  facies  una  pur- 
purea  cum  auro;  coopertorium  cum  smaltis;  circi- 
toria  4;  opertoria  4.  Panni  de  altare  sancti  Grego- 
rii  :circitorium  aureum,  etalios  4  sine  auro;  oper- 
toria  4.  DossaIes(i258)  magnii9.  Dossales  minoret 
30.  Ostiaria  7.  Galioes  aurei  i2,  cum  patenis  suis,  7 
majores,  et  5  minores.  Fistula  (1256)  aurea  cum 
angulo.  Galices  argentei  Saxonici  2,  etalii  argentei 
7.  Fistulas  argenteas  2.  Turibula  de  auro  2,  de 
argentodeaurata2,  aliaargenteamaxima  2,  et  aha 


mantibus,  domnum  Oderisium  religiosum  valde  b  argentea  8.  Gandelabrade  cristallo  pariumonum, 


virum  et  Romanum  diaconum,  qui  tunc  in  hoc 
monasterio  prsepositurae  f  ungebatur  officio  abbatem 
constituit  (an.  i087,  Sept  i4Post  haec  convocatis 
eisdemepiscopisatquecardiualibus,  monuit  atque 
praecepit,  ut  juxta  quod  prcBcessor  suus  papa  Gre- 
gorius  jam  dudum  decreverat,  Ottonem  Ostiensem 
episcopum  in  papam  eligere  quanto  possent  citius 
perstuderent,  eumque  quia  prsesens  erat  manu  ap- 
prehendens,  cteteris  episcopis  tradidit.  dicens: 
«Accipite  eum,  et  in  Romanam  ecclesiam  ordinate, 
meamque  vicem  in  omnibus,  quousque  id  facere 
possitis  habete.»  His  ita  disposiiis  atque  decretis, 
sepulchrum  sibi  construi  in  absida  ipsius  capituli 
jussit,  atque  postdiem  tertium  felicitcr  migravit  ad 


et  aliud  pariumargenteum  cum  oniehifio,  et  aliud 
parium  argenteum  cum  malit  ckristallinis,etalia 
candelabra  5.0u»Iatemi8argente»  magn«,etuna 
cotidiana.  Bvangelium  ipsius.  Evangelium  impera* 
toris.  Evangelium  papas  Stephani.  Evangelium  im- 
peratricis.  Duo  evangelia  Fratris  Firmi  (i260). 
EvangeliumabbatisAIigemi.  Duo  sacramenioria 
cum  argento.  Epistolaria  duo,  unum  cum  iabula 
aurea,  aliudcum  tabulis  argcnteis.  Regulam  sancti 
Benedicti  cum  tabulis  argentets.  Gapsa  ma£^  ar- 
gentea  cum  gemmisetsmaltis.  Scrinia  argentea  2. 
Duas  cruces  aureas  magnascum  gemmis,  et  2aliffl 
aure»  minores,  et  3  argente»  ad  processionem. 
Gandelabrum;  urceum  cum  aquamanili  suo;  fumi- 


Dominum  16  Kalendas  Octobris,  anno  dominicas  q  gatorium  Grecum,  aliud  cum  nigello;  urceum  eum 


incarnationis  i087,  a  patris  autem  Benedicti  tran- 
situ  anno  579,  cum  prsefuisset  inhujus  monastenl 
regimine  annis29,  mensibus  4,  dies  i6;in  sedevero 
apostolica  ab  ipso  su»  electionis  exordio  anno  i; 
sacrationis,  mensibus  4  diebus  7. 

74  Ista  prffiterea  ornamenta  idem  papa  Yictor  ad 
mortem  suam  in  hoc  monasterio  dereliquit;  quae 
omnia  fere  post  dedicationem  ecclesiffi^partimipse 
cum  fratibus  hujus  coenobii  acquisivit,  partim  ab 
aliis  in  pignore  posita  recoUegit.  Planetae  diasprae 
deauratffi  5,  et  3  sine  auro.  Diarodanie  3  deauratffi 
diapisti  2,  et  alia  cetrina.  Purpure»  deaurat»  7  et 
^liffi  5  purpurete,  et  2  exametffi,  Plancta  Johannis 
medici.  Planetffi  cotidiauffi  6,  quadragesimales  4. 


smaltis;  omnia  hmc  argentea.  pixis  aurea  cnm 
smaltis  pro  corpore  Domini,  etalia  major  argentea 
cum  nigello.  Goppeteli»  de  pernis  tres.  Gaiices 
onichino  duos.  BaciIiaarg«iteapariaduo.  Centum 
libras  aorinonlaborati.StoIffiaureffidue.  Faoonem 
imperialem  totum  aureum.  Scaramang»  imperato- 
rum  12.  O>ronam  de  argento  super  altare  sanoti 
Johannis  cum  crucibus  5,  et  aliam  cruoem  Grecam. 
Coronam  argenteam  deauratam  et  lapidibus  pretiosis 
omatam,  ferens  6  eruces.  Aliam  coronam  super 
altare  sancti  Benedicti,  ferens  3  cruces  lapidibua 
pretiosis  ornatas.  In  Sancto  Nycolao  coronam  ar- 
genteam,  et  cruoem  argenteam  fusam.  Corouffi  ar- 
gente»  qoas  in  veteri  ecciesia  invenit,  undecioi. 


Dalmatioffi  paratffi  (i256)  8,  etaliffi  il.  Tunicffi  pa-  ^  Hfficde  reverendissimi  Victoris  tertii  pape  vita  et 


ratffi5,  etaliffi  19.  Propter  incensum  5.  Pluviales 
auroornatos38,etaIios  87.  Albao  lineas  i93,  de 
serico  10.  Stolffi  deauratffi  cum  manipulis  suis  i9. 
de  argento  cum  manipulis  suis  3.  Stol»  aliffi  i8.  Se 
micmtia7.  Fanones(i257)aurei  prosubdiaconibus 
3,  et  alii  14.  Gamisi  magni  deaurati  cum  amictis 

VARL£LECnON£S. 
♦»7*  deett  c. 

NOTiE. 


moribus,  acloci  istius  renovationeseuadomatione 
breviterdiota  8uflQiciant.Gerte  quandiumundiistias 
orbita  volvitur,  ejus  landabile  meritum  semperao- 
cii»t  incrementum,  per  Jesum  (]hristum  dominum 
nostrum,  qui  ^^^  vivit  et  regnat  cum  Patre  et  Spi- 
ritu  sancto  in  sfficuia  sfficolorum.  Amea. 


(1255)  In  Regesto  Bemami  abbatis  folio  i30a 
tergo  refertur  statutum  Desiderii  abbatis  factum 
per  con  ventum  mooasterii  GasinenBis  super  prandio 
sol  vendo  a  prffiposituris  Gasinensibus.  Ang. 

(1256)  I.  e.  oruatffi. 


il257)  Indumentorum  genus. 
1258)  Auiasa  quffiparietibus  appenduntur. 
1259)  Ad  hauriendum  vinpm  in  communione 
1260)  V.  Giesebr.Z)^  liU.  stud.,  p.49; 


613 


CBRONIGON  GA8INBNSE.  —  LIB.  IV  ADCTORB  PETRO. 


814 


INCIPIT  PROLOGUS  PETRI  DIACONI 

In  libro  quarto  HistorifiB  coBnobii  Gasinensis  ad  reverendissimum  Rainaldum  sedis  apostolic® 
cardinalem  et  sacalissimi  ccenobii  Gasinensis  venerabilem  et  pium  abbatem. 

Patri  in  Christo  yenerabili  et  semper  recolend»  A  Intertales  igitur positus^cumopusavobiBante  nobis 


memoriiB  Raynaldo  sanctie  Romanae  eccIesifiB  car- 
<finaHet  sacri  Casini  Montis  venerabiliabbatiPetrus 
diaeonus  debits  obedientiaB  famulatum. 

Priscorum  quondam  veterum  rerum  doctores  ob 
sapientitt  ingenium  demonstrandum  assid  ue  retezere 
Don  desinebant,  qu8B  forte,  quanta,  vel  qualiapro- 
spere  acsecus,  in  Romano  imperio  evenissent.  De 
qaibu8,vel  in  quibus  stilum  ingenii  suiezacuereet 
Hmare  modis  omnibus  cupiebanl»  et  retinentessui 
magisteriifloresperhistoriasdiu  desideratas  impe- 
ratoribus  ostendebant,  summumque  apud  eos  stu- 
diam  erat,  animique  ingens  sagacitas,  ut  minime 
lateret  in  toto,  quodin  parte  contingeret  gestum. 
Sedillifavoralietinani  gloria  cupidi,  et  fastu  vano 


inj  unctum  dimisissem^utpote  iners^indoctus  et  impar, 
vestrabeatitudo  antiquorum  viam  in  omnibus  tenens. 
talibus  a£fatis  nos  instruere  coepit :  »  Ad  ea  qusB  tibi 
injunguntur  accingine  cuncteris;  verte  oculos  tuos  ad 
monte8(i263),  idestad  praBceptalegiset  gratiaB,  et 
inde  tibi  auzilium  veniet.  Illius  enim  est  perficere, 
quod  nobis  velle  adjacet ;  hominum  namque  est 
plantare,  Dei  autem  incrementum  dare ;  ipse  nempe 
ad  se  festinantes  separatab  amicitia  carnis  et  san- 
guinis»  et  trahit  ad  gratiam  suam,  suscitans  de 
terra,  et  de  lacu  miseriiB,  et  locans  cum  principibus 
populisui.Ergodeillius  fidens  auziliOi  aggredere 
illud  quod  tibia  nobisobedientiiB  merito  imperatur; 
simuletiametquicquid  a  patris  Desiderii  felici  ad 


ecBeatiyperituram  sU8b  elationis  gloriam  longe  late-  3  ccBlestia  transitu  in  hoc  evenere  **''^  CGsnobio,  seu 


quesatagebant  per  orbis  circulum  propagare.  At 
pater  patrum  in  Ghri^to  milies  beatissime, venerabi- 
litasvestristudii,  hujus  sacri  coenobii  residuam 
istoriaB  partem  tezerecupiens^nostrmeziguitatihoc 
prsBcipere  dignati  estis ;  simili  quidem  fervoris  stu- 
dio,  sed  dispari  tamen  amore.nii  namque  descripse- 
runt,  ut  perituram,tran8itoriam,momentaneamac 
labentem  laudem  acquirerent :  vestra  vero  a  Deo 
protegendabeatitudoid  ezigit,ut  pretiosi,  prfieclari, 
fulgidi,  atque  laudabiles  apud  omnipotentem  Deum 
simus  infutur8Bquietisgloria,!iIIud  ssBpe  saepiusque 
in  nostraementis  archanoreplicantes  : «  In  Domino 
landabitur  anima  nostra ;  audiant  mansueti,  et  Iffi- 
tentur  {PsaL  zzzin,  3).  >  Ego  nempe  vestraB  jussionis 


in  aliis  terrarum  partibus,  studiosius  inquirens 
ezarare  sollicite  studeas  :  illa  nichilominus  suis  in 
locis  adjiciens,  qum  nostro  videlicet  tempore  ii^ 
orientali  climate  per  peregrinos  milites  operatus 
est  Christus,  simulque  tempora,  loca,  personas  et 
prfficipua  duntazat,  gesta  ac  bellaannectens,  ezeo 
videlicet  tempore  quo  idem  peregnni  ipsum  iter 
auziliante  Deo  aggressi  8unt,  quousque  sanctam 
civitatem  Jerusalem  receperunt,  et  sanctum  ac  ve- 
nerabile  Christi  sepulchrum,  propter  quffi  utique 
specialiter  profecti  sant,deprophanorum  manibus 
eruerunt,  nHocubipectore  ausi,  conatus  sum  pro 
viribus  quod  injunxeratis,  fidens  in  illo  cui  omnia 
possibilia  sunt,  quique  ea  quffiabscondita  sunt  phi- 


hnperiocervicem  8ubmittens,quartamnostrffi  chro-  q  losophisetvauffigloriffi  turgidis,8ualargifluapietate 


nicn  decisionem,  quam  vir  facundissimus  Leo  Uo- 
stiensis  (1201)  episcopus,  morte  prffiventus  ezplere 
nequivit,sicutdisposueratscribereordiar;  sed  dum 
tol  ac  tantos  viros  in  hoc  sacratissimo  coBuobio 
liberalibus  disciplinis  plenos  aspicio,  onens  fasce 
devictus  succumbo.Hienim  sal  terrffi  sunt,quorum 
verbis  hominum  mentes,  ne  tffidii  torpore  deficiant 
condiantur.  Hisperulffi  (4262)  sunt  et  lilia  in  septi- 
formi  candelabro  po8iti,qui  deosas  peccatorum  sor- 
des  abluant,etad  eBterniluminischaritatemreducuDt. 


sffipius  revelat  parvulis  ;  et  insipientibus  causam 
etiam  reddens,quod  ezcusabit  nostrse  inscitiffi  culpas 
tanti  patris  prfficipientis  auctoritas.  Et  quia  abba- 
tum  series  adpatris  Benedictitemporibususque  ad 
renovationem  ecclesiffi  beati  Martini,  a  prsedicto 
Leone  fuerat  ezarata  :  nos  ab  ejusdem  ecclesiffi 
renovationescribendi  sumentes  initium,  ea  quffi  de 
sanctissimiDesideriivitadescripta  non  erant,eidem 
bistoriffiadjuDgerecuravimus,  neez  mazima  parte 
tertiusliber  detruncatus  videretur ;  deinceps  reve. 


YARliE  LEGTIONES. 


«^»  an  evenerii  7  sidel.p.  759.  L 17. 


NOTiE. 


(1264)  Detemporequo  Leo  episcopus  factus  est, 
sapraj^  SSSegimus.  $ed,fDonentevlroamicis8imo 
Giul.  uesebreehtyqaffidamaddeodv  sunt.Nam  Leo 
ViUitemiu  ep.jBm  a.ll09  te8tisfuit,in  chartaquam 
AlbiDUs  servavit  in  cod.  Vat.  Ottobon.  3057.  f.  139. 
Anno  1113,  Leo  vir  dignm  honore,  Hostia  auem 
patrem  vita  meritisque  probavit  fRomm  altare  ecclestffi 
S.  Salvatoris  de  Primioerio  dedicavit,  teste  inscri- 

Stioneap.  Galettidel  Primicero  p.364.  In  alia  au- 
)m  inscriptione  ap.  Martinellum,  Roma  sacra  p. 
S59dededioationeeccle8iffi  S.  Matthflei  inMerulana 


d.  8apr.  a.  1110,  et  Raynerius  de  Ostia  etcffiteri 
episcopi  ibi  nominati  cum  reliquis  ejus  temporis 
monumentts  nuUo  modo  conciltari  possunt.  — Se- 
cundum  narrationem  ap.  Borgiam.  Veiletri  p.  215 
de  cOrpore  S.  MarciLeo  jam  c.  a.  UOOep.  Velitren- 
sis  fuisse  videtur,  ideoque  ut  cOm  Borgia  ezfstfkno 
etiam  Ostiensis. 

M262)  Nescio  an  ita  Petrus  scripserit ;  de  sphffi- 
rulis  quas  intelligit  v.  Ezod.  zzzvu,  17« 
.   (1263)  V.  Ps.  czx,l. 


815 


LEONIS  MARSICANl  ET  PETRI  DIAGONI 


810 


rendissimum  et  religiosissimum  Oderisium  cum  A  spioitur,  ad  cuactonim  bonorum  auctorem  ex  toto 


reliquisabbatibussibi  succedentibus,litteri8  utcum- 
quemandaturi.  Notandum  sane,  qgiaeaquBB  con- 
scribenda  sunt,ex  registris  Romanorum  pontificum, 
Gregorii  septimi  et  successorum  ejus,  necnon  prin- 
cipum  et  ducum  gestis  decerpsimus,  aliquandosen- 
sum  tantum,  nonnunquam  vero  illorum  verba  et 
acta  utdescripta  erant  interserens.  A  Girardi  porro 
abbatis  tempore,qui  meinhocscolastico  Casinensi 
coenobio  primo  ffilatis  meae  lustro  suscepit,  usque 
adhunc  diem,  partim  ex  ore  venerabilis  abbalis 
Seniorectisui  temporis  singularisnostriordinisviri 
audivi,partim  oculis  propriis  vidi,  partim  priorum 
nostrorum  aiiorumque  fidelium  relatione  comperi. 
Ea  prffiterea,  quae  nuper  ante  hoc  fere  triennium 


necesse  est  ut  referatur.  Ipse  namque  dixit ;  «  Non 
enim  tos  estis  qui  loquimioi,  sed  Spiritus  Patris 
vestri,  qui  loquitur  in  vobis  (Matth.  x,  20),  »  per 
quem,  et  in  quo,  et  a  quo  omnis  sapientiae,  omnis 
scientiae,  et  omnis  l>onitatis  norma  et  principium 
constat.  Et  quia  sunt  aliqua  forsan,  a  quibus  a  sa^ 
pientibus  possim  ^merito  reprehendi,  hoc  nostr» 
inscitife  imputent ;  si  qua  vero  inreprehensibilia, 
Deo,Don  michi  ascribant,  quia  nos  distracti  neces- 
sitate  et  perturbatione  temporis  a  doctissimis  Yiris 
hunc  locum  incolentibus  hoc  opusculum,  non  quo 
debui  stiio  digessi.Nam  taste  beato  Gregorio,  dum 
mensdividitur  ad  multayefficiturinsingulis  parva. 
Sicut  enim  formas  hominum  per  colores  quosdam 


sub  imperatore  Lothario  nostro  evenere  coenobio,  3  pictores  in  tabulistetrasdepingunt,  dum  tincturas 


dum  in  ejus  expeditione  versarer,acpro  hujussacri 
Casinensiscoenobiicausisimperiali  curiae  apocrisa- 
rius  adffirerem,  ipsemet  conspexi,et  universis  fere 
rebus  etverbisinterfui.  Quodsi  vestr»  sanctissim» 
patemitati  nondisciplicere  perspexero,aliismepIa- 
citurum  confido.  Enim  vero  ut  nosti  disciplinis  li- 
beralibus  nequaquam  operam  dedi,  sed  a  quinto 
iBtatis  me»  anno,  quo  ad  hunc  locum  sicut  supra 
retuli,  Christo  largiente  perveni,  divinis  exposi- 
tionibus  et  priscis  annalibu8,prout  Dominus  dedit 
secundum  nostrum  scire  et  posse  adasi.  Quod  si 
aliquiscontra  nospropter  hoc  locutus  fuerit,  etme 
insulsum  atque  indoctumdijudicans,  tantum  opus 
nequaquam  aggredi  debuisse  clamaverit,  hquido 


non  proprias  etnon  congruas  immittunt,  ita  histo- 
ria  a  venusti  decoris  altitudine  ruet,  si  mens  cogi- 
tationibus  obumbrata,  et  pressurarummundialium 
tenebris  offuscata  fuerit.  Aliud  namque  operatur 
eloquium,  aiiud  auditus,  aliud  intelligentia,  quam 
in  hominis  mente  mfuudit  intrinsecus  Deus.  Et 
beatuseateret  egregius  doctor  Augu8tinus,ecclesi8B 
organum,  veri  sponsiamicus,  et  templum  Spiritus 
sancti  in  scriptis  suis  reliquit  dicens :  a  Cum  vide- 
muraliquid  addiscercnichiladdiscimus,  sed  potius 
pr8eteritorum,quflBantepeccatum  in  nalurafuerant, 
recordamur(i264).  »  In  aliis  siquidem  scientia  na- 
turalis  per  vitium  naturse  deleta  est,  in  aliis  vero 
parumper   fucata   permansit.    Mens   yero  histo- 


noscatquiatuncRedemptorisnostrimagnaliapene  ^  riographi  elucescere  minime  valet,  quandiu  ler- 

annichilantur,  si  humanae  rationis  astutia  investi-     — ' -•- ^*  1-— •- -^— -.--   -    - 

gantur.  Ille  enim  qui  brutum  animal  olim  resolvit 
in  verba  loquentum,  ipse  in  cordibus  servorum 
suorum  prout  vult,etquantum  vult,etquando  vult, 
dat.  verbum.  Unde  et  per  psalmographum  vatem 
clamat ;  «  Aperi  os  tuum,  et  ego  adimplebo  illud 
(PsaL  Lxxx,  11 ;  ^iecA.  xxix,  21),»  etin  alio  loco 
«  Omnis  sapientia  a  Domino  Deo  est :  et  cum  illo 
fuitsemper,  et  est  ante  6Bvum  {EccL  1, 1) ; »  et  Ja- 
cobus :  «  Si  quis  indiget  sapientia,  postulet  a  Deo, 
qui  dat  omnibus  affluenter,  et  non  improperat ;  et 
dabitur  ei{Jac,  1, 5) ; »  et  rursum  :  «  Omne  Datum 
optimum,  et  omne  donumperfectumdesursumest, 
descendens  a  patre  luminum  {ibid,  M).  Et  aman- 
tissimus  Domini  Paulus»  thalamus  Trinitatis,  vas 
electionis,  et  singularis  ecclesiae  magister  clamat  : 
«  Unicuique  datur  per  Spiritum  sermo  sapientiflB, 
alii  sermo  scientiee,  aUi  gratia  8anitatum,ahi  genera 
linguarum  alii  interpretatio  sermonum.  Haec  autem 
omnia  operaturunus  atque  idem  Spiritu8,dividen8 
singulis  prout  vult  (/  Cor.  xii,  8). »  Unde  si  quid 
scientisBisi  quidingenii.  si  quid  in  nobis  boni  con- 


renis  curis  et  lucris  insudat,  quia  cum  homo  mun- 
di  turbinibus  quatltur,  movetur  pariter  et  mens  ; 
et  cum  quiescit,  similiteret  ipsa  quiescit,  quemad- 
modum  circa  ignem  fieri  naturale  est,  ut  oum  pa- 
leis  circumcirca  tegitur^  et  nuUa  aura  suscitatur» 
nec  circumtecta  depascit,  nec  penitus  extinguitur 
Quod  si  paululum  commotus  fuerit,  iUico  excita- 
tur  in  flammam.  SimiUter  et  mens  diversis  curis 
obtecta,  nec  ad  sermonis  ornatum  poterit  eluce- 
re,  nec  splendidum  omatumque  proferre.  Ego 
namque,  quem  non  grammaticorumscientiaornaty 
non  eloquentiffigloria,  non  sapientium  peritia,  sed 
sola  maturaUo  intelUgentia*  quam  Jesus  Christus 
Deus  et  Dominus  meus  nostro  animo  ac  menU  sua 
solita  pietate  resUtuendo  infudit^  juxta  vestraesaa- 
ctitatis  imperium,  et  iUud  viduffi  duo  minuta  in 
templo  offerentis  exemplum,offerre  studeam  vestrsB 
sanctissimffi  reUgiositati  quod  possum.  Et  lioet  non 
purCy  non  nitide^non  omate,non  speciose,  exiguum 
tamen,  turbulentum,  et  parvum  Ubare  studeam. 
Quapropter  Rainalde  pater  in  Christo  beatissime 
patrum,  unicum  in  orbe  leviticffi  ^^*  sapientim  et 


YARLE    LECTIONES. 


jH76  ua  correxi ;  levitici  c. 


NOTiE. 


(1264)  His  similia  Augustinus  scripsit  ad  Nebri- 
iumi  ep.  I|  7 ;  de  anim»  quant.  20  ;  cf.^traot.  I, 


diumj 


8 :  sedipsayerba  nusquam  invenl,  nec  scio  utrum 
sequentia  Angustini  smt  an  Petri. 


^^7  CHRONICON  CASINENSE.  —  LIB.  IV  AUGTORE  PETRO.  8i8 

moDasticistematis  decus,quinos  indignos  ad  tan-  A  aurigamspirilualis  Jherusalem,  Benedicti  vicarium 

tum  opus  eligere  censuistis,  vestro  idsi  placet  eli-  atque  abbatum  abbatem.  Enixius  autemflagito,  ut 

mato  splendidoque  sermone  corigite,  nec  simplicis  in  hoc  opere  non  verborum  sillogismos  requiratis, 

verbiinerciam,8edhistoriamnostrocanobioatten-  non  rethoricorum  faleras,  sed  potius  pio  cordis 

datis  utilissimam.  Est  namque  historia  teslis  tem-  oculo  soUicite  perlustrantes,  emendare,  corrigere, 

porum,indiculumveritati8,Yitamemori»,magistra  et  superflue  resecare  studete.  Jam  vero  sermonis 

vit»,  priscorum  temporum  nuntia  (1625),  bonorum  costri  principium  acfinis  sitChristusDominu8,qui 

omnium  norma. Vobis  enim  condecet hanc  elimare,  est  Patris  Verbum;  lux,  decus,  splendor,  sapientia, 

quam  superni  Regis  elementia  constituit  currum  et  virtus. 

ExplicU  Prologui. 
INCIPIUNT  CAPrrnLA  IN  LIB.  IV  HISTORIiE  COENOBn  CASINENSIS. 

i.  Oe  hahitu  OtUriHi,  et  electione  ejus. 

2.  De  eleciione  Urbani  papm. 

3.  Deinfirtnarioreconitrueto. 

4.  De  $ene  a  diabolo  deeepto  et  interfecto. 

5.  De  Urbano  papa  per  sanctum  Benedictum  sanato» 

6.  De  obUuione  Sanctw  Mari»  in  Luco,  Sancti  Nycolai  de  VaUe  Soranay  et  castri  Aqucsfun4ata  et  Sanctt 

Stephani  in  Rivo  vivo» 

7.  De  castro  Suju. 

8.  De  dedicatione  ecelesuB  sancti  Marttni^  et  obitu  Sickelgayta  ducissai. 

9.  De  captione  eastri  Fractarum,  et  resignatione,  et  dedicatione  eeclesiss  saneti  Andrem. 
iO.  De  Jordano  principe,  et  filio  ejus,  et  duce  Roggerio,  etoblationibus  tfjus. 

ii.  De  orticesignatis. 

IS.  De  obkUione  septem  ecclesiarum  et  trium  eastrorum  et  aliorum  muttorumm 

13.  De  CitrOf  et  Amulfo,  et  oblationibus  eorum. 

i4.  De  Adenulfo  eomite  Aquinensi. 

15.  De  Paldo  comite  Venafrano,  et  Teuto,  et  oblationibtu  eorumdem» 

16.  De  quorundam  4^lationibus  in  hoe  loco  coneessis,  in  comitatu  Thelesino. 

17.  Qualiter  Oderisita  abbas  obtinuit  prwilegium  ab  Urbano  papa  de  Ubertate  hujus  monasierii. 

18.  Quahter  idem  papa  monasterium  sancti  Mauri  de  Glannafolio  a  potestate  monachortm  abstulit,  et  sub 

regimine  Casinensis  monasterH  perpettw  subjugavit. 

19.  Qualiter  eoncessa  fuit  huic  monasterio  eeclesta   sancti  Nycolai  de  Turre  pagana  in  Benetmtana 

dvitate. 

20.  Qualiter  Bogerius  eomes  Sycilics  et  Calabrise  eonfirmatit  huie  monasterio  omnia  qtue  Rocea  nepHs .  sua 

dederat. 

21.  Qualiter  PasehaUs  papa  privUegitm  S.  NicoUn  de  Turrepagana  huie  monasterio  eoneessit. 

22.  Qttaliter  quidam  Capttani  huic  monasterio  Turrem  de  mari  obtulerunt  in  Suessatta  civitate. 

23.  QtiaHter  dedieata  est  eccUsia  sancti  Stephani  a  Benedicto  Terracinerm  episcopo. 

24.  Qualiter  Guilielmta  comes  montis  Gargani  huic  monasterio  fedt  privilegium  de  ecmobio  moniadium 

posito  in  eadem  dvitate. 

25.  Qualiter  Robertus  comes  obttUit  ht»ic  monasterio  eastrum  Pontiscurvi.  De  oblatione  Viteeud,  et  de  obitu 

Oderisi  abbatts. 

26.  De  ordinatiotie  abbatis  Octonis,  et  de  obitu  Henriei  imperatoris. 

27.  Qualiter  Alexius  imperator  Constantinopolitanus  misit  b.  Benedicto  unum  optimum  pallium. 

28.  Qualiter  dedieata  est  ecclesia  sancti  Angeli  in  Formis  a  s.  Brutume  Syngi^rui  episeopo. 

29.  Qualitermonachiconabanturabbatem  Octonem  deponere,  etqualiter  miraculum  fuit  in  Franda  meritis 

beati  Benedicti. 

30.  De  obitu  Octonis  abbaUs  ht^us  lod,  ac  de  mircunslo  in  hoc  monasterio  oiio. 

31.  De  adventn  sancti  Bruni  ad  hunc  locum,  et  de  bonis  operibtss  stUs. 

32.  Qttaliter  eomites  Aquinenses  eastrum  Terami  rtutieorum  proditione  deprcedati  sunt» 

33.  De  dedicatione  eedesics  sancti  Benedicti  de  Capua  a  Pasehali  papa. 

NOTiE. 
(1266)  V.Cie.  Iteorat.  II,  9,  86. 


819  LEONtS  HARSIGANI  ET  PETRI  DIACONI  8M 

34.  De  renunHatione  Pandulfi  comttis  Pretenzam  de  castris  Mortula,  Cueurutio  et  rocca  de  Bamtra. 

35.  Deadventu  Henrici  imperatoris. 

36.  Qualiter  Paschalis  papa  mandavit  imperatori  prosdictOt  ut  exhiberet  ei  obedientiam, 

37.  Qualiter  idem  imperator  intravit  Romam, 

38.  De  capfipne  Paschalis  papx,  cordinalium^  clericorum,  ac  laicorum, 

39.  De  pugf^  Romanorum  cum  Teutonicis, 

40.  De  coronatione  dicti  imperatoris  ab  eodem  papa  reeepta. 

41.  De  dedicatUme   ccclestx  sancti  Thomm^    sitw,  eaJtra  castrum    Vallis   frigidse,  et  d$  miraeuio  ibi 

facto. 
4S.  De  obitu  sancti  Bruni  episcopi  Signensis,  et  quomodo  abbatiam  dimiserit. 

43.  De  origine  et  de  infantia  ac  de  oi'dinatione  Oirardi  abbalis  hujtu  loei, 

44.  QtwXiter  b,  Benedicttu  sanatnt  Ugonem  de  Albaspina,  et  postmodum  effecttu  fuit  monachus, 

45.  Qtkaliter  Girardtu  abbas  post  confirmationem  a  Paschale  papa  cbtinuit  privilegium  de  libertate  kt^us 

monasterii', 

46.  Qualiter  Alexius  imperator  ConstantinopoKtantu  delegavit  prcedicto  pontilici,  ut  imperatorem  Remanum 

eum  coronaret, 

47.  De  quibtisdamoblationibtu  et  eulesiis  in  partibtu  Beneventanm  civitatiset  in  petrttnentiis  ejtu. 

48.  De  adventu  Rogerii  ^*^^  dttcis  ad  hunc  loctun,  et  de  libertate  ab  eodem  concepta  ^^*  kominibtu  Castellumif 

ac  de  concessione  Sancti  Petri  tn  Tarento. 

49.  QtMliter  idem  papa  investivit  Guilielmum  dueem  dueattu  ApuHsB  et  Caldbtrim, 

50.  Qualiter  Aio  decantu  et  socii  missi  in  Sarditiiam,  cum  ipso  capti  sunt  a  Sarraeents,  et  per  Rogeritem 

ducem  Stciliw  liberati  sunt. 

51.  Qtuditer  diettu  decantu  defuncttu  fuit^  et  lampadem  plenam  aqtue  in  morem  olei  semper  arderUem 

visa  sit, 

52.  Qualiter  concessa  fuU  huie  mowuterio  Saneta  Agatha  in  Aoersana  eivitate. 

53.  De  renovaiione  Sanctx  Marim  in  Cingla, 

54.  QtMliter  Rangarda  uxor  Rccardi  et  Aquila  stsbtfxarit  a  potestate  hujtu  monasterii  eeclesiam  saneti  Besur 

dicti  de  Stussa,  etaliis  possessianibtu. 

55.  QtMliter  dedicata  est  ecclesia  satieti  Yineentii  de  Vultumo,  et  de  miraculo  in  obitu  Alamanni  numachi 

istius  monasteriifacto, 

56.  Qttaliter  homines  de  Sancto  Germano  ssepe  rebelles  extiterunt,  ae  de  construetione  roee»  Janulm. 

57.  QtMliter  comites  Presenxani  renturunt  omne  jtu  competens  in  castro  Camini  huic  tnonasterio. 

58.  De  qtwdam  milite,  qui  in  Apulia  in  foveam  demerstu,  catenisqtie  devincttu,  per  beatum  Benedicttan 

exstitit  liberattu, 

59.  De  quibtudam  renundationibtu  et  oblationibtu  huie  monasterio  factis,  ac  de  electUme  et  eonflrmaiione 

abbatissx  saneti  Johannis  in  Captsa. 

60.  Qttaliter  dbbas  hujtu  numasterii  abbas  abbattm  voeetur. 

61.  QtuUiter  imperator  Henrietu  Romam  ingreuus  esl, 

62.  De  terrxmotu  mirabili  fere  per  totam  Ytaliam  faeto. 

63.  Qualiter  Roberttu  rex  Anglorum  legates  ad  hoc  monasterium  dixerit,  et  de  quibtudam  oblaHonilms  m 

Sicilia. 

64.  De  morte  Paschalis  papw,  et  de  Johanne  hujtu  monasterH  monaeho,  qtd  ei  m  papatttm  successit,  ae  de- 

dieatione  eeelesisBsanctiMauriinFrancia. 

65.  Qualiter  idem  terrasmottu  meritis  beati  Benedictiquievit. 

66.  Qtutliter  Petrtu  diaeontu  recephu  fidt  in  monachum  ab  abbate  Girardo,  et  qtsot  libtros  et  ometias 

fecit. 

67.  De  qutbtudam  oblationibtu,  ecclesiis  atqtie  servie  in  Sardinia  htne  monasterio  coneessis, 

68.  Qualiter  papa  Calixttu  ad  hoe  monasterium  venii. 

69.  Qualiter  archiepiseoptu  Captiantu  eonabatur  tres  ecelesias  subtrahere  hujtu  monasterU  a  potestate,  e 

per  summtm  pontificem  contra  eum  sententia  lata  ftiii. 

70.  Qualiter  idem  papa  restitui  fecit  huic  monasterio  Sancta  Maria  de  Cingla, 

71.  Qudtiter  Sparanus  abbas  obtulit  htae  monasterio  eeelesiam  saneti  Marthti  m  Arehe. 

72.  Queliter  cieitas  Capuana  igni  tradita  est,  et  wwnasterium  saneti  Benedieti  in  eadem  eivitate  mansit 

illcesum. 


VARLE  LBCTIONES 
^^^  leg.  aailielmi.    *>^*  leg.  coneessa. 


811  CHRONIGON  CASINENSE.  —  UB.  IV  ADCTORE  PETRO.  8SS 

73.  Qualiter  brachium  $anetiMatthei  apostoU  ad  hoe  numasterium  fuit  deportatum. 

74.  De  quodam  claudo  per  beatum  Benedictum  sanato. 

75.  Quomodo  Pandulfus  de  Sexto  renuntiavit  per  juramentum  castrum  Vitecosi,  et  de  adventu  Pontii  abba* 

tii  Cluniaceneis  ad  hunc  locum. 

76.  Quomodo  idem  abbae  ewneessit  vestiario  monaehorum  ecclesiam  S,  MaricB  de  Casaleplano. 

77.  De  obitu  Girardi  abbatis  hujus  locu 

78.  De  ordinatione  abbatis  OderisU  II. 

79.  Qualiter  homines  castri  sancti  Angeli  in  Teodid  rebelles  fmrunt,  et  idem  ahbas  ad  fidelitatsm  coegii 

eosdem. 

80.  QuaHter  oblata  fuit  huie  monasterio  Sancta  Mdria  de  Rabiata  in  Selavonia, 
8i.  De  Lamberto  episeapo  Hostiensi,  gui  et  Honorius  papa  fuit. 

"  8f .  Qualiter  eastrum  Pieam  huic  monasUrio  datum  fuU. 

83.  De  obitu  Calixti  papse,  et  quomodo  cardinales  divisi  fuerunt  in  electione  supradicti  Honorii. 

84.  Quatiter  resHiuium  est  huie  monasterio  monasterium  sancti  Manni  de  Fundis  cum  pertinentiis  suis. 

85.  Quai^  monasterium  sancH  Nycolai  de  Piea  fuit  deprcedatum  a  comitibus  Aquinatis, 

86.  De  adveniu  Honorii  papos  ad  hune  locum* 

87.  De  obitu  Henrici  V  imperatoris. 

88.  Qualiter  depositus  fuit  Oderisius  11,  (*bbas  h^jus  loci. 

89.  De  eleetione  et  confirmatione  abbatis  Nieolai  hujus  loci. 

90.  QuaHter  prmdictus  abbas  Bobertum  principem  Capuonum  suum  atmlium  evocavit  pro  castro  Sugiif  quod 

Goffridus  de  Aquiia  tenebat ;  ag^iminilia  argentea  et  crucem  auream  ad  se  deferri  prcBcepit,  dictum 
eastrum  non  recollegit;  odium  monachorum  adversum  se  suscitavit . 

91.  Qualiter   idem  abbas  Castrum  novum  recoUegit,  et  castrum  Picanum  Normannorum  ditioni  sub- 

jugavit. 

92.  Qualiter  duo  fratres  Ispani  Philippus  et  Philibertus  obtulerunt  beato  Bededicto  ecclesiam  constrtictam 

in  Ispania,  ac  de  renuntiatione  abbatis  Oderisii  II,  hujus  abbatta  in  manu  papae, 

93.  Qualiter  idem  ab  Honorio  papa  depositus  fuit^ 

94.  De  eiectione  Seniorecti  abbatis, 

95.  Qualiter  Honorius  prcsdictus  ad  hunc  locum  venit,  et  eonsecravit  prcsdictum  abbatem. 

96.  De  obitu  Guilielmi  dueis,  et  de  quibusdam  oblationibus  huic  monasterio  factis. 

97.  Qualiter  Anacletus  coronavit  Rogeriumcomitem  in  regem  Sicilim. 

98.  Qualiter  Guarinus  cancellarius  pradicti  regis  intendebat  capere  prsedictum  abbatem,  sed  non  po» 

tuU. 

99.  ^"^  De  miraoulo  in  obitu  Johannis,  et  visione  ejus. 

100.  QuaUter  dictus  cancellarius  morte  subitanea  defunctus  est. 

101.  Qualiter  sanctus  Benedictus  apparuit  cuidam  manacho  Bono  nomine. 

102.  Quatiter  quidam  monachus  vidit  animam  Guarini  dicti  eancellarii. 

103.  De  obitu  Seniorecti  abbatis  hujus  loci. 

104.  De  eleetione  Rayndtdi  abbatis. 

105.  Quatiter  Henrieus  dux  Bajoariw  misso  ^*^^  ab  imperatore  Lothario   intravit  regnum  cum  Innoeen" 

tiopapa. 

106.  Qualiter  Lotharius  imperator  restituit  omnia  monasterio  sancti  Liberatoris  de  Magella,  quicquit  sancto 

Benedicto  in  partibus  illis  oblata  *^^^  fuerant. 

107.  Qualiter  dictus  imperator  cum  Richiza  imperatrice,  direxerunt  epistolam  huic  monasterio,  ut  universati 

ecclesuB  Dominus  coneederet  pacem. 

108.  Qualiter  prcedictus  imperator  jassit  ad  se  vocari  Raynaldum  hujus  monasterii  electum. 

109.  Qualiter  Petrus  diaconus  cum  quibusdam  de  cardinalibus  Romance  ecclesicB  causidicus  fuit  pro  monaste" 

rto  Casinensi  in  consistorio  imperatoris. 

110.  QuaUter  dieti  cardinalespetebant  et  conabantur,  ut  monachi  sacramenlum  et  fidelitatem  facerent  Roma- 

nm  eceleeim. 
iii.  QuaUler  Petrus  diaconus  genuftexit  ante  imperatorem  prcedictum  projuribus  et   libertate  hujusmO' 

nasterii. 
112«  Quatiter  dietus  impera/tor  conabatur  ut  monasterium  istud  manuteneretur,  defendsretur  et  veneraretur. 

YA^UB  LBCnONBS 

^*''^  abhine  eapitula  manu  atia,  indiee  priore  eraso,  seripta  sunt.    *<^*^  leg.  mintts.    ^**  leg.  ablata. 


8»  LEONIS  MARSICANI  ET  PETRI  DIAGONI  «»4 

ii3.  QuaUier  objiciehaiur  a  Girardo  cardinaU,  eur  tine  comentu  Romani  pontifieu  subdiaemm  in  abbatem 

ellgerent, 
il4.  QualiterprcBdictui  Petrtu  rmansit  in euria  pro  iert>itiiM  imperatoris. 

115.  QualiterprcBdictutRaynaldui  exhibuit  obedientiam  dominopapa  Innoeentio  11. 

116.  Qualiter  dietut  Petrut  ditputavit  cum  quqdam  philotopho  Grmco. 

{ 17.  Qualiter  per  Lotharium  imperatorem  rettituix  fuerunt  muUcs  ecclesuB  hmc  monasterio. 

118.  Qualiter  prcsdietm  Raynaldus  lieentiam  habuit  redeundi  ad  monasterium. 

119.  Qualiter  dietus  imperator  ctim  imperatrice  venit  ad  hoe  monaslerium. 

120.  Qualiter  Raynaldus  prmdictus  ineusatus  fuit  imperatoH  praedicto. 

121.  Qualiter  papa  Innoeentius  misit  duos  cardinales  ad  elettionem  examinandam  supradicH  Raynaldi 

eleeii. 

122.  QualUer  prcedietus  Raynaldus  depositus  fuit  ab  Innoeentio  papa  seeundo. 

123.  Qualiter  Gerardus  cardinaUs  conabaiur  devertere  eleetionem  hujus  monasterii  ad  numus  papm  bmo* 

eentii. 

124.  Qualiter  Guihaldus  abbas  effectus  fuit,  et  conseeratus  a  papa  Innocentio  II. 

125.  QuaUter  Lotharius  imperator  prmceptumfecU  et  eonfirmavit  huie  monaslerio  omnes  possestiones  ^ut. 

126.  Qualiterrex  Rogerius  audito  smpedictum  imperatorem  de  Qampania  recessisu,  Apuliamdevenit,aede 

obitu  imperatoris, 

127.  Qualiter  Gwibaldus  abbas  ex  timore  RogerH  regis  SieiUm  perterritus  reeessit. 

128.  Qualiter  Raynaldus  II  electus  fuit  m  ahbatem. 

129.  Qualiter  Sanctus  Maurus  et  sanctus  Plaeidus  apparuerunt  in  visione  ctndam  monaeho  AWerto  nomine 

ae  de  aliis  duobus  miraeulis. 

130.  De  obitu  Petri  qui  et  Anaeletus  diclus  fuit,  et  quomodo  fautores  ejus  papm  InnoeentH  vest^Os  ad- 

voUmntur. 

Explieiunt  capituUs  lU^ri  quarti. 

INCIPIT  LIBER  QUARTUS. 

ODnisius  hajasmonasterii  abbas  tricecimas  oo-  A  14),  qaodcam  sopradicto  pap»  yictori  retolissent, 

tavus,  sedit  annis  decem  et  octo,  mensibus  duo-  ipseyoluntatemeorumetelectionemvaldelandabat, 

bus,  diebus  decem  et  octo.  eundemqueprotinu8Vocarifaciens,omninoinTitum 

i.  Hic  ex  Marsorum  comitum  origine  sanguinis  et  renitentem,  et  virtuie,  quapoterat  obsistentem, 

lineam  ducens,  in  ipso  su8s  pueritiaB  temporci  dum  seque  infirmum  et  nescium  tantum  ordinem  regere 

in  hoc  Casinensi  coBnobio  a  reverendae  memoriaB  Tocequapoteratproclamantem,etperipsum  Deum 

Richerio  abbate  susceptus  (1266),  et  habitu  sanct»  ne  hoc  faceret  obtestantem  ****,  per  virgam  et  re- 

conversationis  indutus  fuisset,  cernens  eum  supra*  gulam  de  abbatia  eum  investivit. 

dictus  abbas  luxus  saeculi  spernere,  divinis  lectio-  2.  Post  mortem  autem  supradicti  pontifieis  tri- 

nibus intentum  esse,  contemplativam  vitam  inianter  stitia  ingens  et  desperatio  cunctos  nostrss  partis  in- 

appetere,  et  regularis  vitaB  egreginm  sectatorem,  et  vasit,  et  jam  fere  quid  agerent,  vel  qualiter  se  de 

Gasinensem  abbatem  illum  faturum  esse  prssdixit  ecclesia  intromitterent  ignorabant.  PrsBdictisigilQr 

Qui  a  praBdecessore  suo  sanct»  ac  semper  vene-  episcopiscircumquaquedisper8is,rursusfrequentec 

randsB  memorisB  Desiderio,  qui  et  Victore  papa,  nuntii  crebrique  legati  tam  Romanorum,  quam  ul- 

pnepositus  hujusloci ordinatus,  dumidem  pontifex  tramontanorum.  et  comitissas MattildaB  ad  eosdem 

sicut  supra  retulimus  (I.  lii,  c.  73)  graviter  infirma-  b  episcopos  transmissi^hortabantur  pariter  atque  ro- 

tus  adhunc  locum  venisset,  in  capitulo  fratrum  se  gabant,  ut  de  Romanffi  ecclesisB  ordinatione  studo* 

deferri  in  lecto  pnecepit,  ibique  in  praBsentiaepis-  rent,ut  in  unum  convenientes  caputfacere  christia- 

copommetcardinaliumquicumeoerant,  admonuit  nitatis  satagerent ;  membra  Dei  auxilio  capiti  noa 

fratres  ut  juxta  quod  beati  Benedicti  regula  priBci-  defutura,  faeile  et  in  proximo  casuram  et  confdn- 

pit  (1267),  abbatem  sibi  de  ipsa  congregatione  eli-  dendam  ecclesiam  nisi  pastorem  haberet.  Tandem 

gerent.  Fratres  vero  habito  consilio,  omnespari  itaque  rur8umundiquecoadunati,unacumno8tro 

consensu  Oderisium  ad  tantum  ordinem  recipien-  abbate  Oderisio,  miserunt  litteras  Romanis  dericis 

dum  dignumproclamantes  elegere  (an  1087,  Sept.  etiaicis,sanctiPetrifidelibus,  utquotquotexttspot- 

YARIifi  LEGTIONES. 

ww    correxi  monente  V.  D.  C.  L.  Grotefend  ;  obstantem  c. 

NOTiB 

(1266)  Cf.  cap.  14  libri  nl  (1267)  o.  6i. 


818 


GHRONIGON  GASINENSE.  —  UB.  IV  AUGTORE  PETRO. 


m 


seni,  prima  ebdomada  quadragesimfls  (1088)Terra-  A  nica  itaque  die  {an,  1088,  Mart  i^),  valde  mane. 


cinam  Yenirent ;  quotquotyero  non  possent,  assen- 
sam  8uum  in  persona  quam  ipsi  ex>ncordi  voto  eli- 
gerent,  propriis  litteris  reprassentarent.  Similiter 
etiam  misernnt  litteras  universuicircumquaqueper 
Gampaniam»  Principatum,  atqne  Apuliam  maneu'- 
tibusepiscopisatqueabbatibus,  utquicumque  pos- 
tent  absque  canonica  excusatione,  per  seipsos  ad 
pradictumlocumettempus  occurrerent :  nonautem 
Talentes,  ant  per  idoneas  personas,  aut  oerte  per 
litteras,  consensumsuum  transmittere  perstuderent. 
Pactum  est,  et  quarta  fieria  prim»  ebdomadis  qua* 
dragesim»,  octavo  scilicet  Idus  Martii,  congregati 
sunt  apud  Terracinam  Campaniai  civitatem,  cum 
episcopis  et  cardinalibus  Romanis  superius  nomi- 
natis,  atque  cum  nostro  abbate  Oderisio,  archi- 
episcopi,  episcopi,  atqne  abbates  exdiTcrsis  partibus 
numeroquadragiota ;  ab  urbe  autem  Roma,  Johan- 
nes  Portuensis  episcopus  omnium  cardinalium  et 
clerioorumeatholiciBdumtaxat  parti  fayentium,Be- 
nedictusvero  praBfeetusuniyersorumlaicorum  flde- 
Mum  legationem  et  consensumunanimemperlitte- 
ras  attuierunt  Legatorumautemaltramontanorum 
et  Mattiid8BComitiss»nonnulliinterfuerunt,  orantes 
instanter,  ut  eidem  propter  quam  convenerant  rei, 
eom  auxilioetet  gratia  SfHritussanctiitastuderent, 
ut  IsBta  illis  a  quibus  legati  fuerant  nuntia  referre 
Talerent  Altera  igitur  die  (MarL  9)  convenerunt 
omnes  pariter  ad  episcopium  prndict»  civitatis  in 
ecdesia  beati  apostolorumprincipiset  saneti  Christi 


omnes  iterum  in  eadem  ecclesia  congregati,  cum 
inter  se  pariter  nonnuUa  de  re  hujuscemodi  tracta- 
vissent,  exurgentes  tres  cardinales  episcopi  qui 
caput  ejusdem  concilii  erant,  Portuensis  scilicet, 
Tuscuianensis,  etAlbanensiB(1269),  ambonem  as- 
cenderunt,  factoque  silentio,  unosimulorepronun- 
tiant,Ottonem  episcopumplacere  sibi  in  Romanum 
pontiflcem  eligendum.  Gumque  utrum  omnibus  idem 
quoque  pliceret  sicut  est  consuetudo  requirerent, 
repentemirabili  ac  summa  conoordia  onmesmagna 
Toce,  hoc  sibi  placere,  dignumque  illum  uniTersi 
conclamant  apostolicBB  sedis  papam  existere.  Tune 
Albanensi  episcopo  pronuntiantef  Urbanum  illum 
placere  vocari^mox  ouncti  surgentescapiunt,  eum- 
B  quecappamlaneamexuentes,  purpureaminduuntt 
et  cum  acdamatione  atque  iuTOcatione  sancti  Spi* 
ritns  ad  altare  beati  Petri  apostoli  illum  pertra- 
hentes,  inpontificalisolioponunt^quarto  Idus  Mar» 
tii ;  sicque  ab  eodem  pontifice  missa  sollemniter  oe- 
lebrata,  uniTersi  gaudentes,  Deoque  gratias  refe» 
rentes,  rediemnt  ad  sua.  Sed  de  his  actenus,  nunc 
qualiter  noster  abbas  Tcteres  officinas  diruens,  no- 
Tas  extruxerit  descrit>amus. 

a.CemensigiturOderisiusrenoTationem  cnnobii 
Desiderio  ad  TOtum  cessisse,  ad  officinas  qu8B  ez 
Teteribus  supererant  renovandas  non  segnis  accin* 
gilur ;  domum  namque  infirmomm,  quam  dudum 
pnedeeessor  suus  Desiderius  magno  sumptu  ae 
studio  una  cum  balneoiBdificaVerat,afundamentis 


loTitsB  GflBsarii ;  et  cum  resedissent,  surgens  in  me-  q  est  orsus  eTertere;  et  monasterii  ampliandi  occ&- 
dinm  Tusculanensis  episcopus  (1208),  retulit  per-^  sione.ipsaminfirmommdomumamplioremetme- 


ordinemomniaquaBdeordinationeecdesioTel  papa 
Gregorins  antea,  Tel  postmodum  pt^pa  Victor  sta- 
tnerant ;  simnl  etiam  quam  ob  causam  ipsime  uni- 
Tersi  tnnc  in  eodem  loco  couTenerant  Deinc  sur- 
gens  episoopusPortuensis,  et  Benedictus  prafectus, 
relulemnt  et  ipsi  tam  clericomm  quam  laicorum 
fidelium  a  Roma  super  hoc  negotio  legationem  pa- 
riter  atqne  consensum,  Tidelicet  ut  quemcumque 
ipd  tunc  nnanimi  TOto  ad  hoc  officium  promoTcrent, 
eandem  omnes  pari  et  simili  consensu  in  apostolica 
sade  statuendum  reciperent.  Gumquehujus  mona- 
sterii  abbaSyCt  archiepiscopus  Gapuanus,  et  ad  po- 
stremum  cuncti  qui  couTenerant,  bene  factum  re- 
ctequedictumlaudassent^atqneomnipotentemDeum 
utmiseriam  etafflictionem  ecclesi»  quandoque  re« 
spicereacrelevare  dignaretur,  multis  precibus  im- 
I^orassent :  statuerunt  demum  commuoi  consilio» 
ut  per  tres  iUos  dies,  idest  quintam  et  sextam  fe« 
riam  ac  sabl>ato,  triduanum  specialiter  jejunium 
celebrarentinabstinentia,etorationibu8  ac  eleemo- 
sinis  divinitus  ostendi  sibi  personam  tantsB  dignati 
condignam  continuis  precibus  impetrarent.  Domi- 


liorem  efficere.  In  declivo  igitur  montis  latere  de- 
mnm  iUam  constmens,  in  spatio  cubitorum 
extendit,  in  latitudine  in  altitudiue 

erexit.  Qubb  videlicet  longe  priore  speciosor  ac  fir- 
mior,  mirifice  satis  est  lateribus  tecta,  et  pictomm 
stodio  decorata,habens  ab  oriente  fenestras 
In  cujus  capiteperpulohramabbatis  cameramcon- 
stituit,  juxta  quam  etiam  ecclesiam  sancti  Andrea 
apostoU  (1270)  in  longitudine  cubitomm 
latitudine  altitudine  constmxit. 

Desuper  autem  trabibus  tabulisque  est  miri- 
fice  laqueata,  ac  lateribus  cooperta,  parietibus  in 
giro  figurispulcherrimisdecoratis :  pavimenti  vero 
opus  quam8peciosum,quamsolidum,quam  multi- 
gena  marmorum  sit  diversitate  constratum,  obtu- 
tibus  omnium  patet.  Gircuitus  etiam  chori  magnis 
duorum  *'**  marmomm  tabulis  sepsit.  Penestras 
prsBterea  in  absida  duas,  in  firontispicio 
ab  uno  latere  ab  altero  totidem  instituit 

Qua  videlicetecdesia  ab  unocapiteabsidaB.sanctis- 
simi  patris  Benedicti»  ab  altero  haret  domui  infir- 
morum.  Juxta  ejusdem  vero  ecclesisB   tirontemi 


VARLG   LBCnONES. 


*»••  an  diversomm  f 


(IM8)  Joannet» 
(I2C9)  Petnuu 


NOTiE. 


(1270)  GL  snpra  eoL  m. 


8J7 


LEONIS  MARSIGANI  ET  PETRI  DUGONI 


818 


oitteraaiii  arocuito  opere  febrieavit;  a  septemtrio- 
nali  porro  ejuedem  ecclesiiB  parte  eimiterium  in 
loDgitadide  cubitorum  latitudine 

altttudine  construeus,  latedbua  cooperuit ; 

juxta  infirmorum  vero  domum  ab  interiori  parte 
ooquinam»acbaineum,  atquecisternam  opere  per- 
pulchro  extruxit.  Glaustrum  quoque  infirmorum 
inibi  super  marmoreas  coiumnelias  eri- 

gens^  et  picturis  deooravit,  et  tegulis  texit.  Nichil 
hoc  Tirstrenuissimus  expletomoratus,circaatrium 
majoris  eociesiiB  palatium,  in  quo  nobiles  quique 
hospitarentur,  in  longitudine  oubitorum 
iatitudine  altitudine  fabricavity 

«t  idem  trabibos  contignans,  tegulis  cooperuit ; 
Juxta  quod  etiam  cisternam  arcuato  opere  patrari 
mandavit. 

4.  Hoc  presterea  tempore  quidam  firater  in  hoo 
-ooBnobio  Majo  dictus  est,  qui  qualiter  a  diabolo  in* 
terfeotos,  qualtterque  per  aanctissimum  patrem 
Benedictum  ereptus  sit,  prassens  textus  declarat 
Hic  igitur  dum  in  domo  infirmorum  senio  fesaus 
maneret,innativitate  Dominiob  sui  oorporis  neces- 
sitatem  ad  secessus  pergebat ;  oui  diabc^us  tn  hu* 
mana  efflgie  apparens,  dixit  ad  eum : «  Scio  quo 
pergis ;  sed  quia  deorepito  jam  senio  fessos  absque 
amminiculo  teodere  iiluc  inter  noctis  tenebraa  m\r 
nime  vales,  sequere  me;  ego  ero  duxitineria  tuL  n 
Hfleo  dom  supradictus  frater  audisaet,  pntana  eum 
hominem,  non  diat>olum  eaae,  post  eum  pergere 
oiBpit,  cumquead  fenestram  magnam  quasin  medio 
palatii  est  pervenissent,  antiquus  hostia  senem  in 
eandem  fenestram  imponens»  eumque  exinde  pras- 
oipitans,  interfecit.  Fratrea  vero  eom  per  totam 
nocteminquirenteanoninYenerunt.  Igiturcum  eum 
ubique  quflsrerent,  et  non  invenirent,  monadiua 
quidam  ad  eandem  feneatram  acoedena,  eomque 
mortuum  aapidens,  fratribua  ubi  jaoeret  oatendit. 
Alio  vero  die  idem  abbaa  aBternss  Juatitisd  reaera- 
torem  precibua  pulaare  fratrea  admonuit,  ut  qua- 
liter  vel  quo  ordine  prodiotua  frater  ex  hoo  mundo 
receasisset,  pandere  dignaretur.  Tunc  eis  qui  de- 
ftinotus  fueraty  ouidam  fratri  per  visionem  appa- 
rena,  quid  oirca  ae  actum  fuerat  narravit;  adjun- 
gena,  quia  poatquam  defunctus  est,  cum  eum  diar 
boiua  per  viam  oarbonibus  plenam  duoeret,  et 
illum  anpiaaimein  eodem  igne  volutaret»  pater  illioo 
Benedictna  adveniena,  eumqne  de  poteatate  demo- 
oum  auferena»  auo  coetui  aggregavit.  Tunc  prfledi- 
ctua  unacumfratribuaobejuademanimflsliberatio* 
nem  Oeo  gratiw  referena»  oonatituit  ut  quotquot 


A  fratres  obirent,  tot  etiampauperes  usqoe  ad  trico* 
simum  diem  ad  mandatumospitum  addi  deberent : 
adjunoto  insuper  uno  paupere  pro  anima  Desiderii 
sui  prflBdeceasoris ;  etomni  tempore  oum  aoapitolo 
fratressurgunt^eastentprodefunctiapsaimoa  qoat- 
tuor,  et  quotquot  fratrea  def unoti  foerint,  tot  etiam 
paalmide  canticiagraduum  superprasfatos  qoattoor 
usque  ad  diem  tricesimumaddfltntur ;  insoper  texta 
feria  per  totum  annum»  mox  ut  roiaaa  defunctomm 
expleta  fnerit,  paalmoa  deoantantea  ad  cimeteriom 
pergant,  ibique  dantea  orationem,  poatea  de  more 
oapitulum  soivant. 

5.  His  porro  diebus  (i27i)»  dum supradictua papa 
Urbanus  ad  huno  locum  venisset»  oonsuetudioario 
sibi  lateris  dolore  gravissime  tactua  eat.  In  vigiliis 

B  igitur  patria  Benedicti  (Mari.  20),  dum  eodem  lan- 
guore  omciaretur,  et  de  prflsaentia  corporia  ejos 
dubitaret,  viaibiliter  ei  aanctua  apparena,  dixit  ad 
eam  : «  Gur  de  mei  oorporis  praea^tia  dolHtaa?  » 
Ad  quem  pontifex :  «c  Tu  quis  ea  ?  »  et  aanotoa  : 
«  Bgo  auro  frater  Benedictua.  Quia  fluitem  tu  me  in 
hoc  iooo  dubitaati  quieecere,  id  ue  ampliuadutHtes, 
et  meoertiaaime  inhocGfliainenai  eosnobio  quieaoere 
oredaa,  hoo  tibi  signum  erit.  Gum  prinnim  ad  no- 
otnmalem  synaxim  pulsatum  fuerit,  atatim  aanua 
eria*  1  Et  hia  dioUa  dispcuruit.  Advenieiite-aatem 
hora,  pontifex  sanua  eflsctus  Oderinutti  abbatem 
▼ooavit»dioens:«  Quia  usque  nunc  de  corpore 
beati  Benedicti  dubitavi,  iateor;  sed  quia  in  hae 
nocte  me  visibiMter  sanavit,  et  suum  aofloqoe  ao- 

Q  roris  corpus  hicoertiaaime  quieacere  doeuit^  aurga- 
mua,  et  Deo  laudea  permaximflia  reddamoa. »  Bt 
hia  dictia,  qufls  aibi  pater  Benedichia  reaeraverat, 
per  ordinem  pandit.  Quflmta  autem  tunc  iietitia,  et 
quflmta  mentia  exultatio  de  tanti  pontificia  aanitflite 
omnibua  fuerit»  quia  adhuc  fere  omnea  qui  videre 
auperaunt,  omitto  ref«rre. 

6.  Tunc  temporia  {an.  1089.  MaL  i.).  Gentais 
(1272)  fiiiua  Balduini  comitia,  una  oum  Trans* 
mundo  nepote  auo,  obtulm  beato  Benedioto  mo- 
naaterium  aanotfle  Marifls  in  Luoo»  oom  omnibua  auis 
mobilibua  etimmobilibua,eteocleaiamaflmctiN7oo- 
iai  in  valle  Sorflma,  aflmoti  Stephani  in  rivo  vivo, 
aanctflB  BeatitutflB  et  aanctfls  Maries  in  Morrei,  et 
aanctflB  Marias  in  Golle  longo,  oum  omnibua  perti* 

^  nentiis  illarum.  Propterea  ^«"^  et  Morinus  (1273) 
BenafranuscomesyObtulitbeatoBenedicto  oastrum 
Aqu«f undatfls,  quod  ( 1 574)  videlicet  antiquitua  aicot 
prflBcepta  imperatorum  continent,  intra  hujua  mo« 
nfltfterii  finea  aitum  esse  dinosciturt  oum  omnibua 


YABLE  LBGnONES. 


*»•*  Prasterea 


NOT^ 


(1271)  A.  mi,  ai  genuina  eaaet  bulla  Urbani  H 
qua  hflBC  refert,  d.  1091,  Apri  1;  GapusB.  Noviakime 
eam  edidit  Toati  Eist.  Cas.  II,  83. 

(1272)  De  oomitibuaMaraorum.  EdiditGatt  Hiat., 


p.  248.  Gf.  m,  17. 

(1273)  Ugo  gui  et  Morinm  com^f  •oeor.%att^6o. 
p.  201 :  T.  aupra  II,  37.  ^  Js  1    f  - ' 

(1274)  (^iod— ift9iofld(tfrauntipaaMorini  verba. 


829 


CHRONICON  CASINENSE.  —  UB.  IV  ADCTORE  PETRO. 


830 


pertaneQtiis  suis,  pena  apposita  mille  bizanteorum; 
pro  quo  videlicet  castro  idem  abbas  li5  libras  ei 
contradidit.  (JuL) 

7.  Sequenti  tempore  (1275)  supradictus  papa 
Urbanus  iterumad  has  partes  devepiens,  Jobannem 
Caietanum,loci  hujus  apueritiamoDachum,  diaco- 
num  in  Lateranensi  patriarchio  ordinavit  Quo  etiam 
tempore  (an.  iO*Z,Aiart,  11),  dumapud  Trojam 
Apuliffi  civitatem  siuodum  celebraret,  abbasnoster 
Oderisius  proclamationem  fecit  de  cella  sanct» 
Sophiffi  in  Benevento  (1276),  sed  causis  bellorum 
ingrueotibus  nil  justiti»  habere  exinde  potuit.  His 
porro  diebus  (1090)  defuncto  in  Gaietana  ecclesia 
Leone  episcopo,  RaynaJdus  hujus  ccenobii  mona- 
chus  in  eadem  ecclesia  episcopus  ordinatur ;  simi- 
liter  in  Sardinin  insula  Benedictus  hujus  moua- 
slerii  monachus  episcopus  substituitur.Huj  us  autem 
Benedicti  miraculano^se  quicupit,  librumqui  «  De 
vuraculu  »  prsenotatur,  a  nobis  ante  hoc  fere 
septennium  ezaratum  reIegat(l277).Tunctemporis 
Richardus  cui  cognomen  de  Aquila  iaditum  est,ad 
hoc  mooasterium  venienstabbatinostrojurejurando 
firmavit  quod  castrum  Sujum  non  recognosceret  ab 
uUa  persona,  nisi  tantum  ab  hoc  monasterio  Casi- 
nensi,  et  ex  priedicto  castro  senriret  inde  sancto 
Benedicto,  secundum  tenorem  quem  GofiDridus  ^*^' 
Monius  Oesiderio  abbatifecerat(i278):  admortem 
vero  suam  absque  alic^jus  contradictione  in  hujus 
c<Bnobii  dicionem  rediret. 
.  8.  Porro  (1279)  cum  a  (1280)  dedicatione  majoris 
ecclesi»  annusjamquartus  decimus,et  ab  incama- 
tione  dominica  miliesimus  et  nonageslmus  volve- 
retur,  tribus  amannis  ettribus  acsexagintadiebus 
a  transitu  reverend»  ac  semper  honorifice  memo- 
randae  memori»  papss  Victoris  III,  elapsis,  priesi- 
dente  atque  jubente  supradicto  patre  Oderisio.  de- 
dicata  est  ecclesia  sancti  confessoris  Christi  Martini 
{Nov.  18),  quam  prfledictus  venerabUis  abbas  Oeai- 
.deriuB,  sicut  supra  retulimus  (c.  34),  in  hoc  ipso 
ubi  olim  a  beatissimo  patre  Benedicto  constructa 
f uerat,  circa  portam  scilicet  monasterii,  mirifice  ac 
pulcherrime  in  16  marmoreis  columnis  erexerat» 
quamque  tammusivo  quam  et  diversis  picturarum 
coloribus  optime  decoraverat.  Oedicata  est  autem 
UKalendas  Oecembris,  ipsa  videlicet  die  octava- 
mmejusdembeaticonfessorisMartiniJeriasecunda» 
cum  tribus  altariis  suis,  ingenti  frequentia  ordinis 
diversi  virorum  et  maxima  universorum  ketitia. 


A  Quorum  primum  atque  prsecipuuminhonoreipsius 
beati  Martini  dedicavit  vir  venerabilis  domnus  Jo- 
hannes  episcopusTusculanensisJliud  autemquod 
ad  dextram  ipsius  basilicfls  situm  est,  in  honore 
sancti  Herasmi  martyris  consecravit  domnus  Ray- 
naldus  episcopus  Gaietanus,  qui  ipso  anno  ex  hoc 
nostro  monasteriosicut  supra  retulimus  (c,  7),  eidem 
ecclesiae  fuerat  datus  episcopus.  Tertium  vero,  quod 
a  parte  sinistra  statutum  est,  in  honore  gloriosi 
confessoris  Christi  Ambrosil  benedixit  domnusHo- 
nestus,  reverendissimus  episcopus  Berulanus.  In 
altare  vero  sancti  Martini  hae  reliquiffi  recondit» 
sunt:Matthei  apostoliet  evangelistaB.  Marci  evan- 
geIistaB,Martini  episcopi,  Corneliiet  Cjpriani,Cirini 
et  Maximi,  Stephani  pap»  et  martyris,  Sebastiani, 

B  Foc»  episcopi  et  Martyris,  Quadraginta  martyrum, 
et  brachium  sanctorum  Faustiniet  Jovit».  In  aitare 
sancti  Herasmi  habentur  reliquisB  ejus,  Casti,  Se- 
cundini  et  Yppoliti  martyrum.  In  altare  sancti 
Ambrosii  sunt  reliquiie  ejus,  Augustini  episcopi, 
Pancratii  martjris,  et  vocabulum  sancti  Jerony- 
mipresbyteri.  Fuerunt  autem  cumeis  in  hac  dedi- 
catione  episcopi  etiam  alii  tres,  id  est  Lambertus 
Alatrinensis,  Roflfridus  Soranus,  necnon  et  Leo 
episcopus  Benafranus.Quod  autem  tandiu  post  patris 
Desiderii  transitum  consecratio  basilicae  huj  us  dilata 
est,  bocfuitincausa,  quoniam  et  picturaa  partem 
aliquam  etpavimenti  non  modicam  ad  complendum, 
morte  praeveatus  idem  abbas  reliquerat.  Bis  enim 
iliam  conslruxit :  primo  namquepostquam  colum- 

r  pnaset  epistilialocavit.  Desiderio  Capuam  adeunte, 
ecclesiaipsafundituscorruit;quod  ubiagnovit,  in 
hffic  verba  prorupit ;  «jSacerdos  Dei  Martine,  pastor 
egregie,  ora  pro  nobis  Deum. »  Moxque  vir  strenuis- 
simus  ad  hunc  locum  remeans,  ecclesiam  sicut 
hodie  cernitur,  a  novoconstruerefundamineccepit; 
sed  ut  diximus  morte  prffiventus  hanc  explere  ne- 
quivit;  quam  successorilliusstudiosissimecomple- 
re,et  adderequffiqueuecessaria  videbantur  curavit, 
et  sic  eam  dedicari,  quatinuspr»missum  est,hono- 
rificentissime  fecitQuotemporeSikelgaita  ducissa, 
cunjux  boniB  memoriss  ducis  Bobberti  cujus  supra 
meminimus,vita  decedens  (1281),  propter  summam 
spem  quam  in  PatreBenedlctohabebat,  ad  hoc  se 
mouasterium  duci  fecit  et  in  paradiso  huj  us  ecciesi» 

y.  antebasilicambeati  Petri  apostoli  tumulari  rogavit 

9.  Eodem  pr»terea  tempore  (1091)quidammilei 

Bichardusnomine,  incastrodegens  quod  Spinium 


*»•»  Gaflfridus  c. 


VARliE  LECTIONES. 
NOTiB. 


(1275)  Hic  tempora  maxime  turbata  esse  oportet. 
Omnes  enim  Urbani  II  epistol»  et  pr»cepta  inda 
ab  Id.  Oct.  a.  1588  data  sunt  per  manum  Joannis 
s.  R.  e.  diaconi.  De  Raynaldo  v.  cap.,  sequens. 
'  (1^6)  Per  Leonem/  v.  ejus  rela:tiottem  ap.  Gittt. 
Hist  p.  54.  Is  causam,  cur  nihil  ^ecent,  non 
indicat. 

(1277)  Narrantur  etiam  a  Petro  inlibro  De  ortu 
etobitu  Juit.  Caiin.f  c.  45. 


(1278)  y.  supralU,  52. 

(1279)  Hffic  desumpta  sunt  e  Leonisrelatione  de 
consecratione  eccl.  Gasin.,  cod.  47  ;  v.  supra  coL 
768.  ..  ,    ^'^i 

(1280)  Abhac  dedicatwne\AO,sc.h9A}iioa!tumlK 
Petri  et  b.  Miohaelis.  .  ^  < > 

(1281)  Apr.  16,  NecroL  Cas. 


83i 


LEONIS  MARSIGANI  ET  PETRI  DIACONI 


83S 


nuneupatur,  orreis  alimentanegantibiis&deundein  A 
abbatemquantociuB  properaYit,ac  precespro  pretio 
offeren^^aUquantulum  tritici  quo  suamconsolaretur 
inopiatD,magDopere  po8tulayit.At  ipse  postulantit 
necessitati  compatiens,  bis  quinque  tritici  modios 
le  ei  indubitanter  daturum,  alacriter  spopondit ; 
et  dictis  fidem  focturus  utcertiorem  iUum  redderet, 
preedixit  quando  vel  undeessetaccepturus.  fllevero 
substantia  pauper,  sed  mente  pauperior,  vice  con- 
traria  persecutionem  pro  benignitate,  pro  miseri* 
cordia  impietatem  beato  patriBenedicto  rependere 
deliberavit,  majorapotiuseligens  cum  execratione 
po88idere,quam  paucis  contentuscumbenedictione 
manere.Nam  diabolo  suggerente  unius  consolationi, 
alterius  compassioni  graviter  invidente,quidapud 
abbatem  invenerat,  idem  Ricbardus  Rajnaldo  Ri-  b 
dello  suo  domino,  in  oppido  quod  Trajectumdicitur, 
tunc  manenti  festinaTit  referre  :  non  tamen  ut 
cbaritatis  exemplo  informaretur,  sed  quod  sub 
recipiendi  occasione  tritici,  castrum  quod  FractflB 
vocatur,  in  quo  erat  repositum,  locus  sibi  tradendi 
congruushaberetur.  Tuncilleaurem  accommodans 
consilio  traditoris,  eundem  Richardum  sacramento 
securum  reddidit ,  quoddimidiam  partem  supradicti 
castri  sibi  esset  datums.  Adveniente  ergo  festivitate 
8anctsPrisciB,duxnefandi  scelerissub  amicispecie 
praedictum  castrum  ingressus  est.  Quem  nonnulli 
juvenes  bini  acbini  demissis  Tultibus  sequentes^ab 
inabitantibus  castrum  communi  hospitio  recipiun- 
tur :  recepti  autem,  non  virtutis  merito  sed  fraudis 
magisteriOydehospitalitate  ad  dominationem  snbito  p 
transennt.  Quod  ubi  Oderisio  abbati  nuntiatum  est, 
eundem  Raynaldum  rogando  mandavit,ut  accepto 
oentum  solidorum  pretio  castrum  monasterio  red- 
deret.  Hoc  dum  ille  etiam  audire  oontempneret, 
per  integram  ebdomadam  ab  eodem  abbate  com- 
monitusjustitiam  huicioco  facere  contempnens, 
ante  patris  Benedicti  corpus  excommunicatus  est, 
QuartaautemdieAdenulftusAquinensis  comes  ab 
eodem  abbate  illuc  cum  exercitu  directus,  ab  oppi- 
danisin  castro  receptus,  arcem  obpugnare  modis 
omnibus  coepit.Mira  (I%2)dicturu8sum,veris8ima 
tamen.  Nam,  cum  hi  qui  in  arce  erant,  super  ob- 
sidentes  viritim  lapides  et  jacula  mitterent,  nuUus 
quispiam  in  aliquo  Itesus  est ;  sicque  auxiiio  Dei  et 
meritisbeatipatris  Benedictiintervenientibus,  ean- 
dem  Ti  arcem  ceperunt  {Jan.  30),  captis  omnibus  ^ 
eJusdemRaynaldifidelibusqui  ibidem  reperti  sunt 
cum  universis  eorum.  Nam  ut  ista  beati  Benedicti 
auxilioac  voluntate  gesta  oredantur,  in  exercitu 
deambulansquidammonaehus  apparuit,cumnullu8 


monachorum  tunc  se  illi  pugn»  miscuerit.  Septicno 
verodie,  dum  prflsphatus  abbas  oum  papa  Urbano 
Capus  esset,  astanUbus  multis  clericis  atque  nobi- 
libusCapuanis,  prndictusRaynalduscum  omnibus 
quisecumerantveniensdiscalciatispedibusypublioe 
satisfecit,  sicque  abexcommunicationesolutusest. 
Eo  (1283)  etiamdiCquo  supradictum  castrum  re<»- 
pimus,  anno  dominicDB  incamationismiliesimono* 
nagesimo  quarto  ^'**,  indictione  secunda,  mensls 
Januariidietrice8ima,dedicata  est  ecclesia  sancU 
Andre»  apo8toli,quamidem  abbasa  fundamentis 
sicut  8upraretulimu8  (c.  3)  aediflcaYerat,  a  domno 
Raynaldo  Gaietano  episcopo  et  hujuscoenobii  mo- 
nacho;  in  quayidelicetsunt  recondita  sanctomm 
reliquie  quasubter  ascriptse  sunt  :De  catena  san- 
ctiPetriapostoii,  Andres  apostoli,  Jacobi  apostoli, 
Philippiapostoli,  Matthei  apostoli,  Matthi»  apostoli, 
sanctorum  Innocentium,  Stephani  protomartyris, 
Urbani  paps,|Felicispap8B,  Grcgorii  pap»,  Marcel- 
liani  etMarci,  Cyriaci  diaconi,  Gosms  etDamianiy 
Viti  Martyris.  Savini  Canosini  episcopi,  Antonii 
Constantinopolitani,  et  sanctffiLucinaB.  Tunctem- 
poris  Oderisius  filius  Oderisii  Sangrorum  comitis, 
ad  mortem  veniens  optulit  beato  Benedicto  duo 
sui  juris  casteila,  Fracturam  scilicet  et  coUem 
Angeli,  et  quicquid  sibi  a  patemo  vel  materao 
jure  pertinere  videbatur  in  toto  comitatn  Sangretano. 

10.  Peridem  tempus  (1090)  Jordanus  prineeps 
cujus  9upra  meminimus,  cumuniversamfere  Cam- 
paniam  a  jure  sedis  apostoliciB  subductam  in  dedi- 
tionem  accepisset,  apud  Piperaum  (1S84)  vita  de* 
cedit  (iVbv.  20) ;  corpusque  ejus  ad  hoc  monaste* 
rium  delatum,  et  juxta  ecclesiam  beati  Petri  apo- 
stoli  reconditum  est.  Capuani  autem  ubi  mortem 
principis  agnovere,  contra  Richardum  supradicti 
Jordani  principis  filium,  ejusque  matrem  conspi- 
rantes,Capuantt  civitatis  munitiones  capiunt.  Nor- 
manno8queomnesurbedepellunt](<m.  1098,  Mai.) 
Richardus  autem  Aversam  una  cum  matre  secedens, 
ducemRoggerium  in  suum  anxilium  evocat  (1285); 
qui  8B8tivo  adveniens  tempore,  cunctaCapuanaBci- 
Titati  adjacentia  flamma  ferroque  consumpsit,  et 
tandiu  eos  expugnayit,  usquequo  Capuani  necee- 
sitate  coacti  praedicto  Richardo  munitiones  redde- 
rent,  eumque  recipientes,  sibi  in  principem  conse* 
crarent  (Jun.). 

Idem  prasterea  Roggerius  dux  eo  tempore  (an. 
1090,  iitipr.^fecitpraeceptumbeatoBenedictOyde  om- 
nibus  quaeRobbertus  dnx  pater  ejus,  unacum  uxore 
sua  locoisti  concesserant,  et  (1286)  de  monasterio 
sanctffi  Anastasifficum  pertinentiis  suis  interritorio 


«m  tertio  etnt. 


VARLE  LECriONES. 


NOTiE. 


(1S8S)  Fabul»  quai  ad  rerbum  repetiit  e  Leonis 
li]mn,7l72. 

(1283)  E  relatione  ood.  57. 

(1284)  Olim  PriTirnum* 


(l!^85)  y.  Anon.  Gasin.  a.  1098  ;  Gaufr.  Malat, 
IV  26—  28» 
(l286)  Sdlicet  in  dipl.  ap.  Gatt.  Aec.|  205. 


833 


CHRONICON  CASINENSE.  —  LIB.  IV  ADGTORE  PETRO. 


834 


FoUoeastri.  iDsuper  et  decem  homines  in  eodem  A 
castro,  qaorum  nomiaa  hsec  sunt  :  Petrus  Marci 
eum  familia  sua^  Niciforus  cum  familia  sua,  Theo- 
dolus  Domini  cum  familia  sua,  Andreas  Sceloxelli 
cum  familia  sua,  Theodolus  cum  familia  sua»  Ma- 
rinus,  Leo  Dorcari  ^'>^,  Condomiti  Calazuri,  Pe- 
rechita,  Leo  Fargadari.  Hos  omnes  cum  familiis 
eirehussuisin  hoc  sancto  coenobio  per  priBceptum 
aurea  buUa  buliatum  eoncessit ;  nec  non  et  mona- 
sterium  sancti  Njcolai  in  bisiniano  (1287),  sancti 
An^eli  in  Troja,  sancti  Njcandri,  Casteilionem 
(1288),  fundicum  in  Amalfi  :  pena  apposita  id  re- 
movere  quaBrentibus  auripurissimilibrasquingen- 
tas.  Sed  et  Boamundus  (li89)  frater  ejus  eo  anno 
{Aug.  19)  similiter  perpriBceptum^ureo  sigillo  bul- 
latum  confirmavitomniaquffi  pater  ejus  in  hoc  loco  B 
tradiderat,cum  monasterio  sanctiPetri  Imperialis 
in  Tarento  cum  omnibus  omnino  pertinentiis  suis, 
et  decimam  suam  de  frumento,  yino,  ordeo,  ani- 
malium,  piscium,  quas  tunc  habebat  yel  deinceps 
habiturus  erat. 

11.  Anno(i290)  autem  dominicie  incamationis 
1095,  indiciione  3,  pridie  Nonas  Apriiis,  quarta 
feria  post  octavas  paschffi,  a  quarta  ferme  vigilia 
noctit  usque  in  crepusculum,  stell»innumerabiles 
de  coelo  versusoccidentalem  plagam  ubiqueterra- 
rum  cadere  Yisasunt(i29i).  Eodem  temporeinnu- 
merabilis  et  inaestlmabilis  multitudinis  occidentalium 
gentium  facta  est  motio,  omnibus  certe  retroactis 
seeculisinaudita  et  admirabilis,  cum  profecto  toto 
simol  gentes,  tot  principes,  tam  subito,  tam  una-  q 
nimiter,  tamque  constanter,  absque  hominisullius 
imperio  conspiravisse,  nemo  qui  legerit,  nemo  qui 
Tel  audierit  aliquando,  vel  viderit  alicubi,  valeat 
reperiri.  Unde  non  sineceelesti  nutu  ac  dispositione 
divina  id  geri,  vel  etiam  incipi  potuisse,  nemo  qui 
possit  ambigere.  De  quorum  omnium  magnis  et 
multiplicibus  gestissummaduntazat  et  excellentia 
qaaeque  breviter  et  compendiose  opusculo  isti  de- 
crevi  inserere ;  quoniam  quidem  nec  mei  propositi 
est  per  ordinem  universa  litteris  tradere,  et  certe 
toi  santettalia,  quaBprudentis  cujuslibetnonparva 
exigantotia,  etprolixiac  speciallsvoluminisopera. 
Pertar  autem  commotionem  hanc  apud  Galliasoc- 
casione  quorundam  pentientium  principium  acce- 
pisse.  Qui  videUcet  propterea  quod  de  innumeris  ^ 
sceleribus  digne  apud  suos  penitere  nequibant,  et 


quod  sine  armis  utpote  8a}culares,inter  notoscon- 
versari  vehementer  erubescebant,  auctoritateatque 
consilio  sancleo  memoriae  papsB  Urbani,  prudentis 
plane  et  vere  apostoiici  viri  qui  tunc  temporis  pro 
negotiis  ecclesiie  partes  illasadierat(i\roD.),ultrama- 
rinumiterad  sepulcrumDomioi  a  Saracenis  eripien, 
dum,  inpenitentiametremissionempeccatorum  suo- 
rum  iUis  inj  unctum^fide  promptissima  se  arriperespo- 
ponderunt ;  cer  ti  et  indubii  redditi  quod  quicquid  ad- 
versi,  quicquid  periculi,quicquid  deniqueincommodi 
illis  contingeret,  loco  penitentiie  aDomino  recipien- 
dum  :  ut  tamen  se  a  praeteritis  nequitiis  contine- 
rent.  Paulatim  (1292)  igitur  ab  uno  ad  alterum, 
eta  provinciis  ad  provinciasverbohujasmodi  voli- 
tante,  incredibile  est  ad  quantam  multitudinem 
brevi  tempore  conspiratio  ipsa  pervenerit.  Ad  in- 
ditium  autem  evidens  acspecialehijus  expeditionisy 
communiconsiUoinvestibus  suis  adexterascapula 
«6M  signum  sancts  crucis  undecumque  facere  as- 
suere,  et  simul  altis  vocibus  «  Deus  lovolt,  Deus 
lovolt,  Deus  lovolt  >>  per  totum  iter  deorevere  fre* 
quentius  inclamare  (1293).  £t  re  vera  divinsB  jam 
voiuntatis  erat,  ethoc  ipsum  clementissima  simul 
et  omnipotentissima  jam  illa  sua  miseratione  dis- 
posuerat,  ut  et  christianos  illarum  partium  ex 
tanto  jam  tempore  subjugo  et  ludibriis  Saraceno- 
rum  degentes  a  dominio  illorum  erueret,  et  sancta 
illa  locasalutiferiB  nativitati,passioni,aosepultur« 
ejus  dicata»  qu®  ab  impiis  per  tot  annorum  curri* 
culapropteriniquitates  nostras  et  patrum  nostro- 
rum  occulto  suo  judicioinvadi  ac  profanari  permi- 
serat,  ipsamque  sanctam  civitatem  Jerusalem  a  no- 
stris  recuperari  sua  pietate  concederet,  atque  ad 
ea  visitanda  et  adoranda  universos  per  orbemfide- 
les  sinepericulo  aliquoprosperantes,  mlsericorditer 
exaudiret.  Faetis(i294)  igiturtribus  turmisex  omni 
illa  quae  ad  id  jam  consenserat  multitudine,  ana 
pars  eorum  cum  duce  Gotfrido  et  ejus  fratre  Bal- 
duino,  et  cum  comite  Balduino  de  Monte,  simul  et 
cumquodam  Petro  heremita,quem  sequebatur  in- 
gens  turba  Alemannorum,  Ungariam  ingressi,  per 
viam  quam  olim  rex  Garolus  statuerat,  abiere  Gon« 
stantinopolim  (an.  1096,  Aug.) ;  ubi  jam  illos  Lom- 
bardorum  ac  Langobardorum  maxima  multitudo 
praevenerat.  Pars  (1295)  vero  alia  cum  Raimundo 
comite  SanctiEgidii  etcum  episcopoPodien8i(i296) 
per  Sclavoniam  perrexit.  Tertia  autem  pars  per 


VARL£  LECTIONES. 
♦••^  Ua  orig.  et  reg.  Eodercari  c.    ♦•••  scapulasc. 

NOT^. 


(1287)  In  territ.  Bieimam  ;  supra  in,  58.  in  Sel- 
leciano. 

(1288)  /n  eodem  territ.  Trojano. 

(i2S9) Maremqtdet  Abboamonte  ap.  Gatt.  Acc., 
p.  205. 

(1290)  De  eod.  Gasin.  unde  hec  Petrus  hausit» 
editoia  Mabill.Mus.  Ital.P>.p.  131,  v.  Sybel  Gesch. 
d.  ersten  Krenzzuges.  DQsseld.l^U,  8,  p.  39.  Sed 
initk)  aliunde  hausta  non  pauca  admiscuit. 

1291)  Meaiimt  ejus  prodigii  Hist.  belli  sacriyp. 


138«  et  Anon.Gasin.  ci:yasverbanosterretinuit.Sed 
neuter  diem  indicavit. 

(1298)  Gf.Ll.,p.  139. 

(1293)  P.  140. 

(i294)Abhinc  auctorem  suum  presius  lequitar, 
guem  tamen  et  in  compendium  radegit,necverba 
ubique  retinuit.  Qusb  hcentius  mutavit»  tjrporom 
^versitate  distinximus 

(1295)  L.l.,p.  142. 

(1296)Ademario. 


838 


LEOmS  MARSIGANI  ET  PETRI  mACONI 


836 


antiquamstratamRomamYeDitfCum  Robberto  sci*  A  conduceret  usqueConatantinopolim  ^Yenientesaa- 


licetcomite  Fiaiidrensi,  et  Roberto  comite  Nor- 
mannisB,  et  Hugooe  qui  vocatus  est  Magnus,  et 
Guilielmo  Marchisii(t297)filio,  cum  aliis  pluribus : 
qui  (1298)  videlicet  omnes  per  nostnim  Casinense 
monasterium  transeuntes,  et  Benedicto  patri  ac 
fratribus  seplurimumcommendantes,  Barium  pro- 
fecti  suDt.  IntereaBoamundusfiliusbonffimemoriffi 
ducisRoberti  cognomento  Viscardi.qui  primocuni 
patredehinc  persemultacum  Constantinopolitano 
imperalore  ejusqueexercitibus  praelia  jam  dudum 
prospere  gesserati  cum  esset  in  expeditione  una 
cum  patruo  suo  comite  Roggerio  in  partes  Campa- 
niad  (4299),  et  haec  omnia  per  ordinem  ad  aures 
pervenissent  ipsius,  mox  ad  ejusmodi  servitium 


tem  edRussam  civitatem  (1309),  Boamundusrelicto 
ibi  universo  exercitu,  cum  paucis  abiit  Constanti- 
nopolim  cum  imperatore  locuturus,  ibique  inTenit 
ducem  Gotfridum  cum  fratre  ejus  (an,  1097.  Feb,- 
Mart.),  Comes  (13i0)interea  S.  Egidii  cum  Podiensi 
episcopo,  post  multa  pericula  vix  de  SclaYorum 
terra  egressus,  YeDitDirrachium,indeque  progres- 
sus  post  dies  aliquot  introivit  Constatinopolim. 
Hucusque  tamen  omnes  hi  quos  prsediximus,  et 
maxime  primi,  non  ita  facile,  verum  cum  magna 
difficultate  multisque  aii  gustiis  et  periculis  pervenisse 
eredendi  sunt  ;  qusB  vicelicet  tam  a  Turcis  et  Pizi- 
nacis  aliisque  bai*baris,  quam  etiam  et  ab  ipsius 
imperatoris  exercitibus  per  diversa  loca  perpessi 


subeundum  coelitus  auimatus  pannumsericum  sibi  3  sunt ;  pluresque  exeis  alii  fame,  alii  gladio,quidam 


protinus  afferri  prflecipieus,  totum  infrusta  divisit, 
et  tam  sibi  quam  et  omaibus  suis  et  pluribus  aliis 
ob  id  negotium  ad  se  confluentibus,  sicut  alios  fe- 
cisse  audierat,  cruces  inde  in  vestibus  fecit,  et 
simul  omnes  «  Deus  lovoit  »  inclamare  magnis 
vocibusjussit.  Qua  fama  excitiomnes  Rogerii  mili- 
tes,  tam  multi  ad  hujuscemodi  confoederationem 
subitoconiluxerunt,  utpaucissibirelictis  praedictus 
comes  moestus  ad  Siciliam  remeaverit.  Mox  Boa- 
mundus  ad  sua  regressus,  ad  prsBfatum  iter  aggre- 
diendum  se  prseparavit.  Perrexerunt  autemcumeo 
capitanei  lii  :  Tancredus  Marcliisii  (1300)  fiiius, 
Robbertus  filius  Girardi,  Richardus  de  I^incipatu, 
etRainulfusfraterejusRobbertu8(1301)  de  Ansa, 


vero  diversis  infirmitatum  mortiumque  generibus 
periere :  multotiens  tamen  ex  predictis  barl>aris 
victoriam  Ctiristus  suis  peregrinis  concessit.  Coepit 
praeterea  providus  et  caJlidus  imperator  cum  duce 
etcomile  atqueBoamundoceeterisque  eorum  sociis 
agere,  quod  si  veilent  ei  ex  sacramtnto  securita- 
tem  et  fidelitatem  facere,  ipsequoque  omnibus  illis 
fidem  nichilominus  et  securitatem  darot,  juraret 
etiam  quod  simul  cum  eis  et  ipse  oumexercitu  suo 
in  viam  sancti  sepulcri  per  terram  et  per  mare  per- 
geret,  et  mercatum  illis  concederet,  etqueequeper- 
dita  Itberallter  restauraret ;  insuper  et  Boamundo 
quindecim  dierum  terram  in  longitudine,  ooto  au- 
tem  in  latitudine,  ex  ista  parte  Antiochiae  (1311) 


Hermannus  (1301)  de  Cannis,  Robbertus  de  Surda  ^  daret.  Sed  dum  hoc  facere  diu  ex  consilio  detre- 


valle,  Robbertus  filius  Trosteni,UnfridusfiUusRao, 
Richardus  fiUus  comitis  Rainulfi,  Goffridus  comes 
de  Ruscihone,  et  episcopus,  et  Girardus  Crater  ejus, 
episcopus  de  Ariano,  Boellus  Carnotensis,  Albere- 
dus  deCaniano,et  JoffridusdeMonte  scaioso  (1302) 
etpiures  alii  quorum  ad  pra^sens  non  reminisci- 
mur.  Cpm  vero  transfretassent  (Nov.  1),  venerunt 
ad  Yelonam  (1303),  ibique  sociati  sunt  eis  Flan- 
drensis  comes,  et  comes  de  Normannia,  etalii  plu- 
res  qui  cum  iilis  transierant.  Inde  progressi  vene- 
runt  in  parte  Vulgariae,  dehinc  in  vallem  Andro- 
Dopoiis  (1304),  inde  Castoriam  (1305),  inde  Pafla- 
goniam  (1306),demum  adflumen  Bardarum  {Dec. 
25)  (1307).    Cumque  audisset  imperator   venire 


ctarent,  ita  tandem  multa  et  inevitabili  necessitate 
coacti  jurareassensisunt,  utsi  imperator  juramen- 
tum  quod  se  facere  pollicebatur  iilis  fideliter  obser- 
varet,  isti  quoque  suum  nuliatenus  prseterirent  Quo 
facto,  mox  omnis  supradictorum  exercitus  trans- 
meato  brachio  profecti  sunt  civitatem  Nicomiam 
(1312).  Yidens  itaque  dux  Gotfridus,  quod  tanto 
exercitui  arta  nimium  esset  via,  per  quam  transire 
ad  Njceam  debebant,  utpote  per  valde  ardua  et 
excelsamontana,prffimisit  triamilliahominum  cum 
securibus  et  alis  ferramentis,  qui  eandem  viam 
viriliter  inciderenl  et  spatiarent,  crucesqueferreas 
ac  ligneas  fieri,  ac  ^''*  supra  stipites  pro  signo  viae 
jussit  affigi.  Ventum   tandem  est  ad  Niceam,  qu» 


Boamundum,misitchoropalasium(i308)  quendam,  ^  videlicet  civitas  nobilissima  etvalde  munita  totius 
qui  illum  cum  omnibus  suis    secure  et  honorifice     Romanise  caput  esse  dinoscitur  ;  ibique  castra  me« 

VARIifi    LECTIONES. 
«iit  ac  —  affigi  l.  L  desuntf  ted  in  gestii  Dei  leguntur;  quse  casu  in  MabiUonii  ed.  excidiue  arbiiror^ 

mTE. 


(1297)  Marchuii  1. 1. 

(1298)  Qui^sunthdi^dii  noster 

(1299)  in  obsessione  Amalfl  1.1.,  p.  144,  cum  Ann. 
Cav.  etGaufredolV,24.  Totumhunc  locum  Uberius 
tractavit. 

(ldOO)i/iarcAustib.Matrem  Emmam  alii  sororem 
alii  flliam  Roberti  Viscardi  fuisse  volunt. 

(1301)  Desunt  ibi ;  sed  postea  commemorantur. 

(1302)  1.  e.  caveoso,  Montescaglioio  InBasilioata. 

(1303)  Latinis  Aulon,  Italis  La  Vallona.  Urbi 
maritima  portuosa,  in    ora  occidentali  Macedo- 


niae.ANG» 
(1304)  Adrianopolis,  postea  Drinopoli. 
(t305)MacedomsB  nrbs  oKm  episcopalis. 

(1306)  Palagoniam  1. 1.,  p.  145  ;  olun  Palagonia. 

(1307)  Prius  Azium. 

(1308)  1.  e.  curopalatem. 

il309)  Rhusion,  ad  Nestum  fluv. 
1310)  Hist.,  p.  147. 
1311)  Ab  AntiochiaretrolU  p.  149. 
|1312)  1.  e.  Nicomedlam. 


837 


CHRONIGON  GASINENSE.  ^  LIB.  IV  AUGTORE  PETRO. 


838 


tati  sunt,  sexto  die  incipiente  mense  Maio  (1313), 
obsederuntque  iUam  per  continuas  hebdomadas 
septem  (1314).  Ipso  (1315)  autem  primo  biduo  tam 
acriter  nostn  ciyitatem  ipsam  aggressi  sunt,  ut 
qnandam  muri  partem  perf<>derent.TertiaTero  die, 
eum  Soliman  (1316)  rex  Unnorumquos  nuncTur- 
608  Yocamus,  cumducentismiHbusequitibus  (1317) 
a  meridiana  pdria,  qus  nondum  custodiebatur,  ad 
auxiliandum  sociis  yellet  intrare,  repente  irruit 
super  eos  comes  Sancti  Egidii,  et  tanta  eos  virtute 
eontrivit,  ut  yix  paucisevadentibuscseterosobtrun- 
earet ;  itemque  alios  oum  tanta  superbia  acceden- 
tes,  ut  etiamfunessecumquibus  nostri  vinclrentur 
afferrent,  Dei  auxilto  devicerunt»eorumque  capita 
ad  reiiquorum  terrorem  cum  fundis  et  alfis  instru- 
mentis  intra  civitatis  muros  jecerunt.  Tunc  ad 
omnem  penitus  civitatis  aditum  disturbandum,  fe- 
cerunt  in  eircuitu  ejus  unusquisque  de  prsBdictis 
magnatibus  unum  castellum  ligneum,  et  coepere 
eam  diversis  machinis  civitatis  turres  confringere. 
Post  hsBC  consilio  habito,  elegerunt  de  suis  tres 
prudenti<isimos  viros,  et  miserunt  Babiloniam  (1318) 
ad  ammirarium  cum  litteris  hujuscemodi  :  videli- 
eet,  ut  sciret  quod  universi  Francorum  principes 
Jerosolimam  unanimiter  pergerent,  et  iter  ad  se- 
pulchrum  Domini  aperire  disponerent,  deque  pro- 
phanorum  paganorum  dominiochristianorumter^ 
ram  eripere,  eosque  inde  tnrpiter  ejicere  cum  Chri- 
sti  auxilio  vellent ;  videretnunc  quidsibi  agendum 
esset,  et  eligeretutrum  vellet,  aut  fideChristi  rece- 
pta  illorum  de  c8Bteroamicummanere,autamicitia 
paganorum  praelata  obviam  illis  in  beJlum  exire. 
Erat  igitur  juxta  civltatem  lacus  quantitatis  non 
modicee,  per  quem  Turci  cum  navibus  exeuntes 
Donnullacivibussubditadeferebant.  Accepto  itaque 
conBilio,miseruntadimperatorem,orantes  utman- 
daret  illis  ahquot  naves  usque  ad  porium  civitatis, 
ac  deinde  faceret  eas  cum  bobus  deferre  per  mon- 
tana  usque  ad  prasdictum  lacum  ;  factumque  est. 
Cnmque  naves  applicuissent^noctemisemnteasin 
lacum  plenas  armatis  Turcopolis,quos  cum  eisdem 
navibus  imperator  transmiserat  ;  et  facto  mane, 
oQBpennit  properare  contra  civitatem.  Quod  Turci 
videntes,  coepere  valde  mirari,  ignorantes  utrum 
de  suis  essent,  an  de  imperatore  ;  cum  aulem 
cognovi89ent  naves  illas  imperatorem  mandas- 
se,  eumque  nostris  favere,  de  suis  vero  neminem 
iUis  posse  suocurrere,  confnsi  atque  perterriti, 
et  penitus  desperantes  miserunt  imperatori,  quod 
si  eis  cum  uxoribus  et  filiis  et  armis  suis 
txxre  impune  hceret,  ipsisponte  civitatem  protinus 
redderent.  Tunc  imperator  mandavit  illis,  utred- 


A  dita  civitate  ad  se  sine  aliqua  trepidatione  fiducia- 
hter  properarent.  Quoniam  autem  imperator  jam 
dndum  promiserat,  se  omne  aurumetargentum  et 
equos,  omnemque  suppeileetiiem  civitatis  nostris 
contradere,  sed  et  monasterium  ibi  Latinum,  ac 
xenodochiumconstituere:  sperantes  in  verbis  ejus 
veritatem  esse,  deditionem  ipsam  et laudavere  et  mi- 
sere  (1319)  (/tin.  20.)  Sedimperator  civitate  re- 
eepta  Istissimus  redditus,  nichileorumqusfuerat 
poliicitus  fecit.  Post  haec  moventes  inde  tentoria, 
cum  jam  tertia  die  ante  lucem  iter  arripuissent, 
noctis  errore  confusi  in  duos  seorsum  cuneos  per 
duos  ferme  dies  divisi  sunU  Interea  ingens  multi- 
tudo  Turcorum  atque  Persarum  Arabumque  quo- 
adunata,  versus  cuneum  in  quo  Boamundus  erat, 

B  summo  dilucuio  tendere  coepit,  immensis  vocibus 
more  suo  garrientes,  stridentes,  atque  frendentes 
(JvL  1).  QuodBoamundusmagnanimusvirprospi- 
ciens,  coepit  hortari  socios,  dicens  :  «  0  fortissimi 
Christi  miiites,  nolite  terreri,  scientes  quod  Domi- 
nus  cujus belia bellamus nosbiscum  est.  Equites  igi* 
tur  abeant  contra  illos  ;  pedites  vero  festinanter 
extendant  tentoria.  Quod  vuit  Deus  de  dobis,  hoe 
faciat.  »  Erant  tunc  cum  illo  comes  de  Normannia 
et  Tancredus ;  misit  interea  nuntios  ad  caeteros 
principes,  utquantociusfestinarent  accurrere  iUis : 
oioxerant  enim  illos  undique  TurcsB  et  Arabes,  quo- 
rum  non  esset  numerus,  et  nequaquam  tanti  pre- 
lii  pondus  ferre  soli  valerent.  Quod  illi  audientes, 
quamvis  id  minime  crederent,  et httc  sub ludo  man* 

Q  data  esse  putarent,  profocti  tamen  protinus  sunt ; 
et  cernentes  tantam  hostium  multitudinem,  valde 
mirati  sunt.  Tunc  accepta  a  Deo  fiducia  ordinave- 
runt  acies,steteruntque  in  sinistro  cornu  Boamun- 
dus,  et  comes  de  Normannia,  et  Tancredus,  et  Ri- 
chardus  de  Principatn  ;  Robbertus  filius  Girardi 
eorum  signifer.In  comu  vero  dextro^comes  Sancti 
Egidii,  dux  Gotfridus,  Hugo  Magnus,  et  comes 
Flandrensis  :  episcopus  autem  Podiensis  per  mon- 
tana  cingebat  eos.  Statimque  ut  a  nostris  omnibus 
pariter  inclamatum  ex  more  est «  Deus  lovolt,  » 
tanto  mox  terrore  barbari  omnes  arrepti  sunt  ut 
quantocius  fugam  inirent ;  quos  nostri  instanUssime 
persequentes,  multitudinem  ex  eis  maximam  oeci* 
derunt,  perdiverUcuIaquffiquevix  csBteris  evaden* 

H  Ubus.  Fertur  relatione  fidelium,  et  ipsorum  quoque 
Turcorum  qui  evaserant  tesUmonio  comprobatur, 
quod  tres  egregii  miUtes  super  albos  equos  seden- 
tes,  et  alba  nichilominusvexiUa  crucibus  insignita 
gerentes,  exercitum  nostrorum  preBcedere,  et  ad- 
rersarios  quosque  insequi  ac  perimere  videbantur 
Georgittm8ciUcet,etDemitrium,  atque  Theodorum 


mtM. 


(13(3)  D.  AsciHiUmis  1. 1. 
(i314)  P.  m. 

(1315)  P.  150. 

(1316)  1. 1.,  p.  156.  Solimam  0dam  tU(u$, 


(1317)  Numemm  Hitt.  belU  saori  non  habet 

(1318)  Cairo. 

(1319)  I.  e.  admiserunt. 


839 


LEONIS  MARSICANI  ET  PETRI  DIACONl 


840 


insignes  Christi  milites  fuisse  conicienies.  Necmi-  A  rum  manu  congressi»  superatos  fugerecompulere. 


rum  plane  istud,nec  incredibile  debet  videri :  quo- 
modo  enim  persequereturunusmille,et  duo  trans- 
moverent  dcDa  milia,  nisi  qua  Dominus  subdidit 
608,  et  Deustradidit  illos?Namitineretriumdierum 
postea  inveniebant  nostri  Turcos  occisoset  equos  illo- 
rnm,  cum  nondum  aliquis  illucde  nostris  transisset. 
Fertur  autem  ad  illam  ezpeditionem  Turcorum 
atque  Persarumquadragentasezagintacl320)  milia 
convenisse,  prster  Arabes  quorum  numerus  igno- 
ratur.  Pmda  omnis  ia  auro  et  argento,  vestibus 
atque  animalibus,8atis  magna,  interomnes  divisa. 
Duravit  autem  pugna  haec  ab  hora  ferme  tertia 
usque  in  vesperam,  acta  ipsa  die  Kalendarum  Ju- 
liarum  cecideruntque  in  eo  prslio  de  nostris  duo 


Hinc  Tancredus  et  B&lduinus  frater  ducis  Gotfridi 
se  ab  exercitu  dividentes,  ingressi  sunt  vallem  de 
Botentrot  (iSSd).  Inde  Tancreduscum  suistantum 
progressus  venit  Tharsum,  ibique  cum  Tureis  qui 
illi  haud  procul  a  civitate  occurrerant  confligeiu, 
intra  eandem  illos  se  tutari  coegit ;  moxque  ante 
ipsius  urbis  portas  tentoria  fizit.  Balduinus  etiam 
superveniens,  similiter  fecit,  quod  Turci  videntes, 
ezterriti  onmes  nocte  illa  fugere.  Facto  mane, 
ezeuntescivitatis  majoresTancredoillam  spontanee 
tradidere,quemvidellc6ttam  strenueviderant  cum 
Turcis  pridie  dimicasse-QuamTancredus  Balduino 
relinquens,  et  in  anteriora  contendens,  Adenam  et 
Mamistam  similiter  adquisivit,  necnonet  univeria 


nobiles  ac  felicissimi  milites,  cum  mazimo  certe  b  eastella  nsque  Antiochiam.CaBteriveroabHeradea 


dolore  cunctorum,  Jofiredus  scilicet  de  Monte- 
scaioso,  et  Gui]ielmusfraterTancridi,et  quingenti 
sezaginta  sex  equites,  et  undecim  milia  pedites  ; 
Saracenorum  vero  plus  quam  centum  milia(1321). 
Accidit  post  haec,  ut  Solima  duz  NiceaB  ab  indie 
fugiens,  obvius  fieret  exercitui  Arabum  circiterde- 
cem  milium,  venienti  inauzilium  suorum;  quiper- 
cunctatus  ab  eis,  curnam  sic  fugeret,  respondit : 
«  Si  michi  credere  vobisque  consulere  vultis,  ver- 
tite  cursum  ;  alioquin  si  vel  parum  teritis  moras, 
nemo  vestrum  evadet  manus  Francorum :  Deus  enim 
6orum  pro  certo  cum  illis  est.  Nam  cum  nudius 
tertias  ita  eos  undique  cinctos  et  superatos  jam 
fere  in  manibus  haberemus,  respicientes  subito 
vidimus  tam  innumeram  geotem,  quantam  nemo 
unquam  hominum  yidit.  Siquidem  tam  montana 
quam  plana  omnia  repleta  erantarmatis,  mozque 
Yociferantibus  ounctis,  tanta  nos  repente  formido, 
tantus  tremor  arripuit,  ut  nicbil  aliud  quam  fugam 
meditari  possemus.  Mirum  valde»  si  quisquam  de 
tanta  illa  multitudine  nostra  vivus  evasit  »  His 
Arabes  et  huju8nM>di  verbis  auditis^protinus  terga 
Terterunt ;  et  dum  fugerent  ante  nostros,  ubicum- 
que  applicabant  gloriabantur,  dicentes  :  Nos  su- 
mus  qui  superavimus  Francos  ;  »  et  deyastabant 
ecdesias  etdomosetvillas  et  filios  christianorum 
ducebant  captivos,  et  inceodebant  omnia  qum  no- 
stris  fore  necessaria  viderentur.  Nostrorum  itaque 
ezercitus  dum  illos  indesinenter  insequeretur,  per 
inaquosa  et  desertaloca,  mazimam  equorum  mul- 


digressi,  Armeniam  ingressi  sunt,cast6lla  seu  dvi- 
tates  ipsius  partim  vi  partim  deditione  recipientes» 
et  versus  Antiochiamquantociusproperantes.  Gum 
autem  prope  jam  essent  prsBcursores  ezerciUis 
nostri,  non  parvam  Turcorum  manum,  qui  Antio- 
chiffi  ad  suffiragiaferenda  veniebant,offendunt;  quos 
in  Ghristi  nomine  unanimiter  aggressos,  plures 
eorum  interfecere,  caeteros  vero  in  fugam  verte- 
runt,  predamquemazimam6quorum,muloram,  et 
camelorum,quos  diversisvictualibus^oneratos  du- 
zerant,  acceperunt  ;  atque  juzta  ripam  fiuoiinis 
Farfar  eo  die  castra  metati  sunt  (Oct.  20). 

42.  His  diebus  (1091,  Apr.)  Richardus  de  Aquila 
cujus  supra  meminimus  (c.  7),  obtulit  beato  Bene- 
,  dicto  ecclesiam  sancti  Heli»  in  Ambrife,  sancti 
'  Mauricii  in  monte  supra  castellum  sancti  Johannis 
de  Garica,  sanctsB  Mari»  ad  fontem  de  monte  Ger- 
yario,  et  sancti  Johannis  de  Fabrateria  loco  Gam- 
pusani,  cum  terris,  vineis,  casis,  molendinis,  6t 
omnibus  tammobilibus  quam  inmiobilibus  iUo* 
rum(i324).Quo  tempore  idem  abbas  dediteilibras 
25.  Similiter  Pandulfus  de  Presenzano  «>**  (1325) 
obtulit  beato  Benedicto  partem  suam  de  castro 
Mirtula  (1326),  et  Bantra  comitale,  et  sancti  Sal- 
vatoris  in  Cucuruczo,  oum  uniyersis  pertinentiis 
illorum  mille  libras  auri  pena  apposita  (an.  1091, 
Sept.) ;  pro  qua  etiam  re  abbas  Oderisius  96  libras 
ei  contradidit.  Rodulfus  (1327)  etiam  de  molisio 
Bovianensis  comes  cartamfecithuic  loco  de  mona- 
sterio  sanctffiGrucis  in  Ysemia,  necnon  de  castello 


titudinem  amisit ;  ipsi  quoque  per  dies  aliquot  nil  ^  qui  vocatur  Balneus,  cum  casis,  terris,  vineis» 
nisi  solas  agrorum  spicas  reperiebant  adcomeden-  aquis,  molendinis,  silvis  ecdesiis,  etuniversis  per- 
dum.  Tandem  per  Iconium  devenerunt  Hera-  tinentiissuis,  tam  intusquam  foris,  appositapena 
cieam  (1322)  ;  ibi  quoque  cum  non  parva  Turoo-     150  librarum  auri  (ofi.  1092,  Mori.) ;  accipiens  ab 


*»»»  Presensano  c. 


YARLE  LEGTIONES. 
NOTiB. 


(1320)  TncenHquadrofinta  m.  1. !.,  p.  154. 

(1321)  Numeros  addidit. 
/1322)  Ercle. 

(1323)  Podandus,  ubi  aditus  in  Giliciam  est. 

(1324)  V.  I.  B.  Fedehci  degli  antichi  duchi  di 


Gaeta  Neap.  1791. 4,  p.  440. 

(1325)  Comes,  fiUus  d.  Pandulfi  qui  fuii  cmet 
Tiano,  ap.  Gatt.  Acc,  p.  206. 

(13261  AUas  Mortuia.  Ako. 

(1327)  Gatt  Aco.,p.  207. 


641 


GttROmGDN  CASINEHskS.  ^ 


eodem  abbate  libras  100,  Petrus  quoque  filinsAte- 
nulfi,  cum  Johaaoe  cognomento  Revere  fratre  suo, 
idem  fecit  de  Sancto  Johanne  in  Gampo  Samui 
cumpertinentiissuis»  territprio  Gjperano.Idipsum 
fecit  et  Rajnaldus  comes  Pontiscurvi  (1328)  de 
monasteriosanctiPauliin  Furestacum  pertinentiis 
suis  (an/1093,  Mart,).  Sed  et  Lando  dux  oUm  Ga- 
getanorum  eodem  tempore  [Dec.  10]  (1329)  fecit 
et  ipse  oartam  beato  Benedicto,  de  omnibus  qu« 
aibi  a  patemo,  vel  matwno  jure  pertinebant  in  toto 
ducatu  Gagetano  ac  principatu,  de  civitatibus, 
castellis,  viilis,  ecclesiis,  silvis,  omnia  et  in  omni- 
bus,  pena  centum  librarum  auri  apposita. 

13.  His  porro  diebus  Gidrus  Ticecomes  Richardi 
principi8(1330)  ad  hunclocum  Teniens,8anct«que 
conyersationis  habitumaccipiens,monachusfacta8 
est.  Opportunum  vero  vldetur  tam  ad  prassentinm 
quam  ad  posteriorum  notitiam  scribere,  quid  iste 
diversis  temporibus  huic  loco  obtuUt.  Prima  igitur 
▼ice  dedit  domno  Desiderio  abbati»  quando  coepit 
renovare  ecdesiam  sanoti  Benedicti,  solidos  Amal- 
fitanos  800.  Item  alia  vice  dedit  ei  soUdos  400* 
Post  hiBc  dedit  ei  6  libras  denariorum.Item  dedit  ei 
solidos  300,  de  quibus  emit  circitorium  optimum 
ad  altare  saneti  Benedicti.  Item  alia  vice  dedit  ei 
100  libras  argenti.  Ilem  alia  vice  pro  tabulaaltaris 
beatiMartiniIibras24,  prorenovandis  libris  ipsius 
solidos  45.  Post  patris  autem  Desiderii  transitum» 
obtulit  beato  Benedicto  crucem  auream  pretiosam 
cnm  gemnis  et  margaritis,  et  scrinium  aureum 
mirificum,  et  calamarium  aureum  margaritis  et 
gemmis  pretiosissimis  undique  adomatum,  vestem 
etiam  imperialem  totamdeauratam,gemmi8,smaI- 
tis  ac  margaritis  decenter  omatam,  Paliium  pur* 
pureum,  et  listam  auream  pro  pluviale.  Ilem  pro 
corona  argentea  libras  40»  pro  coostructione  cimi- 
teriilibrasSO,  itemlibras  argenteas  50.  Pro  tabula 
altaris  sancti  Aodresslibras  20,  nec  non  et  plura 
alia  in  utilitatibus  fratrum  in  divf rsis  temporibus. 
Arnulfus  (1331)  interea  vir  nobilis  cum  omnibus 
parentibus  suis,  eo  tempore  (1003,  ifoi.)  fecerunt 
huic  sancto  loco  cartam  oblationis  de  rocca  qu» 
Tocatur  Givitella  in  ducatu  Spoletino,  nec  non  et 
de  monasterio  sancti  Salvatoris  ibidem  constructo 
et  ecdesiam  sancti  Petri  de  Montesoopulo,  ac  me- 
dietatem  de  ecclesia  sanctie  Mariso.  et  de  ecclesia 
sancti  Agnelli  in  Gese,  et  cnrtem  in  Petraccle,  et 
in  Alanu,  in  Paganica,  et  in  Porcaria  Id  comitatu 
Naraiensi,  cum  omnibus  pertinentiis  illarum  tam 
mobilibusquam  immobilibus,quingentaruoilibria- 
rum  argenti  pena  apposita. 

25.  Eodem  quoque  tempore,  cum  Aquinenses 
comites  ferali  adversus  Soranos  odio  dessvirent 


LlB.  IV  AUCtokB  l>£tR6.  g^S 

A  abeisdemSoraniscontraeos  Jona&asfiliusJordani 
principis  est  evocatus ;  qui  desiderium  acquirends 
Gampaniffi  per  hoc  se  invenisse  Istatus,  Norman- 
nos  ad  se  evocans,  urbem  Soranam  ingressus  est. 
Ubi,  cum  per  aliquot  annos  remoratus  pugnas  ibi 
nonnullas  fecisset  et  recepisset,  abeodem  Jonatha 
Adenulphus  comes  captus,  atque  in  carceris  est 
vincula  conjectus.  Tunc  capti  comitis  fratres  Lan- 
dulfus,  Pandulfus  et  Lando,  Oderisium  abbatem 
adeunt,  utquesibiintantisnecessitatibus  subveni- 
ret,  modis  omnibus  poscunt.  Abbas  vero  Oderisius 
sociatis  sibi  ahquot  fratribus,  Jonathan  apud  So- 
ram  remorantem  adiit,  ibique  cum  eo  colloquens, 
prs&dictum  comitem  a  yinculis  solvit ;  sub  hoc  yi- 
delicet  tenore,  ut  quousque  mille  libras  Jonathn 

2  persolveret,  filios  suos  obsides  illi  contraderet  ; 
quod  et  factum  est.  Post  hasc  autem  idem  comes 
ad  monasterium  veniens,idemabbasdediteilibras 
centum,  et  alias  centum  accommodavit,  et  comes 
Adenulfus  deditin  civitate  illius  de  Sancto  Urbano 
oomesillos,  quos  beatie  memoriso  donmusDeside- 
rius  abbas  cum  eo  concambiaverat  (1332),  cum 
omnibus  eorum  pertinentiis  in  Integro,  sicut  octo 
diebus  antea  domnus  Desiderius  abbas  commuta- 
tionem  tenuerat;  taU  tenore,utaprozima  paschali 
festivitate  venienteusque  ad  aliam  resurrectionem, 
vel  antea,si  potuerit  fieri,  si  comes  Adenulfus  red- 
diderit  cantum  libras,  sive  de  alia  tali  meroe 
quffi  abbati  vel  monachis  complacuerit,  reddantur 
ez  integro  ipsi  supradicti  homines  :  si  vero  ad 
praodictum  terminumeasdemiibrasnon  reddiderit, 

G  percartam  legaliter  scriptam  testibusque  robora- 
tam  amittatomneshominesjam  dictos,  cum  omni* 
bus  illorum  pertioentiis,  qusBsupradictisubabbate 
Desideriotenuerunt,itatamen,  ut  usque  ad  pr»- 
dictum  terminum  sic  possideant  et  habeant  ipsos 
homines.ut  hodie  haberevidentur.  Excipitur  Mons 
deAlbertocumvineisetterris,si  tamen  ibi  castrum 
ttdificaverit.  Excipitur  et  Miluczu  cum  rebus  soceri 
sui,etpresbyteri^Landonis  ayunculisui.  Etrefuta*' 
Tit  terram  huic  monasterio  pertinentem,  qu«  est 
ad  Petram  scriptam,  quam  post  mortempatris  sui 
idem  comesabhujusloci  dicionesubduzeraLAdve- 
nienteyero  reddendi  pretii  termino,  ab  Oderisio 
abbate  Adenulfus  comes  conventusy  utsupradictas 
libras  Gasinensi  coenobio  redderet,  se  non  habere 

D  professus  est,  undehasnobis  restituere  posset. 
15.  His  quoque  diebus  Paldus  comes,  filius  Jo- 
hannis  Yenafrani  comitis,  reddidit  beato  Benedicto 
ecclesiamsancti  Benedicti  in  Yenafro,  et  sancti  Be^ 
nedictiPizzuIi,cumomnibuspertinentiis  suis,  pena 
miile  bizanteorum  apposita;  quas  videlicet  Deside- 
rius  abbas  in  conoambium  dederat  Johanni  patri 


NOm 


(1328)  F.GofBridi  Ridelli  ;Gatt.  Hist.,p.  291. 

(1329)  Gatt.  Acc,  207  e.  Reg.  Petri  ;  cf.   Fede* 
rici.  Duchidi  Gaeta,p.  442. 

(1330)  Jordanus  eum  viceprincipem  suum  di« 
kotum  appellat,  ap.  Gatt.  Acc.,  p.  187, 

Pazboi..  GUUmU 


(1331)  Amulfus  ipse  jam  deftinctus  erat.  Ghar- 
tamedidit  GaU.  Acc.,  p.  208.  DaU  est.  regnanie 
Henrico  rege  m  anno  regnisui  38, 

(1332)  V.  supra  III,  i6| 


» 


843 


LEONIS  HARSIGANI  ET  PETRI  DI.\GOKt 


«41 


ipsiu8(i333).  Sed  et  Teudas  vir  nobilis  (4334)  ob- 
tulit  huic  sancto  coenobio  ecclesiam  sancti  Petri 
subtus  oastrum  MuTolum,  sancti  Angeli  et  sancti  M  ar- 
tini  super  castrum  eundem,  nec  non  8  familias  homi- 
numiquorum  nomina  hsec  sunt :  Aspranus  cum 
familiasua^Mampocumfamiliasua,  Johannes  deSilva 
deMulicum  familia  sua,  Benedictus  de  Mercocum 
lamiliasua,Johannef  de  Adammo,  et  Leo  de  Rayne- 
rio  (i335)cum  omnibas  snis  Hosomnes  cum  universis 
8ubstantiissuisinhoclocodevotissimusobtulit,cen- 
tumhbrarumauripenapreposita(an.l094.  Jan,  24.) 
16.  Sub^^^^hujus  abbatis  temporibus  Balduinus, 
dominus  castelii  quod  vocatur  Pons  sanctaB  Anasta- 
sise  in  comitatu  Telesino,  optuht  beato  Benedicto 
ecdesiam  ^'*'  sancti  Dionisii  de  praedicto  castello 


A  torio  GarseolanOiincastelloquodTOcaturAuricuJa, 
relictaRajnaldi  comitis  filii  Berardi  comitis,  judi- 
cavit  et  tradiditquattuorcastella  in  dictoterritorio 
Carseolano  anno  dominiciB  incarnationis  \  OOddf or/). 
primum  quidem  castellum  quod  nominatur  Auricula, 
secundum  quod  vocatur  Fossaceca,  tertium  quod 
dicitur  Camerata,  quartum  quod  nominaturPiretus; 
nec  non  tria  monasteria,  videlicet  monasterium 
sancti  Johannis  eum  ipso  hospitali,  sancti  Johannis 
de  valie  Galvula,  et  sanoti  Petri  de  Pireto;  castelia 
et  monasteria  supradicta  cumomnibus  omnino  per- 
ttnentiis  suis.  Eodem  (1438)  anno(i097)  stella  00* 
metes  apparuit,  et  urbs  Autiochena  a  chrislianis 
capta  est.  Sequenti  (i339)  vero  tempore,Idibus  Ju- 
lii  christicolsd  civitatem  Jerusalemcoeperunt(i099), 


ganotffi  Anastasiffi— quamipsevaldeparvulamrep-  g  etin  coeloigneaviapertotamnoctemvisaestquinto 
periens  ac  vetustam,  a   fundamentis  renovavit  et     Kalendas  Octobris. 


ampUavit.  eamquenonnullis  possessionibus  atque 
colonisdotans,  et  mansionesincircuiiu  construens, 
dompnum  Roffridum  Beneventanum  archiepiscopum 
iliamdedicare  soUempniter  fecit,  commonitus  a  su- 
pradicto  papa  (Jrbano  —  cum  terris,  vineis  super- 
posiUs  et  silviSyCum  arboribus,  cuitis,  et  incultis,et 
ecclesus  anUquis  construcUs  intra  easdem  perti- 
nentias  numero  quinque,  yidelicet  ecclesia  sanctae 
Dei  genitricis  et  virginis  Mariee,  qusB  Ad  Arvente 
Tocatur,  cum  omnibus  perUnentus  suis,  ecclesia 
sancUAngeUquffidicitur  Ad  gruttam.  cum  omnibus 
perUnenUis  suis,  ecclesia  sancU  Barbaticum  omni- 
bus  perUnentns  suis,  ecclesia  sancti  Juliani  quse 
constructa  est  in  territorio  easteUi  Limate,  quae  di 


i7.  Alexius  imperator  GonstantinopoUtanus  per 
Xohannem  choropalasium  suum  transmisit  beato 
Benedicto  vestem  dedorsosuooxideauratam(i340) 
(an.  i098. /tin.) :  quem  profectolegatum  priadictas 
abbas  honoriUce  satis  suscepit,euiKiemque  impera- 
torem  parUoipem  bonorum  qaaein  Casino  operan- 
tur,  imperpetuum  manere  consUtuit ;  legatumque 
suum  cumUtteris  ad  eumdixerit,  perquas  chrisUa- 
nos  qui  ad  expugnaudam  paganorum  perfidiam  Je* 
rosoUmamperexerant,  iUi  couimendare  curayit,  ac 
praelaUonemet  curam  domus  peregrinorum,qn8eia 
Gasino  est,ad  remissionem  omnium  peccatorumei 
gerendam  injunxit.ParieUam  modo  UtterasGoffrido 
regi  Jero&oUmitano,  ac  Boamuodo  princtpi  AnUo* 


^ — , ,  ^ .-o- -^ , i r- ^ 

citur.  Ad  pugnam,  cum  omnibus perlinentiis  suis ;  ^  eheno,  ne  imperalorem  debellarent,  transmittere 


insuperetecclesiasaocti  Herasmi  intra  fines  ipsius 
casteUi  PonUssanctffi  Anastasiffi,  in  loco  ubi  dicitur 
Ferrarisi.cum  molendinis  sex  in  fluvio  Alento,  qui 
yadit  juxta  prsdictum  casteUum  Poutis  sanctse 
Anastasiae,  et  piscaria  in  fluvio  Galore,  in  loco  ubi 
dicitur  Decembri,  et  vinea,  silva  quee  ad  Gerra 
dompnica  sita  est.  Robbertus  eUam  filius  Rainulfi 
bomiUs  (i336)  resUtuit  huic  sancto  loco  ecclesiam 
sanctffiMariae  de  Ginglis  cum  perUnenUis  suis  {an. 
4094.  Dec.)  ;  necmuitopostNjcolaus  presbjterde 
Venafro  judicavitettradidithuiccoenobio  ecclesiam 


studuit.  Alia  (134i)  vice  Ubras  8  solidorum  micfaa- 
latorum  misit  idem  imperator,  causa  memorisB,  et 
paUium  triacontasimum(i3i2)  proaltarinostrceeo- 
clesiffi.  Tunc  temporis  {an,  1097.  Mar,  27.)  abbas 
noster  Oderisius  apraefatolUrbanopapaprivilegiom 
generale  (i343)  accepit  de  Ubertate  hujuscoenobn, 
tam  in  capite  quam  in  membrisecdesiarum  atque 
castrorum,  et  dignitate  et  usu  compagorum  (1344) 
et  cirothecse,  dalmaUcae  ao  mitrae,  et  muiUs  aUis 
qu8B  longum  est  enarrare. 
i8.  Idem  praeterea  ponUfex  apostolicse  sedis  Ur- 


sancU  Nycolai  incivitate Venafri,  cum  omnibus  per-  D  banus  pro  negoUis  eccIesiasUcis  ut  supra  diximiis 
UnenUis  suis.  Adelgrima  (1327)  quoque  comiUssa  (c.  il.)  GaUiam  ingressus  [an,  1096.),  in  plenario 
filia  PandulU  prineipis  Gapuani.  habitatrix  in  terri-     Turonensi  ubi  ipse  prflBsidebatconciUo(ifart.)mo* 

VARI^  LEGTIONES. 
«BBi  Eie  alia  manm  ejusdem  temporispergit,  iniliocapitis  quodjam  scriptum  erat  eraso,  *^^*  Sequentia 
usque  ad  fineme,  25.  manus  eadem  in  4  foliis  postea  insertis  scripsit. 

NOTJS. 


(1333) 
(1334) 


III,  59. 

^ ,  Tiudo  domnus  castrorum  ScuIcuIm  (m 

Cdmpania)  et  Muroliquametarcis  Vt^^tm^ap.Gatt. 
Acc,  p.  209  e  Reg.  ^    ^ 

(1335)  Omisit  Amatum  deDato  et  Joannem  SiU)u, 
jieque  csetera  nomina  accurate  expressit. 

(1336)  Fratris  Richardi  I  principis;  i094,  ind,  u^ 
Gatt.  Acc.713. 

(1337)  Gatl,  Acc,  212. 

(1338)  Anon.  Gasin.  ad  t.  1097. 
(1399)  Idem  ad  a.  i098. 


(i340;  'OSvx/>v»fv,  auro  splendente  Inauratam. 
Duc  EpUoricum  vooat  ipse  in  epistola  ad.  GaU. 
Hist.,  p.  923  ;  Murat.  Ant.  V,  387.  TosUII.  p.  93. 

(1341)  Indicare  videtur  ep.  terUam  ib.,  p.  924 ; 
sed  y.  infra  c  46. 

(1342)  T/diaxovTa^fAov^  30  clavis  aureis  ornatam. 

PUCANO. 

(1343)  GaU.  Histor.,  pag.  149. 

.  ji344)  S.campagorumi.e.calceamentorumpon- 
tincaUum, 


6ii 


CttRONlCON  CAStNBNSE.  —  LtB.  IV  AUCTORE  PETRO. 


846 


nasterium  sanctiMauri  in  Qlannafolio  (1345)  a  ty-  A  jugera  2.  Hec  inquamomnia,  cum  universis  perti- 


rannide  Fossatensium  monachoram  (I346)abslra- 
heas,  pristiuae  libcrtati  restituit,  sub  magisterio 
tantum  et  tutela  monasterii  Ca^inensis  perpetuo 
mansurum  (1347).  Per  hoc  dies  idem  abbas  Oderi- 
sius  per  Georgium  mona^terii  sui  monachtjm  Hen* 
rico  IV.  Imperatoriliteras  destinavit,  per  quasse 
Desiderio  in  monasterii  regimine  et  in  imperaloris 
fidelitate  et  servitiis  successisse  monstravit.  Quo 
etiam  tempore  jam  dictus  frater  Georgius  in  prsB- 
sentia  prsedicti  imperatoris  Henrici,  et  Henrici  V. 
filii  ejus,  ef  Mathildfie  comitissaB  (1348)  proclama- 
tionemfecitde  possessionibus  coenobii  Casinensis 
apud  Liguriam  constitutis,  quae  patri  Benedicto 
Aystulfus  et  Desiderius  reges  Langobardorum,  nec 


nentiis  et  appendiciis  suis  in  circuitu,  cum  casalibus, 
fundis^  et  cum  dompnicalibus,  dum  villis,  rusticis 
colonis  utriusque  sexus,  cultum,  incultum,  divisiim, 
indivisum,  subter  et  supcr,  adjus  pertinuerant  an- 
tiquitus  monasterii  Casinensis.  De  his  omnibusim- 
perator  veritatecognitaMathildadcomitissffi  preece* 
pit,  ut  cuncta  jam  dicta  eidrm  fratri  reconsignaret 
pro  parte  et  vice  monasterii  Casinensis,  centum 
librarum  auripena  apposita.Per (1352)  idem  tempus 
(on.  1098. /)6c.  8.)  monasterium  sanctffi  Mari»  de 
Cinglis,  de  quo  etiam  tempore  abbatis  Desiderii  et 
hujus  abbatis  diu  proclamatum  f uerat  contra  abba- 
tissam  sanctae  MariaB  in  Capua  qnaeibidem  violenter 
ingressa  fuerat,  visis  utriusque  partisjuribus,  pr«- 


non  Karolus,  Pipinus,  et  Lotharius  imperatores,  ac  n  dictuspontifex  nobis  restituit,  et  per  privilegium 

sub  dominio  hujus  coenobii  et  ordinatione  manere 
constituit.  Anno  (1353)  dominicsBincarnationis  1098 
[1099]  lunai2.  inortu  suodefeptumpassa,  paulatim 
redintegrata  estNonis  Junii.Eodem  anno  bonae  me- 
morise  Urbanus  apostolicae  sedis  praesul  obiitiJuI. 
19),  cui  Raynerius  abbas  sancforum  Laurentii  et 
Stephani  (1354)  in  apostoHcam  sedem  pontifex  so- 
brogatur  (^ti^.  13),  Paschali  nomine  illi  imposito. 
i9Per  idem  tempus  (an.  1098.  /ti^.)Anso  rector 
Beneventaniprincipatus  adfidelitatem  RomaniB  eo- 
clesifiB,  et  nobiles  viri  fratres  sui  Dauferius  et  Ate« 
nulfus  Johannes  etBerardus,  Petrus  et  Alfanus  et 
Liuprandus,  filii  dompni  Dacomari  Beneventari 
praesidis,  optulerunt  sancto  Benedicto  ecclesiam 
sancti  Njcolai  constructam  sursum  in  turre  nova 


cseteri  Deum  timentes  concesserant.  De  mouasterio 
sancti  Benedicti  in  Persiceta,  territorio  Mutinensi, 
intra  fines  fluvii  Fusculi  et  limitis  Malmeniliaci, 
qaod  vidclicet  Petrus  dux  civitatis  Ravennae  beato 
Benedicto  sub  abbate  Angelariooptulerat,cumtota 
curte  Persiceta,  et  curte  de  Greniano,  et  curte  de 
Honterione,  cum  molendinis  duorum  fluviorum ,  id 
est  Fusculi  et  Gallici.  Deinde  monasterium  sanctae 
Mari»  in  Laurentiatico  ultra  fluviumGallicum;  inde 
nonlonge  estmonasteriumsanctiDompniniin  curte 
Argellffi,  una  cum  silva  alta,  et  silva  majore,  et  tota 
piscaria  qufle  dicitur  Caucenna,  usque  in  fluvium 
Gambacane,  et  usquein  Rosalese,  et  usque  incur- 
temRagogusoIa.  Deindesubtusviam  publicam  mo- 
nasterium  sancti  Vitalis  cum  tota  curte  Calderaria 


propecastrumSala.MonasteriumsanctiJohannisin  ^  Beneventanae  civitatis,  quee  vocatur  Paganaquam 


Frassenetula  cum  tota  curte  ipsausquead  stratam 
Petrosamsitam  prope  castrum  Cedula  (1349.  Mona- 
sterium  sancti  Martini  juxta  stratam  Petrosam  in 
casaii  Marciano  cum  tota  ipsacurteprope  castrum 
Unciola  (t350),et  omniadompnicalia.  Monasterium 
sancti  Salvatoris  in  Pontelongu  cum  tota  eadem 
curte  per  comitatum  Mutinensem,  mansos  terrae  30 
et  jugera  61.  In  pertinentia  de  Montirone  ex  supe- 
riori  etinferiori  parte  ipsius  castri,  quamplurimae 
petis  de  terra,  et  molendinum  in  loco  qui  dicitur 
Campaldus,  influvio  Fusculo,  etcurtesquaesuntin 
Benseiio,  quoe  Berla  filia  compalatii  (1351)  Ticinen- 
sisobtuIitbeatoBenedictointrahosfinesiAboriente 
limes  Bisentulae;  a  meridie  via  quae  appellatur  ma- 


ipse  genitor  eorum  ampliaverat,  cum  casis,  terris, 
molendinis  ad  fluvium  Sabbatum,  etcum  omnibus 
pertinentiis  suis  (1355).  Ipsi  enim  fratres  ante  hoo 
tempus  fecerant  privilegium  dictse  ecciesifle  do  omni- 
bus  rebus  suis,  Berardus  ( 1356)  etiam  Marsorum 
comes  illis  diebus  obtulit  huic  caenobio  ecclesiam 
sancti  Martini  in  territorio  Marsicano,  juxta  lacum 
Fucinum,  loco  qui  Filimini  appellatur,  cum  orani* 
bus  pertinentiis  suis,  terris,  vineis  et  uno  servitio 
piscatorum  etrebus  suis  {an.  1097.  Jul.  ). 

20lnterea(afi.  1097.  Feb.  )  Rocca  filia  Drogonis 
comitis  optulit  46  homines  in  vico  Sellectano,  et  in 
Castellione  7  homines,  cum  omnibns  rebus  eorum 
stabilibusvelmobilibus,  et  filiis  eorum,  et  alios 


jor,  et  limites  de  Malandroni ;  ab  occidente  flumen  D  cum  reversi  fuerint.  qai  exiverant  de  ipsis  terris 
IUolumsubtiisCasteIIione.InPostumiaao6,inLaino      (1357).  Set  comes  Roggerius  Sicilifle   ot  Galabriee, 

NOTiE. 


(1345)  Qlanfeuil  d.  Aodegaj. 

(1346)  S.  Maur  de$  Fot$6»  d.  Paris. 

(1347)  Hsc  ipse  fusius  refert  in  bulla  d.  ap.  Tar- 
racinam  1097,  Mart.  21,  ap.  Gatt.  Hist.,  p.  298. 

(1348)  Saparatimcerte.  Sedde  iniperatore  omni- 
no  dubito;  de  Mathilde  v.  c.  25.  Cfleterum  de  his 
possessionibus  v.  Tiraboschi,  Nonantula  I,  p.  445. 
Desideriiregis  privilegium  inquo  primum  comme- 
morantur  (ap.  Tostium  1, 89),  quin  spurium  sit  noo 
dabito. 

(1349)  Cellula  legi  jubet  Tiraboschi  1.  1.  Nunc 
Zolavoeatnr. 

(1850) 


(1351)  I.  e.  comitis  palatii,  quod  fortasse  Petro 
restituendum  erat. 

(1352)  Ex  privtl.  Urbani  ap.  Gatt.  Acc,  p.  710; 
Mabill.  Ann.  Bened.V,  629. 

(1353)  Ex  Anon.  Casin.  ad  a.  1009 
I  i354)  S,  Lorenzo  fuori  le  mura. 

1 1355)  Ap.  Gatt.  HisL,  p.  409. 

I |l356)DipIoma  ap.  Gattulum  exstare  ait  Dt  Meo 
Ann.  Neap.  IX,  p.  25.  Quod  frustra  ibi  qu8Bsivi. 

(1357)  Anno  ab  inc,  d.  n.  1.  C.  1105,  apud  Ao- 
mono^  auUm  98  regn*  d*  n.  Rogmodtsce  ind.  v.  ap, 
Gatt.  A00.9p.2iS. 


S4t 


LEONIS  BLOlStCANl  ET  PETftl  DtACONi 


m 


coafirmavit  {an.  1098)  omoia  (1358)  qu»  Rocca  ne- 
ptis  suahuiccoBQobio  deait,  videlicetomniailla  qu» 
in  vico  Sellectano  possederat.  Pari  (1359)  etiam 
modoBerarduscomesfilius  Oderisii  Sangretani  co« 
mitis  obtulit  beato  Benedicto  totam  et  integram 
pertinentiam,  qu»  sibipertinebat  intra  fines  montls 
Azepro  pascuis,  exceptis  silvis,  et  cultis  terris 
pratis  defens]8;nec  nonoptulitcunctumetintegrum 
locum  qui  dicitur  de  Lacuvlvo,  et  cunctumet  inte- 
grumlocum  qui  diciturGodi  etquantum  sibi  perti- 
nuit  de  Pantaua,  totamque  et  integram  Claranam 
et  Muricentum,  et  AUareofaniam,  et  quaDtum  sibi 
pertinuitdelocoqui  dicitur  Saphinum,  etcampum 
de  Armouia(/^e6.)-Simili  modo  nobilisvir  Maxarus 


A  tatem  de  omnibusterris  cultisvelincuitis^montibus 
planis,  aquiSy  molendinis»  pascuisatque  paludibus, 
et  portus  ipsius  maris,  auri  lihrarum  50pena  appo 
sita. 

21 .  Demum  abbas  noster  Oderisius  a  supradicto 
papa  Paschali  privilegium  concessionis  de  Sancto 
NicolaoinBeneventoetlibertateejus,  cum  omnibus 
quaetunc  possidebat,  idestmoleDdinaduosuhuno 
tegmine,centimolum(t365),ortoscum  diversis  ar- 
boribus,  curtes  decem  cum  terris  et  silvis  suis  et 
domibus  (an.  1101.  Nov.  i7K  Addidit  etiam  idem 
poDtifex  ecclesias  has,videlicet  ecclesiam  sancti 
Nicolai  in  Urhiliano,  propePetrampediciBam(1366) 
cum  pertineutiis  suis;  ecclesiam  sancti  Nicolai  qu» 


habitator  civitatis  Albae  in  territorio  Marsicano  ob-  ^  vocatur  Rodenandi,cnm  pertinentiis  suis^ecclesiam 


tulit  huic  sanctoloco  ecclesiam  suamsanctiMartini 
in  dicto  territorio  ubi  dicitur  Sclavi,  cum30  modiis 
de  terra,  et  omnibus  pertinentiis  suis.  His  etiam 
diebus  abbasnosterOderisius  commutationemfecit 
cum  Benedicto  Terracinensi  episcopo  de  ecclesia 
beati  Andre»  apostoii,  qusB  posita  est  in  civitate 
ipsapropeepiscopium  cum  cimiterio  et  domibus 
et  plateis,  pro  qua  recepit  ecclesiam  beati  Njoolai 
sitam  extra  civitatem  ipsam  juxta  portam  Albinam, 
cum  cimiterio  et  orto  et  domo,  centum  solidorum 
pena  apposita,  si  id  removere  qu»sisset.  Porro  eum 
a  papee  Gregorii  VII  sextus  decimus,  et  Victoris  IJ 
quartus  decimus,  etsecundi  Urbani  transitu,  acsu- 
hrogatione  Paschalis  II.  secundus  jam  annus  esset 


sanctfiB  Mariffi  quffi  vocatur  Rotundacum  pertinen- 
tiis  suis;  et  balneum,  juxta  ecciesiam  sancti  Po 
titi. 

22.  Tunc  temporis  Laydolfus  filius  Petri  Lajdolfi 
vir  nobiiis  de  civitate  Capuana  optulit  beato  Bene- 
dicto  integram  turrem^  quffi  vocatur De  mari  ( 1367), 
qu8B  est  infrafioes  Suessans  civitatis,  juxta  fauces 
Gariliani  fluminis,  etaquam  etalveumprffidictifiu» 
minis,  cum  ripis  ejus,  etterra  etsilva  quae  nomi- 
natur  Pineta,  cum  aliis  terris  jbi  conjunctis.  Per 
Idemtempus  (1368)GuaIterius  comes  donavit  casas 
et  casalina  infra  civitatem  Teramoensem  (1369).  et 
vineam,  terram,  molendina,  etalvea  in  castaldatu 
Teramnensi,  et  siivaminfra  ducatum  Spoletinumy 


eiapsus,  etabincamationedominicanonusnonage-  ^  in  locis  ubidicunturCifalanumetPr^icclepetanum, 

et  quartam  portionem  castelli  Johannis  et  Pauli, 
cumpertinentiis  suis.  Dedit  etiam  idem  Gualterius 
(1370)  omnes  res  qu»  fuerunt  Ascari,  in  valle  quae 
dicitur  Praraccle,  et  Interampnes,  excepta  ecclesia 
sancti  Paterniani  cum  sua  pertinentia,et  dedit  me- 
dietatem  Cifeiani,  cum  pertinentiis  suis,  et  omne 
quod  fuit  Unaldi  inOruttule,  et  inCioqualio,  et  ia 
Sallano,  et  in  Plano  episcopale,  et  in  Joniano,  et  ia 
Producte,  et  in  Mandulano,  et  terram  in  Cinqualio, 
et  terram  juxta  frontem  Gruttule. 

23.  Hoc  praesidente  abbate,  anno  Domini   1103, 
sepUmo  decimo  anno  promotionis  sufle,  dedicata est 


simuset  millesimus  (1100)  volveretur,  Guibertus 
(1360)  hflsresiarcha,  invasor  Romanae  ecclesifle  vita 
privatus  est.  Post  oon  multum  temporis  (an.  1101. 
Aug.)  spatium  Landenulfus  ^*''  comes,  filius  Laydolfi 
comitis,  oplulit  beato  Benedicto  totam  et  integram 
roccamde  Camino(1361),cum  suo  castro  et  suis 
pertinentiis. 

Sequenti  autem  anno  (1362)  Rocca,  quam  supra 
nominavimus,fecitpriviIegium  de  hominibus  unde- 
cim,  quos  habebatin  vico  Sellectano,  cum  familiis 
4s»i^  terris,  et  vineiseorumet  cumomnibus  qufle  ad 
ipsos  perlinebant.  Optuhtetiam  (1363)  per  privile- 


giam  ecclesiam(1364)8ancti  Petri  qu8B  estad  Feru-  D  ecclesia  saocU  Stephani  a  Benedicto  Terracinensi 
litum,  et  medietatem  ecclesifle  sancti  Dimitrii,  qufle  episcopo,  Nonis  Novembris;  in  quasuntrecondits 
est  oblata  prfledictfleecclesifle  sancti  Petri,  et  medie-     sanctorum  reliquifle  qufle  suhter  adscriptfle  sunt.  De 


♦"•  Landolfus  c.  ♦"♦  famuiis  e. 


VARIiE  LECTfONES. 
NOTili. 


(1358)  A.  D.  1098,ib.,  p.216, 

(1359)  Gatl.  Acc.,  p.  218. 

(1360)  Anon.  Casin.  ad.  a.  1100. 

(1361)  Oppido  Oallucio  conterminam,  in  dioeo. 
Teanensi,  teste  Gattula,  Acc.p.219.  ubi donationem 

e  Reg.  edidit.  .  ^  ^    j     .       .     ^ 

(1362)  A.  D.  1102,  md.  2,  dommante  Rogerio 
comite,Gatt.  Acc.,p.2l7;  v.supra  n.98. 

(1363)  A.  D.  IIOV,  Rogeraduci8  20.  ind.vu  qui- 
bus  mendum  inesseoportet.Gatt.  Acc,  p.  217. 

{idU)  M3dietaleme}iis^ib.,oSeTiineccL  S.  Be- 
nedictiCitrarii,  cui  hec  vicina  esse  videtur.  Reaif 
debat  ip8«  ia  Caitro  UUaoo. 


(1365)  Molam  domesticam,  jumento  actam.  Ano. 

(1366)  Pe^ictnayn  in  privil.  ap.  Gatt.  Hist.,  p.  4ii, 

(1367)  Duas  turres  aistinguendas  esse,  monel  1. 
&.  Federici,  Degli  antichi  auchi  di  Gaeta,  Neap. 
1791,  4,  p.  162.  Alteram  quam  supra  U,  37,  38  ha- 
buimus,  eedificavit  ioannes  patr.  Cajetaons,  sed 
tempore  Joannis  X,  non  VIII;  alteram  in  sinistra 
Gariliani  ripa,  ad  mare  sitam,  Pandulfus. 

(1368)  A.  D.  1102  Henrici  regis  46,  indict  ix 
(leg.  10),Gatt.  Acc,  p.  219, 

(1369)  Terni. 

(1370)  A.  D.  1103  Henrici  regi847,ind,  u(l, 
ib.|  p.  220 


84» 


CHRONICON  CASINENSE.  *-  LIB.  IV  AUCTORE  PETRO. 


m 


paoDO  ubi  involutus  fuit  Chnstus,  quando  natus  A  Ryccardi  de  Aquila,  quod  ibi  habebat  id  Tita  Gual- 


est.  De  lapidequi  fuit  ad  ostium  mouumenti  Domini. 
De  paimaquamtenuitOominusin  manu» quando  ei 
via  constrata  est.  Sancti  Mathei  apostoh,  Bartho- 
iomei  apostoli,  Stephani  protomartyris,  Laurentii, 
Vincentii,  Sebastiaoi,  Ciriacii  duodecim  fratrum, 
Cosm»  et  Damiani,  Luciie  et  Geminiani,  Marii  et 
MarthaB,  Tyburtii  et  Yaleriani,  Georgii,  Ypoliti, 
Martini  Turonensis,  Stephani  pape,  Calixti  pape, 
Corneiii  pape,  Cypriani,  Prisc»,  et  Adelberti.  In 
(1371)  hac  ecclesia  cum  inventa  fuissent  corpora 
tanctorum  monachorum  Paulini  et  Augustiui,bea* 
tissimi  Benedicti  discipulorum,  cum  aliis  duobus 
8epuita,demoniacusquidam  ibidem  veniensclamare 
coepit,  dicens  :  Paulinui  et  Atigustinus  discipuli 


guani  (an.  1105.  Jan.  25).  Quod  videlicet  oppidum 
idera  Gualguanus  noroine  dotis  uzori  suae  dedit,et 
moriens  dereliquit ;  sed  illa  debitam  securitatem 
dictoprincipi  facere  contempsit,  etcontra  volunta- 
tem  suam  hostibus  ipsius  se  junxit,  etgoerram  sibi 
fecit,etnegotiumcum  eiscommisit,  etannouaraeis 
tribuit ;  ob  quam  culpam  praedictum  oppidum  in 
principis  jurisdiotionem  et  potestatem  evenit,  et 
praefato  Robberto  comiti,  fratri  dictee  uzori  Gual- 
guanipraedictidedity  perquem  videiioetcomitem,et 
a  quoprffifatumoppidum  innostro  coenobio  datum 
fuit.  Sed  et  RobbertusCajatianorura  atque  aliorum 
multorum  corae.^,  filius  Rajnulfi  comitis  superius 
nominati  (1377),  partimdooo  partim  pretio,  concea- 


Benedicti  cum  duobus  soeiis  suis  me  ejieiunt,  Eme  ^  sit  et  oonfirmavit  (/an.  13)  huic  coenobio  oppidum 

de  Pontecurvocum  suispertinentiis,  ezconcessione 
Ryccardi  II  principis,  qualiter  a  pnedicto  principe 
sibi  concessumfuit :  quod  viceiicet  Gualguanus  tri- 
duoantequam  morereturpossidere  visusest.  Nobilis 
etiam  mulier  Berta,  filia  Unaldi,  dedit  et  optulit 
huiccoenobio  ecolesiam  sancti  MaHini  oonstructam 
in  SpoIetinacivitate,in  loco  quidiciturPorta  sancti 
Laurenti,  cum  omnibns  pertinentiis  suis.  Demum 
Tobaldus  et  Petrus  Galdina  viri  nobiles,  et  alii  quat- 
tuor,  optulerunt  huic  locoGissum  (4378)  in  monte 
de  Trequanzanoin  castro  Argenti,  Robbertus  quoque 
de  Buthone  vir  nobilis  cum  uxore  sua  Sica,  optule* 
runt  et  tradideruntsanctoBenedicto  medietatemde 
ecclesia  sancti  Petri  constructa  ad  Perulitum,  cum 
omnibus  dotibus  quse  eidem  ecciesiae  pertinent,  et 


dum  crebro  per  os  illius  diabolus  dioeret,  cum  san 
guine  immundus  spiritus  egressus  est.  Oderisius 
autem  abt>as  sanctorum  inde  corpora  elevans,  in 
muro  ecclesiae  sancti  Andrea)  apostoli  [reverenter 
locavit. 

24.  Inter  heec  Guilielmus  comes  civitatis  montis 
sancti  Michaelis  archangeli  (1372)  fecit  privile- 
gium  beato  Benedicto  Je  xenodochio  extra  dictam 
civitatem  cum  pertinentiis  suis,  et  concessit  eidem 
zenodochio  terras  et  ecclesias  {anAiOO  Apr.),  Hen- 
ricus  verofrater  ejus  concesseratprius  (an.  1099. 
Nov.)  quidam  ziano  (1373)  suo  terras  pro  construen- 
do  ipsum  xenodochium  ;  demum  (1374)  concessit 
zenodochio  ipsi  ecclesiam  sancti  Nicolai  iu  Tiliata 
cum  pertinentiis  suis,  centum  unciarum  auri  pena 


apposita  (an.llOl.iipr..).  Johannes  quoque  Comi-  ^  oum  ecciesia  sancti  Dimitrii,  cum  terris,  silvis  pla- 


teilus  obtulitpartemsuam,  idest  integrammedieta- 
tem  de  ecclesiasanctiBenedictizenodochio  memo- 
rato.  Ursusetiamcognomento  Spina  partem  suam 
optulit  de  diotaecclesia  sanctiBenedicti  in  ipso  ze- 
nodochio.  Sedet  Sico  presbiter,  elManus,  (Jrsus  et 
Leo,  nobilesviri  de  dicta  cifitate,  optuierunteccle- 
siamsancti  Altissimidicto  zenodochio^  constructam 
in  silva  ad  Marruta,  quamhabebanta  paterna  vel 
materna  substantia.  Hujusabbatisanno  ultimo  Ro- 
geriusdux  fecitprivilegiumhuic  coenobio  de  terris 
in  pertinentiis  TrojaniB  civitatis  (an.  1104.  Dee.) 
(1375). 


nis,  montibus,  pascuis,  aquis,  molendinis,  atque  pa^ 
ludibus.  Circahos  dies^Jtin.  82)  Mattilda  comitissa 
concessit  (1379)  huic  loco  tertiam  partem  de  curta 
sancti  Benedicti,  quee  dicitur  in  Pastorini  (1380). 
Ugo.  comes  de  Melisio^  filins  comitis  Raulis  (1381), 
optulit  beatoBenedictointegrum  castellum  nomine 
Vitecosum,  cum  pertinentiis  suis  (S^^pt).  Praeterea 
prsfatus  abbas  recepit  a  supradicto  papa  Paschali 
privilegium  generale  {Mart.  17)  (1382),  prout  rece- 
perat  ab  Urbano  II.  superius  nominato.  Huic  quoque 
abbatiet  successoribus  ejus,Pto]omeus  consulet  co- 
mes  Tusculanae  affidavit  unum  navigium  in  quali- 


25.  Rjccardus  quoque  II.  princeps,  interventu  D  cumque  navigio  sint  hujus  coenobii  monachi,  ut  in 
Robberti  comitis  dedit  huio  loco  oppidum  Pontis-  mari  et  terra  securi  sint  a  se  suisque  hominibus,et 
curvi  (1376)  cum  perlinentiis  uis,  exceptis  casteilis  omnia  mercimonia  eorum,  et  omnes  homines  qui 
deforis,  cum  illorum  pertinentiis,  etezcepto  feudo     fuerintinventinavigioipso,eundoSardiniametred- 


NOTiE. 


(1371)  Eadem  de  Justis  Gasin.  2),  21. 

(1372)  Yei  potius  Heinricus  praesente  fratre,  teste 
Jo.  MabiUon.  Ann.  V,  399. 

(1373)  I.  e.  avunculo,  Joanni  abbati  de  Curte, 
filio  Guaimarii  principis  Salernitani  Heinricus  erat 

Roberti  comitis.  Gait.  Hist.,  p.  412. 

(1374)  Ib.,p.  413. 

(1375)  Qatt.  Hist.,  p.  158.  Suspectum  videtur  Al. 
di  Meo  Ann.  Neap.iX,  121. 

(1376)  Gdtt.  Acc,  p.  223.  Exstat  ib.  juramentum 
pnncipisetnotitiaabbatisde  pecuniain  hocnegotio 
ezpensa. 


M377)   Fratris   Richardi    I.  privil.  v.    ib.,  pag, 

(1378)  An  gjpsi  fodinas  ? 

(1379)  Imo  restituit,  proclamanteinjudicioGeor- 
giomonacho  supradicto  (c.  18),  ut  et  ecclesiam  S. 
Benedicti.  Edidit  Gi.  Murat.  Antt.  It.  V,611. 

(1380)  In  pago  Persiceta. 

(1381)  Ejusdemqui  c.  12  Rodulfus  vocabatur. 
Gatt.  Acc,  p.  224. 

(1382)Gatt.Hi8t.,  p.  331. 


m 


LEONIS  1IAR8ICANI  ET  PETRI  DIAGONt 


m 


eundo  Gaietam,  apposita  ut  omnia  sua  perdant 
hoc  removere  temptantes  (1383).  OblH  autem  prse- 
fatus  noster  abbasOderisius  quarto  NonasDecem- 
bris. 

0TT0*'*'abba8hujus  monasterii  tricesimus  nonus 
sedit  anno  nno,  mensibus  decem. 

26.  Hic  *^^  nobilissima  Fundensium  consulum 
prosapia  ortus,  in  ipsis  infantiae  annis  omnipotenti 
Deo  oblatusyatqueavenerandffimemoriffi  patreDe- 
siderio  sancteBconyersationis  habitum  indutusest. 
Qui,  cumaliquaotos  annos  in  sanctiereligionis  studio 
peregisset,  in  monasterio  sancti  Nicolai  in  Pica 
praepositus  ordinatus  est.  Defuncto  autem  pise  me- 
mori»  abbate  Oderisio,  cum  fratres  ut  in  taiibusre- 
bus  consuetudo  est,  adhujus  coenobii  abbatiam  re- 
gendamunusquisque  suumabbatem  eligereTelient, 
priores,  quorum  parssanioretreligiosior  erat,nimis 
hffic  indigoeferentes,  de  eodem  Yiro  fratribussuum 
▼elie  notificantes,  eumin  hujus  loci  regimineabba- 
tem  elegerunt.  Princeps  autem  Ricchardus  eo  tem- 
pore  infirmitate  gravis8imalaborabat,et,  cum  non 
posset  in  servitio  ejusdem  abbatisvenire  Casinum, 
ez  lateresuo,  strenuos  destinat  yiros,  qui  eidem  ab- 
bati  servitia  sua  fideliter  offerrent.  His  ita  peractis. 
ingravescente  infirmitate  vita  decessit  (1384)  et 
Robbertus  frater  ejus  illi  in  principatum  succedit. 
[Gap.  26.]  Peridem  tempus  defuncto  augustae  me- 
moris  quarto  imperatore  Heinrico  (an.  H06.  Aug. 
7)  qui  cum  Gregorio  septimo  papa  de  ecclesiarum 
investitura  phirimum  disceptaTcrat,  Heinricus  V. 
filiusejusRomani  imperii  gubernacularegendasus- 
oepit.  Hic  abbas  concessit  Girardo  filio  Girardi  de 
Corvazzano  libellariomoreterras  pertineotesecde- 
siffi  sancti  Renedicti  de  Pastorino  *'*^,  usque  in 
tertiam  geuM^ationem,  recipiens  in  prflssenti  Lucensis 
monetm  solidos  120  :  annualiter  veropro  censuso- 
lidos  3  deomnibusfrugibus,  quae  ibidemannualiter 
fuerint.  Similiter  fecit  Abberto  Raynaldo,  etSicefrit 
de  Falsabrina,  et  Aibertino  fiho  Bonifatii  de  aliis 
terris  ibidem,  recipiens  ab  eo  tantumdem  pretii. 
Huic  abbati  Robbertus  princeps  sacramentum  feoit 
confirmans  de  more  onmes  pertinentias  monasterii 
hujus  (4385). 

27.HOC  interea  anno  Alezius  Gonstantinopolitanus 
imperator  per  apocrisarios  imperii  sui  transmisit 
beato  Benedieto  pallium  purpureum  optimum,  de 
quo  prffidictus  abbas  pluviale  anreis  listis  omavit, 
6t  tunicam  ejusdem  subtegminisfieri  jussit.  Direzlt 
pneterea  cumejusdemlegatisadimperatorem  nun- 
tium  suumcum  litteris,  perquasOderisium  abbatem 


A  dehac  luce  migra88e,et  se  in  monasterii  regimine, 
et  in  amoreac  servitiisejusdemimperatoris  succes- 
sisse  notificavit.Eodem  veroanno (on.  1106.  Mart.) 
Carbonellus  vir  nobilis  optulit  beato  Benedicto 
ecclesiam  sancti  Gregorii,  et  sancti  Nicolai,  et 
sanctffiAgathse  inTarsia  (1386)ad  locumPectianum 
cum  omnibus  rebus  ac  pertinentiis  suis,  centum 
librarum  auri  penaapposita. 

28.  Sequenti  tempore  idem  abbas  Capuam  per- 
gens,  cappellam  sancti  Angeli  ad  formas,  qu»  in 
hoDore  sancli  Nycolai  noviter  constructa  eral,fecit 
a  Brunone  Signensi  episcopo  et  hujus  ccenobii,  mo- 
nacho  dedicari,  convocato  etiam  ad  hoe  Senne 
Capuano  archiepiscopo.  Facta  itaque  dedicatione, 
alia  die  idemarohiepiscopus  coadunata  multitudine 

»  Capuanorum  vel  aliorum  virorum,  armata  manu 
misitillosadeandem  ecclesiam  vioiandam,  altareque 
destruendum,  et  reliquiasinde  diripiendas  sibique 
asportandaa.Quofactoconquerebatur»  contra  nos- 
trum  abbatem  et  jam  diclum  episcopum,  quod  contra 
canoneserga  se  egissent  ineadem  dedicatione,  non 
eedentes  sibi  metropolitano,inhis  quffi  archiepisco- 
pum  agere  decet.  Nostriautem  et  jam  dictusepisco- 
pusdicebant,  quiasimul  concorditer  fecissentomnia 
quffi  ibidem  acta  sunt.  Hac  de  re  proclamantibus 
nostris  Romffi  in  synodo,  idem  archiepiscopus  et 
irruptionem  ecdesiffi  et  destructionem  aitaris,  ac 
reliquiarum  violentiamluna  cum  clero  et  populo  ci- 
vitatishonorificeseemendare  humiliter  spopondit; 
quod  etfecit.  Hic  abbasrogatufratrum  nostrorum, 
concessit  et  contirmavit  eis  castrum  Citrariffi  cum 

^  pertinentiis  suis. 

29.  Eo  igitur  tempore,  cum  fratres  necessitates 
multimodas  sustinerent,  abi>ati  nostro  Ottoni  ***> 
ezinde  conquerentes,  rogabant  ut  juzta  regul» 
preceptum  (1387)ei8necessitatem  corporum  tribuat 
^** :  remioisci  illum  debere,  quod  patris  Oderisii 
temporeidem  ipsejamdictoOderisio  ezinde  sffipius 
conquestus  fuerat.  Abbasautem  nimis  hffic  indigne 
et  ffigerrime  ferens,  fatetur  se  deliqoisse,  fatetur 
male  egisse,quod  abbatiOderisio  multotiens  obsti- 
terit,  quod  contradizerit  ;  fratres  et  in  Deum  etin 
patris  Benedicti  regulam  delinquere,quod  necessitates 
corporis  animarum  saluti  prffiponerent :  reminisoi 
iilosdebere,  primumesse  quffirendumregnum  Deiet 
justitiam  ejus,  ethoc  omniaadjicientur  Uii^MaUk. 

D  Ti,  33).  Quid  multis?  Videntesfratres  eundem  abba^ 
temcontra  partis  Benedicti  prfficeptum  (1387)  stu- 
dere  plus  timeri  quam  amari,  jam  dicto  pap» 
Paschali  nonnulli  ez  ipsis,  cffiteris  ignorantibus, 


VARIiE  LECTIONES. 
*w»  IniUtm  capUis  hic  esse,  ex  efus  inscripHone  apparet    ♦"•  Hinc  manus  primaria  pergii. 
storivo  c.    ♦"•  Octoni  c.    ♦"•  tribuant  c. 

NOTiE. 


mi  pa* 


(1383)  Ad  res  navales  horum  comitum,  prffiter 
ea  quffi  supra  p.  563attulimus,  spectat  bellum  quod 
de  naviquadamcumCaietanis  gesserunt  Gregorius 
et  Ptolomeus  I,  pacefinitum  1105,  Feb.  9  ;  v.  1.  B. 
Federici  de  duchi  di  Gaeta  p.  463.  ->  De  Ptol.  I 
agit  etiam  charta  Oddonis  de  Columna  in  Murat, 


Antt.  Ilal.  ill,  777. 

(1384)  Anon.  Gasin.  ada.  1106. 

(1385)  S.  d.  Gatt.  Acc,  p.  225. 

(4386)  In  Calabria  cit.  OaU.  Hist.,  p.  934« 
(i387)Regulffic.  64. 


m 


GHRONIGON  CASINSfSB.  ^  UB.  IV  AnCTORB  PETRO. 


8S4 


absooociite  liUeras  diriguiit,quod  QOQirati^um  UQa- 
niini  ooQseQsu  eleotus  esset,  quod  seditiose  et  ue- 
quaquam  caQOQioe  ad  GasiQeasis  abbati»  offioium 
promotus  f uisset.  Hado  ergo  causa  RooiaQum  poQti- 
ficem  ooQtraeuQdemabbateaicommotuaiomQimodo 
reddidit  QuodoumabbascertooertiusagQOvisset  hoc 
a  frairibos  actitatum,  ocoasioQe  ooQtraeos  aooepta» 
illos  de  mooasterio  ezpulit.  At  fratres  e  Casiuo 
expulsi  Romam  adeuut,  actaetdtotapoQlifioi  per  or- 
dinem  paQduat.  Poatifex  autem  eosdem  fratresad  re- 
moraodumadbeati  Pauliapostoli  moQasterium  diri- 
gsQs,  QoaQullos  ex  ipsisiusuamet  curia  secummar 
aere  ooQstituit,  Urbemque  egrediens,  pro  causis 
ecelesiasticis  QaJiiam  iQgressus,  Teoit  ad  FloriaceQse 
moQasterium  BeQedioti  patris  Qomioe  ooQsecratum 
(an,  1107.  JuL  ii).  Agebatur  porro  ab  illis  tuQC 
faisissim»  traoslaliOQis  beati  Beaedioti  oelebritas : 
at  poQtifex  eaudem  traQslatiooem  falsam  esse  affir- 
maQs,  QOQ  festivitatis  aed  diei  officium  oelebrare 
eum  cardioalibus  ItalicisccBpit.  Mooaohi  aulem  su- 
pradiotilocioum  QOQQQllisepiscopiset  cardiaalibus 
GallioaQis  translatioQem  celebrare  iQcipioQtibus^ 
papa  oratioaem  fudit  ad  Oomiuum,  obuixe  expo- 
stidaQSyUt  de  eadem  reveritatisiQdiciumsibi  ostea- 
dere  diguaretur.  Geiebrautibus  autem  illis  uootar- 
nalemsynaxim,  taatus  stupor  etebetudo  meatiseos 
iavasit,  ut  oomiao  quid  dicerent  iguorareot.  Atto- 
oiti  autem  taatomiraculo,regulareofficiumdeoaa- 
tare  iooffease  coBperuat ;  moxeoim  ut  traosiatioais 
caatumoelei>rare  dispoaebaot,  horroresimuiet  stu* 
pore  repiebantur.  Quod  reTereodissimus  pootifex 
adverteos»  giorificarecoBpitetbeoedicere  Deum  et 
Beaedictum  famiuium  ejus.  Factum  autem  maoe, 
ai>batem  ad&eetmoaasteriipriorescoavooaas,  pre- 
eepit  ut  altare  de  looo  tolieretur,  quatious  omoes 
pateater  agaoscereot,  utrummam  vera  essetaecae 
traosiatio  illa ;  oolie  oiterius  aliquos  de  corpore 
i>eati  Beaedioti  iliorum  ambagibus  decipi,  quem 
ipsetemporibuspapsBAiexaadriia  mooasterio  Gasi- 
aeasi  ioveotum  esse  certissime  aoverat.  liii  autem 
prostrati  pedibus  ejus,  rogare  coeperuot  oe  aitare 
effodere  prfficiperet,  oe  mooasterium  destrueret  ;se 
nidiii  certi  de  oorpore  i>eati  Beaedicti,  nisi  famam 
tantum  a  majoribus  suis  acoepisse;  si  reliqaiAoon 
iavenirentur,  scireot  oertissime  monasterium  de- 
struendum,  et  possessiooes  a  q  uibusque  diripieodas. 
Tuac  papaiilorum  precibu8iaclioatuscoaticuit,ia- 
tercficeos  omoioo^  et  ex  parte  sedis  apostolio»  prn- 
oipieas,  ut  uiterius  eaodem  falsissimamtraoslatio- 
nem  celebrare  nequaquam  prffisumerent  (1388). 
Idem  praeterea  apostolicus  ordioatis  io  Galiia  oego- 
tiis  suis,  Romam  reversusest.  Et  quouiamutsupra 
taxavimus,  facieotibus  oostris  de  Gasioeosis  ab- 


A  batiseieotioaepraBdictuspootifexultramodumoom* 
motus  erat,  fratres,  qui  a  oostro  abbate  ad  eum 
directi  fueraat,  moauit  ut  deabbatiselectioaepatris 
Beoedioti  iostituta  servareot.  Gumque  ilii  abbatis 
eiectiooem  uoaoimi  fratrum  oooseosu  faotam  esse 
astrueruot,  et  oequaquam  sediiiose  sed  caooaiot 
ad  id  officium  promotamdicereat,papa  respoadit : 
c  Quomodo  caaooice  vester  abbas  electus  est,  qui 
sibi  devotis  et  fidis  coocessit  obedientias,  repu- 
gaaates  demoaasterioexpalit?Sed  auooad  mooa- 
stedum  redite ;  ibi  per  me  sive  per  ouotios  meos 
electioae  iliiu^  pleoiter  examioata,  quoderit  caoo- 
nicum  statuam  »  Egressis  igitur  iliis,  eum  his  qui 
supradictum  abbatem  exosum  faai>ei)aQt,  oommotum 
apostolioum  adversos  eum  agnovissent,  moiestias 

2  quas  poterant  illiinferre  noa  desinebanU  Gomites 
interea  Aquinenses  cum  ab  hujus  ioci  infestatioae 
aequaquam  oessareot,  ad  iiiorum  aequitiam  refre- 
naodam  idem  abbasaoimum  dedit ;  siogula  aamque 
mooasterii  castra  vallo  io  giro  muaivit,ibiqueruri- 
colas,  qui  eateous  ia  villisdegueraot,  maoerecoa- 
stituit ;  sicque  contra  eosdem  oomites  se  praBparajre 
modis  omaibus  codpit.  Digoum  saae  videtur  ad 
posterorum  memoriam  ystori»  prsBseoti  aaoectere 
miracuium,  quod  ia  hoc  mooasterio  omaipoteas 
Deus  io  iaudem  et  gloriam  sui  oominis  osteodere 
digaatus  est. 

30.  Tempore  siquidem  ipso,  dum  Johaones  cogno- 
mento  Affidatus,  in  mansiuncula,  qu»  turri  patris 
Benedioti  (1389)  conlateralis  est,  noctumo  tempore 

p  sopori  membra  dedisset,  evigiians  audivit  duiciso- 
num  ofiioium  ante  noctumalem  synaxim  in  l>eati 
patris  «decuia  abangeiis  celebrari.  Ad  quod  stupe- 
factus,  Sel>astianum  qui  juxta  eum  quiesoebat,  in- 
terrogat  si  jam  fratres  ad  noctumaie  offloium  sur- 
rexissent ;  qui,  cum  adhnc  primam  noctis  vigiiiam 
manere  dixisset,  jam  dictns  Johannes  exurgensad 
turrem  acoessit,  quam  immeosi  spleodoris  et  ioau- 
ditiodoris  replebat  fragraotia.  Stupefaotus  autem, 
et  id  quod  ia  re  erat  adverteos,  Ottoaem  abbatem 
adiit :  qum  visa  etaudita  fueranl,  serialim  enuntiat. 
Qui  Deo  omaipoteoti  gratias  ageos,  juxta  quod  ve- 
nerandie  memorim  Victori  lil,  papa9,et  Theodema- 
rio  servo  Domini  revelatum  fuerat  (1390),  jam  di- 
ctam  turrem  cum  iargo  habitaculo  in  oraculum 
domini  Saivatoris  et  ejus  genitricis  virginis  Marise 

D  dedicari  constituit ;  convocatisque  arlificibus,  cella- 
rium  inler  dormitorium  et  titulum  sancti  protomar- 
tvris  Stephaui  oonstruxit ;  sed  morte  prwventus  ex- 
plere  nequivit.  Jam  diotffi  vero  oantiten»  suavitas 
etodoris  fragrantia  aciucisimmensitas,  abantiquis 
viris  ia  jam  diota  turri  in  prmcipuis  festivitalibus 
visa  et  audita  narrantiir^  sed  quem  maxima  uno« 


NOTiE. 


(1388)  Non  vi  e  obbligo  di  credere  cosa  aleuna  di 
tuto  questo.  Meo.  m,  Id.  Jui.  papa  apud  Privatum, 
ad  Rhodanum  fuit.  Mansi  XX,  i025. 


(i389)  V  Greg.  Diai.  II,  35  et  Ang.  de  Nuce  ibi« 
Gatt.  Hist.,  p.  15. 
(1390)  Quid  hoc  sit  frustra  emere  studm. 


858 


tEONIS  MARSlCAra  ET  PETRI  DIAGONI 


BM 


qaoqaeannodepositioiiisdie  beati  patris  Benedicti  A  opportnnitate  sob  sapradicto  abbate  Oderisio  ad 


adyeniente,  andiri  et  yiderisolitum  e8t.0biitautem 
prsefatas  abbas  die  Kalendarum  Octobrium(ii07), 
et  sepultus  est  juzta  ecclesiam  sancti  Andre»  apo- 
stoliin  cymiteriofratrumyintroeuntibuB  jam  dlctum 
ejmiterium  ad  levam. 

Beatissimus  Bruno  abbas  bujus  monasterii  qua- 
dragesimus,  seditannistribus,  mensibus  decem. 

31.  Hic  (i391)  Liguria  provincia  ortus  ex  illustri 
Astensium  civiumprosapia,  sed  iilustres  *^  abin- 
fantia  possidens  mores,  liberalibusque  studiis  a 
pueritia  sufiBlcienter  instructus,  Astensis  (i392)  epi- 
scopii  canonicusextitit.  QuidesiderioregnicoBlestis 
patriam  parentesque  relinquens,  ad  hunc  locumut 
Deo  liberius  sub  monachilihabitudeseryireTaleret, 
Romanam  properans  venitadnrbem.  His  porrodie- , 
bus  (i079)Urbanus(i393)  papasecundus  universali 
prflBsidebat  ecclesi».  Factum  est  autem,  ut  eo  tem- 
porequo  idemTiradhunclocumtendel>at,  Signen- 
sis  episcopus  yita  decederet ;  quem  idem  reveren- 
dissimus  pontifez  in  divina  servitute  fervere  aspi- 
ciens,  dizit  ad  eum :  «  Sicut  tranquillitas  maris 
multotiens  infert  periculum  nautis'  ita  et  monachis 
a  ssBCuli  turbine  remotis  quies  etsecuritas  ipsa  per- 
niciosissimum  solet  inferre  nanfragium.  Unde  nostris 
monitis  te  obedire  oonvenit,  et  Signensis  ecdesiso 
curam,  quaetibi  a  nobisiDJungitur,  tantodiligentius 
ac  religiosius  quanto  sdentia  ac  sapientia  polles, 
regere  stude.  •  Cujus  cum  ille  sermonibus  minime 
prffiberet  assensum,  pmcepitei  ut  adcivitatem  praB< 


hunclocum  perveniens,  flentibus  quicum  eoYene- 
rant,etnichil  tale  de  ipso  suspicantibus,  monacbus 
factus  est.  Signenses  autem  graviter  illius  ferentes 
absentiam,  Paschalem  papam  secundum  adeunt^ 
rogant  ut  illumpotiusepiscopatussuicuramgerere 
eogeret,  quam  sibi  tantum  oonsulens,  in  Casinenfl 
ccenobio  quietumet  remotum  assBCuli  torbine  relle 
quiescere.  Pontifezautemillorumadyerbaoommo- 
tus,  strenuos  a  suo  latere  destinat  viros,  per  qaos 
eidem  Brunoni  ei  parte  sedis  apostolie»  mandat, 
utincura  oviumsuarum  studeat,etRomano  ponti- 
fici  pro  causis  ecdesiasticis  semper  ad»rea  t ;  argnens 
insuper  illum  et  increpans,  cur  absque  apostolioaB 
sedis  licentia  ansusfuissetmonastertumpetere^qoo 
Q  illum  omnino  esse  non  peraiitteret  ipse.  Ad  hsec 
praBphatus  Bruno  rescripsit  (i394) :  «  Cancti  pro- 
culdubio  qui  in  Romanasunt  ecclesia,  noscuatquia 
nisi  contra  ecclesiam  scismaUcorum  sttviret  insania 
hoc  quod  nuncegi  amultis  jam  annis  opereimpie- 
vissem  :  nunc  vero  quia  in  Romana  ecclesia  Petro 
davum  regente,  tota  per  orbem  Ghristi  D^  nostri 
gratulatur  ecclesia,  ventorum  jam  turbires  silent, 
maria  pacata  quiescunt.  Idciroo,  quod  Deo  semel  de- 
voveram,  reddere  oogor.  M elius  est  enim  non  vove- 
re,  quam  vovere  et  non  reddere  {Bccl.  y,  4).  Qoodsi 
quis  fortasse  michi  objidat,  quod  semd  aoceptum 
episcopatum  rdinquere  non  debeam,  licenter  re- 
spondeo,  quod  multi  suntquipontificatusjuranon 
deserunt,  et  de  sinistris  sunt,  dioente  Domino  : 


dictam  pergeret,  ibique  viceRomani  pontificis  epi-  p  Principesfuerunt,  elnon  cognoviijudiccsemiUenmii 


scopum  ordinans,  iret  quo  vdlet.  Tunc  supradictus 
▼ir  illucadveniens,  cum  sibi  injuncta  implere  sata- 
geret,  idempapaclam  Signensibus  apioesdestinans, 
eum  episcopum  ordinari  pnecepit.  Taliadum  ad  ejus 
notitiam  pervenissent,  in  tempestn  noctis  silentio 
beat»  Mariffi  ecdesiam  egrediens,  fugam  arripuit. 
Itaque  dum  meditataimpleresatageretiinquodam 
triviovirgoqu8Bdamimperialitrabeaadomata,  cujus 
facies  splendebat  sicut  sol,  illi  eminusastitit.  Quam, 
unde,  quaiis,  qusve  esset,  et  quo  tenderet,  dum 
requisisset,  illa  respondit :  f  Sponsam  quam  non  bene 
fugis,  me  noverisesse.  Quapropter  ut  ad  ecclesiam 
redeas,ez  Dei  omnipotentis  partepriBcipio;  etcaye 
ne  Dei  ulterius  velis  resistere  voluntati ;  n  et  his 
dictis  disparuit.  Perculsus  ad  hiec  Bruno  tanto  vir- 


et  non  per  spiritum  meum  (Ose  vm,  4).  Hii  aatem 
quirectaintentioneepiscopatumdimiserunt,  certam 
est  eos  de  sBterna  fdicitate  perennitar  cum  Christo 
gaudere.  Michiporroezemplasaactorumnon  desuni 
quorum  vestigia  secutas  sum,  qui  relicto  tumulta 
scBculi  quietam  vitam  adepti  suat.  Uade  per  vos 
summumpoatificem  oboize  deprecor,  ut  dereliqao 
ampliusmichi  molestus  aon  sit,  et  quietum  portam 
ia  quem  Ghristo  gubernante  perveni,  ne  me  relin- 
quere  cogat,  supplidter  posco.  »  Cumque  noUa  ra- 
tione  euadem  apostoiicum  nec  Signinum  populum 
flectere  valeret,  supradictus  abbas  Oderisius  rogavit 
eundem  pontificem,ut  pr«phatum  virum  sub  mo- 
aachili  habitu  **^^  in  hoc  monasterio  Deo  militare 
permitteret,  atqueproobsequio,  ejusdem  pontificis 


-ginis  famine,  Deiquein  suaordinationevoluntatem  D  fultus  auziho,quadragintadiebusinRoman«  ecde- 

-advertens,  succubuit,acpontificiicathedramlffitan-     si»  servitio  esset,  et  Signensem    ....    Idem 

tibus  cunctis  suscepit.  Ordinatus  autem,  in  ea  qua     papaaurem  accommodans  quievit.  PosthsBC  autem 

fuerat  mentis  intentionepermansit.  Unde  adinventa     ab  eodem  pontifice  atque  abbatenostro  (1395),  una 

VARLE  LECTIONES. 
^leg.  lUostriores.    «««i  habituin  (fesnfK  e< 


NOTiB. 


(i39i)  MajoremquamPetrofidemdeberiAnonjmi 
Vitm  S.  Brunonis,  demonstravit  I.  B.  Solerius  in 
•ActisSS.Jul.  IV,47i  seq. 

(1392)  Senensis  potius. 

(1393)  Gregorius  vn. 


(1394)  Vel  Bruno,  vel  quod  maffis  puto  Petras 
hica  Petro  Damiani,  Opusc.  i9de  abdicatione  epi- 
scopatus,  et  sensum  et  verba  mutuatus  est. 

(1395)  Cum  $ui  abbatis  licentia  V      .  Brun. 


687 


GHRQNICiON  GASINEN8B.—  UB.  IV  AUGTORE  PETR6. 


888 


eum  Boamondo(1306)siont8uprareiul]miifl,  inGal-  A  stroabbatesynodumcelebraturnsBeneTentumper^ 


lias  directus  (1397),  vice  Romani  pontificis  in  els* 
dem  partibus  (1398)  sinodum  secundum  traditionem 
ecckisiasticam  tenuit  (on.  1106.  /tm.).  Inde  quoque 
Romam  reversus,  44.  die  ab  Ottonis  abbatis  depo- 
sitione  extaute  ad  boc  monaslerium  rediit,  atquea 
frafribus  est  in  bujus  coeDoi>Ji  regimine  ac  cura 
praslatns  (an.  { 107.  Nav.  13),  Hidem  vero  apostoli- 
casadbunclocumposteaTemens,nonsolumdignum 
illumesse  abbateminconTentufratrum  peroratus 
est,  Temmetiaminapostolicam  sedemdignumsibi 
sacoessorem  fore  testificalus  est.  Non  antem  idem 
▼irotiose  bicvixissecredeadusest^qui  tales  ac  tan- 
tos  ncibis  scripturarum  exposueritlibros,  de  quibus 
snmmamy  illommscilicetqui  in  nostrismanibusYe- 


rexit  In  qua  videlicet  vestigia  praedecessorum  suo- 
rum  secutus  constituit.  ut  quicumque  investituram 
ecdesitt  vel  ecclesiasticam  dignitatem  de  manu 
laici  acceperit,  et  dans  et  accipiens  communione 
privetur.  Vesttmenta  vero  ssBcularia  et  pretiosa  cle- 
ricis  reprehendit,  et  talibus  uti  interdixit.  Gum  au- 
tem  Gapuam  devenisset,  rogatus  ab  eodem  abbate 
ecclesiam  sancti  Benedicti^quam  Desiderius  abbas 
intra  eandem  civitatem  renovaveraty  sollempniter 
dedicavit ;  in  qua  etiam  de  vestimentis  sanctissimi 
patris  Benedicti  recondidit ;  sicqne  ad  boc  mona- 
sterium  veniens,  Romam  reversns  est. 

34.  His  porro  diebus  {an.  1110.  Nov.)  Roggerius 
dnx  praeceptum(1401)fecit  beato  Benedictode  ovi- 


nere,  panderecuramus(1399):  superPsaiterium,su-  ^  busloci  istiu8,ut  nullam  dationemvel  censumulte 


perGenesim,superExodum,8uperLeviticum,  super 
Namemm,super  Deuteronomiumysuper  Ysayamysu- 
perGanticacanticorum,super  Judicum^super  Apoca- 
lypsin.Detotius  autem  anni  festivitatibus  atquedie- 
busdominids  composuitsermones69,omelias  155. 
32.  Hoc(i400)  praeterea  tempore  (an.  iidS  Jal.) 
Adenulfus,LandOy  etAdenulfus  Aquinensescomites 
diabolica  debriati  vesania  castram  Terane  rustioo- 
rom  proditione  ingredientes,  et  ejusdem  castri  ba- 
bitatores  in  snam  fidelitatem  jnrare  facientes,  op- 
pida  monasterio  pertinentia  deprsBdare  coepemnt. 
Hoc,nbi  prsedidoabbati  nnntiatum  est,ad  eosdem 
eomites  dirigens,  ut  castrum  monasterio  redderenty 
et  a  tantis  iniquitatibus  et  direptionibus  cessarent 
monere  coepit.  IUi  antem  ejus  dicta  non  solum  fa- 


rius  inde  exigerettam  ipse  quam  successores  sni, 
in  omni  pertinentia  montis  Gargani,  et  licentiam 
bospitandi  semperbabeantcum  eisdem  ovibus,  ab 
ecclesia  quae  diciturPassari»  nsque  ad  Salpitannm 
pontem  qui  Lambardorum  dicitur,  usque  in  mare, 
et  usque  in  Vadnm  de  fico,  decem  librarum  auri 
pena  apposita.  Tunctemporis(a».  1108.  Sept).  Lay- 
dulfUs  fiiiusPanduUl  comitis  de  Presenzano  (1402) 
in  prsesentia  ejusdem  abbatis  manifestavit  et  re- 
nun tiavit  se  de  indita  parte  sua  de  castello  Mortnla, 
et(^saFortini,  et  Gucumczu,  et  Rocca  de  Bantra, 
pena  apposita  centum  librarum  auri,  si  boc  remo- 
vere  quaesisset.  Sed  et  Johannes,  Triventinae  sedis 
episcopus,  una  cum^Robberto  filio  Tristayni  (1403) 
Limessani  castri  domino,  optulitbuic  locoeccle- 


oere>  sedetiam  audire  speraentes,  deteriora  in  dies  ^  siam  sanctae  lUuminatfle  infra  fines  pradicti  castri 


agere  mirabantur  ^^*.  Tunc  abbas  cnm  fjratribns 
eommunicato  consilio,  eosdem  sacrilegos  a  limini- 
bmecdesiflB  separavit,  ac  e  vestigio  Robbertum 
prinoipem  evocans^ad  ejusdem  castri  recnperatio- 
nem  invitat.  Qui  copioso  valdecongregato  exerdtu, 
supereundem  castram  adveniens,illumoppugnare 
modis  omnibusecepit;  cumquehostiliteribiper dies 
ferme  quindedmre8edisset,idemcomitesmiseruntad 
eundem  al^temquodsiilioscttmarmissuisexinde 
exire  permitteret,idem  castram  at>sque  omni  contro- 
versiaprotinusmonasterioredderent.Quod,dum  ab« 
basannuisset,  supradictumcastrum  in  monasterii 
hujuspotestaterecepit,  die  Iduum  Augustarum  anno 
dominicaeincaraationisliOS.  Pro  qno  videlicetcas- 


Limessani,loco  ubi  dicitur  Petra  majore,  cum  omni- 
bus  ecdesiis  et  pertinentiis  suis,  pena  indicta 
centum  librarumauri  idremoverequ«rentibus(dfi. 
1109.7tifi.).Notandum  plane  videtur,  nequitiam  et 
firaudulentiam  Alferii  Triventinensis  episcopi  (1404) 
hoc  in  loco  inserere»  Hic  enim,  dum  praepositus  in 
eadembeatflellluminatae  ecdesia  esset,  sdens  sn- 
pradictam  ecdesiam  monasterio  sancti  Enstadi  ab 
ipso  SU8B  constructionisexordiosubditam,  et  a  Be- 
neventinis  principibus  in  eodem  loco  concessam» 
simulque  cupiens  eam  a  dicione  ej  usdem  monasterii 
subduoere,  accessit  adprflepositumqui  tuncmona- 
sterio  pr8Berat,enmqne  rogare  supplidter  ccepit,  nt 
sibi  cartasejusdemlodostenderetfdicenssuflB  hfle- 


tro  idem  abbas  Gapuano  prindpi  libras  dnoentas  D  reditatis  cartas  ibidem  esse  repositas :  orare  ut  sibi 

contradidit.  ilias  exinde  auferre  permitterety  ne  forte  temporis 

33.  Men8eitaqne0ctobrioadveniente,ldemapos-     vetustate  perirent  Prflepositus  autem  nuUum  in 

stolicus  ad  buiic  locum  adveniens,  sodato  sibi  no-     verbis  ejus  dolum  existimans, dat det  perquirendi 


VARLfi  LECnONES 


ms  minabantnr  ? 


mrjE. 


(1306)  Princ.  Antiochifle. 

(1307)  Nichil  de  hac  legatione  habuimus. 
(1398)  Pictavi.  Mansi  XX,  1205. 

(1390)  CL  Deviris  ilL,  c.  34  et  ibi  Marum. 

(1400)  Gf.Anon.  Gasin.  cod.  47,  ad  a  1108. 

(1401)  Ap.  Tostinm  II,  97, 


(1401)  y.  c.  i%  Gatt.,Acc.  n. 

(1403)  Trostayniin  chartaap.  Gatt.  Hist.,p.48i. 
Limosani  situm  est  in  com.   Molise,  ad  Biferaum. 

(1404)  Jam  anno  1084  episcopus  fuit,  v.  Di  Meo 
Ann.  aa  b.  a. 


m 


LEQNIS  If  ARSIGANI  KT  PETRI  DIAGOm 


m 


-el  asportaDdi  liedQtiam.  Tandem  igitur  inter  r^- 
quas  preBceptum  a  BeDeventanispriucipibus  deeo- 
clesia  sancteB  lllumiDataB  monasteriosaactiEustasii 
faotum  invenit;quod  videlicet  lucide  satisetaperte 
eontinebat,  qualiter  ecclesia  illa  a  sues  constructia- 
nis  principio  monasterio  beati  Eustasii  a  Beneven- 
tanis  principibus  tradita  fuerat.  Hujus  iile  duetus 
ia  vidia»  et  iniqua  debriatus  vesania,  rapuit,  abscoodit, 
et  addomum  propriam  reversus  illud  minutatimincH 
dit.Hasc  ita  actafuisseegoexoreAlbertibujusnostn 
coenobiimonacbiultimam  fere  jam  estatem  agentis 
audivi,  nequisboc  existim<*t  mendose  descriptum. 
35.  Anno  autem  dominices  incamationis  iiiO, 
indiotione  3,  mense  Junio,  sexto  ejusdem,  stella 
cometes  apparuit.  Eo  etiam  tempore  jam  dictus 
Pascbalis  papasecundus  Urbem  egrediens,  adbas 
partes  devenit,  et  ducem  ac  principem,  omnesque 
comites  Apuli8D,CalabriflB,ao  principatus  advocans^ 
accepit  securitatem  ab  eis,  quatinus  illum  Adjuva- 
rent  oontra  Heinricum  imperatorem,  si  necessita^ 
sibi  incumberet,  et  ad  boo  provocati  fuisseni.  His 
ita  peractis,  Romam  rediit,  et  oomes  proceres  Bo- 
manorum  simili  sacramento  conatrinxit.  Heinricua 
interea  imperatcnr  immensnm  valdeexercitumoon- 
gregans,  intravitltaliam  (D#c.)pnBdece88orum  suo- 
rum  antiquorum  videlicet  imperatorum  dignitates 
etjura,etimperiicoronam  ab  eodem  pontifioe  Ro- 
mflBacoipere  cttpieDs,  sicque  oursum  suum  cotidie 
aooelerflJiMit.  Erat  jambyemis  tempus  (on.  lili.) ; 
oumque  (1405)  in  Tusciam  devenisset,  missis  Ho- 
mam  in  portiou  sancti  Petri  nuntiis,  eum  Petro 
Leonis  et  aliis  pontifiois  nuntiis,  boo  paotum  inter 
eos  delil>eratum  est  (Feb.) ;  ut  imperator  seripto 
refutaret  omnem  investituram  omnium  eccleaia- 
rum  in  manu  pontifiois  in  oonspectu  deri  et 
populi,  in  die  ooronationis  suab,  et  postquam 
papa  fecerit  de  regalibus,  sicut  in  alia  oarta 
scriptum  est,  sacramento  firmabit,  et  dimittet 
ecclesiasliberasycumoblationlbus  etpossessionibus 
qusaadregnum  manifeste  dod  pertinebant,  et  ab- 
solvet  populos  a  juramentis  qufls  oontrafepisoopos 
faota  sunt.  Patrimonia  et  possessiones  beati  Petri 
restituet  et  concedet.  sicut  a  Garolo,  Lndovioo, 
Heinrioo,  et  aliis  imperat<mbus  faotum  est,  et  te- 
nereadjuvabit^*^'.  seoundum  suum  posse,  et  non 
eritinfaoto  aut  inconsilio,  ut  idem  papa  perdat 
papatum  Romanum,  aut  vitam,  vel  membra»  vel 
capiatur  mala  oaptione,  aut  per  se,  aut  per  sum- 
missam  personam,  neo  ipse,  oec  fideles  ipsius,  qui 
pro  ipso  seouritetem  ei  fecerlDt,  id  est  Petrus  ^*^* 
LeoDis  cumfiliis  suis,quorumboDa  dampDum  stu- 
diose  noD  patiaDtur,  vei  alii  ^*^*,  quos  imperatori 
sigDificaverit,  et  si  quis  eis  malum  fccerit,  rex  eos 


A  fideliter  a4juvabit.  Pro  bujus  securitatis  observip 
tioDe,  mediatores  dabit  eidem  pontifici  Fridericua 
(1406)  filium  sororis  susb,  Eogilibertum  (1407)  et 
Theobaldum  (1408)  matrobiones,  Hermannuai  st 
Gotfridnm  comites,Fridericumpalatinum  comitem 
de  Saxonia,  Beriugarium  de  Baioaria,  Fridericum 
Siaonem,  Aibertum  cancellarium,GanoDem  fratreffi 
Beringarii,Sigebotb  de  Baioaria,  Heinricam  dueem 
GarinthiflB,  Bertulfum  filium  duois  Bertulfi,  qui  jura~ 
bunt  papflBseouritatem  devita,demembrls,  de  pa- 
patu,  de  captione  et  si  imperator  bflBC  omoia  au- 
prascriptanon  observasset,  ipsicumhonoribusauis 
adRomanam  ecdesiam  se  tenerent.  Obsides  pro 
securitatepontifietsrex  dare  poUicitus  est  proxima 
quinta  feria,  etseoure  mitteret  adinsoiam  in  pote- 

Q  state  papee,  FridericumducemDepotemsuum,  Bru- 
DODom  episoopum  Spirensem^Ghouradum  nepotem 
comitis  HerimmaDni,  et  filium  ejus,  et  HeiDricuffl 
fratrem  comitis  Friderici.  Obsides  si  recepisset, 
redderet  iDdiecoronationis  suflB  transito  ponte  ;  et 
si  forte  coronatus  non  fuisset,  aut  non  transisset, 
similiter  redderet  apud  castellom  sanotiAngelL  Le- 
gatosautem  quos  papaad  eummississet,  in  eundo 
et  redeundo  securos  faceret  tam  a  se  quam  a  suis, 
etsieis  nescienter  injuria  illata  fuisset,  ad  emen- 
dandumfideliter  adjuvaret.  Btpostquam  rex  hoc 
adimplevit,  papaprflBciperet  episoopis  pfffleeenlitMis 
in  diecoronationis  ejus,  ut  dimittant  regalialmpe- 
ratori  et  regno,  qoee  ad  regnum  pertinebant  tem- 
pore  Caroli,  Ludoyei,  Heinrici,  et  fldiorum  preBde- 
eessorum  ejus  :  scripto  firmabit  sub  anathemate 

^  auctoritate  sua  et  justitia,  ne  quis  eorum  Yel  prflB- 
sentium  vel  absentium,  vei  suocessores  eorum,  in- 
tromittant  se  vel  invadant  regalia,  id  est  civitates, 
ducatus,marchias,  comitatus,  monetai,  t^neum, 
meroatom,  advocatias  imperii,  jura  ceiiturionum,et 
ourtes,  quflBmanifssteimperiierant,  cum  pertinen- 
tiis  suis,  militias  eteastraimperii.  neo  ipseimpera- 
torem,oeoRomanum  imperium  super  his  ulterius 
inquietaret,  etprivilegio  subanathemate  coafirma- 
ret,**^*  necposteri  suiinquietareprflBsua>ereiit  Im- 
peratorembenigneethonoriftce  susoiperet,  etmore 
pradecessorum  ipsiuscatholioorum  imperatorum 
soienter  etnon  subtractoooronabit,  etad  teojendum 
imperium  officii  suiauxiiio  adjuvabit  Si  papa  hoc 
non  adimpleverit,  Petros  Leoniscum  omnibussuis 

D  teneret  se  ad  imperatorem.  Obsides  autem,  ntsi 
effugerent,  redderet  altero  die  post  coronationem ; 
si  per  papam  remanserit  ut  non  ooronetur,  siaiiliter 
reddet.  Gumque  hoo  inter  eos  constitatum  fuisset 
{Feb,  9),  jurejurado  firmavit  hoc  imperator,  'Alber- 
tus  cancellarius,Hermannus,Fridericus  etGotfridns 
comites,Friderious  Sazo  et  Guono  fraterBerengarii, 


VARLG  LEGTIONES. 
adjuvaTitc.    ^wip^troni.  e.    *«•«  aBise.    *••«  ne  L  l. 

NOTiE. 


^1406}  E  Registro  Paschalis  H. 
(1406)  Duoem  Al^manniflB. 


(1407)  striflB. 

(1408)  De  Yobburg. 


B«l 


CHRONHX)N  GAS1NBN8E.  —  UR  IV  AUCTORB  PETRO 


861 


Si^ebothdeBayoaria,  HeinricusduxCarinthiie,  Ber-  A     ^^'  Igitor  ubi  pontifex  imperatorem  yenisse  co* 


tulfus  filius  ducis  Berthulfl,  atque  Albertus  canceU 
Larius  ^^Mliomnetpostimperatorem  eoordineju* 
raFerunt,utsiimperalorhoc  implere  noUet.ipsicum 
omnibus  suis  tenerent  se  ad  Romanam  ecclesiam. 
36.  Postquam  autem  haec  ita  flrmata  sunt,  idem 
apostolicus  direzitad  eum  litteras  (1409),  perquas 
ei  mandavit,  quod  iUuminatori  omnium  gratias 
a^ret,quicordisipsiu80culos  illuminare  dignatus 
est,ut  patris  ejus  nequitiam  toto  jam  sasculo  diffar 
matam,et  interius  cognosceret  et  gravius  abhorre- 
rei.  Apostoiicanamquesedeseum  ad  flBterniPatris 
Tiseera  confugientem  paterna  benignitate  suscipe- 
ret,  et  inter  matris  ecclesiaBfilios  famiiianus  confo- 
▼ere  optaret.  Si  enim  sicut  suarum  apostolic«  sedi 


gnovit,  directis  nuntiis  securitatemab  eoet  obsides 
ezpetebat.  Gui cssar obsides  tradens,  et  ab  eo  obsides 
recipieosj  urej  urando  firmavit  deipsiasapostolici  vita» 
de  honore^de  membris,  de  mala  captioae,de  regalibus 
etiam  et  patrimoniis  beati  Petri>  et  nominaLim  de 
Apulia,Galabria,Sicilia,acGapuanopriQcipatu;factis 
etiam  sacramentis,  quod  omoes  iuvestit  uras  *'^®  eode- 
siarum  et  earum  res  omnino  quie  tas  dim  iiteret.  Altero 
die  (Feb.  i2)  obviam  ei  pontifex  misit  ia  montem 
Gaudii,  qui  et  Marii  dicitur,  bajulos  cereostatarios, 
stauroferos,  aquiiiferos,  leoniferos,  lupiferos,  drar 
oonarios,  candidatosy  defensores  stratores,  et  mar 
ximam^^*  popuh  multitudinem  cum  floribus  et 
palmis.  Duo  justa  priorumimperatorumconsuetu* 


litterarum  allegatione  promittebat,  plena  mentis  »  dinemjaramenta,  unum  justaponticulum^alterum 


deTotione  sibisuisque  legitimis  successoribus  obe- 
dientiam  exhibere  curasset,  quam  sive  reges  sive 
imperatores  catholici  suis  pradecessoribus  exhi- 
buerunt,  ipse  profecto  eum  ut  catholicum  impera- 
torem  tiaberet,  et  honorem  ejus  per  Dei  gratiam 
seryaret,atque  augere  curaret.Nam  si  ^*®*  in  ciepta 
yellet  probitate  persistere,  magna  ^^^^  Romano  im- 
perio  salus  per  apostolicosedisobedientiam  prove- 
Diret ;  quam  ob  causam  non  solum  in  partes  iJlas 
▼eniret,sed  extremis  quoque  perioulis  personam  suam 
exponereparatuseseet.Cieterum»  quia  ad  prflssens 
ad  ipsum  yeniretemporisquahtasrerumque  non  pa- 
ieretur  per  suos  nuntios  voluntatem  suam  aperii*e,  et 
imperator  suam  iosinuare  valeret.  Postulat  interea 
imperator,  ut  patrissui  cadayer  in  ecclesia  sepeliri 


ante  portam  porticus,  Romanorum  populo  fecit. 
Ante  portam  a  Judeis,  in  porta  a  Grecis  cantando 
exceptus  est.  IUic  omnis  Romanas  urbis  clerus  ez 
pontificis  pnecepto  convenerat,  et  eum  ex  equo 
descendentem  usque  ad  sanoti  Petri  gradus  cum 
laudibus  deduxerunt.  Gum  vero  ad  superiora  gra- 
duumascendisset^illicdomnus  papacum  episcopis 
pluribus,cum  cardinalibus  presbyteris  et  diaconi« 
bus,cum  subdiaconibus,  et  cssterisscolacaotorum 
ministris  aflfuit.  Quem  imperator  ut  vidit,  de  equo 
descendeosprociditadpecks  eju8»demumqueexur- 
gens,in  nomine  Trinitatis  inaureetironte  et  oculis 
ei  pacem  dedit,  ac  stratoris  officium  exibuit ;  mox- 
qu^exierampontificis  tenens,cum  magoo  populo- 
rum  gaudio  et  clamore  ad  portam  pervenitargen- 


permitteret.Adquodpaparespondit,quodsanctarum  ^  team.  Ibiexlibroprofessionem  imperaioriam  fecit, 


scripturarum  exiode  sibiobstaret  auctoritas,  etmi- 
raculorum  prohiberet  reverentia  divinorum.  Ipsos 
enim  Dei  martyres  jam  in  coBlestibus  positos  id 
terribLIiterexigi8se8ciret,utsceIeratorumcadaverat 
de  suis  basilicis  pellerentur;  ut  quibus  viventibus 
non  communicamus,  ne  mortuis  communicare 
possimus.  Mense  autem  Februario  cassar  concite 
castra  sua  movens  ad  (Jrbem  tendebat.  Pontifex 
autem  exortarios  ubique  dirigens  apices,  non  ces- 
sabat  Normannos  et  Langobardos  ad  RomansB  ec- 
desiss  servitium  invitare  ;  sed  qui  verba  ferebat, 
yerba  recepit.  Post  hflsc  idem  imperator  Romam 
accessit  tertio  Idus  Februarii,  in  sabbato  videlicet 
ante  quinquagesima(Fe6.  ii).  Romanis  veroinstan- 


et  a  pontifice  imperator  desigoatus  est,  et  iterum  a 
pontifice  oscuIaUis;  mox  super  eum  orationem  pri- 
mam,  sicut  in  ordinecontioetur,  Lavicanusepisco* 
pusdedit  (i4i0).  Post  ingressum  basiliciB,  cum  in 
rotam  porfireticam  venisset,  positis  utrisque  sedibus 
consedere.  Pontifex  restaurationem  inyestitur»  et 
catera  qu»  in  conventionis  carta  scripta  fuerant 
requisivit,  paratus  et  ipse»  qu«  inalia  conventionis 
carta  fuerant  adimplere.IIIe  cumepisoopis  suis  et 
principibussuccessitinparte  justa  secretarium ; ibi 
diutius  quodeisplacuit  tractaverunt.in  quotractatu 
interfuere  Langobardici  episcopi  tres,  Bernardus 
Parmensis,Bonus  senior  Regitanus,  Aldo  Placenti- 
nus.Gum  autemhora  longior  se  protraheret,mis8i8 


tibus,  ut  honorem  et  libertatem  Urbis  sacramento  D  nuntiis  ponlifex  conventionis  supradictffi  tenorem 
firmaret  callide  illos  cassar  circumvenire  cupiens  petiit  adimpleri.  Tuncepiscopitransalpiniadponti- 
Teutonica  liogua  justasuumvelie juravit;  nonnulli  ficis  vestigia  corruerunt,  et  ad  oscula  surrexerunt. 
autem  ex  Romanishoc  agnoscentes,et  fraudem  esse  Sed  post  paululum  familiares  regis  dolos  suos  pau- 
in  negotio  proclamantes,  in  Urbem  se  receperunt.     latim  aperire  ccBperunt,  dicentes  ;  scriptum  illud 

YARIiE   LBGTIONES. 
*«07  aut  Peiri  aut  scrtbm  hie  negUgentiam    reprehendas.  ♦•*•  iia  corr.  Laureius  N.  in  oerta  v.  c. 
*^^*  ita  LaureiuM.  magoam  R.  i.  salutem  c.  ^'®  investituram  c.  ^*^^  maxima  p.  multitudo  ei  cum  ramis 
occurrit.  Reg.  Pasch. 

NOTiE. 

(1409)  Eas  non  habemus.  episcopatus  tunc  jam  cum  Albanensi  coQjunctis 

(1410)  David  SooUus  app.  Will.  Malmesb.  V,  423  fuisse  videtnr.  Orclo  Rom.  quem  Jo.  Mabillonedidit, 
De  Actis  Apr.  13  :  e/  ccspia  oratume  qum  in  ordme  hoc  k>co  habet  Albanensem  Rioardus  ep.  Aiban. 
continetur  ab  Ostiensi  episeopo^  quoniam  Albanus     tunc  in  Gallia  erat. 

deerat  a  quo  debtrisset  dici  si  aassset.  Lavicanus 


863 


LEONIS  MARSIGANI  ET  PETRI  DIAGONI 


66i 


<Iuodcoiidictumfuerat,noQpos86flrmariauotoritate  A  egredientes  pugnam  coQBeruQt,multo9que  de  exer- 


et  justitia.  Quibus  dum  eyangelioa  et  apostolica 
objiceretur  auctoritas^  quia  reddeada  ca»^ri,  qu» 
sunt  ceesaris  {Matih,  xxii,  21),  et  nemo  militans  Deo 
implicat  se  negotiis  secularibus  (II  Tim  u,  4),  justa 
beatum  Ambrosium,  ab  episcopaii  officio  alieaus  sit 
taliaagensrcumhflBcetaliaillis  apostolicaet  cano- 
nica  capitula  objicerentur,  illi  tamen  in  dolositate 
sua  et  pertinacia  permanebant. 

38.  Imperator  interea  cupiens  suis  assertionibns 
pontificem  deoipere,  ait :  «  DisoordiamqusBinterte 
etStephanumcognomentoNormanoum  usque  nunc 
fuit,  volo  ut  jam  llnem  accipiat.  »  Is  enim  Stepha- 
nus  ob  fidelitatem  ejus  multa  pericula  sustinuerat. 
Ad  hasc  papa:  «  Dies  maxima  ex  parte  prffiteriit,  et 


oitu  imperatoris  interficientes,  et  eorum  s{>olia 
capientes,  adyersusTeutonicos  acrius  pugoaver  unt, 
adeo  ut  eos  ex  porticu  pflene  propellerent,  ipsum 
etiam  imperatorem  equo  dejicerent  et  in  faciem 
vulnerarent.HocubiOttocomes  Medioianensisd  ^i4) 
perspexit,  pro  imperatore  se  ad  mortem  obicieos, 
equum  suum  contradidit;  nec  mora,a  Romanis  capius, 
et  in  Urbem  inductus,  minutatim  concisus  est, 
ejusquecarnes  inplatea  canibusdevorandflerellctBB. 
Tuncimperator,  ubi  Romanorum  victoriam  etsuo- 
rum  perditionem  aspexit,  clamavit  et  dixit :  «  Vi- 
detisne,  o  milites  mei,  me  interfici  a  RomaniSy  et 
non  me  defenditis  ?  »Ad  hanc  vocem  videres  Ale- 
mannorum  et  Romanorum  micare  enses,  alios 


officium  prolixum  erit  hodie,  ideoque  primitus  si  »  discindi  a  capite  usque  ad  pectus,  nuUaque  erat 


placet,  quod  vestrum  est  impleatur.  »  Unus  autem 
ez  his  qui  oum  imperatore  venerant,  confestim 
surgens  in  medium  ait  :  Quid  verbis  opus  est 
tantis  ?  Indubienoveris  dominumnostrumimpera- 
torem  ita  velle  accipere  coronam,  sicut  illam  Ga- 
rolus,  Fipinus,  aoLudoycussumpsere.  »  Quodcum 
papa  se  id  non  posse  implere  dixisset,cflBsar  iratus, 
et  seductus  consilio  Alberti  archiepiscopi  Magun- 
tini  (1411),  et  Bruohardi  episcopi  Saxonum  (1412) 
non  veritus  esteumsuisarmatismilitibus  circum* 
dare.  Sed  oum  jam  dies  declinaret  in  vesperamt 
consuitum  afratribus  est,  utimperator  eodem  die 
ooronaretur,  cflsterorum  tractatus  insequentem  eb- 
domadam  differretur.  Illi  etiam  hoc  aversati  sunt 
Inter  hflBC  tam  pontifex  quam  omnes  qui  cum  eo 


requies  morientum.  Quam  peroiciosissima  dies  tu  oe 
Romanis  ethostibus  eorum  fuit,  cum  hinc  et  inde 
tot  millia  hominum  cflssa  jacebant  I  Fluvius  etiam 
ipse  Tyberis  occisorum  cruore  rubeus  et  infectus 
videbatur.Jam  adoccasumdies  vergebat,  cuQaTeo- 
tonici  bello  resoluti  a  pugna  se  subducere  ccepe- 
runt;  virtus  namqueeorum,ut  aitEutropius  (1413), 
sicut  primo  impetu  major  est.  quam  aliorum,  ita 
sequens  minor  estquam  feminarum.  Habent  nam- 
que  aliquid  simile  cum  nivibus  suis  ;  nam  statim 
ut  tacti  calore  fuerint,  in  sudorem  conversi  defi- 
ciunt,  et  quasi  a  sole  solvuntur.  Igitur  Romani  ut 
Gymbros  bellocessisseviderunt,  adspoliaetpnedas 
conversi,  spoliisque  peremptorum  onusti,  in  Urbem 
redire  cflsperunt.  Hoc  ubi  cflssar  advertit,  imperat  suis 


erant,  a  militibus  armatis  custodiebantur.  Vix  tan-  ^  ut  Romanos  qui  spoiiis  onusti  in  Urbem  redibant, 

dem  ad  altare  t>eati  Petri  pro  audiendis  missfls  of- 

ficiis  conscenderunt,  vix  ad  sacramenta  divina  con- 

ficienda  panem,  vinum,aquam  invenere  potuerunt. 

Post  missam  ex  cathedra  descendere  compulsus 

pontifex,  deorsum  ante  confessionem  beati  Petri 

cum  fratrihus  sedit ;  ibi  usque  ad  noctis  tenebras 

ab  armatis  militibus  cu8toditus,inde  adhospitium- 

extra  ecdesifls  atriom  cum  fratribus  deductus  est. 

Gapta  est  cum  eo  et  clericorum  etlaycorum  nume- 

rosior  moltitudo.  Pueros  etiam  ac  diverssB  fletatis 

homines,  et  clericos,  qui  obviam  ei  cum  floribus 

et  palmis  processerant,  alios  detruncavit,  alios  ex- 

poIiavit,alios  verberavit,aIios  in  captione  detinuit. 

Johannes  interea  Tuscolanensis  episcopus  et  Leo 


unanimiter  invaderent.  Quod  cum  factum  fuisset 
plures  oppressione  et  suffocatione  quam  gladio 
mortnisunt.  In  tanta  igitur  perturbatione  varia  for- 
tuna,  variique  erant  eventus.  At  Teutonici,  cum  ad 
castrum  Crescentii  pervenisseot,  Romani,  pilis  de 
c&stro  emissis  illos  in  fugam  convertunt.  Quibua 
omnibus  rebus  Alemanni  permoti,  cum  multitudine 
Romanorum  castra  sua  compleri,  et  suum  exerci- 
tum  premi  vidissent,  in  castrisse  receperuntt  tan- 
tusque  terror  eos  invasit,  ut  per  totum  sequens 
biduum  {Feb.  14-15)  die  ao  nocte  in  armis  essent. 
Nocteautem  adveniente,  episcopus  Tuscolanensis, 
omnem  Romanumpopulumadvocans,  dixitad  eos; 
f  Licet  verba  (1416),  karissimi  filii,  nobis  virtotem 


Ostiensis,papamin  vinoulistentumut  perspexerunt  D  non  addant,  neque  strenuuseximbecille,  ndqoero- 


habitu  plebeio  induti  in  Urbem  se  receperunt, 

39.  Igitur  (1413)  Romani  papam  captum  ut  au- 
diere,  repentinus  illos  tumultus,  dolor  et  gemitus 
invasit ;  evestigio  Alemannos  qui  oausa  orationis 
seu  negotii  aut  visendi  in  Urbem  ingressi  fuerant, 
interfidunt.  Atera  autem  die  (A6.  13)  ab  Urbe 


bustus  reddatur  ex  timido  :  omnis  tamen  robk 
causa  est  pro  vita,  pro  gloria,  pro  libertate,  pro 
defensione  sedis  apostolicfls.  Omnia  namque  heec 
in  vestris  dextrisportatis (1416  y.UBm  qui  desiderat 
pacem,  prflsparet  bellum  Filii  vestri  contrajus, 
contra   fas   in  oompedibus  detinentur,  et  apo- 

NOTiE. 


(1411)  Tunc  cancellarii. 
M4i2)  Monasteriensis. 

(1413)  Igitur  ~  dexeruni  1.  I.  paucis  verbis  con- 
tinentur.  Quab  hic  ex  Leonis  relatione  acouratius 
exposita  putaverim. 

(1414)  Cf.  Landulf.  Jun.  48. 


(1415)  Hoc  apud  Eutropium  non  inyeni.  Cf.  PIo- 
tarchi  Marium,c.  26  ;  Oros.  Y,  15  ;  Hist  misc,  LV. 

(1416)  Verba--  timido  etSalustiiCat.  58desum- 
pta  esse  monuit  V.  CI.  Steozel. 

(1416*  Calilinam  debilis  imitatur.  EdIt. 


\6» 


ctmmoojn  gasinensb.  ^  lib.  tv  adgtore  Pbiro. 


m 


•toiiPetri  basilica  tou>orbeyeDeraoda,armi8,cada-  A 

reribua  atque  cruore  est  repleta.  Quid  autemaliud 

^xinde  oisi  malum  dicerepossumus?  Ecclesianamque 

^enitusattritaetdesolataest;  unde  rogarausetobse- 

sramus,  uteisubveDiati3,etadtantam  injuriamulci- 

iceodam  totis  viribus  insurgatis:  nam  ubi  viri  suntqui 

&is  obsistaut?  velociores  suot  ad  fugiendum  quam  ad 

resistendum.  De  Deiel  ^*"nostri,  et  beatorumapo- 

stolorum  Petri  et  Pauli  misericordia  oonfidentes, 

Bih  omnibus  vos  peccatis  absolvimus.  •  Hac  igitur 

RomaDi  ortatione  animati,  omnes  insimul  contra 

imperatorem  sacramento  seconstrinxerunt,  etom- 

nes  qui  eos  adjuvarent,  in  loco  fratrum  habendos 

siatuerunt.  Hoc  ubi  imperatori  nuntiatum  est,eadem 

nocte  eundem  apostolicum  exinde  abstrahens^tanto 

metu  ez  porticu  profugit  cum  suo  ezercitu,  ut  non  n 

solumsarcinas  sed  multos  etiam  socios  in  ospitiis 

reliquerit.  Post  duos  autem  dies  militet  advocans, 

praBcepitpontificemexpoliari  restimentis  suis.Quod 

dam  factum  fuisset,  vinculisalligatum  secum  duze* 

runt.  Debiac  usque  ad  pedem  Soractis  progredien- 

teSfjusta  beati  Andreaemonasterium  Tjberisalveum 

transierunt,  et  per  Sabinos  ad  Lucanam  pontem 

(1417)  iter  agentes,  ulteriores  Romanfls  urbispartes 

aggressi  sunt.  Trabebantur  InterhflBccIerioorum  et 

laycorumnonDuUifunibusalligati;  pontifex  autem 

cum  duobus  episcopis,  SabinensiitilS)  videiicetet 

Portuensi  (i419)^etcardinalibuB  quattuor,  apudca- 

stellum  Trebicum,  csteri  vero  cardinales  apud 

Corcodilum  in  custodiatenebantur.  Latinorum  vero 

Dullusoum  eodempontiticeaudebatcolloqui.Gusto- 

diebatur  autem  a  magnatibus  imperatoris,  abipsis  ^ 

etiam  et  obsequebatur»  ad  ultimum  vero  tam  causa 

suspectionis,  quam  et  concordieegratia  reductusest 

in  castra.  Fuit  autem  idem  apostolicui  in  eodem 

carceris  ergastulo  diebus  61.  Johannes  interea  Tu- 

sculanensis  episcopus  per  epistolas  non  cessabat 

coDforlare,  soUicitare  acroborare  animos  fldeiium 

ad  succurrendumetauzilium  ferendum  sedi  aposto- 

licee  afflictaeac  destitutie.  Tnnc  princepsin  Patena- 

riam  cum  suisadveniens,  elegit  milites  ferme  tre- 

centos,  et  misit  inadjutorium Romanis;  qui venien- 

tes  Ferentinum,  invenerunt  Ptolomeum  et  omnes 

proceres  illarum  partium  faventes  imperatori.  Im* 

perator  autem  cum  omni  suo  exercitu  jam  trans- 

meayerat  Tyberim,  qua  de  re  cum  non  possent 

Urbem  intrara,  Capuam  repedarunt.  D 

40.  His  porro  pertubationibus  instantibus  dux 
Roggerius  cum  Boamundo  fratre  suo  vita  deoe- 
dit{1420).  Horum  itaque  mors  Normannis  magnum 
timoremi  imperatori  autem  et  exercitoi  ejus,  ac 
omoibu8Langobardis,audaciam  maximam  tribuit : 


re  enim  veravehementerconturbaii  fuidrantde  ad- 
venlu  imperatoris,  ne  videlicet  peilerentur  de  Prin- 
cipatibus,  ApuJia,  seu  Calabria,etmuniti8sima  loca 
eligebant  omnes^etflBdilicabantlbi  munitionescon- 
traadventam  imperatoris.  Princeps  autem,  habito 
cum  suis  consiiio,  adimperatorem  legatos  direxit, 
pacem  ab  eo  et  securitatem  expetens.  Itaque  cum 
et  agros  Homanorumimperatorcotidiedepopularet^ 
et  eorum  animos  dolis  ac  pecunia  pertemptaret, 
tantam  Deus  populo  constantiam  tribuit,  ut  nichil 
cum  eispacissinepap»etcardinaUum  liberatione 
inire  potuerit.  Diversis  interbsBcconsiliis  distrahe- 
batur  ;  sed  perpetrati  sceieris  conscius.  nichil  sibi 
ulterius  tutum  fore  apud  papam  arbitrabatur.  Yi- 
dens  itaque  sibi  evenisse  quod  non  putabat,  coBpit 
jurejurandofirmare,quodnisipontifez  voluntatem 
suam  implere  morigeraret,  et  ipsum  et  omnesquos 
habebatia  vincuiis,  aliosinterficeret,  aiios  membrit 
detruDcaret.  Sed  cum  fleotere  in  hoc  pontificem 
minime  posset,  in  hoc  tandem  plena  deliberatione 
convenit,  ut  omnes  quos  ceperat  liberos  faceret, 
dummodo  securitatem  sibi  aput  papamfuturi  tem- 
poris  provideret.  Hoo  proCectoper  principes  suos, 
hoc  per  olericos  hoc  per  laicos,  hoc  per  cives  Ro« 
manos  soHicitussatagebat.CiBterum  domnus  papa 
facilius  vitam  exponere,  quam  investituria  episco- 
patuum  et  abbatiarum  consentire  malebat,  quamvii 
ille  per  investituras  illas  non  ecclesias,  non  officia 
quaslibet,  sed  sola  regalia  se  dare  assereret.  Pro* 
pooebatur  gravissimums  cismatis  periculum,  quod 
pffineuniversieLatinorumeccIesi»immineret.Victus 
tamen  miseriisfiliorum,  laboransgravibus  suspiriis 
atque  gemitibus,  etinlacrimi8totuse£rusu8:«Gogor, 
ait,  pro  ecclesiffi  liberatione  ac  pace  hoc  paU,  hoc 
permittere,  quod  pro  vita  mea  nuUatenuseoasenti- 
rem.  »  Ad  hanc  enim  securitatem  confirmandam 
episoopi  et  cardinales  qui  capti  fuerant  expeteban- 
tur  nec  omnino  ahter  aut  captivorum  dimiasio, 
ant  ecclesiao  pax,  quantum  in  ipsis  erat,  poterat 
provenire.  Cum  itaque  comes  Albertus  de  Blande- 
rada  et  cieteriimperatorislateralesjoramentis  con* 
diciones  priescribi  non  sinerent»  pontifex  ait : 
«  Quandoquidem  coodicionem  perscribi  non  pati- 
mini» verbisapponam.  »  Tunc  totns  ad  imperatorem 
conversus,  dUit : «  Juramenta  Iubc  ideo  facimus 
tibi,ut.yo8  ilia  quspaotiesfisfaciatis  etobservetis. » 
Quod  imperator  cum  suis  omnibus  Letissime  ac 
libentissime  annuit«  Ex  verbo  igitnr  papeB  ab  eis 
Juratum  est  {Apr.  11)  in  agro  juxta  pontem  Mam^ 
meum  (1421),  qui  Romanosa.Teutonicisdirimebat» 
in  hoc  videlioetmodo,quod  ulterius  non  inquieta- 
ret  imperatorem  neque  ej  us  imperhim  de  investitura 


^i<  etiam  legendum  vittetwr. 


YARLE  LmiONES. 
NOTiE. 


(4417)  Quo  Anio  tran^tur,  infra  Tibur. 

(1418)  Crescentio. 

(1419)  Petro. 
(i4S0}Aaon.Gas«adA*iili«Mecrol^  Caa«adis 


Kal.  Mart.  et  Non.  Mart. 

(1421)  Ponle  MammolOt  quo  via  Tiburtina  Anie* 
nem  transmittit. 


M1 


Vmta  MARSIGAm  £t  PETRt  DtAGONl 


86« 


episcopataam  et  abbatianiiD,  et  de   iojuria  sibi  A  pontifex  subseripsit.  Porro  cutti  ibidem    eartam 

illalaet  suisin  persona  et  boni«  ;  imperatoris  ••*> 

aliquod  maium  sibi  Yelalioui  personae  non  redderet 

prohaccausa,et  penitus  in  persona  imperatoris 

Dunquam  anathemata  ponat ;  et  ooncedereteidem 

imperatoriet  ejus  imperio,  et  privilegio  suo  sub 

anathemate  confirmaret  ♦•*♦  episcopos  et  abbales, 

libere  electos,  assensu  imperatoris,  sine  symonia, 

quos  idem  imperator  annulo  et  virga  investiat,  et 

episcopus  investitus  libereconsecrationem  accipiat 

ab  archiepiscopo,  ad  quempertinuerit.  Siquisvero 

a  popuio  et  a  dero  eiigatur,  nisi   ab  imperatore 

investiatur,  a  nemine  consecretur,  et  archiepiscopi 

etepiscopi  li]>ertatem  habeant  consecrandi  investi- 

tos  ab  imperatore.  Et  regnumet  imperium  et  patrf- 

oiatum  officii  sui  auxilio  tenere  adjuvabit.  Gumque  g  pontifexautem  Urbem  ingressus  est.  Abhinc  igitur 


ipsam  imperatoraccepisset,postmodum  tamen  cam 
ad  beati  Petri  ecclesiam  pervenissent,  post  coronc 
acceptionem,  eam  ad  manum  pontificis  retulit,nee 
solum  contra  ejus  voluntatem,  sed  etiam  contra 
omnemconsuetudinem  de  ejusmanuaccepit  {Apr. 
43).  Coronatus  est  autem  idem  imperator,  portis 
omnibus  Roman8Burbis,ne  quiscivium  ad  eum  ac- 
cederet,obseratis.  Cumqueadhostiffi  confractioDem 
venisset,  partem  ipse  accipiens.partem  imperatori 
contradens,  dixit:  «Sicutpars  ista  vivifici  corfioris 
divisa  est,  ita  divisus  sit  a  regno  Christi  et  Dei, 
quicumque  pactum  istud  dirumpere  temptaverit.  » 
Post  coronationem,  finitis  missarum  solempniis, 
imperator  statim  ad  castra  in  campum  egreditiir; 


bocsacramentofirmasset,demumimperatorjuravit 
qnod  dimitteret  eundem  pontifieem  cum  episcopis 
et  cardinalibus,  et  omnes  captivos  qui  cum  eo  vel 
pro  eo  capti  sunt,  et  obsides,  et  securos  perduceret 
intra  portas  Transtyberintt  civitatis,  nec  ulterius 
caperet,  aut  capi  permitterct.  Hisqui  in  fidelitate 
sedis  apostolicffi  manerent,et  populoRomanfficivi- 
tatis,  pacemet  securitatem  servaret  tam  per  se 
quam  per  suos,  et  in  personis  et  rebus,  qui  pacem 
•ibi  servassent,  eundem  papsm  fideliler  adjuvaret 
ut  **^^  papatum  secure  etquieteteneret,  patnmonia 
et  possessiones  Romanffiecclesi»,  quffiabstulit,re* 
stitneret,  cffiteraquffi  jurehaberedebet,  more  ante- 
cessorum  reouperare  et  tenere  adjuvaretbonafide 
et  eidem  pontifici  fideliter  obediret,  salvo  honore 
regni  etimperii,  sieutcatholiciimperatorescatholi* ' 
cis  pontificibus  Romanis.  Post  hffic  Goloniensis 
arohiepiscoput  Fridericus,  GebeardusTridentinen- 
aiSyBnichardusMonasteriensis,  Bruchardus  ^•^•^Spi» 
rensus  Albertuscanceliarius,  Fridericu8(i42S),  He- 
rimannus,  Albertus  (1423),  Fridericut  (1424),  Be^ 
reQgariu8(i4S5),Fridericu8(i426),Gotfridus<l427), 
et  Guarneriuscomitesac  Bonifatius  marchio  (1428) 
iahunc  modumjuraverunt.  RestabatillaexactioQif 
et  extorsionis  portio,  nt  de  investiturffi  permissione 
privilegium  imperatori  persoDaiiter  scriberetur.Nec 
ipse  igitur  nec  ipsius  laterales  passi  suot,  ut  intra 
Urbem  scriptura  ipsa  differretnr,  ubi  sigilium  ponti* 
ficis  dimi88umfuerat.Alteroitaquedie  {Apr.  i2)in 
eodem  campo  qui  Septem  Fratrum  dicitur,  dum 


in  Romana  ecclesia  scandala  dissensionum  et  sci- 
smatum  oriri  coeperunt. 

41.  Uis  quoque  diebus,  dum  abbas  noster  Brano 
ecclesiamsanctiThomffi  apostoliextra  castrum  Yal- 
lis  frigidffi  sitam  f^olempniter  dedicasset,  mulier 
quffidam  quam  immundusacritervexabat  spiritos, 
ad  eam  delata  est ;  cujus  calamitati  compatiens, 
oraiione  prffimissa  aquam  de  qua  manus  laverat. 
patienti  femiuffi  in  potum  tribuit,  moxque  ab  ea 
diabolum  effogavit.  Eo  etiam  tempore  quidam  pres- 
byter  in  Aiemanniffi  partibus,  dumquendam  pue- 
rulum  psalmum  113  edoceret,  et  eorelictoalio  per- 
rexisset,  puer  somno  fessus  deprimitur  ;  moxque 
redienspresbyterexcitavitillum,  imperansilli  legere 
psalmum.  Puerautem  perierritus,  coepil  alioscorde 
tenus  dicere  versus :  increpatus  autem  aniagistro, 
ut  psalmum  potius  quam  versusdiceret,  ille  magis 
ac  magis  CGBpit  illos  repetere.  latelligens  aotem 
presbyter  puernmper  Spiritum  loqui,  coepitillosex 
ore  illius  describere.  Versus  autem  hic  snnt :  «  Kex 
morietur,  et  ursus  interficietur,  et  erit  terror  in 
diversorio.  Sol  et  luna  emittent  venenum  suum,  et 
stellffi  pluent  sanguinem.  Regina  destruetur,  et  non 
stabit  regnum  ejus,  et  erit  superstes,  Rex  christia- 
norum  processit  ex  alvo  matris ;  quem  genuit,inter- 
fecit.  Oculi  ejus  ut  fdces  ardentes,  et  ungues  ejus 
sicut  gris  ^*^''.  Alia  autem  die  puer  interrogatus, 
nichii  80  ex  hoc  scire  professus  est. 

42.  Prffiphatnsnamque  abbas,  sociafis  sibi  Guala 
Legionensi  **<*  episcopo,etRobberto  Parisiensi  ^'** 


castra  moverent,  illtid  dictari  oportuit,  et  traoBito  D  (1429),  et  ahis  cardinaiibus,  ccepit  omnimodis  in- 
juxta  pontem  Salarium  Tyberia  flavio,  dum  aput  8tarepontifici,utprivilegium  quodimperatorifece- 
Octavom  castra  sita  essent,  accitus  ab  Uri)e  soriniar  rat  disrumperet,  eumqne  anathemafis  vincolo  inno- 
riu8  soriptum  iiiad  iQter  noctumas  tenebras  ezara-  daret.  Hi  (1430  autem  qui  cum  papa  in  vinculis  foe- 
Tit ;  cui  nkniram  scripto  ibidem  quamvis  invitus     rant,  dicet>ant : «  Qaod  anteaprffidicavimu8,prffidi- 

VARIiE  LEGnONES. 

«•<>  an  imperatori  ?    ♦"♦  confirmat  c.    ♦•*»  etc.    ♦•*•/.  Bruno.    ♦•*'  an  gruia  ?    ♦•^*  Regionensi  c. 
«•"  Pasiensi  c. 

NOTiE. 

(1422)  Paiatinus.  (1428)  Savon»    et  Salutiarum,  sec.  Mulettum 

(1423)  De  Blanderada.  Saluzzo  1, 412. 

(1424)  Saxo.  (1429)  Gf.  Order.  Vit.  I,  X,  p.  70t. 

.  (1426)  De  Bigoaria.  (1430)  Ei  —conabantur  e  verbis  qan  ipse  Bra* 

(i426)  Frisingensia.  nus  subscripsit  epistolffi  adPetrum  Port.  ap.Baroo* 

(1427)  De  Suavia.  ilii,  b,  31  paaliu&  iDttlatiB« 


869 


GfiROmcON  GAStNENgE.  —  tlB.  IV  AUGtORfc  PETRO. 


870 


eamus  unaet  coQ8onaToce,etquoddaiiipQaTJmu8,  JL 

damnamus.  Alii  autem  noo  solumaoQ  ^*^  dampa- 

bant  ea  qusB  contra  apostoiicam  et  uniyersalem  ec- 

elesiam  factafaerant,  Terum  etiam  satis  impudenter 

defendereconabantur*  Igitur,  dumiBtiusmodidisseD- 

sionibus  apostolica  ecclesia  quateretur,  relatum 

esteidem  pontifid,  quodsupradictus  viriliiusdissi- 

dii  et  scandali  dux  et  signifer  esset  Quod  ubi  pria- 

dictus  abbas  aodivit,  lemporis  opportunitate  re- 

perta  dixit  ad  eum :  U431) «  Inimici  mei  dicunt  tibi, 

quia  te  non  diligo,  et  quia  de  te  male  loquor ;  sed 

roentiuntnr.  Ego  enim  sic  te  diligo,  sicut  patrem  et  do- 

miQumdiligere  debeo,  et  nullum  alium  te  vi  vente  volo 

habere  pontiftcem,  sicutegooum  multis  aliistibi  pro- 

misi.  Audio  tamen  Salvatoremmeum  michidicentem 

«Quiamatpatremautmatremp]usquamme,none8t  n 

me  dignus  »  (Malh.  x,37).  Undeetapostolusdioit: 

c  Si  quis  nondiligit  Dominum  Jesum,  sitanathema 

maranatha»  (/  Cor.  xvi,  22).  Debeo  igitur  diiigere 

te:  sed  plus  debeo  diiigere  ilium,  qui  et  te  fecit, 

et  me.  Uuic  enim  tanto  amori  nichii  unquam  pne* 

ferendum  est.  Foedus  autumiiiud  tamfoedum,  tam 

▼iolentum,  cum  tanta  proditione  factum,  tam  omni 

pietati  et  religioni  contrarium,  ego  non  laudo  : 

quis  enim  illud  laudare  potcst,  in  quo  fldesvioiatur 

ecciesia  libertatem  amiltit,  sacerdotium  tdiitur, 

miicumet  singuiare  hostium  eoclesiaB  clauditur» 

multa  hostia  aperiantur;  perquttquicumqueintrat, 

fur  est  etlatro  ?Habemus  canones  habemus  san- 

ctorum  patrum  constitutiones  a  temporibus  aposto. 

lorum  usquead  te :  viaregiaincedendum  est,  neque 

ab  ea  in  aliquam  partem  declinaodum.  Apostoli  ^ 

omnes  illos  danmant  (1432),  et  a  fideiium  commu. 

nione  segregant,  quicumque  per  sttcularem  potes- 

tatem  ecclesiam  obtinerent ;  iaici  enim,  quamvis 

religtosi  sint,  nuliam  tamen  disponendi  eoclesiam 

habentfacuitatem.  Hecnamque  constitutio  aposto- 

lorum  sanctaest ;  cui  quicumque  contradicit,  catho^ 

licus  Don  est :  omnis  autem  qu»  httresim  defendit, 

hadreticus  est  ;nemo  autemhanc  nonesse  haeresim 

dicere  pote8t,quam  sanota  et  apostolica  ecclesiain 

muitis  coDciliis  hfleresim  nominavit,  et  simnl  cum 

sois  auctoribus  dampnavit  et  excommunieavit.  • 

Talis  aliocutio  inter  pontificem  etabbatem  invidiai 

et  odii  formitem  ministravit.  later  reliqua  autem, 

quffi  tunc  contraeandem  abbatem  locutus  est,  ait : 

«  Si  Qon  acoeleravero  toilereei  abbatiam,  futurum  D 

est,  utipsesuisargumentationiiHisRomannm  michi 

\MnX  pontificatum.  »  Quapropter  eidem  abbati  ab 

Urbe  direzit  epistoiam  (1433),  per  quam  mandat. 


quod  non  deberet  episcopus  simul  ess^  et  abbas, 
nec  ulterius  ferre  sedem  apostoiicam,  aliquem  epi- 
scopum  tam  famosissimfle  abbatiae  praeesse.  Frath- 
bu8  etiam  per  Leonem  Ostiensem  episcopum  et 
hujus  ccBnoi>ii  monaohum  Htteras  misit,  in  quibus 
praecepit,  ut  uiterius  eidem  viro  obedientiam  non 
exiberent,sed  secundumOeum  regulariter  sibi  ab- 
batem  eligerent  ;quodsi  aliter  agereot,  iu  omnibus 
eellis  huic  coeDobio  8ui>ditis  abbates  proprios  ordi- 
naret.  Hoe  ubi  abbas  audivit,  fratres  convocans 
coepit  ostendere  illis  dissensionem,  qu»  inter  se 
etpontificempro  causis  ecclesiasticiserat,  simulque 
etiam  monuit  iiios,  ut  si  vellent  abbatem  qnem  ipse 
eligeret,  et  illos  et  hunc  locum  pro  suo  posse  prote«- 
geret  atque  defenderet.  Rrat  tunc  in  hoc  monaste- 
riofraterquidam  Peregrinus  nomine,  natione  Ligur, 
sBBCuiari  astutia  calhd  us ,  cui  eandem  abbatiam  dare- 
decreverat.  QoodcumfratresprsscisseQt^  dixeruat 
abi>ati,  quia  quandiu  ipse  veiiet  abbatis  jure  prfle« 
esse,  omaes  ilU  ut  patri  et  domino  ot>edirent :  sin 
autem  abbatiam  veiiet  rehnquere,  eiectionem  qun 
illis  praecepto  reguiiB  dei>ebatur,  niilii  oamino  con- 
traderent,  sed  ipsi  antiquo  more  abl>atem  sibi  eli- 
gerent.  HocubiiUe  audivit,  putansseidviolenterim- 
plere,  armatos  miiUesad  monasterium  custodieadum 
in  suum  auxUium  evocat.  Die  vero  altero  fratribus 
cum  paee  ad  missam  celebraodam  ecclesiam  iatrao- 
tibus,  suJtAto  adveaitdiversisarmatateUsraultitudo 
fureQtium,  et  qui  essent^  qui  voluntatem  abi>atis 
noUent  impiere,  quaerenUum.  Fratres  autem  nimis 
hflBC  iodigne  ferentes,  ac  unanimiter  super  iUos  ir* 
ruentes,  de  moaasterioejecerunt.  QuodcumabbaU 
Duntiatum  fuisset,  ad  hoo  monasterium  asceaditi 
et  ad  se  fratres  advocans : «  Noio,  iaquit,  ut  prop** 
t»  me  iater  vos  et  Romaoamecciesiam  scaodalum 
ortator,  ideoque  virgam  pastoraiem  quam  michi  tra-* 
didisUs  recipite,  et  mox  eam  super  altare  poneaa, 
(ratrik>usqae  alMoiuUoaem  faciens,  adepiscopatum 
suumreversusest,  ubi  saactaconversatioae  feUciter 
usqueadOderisU  IL  abl>atistemporavivea8,emua- 
do  recessit  pridie  Kai.  Septembris  (1434) ;  sepuitus 
vero  est  io  civitate  Sigaiaa  iu  ecclesia  saaot»  Dei 
genitricis  et  virgiais  Mariae :  ad  cujua  memoriam 
mtracuia  Domiouspatrareaoa  desinit  usque  io  ho« 
diernam  diem.  His  diebus  defuocto  ioTerraciaeusi 
ecclesia  Heoedictoepiscopo  Gregorios  huj  us  cceoobii 
a  pueritia  mooachus  et  io  scriptoris  saocUs  erudi- 
Ussimus,  a  Romano  pooUftce  io  eadem  eeciesia 
episoopu88U8Utaitur(i435).SimiUtereUam  iocoeoo- 
bio  saocU  martiris  GhrisU  ViacMitU,  Amicashcgas 


VARLE    LECTIONES. 


*"»  non  deest  cod. 


NOTiE. 


(4431)  Non  dixit,  sed  scripsit.  Verba  enim  /nt- 
mici — non  eti  sompta  sunt  ex  ep.  ad  papam,reli- 
qua  ex  ep.  ad  PeU*um  ep.  Port.  Utramque  edidit 
Uaro&ios  ad.  a.  1 1 1 1 ,  n.  30, 31 ;  alteram  ad  Petrum 
Martene  e  cod.  Gasia.  CoU.  i.  627. 

^ii32)CaQ,a(K>et 


(1433)  GoospiraUoae  monachorum  hseomnia 
facta  esse  dicuntur  in  Vita  S.  Bruni,  Acta  SS.  Jul. 
IV,483,ubi  sequenUa  eUam  aUter  narrantur. 

(1434)  Imo  15  Kal.  Aug.  quo  ut  sanctus  coUturj 
a,D.  1123, 

(I4M}  Cf.  de  tMs  iU.,  0,  32 


891 


tBONlS  MARSIGiUia  Et  PBtRt  DIAOQNl 


m 


Casinensis  moDasterii  decanus  abbas  praBficitur  A 
(1436).   et    in  Romana  ecclesia  Oderisus  (1437) 
et  Roscemannus  ( l438)diaconi  cardinales  ordinantur. 
GiBARDus  hujusmonasteriiabbasquadragesimus 
primus,  sedit  annis  undecim,  mensibus  tribus. 

43.  Hic  nobilissima  Marsorum  oomilumprogenie 
originem  ducensyin  pricbispueritiflB  suib  annis  om- 
nipotenti  Deo  in  hoc  monasterio  oblatus,  atque  a 
Desiderio  abbate  8Usceptus,etinmonasterio  sancU 
Nycolai  in  Pica  praepositus  constitutus,  demum  vero 
ab  Oderisio  qui  Desiderio  in  monasterii  successit  regi- 
mine,  hujus  loci  decanus  ordinatus  est.  Sed  cum 
postOttonis  transitum,  Rrunoordinequosuprare- 
tulimus  (c.  3l)abbaseffectusfuis8et4Romanuspon- 
tifez  graviter  ut  anteajamdizimusejusferenselec- 
tionem,  scripsit  ei  ut  abbatiam  dimitteret,  ac  epi-  n 
scopatum  suum  peteret.  Ille  scismatis  et  discor- 
di»  periculum  metuens,  abbatiam  reliquit.  Posth»c 
fratres  in  capitulum  convenientes,  omnium  unaoi- 
mitateabbas  ordinatusest(iln.  llll.Oc<.).Hisquo- 
que  diebus  Roggerius  dux  Apulia  vita  deoedit,  et 
in  loco  ejus  Guilielmus  filius  ejus  substituitur 
{Feb.  21). 

44.  Tunc  temporis  Ugo  quidem  transalpinua 
milesycuide  Albaspina^  '^'^cognomeninditumfue- 
taXf  istis  in  partibus  apud  plerosque  comites  suis 
armis  deserviens,  ditiaque  stipendia  lucrans,  rebus 
satis  prosperis  dulcissim»  j  u?eatutis  yoluptatibus  ute- 
batur.  Erat  enim  cum  manu  promptus  tum  etiam 
sermone  facundus.  Is  cum  Raone  Rahehs  fiiio, 
Teanensis  civitatis  comite  ipsa  coens  dominiciB  sol*  G 
lempnitate  sanctum  pascha  cekbraturus  ad  hoc 
monasteriumdevotione  nonmodicaYeniens,dedi?i 
montis  scabrosa  viaequitaturaconcidenshorribilem 
nimis  crurium  fracturam  passus  est,  et  non  aliter 
quam  in  lectulo  huc  asportari  praavaluit ;  moxque 
se  ante  beati  Denedicti  corpus  poni,  instantissima 
precedeposcityibiquemagnisclamoribusYociferans 
totum  diem  fleodoconsumsi  t.  Gumque  jam  sequentis 
noctistenebrsdiefinemimponerent,  mansionarius 
acclesi»  foras  illum  deferre  famulis  quibusdam 
mandavit.  Ille  autem  magnissacramentiscontesta- 
ri  cflspit,  se  nuUo  modo  inde  nisi  convalesceret 
eziturum,  et  aiebat :  c  Hio  hic  ante  illius  corpus, 
cujus  cum  ardenti  desiderio  curiam  visitarem,  tanto 
mei  corporis  usus  suminfortunio,  hic,  inquamy  ad  D 
ilUusinjuriam  jaoens,  continuo  natur»satisfaciam ; 
nisi  consuetam  sibi  protinus  michi  tulwit  opem.  » 
Quibus  dicliSf  recedentibus  cunctisipse  quoque  se- 
misopitus  paulisper  obticuit.  Cum  ecce  videt  sacro- 


sanctum  altarium,  in  quo  Benedicti  Patris  est  cor- 
pus  reconditum,  quasi  divinitus  aperiri ;  indeque 
venerandiBoanitiei  virumegredi,  illosciUcethabita 
quo  in  festivis  prooessionibus  abbates  uU  consae- 
runt.  Qui  propius  accedens,  et  fracture  locum  be- 
nigna  manu  aoaiingenSfdijii :  Bceeiantufaciuses, 
minitari  jam  desine.  Mget  autem  conUnuo  saniis 
surgens  et  incolumis,  noctem  illam  in  Omnipoten- 
tis  laudibus  ezpendit  Mane  autem  faoto,  rem 
gestam  innotuit,  gratiarumque  aoUones  Deo  et 
patri  Benedioto  permagnifioas  reddidit  Post  fe» 
stum  itaque  non  minori  quam  decuit  meDtis 
lietitia  celebratum  Teanum  Hugo  redUt  ooelostis- 
que  ignis  ardore  calescens,  mundo  mundanis- 
que ;  onmibus  valedicens,  seipsumquoqne  secon- 
dum  divinum  pneoeptum  sibi  abnegans,  nudus 
et  expeditus  secutus  est  Ghristum ;  moxquead  fon- 
tem  de  Gorrigia  (1439)  xenodochium  construens 
tam  reUgiosovitsBtramiteadsupernampatriamcar- 
rerecoepit,  utoalciamentisquidem  nulUs,  vestimentis 
vero  tantum  laneis  usus  sit .  Idem  etiam  post  i  3  annos 
rursus  buc  veniens,  quasi  adept»  saiutis  rependio  bea- 
toBenedictoperpetuosetradiditservum,  veridicoque 
ore  superius  dicta  multotiens  fatebatur.  Eo  etiam 
die  Rao  fiUus  RaeUs  remisit  super  altare  beati  Be- 
nedicticunctam  pertinentiamcelltt  nostrae  deTiano 
et juravit  (1440)  quod  quietam  nobis  dimitteret, 
quemadmodum  temporibus  Jordani  prineipis  fuerat 
reservans  sibihoctantummodo,quodhomine8nos- 
tri  duobusdiebusperebdomadam  suoservitiodepu- 
tentur  usque  in  4  annos,  et  ipse  ob  hoc  dimittecet 
de  soUto  censu,  quem  accipit  de  Gasa  Flanmia  yel 
aUis  annuatim  tarenos  100  ;  completo  ergo  termi- 
no,c<Bteraomnia  quietadimittat  ****inperpetaom. 
45.  Mittitdehinc  pontifez  nostro  abbati,  qaatinus 
prsBparatis  omnibus  ad  Urbem  pergat,  videUcet  ut  pro- 
zimo  mense  Martioabbatittconsecrationem  accipefe 
debeat.  Prsparatis  tgitur  neoessariisiterarripiens, 
Romam  ad  venit,  ibiqueconsecrationem  indeptus  pri- 
vUegiumabeo  deonmimodamonasteriihujasliber- 
tate  recepit(aii.  iiii.).  Feb.  4.  MenseitaqueMartio 
adveniente  factaest  ibi  sinodus  (an.  1412.  Mart. 
18}  (1441),  in  qua  cum  onmibus  episcoius  ****  de  ne- 
gotio  sedis  apostoUc»  et  Romani  imperii  tracta- 
retur.  Papa  (1442)  professus  est,  se  non  tam  sua 
quamaUorum  oonoaptivorum  iiberatione,  cum  im- 
peratorefecissequodfeoit ;  sequeomninocathoUcnm 
esse,  firma  ac  vera  ratione  ostendit  Privilegium 
etiam  quod  fecit ;  contra  omne  jus  et  fas,  neoessitate 
fecisseoonfessusestQuicquidverosaiprsdecesBorefl 


VARLELl^ONES. 
^*'^  Ahbaspinac.  ^^^'dimittantc.  ^*^^nes<noanpmseniibushtcexiderit,utsequenHaapod(mm  effieianU 

NOTiE 


(1436)  Gf.  Murat  SS.  P>,  p.  517. 

(1437)  Sacristanus  S.  Agathae  vocatur  a  Pand. 
Pisano. 

(1438)  S.  GeorgU,  postearector  Reneventi,  Falco 
a.  1120. 

11439)  In  agro  Teanensi,  durat  nomen.  Ang. 
1440)  £ztatjuramentim  ^us  8*d« ap.Gatt  Aec.« 


p.  229. 

(lUI)  Gatt.  Hist.,  p.  333.  Datum  est  Oirardo 
nostris  per  Dei  gratiam  manibus  in  abbatem  Cassi* 
nensis  monasterii Consecrato, 4  Febr.  annod.  i.  iil3> 
ind.  IV  pont.  13  Lateranis.  Quod  sihocanno  datnm 
est,  ante  m.  Martium  consecratus  est. 

(1442)  Ez  actis  conoUu  v.  Mqo.  Ug.  II Q.  ISVi 


M 


CttRONtCON  CASIRIN^.  ^m.Vf  AUCtORK  PHTRO. 


m 


stataerantet  damnaTerunt, omnia  timihter  oonfir-  A  Sophi»  in  Den6Teata(an.4ii3.  Febr,)yqam  Tiolen- 


mavit  et  damnavit.  Hoc  episcopi  audientes  iUtid 
scriptum  privilegium^siphvilegium  vooandumyau- 
dierunt,etomninoin  perpetuum  condemnaverunt 
46.  Eodem  vero  anno  Alexiue  imperator  cujut 
supra  memoravimuK,  strenuissimos  desuo  imperio 
virof  cum  litteris  Romam  direiit,  perquas  signifi* 
eabat  ieidem  imperatorprimitusdei^juriaetcapti- 
▼itate  summi  pontifici8,a  Romanorum  imperatore  8ii>i 
illata»  nimium  dolere  (i443| ;  deinde  gratiae  agens 
collaudabat  ilios,  quod  viriiiter  oontra  eum  stetis- 
■ent  nec  iUi  ad  votum  cesaissent,  atque  ob  id,  si 
«nimos  iilorum  promptissimosacparatissimosinve- 
niret,prout  sibi  ab  istis  partibus  jam  dudumman- 
datumfuerat,  veilet  ipse»  vel  Johannes  filius  ejus, 


ter  a  dicione  hujus  loci  suiKlacta  fuerat,  sed  nichii 
exinde  habere  justiti»  potuit.  Prodamavit  (i445) 
etiam  super  Benedictum  Terr»  majoris  abbatem, 
qood  ecdesiam  sanctaB  M aris^n  Gasali  plano,  qua 
JurishujuslQciextiterat,  invadisset.Tune  pontifex; 
lioet  ab  abbate  Oderisio  olim  exinde  pulsatus  fuis* 
sety  missis  iterum  atque  iterum  litteHs,  apposita 
etiam  interdictione  vei  loci  vel  ordinis,eundemab* 
t>atem  ad  se  venire  coegit.  Data  est  igitur  per  bi« 
duum  (Fe6r.ii-12.)  jurisperitis  licentia disputandi. 
Novisslme  auctores  monasterii  Tenrfls  majoris  pro- 
i>ationem  possessionis  quadragenariae  intenderunt. 
Gsterum  eorum  testesnonex  visuet  auditu,8edez 
famatestimonium  profitente8,nec  legibus  nec  cano« 


iecundommoremantiquorumfiddiumvideiicetim*  ^  nibussuscipipotuerunt.  At  contranostriquadragi 


peratorum  a  summo  pontifioe  Roma  coroo  am  accipere. 
Romaniautem  se  omninoparatissimosfore  secundum 
▼oiontatem  iilius,pereo8dem  nuntios  mandaverunt 
MenseautemMagtoelegerunt  de  suis  ferme  sexcen- 
tos,  etdirexeruntimperatoriad  cooduoendum  eum. 
Qui  venientes  Casinum,  honorabiliter  a  nostro  ab- 
bate  recepti  sunt,  atque  cum  illis  legatos  ad  impe- 
rmtorem  direxit,  per  ^*'^  quos  servitium  et  oratio* 
nem  ei  spopondit.  Igitur  cum  Gonstaotinopolim 
reversi  fuissent,  et  una  cum  Romaniseidem  impe- 
ratori  narrassent  quod  iiiis  noster  abbas  fecisset, 
oeasoft  imperatoreuminloooamioorumhal)endum, 
ao  perhujus  coBuobii  IratresSlibras  solidorum  mi- 
ohalatorum  et  palltum  thacontasimum  beato  Bene- 
dictodirexit  (1444).  Insuper  etiam  eidem  abbati 


nariflB  vel  tricenariie  possessionis  interruptionem 
modis  taiibus  astruebant:  testes  duos  noUereligio^ 
nis  monachoB,  uoum  episcopum,  alterum  diaconum 
protulere,  qui  se  prepsentibus  supradictam  ecclesiam 
sanctsB  MariaB  de  Gasali  plano  per  Desiderium  me- 
moriflB  felicis  abbatem  localam  Rodulfo  presbytero 
asserebanty  sicutinlocationis  descriptione  ostende- 
i>atur,  sub  censu  6  bicanteorum  (i446).  Tres  etiami 
ab  eis  layci  testes  prolati  sunt,  qui  sevidisse  profi* 
terentur^**"  per  annos  40,  priusquam  ecclesiam 
illam  TerrsB  majonsmonasteriuminvasissetyhujus 
coenobii  monachosibidemfuisseprflBpositos  (1447). 
liCgum  igitur  poatifexauctoritateperspecta,mona« 
sterio  TerrflB  majoris  super  boc  negotio  perpetuum 
silentium  indixit»  et  demum  ecclesiam  de  CasaH 


maodavit,  utcumipseRomam  ooronandusveniret,  ^  planocumpossessionibussuisapudnostrummona* 


obviam  ei  usque  Oirachium  exiret,  atque  cum  eo 
osque  ad  Urbem  in  ejus  servitio  permaneret. 

47.  Hisdiebus  Ugo  filius  Ugonis  infantis  de  cas- 
tro  Penucnti,  una  cum  Landulfo  Beneventano  ar- 
chiepisoopo,  reddidit  i>eato  Benedicto  eodesiam 
sancti  Petri  in  Russano,  et  sancti  Johannis  in  perti- 
nentHs  de  castro  Helicuso,  ^t  sancti  Georgii  in  cas- 
tro  FeBiouli,  et  sancti  Martini  in  pertinentiis  de  ca»- 
teiloqui  dicitur  Turrepalatiiim,  et  sancti  Jaduarii  in 
pertinentiis  civitatis  BeneventansB,  cum  pertinen- 
ttts  iiiarum,  qoas  videlicetpater  erjusad  diemobitus 
sancto  Benedtcto  tradiderat. 

49.  Aiio  vero  anno  prsBfatUfl  papa  Paschalis  ite- 


sterium  per  privilegium  quietam  in  perpetuum  ma« 
nere  consfituit  {Febr.  i3).  Tunc  (1448)  temporis 
(iip.)  et  Robbertns  comes  de  LAuretello  quadragC'^ 
simali  temporecausaorationis  adhoc  monasterium 
veniens,  nna  cum  Oidiberto  militesuo  obtulit  beato 
.  Benedicto  quicqutd  sibi  (1449)  pertinebat  in  territo* 
^io  sancti  Martini  in  Pisiie.  Sequenli  vero  anno 
(1114)  Guillelmus  dux,  filius  Roggerii  ducis,  ad 
hunclocumdevcniens(Oct.),per  prsBceptum  (1450) 
comfirmavitin  hoc  loco  quidquid  Robbertus  et 
Roggerius  duces  sancto  Benedictotradiderunt,con- 
ffrmans  insuper  terram  quam  oliminTroJano  apud 
Sanctam  Justam  inhoc  loco  eoncesserat;  adjiciens 


mm  adbas partes deveniens  {an-H it),  cum  nostro  D  insuper, ut  animalia nostra quflB  annualiter  in  suam 
abbate  sinodumcelebraturusBeneventumperrexit;  terram  devenerint,  pascua  in  solitisj^locis  habeant, 
in  qna  videlicet  per  Sennem  Gapuanum  archiepi-  ^tabsquesnahominumquesuorum  velalicnjusper- 
soopum  proclamationem  fecit  de  ecclesia  sanctm     sonaB  contrarietate  vel  infestalione  seu  reditiohe 

VARIiE  LECTIONES. 
♦•«*  dee$l  e.    ♦^  ita  tarr.  tiHpt.  j^filentnr  e. 

NpTiB. 
(1443)  Hujusmodiep.  ad.  abb.  Gas.  e.  Bieg.  Petri        (1447)  Et  Radulfum...  pensionem  Casinenst  mo* 
edidit  Gatt.  Histv  j>*  925  ;  Jlurat.  Apt  V,  389,  in     nasterio  pereolventem.  l.  L 


qua  tamen  coronationi»  nc014  mentlo  fit. 

(i4i4)  Huc  referenda  esse  videtur  ep.  ib.,  p.  921 
edita,  missa  mense  Junio,  ind.  v. 

(1445)  £t  priyiJ.  papfiB  ap.  Gatt.  Aco.^  pw  714.  Sita 
erat  in  episcopalti  Larinensi  ad  ft.  Saccionem.  QT. 
«mtall,  32. 

\\M)  k.  D.  1071. 

PATnmM  CLXXIU. 


(iUB)  E  privii.  Robberti  ap.  Gatt.  Rist.,  344. 
^tum  in  pataeio  T^rmulano.  Vocatur  c(mithftm  com^i 
deLaureUtto^  fil,  Robberti. 

(1449)  Sc.  Oklei>erto  ejusdeim  momsierii  of* 
ferto. 

(1450)  Gatt.  Acc.,  p,  230.  Caiiaum  se  venisiOiibi 
Bondioit^ 

28 


S75 


LEOms  MAR8IGAMI  ET  PETRI  DIAGONI 


876 


maDeant  et  redeant,  mille  librarum  aori  pena  in- 
dicta.  Fecit  et  aiiud  praceptum  {an.  i426.  Atig.) 
de  Castelione  de  Baroncello  (4451),  cum  pertinentiis 
suie,  uthomines  qui  in  eo  manent,  solidi^*'*,  quietb 
et  liberi  sint  a  se  et  a  suis,  ab  omni  datione  vel 
censu.  SedetConstanLiafilia  regisFrancorum,cum 
Boamundofiliosuo,eodem  annoCHii.  Apr.jobtulit 
in  ecclesia  sancti  Petri  imperialis  in  civitate  Ta- 
rento  86  familias  hominum  cum  rebus  suis,  et 
quicquid  eidem  ioco  concessum  est  per  priecepta 
^t  obiationes. 

49.  Eodem  vero  anno  papa  Paschalis  cum  apud 
Geperanum  sinodum  celebraret(Oc<.),  arohiepisco- 
pus  ConsentiDus  proclamationem  fecit  super  Rog- 
gerium  comitem  Sicilias,  qui  eum  de  archiepisco- 
patu  dejiciens,  invitum  et  renitentem  monachum 
fieri  jasserat.  AdhsBC  papa  :  «  Uoc  ad  me  non  atti- 
net;abbati8enim  Casinensis  est  judicare  et  discer- 
nere  detalibus,  cui  lianc  prasrogativam  prasdeces- 
sores  nostri  contulerunt.  Dona  namque  et  vocatio 
Dei,sicut  apostoiu8,sine  penitentia  sunt  (Jiom^  zi, 
S9).  liludergo  donum^quodomnipotens  Deusbeato 
concessitBenedicto,ac  per  eum  Casinensi  ccsnobio, 
nulla  potest  ratione  convelli ;  idemque  abbasCasi- 
nensissuper  retalirespondeat.MTunc  abbas  :«Non 
vult  Deus  coacta  servitia  ;  unde  si  contra  vestram 
voluntatem  monasticum  institutum  arripuisti,  ve- 
strum  erit  vel  relinquere  vel  tenere.  Quapropter 
sanctiBreligionishabitumquodinviti  sumpsistis,  ut 
ad  pedes  domini  nostri  apostolici  deponatis  prsBci 
pimus  ;  demum,  ut  ante  jam  dixi,  vestrumerit  vel 
recipere  vel  dimittere.  »  llie  autem  continuo  ad 
pedes  summi  pontificis  vesUmenta  deponit  mona- 
stica,  sed  nullo  modo  ei  ab  aliquopersuaderi  potuit 
ulterius  resumere.  In  eodem  etiam  concilio  idem 
apostoiicus  investivit  Guiielmum  ducem  deducatu 
Apuli»  et  CalabriflB.  Ibi  etiam  cum  Landulfus  Bene- 
ventamus  archiepiscopus  accusatus  fuisset,  et  se 
purificare  de  objectis  non  valerety  ad  hunc  locum 
fugit,papSBsententiam  audire  declinans;  sed  quali- 
ter  rogatu  nostrffi  congregationis  et  pontificii  ordi« 
nem  et  papngratiamrursushabuerit,Ioco  suo  scri- 
bemus  (1452). 

50.  Hoc  etiam  anno,  cum  fratresnostri  coenobiia 
Sardinia  remearent,pyrat8B  Saracenorumsupereos 
irruentes  in  Africam  vinctos  duxere.  Quod  ubi 
noster  abbas  agnovit,  pretium  pro  redemptione 
eorum  illuo  transmittere  studuit  ;  sed  lii  qui  defe- 
rebant  ventorum  vi  in  Syciiiam  appulsi  sunt.lgitur 
dum  lifiBC  ad  notitiam  Roggerii  magnifici  comitls 
pervenissent,  amore  sanctissimi  patris  Benedicti 


A  ductus,  nuntios  suosad  regemcivitatisGalamensis 
(1453),  quod  a  Sarracenis  Aichila  dtcitur,  destina- 
vil,  quatinus  ilios  ad  hoc  monasterium  redire  per- 
mitteret,  si  ejusfrui  amore,  si  ejos  pacenti  deside* 
raret.Annuitprotinus  Caiamensis  rex  tantis  postu- 
lationibus,eosdemque  fratres  legatis  ipsius  comitis 
tradidit;  jamenim  Azzo,'hujus  sancti  loci  decanus, 
in  eadem  captione  vita  deoesserat.  Quiper  Afrieam 
Syciiiam  venientes,  honorabiliter  ab  eodem  oomite 
suscepti  ^**^,  atque  ad  hunc  nostrum  monasterium 
retransmissi. 

51.  Oper»  pretiumreor,eaqu8BomnipotensDeos 
ad  jam  dicti  dicani  dedaranda  ostendit  merita, 
opusculo  priBsenti  annectere,  Hic(1454)  igiturdum 
ineadem  provinciadefunctusfuisset,  corpusejusin 

n  ecclesia  l>eat8B  MarisB  ante  altarium  sepultum  est. 
Factum  est  autem  intempestsB  noctis  silentio,  Sar- 
raceni  inde  transeuntes,  dum  luna  radios  suos 
emitteret,  viderunt  eum  foris  juxta  hostium  basilic8B 
sedentem,  librumque  in  manu  tenentem.  Tunc  illi 
obstupefacti,  alios  Sarracenos  ciamare  coBperunt, 
dicentes :  «  Currite  citius,  currite,  huc  properare 
studete  I  nam  presbyterum  ^"'  christianorum,  qui 
in  isto  mense  mortuus  est,  antehostium  eccclesim 
sedentem  conspicimus.  >»Hocigiturreliquiaudien- 
tes,  portas  ciTitatis  egressi  iliuc  tendere  festinave- 
runt.Cumque  adeum  appropinquassent,  vir  Domini 
interlimen  hostiumque  basilicsB  ingressus,nu8quam 
comparuit.Quadam  vero  d  ie  mansionarius  ingressus 
ecclesiam,repperitiampademquiB  super  sepulchrum 
ejus  pendebat,  ardentem.  Tunc  iratus,  puerum  qui 

G  ei  jugiterin  ecclesia  seryiebat  vocavit,  eique  dixit: 
«  Cur  lampadem  accensam  reliqiiisti  ?  •  Ad  quem 
puer  respondit :  «  Ego  quando  ecclesiam  clausi, 
lucernas  omnes  eztinxi  ;hancautemquis^'*'  accen- 
deriti  ignoro.  »  Animadvertens  autem  virillequod 
in  re  erat,  lampadem  extinxit,  ecdesiam  dausit ; 
ahoque  dieingressus  ecclesiamjeamardentemrep- 
perit.  Hoc  igitur  dum  ssBpius  fleret,  nuntiatum  est 
regi  Sarracenorum ;  qui  in  re  insolita  admiratus,  et 
putans  a  christianis  ista  confingi,  destinatSarrac^ 
nos  quilampademextinguerentoleumqueinde  tra- 
herent.  Quod  dum  factum  fuisset,  alio  die  eccle- 
siam  ingressi,lampadem  lucentem,  atqueaquamin 
morem  olei  ardentem  invenere.  Qui  praepete  cursu 

D  inde  egredientes,  adregem  venerunt,  etcunctaqua 
evenerant  per  ordinem  pandunt.  Tunc  rex  lampa- 
dem  extingui,  etSarracenosdieac  nocte  ecdesiam 
custodire  prsBcepit,  ne  quis  christianorum  ibidem 
intraret ;  qui  prsBceptis  ejus  parentes^  ecclesiam 
custodire  coBpere.  Nocte  autem  adveniente^Sarra- 


VARLE  LECTIONES. 
*•*•  itain  orig.    ♦•»'  an  s.  sunt  f    ♦•»•  ito  <»  lihro  iUo^  presbyter  c.    ••••  ita  ibi,  qui  c. 

(1451)  Territ.  Trojano.  Gatt  Ib.,  231.  sita  est.  etnunc  Goelma  vocatur ; cf.  Pagium md  a. 

(4452)  C.  61.  CflBterumcl.  Falconem  Ben.  ad  h.  4144,  n.  3. 

a»  et  Romualdum  Salern.  (1454)  Usbc  eisdem  fere  verbis  leguntur  in  Ubro 

(1453)  Qu8B  inter  Cirtam  et  Hipponem  regiom  Dejustii  Cas^^  c«  6S. 


8W 


CaRONICON  CASINENSE.  ~  LlB.  IV  AOCTORE  PETRO. 


698 


oeni  qui  eoclesiam  observabant,  oculos  in  coelum  A  abbas  causam  se  ignorare  dicebat ;  et  cum  hujus 


leyantes,  stellam  decoelosuper  lampadem  ecclesi» 
radiantem  aspiciunt.  Tunc  obstupefaeti  fores  eccle- 
81«  reserant,  lampademque  lucentem  aspiciunt, 
corsuque  celeri  ad  registendentes  palatium,  seria- 
tim  qufls  Tideranl  narrare  coeperunt.  Rez  vero  suo- 
rum  talia  dum  audisset  ab  ore,  dictis  derogans  fi- 
dem,  laropadem  extingui,  et  ecclesiam  sicut  prius 
custodirepr8Bcepit;exurgen8que  ad  domum  caliifse, 
qui  ecclesiam  luminabat  (4455)  perrexit.  Cumque 
jamnozadvenisset,  elevatis  in  coelum  oculis,  vidit 
stellam  super  lampadem  ecclesi»  radiantem,  ean- 
demque  radio  suo  accendentem ;  statimqne  Sarra- 
cenos  ad  ecclesiam  mittens,  lampadem  ardentem 
reversi  nuntiarunt.  Tunc  rez  proponit  ediotnm,  ut 


rei  negotium  di  multumque  ventilatum  fuisset, 
quoniam  et  de  quantitate  pecunisB  dubitabat  ^**^ 
et  utrum  minus  esset  redditum  quam  in  deposito 
fuissetacceptum :  tandem  adhanc  venimus  oonven- 
tionem,  quodhujusrei  gratianosterabbasconcessit 
eidemepiscopousquead  obitumsuum  monasterium 
sancti  Nycolai  in  Pica,  ut  hal>eretindeomnemred- 
ditum  quem  hoc  monasterium  esset  habiturum, 
prfleterconsuetassalutestemporibussuis.Hicabbas 
cum  adhuc  preepositur»  officio  f ungeretur  in  ecclesia 
sancti  Nycolai  in  Pica,  tempore  patris  Desiderii, 
acqnisivit  a  Girardo,  Richardo,  et  Leone  Fundanis 
oonsulibusecclesiam  sanciiOnufriicum  pertinentiis 
suis ;  et  quoniam  supradictus  locus  in  devezo  montis 


christiani  liberam  in  ecclesiam  ingrediendifaculta-  ^  latere  constructus  latronum  direptionibus  semper 


tem  haberent. 

52.  Eodem  quoquetempore  Robbertus  Aversanus 
episcopus  preesente  Romano  pontifice  promovit  ii- 
tigium  oontra  hoe  monasterium  de  ecclesia  sanctae 
Agaths  in  Averse.  Gumque  diu  internos  et  illosin 
Romana  ouria  heec  causa  ssepius  ventilata  fuisset, 
ez  prfiecepto  Romani  pontificiset  cardinalium,  qui- 
bus  gravevidebatur  totiens  eandem  causam  in  judi- 
oio  audire,  nna  cum  clericis  Aversanee  ecciesifle 
idemepiscopuBeandemecclesiaminperpetuumhuic 
nostroCasinensicoenobiohabendamooncessiKiiSd), 
pena  50  librarum  auri  apposita.  Hio  abbas  fecitli- 
bellum  hominibus  habitantibus  in  oastro  sancti  An- 
geli  de  terris  et  silvis  huic  monasterio  pertinenti- 
bus  in  looo  qui  dicitur  Tabulenla,  justa  tenorem 


patebat,  illamGyrardusdiruens,  in  monticulo  justa 
posito  contruzit  monasterium  in  honorem  sanoti 
oonfessoris  Christi  Onufrii ;  atque  de  monasterio 
sanoti  Nycolai  in  Pioa  omnium  mobiiium  medieta- 
tem  auferens.partem  etiam  monaohorum  ejusdem 
loci  ibi  transmittens,  sedecim  fratres  iiiic  Christo 
servituros  aggregavit.Parietiam  modoinAiiphano 
territorio  ecclesiam  sancta  Mariae  in  Cingla  a  fun- 
damentis  diruens,  magnificam  et  speciosissimam  ad 
si  militudinem  hu  j  us  ecciesiae  sancti  M  artini  in  priori 
looo  renovavit.  Hic  abbas  ooncambiavit  cum  Gri- 
maldo,  filio  Majonis  de  Aquino,  terram  in  Uimitu, 
recipiens  aliam  petiam  terrae  in  Aspranu  ocm  perti- 
nentiis  suis,  50  bizzanteorum  pena  apposita. 
54.  Sub  isdem  fere  diebus,  oum  jam  ab  inoarna- 


anteoessorumsuorum,  unde  recepitiibras  denario-  ^  tione  Dominiannusmiiiesimus  contesimus  ac  quin- 


rum  decem 

Huicabbati  Robbertus  princeps  jurejurandofir- 
mavit  totam  ez  integro  abbatiam,  et  omnem  terram, 
castra,  et  monasteria,  sicut  illa  tennit  Otto  abbas 
ooto  dies  antequam  mortuus  esset,  et  omnia  qu» 
hoc  monasterium  retinebat  infra  principatum  Ca- 
paanum.  Id  ipsum  fecit  Andreas  oonsul  et  duz 
Cagetanorum  (1457)  de  terra  sancti  Benedioti,  et 
nominatim  de  oastro  Pontiscurvi  cum  pertinentiis 
suis. 

53.  Tuno  temporis  Benediotus  Fundanae  ecolesifle 
episcopus  ethujuscoenobii  monaobus^  contendere 
coepitadversushoo  monasterium  pro  pecunia,quam 


tus  decimus  elaberetur,  ii  Kal.  Martii,  oastrum 
hujus  nostri  monasterii  quod  Suium  (1458)  dicitur, 
quodquod  a  patris  Desiderii  tempore  ab  hoo  monaste- 
rio  subtraotum  fuerat,  post  decessum  Riohardi  de 
Aquila,  qni  eundem  oastrum  tenuerat  (1459),  capto- 
que  Alezandro  qui  uzoremejusdem  Richardi  acce- 
perat,  Suienses  non  ferentesinsolentiam  ezaotorum 
ejusdem  Alexandri^  eundem  castrum  in  manus  pr»- 
phati  abbatis  reddiderunt  (i460).  Rangarda  igitur 
uzor  praephati  Richardi,  hoc  agnito,  turrem  quae  Ad 
mare  diciturprocitione  oustodumin  sua  accipiens, 
villam  Laurianam  (1461),  Casam  majorem,  San- 
ctum  Benedictum  in  Suessa,  et  omnia  qu«  in  sua 


Contardus  prsBdeoessor  suus  in  hoc  loco  deposuit;  0  dioione  ad  CasineuAe  ooenobium  pertinebant  ab 
cujus  pecuniae  partem  idem  episcopatui  redditam  hujus  loci  potestate  subtrazit ;  etez  tuno  et  dein- 
fatebatur,  partem  vero  nostram  *^®.  Noster  vero     oeps,  quidquid  adversi,  quidquid  incommodi  Casi- 

yARL£  LEGTIONES 

«•'<»  leg.  non  ANG.  **^^  an  dubitabatur? 

NOTiE. 

(1455)  Num.  i.  q.  prospiciebat  ?  quae  e.  liminabat 
correzit  Lauretus  ;  ipse  de  Justis  L  I..  dicit :  qux 
ecclmm  mminebai.  Callifam  Pagius  ad  a.  1  li4,  n. 
4,  putat  esse  episcopum  vel  presbyterum  Christiv 
norum. 

(1456)  A.  1113,  indictione  vu,  Gatt  HisL,  p, 
281. 


(i457)  F.  Riohardi  de  Aquila. 

(1458)EiuspartemdimidiamHugo  Cajetanusdo- 
smverat  Theobaldo  abbati  m.  Jan.  1023,  dinlomate 
^uod  Gattulam  fugit,  oommemoralo  ab  LB.  Fede* 


rioi,  De'  duohi  di  Gaeta,  p.  3^6.  Postea  a.  1040 
quartam  partem  filio  reservavit,  qui  1079  monaste- 
no  rursus  instrumentum  de  parte  dimidia  castri 
tradidit ;  v.  supra  II ;  55,  IIL  44. 

(1459)  V.  supra  c.  7. 

(1460)  ili5.  G.  abbas  oppidum  Suium  adquiiivU. 
Anon.  Cas. 

(1461)  Quae  nunc  Sancti  Crestensis  appellatur. 
Antiqutt  vero  viUae  Lauriana  viz  eoolesiae  rudera 
8upersunt,prope  Sanotum  Qre$t<«^eia  in  via  CaiQ^ 
tanau  4m<)« 


179 


VBOtllS  MABSICANI  ET  PEtRl  PtAGONt 


MO 


nefMii0<Wo)4Q6KC«>gitar0poierat,  inferre  dob  deai- 
nab^^  Al^t>A8)iutam  opo  segnis  ad  hmo,  aggregAto 
exer^tq,3u988anamtarraii)igoeforroqiiedevastare 
omf^iaodi»  oopi^  ByiabarduB  etiam  tuoa  Bartbolo- 
mei  4e  Galeao  fili^s,  propter  pngnam  quam  cum 
eadem  Ringardapro  duoatu  Gagetaop  habebat, 
eidem  al)bati  per  eacramenUim  firmayit  totam  ez 
jjntegroahbatiaip,  et  qiiam  aotea  reeuperareposset 
iDL  tarra  FPOdana»  yel  in  terra  Guidonisde  Gastro, 
vdiiX>wtumdeCyocano»etintraGapuaQum  princi- 
patum»in  jOQmit^tu  Aquinen$i,Benafrano,  Alipbano, 
4C  Teaaenei,  et  npniifiatim  castellum  de  Suio  cuoi 
p^tinentiis  suis,  et  specialiterTiam  perflumenGa- 


A  diebus  in  epdomada  panem  et  aquam  comedit, 
et  numquam  nisicerta  solyit  festivilate  jejunium. 
$6.  Interea  cum  homines  de  civitate  sancti  Ger- 
maoi  nostro  abbati  s»pe  inquieti  et  rebellee  existc- 
rent,  ad  horum  nequitiam  refrenandam  Gerardi 
animus  ingens  erigitur.  Undecum  Oderisio  praBpo- 
sito  et  Seniorecto  decano,  qui  post  abbates  hujus 
ooenobii  extiterunt,  aliisque  prudentibus  yiris  com- 
munioato  oonsilio»  quosque  hujus  loci  fideies  in 
suum  auxilium  evocans,  17.  Kal.  Februarlas  noc- 
tumotempore  monticulum  Jauul»  qui  eidem  civi- 
tati  imminet  cepit,  atque  a  civibus  obsides  acci- 
pions,  eadem  Janulo)  aFcem,  qu»  a  temporibus 


riljaniimeundietredeundioumnaYigiisyetmcrcata  B  Aligerni  abbatis  destituta  ao  desoiata  fuerat,  re- 


ad  porlum  de  Suio,  et  specialiter  terras,  qu8B  ab 
e^dem  Bangarda  sublatop  luerant,  id  est  curtem 
saiicti  Jobanni^  ad  Currenti,  ourtem  de  Lando  de 
mari>  CawnmajQrem,  I^urianam.  SanotamBene- 
dictttm  da  Suessa^  et  terraa  quas  retinebat  Ge&mli- 
ntts.  IdipAum  feeit  et  Bobbertus  princeps^  jureju- 
rando  0QAftrmansl»satQ  Benedicto  supradictum  ca- 
strum  de  Suio  oumpertinentiis  suis  (1462). 

fOi.  Se^enti  (iM9)  anno»  mense  Madio,  jam  di- 
etns  papa  Pasobalis  Romam  egrediens  venit  ad  hoc 
■iona«terium,aQ8trumqueabbatemsecum  ducens, 
syiiodum  celit>raUirusTrQ|amperrexitUti9.),inde- 
que  regrediena  eeclesiam  sancti  Vincentii,  quam 
ei(jsardwibuia90oeAabiimoAaohus  jutta  artumVul- 


struere  vir  stpenuissimus  ccepit.  Primo  itaque  in 
montis  summitate  turrem  speciosissimam  ac  valde 
maximam  eztruxit,  justaquam  duas  veteres  turres 
dirutas  reparavit.Jam  vero  abbatis  cameram  cum 
cappella  et  reliquisofficinis  pulcherrime  satis  con- 
struens»  ipsiusarcisambitum  murofirmissimo  sep- 
sit,  et  sic  demum  rebelles  et  infidos  quietos  manere 
ooegit.  Pari  etiam  modo  castrum  PQntiscurvi,Car- 
vetum,  YitecusumacSuiummuris  turribusquemu- 
nivit. 

57.  His  diebus  defuncto  in  Gagetana  ecdesia  Al- 
berto  **"  episcopo,  Hichardus  hujus  ccuiobii  a 
pueritia  manachuseidemeccIesiQ  epiaeopusdatur. 
Romanus  interea  pontifez  eum  ad  paganorum  sasvi- 


turii^fluminis  a  fnndameotis  oonstrmierat,sollem-  q  tiam  edomandam  soUicitua  esset,  Romanos,  Pysa- 


pniter  dedioi^vit  (14^) ;  in  qua  etiam  noster  abbas 
duo  pallia  o^ti^  Hgjus  abbatis  lempore  Alman- 
nu4  in  boie  sanoto  cosnobio  monachua  defbnetue 
est  (^ep<*)  oiuus  vttaquantum  Deo  complacuit, 
ezitus  lUiua  patelfMHt,  Hie  (I46S)  iiaque  e  Melfiaci- 
vitate»  da  ^ua  ofiuiKius  erat,  ad  hunc  locam  per- 
Tcniens,  districtissime  satis  et  eontineDtissime  vi- 
zit ;  omnibuaenun  noctibns  juata  ecetealfm  sa^ti 
Andre»  apostoli  in  c^milenoiratrum  nudnsperm^ 
nenaeipsalmoscaMns,  duris  scoparumictibuscais 
MB^  suam  affltgerenon  desftaebat  Sttbiaiius  aulem 
abbatia  teoMPM e  qum  Idem  w  kitempestA  noeti^ 
BiiealiiO  essei  defuantua,  Njroolaus  eellara^us,  eztva 
mon^jyerinm  maAenSi  eleTatis.  ocuhs  vidil  tectam 

4fesuper  apenri»  ei  ex  eo»  aiaj^mum  globum  ignis     ,  — ^ — , 

egredi,  atque  in  cooli  alta  deferrL  Statim  vero  ad  ^  relatum  faissei  de  supradictis  saoriiegis^  qui  ante 


nos,  aliosque  de  diversis  partibus  eTOcana,  sub 
remiasioaeomuiumpeccatorumillos  adiasulas  Ba- 
leares  direzit  (aa.  11(4).  Quo  dum  venissent»  diu 
multumque  illas  expugnantes^tandem  indeditioQem 
acceperunt,  ceiitum  (1466)  mililHiB  Sarraceuorum 
gladio  interemptia.  Uoc  pr«terea  tempore  Heclor, 
Pandulfus«  etGisulfus,  filii^*^  Pandalfl  de  Presen- 
iavK>»  antiqui  hostismalitiadebriati  castrumhujus 
moaaslerii  quod  Gaminum  dicitur  fur  li  ve  subripie&- 
tes,  lerras  hujua  coenobii  sibi  cooiiguas  modis  om- 
nibus  inlestare  coeperuat.  Abt>as  autem  ut  erat 
magnanimis^ezercitumaggregane^  terramjilloram 
igne  ferroque  consumpsit.  Eodem  vero  anno  pras- 
dielua  papa  Urbem  egf ediens,  venit  ad  hoc  mona- 
aterium,  ubi  hoaorifice  nimis  receptus,  cum  ei 


monaaterinmanntiumnuAtons^inTeniteaherafuisse 
Ahnanni  obilumf  qua  globum  ignis  de  moaaalerio 
egredi:  eoBliqoe  aita  peterq  vjdit  Hanc  iiiileop.  viaio- 
nem  sicut  celiararius  aforis,  ita  et  Garbo»  unua  ez 
hujusloci  prioribusqui  adhuc  superest,  in  monaste- 
rio  positus  vidit.  Hic  vero  quandiu  vixit,  tribua 


jam  fatum  caslram  Gamini  invaserunt,  inter  ipaa 
missarum  soUempnia  tanti  mali  auctorea,  nisi  rtai* 
piacerent,  a  limtnibuaeocleaife  sepaiaviit.Quid  lan- 
lis  ?  Yidentes  sibi  Deum  in  omnibus  resisterel  eun- 
dem  castrum  inmanusnoatri^bbaktis  reddidenint, 
atque  ad  hoc  monasterium  Tenientes^  cuncta  con* 


VARIjE  LBCnONES. 


^*  »le  Oatt.  AbbeBto  An^.  ^^  fittus  c. 


Nom 


.  iHm^  Priseop^  tao  posseeeionem  8uii  Ca^i- 
nensibus  confirmaTit  1117  Feb.,  ap*  Gatk  Acc»»  p> 

(1469)  Fodem.  Me^ligeniiam  fhHA  in  lenmoribua 
eQmpufcandis  ispe  jam  «idimna;  anni  aulsm  ini* 
ttauBiuamore  Pisaaorum  a  Hartio  aimi  prttooft 


dentU  cpmputfiTi^seoReAsAiir»  Tet«t}Q.  g;  ow»  32» 

d3|  61* 

1464)  Gf.  Falconum  BeneT.  adh,  a».  . 
146»  ffk^j^unim  de  Jlustis  Gasin^  o.  f^. 
(1566)  60  Seonndum  C;hr«  Pia.  ap^JIuratL  SS«  VL 


Mt 


CHRONIGOIf  GASINENSE.  -^  Lffi.  IV  ADCTORB  PBTRO. 


Mf 


gregatioiieastaiitef  upradietiim  eastrain  tuprabaati 
Benedieti  altariom  refutarere.  Landa  iuterea  filios 
Laddoius  eomitisr»  more  pareotum  suorum  ab  hajus 
looi  infestatione  necpiaquam  quiesceiis,  ia  silra 
huic  monatterio  oontigua,  queo  TiriUe  dicititr,  cas^ 
trum  coQsiruere  eoBpit  £ral  tum  in  hoo  sancto 
cnsnobio  Johannes  RomaneBEcclesiaioancellarius^t 
hujus  monasterii  monaehus,  oujussuperius  memo- 
riam  feoi ;  qui  tantam  insolentitim  nequaquam  fe- 
rendam  censens,  Seniorectum  decanutn  aliosque 
ex  fratribus  seoum  assumens,  eundem  eoaiitem 
adtit^  atqne  illum  ex  parte  Romani  potttifiois  oiw 
testare  coepit»  ot  in  possessione  beati  Benedicti' 
castrumnon  adificarei,  nisianathema  apostolicum 
experiri  TCllet.  Tum  ilie  et  pontifieis  ira  et  beaU 
Senedicti  justitia  agdita»  de  eodern  loco  coofestim 
recessit. 

58.  Tonc  temporis  quidam  miles  in  Apulia  in 
quodam  conflictu  a  quodam  iniquissimo  captus,atqae 
boiaoatenisque  devinctus  in  foveam  demersus  est, 
Cumqueperdiesi^urimoseodsmnerVo  detiileretur 
astrictus,  et  die  noctuque  sanctissiitii  patris  Bene- 
dicti  auxilium  anxie  flagitaret,  quadanl  nocte  el 
apparuit  dicens:  «  Dormis,  an  yigilas?  Bt  ilk  : 
u  Ut  cemis  domine,  plus  in  me»  mentis  arohano 
de  mortCi  quam  de  sompni  qoiete  pertracto.  Sed  tu 
quis  es^  qui  ad  meyenire  dignatuses?  notum  ut 
facias,  prona  mente  deposoo.  »  Et  saDCtus  : «  Ego 
som  frater  Benedictus,  quem  in  tuo  adjutorioveftiro 
rogasti.  Nunc  yero  surge  celerius ;  catenas  vero 
cum  quibus  ligatus  es,  quoniam  propter  itinerif 
loogitudinem  ad  corpus  meumin  Casiao  ferre  mi^ 
nime  vales,  ad  sepulchrumfratris  Ottonis  ioclausi, 
qui  meam  regulam  optime  oonservavit,  suspende; 
et  ob  tuam  liberationem  landes  Deo  reddendas  ire 
ne  tardes,  Gasinom* «  Onc  ouin  dixisset,  continuo 
milas  surgens,  invoeato  Redemptoris  nostri  ao 
beati  Beoedicti  nomide,  confeslim  catensB  que  in 
pedikmsejus  erant  solutss  sont,et  contiOQO  suigens» 
quasibiinjuBctafuerant  omni  instantia  implere 
curavit.  Demum  vero  Casinima  veniens,  Deo  patri* 
qnoBcnedictolaudesqimm  maximas  retulit.Ah]e- 
radus^hoi^s  loci  hostiarius^  dum  noctis  medio  pier 
plaoa  qaae  Casinensi  mooti  subjacent  iter  ageret, 
oculos  ad  sanctissimi  patrls  Beikedioti  coBnobinm 
vertens,  vidit  super  eundem  lo^^um  ad  instlir  solaris 
splendoris  desceodisse  maxlmam  lncem:  qoae  prins 
ecclesiamy  postmodum  vero  tantum  monasterium 
operiens,  usque  ad  dimidium  fere  horas  spatium 
mansit ;  ac  sio  ^*'^  demum  lux,  qufle  ante  oculos 
ejus  apparueraty  subtracta  est.  Eo  (i467)etiam 
tempore  Sergius  hujus  coBUobii  monachus,  natione 
Amalfitiaas,  dum  vita  decederet,  Gregorium  bujvs 


A  looi  presbytemm  rogavft,  ut  eum  mni  dlmitterott 
qoi  postolationi  ejus  obtemperabs  cufm  eop^rmanh 
sit.  Cftmveifovitedejusappropiffqoassetjttmuitima 
hora,  respicieh^  vidit  tyeatisiimaai  Dei  genitx^c^m 
Mariam  ad  se  veBiientem,  iiiooio^e  tamtm  suriium 
erigens,  cl^mare  cospit ;  c  Domtna  ilisea,  domina 
mea.  »  Quem  interrogantes  quid  videret,  ait: 
<c  Numquidnamnonbeatissimam'vii^i^mil8riam 
videtis?Ilic  nempedst.  •  Htfcdnm  cfedsiet,'  ani* 
mam  eialavit. 

59.  Per  hos  dies  Petruv  fllhurPetri  MagBl  do  ei^ 
vitate  Aqulnensi,  optulitbeataBenedfoff^q^icqafd 
sibi  pertin^re  videbattMr  infhi  fiike^  s«i)^rascr^^ 
civitatis  in  vaile  Oppiosa,  eiSul^glli,  et  Cyst6iUdlfi, 
etomne  quod  sibi  pertinebat  apnd  Suitinl,  loco  qtii 

g  vocatnr  Gasa  majore,  penii  cemtom'  hitaAtibtutoi 
statnta.AdenulfusfiliosqucqtieBemardi^deAqulnb; 
et  ipse  ad  hoo  monasteriniki  venii^ns  bbtiHit'  hnlo^ 
sancto  loco  quioqoid  sibi  a  pafemo  v^  mat^ttoi 
jure  pertiDcbat  in  Sancto  Ui*bakio.  floe  e^ant  teift-* 
p6t*e(an«  1115.  Aug*  fl)  bJHAM  Gyrai^kis  eoAcessit 
ti4M)  in  vestlario  hujos  mstti  oc^bii  cb  f^atnid^ 
ntilitale,  quicqufd  sancto  Behedi<Hi6  p^rttnebat  f» 
comi^uTermulensi,  neonon  e^terrasquflfrfberoiit 
Oldiberti  militis,  quas  coittBS  R6bl>ertuk  slcut'  snpra 
retnlimfus  (c.48)huioloco  dbtaHt,  loiathematlsii^- 
nodatione  ***^  app08iia,iil  alliiiilflrsuccessdmm  iw^ 
rom  hoc  a  veftBtiario,  fratrum*  subtraliere  vcll^t, 
Concessit  etiam  in-  monAtfterto  siinctiiohamils  da 
Gapua  Petram  mellariam  ciioi*  perthietttils  snif^. 
Sciendnm  sane  q^oniam  in  mooasterio  pdeBarum 

^  sancli  Johannls  abbatissa  quideni  debet  lAigi,  oum 
iiecesseest,a  sancti  moniklilius;slcutegoips«  recolo 
me  legisseinprlvilegioabbiitis  Aligertti,qtiod  apud 
Capnabum  beati  Benedfctft  monasterium>  habetnri 
sed  approbari  et  cottfirmari  deUetnr  jildii^6  Casl- 
nehsieabbatis^cujos  etlattif  auctdritete  dbiMecratto- 
nem  ipsa  abbatissa  aodper^  debet  (1469). 

(M$.  SupradioCusautempontife^i^Mosiintt6itrb 
abbate  Rottiam  redleds,  meditete  qo^Mctesigesima 
syDodum  celebrare  dispotttt  (on.  iin%:  Mbrt.),  ia 
qnaetiam  tiosterabbas  prdClatttMicnem  fecdt  de 
cellasanct^fr  Sophitt  itt  Bet^^ttto;  sM  ttultani 
exlnde  habefre  justitiam  valuit.  Qdo  etl^mtempore, 
dnih  Ponthis  Cluniacensis  ciettobil  abbas  ad  syno^ 

D  dam  venieds,  sef  abbatett  abbAtnm  esse  ja^iat^, 
ioterrogatus  aiohanne  caDfcellario,  si  Casfoensei 
aoteplisent  regulam  a  CluDiacensibus,  an  Clunia- 
censes  aCasinensilmB,  PonttttBfespott^t,qttod  ofon 
solum  Cluniaceoses  verum  etiam  omnes  mooach^ 
in  orbe  Romano  degentesregulampatris  Benedicti 
a  Casmettsi  coenobio  aoceperottt.Tunccailceltarius: 
t  Ergo  si  ex  Casinensi  coBnobio  tamquam  a  vivo 


VARliB    LECTIONBS. 


♦••♦  si  c.  ♦•••  inondatione  e. 


NOTiB. 


(1407)  GC  deJostis  Casin.61. 

(1468)  Ap.  Gatt.  Hist.,  p.  134  et  Acc.|  p.  233» 


(1469)  V.  GaU  Hist.»p.  IS6.  O.  infra,  c.  76. 


88S 


VmiS  MARSIGAia  ET  PETRI  DIAGONI 


881 


fonte  monastie»  religionis  norma  manavit,  jure  ao  A  non  invenit,  et  rationes  snas  cum  rationibue  ejus 


meritoCasinensi  abbati  hec  prttrogatiya  a  Roma« 
nispontificibus  oencessa  est,  ut  ipsesolns  qui  Be- 
nedicti  legislatoris  est  vicarius,  abbas  abbatum 
▼ocetur. »  Per  idem  tempusRomani  adversus  jam 
dictum  pontificem  ferali  inter  se  odio  dissidebant. 
Nam  pars  maxima  illorum,  qui  filium  nuper  de 
functi  prttfecti  (1470)  contra  ^**<  voluntatem  ele- 
gerant  (ApriL),  omnibus  nisibus  contra  Fetrum 
Leonisagebant,  adeo  ut  nonnullas  ejus  turres  de- 
8truerenl,quia  pro  tempore  ipso  etcum  ipso  non 
consenserat  pontifex  Tolontati  eorum.  His  auditis 
Heinricus  imperator,  qui  defuncta  Mattilda  tunc 
apud  Liguriam  degebat  graUa  disponendarum  rerum 
illius»  Iffituseffectus  quia  nonbene  cum  papa  con- 


internuntiis  mediantibusminimeconvenire  videbat 
coactusfenrore  aBstatissecessitcum  suis  iafayperbo- 
reis  regionibus,  spondens  se  temporatoareagiliter 
Romamredire.  Normanni  veroimperatorem  ab  Urbe 
egressumdum  agnoTissent,elegeruDtde  suisferme 
trecentos,  ac  diebus  pentecostes  contra  Ptolomeum 
dequosupraretuiimusdirexerunt.QuiCampanium 
ingressi,  juzta  Pylium  ejudem  proYinoifls  op- 
pidum  castra  metati  sunt,  prsdam  inde  ho- 
minum  ac  jumentorum  facientes.  Hoc  ubi  Ptolo« 
meo  consuli  nuntiatum  est,  eyestigio  milites  quos 
imperatorin  adjutorium  suum  reliquerat  evocans» 
per  noctem  eosexadverso  contracastra  iUorumdi- 
rigere  studuit.  Normanni  interim  cognito  iUorum 


Teniebat,  zenia  imperialia  Urbis  praBfecto  etRoma-  ^  adventu,  prflspetecursuad  castrum  Acutum  fugien- 


nis  transmisit,  adventum  suum  illis  proBnuntians 
affuturum.  Pontifexinterim  loco  cesserat,  et  Petro 
Leonisin  monitionibus  degenti,  quoquomodo  pote- 
rat  subsidia  ministrabat. 

ei.Annoautem  dominicfls  iucarnationis  1117. 
idemimperator  congregato  exercitu  Romam  adve- 
nit.  Quod  dum  papa  Paschalis  comperisset,  Urbem 
egrediens  yenit  ad  hoc  monasterium,  atque  ab  uni* 
yersa  hujus  loci  congregatione  rogatus,  Landul- 
phum  archiepiscopum  Beneyentanumi  quem  supra 
(o.  49)  depositum  retulimus,  in  gradu  suo  restituit 
(4471),  sicqueperCapuam  Beneyentum  ingressus 
est.  Imperator  interea  urbem  Romam  ingrediens 
et  pontificem  exinde  discessisse  prflenoscensy  consu 


tes  penrenere,  quos  Teutoniciinsequentesquotquot 
inyenire  poterantneci  tradebant,  magnamque  stra- 
gem  de  eis  fecissent,  nisicastrumNormannos  rece- 
pisset.  VictoriaitaqueAlemanni  potiti,  Normannos 
ezequitatos  et  deprfledatosperyicos  etoppidaper- 
sequebantur^  talique  ordine  Normanni  injuriis  affeoti 
unus  post  unum  ad  propria  remearunt. 

62.  Hoc  prflsterea  tempore  terrosmotus  (1474) 
magni  per  uniyersam  fere  Italiam  facti  sunt  {Jan.) 
ita  quod  muri  multarum  ciyitatum  ruerent,  eocle* 
siflB  a  fundamentis  subverterentur,  etexcelsflB  turres 
demergerentur,  et  muliorum  hominum  strages  fie- 
rent;  fontes  etiam  fere  omnes  torbidati  sunt^  et 
iampades  ecclesiarum  nulloimpellente  turbineper 


les^senatores  ac  proceres  partimdoois,  partim  pro-  ^  aerem  movebantur.  Tunc  quoque  in  civitate  Vero» 


missis  adseattrahens^  Ptolemeoiliustrissimo,Oota« 
via  stirpe  progeoito,  Ptolomei  magnificentissimi 
consulisRomanorumfilio,  Bertamfiliam  suam  (1472) 
in  conjugio  tradidit;eique  dona  perplurima  conferens, 
quicquid  ayus  ej  us  Gregorius  aliique  parentes  habue- 
rantyelretinuerant,  prflBdicto  Ptolomeoet  hflBredibas 
ejus  imperiali  auctoritate  in  perpetuum  confirmavit 
(1473).  Agitinterim  papa  cum  principe  aliisque  Nor- 
mannis,quatinu8Contraimperatoremcongluttinentur, 
illique  obsistant,yel  certe  contra  jamdictum  Ptolo- 
meum,Romanorum consulem,  generum  ej us  homini- 
bussuprflulicti  pontificisarmatorum  auzilium  sub- 
ministrent.  Heinricus  prflBterea  imperator  in  urbe 


nensi  maxima  pars  flBdificiorum  corruit,  yatus  etiam 
in  eisdera  partibus  magni  facti  sunt,  et  innumerfls 
arbores  yicentibus  foliis  radicitus  evuisfla,  foras 
ejectflBsunt,fumoque  loca  illa  obtecta;  infans  etiam 
contra  flBtatem  locutus  qusBdam  portentuosa  vatici- 
natus  est,  quoB  postea  evenerunt.  His  perturbatio- 
nibus  insistentibus,  Symon  filius  UgonisdeMoliai, 
apud  Yserniamyitadecessit^corpusque  ejus  ad  hoc 
monasterium  delatum  atquein  atrioecclesiiB  beati 
Benedioti  recondilum  est. 

63.  Hisporro  diebusRobbertus,  rex  Anglorum- 
(1475)  legatos  ad  hoc  monasterium  direxit,  petens 
ut  pro  se  atque  pro  staturegui  suiDomini  clemen 


Roma  persistens,  paschaUs  die  solempnitatem  D  tiam  ezorarent,calicemqueaureumquantitatis  non 
(MarL  25)  cum  ingenti  gaudio  senatus  populique  modicfle  beato  Benedicto  per  eos  dirigere  studuit, 
Romanicelebrare8tuduit,etquiapontificem  ibidem     eoetiam  tempore  Roggerius(i476),  filius Landonis 

VARIiE  LECTIONES. 
4eti  pontificis  exciditse  videtur. 

(1470)  Petrum  f.  Petri 
(1471)11  Aug.  1116.  Faloo  Ben. 
usus. 

(1472)  Dlegitimam. 

(1473)  Gontra  huno  Ptolemeum 


NOTiE. 


caloulo  Pisano     p 


papsB  fidelilatemJuravit(Mattei,MemoriediTu8Culo 
p.l62),seda.  lifo.  Tusculum  Alezandro  IH  resi- 


matrem  ejus  ut  videtur,  a.  1140  monachi  CryptflB 


et  Dulc[acam, 
ryp 
FerratflB  conquesti  sunt,  v.  Annalesnoslros  VII,  22. 
Filii  ejus  fuerunl  Raino,  Jordanis  de  Gabiniano 
(Borgia  Ist.  di  Velletri  p.  247.)  et  Jonathas,  dictU8 
comes  Romanomm  in  Necr.  Gasin.  ad  XIV.  Kal. 
Dec,  sed  Tusculanus  in  placito  Ottonis  com.  pala 
tini  a.  It59  in  Murat.  SS.  Ilb,  678.  Die  9  Julii   1155 


Snayit(Romuald,  Sal.  p.  210),  simul  oum  Rionone 
o  quo  y.  Annales  nostros  Vll,  23;  IX,  440;  Murat 
SS.  111«,  462:  Ant.Ital.  1,141. 

(1474)  Meminere  eorum  Anon.  Cas.  ad  h.  a,  mul- 
tique  alii. 

(1475)  Sed  cui  frater  sceptrum  prsBripuisset, 
caplivumque  detineret.  Tamen  utnomenmutemos 
necesse  non  est. 

(1476)  Dictus  Scannacaballu.  Edidit  Gatt.  Aco., 
p.  237. 


M9 


GHRONIGON  GASINENSB.  —  UB.  IV  AnCTORB  PETRO' 


BM 


Galvensis  comitis  adhunclocnmdeTenieQSyObtalit  A  posito  sibi  Roinani  orbis  diademate,  oam  magna 


beato  Benedicto  (an.  i  1 18.  Jan.)  in  Sycilia,  in  loco 
ubi  dioitur  Melazzeti,  casalem  sancti  Andrew^justa 
flumen  Platiplatonion(l477),  intrahos  flnes  :  apri- 
maparte  conjungit  in  monte  qui  diciturde  Marge, 
qui  est  a  parte  orientis,  a  secuada  parte  conjungit 
cum  prffidictoflumine,  et  cum  torone  (1478)  quiest 
justa  flumen  de  Sancta  Venera,  a  tertia  parte  casa- 
lem  sancti  Nycolai  de  Melito,  cum  hominibus  in 
eodemlooosibi  pertinentibus,quingentorum  bican- 
teorum  pena  apposita. 

64.  Per  hos  etiam  dies  Aiexius  imperator  nova 
RomflB  Gonstantinopoleos,  qui  multa  bona  huic 
saDctoCasinensi  coenobio  contuierat,  et  super  omnia 
Latininominismonasteriadilexerat,  quadragesimo 


laude  et  gloria  ad  patrisBenedicti  monasterium  Ca- 
pnae  situm  yenit,  celebrataque  missa  sollempniterad 
episcopium  oivitatis  rediit,  omatis  plateis  et  arcubus 
Romano  more.Post  hsBoidem  pontifex  adhocmo- 
nasterium  yeniens,cumimmensohonoreac  gaudio 
ab  universa  congregatione  susceptus  est,  atqueper 
plurimos  dies  in  hac  terra  moratus  est.  Robbertus 
interea  princeps  exercitumcongregaus  ad  hoc  mo« 
nasterium  venit,  Romam  sicut  promiserat  pontifioi 
cum  eo  iturus ;  audiensaotem  quodimperatoroppi- 
dum  quod  Turricula(i481)dicitur  obsideret>  Gasini 
substitit  ;ubietiamnuntiosimperatoris  suscipiens, 
Capuam  repedavit.  Imperatorinterea  cum  oppidanis 
foedus  iniens,Romam  rediit,  ibique  die  sanctiPen- 


quarto(i479)annoimperiisuihujusvit»metasexsol-  n  tecostesabeodemharesiarcha  coronatus, Liguriam 


vit  (Aug,  15),  Joanni  Porfirogenito  filio  sua  orienta< 
linm  Romanorum  summam  reliquir.  Similiter  et 
jam  dictus  papa  Paschalis  a  Benevento  Romam  re<* 
gressus»  12.Kal.  Febr.  vita  decedit,  et  Joannescan- 
cellarins,  hujus  Casinensis  ccsnobii  a  pueritia  mo- 
nachus,  adero,  senatu,  populoqueRomanoin  Gela- 
ainm  papam  eligitur.  Taliadum  Ueinrici  imperatoris 
venissent  ad  aures,  festinus  Romam  advenit,  nun< 
tiosque  ad  eundem  electum  transmittere  studuit, 
per  quos  ei  direxit,  quod  si  fidem  quam  papa  Pas- 
chalis  cum  imperatore  fecerat  observaret,  et  con- 
ventiones  quaeinter  Romanum  imperiumetsedem 
apostolicam  statutfls  fuerant  firmaret,  imperator 
confestim  fideiitatem  eidem  electo et  Romanae  eccle- 
siflB  faceret ;  sin  alias,  alium  pontificem  In  Romana 


rediit.  Hoc  ubi  pontilsx  supradicius  agnovit,  Ro- 
mam  reversus  est,  indeque  egressus  civitatemPi- 
sanam  adiit,  ecciesiamqueinibi  sanctsD  MariflBquflB 
Ad  domum  nuncnpatur  dedicans  (8ept.  26),  primus  in 
eadem  urbe  archiepiscopatum  instituit  (1482).  In 
eadem  verocivitatesupradicto  pontifice  persistente, 
auctoritate  ejus  ac  Petri  archiepiscopi  civitatis  il- 
litts  oblata  est  beato  Benedicto  ecclesia  sancti  Sii- 
vestri  in  eadem  civitate  Pisana  ab  Odemundo  et  fi- 
liis  ejus,  cum  pertinentiis  suis  (Sep.  49)  (1483). 
Huic  concessioni  L^mbertus  Hostiensis  episcopus, 
post  autem  papa  Honorius,  cum  aliis  cardinalibus 
interfuit.  Exiode  vero  supradictus  pontifex  discedens 
cum  episcopis  et  cardinalibus,  Cluniacense  coeno- 
bium  petiit,atquesupradicti  loci  sbbatehonorifice 


ecclesia  inthronizaret.  Yidens  igitur  idem  electus  ^  nimis  receptus,  et  ibi  aliquandiu  remoratus,  post 


rationes  suas  cum  rationibus  imperii  convenire 
non  posse  per  fluvium  Tiberim  mare  ingressus, 
nna  cum  episcopis  et  cardinalibus  aliisque  clericis 
RomanflB  ecclesiiB  nec  non  et  praQfeoto  RomanaB  ur- 
bis,  multisque  aliis  nobilibus  Romanis,  advenit 
Cagetam.  Hoo  ubi  imperatori  nuntiatum  est,  eve- 
stigio  Mauricium,  Bracariensem  archiepiscopum  a 
papaPaschalidepositum,invasoremRomanflBeccle- 
siflB  constituit.  Supradictus  autem  electus  Cagetfls 
remorans,  in  quadragesimapresbyterordinatus,  et 
ab  eisdem  episcopiset  cardinalibus  in  papam  Gela- 
sium  consBcratus  est.  Tunc  temporis  Capuanus 
princeps  RobbertusetGuilielmus  dux  ad  eumpon- 
tificem  in  eadem  civitate  venientes,  fidelitatem  fe- 
cere.DeindeCapuamveniens,  unacum  episcopis  et 
cardinaiibus  excommimicavit  eundem  imperatorem 
una  cum  prcBdicto  invasore  eorumque  complicibus 
(1480).  In  festivitate  autem  paschali  (Apr.   14),  im- 


paucos  dies  decessit  (An.  1119.  Jan.  29.),  atqne 
in  eodem  monasteriodecentiestsepulturarecondi- 
tus.  Cardinales  igitur  videntes  se  tanto  destitutos 
esse  pastore,  consilio  habito,  ne  diutius  Romana 
ecclesiamorsibus  scismaticorum  pateret,  Gujrdonem 
Byennensemarchiepiscopum,  regali  stirpe  progeni- 
tum,  in  rebus  ssBcularibusetecclesiaslicis  apprime 
eruditum,  ibidem  sibi  in  papam  Calixtum  preBficiunt 
Idem  prflBterea  pontifex  per  aliquantum  temporis 
ibidem  remorans,  Roscemannumque  cardinalem  et 
hujus  ccBUobii  monachum^**^...  ex  parte  Italorum 
catholicflB  duntaxatparti  faventium,  desuaordina- 
tione  consensum  unanimem  per  litteras  excipiens, 
D  unacum  episcopiset  cardinalibus  ad  monasterium 
beati  Mauri  iu  Glannafolio  situm,  et  huic  Casinensi 
coenobio  sul>ditum  pervenit,rogatusque  a  monachis 
Casinensibus,  qui  secum  venerant,  nec  non  a  Oy- 
rardo,  jamdicti  loci  (i484)abbate,  ejusdem  confes- 


VARLE  LECTIONES 
4it7  ixciditse  aliquid  patet^  fortasse  Romam  dirigens  et  per  eum. 

tiOTJE. 


(i477)  Plotiplatamonib. 

(t  478)1.  e.  coUe. 

(i479)  Imo  38. 

(UBOi  In  dom.palmarum,  ut  ipse  scribit  ad  Co- 
nonem  PrflBuest.  Cod.  Udalr.  293.  Inde Casinum  eum 
venissei  etiamPandulfus  Pis.  retulit. 


(1481)  Torricella,  ut  videtur,  quod  lacui  Trasi- 
meno  a!djacet. 

(1482)  V.   Chr.    Pis.    ap.  Marat.  SS.  VI,  p.  105, 
169.  Pagiuroada.lll8,n.  10,  II. 

(1483)  V.  chartam  ap.  Gatt.  Hist.,  p.422. 

(1484)  S.  Mauri. 


88S 


LBONIS  MARSIGAia  ET  PETRI  DIAGONI 


88i 


fonto  monastie»  religionis  norma  manavit,  jore  ao  A  non  inTenit,  et  rationes  toat  cum  rationibos  ejus 


meritoCasinensi  abbati  hec  praBrogatiya  a  Roma* 
nispontificibus  oencessa  est,  ut  ipsesolns  qui  Be- 
nedicti  legislatoris  eet  yicariue,  abbas  abbatum 
▼ocetur. »  Per  idem  tempusRomani  adyersus  jam 
dictum  pontificem  ferali  inter  se  odio  dissidebant. 
Nam  pars  maxima  iUorum»  qui  filium  nuper  de 
functi  prffifecti  (1470)  contra  ****  voluntatem  ele- 
gerant  (ApriL),  omnibus  nisibus  contra  Fetrum 
Leonis  agebant,  adeo  ut  nonnulias  ejus  turres  de- 
8truerenl,quia  pro  tempore  ipso  eteum  ipso  non 
consenserat  pontifex  yoluntati  eorum.  His  auditis 
Heinricus  imperator,  qui  defuncta  Mattilda  tunc 
apud  Liguriam  degebat  graUa  disponendarum  rerum 
illius,  laetuseffectus  quia  nonbene  cum  papa  con- 


internuntiis  mediantibusminimeconvenire  yidebat 
coactusfenrore  asstatissecessitcum  suis  iabyperbo- 
reis  regionibus,  spondens  se  temporato»reagiliter 
Romamredire.  Normanni  veroimperatoremab  Urbe 
egressumdum  agnoTissent,elegeruntde  suisferme 
trecentos,  ac  diebus  pentecostes  contra  Ptolomeum 
dequo8upraretulimusdirexerunt.QuiCampanium 
ingressi,  juxta  Pylium  ejudem  proTinci»  op- 
pidum  castra  metati  sunt,  prsdam  inde  ho* 
minum  ac  jumentorum  facientes.  Hoc  ubi  Ptolo- 
meo  consuli  nuntiatum  est,  evestigio  milites  quos 
imperator  in  adjutorium  suum  reliquerat  evocans, 
per  noctem  eosexadverso  contracastra  illorumdi- 
rigere  studuit.  Normanni  iuterim  cognito  illorum 


yeniebat,  zenia  imperialia  Urbis  prmfecto  elRoma-  ^  adventu,  praspetecursuad  castrum  Acutum  fugien- 


nis  transmisit,  adventum  suum  iUis  pnenuntians 
affttturum.  Pontifexinterim  loco  cesserat,  et  Petro 
Leonisin  munitionibus  degenti,  quoquomodo  pote- 
rat  subsidia  ministrabat. 

61.  Annoautem  dominica  iucarnationis  iii7. 
idemimperator  oongregato  exercitu  Romam  adve- 
nit.  Quod  dum  papa  Paschaliscomper{8set,Urbem 
egrediens  yenit  ad  hoc  monasterium,  atque  ab  uni« 
versahujusloci  congregatione  rogatus,  Landul- 
phum  archiepiscopum  BeneTentanum,quem8upra 
(c.  49)  depositum  retulimus,  in  gradu  suo  restituit 
(1471),  sicqueperCapuam  Beneventum  ingressus 
est.  Imperator  interea  urbem  Romam  ingrediens 
et  pontificem  exinde  discessisse  prsnoscens;  consu 


tes  penrenere,  quos  Teutoniciinsequentesquotquot 
inyenire  poterantneci  tradebant,  magnamque  stra- 
gem  de  eis  fecissent,  nisi  castrum  Normannos  rece- 
pisset.  VictoriaitaqueAlemanni  potiti,  Normannos 
exequitatos  et  depradatos  per  yicos  etoppidaper- 
sequebantur^taliqueordineNormanniinjuriisaffeoti 
unus  post  unum  ad  propria  remearunt. 

62.  Hoc  prffiterea  tempore  terrttmotus  (1474) 
magni  per  uniyersam  fere  Italiam  facti  sunt  (Jan,) 
ita  quod  muri  multarum  ciWtatum  ruerent,  ecde« 
sisB  a  fundamentis  subverterentur,  etexcelssB  turres 
demergerentur,  et  muliorum  hominum  strages  fie- 
rent;  fontes  etiam  fere  omnes  turbidati  sunt,  et 
lampades  ecclesiarum  nulloimpellente  turbineper 


lesysenatoresacprocerespartimdonis,  partimpro-  ^  aerem  movebantur.  Tunc  quoque  in  ciyitate  Vero- 


missis  adseattrahens^  Ptolemeoillu8trissimo,0cta* 
yia  stirpe  progenito,  Ptolomei  magnificentissimi 
consulis  Romanorum  filio,  Bertam  filiam  suam  (4  472) 
inconjugiotradidit;eiquedonaperplurimaconferens, 
quicquid  avus  ej  us  Gregorius  aliique  parentes  habue- 
rantyelretinuerant,  pmdictoPtolomeoet  hffiredibns 
ejus  imperiali  auctoritate  in  perpetuum  confirmaTit 
(1473).  Agitinterim  papa  cumprincipe  aliisque  Nor- 
mannis,quatinu8  contraimperatorem  conglnttinentur, 
filique  obsistant.vel  certe  contra  jamdictum  Ptolo- 
meum,Romanorumconsulem,generum  ejus  homini* 
bussupradicti  pontificisarmatorum  auxilium  sub- 
ministrent.  Heinricus  pneterea  imperator  in  urbe 


nensi  maxima  pars  asdificiorum  corruit»  yatus  etiam 
in  eisdera  partibus  magni  facti  sunt,  et  innumerfls 
arbores  yicentibus  foliis  radicitus  eyuiso,  foras 
ejectttsuntffumoque  loca  illa  obtecta;  infans  etiam 
contra  «tatem  locutus  quflsdam  portentuosa  yatici- 
natus  est,  quos  postea  eyenerunt.  His  perturbatio- 
nibus  insistentibus,  Symon  fiiius  UgonisdeMolisi, 
apud  YserniamyitadecessitfCorpusque  ejus  ad  hoc 
monasterium  delatum  atquein  atrioecdesiiB  beati 
Benedicti  recondilum  est. 

63.  Hisporro  diebusRobberttts»  rex  Anglorum- 
(1475)  legatos  ad  hoc  monasterium  direxit,  petens 
ut  pro  se  atque  pro  staturegui  suiDomini  clemen 


Roma  persistens,  paschalis  die  solempnitatem  Q  tiam  exorarent,calicemqueaureumquantitati8  non 
(Mart.  25)  cum  ingenti  gaudio  senatus  populique  modicfle  beato  Benedicto  per  eos  dirigere  studuit, 
Romanicelebrare studuit,  et  quiapontificem  ibidem     eo  etiam  tempore  Roggerius  (1476),  filius  Lfluidonis 

VARIi*:  LECTIONES. 
«ui  pontificis  excidiue  videtur, 

NOTiE. 
(1470)  Petrum  f.  Petri 

(1471)41  Ang.  1116.  Falco  Ben.  calculo  Pisano     p 
usus. 

(1472)  niegitimam. 

(1473)  Gontra  hunc  Ptolemeum  et  Dulciacam» 
matrem  ejus  ut  yidetur,  a.  il40  monachi  Crjrptfle 
FerratsB  conquesti  sunt,  y.  Annalesnostros  VII,  22. 
Filii  ejus  fuerunt  Raino,  Jordanis  de  Gabiaiano 
(Borgia  Ist.  di  Yelletri  p.  247.)  et  Jonathas,  dictus 
comes  Romanornm  in  Necr.  Gasin.  ad  XIV.  Kal. 
Dec,  sed  Tusculanus  in  placito  Ottoois  com.  pala 
tini  a.  1159  in  Murat.  SS.  Ilb,  678.  Die  9  Julii   1155 


papflB  fideIitatemJurayit(Mattei,MemoriediTu8cuIo 
p.l62),sed  a.  1170.  Tusculum  Alexandro  III  resi- 

Snayit(Romuald.  Sal.  p.  210),  simul  cum  Rflonone 
0  quo  y.  Annales  nostros  Vil,  23;  IX,  440;  Murat 
SS.III*,  462:Ant.ltal.I,«41. 

(1474)  Meminere  eorum  Anon.  Cas.  flul  h.  a,  mul« 
tique  alii. 

(1475)  Sed  cui  frater  sceptrum  prfloripuisset, 
capliyumque  detineret.  Tamen  utnomenmutemos 
necesse  non  est. 

(1476)  Dictus  Scannacfld)allu.  Edidit  Gatt.  Acc., 
p.  237. 


888 


GHRONIGON  GASINKNSB.  —  LIB.  IV  AnCTORB  PETRO* 


SM 


Calvensis  comitis  adhunclocumdevenieii9,obtQlit 
beato  Benedicto  {an.  i  i  18.  Jan.)  in  Sycilia,  in  loco 
ubi  dicitur  Melazzeti,  casalem  sancti  Andreie^justa 
flumeQ  PIatiplatoQioQ(i477),  iQtrahos  fioes  :  apri- 
maparte  coQJungit  in  monte  qui  diciturde  Marge, 
qui  est  a  parte  orientis,  a  secuada  parte  conjungit 
cum  prfiBdictoflumine,  et  cum  torone  (1478)  quiest 
justa  flumen  de  Sancta  Venera,  a  tertia  parte  casa- 
lem  sancti  Nycolai  de  Melito,  cum  hominibus  in 
eodem  loco  sibi  pertinentibus,quingentorum  bizan- 
teorum  pena  apposita. 

64.  Per  hos  etiam  dies  Alexius  imperator  nova 
RomflB  Gonstantinopoleos,  qui  multa  bona  huic 
sanctoGasinensi  ccBnobio  contulerat,  et  super  omnia 
Latininominismonasteriadilexerat,  quadragesimo 
quarto  (1479)annoimperii8ui  hujus  vit»metasexsol- 
vit  (Aug.  15),  Joanni  Porfirogenito  filio  sua  orienta- 
linm  Romanorum  summam  reliquir.  Similiter  et 
jam  dictus  papa  PaschalisaBenevento  Romam  re- 
gressus,  U.Kal.  Febr.  vita  decedit,  et  Joannescan- 
cellarius,  hujus  Gasinensis  ccsnobii  a  pueritia  mo- 
nachus,  adero,  senatu,  populoqueRomanoin  Gela- 
aiumpapam  eligitur.  Taliadum  Heinrici  imperatoris 
venissent  ad  aures,  festinus  Romam  advenit,  nun< 
tiosque  ad  eundem  electum  transmittere  studuit, 
per  quos  ei  direxit,  quod  si  fidem  quampapa  Pas- 
chalis  cum  imperatore  fecerat  observaret,  et  con- 
ventiones  quseinter  Romanum  imperiumetsedem 
apostolicam  statutfls  fuerant  firmaret,  imperator 
confes tim  fidelitatem  eidem  electo  et  Romanae  eccle- 
sies  faceret ;  sin  alias,  alium  pontificem  in  Romana 
ecdesia  inthronizaret.  Yidens  igitur  idem  electus 
rationes  suas  cum  rationibus  imperii  convenire 
non  posse  per  fluvium  Tiberim  mare  ingressus, 
una  cum  episcopis  et  cardinalibus  aliisque  clericis 
Roman»  ecdesi»  nec  non  et  prsQfecto  Roman»  ur- 
bis,  multisque  aliis  nobilibus  Romanis,  advenit 
Cagetam.  Hoc  ubi  imperatori  nuntiatum  est,  eve- 
stigio  Mauricium,  Bracariensem  archiepisoopum  a 
papaPaschali  depositum.invasorem  Roman»  ecde- 
siffi  constituit.  Supradictus  autem  dectus  Gaget» 
remorans,  in  quadragesimapresbjterordinatus,  et 
ab  eisdem  episcopiset  cardinalibus  in  papam  Gda- 
sium  consecratus  est.  Tunc  temporis  Gapuanus 
princeps  RobbertusetGuilidmus  dux  ad  eumpon- 
tificemineademcivitate  venientes,  fidelitatem  fe- 
cere.DeindeGapuamveniens,  unacum  episcopis  el 
cardinaiibusexcommunicavit  eundem  imperatorem 
una  cum  prflsdicto  invasore  eorumque  complicibus 
(1480).  In  festivitate  autem  paschah  {Apr.  14),  im- 


A  posito  sibi  Romani  orbis  diademate,  cum  magna 
laude  et  gloria  ad  patrisBenedicti  monasterium  Ga- 
pufle  silum  venit,  celebrataque  missa  sollem  pniterad 
episcopium  dvitatisrediit,ornatisplatei8  et  arcubus 
Romano  more.Post  hflecidem  pontifex  adhoe  mo« 
nasterium  veniens^cumimmensohonoreao  gaudio 
ab  aniversa  congregatione  susceptus  est,  atque  per 
plurimos  dies  in  hac  terra  moratus  est.  Robbertus 
interea  princeps  exercitumcongregaos  ad  hoo  mo« 
nasterium  venit,  Romam  sicut  promiserat  pontifid 
cum  eo  iturus ;  audiensautem  quodimperator  oppi- 
dum  quod  Turricula(i481)dicitur  obsideret,  Gasini 
substitit  ;ubietiamnuntiosimperatori8  suscipienst 
Gapuam  repedavit.  Imperatorinterea  eumoppidanis 
foedus  inien8,Romam  rediit,  ibique  die  sanctiPen- 

Q  tecostesabeodemhflsresiarcha  coronatus,  Liguriam 
rediit.  Hoc  ubi  pontifex  supradictus  agnovit,  Ro- 
mam  reversus  est,  indeque  egressus  civitatemPi- 
sansm  adiit,  ecclesiamqueinibi  sanctaB  MariflBqnflB 
Ad  domum  nuncupatur  dedicans  (8ept.  26),  primns  in 
eadem  urbe  archiepiscopatum  instituit  (1482).  In 
eademverocivitatesupradicto  pontifice  persistente, 
auctoritate  ejus  ac  Petri  archiepiscopi  civitatis  11- 
lius  oblata  est  beato  Benedicto  ecdesia  sancti  Sil- 
vestri  in  eadem  civitate  Pisana  ab  Odemundo  et  fi- 
liis  ejus,  cum  pertinentiis  suis  {Sep.  19)  (1483). 
Huic  concessioni  Lambertus  Hostiensis  episcopus, 
post  autem  papa  Honorius,  cum  aliis  cardinalibus 
interfuit.  Exiode  vero  supradictus  pontifex  discedens 
cum  episcopis  et  cardinalibus,  Gluniacense  coeno- 
bium  petiit,atquesupradicti  loci  sbbatehonorifice 

C  nimis  receptus,  et  ibi  aliquandiu  remoratus,  post 
paucos  dies  decessit  (An.  1119.  Jan.  29.),  atque 
in  eodem  monasteriodecentiestsepulturarecondi- 
tus.  Gardinales  igitur  videntes  se  tanto  destltutos 
esse  pastore,  oonsilio  habito,  ne  diutius  Romana 
ecdesiamorsibus  scismaticorum  pateret,  Guydonem 
Byennensemarchiepiscopum,  regali  stirpeprogeni- 
tum,  in  rebus  sflBCularibusetecclesiaslicis  apprime 
eruditum,  ibidem  sibi  in  papamGalixtumprflsficiunt 
Idem  prflBterea  pontifex  per  aliquantum  temporis 
ibidem  remorans,  Roscemannumque  cardinalem  et 
hujus  coBuobii  monachum^**^...  ex  parte  Italorum 
catholicflB  duntaxatparti  faventium,  desuaordina- 
tione  consensum  unanimem  per  litteras  excipiens, 

D  unacum  episcopiset  cardinalibus  ad  monasterium 
beati  Mauri  iu  Glannafolio  situmi  et  huic  Gasinensi 
coenobio  subditum  pervenit,rogatusque  a  monachia 
Gasinensibus,  qui  secum  venerant,  nec  non  a  Gy- 
rardo,  jamdicti  loci  (1484)abbate,  ejusdem  confes- 


VARLE  LECTIONES 
4iti  ixddisse  aliquid  patet,  fortaste  Romam  dirigens  et  per  eum. 

tiOTJE. 


(1477)  Plotiplatamonib. 

(1478)1.  e.  coUe. 

(1479)  Imo  38. 

(U80>  In  dom.palmarum,  ut  ipse  scnbit  ad  Go- 
nonem  PrflBnest.  God.  Udair.  293.  Inde Gasinum  eum 
venissei  etiamPandulfus  Pis.  retulit. 


(1481)  Torricdla,  ut  videtur,  quod  lacui  Trasi- 
meno  adiacet. 

(1482)  V.   Chr.    Pis.    ap.  Marat.  SS.  VI,  p.  105, 
169.  Pagiuro  ad  a.lll8,n.  10,  11. 

(1483)  V.  chartam  ap.  Gatt.  Hist.|  p.422. 

(1484)  S.  Mauri. 


m 


UOmS  HARSICAMI  IT  PBTRI  BIACONI 


•orisGfaritti  Mauri  eeoleriam  soltemQittt  dedioaTit, 
inqua  etiam  corpora  sanetDrum  Antoaii  et  Coastan- 
tiniaDi,  qui  de  hoe  Casinensi  eosnobio  ad  Gsltias 
eum  beato  Mauro  perrexerant,  eum  maxima  reTe« 
rentia  posuit.  Sioque  Romam  Teniens,  a  olero,  s»- 
natu»  populoque  Romanohonorifioesatisexoeptus 
est(/tin.  3). 

(65).  Eo  igitnrtempore,  cnm  jamab  inoamatione 
Domini  annus  ▼ioesimus  eentesiinusatque  millesi- 
mus  Tolveretur  (1485),  tam  magni  terrsBmdtus  in 
hac  terrafaoti  sunt>  utin  Camino  palatium  dirue^t, 
in  Cucumzzneoolesiam  oum  ouria  sub7ertoret,quod 
Bantram  ecolesiam,  domos,  etoampanaria  ad  terram 
dlBijioeret,  muitique  subipsarainaiQterirent,et  nunc 
qnidem  noyem,DUQc  decemetseptem,  nunc  viginti 
et  eo  amplius  ^»  id  per  dies  singulos  sentiremus 
(4486).  (}ao  terapore  pater  Benediotus  ouidam  His- 
panoapud  Termnlas  tribus  ▼icibus  ▼isibiliterin 
quodam  tririo  apparens,  dixit :  «  Yade,  dic  abbati 
ut  omnes  qui  in  dieionis  snsd  terrahabitant,  discal- 
eiatispedibus  ad  monasteriam  meum  in  Gasinocon* 
stmotum,  omnipotentem  Deumrogaturi,  oonvenire 
faciat,  et  ipsa  una  oum  firatribos  per  omnes  mona- 
sterii  eedestasletaniasfaoiantdiscalceatispedilins. 
lacreveraQtenimpeccatahominum,  etdeHcta  eorum 
multiplicata  snnt  Yalde  ;  forsitanignoscetDeusde- 
Uotis  fllorum,  perficiat  Tota  et  supplicationes  ad 
eum.  »  Poroontatus  quisnam  esset,  l^atrem  Bene* 
dictum  se  esse  respondit.  lile  antem  exnrgens,Tenit 
ab  abbatem,  et  quid  riderit  Tel  audierit  seriatim 
pandit.  Igitnr  onmjusta  patris  Benedicliprttceptum 
rursum  ad  monasterinm  omnesDeum  rogaturi  oon- 
▼enirent,  diabolns  olandispecie  assnmta  indevexo 
montis  laiereillisfactns  est  obriam  dicensglorioseB 
Tirginis  Mari»  eoclesiam,  maximamque  ciyitatis 
partem  terr»  motu  diruta  esse.  nii  autem  falsitati 
ejns  anrem  aocommodantes,  et  id  quod  ooBperant 
ocius  dimittentes,  ad  oiTitatem  roTersi  snnt ;  quo 
demTenissent^Tidentesillnsionemdiaboiicam,  aiio 
die  letaniamquam  stnltedimiserant disoalciatis  pe- 
dibnsimplerestudueruQt.Igiturprima  noctis  rigilia 
magno  nllra  modum  terrsBmotn  facto  f ratres  e  stra- 
tls  snis  snrgentes,  discaldatis  pedibns  flentes  et 
ejulantes  adpatrem  oonfugiunt  BiBQediotum,  atque 
QQte  ejus  sacratissimumcorpuspreoesad  eumfen- 
dentes,  per  omniamonasterii  altarialetanias  deoan- 
tare  ooeperant.  Fldelis  Dominus  in  verbis  suis,  qui 
iuTooantes  se  et  de  sua  miserioordia  praBsumeutes 
exaudire  promisit ;  oam  supplicatio  letaoiaB  a  fra- 
tribus  explicita»  ne  nnus  quidem  lapis  uiterius  de 


k  boclocomotusest  HsBcdum  adnotitiam  vioinonim 
oircummanentium  perTenisseQt,  omnes  fere  qui  io 
prinoipatQmaQebaQt,nudisTestigiishuc  ad  beatum 
Benedictum  ▼enerunt,omnipotentis  Deiolementiam 
suppliciter  postulantes  ut  tanti  patris  intenrentu 
iilis  misereri  dignaretur.  Neo  sua  frastrati  sunt 
flsstimatione,  nam  confestim  treo»>r  terrsB  quieTit 
Hoo  interea  anno  Bobbertus  Capuanorum  prin- 
oeps  cujus  supra  meminimus  vita  decedit(/cm.  3)« 
et  Rioha^us  filius  ejus  a  Capuanis  in  principatnm 
substituitur ;  quo  paulo  post  mortuo,  Rot>bertiit 
(4487)  patruus  ejus  ilii  in  principatum  succedit. 

66.  Hujiis  al>batistempore,  in  Gampania  proTin* 
oia  insigne  miraculumetantiquis  per  omniasimik 
faotumestlQComiQo  Qamque,  ia  castra  quod  in 

g  honoresaQctonimSeptemfratrumoonstructum  est, 
Bobiliscujusdam  militis  filiusfUitnomine  Alberious, 
qni  puer  decimoannoQativitatis  snaBinohoantelan- 
guore  oorreptus  ad  extrema  perdoctus  est ;  quo 
tempore  novemdiebus  totidemquenoctifousimmo- 
bilis  ao  sine  sensu,  et^iutmortuus  jaeuit  Inquo 
spatio  a  beaio  Pe^o  apostolo  et  duc^us  angeiis, 
quorum  unus  EmoMQuhel,  allerEIojdicebatnrrper 
looapoBnaramdeportatus,duotus  estadosiQferM- 
lis  baratri,  demum  yero  duotus  adparadjsum^Tidit 
mansiones  sanctoram^  atqueincQBlum  aerenmsub- 
leratus,  et  a  beato  Petro  apostolo  sufficienter  in- 
stractus  de  yeteritestamento,depoBnts  peceatoram, 
et  deperhennigioriasaQotorum,  riditarchaQaqusB- 
dam,  ques  prohibitus  est  alicui  loqui,  sioque  per72 
proyincias  ab  eodem  apostolo  deportatns,  et  rit» 

^  redditus  est.  HujusigiturTisionemnosse  quicupit, 
rei  seriem  a  Guidone  ^***huju3  Casinettsis,coBnobii 
monachooompositam  (1488)  relegat  ;qu8Bquiaper 
omninm  fere  ora  yolritur,  referre omisrmns.  Exinde 
yero  idem  Alberious  relictis  et  spretis  ssBccdipom- 
pis,  hoc  Casinense  ooBuobium  petlit,  atque  a  pa- 
tre  Gyrardo  gratanter  nimis  snsceptus,  et  sanota 
oon?ersationis  habitu  indntus,  Christo  yero  re^ 
militaturus  cum  csteris  fratribns  est  aggregatus. 
Tanta  enim  usque  in  hodieram  abstineortia,  tanta 
morum  grayitate  poliet,  ut  popnas  pecoaloram  per* 
spexisse  el  pertimuisse,  et  gloriam  sanotoram  iilum 
yidisse  nemo  qnis  dubitet.  Non  enim  oarnes,  non 
adrpem^nonyinumabillotempore  usquenunoDeo 

^  annueDte  sumpsit;  caloiamenta  nuilo  penitustem- 

poreutitur,  ersiointanta  cordis  acoorporis  oontri- 

tione  et  humilitateusque  inhodieraum  in  hocCasi- 

•  nensi  coBUobio  perseyerat,ut  muItaillumqueB  alioe 

laterent  yel  metuenda  yel  desideranda  yidisse^ 


VARLE  LBQTIONES, 
^*M  yioibas  excidisse  videlur.    ^<**  Ua  Gatiula.  Guidonp  Ang. 


NOTiE, 


(i485)  Consentit  Anon.  Casin. 
(1486)  Imitari  yidetur  Leonem  Ilf,  33. 
(1487)Imo  Jordanusfraterpost  mortem  Richardi 
fiBi. 
(1488)  Jussu  Girardi  abbatis  ;  y.  praBf.yisionis  in 


Francisoi  Canoelliere  obseryationibus  Sopra  Vorigu 
nalila  della  Divina  Canmedia  di  DaMe,  RomsB 
4814,  8,  p.  134  et  suprap.  568.  Exstat  in  cod.  Gas. 
257  f.  356. 


88» 


GHRDNICOH  GASOaNBB.  ^  UB.  IV  AUerORK  PETRO. 


m 


•tiamii  lingaa  taoeret,  fiU  loquereter.  His  (1489) 
porro  lemporibat,  Petrusdiaeonatannodomtiiioa 
moarnationit  quintodecifflocenletimo  atqaemille- 
aimo,  primo  »tatb  i ao  lottro  a  parentlbus  suis 
beato  Benedioto  oblatus,  et  a  jam  dieto  Gjrardo 
abbate  sosoeptas,  et  babitn  sanctm  oonyersationis 
indutus,  atque  sub  eodem  abbate  per  annos  Ihs 
quattoor  eruditns,  21  aano  «tatis  sosi  soripait  ad 
Oderisium  II.supradictiGyrardi  suceessorem(1490>, 
passionem  beatissimi  marfyris  Marci  et^*  socio» 
rum  4us(149i),  vitam  egregii  oonfessoris  Fulconis 
^^S  passionem  sanotissimi  martjris  Placidi  disoi- 
puli  beati  patris  BenedicU  (I49t),  et  Titam  sancti 
Apollinaris  abbatisad^^  reyerendissimumRaynal^ 
dum  abbatem  (1493),  Titam  sanotorum  Guinisoois 
et  Januarii  ad  ****^ltiohardam  monachum  Casinen* 
sem,  Titam  sancti  Coastantiiepiseopi  et  confessoris 
ad  GuarinumepiscopumAquinensem,  yitamsanoti 
Seyeri  episeopi  Casinensis  ^^*  ad  Seniorectum  ab- 
batem.  Rythmum  de  noTissimis  diebus  (1494),  in 
quo  jasta  IttteramTidetur  secutumfuisse  apostolum 
iofaaanem,cum  idem  Petrus  seiret  finitum  pro  infi- 
nito,  justa  qnodibidem  scriptumest.  Destruetionem 
etiam  et  restauratioDemoiTitatis  Atinie,  iainToolio- 
BemoorporislMatimaitTrisMareidescripsit.  Yitam 
saneta  Dari9uioris  sanoti  Nycandri.  Seripsit  etiam 
sermones  hos :  de  festiTitate  beatt  Marei  sermones 
8,  de  Tigiiiisejus  sermones  t,  de  ^^  sancto  iMur» 
Qrre  Plaoido  omelias  t  (1495) ;  et  sermoaee  it :  de 
ecsna  Domim  sermoaesd,  in  paraooTen,  in  sabbato 
sanoto,  omeliam  in  feetiTitate  sancti  Beaedioti,  eer^ 
monem  in  pasca,  in  octaTa  santi  Benedioti,  in 
ascensioae  Domini,  in  penteeoste,  de  festiyitate 


k  sflmoti  lohanDis  baptistis^  de  sanoto  Fetro  et  Paolo 
de  saaetoLaarentlo,d6Tigilia  sanctfie  MariflB;librum, 
illastrium  Tirorum  ocon<Mi  Gasinensis  adPandulfum 
Teanensem  episcopuoi  (1496).Miracula  Gasinensiinn 
mona^rumquflB  soripta  adhue  mfnime  erant  de* 
scripsit.  Istoriam  de  eTersione  seu  restauratione 
oosnobii  beati  Manri  ex  jussione  abbatis  Seniorecti 
emendaTit,  in  qua  et  prologum  scripsit.  Pecit  et 
prologam  in  libro  priTilegiorum,  sermonem  de 
translatione  oorportssanoti  protomartyris  Stephanl 
a  ciTitateConstantinopolitanaadUrbemRomaDam, 
ortus  etTltas  justorum  coenobii  Casinensis  (1497), 
sermonemde  festiTitate  omnium  sanctorum,  de  na- 
tiTilate  Domtni  sermones  duo  (4498),  de  sancto  Ste- 
phano,Ghronicam  ocBnobii  Casinensis  a  renoTatione 

^  eoclesifls  l>eali  Martini  a  Desiderio  facta,  usque  ad 
huae.  diem.  Afltronomiam  ex  Teteribus  libris  cofle- 
git  Demum  Tero  proresponsis  Gasinensisooenofoii 
apoorisariusadliO^hariumDI,  Romanorumimpera- 
torem  direotus,  postquam  (1499)  ei  sessionem  ad 
pedes  soos  oonoessit,  postquam  inter  cappellanos 
Romaoi  imperii  looaTit,  postquam  disoipulum  BeN 
tulfl  oanoellarii  oonstilmt,postquam  a  secretis  effo- 
oil  ;  logoUietam,  exoeptorem^  et  auditorem  Ro- 
mant  imperii  tllumoonstituit,  in  aulaporro  Romani 
imp«rii  idemPetrns  dumTersaretur,  altercationem 
qofls  ftu)ta  etlante  eundum  imperatorem  inter  eum 
etadTerswriumGasinensis  eoolesiaB  oomposoit  ( 1 900). 
Solinomdemiraouli8breTiaTit(150i)  De  generibus 
lapidum  pretiosorumad  Ghonradum  imperatolrem 
libmm  exaraTit.  Bxpositionem  super  regula  sanctl 

^  Benedioti  oompoftens,hi4  libros  diTisit  (1562). Sco- 
lias  in  Teleri  testamenlo  (iSOt).  Epistolas  duas  ad 


YARLG  LECnONES. 

^•^*  ac  t.    «<^«  Ua  codd.  F.  Titam  s,  Piacidi  2.    ^^*  ad  r.  R.  a.  de$uni  t.    *^  ad  R.  m.  C.  dmntt  t« 
****  ep.  et  confessoris  2.    ^*^*  sermonem  in  octaTa  sanctorum  Marci,  Nycandri  et  Marcyfltni,  et  %, 

NOTiB, 


(1489)  QuflB  de  Yila  sua  el  seriptia  faio  Pelrus  re* 
fert,  bis  prflBterea  exstant,ip8ius  manu  scriptascil.  i 
cod.  Gas.  36i,  cap.  ultimo  libri  De  viris  %U,  Caii- 
mfmbuSfatdiM  diTsrso,  ubicum  septies  atramenr 
tum  mutetur  (sc.  Terbis  :  In  ipto  autenit  in  sabb. 
sancto ;  $erm.  a$  transL  s.  Slephanif  libf^m  notarum. 
trantlationem,  cantus,  et  sanctorum  N.  ei  Mardani, 
ubi  desinit,  pagiaa  Yacua  relicta),  et  narratio  bre- 
Tior  sit,  primo  hflBO  scripsisse  Tidetur.  t  cod.  Gas. 
%1,  cajas  Tarias  leetiones  adjioimus.  Inoi|ut:  Pe- 
truB  CasinensisdiaconuSyCartuiarius,  scrintarius  ae 
bybHothecarius,  ex  patre  Egidto  natione  Romano, 
Gregorii  Romanorum  patricis  et  eonsulis  filiot  quin- 
guennis  sub  Oirardo  abb.  b.  Ben.  obieUuSf  a.  d.  t. 
1115,  atgue  sub  eodem  abbate  per  8  fere  annorum 
curricuta  eruditus  est.  Anno  vero  td,  iitS,  itatns 
autem  ^us  21,  cimi  abbas  Od.  //.  Girardi  abbatis 
sticcessorabbaiiam.  rBliquiuet,ademHum  emulorum 
stiortm  faciente  iswidia  dtredsu  est.  hs  ipso  autem 
constittUus  dum  esset  exitio,  descripsit  4ut  supradk- 
tum  Od.  abb.  passionsm,  eto. 

(1490)  Sed  tuno  dimissa  abbatia  cardinalem,  ut 
bene  Ang.  de  Nuee. 

(1491)  V.p.  568. 
(i49t)  P.  566. 

H493)ExstatinReg.  S.  Placidi.  ood.  Gas.  515, 
f.  IM;  T.  S.  Guinizoiutf  f.  141 ;  t.  S.  ScTeri  f.  150. 


Easdem  reoepit  in  Ubrum  De  ortu  et  ob.Just.  Casi^ 
nensiMm.  Gf.  p.  569. 

(1494)  Exstat  in  cod.  autogr.  Gas.  36i  ex  quo 
pnnoipLum  edidit  L.  Tosti  II,  itO. 

(i495)  EflB  oum  it  sermonibus  exstant  in  ood. 
515,  f.  64  ;sermone8  etiam  in  cod.  autogr.  361. 

(1496)  V.  p.  568.  Autographus  exsUlin  cod.  36i. 

(1497)  BxBtantia  cod.  361  autographo. 
(i498)  Hi  tres  sermones  exstant  ibidem. 
(U99)C1  ep.  ad  Ricbizam,  Mart  GoU.  I,  757: 

Postquam  enim  nosiramparvitatemdiseiptUumB.c. 
e/fecerat  postquam  logothetm.exeeptoriset  auditoris 
ojficio  remuneraverat,  pestqtMm  sessionem  ad  pedes 
suosindulserat,  postqtiam  asecretis  effecerat,  etc., 
T.  infrac.  It5. 

(1500)Ea  Casini  nonexstat,  sed  serTata  est  cum 
altera  aiteroalione  in  apogr.  manu  Gonslantini  Ga« 
jetani  a.  ilOt  coafecto,  in  BiM.  Bfaneaceiana  fl, 
G.  22.  Gf.  infrac.  97  et  115. 

(1501)  Ejusmodi  opus  continetur  eod.  Gasin*  391» 

SflBC.  XII. 

(i502)God257,  f.  57  scripla  jussu  Senioreoli  el 
Rainalai  ColemeQtani ;  Tosli  n,  iiS.  Partem  ejns 
Ang.  de  Nuce  edidit,  in  Append.  Chroniei^ 

(1503)  Ib.,  f.  346.  Incip.  Mos  est  wnetsB^scri* 
pttsrsBt  etc.  1.  B.  Marus. 


m 


LEONIS  HARSIGANl  ET  FBTRI  DIAGONI 


8M 


Lotharium  imperatorem,  ez  jussioiie  abbads  Guy- 
baidi  (1504).  Ad  Richizam  imperatrioem  de  obitu 
Lotharii  imperatoris.  Adeandemde  obitu  Heiorioi 
ducis  Bajoariorum.  De  electioue  Chouradi  U.  Ro< 
maoorum  imperatorisepistoiam  perpulchramcom- 
po8uit.Librum  ootarumezparvoampiiorem  effecit, 
et Choarado  imperatori  dedicayit  (1505).  Vitrubium 
de  architectura  mundi  emeDdaos  breviavit  (1506). 
Librum  Hev»,regi8ArabiiB,de  pretiosis  lapidibus  ad 
Neronemimperatorem,quem  Constantinus  impera- 
tor  ante  annos  fere  octingentos  aburbeRoma  coq- 
stantinopoiim  asportaverat^de  Greco  in  Romanam 
linguam  transtuUt.  Ymnos  duos  in  laudem  sanctas 
JustiB  virginis  et  martyris  dictavit.  Visionem  Albe- 
rici  moiiachi  Casinensiscorruptam  emendavit  (i  507). 
Ghronicam  regum  gentisTrojan8B,et  consulum,diota 
torum,  et  imperatorum  composuit  (1508).  Hiraoula 
sanctorum  martyrum  Marci,Nycandri,  etHarciani 
exaravit.  Ymnossez^***  ineorumlaudecomposuit. 
Cantus  beati  martyris  Marci,  dictavit.  Scoliasin  di- 
versis  sententiis  (1509).  Ezhortatorium  ad  mona- 
chos  (1510),  in  quoostendit  quid  custodire,  quid 
cavere  debeant,  de  septem  vitiis  et  virtutibus,  de  7 
petitionibus,  de  Rebecca  et  Isaac,  de  rege  Ozia  et 
sacerdotibus,  de  Moyse,  et  via  trium  dierum,  ao 
tribus  temporibus,  de  vislone  Ysaiea.  Librum  salu- 
tationum,ezhortationum  ^*^^,  et  opprobriorum.  De 
terrarepromissionisitinerariumez  omnibus  veteri- 
bus  libris  collegit^et  Quybaldo  Casinensi  abbatidi- 
cavit(i5il).Vltamsancti  papsBLeonis  ezaravit^^^*. 
Ystoriam  ^*^*  gentisTrojanas  a  principiomundi  usque 
ad  sua  tempora,  necnon  et  librum  prodigiorum  et 
portentorum  describens,  illustrissimo  Ptolemeo  H, 
Romanorum  consuli  dedicavit.  De  temptatione 
Cluristi  in  deserto  omeliam  perpulchram  ezaravit, 
nec  non  et  altercationem,  quam  habuit  cum  quo- 
dam  Constantinopolitano  pro  Romana  ecclesia.Com- 
posuit  alia  multa,  quaB  hic  scribere  supersedi- 
mus(i512). 


B 


A  67.  Sub  jam  dicto  abbate  Girardo  Gtonarius 
Sardorum  nobilissimus  (1513),  parentum  suorum 
Barsesoniset  Torkitorii  regum  vestigiasequen8,cum 
licentia  arcliiepisoopi  sui  (1514)  obtulitbeato  Bene- 
dicto  eodesiam  sancti  Petri  in  Nurki,  et  sancti 
Nycolai,  ac  sancti  Joliannis  et  sancti  Petri  in  Nu- 
guibi,  et  sancti  Heli»  ac  sancti  Johannis(i515)  in 
Setin,  cum  omnibns  pertinentiis  earumdem  ecde- 
siarum.adutiUtatem  vestimentorum  nostrorum  (on. 
1420.  irat.24).  Id  ipsumfecit  et  Furatus  de  Gy- 
til  (4546)  eum  voluntate  ejusdem  archiepiscopi,  et 
episoopis  Boni,  de  ecclesia  sancti  Nycolai  in  So* 
ho,  et  sanctn  Mari»  (1517)  cum  pertinentiis  suis. 
Sedet  Comita  Sardorum  nobilissimus  tunc  temporis 
ad  hoc  monasterium  veniens,  cartam  (1548)fecit 
huic  ioco  de  ecclesia  sancti  Michaeiis  iu  Furrucesi 
cum  attinentiis  suis.  Pari  etiam  modo  Marianusde 
Zori  optulit  in  hoc  loco  ecclesiam  sancti  Georgii  in 
Banarcatu,  cum  omnibus  qus  tunc  temporis  hal>ere 
videbatur.  Hujus  ezemplo  ducta  Muscunionia  car- 
tam  fecit  de  domo  sua  in  Solio,  cum  servis  et  an- 
cillis,  et  omnibus  rebus  suis.  Susanoa  etiam  illam 
ad  l>onum  asmulata  optulit  beatoBenedicto  domum 
suam  in  Yscano,  et  in  mulana,  et  in  Cortina,  et  in 
Myrra,  et  in  Coquina,  et  in  Amenduia,  cum  servis 
et  ancillis,  et  omnibus  suis.  Vera  quoquefiliaGun- 
narii  deThori  concessitsimiliterin  bocloco  domum 
suam  in  Coquina,  cum  servis,  et  omnibus  qu» 
hal>ere  videbatur.  Id  ipsum  fecitetConstantinus  de 
Carvia,  fecit  oblationis  cartulam  de  ecclesia  sancti 
Petri  in  Symbrano,    cum  omnibus  pertinentiis 

^  suis  (1519). 

eS.Tunctemporis  (an,  4120  /ti^.)  praBphatus  papa 
Calixtus  Url>em  egressus  venit  ad  hoc  monasterium, 
et  a  prffidicto  nostro  abbate  cum  ingenti  honore 
susceptus^  die  illo  missam  sollempnitercelebravit, 
atque  in  hac  terra  per  duos  fere  menses  (1520)  est 
remoratus.  Quem  videlicet  pontificem  no8terabl>as 
honorifice  nimissustentavit,  et  inomnibus  necessi- 


VARlifi  LECTIONES. 

♦•*•  numero  locus  vaeat  2.  *•*'  ezornationum  2.  ♦•♦•  ad  Innoc.  papam  U  ez.  4, 2.  ♦•*•  ffmc  in  cod. 
257  Ua  leguntur,  eadem  manu  $ed  nm  eodem  tempore  seripta:  Y.  ff.  T.e.  Noe  u.  ad  s.  t.  descril>ens, 
Pt.  U  R.  c.  dicavit.  Scripsit  omeiiam  in  quadragesima,  necnon  et  altercationem  q.  h.  c.  q.  C.  p.  R. 
eoclesia.  [hifinis  est. 


NOTiE. 


(1504)  Ib.,  f.  52.  Epistola  ad  Richizam,  f.  37  et 
368  ;  ad  Conradum,  f.  37.  Cf.  p.  571. 

(1505)  Prodiit  cum  Valerio  Probo  Venetiis  4525, 
4  ;  Lugd.  Bat.  1599,  8  ;  Col.  Allobr.  1602,  4  et  in 
coll.  auctorum  iingua  Latinn. 

(4506)  V.  Polenii  Ezercitatt.  Vitruv.  U,  171. 

(1607)Cod.257,  f.35«. 

(1508)  Cod.  257.  Fragmenta  editasunt  in  mon. 
SS.  IIL  219  et  in  L.  Tosti  Hi$t.  Ca$.  U,  416. 

(l509)Cod.257,f.  48. 

(45lO)U>.,f.  44. 

05I4W.  PrsBf.,  p.  574. 

(4542)  Librum  De  digniiaie  Bmani  imperii,  inc. 
H»c  dtgni,  etc,  habet  catal.  codd.  Cas.  in  A.  Mai 
Spicil.  V,  223  ;  (k>d  257  pneterea  continet  catalo- 
gos  pontificum  Bomanorum  et  abb.  Casinensium, 
ezplanationem  brevem  regul»,  et  epitomam  super 
Regula  S.  Benedicti  ad  Lotharium  imperatorem, 
inc. :  iiififiira^'»  etc,  Quod  ad  histonam  fkciat. 


nihii  ibi  invenies.  In  cod.  515  est  Vita  Aldemaii 
(Ortus  et  ob.  c.  69)  ;  in  fioe  cod.  361  periit  opus 
mscriptum  :  SynonUna  if.  T,  Ciceronie. 

(1513)  De  Laccon,  in  regno  Ardar.  Gatt.  Hist., 
p.  424  ;  cf.  confirmationem  Gonnarii  regis  Turri- 
tanorum  Acc,  p.  255. 

(1514)  Athu  8.  Azzu. 

(4515)  Ea  iu  privil.  non  commemoratur. 

H546)  S.  d.  Gatt.  Acc.,  p.  237. 

(4547)  In  altera  charta,  cujus  fragm.  dedit  Qatt. 
Hist.,  p.  344. 

(1518)  Fragmentum  ejus  edidit  Gattula  ib.  Reh- 
quas  noQ  edidit. 

(4519)  Edidit  Tosti  Bi$t.  Ca$.  I,  424. 

(1520)  Id  pugnat  cum  epistola  Eginonis  ap.  Udal- 
scalcum,  ubi  papam  Kal.  Jul.  adhuc  RomsB  manen- 
tem  videmus,  quem  Falco  8  Aug.  Beneveotum  in- 
trasse  narrat.  Casini  eom  fuisse^  etiam  Pandulfus 
inVitaejustestatur. 


B9S 


CHRONICON  CASINEN8E.  —  LIB.  IV  ADCTORE  PETRO. 


m 


tatibiis  eju8  streoae  satis  desenrire  ourayit.  lade 

yero  BeoeTeatum  yeaienB  {Atsg.  8),  in  Apuliam 

asque  desceodit,  ac  more  aatecessorum  suoruma 

duce  Guilielmo  fidelitate  recepta  (1521),  Romam 

reyersus  est.  Dehiac  yero  exercitum  congregans, 

Mauricium  sresiarcham  ia  ciyitate  Sutriaaobsideas 

eepit  (an.  4121.  Apr.),  et  ia  arce  h^jus  moaaste- 

rii(l522),  quam  idem  abbasa  fuadamentis  con- 

struxerat,  exilio  relegayit.  Hic  autem  reyerendissi- 

mu8  poatifex  dum  Beneyenti  resideret,  rogatus  ab 

eodem  abbate  nostro  yel  fratribus,  ecdesias  sancti 

Petri  et  sancti  Nycolai  de  Nugulbi,  sancti  HelisB  in 

Setin^  et  sancti  Petri   in  Nurci,  quas  vir  illustris- 

simus  Gunnarius  de  quo  supra  retulimus,  beato 

Petro  optulerat,  et  postmodum  ejusdem  pontificis 

jossubeato  Benedicto  concesserat  (1523),  per  apo- 

stolicsBsedis  priyilegiuro(i524)  congregationinostnB 

in  perpetuumcoofirmayit(an.  1120.  Au^.  9),  ut  de 

ipsarum  ecclesiarum  reditibus  prout  fucultasmiai- 

strayerit  iadumeata  semper  huic  aostro  coayentui 

prsBpareatur.  Salyo  aimirum  ceasu  quattuor  solido- 

rum  Papieasis  monet»  siagulis  aaais  Lateraaeasi 

sacro  palatio  persolyeodo.Adjicieasiosuper,ut  pos- 

sessioaes  et  doaa  omoia,  quse  supradictus  Gunna- 

rius  beato   Benedicto  contulit,  yel  coliaturus  est, 

omnia  similiter  ia  aecessitate  yestimeatorum  in 

perpetuum  coasenrentur,  et  si  quis  ejusdem  Gua« 

nariiobiatioaesauferre,  yel  miauere^  aut  a  coosti- 

tuta  yestimeotorum  prsparatioae  hujussaacti  Ca- 

siaeasis  coayeatus  subtrahereyel  mutarepriesum- 

psisset»  aaathemate  plecteretur.  Idem  praterea 

illustri  yiro  Guaaario  uxorique  ejus  Heleaes  iitteras 

direxit  [Aug.  10)  (i425),  gratias  ageas  simul  et 

moneos»  ac  ia  remlssioae  peccatorum  iUis  iajua- 

gens,  ut  ia  eo  quod  ccepisseat  ooastaatius  perma- 

nereat.  Romaaa  eaim  sedes  et  ecclesias  et  doaum 

quod  nostro  coenobio  fecerant»  sua  auctoritate  fir- 

mayerat,  prohibens  ne  quis  illa  subtrahere,  dimi- 

nuere,  aut  in  futurum  sine  Gasinensium  fratrum 

consensu  audeatcommutare ;  sedob  fratrum  indu* 

menta  quieta  semper  et  iligbata  permaneant.  Pari 

etiam  modo  litteras  Vulterano  episcopo  destina- 

yit  (1526),  mandans  quam  specialiter,  quam  pr»- 

cipue  hoc  Gasinense  coenobium  ad  protectionem 

RomaneB  spectaretecciesisB ;  pracipiensinsuper,ut 

donum  quod  beato  Beuedicto  ab  iUustri  yiro  Gun- 

nario  et  uxore  ejus  factum  fuerat,  pro  l>eati  Bene- 

dicti  reyerentia  quietum  etabomniuminfestatione 

liberum  faceret  permanere,  quia  apostolica  sedes 

donum  illud  scripti  suiauctoritate  firmasset,  et  ec- 

clesias  quasdam,  quas  Gunnarius  cum  uxore  sua 


A  Helena  beatoPetroobtulerant^nne  nostroccBnobio 
ex  apostolicmsedisliberalitateconcessisset.  Nollet 
ergo,  utper  quorumlibet  yiolentiam  subtraherentur 
yel  infestarentur  ;  sed  omnia  quiete  ac  libere  ad 
Casinensium  fratrum  indumenta  conseryarentur. 

69.  Factum  (1526)  est  autem,  dum  idem  yenera- 
bilis  papa  apud  Beneyentum  maneret  (Ocf.),  Otto 
CapuanusarchiepiscopusconquestusestCapuanam 
ecclesiam  spoliatam  tribus  ecclesiis  qu»  essent 
juris  sancti  Stephani,  quas  h»c  Gasinensis  ecclesia 
possideret;sciIicetsanctiBenedicti  Pyszuli,  sancti 
Angeli  ad  Odaldiscos,  sancti  Ruphi,  quarum  sibi 
possessionem  restitui  per  Romanam  curiam  postu- 
labat.  Ad  hffic  noster  abbas  respondit,  Casinensem 
ecclesiam  ejusque  ministros  Capuanam  ecdesiam 

n  non  expoliasse,  asserensse  deprsBnominatisrebus, 
pro  quibus  impetebatur,  multiplici  ratione  muni- 
tum,tam  instrumentorumquam  ]egitima,et  incon- 
cussa  temporis  detentione;  ostendens  insuper  quod 
appellatio  qusB  a  parte  archiepiscopi  facta  fuerat, 
neque  canonica  esset  neque  legitima,  idque  pluri- 
bus  et  eyidentibas  rationibus  asserebat.  Cumque 
inter  utramque  partem  diu  super  hoc  decertatum 
fuisset,  apostolicus  prsBcepit,  ut  ratione  qaas  no« 
ster  abbas  habebat  ostenderet  Tridui  igitur  dila- 
tione  concessa,  iterum  nostraillusquepars  curiam 
adeuntes,  de  eisdem  qusBstionibus  causa  denuo  yen- 
tilata  est.  Verum  ubi  a  parte  archiepiscopl  nuUa 
ratione  neque  canonica  neque  legitima  posset 
ostendi,  quod  Casinensemonasterium  pnedictarum 
ecclesiarum  possessionem  ei  restitueret,  cum  con- 

C  staret  Capuanam  ecclesiam  a  Casinensi  non  fuisse 
expoliatam  atque  in  hoc  prolixius  immoratum 
esset  Jussit  tandem  prsedictus  papa  sibi  rationes 
nostri  coBuobii  ostendi.  Quibus  exhibitis,  et  dili- 
genter  a  cardinalibus  clericisque  Romanis  studiose 
relectiset  (4528)  perspectis,  qualiter  illas  Richar- 
dus  princeps  et  Jordanusfilius  ejusin  hoc  ccenobio 
concesserant,  et  prsBcepto  suo  firmayerant ;  pontifex 
aecepto  concillo,  tum  pro  multimodis  rationibus, 
Instrumentorum  scilicet  et  temporum,  tum  pro  pri- 
yilegiis  Romanorum  pontificum  huic  nostro  coBnobio 
concessis,  prsBcepit  prsBdietarum  ecclesiarum  pos- 
sessioaes  apudhoc  moaasterium  prout  tuacfuerat 

[)  remaaere. 

70.  Hoc  prsBterea  tempore  ia  ejusdem  apostollci 
prsBsentia  prsBdictus  nosterabbas  proclamationem 
fecitdeeccIesiasanctaB  MariflBinCyngIa,quam  a  jure 
hujus  CGBnobii  Raynulfus  comes  (1529)  yiolenter 
abstulerat,  et  ecclesisB  sanct»  MariaB  de  Capua 
Bubj  ugayerat.Tunc  pontifex  abbatissa  sanctao  Mario 


NOTiE. 


(i53i)  MenseOcti.   BeaeTenti,  secandum   Rom 
Salera. 

(1522)  Sc.  Jaaula^  y.  c.  86.  Sed  tuac  ia  Cayease 
moaasterium  eum  relegatum  esse  coastat. 

(1523)  y.  epist.  ad  Roggerium  ep.  Vulterr. 

(1524)  Ap.  Gatt.  Hitt.,  p.  425  ex  orig. 

(1525)  Ibo  p.  426. 


(1526)  Ibidem,  ntrsBque  ePetri  Regesto. 

(1527)  Cf,  aotitiam  hac  de  re  scriptam  ia  Reg. 
Petri.  ap.  Gatt.  Acc  ,  q.  715. 

(1528)  Et  -~  firmaverani  hic  addidit  Petrus  ;  y. 
supra  III,  37. 

(1529)  F.  Roberti  comitii  Cajat.  quem  sapra  ha- 
bamius. 


•08 


uwms  MAitsiGAm  ST  pem  magom 


886 


de  Ci|raa  liltorat  dRxigm  stucUiit  (4530h  pmc^ 
piens  ut  qmnto  feria  post  octavas  penteeosten  tm 
sedi  apottoUeflB  proientaret,  et  jut  eceiesia  suae 
preBsentibusepiseopiset  cardiDalibns  Romano  pon* 
tifioi  ostenderet.  Mla  autem  Draliebri  furore  eza»* 
stuans,  ad  pontifleis  e«riam  nequaquam  ire,  ejas- 
que  prieeeptis  nullo  pacto  se  obedire  respondit. 
Quod  dnm  sapradicto  papns  nuntiatum  Aiisset,  fitte- 
ras  adeamdirezit,  mandansquodin  nostriabbatis. 
fueifimonia  super  GTnglensi  ecclesiasubterfugium. 
fnmerejam  Tideretur,  nam  secundis  transactis 
terminis  ad  judicium  minime  venisset,  neque  per- 
sonas  pro  se  rationabiles  direxisset :  in  his  tamen 
oomrbvs  Romanaecdesia  actenus  sil>i  et  monasterio* 
suopeperciseet,  sed  diutiuscausaBhjujusdiscussio- 
aem  protendere  non  Taleret.  Omni  ergo  oceasione 
seposita  pontificis  eonspectui  se  reprtBsentaret,  yel 
talesprose  personas  dirigeret,  quas  vice  sna  nego« 
tinm  illud  suffidenterYalerent  pertractare.Alioquin 
Romana  eedesia  Gatinensi  ccsnobio  de  Gynglensi 
ecolesia  nestitutionem  cooperante  Domino  faeeret. 
TalilgiturabbatissaconTentione  perterrita,  acce^it 
ad^comitemRaynulfdm,  rogat,  obsecrat  nt  pro  se 
Romano  pontifid  litteras  mittat.  Annnit  fllius  vo- 
Inntati  remuneratns  pecunia  comes,  et  ut  ab  abba- 
UBsarogatns  fberat  peragens,  snpradioto  papttKt- 
tera9mittit.Relectisigitur  snpradicti  comitis  Utteriit 
pontifez.ejuspetitioni  assensum  prttbuit,  et  fermi^ 
nnm  ei  dedit,  mandans  eidem  comitl,  nt  nnfium 
snper  hoo  impedimentum  faceret.  quin  negotium 
illud  enotempore  decideretur.  Nisi  enim  abbatissa 
termino  eonstituto  sedl  se  apostolica  reprssseniaret, 
Tdpersonaspro  seidoneas  mitteret,  IpseGasinensi 
eoenobiorestitntionemdeOynglensi  cooperanteDo* 
mino  faeeret,  qnoniam  Gasinensis  al>batisquenmo- 
niamdlutiusf^rre  non  posset.  Adveniente  autem 
termino,  abbas  noster  Romam  pm^t,  justitiam 
nostri  ccenobii  redpere  cupiens,  simul  etiam  et 
muniminanostrasecum  deferens.  Abbatissa  vero 
nuntium  destinare  vd  per  se  Ire  omnino  negavit. 
Tum  papa  cum  episcopis  et  cardlnafibus  consilio 
habito,  eidem  abbatisseB  litteras  misit,  admirans 
qulaprocontroyersia,  qu^de  supradictaCinglensi 
ecclesiaintersanctimonialesetGasinensecoBnobium 
longo  tempore  agitata  fuerat,  apostolicas  ad  eam 
frequenterlitterasmiserat,  ettres  ilh  jam  terminos 
constituerat ;  se  neque  ad  se  Ipsa  yenisset,  neque 
justa  ejus  prfleceptum  sufflcientes  pro  se  personas 
addedsionemoausaBdifexisset.  Inquo  profectonon 
jnstitiam  expectare,sed  dissimulationibusquibusdam 
et  occasionibus  tempus  infinitum  yelle  protrahere. 
Sibi  quoque  etcardinalibus  rationabileyisam  esse, 
ntdeinceps  dilationeyel  occasione  absentiae  ejus 
Gasinensis  ecdesia  non  deberet  manere  de  posses- 
done  GyD^jhnd  oeHmdintinf  speiialaJion  enmiiiui 


A  possesea  re  spohatus  est,  justa  legtim  institata  et 
sandornm  oanoniim  sanctionem  ad  }uri  cogeretnr 
actionera  accedere.  PrsBdperet  ergo  suo  cardina* 
humque  judidoyutinfrayigintidiespostqaam  apoe- 
stolioas  litteras  accepisset,  Gasinensem  ecdesiam 
de  Cynglensi  cdla,  salya  monaslerii  sui  justitia,  in 
integrum  retnyestiret.  Res  yero  ecdesifls^,  quas 
spoIiatSonis  tempore  habuit,  a  se  rel  a  suis  homi* 
nibus  minime  toUerentur.  Ad  hsBC  abtmtissa,  igno- 
rMs  eaqu»  yentnra  erant  super  eam,mis8ishomi- 
nibns  contra  papsB  prsBceptumlibroset  qnicquid  in 
dnglensi  cella  repperit  asportayit.  Hoc  obi  papa 
agnovit;  ad  eam  p^  litteras  direiit,  qui  dum  Hlam 
patema  benignitate  et  mansuetndine  toleraret,  ipsa 
jn  derisnpapflB  patientiam  exhabens,  nichil  eorum 

g  quffi  iHi  prflBoiperet  satageret  adimplere  :  insnper 
e^aoi  adapostoiicflesedis  iujuriam  et  contemptum 
Ginglensemecdesiamexpoliasset.  PrflBciperet  ergo. 
nisiiram  ydlet  experiri  apostoiicam^  ut  nichil 
deinceps  de  Ginglensis  eedesiae  rebns  auferret,  sed 
omni  occasione  yel  dissimniatione  postposita,  eo* 
clesiflB  ipsi  quie  per  eam  de  eadem  ecdesia  ablata 
sunt  redderet.  eandemque  ecclesiamcum  omnibus 
rebus  suis  Gasinensi  monasterio  restitueret.  Si  au- 
tem  iriterius  contemptrix  existeret,  et  mandatum 
aposColicnminfra  yinginti  dieepostlitterafracceptaa 
non  satageret  adimplere,  apostolica  sedes  ex  tuno 
in  Ginglensi  eodesia  diyinaoffida  interdieeret;  ab- 
batissfl9  yero  omnem  monasterii  pr»Iationem  pote- 
state  apostoliefl9auetoritatis  prohiberet,qooadusque 
prephatamrestitutionem  cnm  integritate  adimple- 

^  ret,  et  RomsB  eodesieB  de  contemptu  plenarie 
satisfaceret.  Abbatissa  yero  ubi  papflB  yoluntatem 
agnoyit,  ad  consneta  arma  reourrit,  peeuniam 
oportune  importune  distribuit,  et  se  nulla  ratione, 
nulk)  pacto,  papsB  yoluntatem{im|4eturam  fatetur. 
Boc  igitur  ubi^pontifid  nuntiatum  est.  rursus  ad 
eam  direxit,  quia  qnanto  illam  majori  patientia 
sustineret,  tanto  habundantiori  superbia  et  eitol^ 
lentia  contraRomanam  ecclesiam  eleyaretur.Qnater 
enim  et  eo  amplius  slbi  karitatiye  ac  patenie  justa 
sacrorum  canonum  sanctionem  s6ripsisset,  et  man- 
data  ejuspenituscontempsigset,  etRomanamec- 
desiam  8preyisset,quflBomnium  ecdesiarummater 

g  et  domina  est,  non  ab  alio  sed  a  Ghristo  domino 
constituta  :  unde  non  immerito  fideles  omnes  eam 
debent  honorare.  Ipsa  yero  econtra  sua  eam  yellet 
potestate  d  dignitate  priyare.  Totiens  quippe  a  Ro- 
mana  ecclesia  commonita,  non  solum  inobediens 
extitisset,  yerum  etiam  inobedientiam  addidisset. 
Pro  tanta  igitur  insolentia  ejus,  idem  poflUfl»x  in 
eodem  beatflB  MariflB  monasterio  di  vina  omnia  officia 
interdiceret ;  abbatissam  ab  ipsius  monasterii  regi- 
mine  sequestraret,  et  tam  eam  quam  fautores  ejus 
iabac  oausaexoommunicationis  yincalaionodaret. 


NOTiB. 


(i9»(^  Qttatoor  dus  epistdflBlad  Alpheradam 
Petri  f.  3i>  teste  Oatl.^t.,  pag.t49. 


abbatissam  ot   tres  ad  R.  comiftem  exslaat  ia  Reg. 


8d7 


GfiROmcON  CASINENSE.  ^  tlB*  IV  ADCtORK  PEtRO. 


891 


B 


CumquBnecsicvaleretRoiiiaiiuspoatifexahbatiBMe  ^ 
proteryiam  humiliare,  mandat  comiti  Rt^uulfo,  ut 
inlra  vigiuU  dies  postquam  apostolicas  lilteras  ac- 
cepisset,  Casiueuse  moDasterium  de  Cinglensi  ec* 
elesiain  integrum  reinvestiret,  nequeinterimejus- 
dem  ecclesis  bona  diripi  a  quibuslibet  yei  auferri 
permitteret.  Quodsi  etipsequoqueapostolicimau- 
dati  contemptor  ezisteret»  qui  spoliationis  hi^us 
causa  et  principium  extitisset^  papa  ecclesiastic» 
justiti»  vigorem  pro  eo  dimittere  non  Taiens,  ia 
personam  et  in  totam  terramipsiusexeommunica- 
tionis  sententiam,auxiiiante  Domino,  proferret.Su- 
scipiens  igitur  apostoiicas  litteras  comes,  abbatis- 
sam  evocaty  quid  sibi  a  papamandatumsit  per  or^ 
dinem  pandit.  liia  vero  facibus  succensa  femineis 
principem  et  comitemuniversosque  illorum  satelli- 
tes  iogentihwe  remunerat,  rogat,  poscity  obsecrat. 
uti  comitem  flagitenty  ut  contra  pap»  sententiam 
tueri  abbatissam  studeat,  utque  in  tanto  artaculo 
temporis  subveniat,  modis  ac  nisibus  quibus  valat 
ezorat.  Remuoeratus  itaqueabbatiss»  pecunia  oo^ 
mea,  illam  contra  papffi  sententiam  pro  suo  posse 
tueripromittit.  Quod  dumsupradictopontifici  reli^ 
tum  fuisset,  mandat  oomiti,  quia  cam  ipse  beati 
Petri  et  papas  iideiis  esset,  Romana  ecclesia  vera 
cum  dilectione  diiigeret,  et  inter  alios  strenuoe  et 
illuatres  virospersonamipsiasprocipusB  dilectionis 
brachiis  ampiexaretur,  et  nisi  per  eum  remaneret^ 
id  ipsum  deioceps  faoerepr«optaret;  proplarquod 
tunc  usque  ecclesia  nichil  egiaset,  in  quo  gravaria 
sede  apostolica  videretur.  Praciperet  ergo^  ut  oami 
penitus  dilatione  et  ooeasiona  postposita,  Casinen*  C 
sem  abbatem  de  Cingiensi  eeelesiaet  de  poesessi^^ 
nibus  ejus  faceret  revestiri.  Quod  si  contra  hoc  ire 
prassumpsisset,  ipae  eidem  comiti  divina  officte  et 
omnium  ecclesiarum  introitum  interdieeret,  et  ad 
viginti  dterum  termiaum  oonftitutum  personam 
ipsius  ezoommunieatet^donec  Casineasem  nhbnltm 
de  Ciaglensi  cella  pienarie  revesliret,  quia  Castnen- 
aiom.  Cratrma  daDooffem  nttUo  laedo  fsrre  vatoretv 
Pari  eHaoft  modo  iilteras  Ottoni  aroliiepiscopo  Ca- 
piiano  direzit  (lj^31),  praciptena  ut  AUiiradam  A- 
batiasam  pro  dieposita  et  ezoommttaicata  tamquam 
babereti  et  in  eodem  beato  MariiB  mooasterio  aul- 
kim  divinamoffidumeeiebrarepermitterat ;  datan 
a  Romaao  poalifice  interdi^ionia  et  ezcommunica- 
tionis  sententtam  per  saam  parrodiiam  auatiariet  D 
teaeri  faeereL  Clnicis  vero  el  laid&omnimodo  pro> 
hibui^  na  contrajsuuiD  iaterdtctum  ecdestamipsam 
iagredi  aatcttmexoommunieatis  partidpare  nulift- 
enoe  pBessumfireat  Comea  talerea  Rayiudf  ua  (sgra 


fereas  se  pro  femiaeasuperbiaezooatmiiiiioatumet 
ab  omnibus  divinismysteriisseparatuat,  apostolid 
voluntatem  se  impleturum  spopondit^  si  Casinen* 
aium  fratrum  munimina  perspioere  posset.  Rdectts 
igitur  in  pradsentia  supradicti  papffi  CaHisti  et  om* 
nium  episcoporum  et  cardinaUum  antiquis  et  au^ 
lenticisnostri  ccBnobii  cartulis,  qualiterSarraceaus 
acuidahis  Beaeventanus,  cui  iocus  idem  jure  hmt^ 
ditario  pertinebat,  ecdesiam  ibi  sieul  io  bHjus  libri 
prindpio(c.  6)  commemoravimus  beati  Casdaai  a 
fuadameatis  coostruzerat,  ddem  ecdesio»  quoniaia 
filium  non  habd)at,omaem4mnino;subatantiamet 
possessiooem  suam  per  coasensum  («isulfi  duoti 
Langol>ardorumconcesaerat^  etqualiter  postmodum 
perauctoritatemipsiusduciseaademecdesiamcum 
omnibus  possessiodbus  suis  huio  Casiaenu  cosnobio 
subdiderat,  seu  et  quaUter  et  sanctus  Petroaazabp 
bas  cum  adjutorio  ejusdem  duds  ecdesiam  ibi  ia 
hoaore  sanot»  Dei  genitrids  Ifartss  eonstruens, 
monasterium  pudlarum  Dei  effaoerat,  et  qoaliter 
illam  abhoemonasterio  subtraotam  Oderistits  abbas 
temporibus  pap»  Urbani  reooUe^erai  (1532)«  et 
qualiter  Capuaaimoaaaterii  abbatisaam  idem  papa 
ob  haac  rem  apostolicis  litteris  et  sut  oris  iavita'' 
tioae  **'<^  Tocaverat,  et  qualiter  abbatissa  ad  ponti* 
ficem  veittre  oontempaeas,  aeo  ejusBoaita  snsoepit 
«i  Judidam  penitas  eabterfugit :  simol  ettam  in 
oatitittm  priBsentia  relecto  ezinde  pap«  Pasehaits 
judicio  (i5^),eoaliauoidemooiiiescoram  iohaitae 
oardinaii  tituli  sanoti  £usebii,  et  Beratanao  ^**< 
Reiaaaa  ecdeei»  eubdiaeeBcreddidii  beato  Beae^ 
dieto  tolum  ez  iategro  prsBdtetam  saoetss  MariB 
moaasteiium>  enm  omaibus  periiAeiitiis  sois  qu» 
tmporepatris  sai  teaalt,  oartuIaMKtue  laooatiatioaia 
etreetilutioniBeiiadeooasoribtfaeieas»  illanquepro* 
piria  maauroboraaa  (on.  1122.  S^*),  saper  aitare 
beati  ABaedieli  poeuit,  vioIatoribaB  iiiias  deeiaioais 
mille  librarum  auri  peitam  iadioeas  (1534) 

7i.  Hoo  iaterea  aaae  Sparaaus  abbas  de  moaa^ 
alerio  saneti  Martiai  in  Aardadhutto  looomveaians 
{Fe^J^,  obtulit  beato  Beaedieto  eandem  ecdeoiaai 
sancti  Martinieum  pertaneatiissuis(i535).  Mipaum 
iscitet  Raode  Baaleroaa  oum  Aurietdla  uzore  sua 
de  eoaiesia  aaaeti  Petrl  dta  ia  fiaitoB  Conseate,  ia 
loco  qui  vocatur  Gauraaoetacdesia  saaeti  Martiai, 
loeoqui  (tidlur  Coppiatu,  cum  oatitibnepertiaiealiii 
iHaram,  ceBtuaaiitoirumiauri  peaa  apposita.  Simi* 
Mleretiam  Milo  et  Lituiitts  filii  BemardideAquino, 
et  MUofilias  Milonia,  ad  hoo  moQasledam  venistite» 
opluleve  beato  Benodtoto  novem  faflulias  hominum 
s^i  periaealiam  in  oppido  qu^d  PesoMmti»  dioitttr. 


TARL£  LfiGTlONESt 
4iM  iavitationem  c.   ^**^  Ermanno  tn  earla  Bainulfi. 

MOm 


(1534)  Quas  edidit  Gatt.  L  L,  s.  d 
<jKoa;  r^t  —  ''^libriiv. 


(1534)  Quas  edidij 
(1533)  Cf.  cap.  18 
(1533)  D.  1101  Mi 


Mart.  81,  ap.  Cteti.  Hist.|  p.  48. 


(4534)  Eam  edidit  Gatl.  Aoc.,  pr710« 
(1535)  6atLHist.,p.4l4^ 


m 


LEO^iS  ifAR^IGANl^  t^ETRi  DtAGOKt 


660 


6t  in  yilla  sanot»  Lucia,  quorum  aominahiec  sunt : 
lohannes,  eum  familia  sua ;  Conterius,  cum  familia 
sna ;  Desiderius,  cum  familia  sua ;  Trostaynus,  cum 
familia  sua  ;  Petrus,  oum  familia  sua ;  Bricius,  cum 
familia  sua;  Litolfus,  cum  familia  sua ;  Ugo,  oum 
familia  sua ;  Johannes,  cnm  familia  sua. 

72.  Tunc  temporis  cum  (1535)  fratres  monasterfi 
Gapuani  cuidam  ^**'  ® groto  jam  fere  morti  proximo 
monasticum  habitum  tradidissent,  clericiGapuaniB 
ecclesifficum  armatamanu  iilucconTenientes,  eum 
Jam  defunctum  repperiunt,et  stimulis  nequiti»  de* 
briati,  monachico  habitu  illum  spoliantes,  eadem 
indumentaquibusque  ambulantibus  conculcandain 
platea  projecerunt.  Quod  ubi  papaCalixtus  agnovit, 
Capuano  archiepiscopo  prscepit  ut  inauditam  et 
novam  tantie  temeritatis  prsBSumptionem  sic  per 
Dei  gratiam  corrigeret,  ne  aliquatenus  talia  agere 
praBsumerent,  neque  idem  archiepiscopus  in  hoc 
Deum  et  Romanam  ecclesiam  oflfenderet,  et  quia 
Basinensemonasterium  Roman®  ecclesi» juris  esse 
sciret,  loca  ei  pertinentia  nec  per  se  nec  per  suos 
uliatenusinquietaret.  Ab  hocetiamyenerabili  papa 
praodictus  abbas  privilegiumdeomnimodaloci  istius 
libertate  recepit  {an.  {{21.  Sept,  16)  (1537);  adji- 
oiens  insuper,  ut  si  quishujus  nostri  monasterii  vel 
cellarum  ejus  possessiooes  aut  res  violenter  aufer- 
rent,  postquam  episoopi  ipsorum  a  nostro  abbate 
eommoniti,  Justitiam  de  eis  facere  omnino  nolue- 
rint,  abbas  supereosdem  raptoressecundo  tertiove 
eommonitosoanonicam  excommunicationem  profe- 
rat.  Quoetiam  annOypecoatisexigentibusCapuana 
oivitas  igni  tradita  est.  Ex  toto  fere  itaque  oiyitate 
consumpta,  sancti  Benedictimonasterioignis  undi- 
que  minabatur ;  Cratres  autem  humanis  rebus  diffl- 
dentes,  et  iasolo  DeiadjutoriosperaoteSyCorporale 
oalicis  sumentes,  extra  monasteriumin  medio  ignis 
posuerunt.  Mirum  immodum :  roTersus  ignis  ultra 
propius  aecedere  non  audebat.  Civibus  etiam  om- 
nibusqusMiam  manus  a  monasterio  ignem  propellens 
Tisa  est;  oorporale  vero  prorsus  ab  ignis  injuria 
illassum  mansit»  pneterquod  causa  testimonii  ejus 
in  medio  foramen  parrum  factum  est. 

73.  Hio  interea  abl>a8  oum  apud  Beneventum  in 
apostolioi  servitio  permaneret  (4538),  et  certo  cer- 
tius  brachium  sancti  apostoli  et  eYangelistaeMathei 
In  eadem  oivitatereoonditum  essedidicisset  (4539), 
ad  se  jam  dicti  braohii  custodes  conTocans,  quaiiter 
Tel  quo  ordine  ejusdem  sancti  apostoli  braohium 
habuissent  percontari  studiosissime  coepit  Qui  dum 
retulissent,  qualiter  illud  secum  Robbertus  dux  de- 
tulisset  inexpeditione»  quamcontra  Alexium  impe- 
ratorem  habuerat,  ao  demum  cappellanis  suis  ad 


A  mortem  reliquerat,  ipsiqnepostmodumindieobitus 
sui  sibi  dimiserant :  abbas  monere  iUos  attentiui 
coepit,  uttanta  pignora  Casinensi  ccRUobio  confer 
rent.  lili  autem  ocius  se  h®c  adimplere  fatentor,  si 
abbas  illos  quacumque  hora  ad  conTersionem  Tenire 
Teilent,  absque  aliquo  pretioillosinhoc  monasterio 
reciperet.Quod  oum  abbas  libentissime  se  impletu- 
rum  spopondisset,  Uii  confestim  sanctas  reliquias 
ad  hunc  locum  ferendas  eidem  abbati  contradunL 
Suscipiens  igitur  idem  abbas  sanctas  reliquias,  diu- 
que  deosculans,  per  hujus  nostrs  congregationis 
fratres  ad  hoc  monasterium  transmittere  studuit. 
Ad  cujus  adTcntum  omnes  quihanc  terram  inbabi- 
tabant,  cum  ingenti  dcTotione  et  gaudio  obTiam 
processerunt.  Sane  cum  hflec  ad  hujus  nostrss  ooq- 

g  gregationisnotitiamperTenis8ent,inestimabili  exul- 
tationem  repleti,  ac  soUempnibusTOstimentis  induti, 
oum  lampadibus  et  thimiamatibus  usqoe  ad  portam 
Toterem  exierunt,  acterrflBprostratisanctum  evao- 
gelistam  adoraTorunt,  surgentesque  cum  maxima 
reTereQtiadeosculaTerunt,etcomymnisetlaudibos 
iUud  in  monasterium  introducentes,  atque  in  argen- 
tea  capsa  turrium  instar  aptata  sanctum  brachium 
recludentes,  in  argentea  trabe  ante  beati  Benedicti 
altarium  suspenderunt^  annodominicflBincamationis 
44». 

74.  Eodem  quoque  annoquidam  claudus  de  ter- 
ritorio  Turonensi  oratioois  gratiamontemstatuerat 
adireGarganum.CumqueAquinatemdeTenissetad 
urbem,  intempestsB  nootis  silentio  quiesoenti  ei 
beatissimus  pater  Benedictus  apparuit,  dicens ; 

G  «  Surge  Telooiter,  et  castrum  pete  Gasinum,  ibique 
flmte  corporis  mei  prflBsentiam  Testem  donaToris,  et 
sanitatem  sine  dubio  peroiples.  »  Tum  olaudus  : 
c  Qui  es  tu,  qui  tanta  nobis  taiiaque  promittis  ?  » 
Et  legislator  ad  hflBC :  c  Omni  dubitatione  seposita 
noToris  me  esse  firatrem  Benedictum,  Gasinensis 
coBnobu  fundatorem.  »  EthisdictisdisparuitClaa- 
dus  Tero  confestim  exurgens,  rem  gestam  sociis  per 
ordinem  pandit.  lUi  Tero  Tisiooifidem  derogantes, 
nt  diTorsi  diTorsa  seosere.  AUi  namque  dicebant 
fallacibus  sompniis,  oredere  nuUum  del>ere,  nam 
muitos  errare  feoerunt  sompnia.  NonnuUi  autem, 
quorum  fides  sanior  ac  dcTotior  erat,  consebant 
nequaquam  id  esse  fltgendum ;  sed  a  Benedictopatre 

D  sanctissimo  promissum  beneficium  expetendnm. 
Tunc  claudus  exurgens,  ad  montemcelerigradu  ac 
nisu  quo  poterat  flisoendit  Casinum.  Gumqne  in  eo- 
desiam  Benedicti  patris  oorpore  et  nomine  oonte- 
oratam  ingressus  fuisset,  etante  colnmnam  argen- 
team  in  qna  oereus  magnus  ponitur  perrenisset, 
BenedicUconfestimsuffragantibusmeritiSy  coBpitin 


^ARLE  LEGTIONES. 


4Mt  quemdam  c. 


NOTiE. 


(4536) 

(1537 

(15381 


Ex  ep.  GaUxU  s.  d.  in  Petro  Regesto  U  32. 
Gatt.  Hist,  p.  385.  Datum  Berulit, 
CaUxtttsRa  Not.  4Ui  ad  Feb.  ilU  Be- 


neTcnti  fiiit. 
(1539)  Y.supraQI|$?. 


»01 


CtoONICON  (iASnmNSE.  —  UB.  IV  AUGTORB  PEtftO. 


m 


piistiiiiim  claudus  restitai  gradam.  TuncAndreas 
maosionariusy  quieodie  ecdesi®  ouram  gerebat» 
claudum  yociferantemaudiens,  adeumcelericursu 
peryenit,  vidensque  callos  qui  in  menbrorum  con- 
iradictione  exorti  fuerant  disruptos,  elsanguinem  ex 
eo^junciione  profluentem,  ad  fratres  ut  rei  gestn 
ordinem  promeret  concito  gradu  perrexit  Glaudns 
Tero  ecclesiam  egrediens  insciis  fratribus,  concito 
gradu  ad  socios  qui  eum  apudcivitatem  sancti  Ger- 
maniexpectabantl8etis8imusrediit.llli  autemtanta 
per8picientesmirabilia,Gerardum  abbatem  adeunt, 
et  rem  gestam  per  ordinem  pandunt.  Venerabilis 
autemabbasob  ejus  sanitatemlsetisslmusredditus, 
omnipoteuti  Deogratias  reddidit,eumqueconfestim 
Caainum  ad  patrisBenedicticorpus  remisit.  Quanta 
autem  mentis  Iflstitia,  quantaque  tuno  exultatio 
fuerit,  quia  adbuc  omnes  qui  viderant  supersunt, 
omitto  referre.  PostbsBC  quidam  seuatorumaburbe 
Romaegredientes,  ad  montempervenere  Gasinum, 
videntesqueeundemciaudum,  quemprius  ante  La- 
teranense  palatium  jacere  oognoyerant,inquirebant 
qualiter  quoque  modosanatusfuisset.  Qui  dum  se- 
natim  suam  erectionem  retullsset,  ejus  dictis  sena- 
tores  nequaquamassensumprflsbentes,  interulaejus 
artus  nudantes,  et  cfldios  in  frusta  divisos  videntes, 
omnipotenti  Deo  et  patri  Benedicto  laudes  retulere 
quam  maximas.  Ad  hujus  vero  perpetuaB  rei  indi- 
cium,  ejnsdem  claudi  cambuttasanteforesecclesie 
jamdictipatris  benedicti  suspenderunt.OperaB  pre- 
tiumreor  annectere  celebre  totoque  orbifamosum 
miraculum^  quod  tunc  Dominus  adejusdempatrls 
■anctissiml  artusostendit  Ipsanamque  resurrectio- 
nis  dominioe  die,  dum  quidam  Etruriensis  cum 
tociis  suis,  mutus  cflecus  et  surdus  ad  patris  Bene- 
dicti  sanctas  exuyias  pervenisset,  saiutem  reoepit 
inomnibus  membris. 

75.  Hisporro  diebus  Pandulfus^  cuicognomen  de 
Sexto inditumest,  antiqui  serpentis nequitiadebria- 
tus,  sociato  sibi  Odaldo  quodam  sui  sceleris  com- 
plice,  terras  nostri  monasterii  sibi  contiguas  infe- 
stare  non  desinebant ;  contra  quem  noster  abbas 
exercitum  congregans,  omnem  illorum  terram  igni 
ferroqueconsumpsit.  Pandulfus  autemserapenitu- 
dineductus  ad  hoc  monasterium  yenit,  et  jureju- 
rando  refutavit  sancto  Benedicto  et  eidem  abbati 
per  oartam  castrum  Yitccusum  cum  pertinentils 
suis,  unde  pugna  exhorta  fuerat.  Idipsum  etiam 
fecit  et  Odaldus  de  Casale  (1540)  de  castro  quod 
diciturAquafundata,  obligando  se  nna  cumPan- 
duifo  et  hfleredes  suos  huic  monasterio,  ut  si  ipsi 
velhflBredessui  amodo  vei  aliquotemporelitemaut 
ealumpniampersevelperaliquamsubmissam  per- 


A  sonam  exinde  sanctoBenedicto  feceretemptaverinti 
oomponerent  auri  optimilibra8oentum«Hisquoque 
diebus  Rao,  filiusRaelis  (454i),  coUecta  iatrocinan- 
tium  manu,castra  beati  Benedioti  Suium  etHortu* 
iam  deprsBdatus  est.  Quod  dum  papa  Galixtus  au- 
disset,  Pandulfo  Teanensi  episoopo,qui  de  hoc  nostro 
coBUobiosub  papaPaschali  eidemecclesiflB  episcopus 
datus  fuerat,  prmcepit  ut  supradictum  Raonem 
ttinde  conveniret,  quatenustotamterramrestitue- 
ret,  ettale  quidin  terra  **^  l)eati  Benedicti  qusB 
snb  protectioneRomanfle  consistebat  ecclesiflB,  ulte- 
rius  facere  non  prassumeret.  Si  yero  super  hoc 
eidem  episoopo,  imo  Romane  ecolesiflBobtemperare 
noUet,  idem  episcopus  canonicam  de  eo  justitiam 
faceret,quiaquioquid  indedictante  justitia  fecisset, 

g  papa.  auotoreDomino,et  ratumhal>eretetconfirma- 
ret.  Tuncetiam  {an.  4523)  domnus  Pontius  Glunia- 
censis  coBUobiiabbas,  ob  maximsB  devotionis  reve- 
rentiamquampatri  Benedictohal>ebat,cum  duode- 
oim  suflB  ecclesifle  firatribus  hoc  Casinense  ooBUobium 
petiit  (4542)  abbatisque  nostri  Gerardi  yestigiis 
proyolutus,  ofiQcinasmonasteriidum  perlnstrasset 
dixit :  c  Mallem  prius  esse  decanus  Gasinensis, 
quam  abbas  Gluniaoensis. »  Demum  vero  fratrum 
yestigiis  proyolutu8,illorumque  se  orationibus  oom- 
mendans,  Jerusolimam  petiit,  beato  Benedioto  spon- 
dens,  post  suum  regressum  pastoralem  curam  re- 
linquere,  et  Deo  attentius  in  hoc  sancto  Gasinensi 
coBnobio  deservire, 

76.  Peridem  tempuSfCumpossessiones  monasterii 
beatlMauriquod  in  Glannafolio  situm  est  a  quibus- 

C  dam  diriperentur,6jrarduseju8dem  coenobii  sJl^bas 
Gjrardo  abbati  nastro  litteras  misit,  rogans  ut 
papam  Galixtumhac  de  re  exorare  studeret  ;  quod 
et  fecit.  Gujus  postulationibus  pontifex  flexus,  Glan- 
nafoliensi  et  fratribus  apostolicam  l>enedictionem, 
et  episcopis  GermaniflB  ^***  direxit,  ut  possessiones 
monasterii  beati  Mauri^  quod  ad  jus  pertinebat 
coenobii  Gasinensis,  que  prsBreptione  injusta  a  co- 
mite  Andegabensi  (1643),  et  ab  aliis  quibusque  in- 
yasflB  fuerant,  ex  integro  restituerentur.  Eo  etiam 
tempore  Girardus  abbas  noster  conoessitin  vestia- 
rio  fratrum  ecclesiam  sanctfls  MariflB  de  Gasali 
plano,etmonasterium8ancti  Benedicti  inPectinari» 
et  ecclesiam  sancti  Nyooiai  in  castro  sancti  Mar- 
tini,  oum  omnibus  pertinentiis  earundem  ecole- 
siarum  (4514). 

D  77.  Idem  vero  abbas  cum  ad  grandflBvam  jam 
dierum  suorum  pervenisset  flstatem,  anniversario 
Oderisii  abbatis  die  {Dec.  %.),  dum  pro  eo  in  oap- 
pellasanctiSebastianidefunctorumofficium  deoan- 
taret,  post  finitam  primam  vigiliam  cum  impo^ 


*^^deeste.    *«»♦  an  GaUiflB  ? 


(4540)  Casale  feudum  est  distinctum  a 
AquflBfundatflB,  sacro  coBnobio  Casinensi  pleno  jure 
parens.  Ano. 

11544)  Dominus  Teani. 
1541}  Pontius  a.D.  4^2  m,  Apr.  Romamyenit| 


YARIiE  LEGTIONES. 


NOTiE. 
castro     m.  Maio  4423  puguflB  apud  Ascidonem  interfiiit. 


(4543)  Fuiconc  juniore. 

(4544)  HflBC  omnia  jam  enumerata  sunt  in  cbi^rta 
oujus  supra  c.  ()9.  meminit 


m 


iimi&  uux^iQm  fet  Pem  mAoom 


m 


SQisset  antiphofiain  «c  jLmmA  mea  Deo  yivit,  »  su-  4  ofEiBrUir,adtolleiidieaqu»episeoponini  eimt,oppcr- 


pradictus  abbas  Oderisius  ddem  atibati  Oyrardo 
post  i^tare  ejusdem  eoclesia  Tisibiliter  apparuit» 
eumfue  utad  seveairetmaiiu  innuit.  HocGyrardus 
abbas  ut  viditi  in  (aoiem  proruens  flere  ineonsola- 
bilitercmpity  oompletoqueofficioad  cameram  suam 
fienset  ejulansrediit.  Percontatus  autem  afrathbus 
eurt  fleret^  oausam  aperuitysequeinprozimomori- 
turum  esse  presdixit,  nec  multo  post  idem  ahbas 
languore  tactus,  16.  Kal.  Februarii  (4123)  mortem 
perdidit,  et  vitam  invenit.  Sepultus  vero  estin  oa- 
(Htulo  iratrum  ad  caput  abbatis  Desiderii. 

OderisittB  abbas  abeato  Benedicto  quadragesimas 
eecundus^  sedit  anDis3>  mensibus4,diebuB  i5. 

78.  Hio  ex  Sangrorum  comitum  prosapia  suito 


tuaeimportuneiatigantur(1546).i>Cumquesaperhuja8 
reinegotiumdiversidiverBasentirent,  tandemexsam- 
missione  nostri  aU>atiB  surgensinmediomqmdam 
ex  nostris  dixit :  c  Gongregati  sunt  ioimici  nostri, 
•t  gloriantur  in  viriute  sna :  sed  ta.domme  noster, 
oontere  virtutem  iHoram,  ut  agnoscant,  qnia  non 
est  alius  qui  pugnet  pro  nobis,  nisi  tu  dominas 
noster.NamquidactarisantfratresGasini  degentes, 
qai  dieac  nocteomnipotentisDeiolementiam  pro 
Ibtius  orbis  salute  sapplicdre  non  eessant  ?  qoid 
aetari  sont,  si  conoessiones  Romanorom  pontifieum 
riolantar?Non  enim  ita  (Tasinenses  abbatee  Roma- 
n8B  ecclesiaBobsecnti  sunt,  at  ea  qna  sanoto  Bene- 
dicto  Imperatores,  reges,  ducesac  principes,  atqoe 


originis  iineam  ducens,  sub  sanct»  memorise  Ode-  ^  Roiaanipontiflce8obtuierunt,nostestriapo8tolataB 


risio  ia  bunc  iocum  susceptus,  etliaiMtumonastico 
indutus,  et^iii>eraiibu8  disciplinis  aprime  eruditus 
eat.Qiiia  pr9decessore  suo  Gyrardo  bujusmoaa- 
sterii  pr»positus  ordioatus,  cum  prudenlia  et  sa« 
pientia  muita  poUeret»  a  venerabiii  papaPasohaii 
iMaconusin  Lateranensi  ecclesia  est  constitntus 
(i545).Gyrardoautemabi>ate  viam  uniTerso  camis 
ia^ressoi  Iratres  ut  in  talibus  ooftsuetudo  est  ia 
aaum  conveniunt,  et  quoniam  nostra  congregatio 
pittrimis  erat  tunc  dissensioaiiNis  scissa,  et  unus- 
quisque  abbatemad  suam  voluatatem  eHgere  pro- 
ponebat»  novissime  tandem  uoasententia  euadem 
Oderisium  abbatem  eligentes,  supradictopapss  Ga* 
lixto  ocitts  htieras  dirigaat,  Gjrardi  decessum  et 
OderiBii  eieclioBem  noltficantes*  Pontffex  aoiem 


tempore  perdereet  exflBreditarimereamur.^Gumque 
fasBeet  aliamultaproferret,  qi^am  episcopus  Ugo- 
riiedixit:  <  LioetooepiscoporumreKgiositasconqae- 
•tum  contramoaacbos  feceriat,non  tamensineeausa 
{ir»decessorfesnostrimonasteriaditat^ant,A  prin- 
cipio  namqnebascebtisecolesiaduo  ordines  fuissa, 
notissimumest :  uaom  qui  laboraret  in  verbo  et 
doctrina,  aUum  qni  oralioni  voearet ;  unom  qni 
active,  aiium  qui  eontemplative  deserviret.  Unde 
Boa  immerito  monacbos  nos  potiusdiligore  quam 
inseqai  contenit.  »  Ad  Iubc  papaGaMztusimperato 
■iientto  dixit :  m  Gaslaensis  ecoiesia  non  ab  bomi- 
nibas,neque  per  bominem,  sed  perJesumGbristnm 
fundaiaest,cujos  imperio  paterBenedictusad  eun- 
dem  iocnm  deveaiens,  iUutnqoe  ab  idoloram  sor- 


ciuseleekiotte.agoita,  apestolieaslitieras  fratribus  G  iiibas  emundans,  saactsB  regoitt  descriptione,  ei 


hujasccBBoliii  dtrigens,  eijusque  electionemconfir* 
mane  mandat  ^***,ttt  iUi  inomnibus  parere  stadereot. 
Mense  itoqoe  Martio  adveniente,  praparatis  bis 
qu8B  itiBeri  neeesearia  erant,  proui  a  pontifice  ei 
direotum  f uerat,  RomameoLsecrandiis  advenit.  Um 
ab  eodem  papa,  qui  tunc  forte  synodam  ceiei>rabat, 
bonorificesatisoonsecratusy  etacardioaiibusaobi- 
libusqne  Rommmis  in  magna  est  gloria  iiabitus.ln 
qua  etiaiki  synock^episcopi  et  aroiKiepiscopi  ad  versus 
monacbosproclamalionem  feteront,  dioentesail 
ailiad  supisreBse,  nisi  ni  subiatis  virgis  et  anuiis 
deservirent  moBadiist  «  illi  enim  eociesiasv  viitas. 


miraoolorum  prodigtis,  et  soi  corporis  sepaltura^ 
toto  orbi  spectabMem  reddidit,  et  totius  monastict 
OrdiBis  eaput  effecit.  Aocedit  ad  boc,  quod  idem 
venerabilis  iocus  a  Romanis  ponliAciiNis  restaura- 
lu8,etRoman8eBcdesiiBfiiiorum  unicumin  adversis 
soiacium,  et  in  prosperis  infatigata  requies  perse- 
verat.fit  nosergosanctorura  praBdecessorum  no- 
strorum  RokDanorum  pontificum  vesiigiiBinsistentes, 
Gasinense  coBnobium  cum  omnibus  attinentfLs  snis 
abomnium  mortailfutt  jago  qoietam  semper  etlibe- 
rum  manere>  et  sab  sotitts  sanctie  Romanaecciesi» 
jure  defiBDBioneque  perpetuo  manere  decernimus. 


eastradecimatioaeSfVivorumetmortaorumobiattones  [)  GiBtera  veromonasteriaineoordine,quoantiqaittts 


retinent;  >  ^  rorsam  liflBC  seBpius  ante  pontificem 
eonquerentes  :  «  Decidit  pudor  canoOicoruaB,  lio- 
neetas  obiitterata  ^st,  clerioorum  religio  oecidit, 
dum  monm^,  eonlempto  coBleBti  desiderio,  jura 
epncoporum  ineallabiliterooQcopisooot,  etomnee 
qu8B  sua  sunt  quaBrant,  et  qui  mundum  eum  sais 
eoacupi8centiisreliqaemat,bis  qu8BinmuBdosunt 
iniiiare  non  desinunt :  et  quibus  per  beatum  Beue- 
dictum  a  curis  mundialibus  uitro  quiescendi  locus 


fuerunt^manere  jni)emu8. » In  eo  etiam  conciiioidem 
venerataiis  papa  etpraapiiati  Gyrardi  abbatisaBi- 
mam  et  omnes  nostricoBnobiipossessioiies  episcopis 
et  arcliiepisoopis  commendareooravit.  Supradictoa 
autem  abbas  explicitisRomaesaisnegotiisottraibus 
4d  koc  monasCerium  r^iit,  alqae  ab  universis 
fratribua  bonorifica  est  et  •oUempai  pfooessioae 
receptus, 
79.  IniBrea  bomines  de  Sancto  Angelo  in  Todici, 


4«M  maiidaBB  €• 


YARIifiLfiCSIONES. 
HOTM 


(1545)  Cf,  cap.  42,  sunra. 

hW)  Cf.  hiiytts  consfliicanones  i7  -*  19  ap.  Uans*  Qoa*  XU|  p^MK^ 


m 


CttftONkCON  fiAStNENSB.  -«  LlB.  l^  AUGTORE  PETRO. 


m 


qaiomQium  tribuiatioattm  etperseoutionum  inhoc  A  perrezit.  His  porro  diebus  in  Sardinia  Bomodei  et 


looo  venientium  semper  caput  et  auctores  fuerunt, 
soeiatis  sibi  his  qui  castrum  sancti  Victoris  inoole- 
bant,  contra  eundem  abi>atem  conspirant.et  juris- 
Jorandi  nezibus  se  mutuo  aliigant,  ut  nequaquam 
huic  Gasinensi  ocenobio  abbatique  fidelitatem  fa- 
ciant,  nisi  ad  suum  velle  reiazationes  illis  et  pla- 
cita  tribuaL  Quod  dum  abbati  nuntiatum  fuisset, 
e?estigioezercitum  congregans,  iliorum  adjacentia 
qunque  dcTastare  modisomnibus  ccBpit.  Illi  autem 
Tidentes  evenisse  quod  non  speraban^  sera  penitu- 
dine  dnoti»  et  scloteous  abbatis  vestigiis  prostrati, 
se  deliquisse,  se  impie  egissa  testantur  ;  utquesibi 
abbas  veniam  de  perpetrato  scelere  tnbuat^  instan- 
tissimerogant.  Annuitiilorum  postulationibusabbas 


Albertus  episcopi»  in  Dalmatia  TeroPetronius  et 
Adenuifus  abbates  ab  hoc  monasterio  dati  sunt.Eo 
etiam  tempore  jam  dictos  abbas  Oderisius  portas 
hflsreas  pulcerrimasiningressuh^jusnostra  eccle- 
siofieri  jussit. 

84.  Laml>ertus  prffiterea  Hostiensis  episcopus, 
post  autem  papa  Honorius,  tunc  temporis  ad  hoc 
monasterium  yeniens  eundem  abbatem  rogare  coepit 
Qt  hospitium  sibiet  suis  in  monasteriosanctaB  Marise 
in  PaIiariaconcederet,quemadmodum  Deoprasde- 
cessor  suusa  parte  nostri  monasterii  habuerat 
(1549).  Abbas  autem  perspiciens  ilium  hoc  ez  jure 
sui  prffidecessorisqu»rere,simulquepr«eoaYens  ne 
hac  occasionelocumillumecclesianostra  amitteret, 


eommissa  dimittit»  sicque  non  parya  quantitate  g  id  se  agere  posse  negavit.  Episcopus  autem  indi- 


pecunise  ab  eis  eztorta  et  fidehtate  recepta,  invidos 
et  perversos  quietos  et  fideles  manere  coegit. 

Hoc  interea  tempore,  anno  dominicfls  inoamationis 
ejus  4422  (1547),  pridie  Nonas  Aprilis,  quartavigilia 
noctis,  cum  fratres  nocturnalemsynazim  decanta-* 
rent,  stellfls  de  coelo  innumerabiles  cadere  et  quasi 
pluere  visss  sunt  ubique  per  totum  ort>em  terra- 
rum. 

Tunc  temporis  Pandulfus  comes  de  Sezto  cujus 
supra  meminimus  (c.  75),  ad  hoo  monasterium 
veniens,  jurejurandofirmaviteidem  abbati  totam  ez 
integroabbatiam,etnominatim  castrum  Vitecusum 
camperiinentiissuis^unde,  ut  supra  retulimu8,iiti* 
gium  cum  Qjrardo  abbate  habuerat. 

80.  His  quoque  diebus  Savinus  vir  nobilissimus 
DflJmatino  genere  ortus,  direzit,  in  hoc  monasterium 
duossciphos  argenteos  librarum  circiter  novem 
rogans  et  multaprece  deposcens,  ut  de  nostrisfra- 
tribus  idemabbas  admonasticumordinem  demon- 
strandum  in  Dalmatiam  mitteret,  poiiicensnonmi- 
nimum  profiouum  per hoo  looo  isti  venturum.  Abbas 
autem  nichil  moratus,  tres  de  hoc  monasterioibi- 
demfratres  direzit,  divinarum  Scripturarumcodices 
et  ecclesiasticum  apparatum  illis  habundantissime 
tribuens.  Susceptis  namque  Savinus  eisdem  fratri- 
bas  permittente  supradicto  papaCalizto,  ac  conce- 
dente  Raguseorum  archiepiscopo,  optulit,  beatofie- 
nedicto  ecclesiam  Sanctfls  Marifls  in  loco  qui  dioitur 
Rabiata  prope  civitatem  Ragusam,  cum  portu  et 


gnatione  simul  et  ira  repletus  reoessit,  iflesionis  et 
contrarietatis  contra  eundem  abbatem  tempus  ez- 
pectans. 

8S.Per  idem  tempus  Richardus  cognomento 
Pygnardus  (i550),  Pioflini  oastri  dominus,  Hichardi 
de  Caleno  promissionibus  illeotus,  evocans  ad  se 
Leonem  Fundanum  consulem,  etPetrum  filiumejus» 
post  datum  ei  prandium  in  domo  sua,  dnm  esset 
cum  eo  in  securitate  per  sacramentnm,  compater 
quoque  ejus  et  amicus,  ritu  proditoris  Jndfle  hosti- 
liter  eum  cum  suis  omnibus  capiens,  Richardo  de 
Galeno,  quemadmoduminter  se  occulteconjurave- 
rant  tradidit.  Hoc  dnm  ad  notitiam  papoe  Calizti 
pcrvenisset,  et  de  tam  nefaria  ac  flagitiosa  prodl- 
tioneplurimum  commotus  ^**^,  eidem  abbati  man- 
davit,  quatinus  supradictum  Richardum  modis  ac 
nisibus  quibus  valeretimpugnare  studeret.  Acoidit 
forte  et  nunc  ^***  quidam  ez  nostris,  quia  res  ita 
ezigebat,  Fundanam  civitatem  peteret ;  quiin  ipso 
itinere  ab  ejiisdem  Richardi  hominibus  captus  ac 
de  equo  dejectus  etdeonestationibus  quin  ^*'*  plu- 
rimisaffectus^negotiopro  quoabieratinfecto  ad  ab- 
batem  rediret.  TaU  igitur  abbas  occasione  accepta, 
cum  Octaviano  pradicti  lioonis  fratre  confoederatur, 
et  vallatus  militum  turmis,  PycflLnicastri  attinentias 
devastare  modis  omnibuscoepit.  Sed  eum  per  inte- 
grum  fere  annum  eundem  castrum  devastasset  et 
a£Elizisset,  Riohardus  certocertiusagnoscens  papam 
Caliztum  cum  ezeroitu  super  se  esse  venturum, 


piscatione  sua,  oum  servis  et  anoillis^  etoum  omni  ^  ignorantibus  cnnctis  cum  fratribus  suis  occulte  de 


bus  omnino  pertinentiis  et  finibus  suis.  Sequenti 
tempore  papaCalizt  us  ad  hoc  monasterium  veniens, 
OotfridamcomitemCycoanensem,  qui  monasterium 
sanctiPetri  inYscleta  ab  hujus  loci  dicione  sub- 
duzerat  (1548)»  usque  ad  dignam  satisfactionem  a 
Mminibus  ecclesiflB  separavit ;  sicqae  patri  jBenedicto 
et  fratribus  se  commendflms  attentius,Beneventum 

VARIiE  XECnONES. 
♦•••  Ug.  tunc.    *•••  quam  ? 
NOT^ 


castro  recessit.  Quod  dum  abbati  relatum  fuisset, 
ingenti  coadunatoezercitu  adeundem  castrum  ac« 
cedit,  et  recipientibus  eum  ejusdem  castri  incolis, 
fluroem  diu  multumque  ezpugnans,  eandem  indedi- 
tionem  accepit,  anno  dominicse  incamationis  1123 
(1551).  Oppido  vero  Oderisius  abbas  ut  optabat 
potito,  pap»  GaUzto  pei  litteras  hflBo  notificare 


•••^  verbum  dee$t  v$l  et  abundat 


1 1546)  Imo  1123 ;  quod  habet  Anon.  Casin.  Jordani. 

4548)  Cf.  cap.  32Ubri  ii.  (1151)  1124  eastrum  Pkaah  0.  ahhate  adquirUur 

1540;  Cf.  cap.  36  libri  ui.  eta  Calixtop.  et  Jortbtno  nr.  &  B.  cat^rtnatur. 

\Mm)PUm  Baon%$  Pigardi  YooflUur  ia  priv«  Aaoa«  Cwa^                    ^ 


M1 


tEONIS  UARStCAm  KT  PfiTRI  DtAGONI 


m 


curayit,  qui  t>eo  ommpotenti  saper  hoogratiasre- 
ferensy  per  anulum  quod  manu  gestabat  beatum 
Benedictum  absque  uilo  consorte  vei  participante 
de  eodem  castro  investivit.  Rychardus  prsterea 
Galeni  dominus,  agnito  .quod  noster  abbas  supra- 
diotum  oastrum  optineret,  tactus  dolore  cordis 
Capuam  properat,  et  principis  provoiutus  vestigiis 
rogat,  suppiicat.  obsecrat,  ut  sibi  opem  ferendo 
subveniat,  quatinus  castrum  recipere  vaieat.  Annuit 
propinquisui  postuiationibus  princeps,  exercitum 
congregans»  et  adezpugnandam  etdepraedandam 
hancterram  erigitur.  Abbasautem  ipsemiiitum 
TaiiatusagminibusadcaBtrumBantrense  devenieas 
terram  beati  Benedicli  ilium  ingredi  non  sinebat. 
Obid  itaqueprinceps,papaB  Galixti  iitteris  commo- 
nituB,  et  per  sacramentumquod  RomansB  ecclesiffi 
fecerat  adjuratus»  ut  terram  beati  Bendioti  non 
divastaret,  sin  aiius  ^**^,  excommunicationi  sui>- 
jaceat,  abbatem  ad  se  evocat,  et  trecentas  ab  eo 
libras  accipiens,  principale  de  supradicto  castro 
pr6Bceptnmhuicnostrocoenobiofecit(15o2)  (an.H25 
Feb.)  i  sicque  Gapuanam  est  regressus  ad  urbem. 
Per  idem  tempuscomitissaAdelasia  una  cumllde- 
brando  comite(i553;,ex  jussione  supradicti  papse 
Gaiixti  (4554)  reddidit  beato  Benedieto  ecclesiam 
Sancti  Martini  in  Armino  (4555),  et  Sancti  Goium* 
iumi,  cum  pertinentiis  suis»  oentumiibrarum  auri 
pena  apposita  (1556). 

83.  His  diebus  (1557)  defunoto  RomsB  jam  dicto 
papa  GaUxto (an.  ii24,Dec.),oardinaiesdividUDtur 
et  alii  Lami>ertum  Hostiensem  episcopum  de  quo 
superius  mentionem  feoimus  (o.  81),  in  papam 
Honorium,aiiiTheobaldumoardinai6m  tituii  sanctsB 
AnastasiflB  sibi  in  Gelestinum  papam  praBficiunt  ; 
verum  quia  fortioret  potior  pars  cum  Honorioerat, 
lii  qui  jam  dicto  Theobaldo  favebant,rerum  even- 
tum  videntes,  sera  penitudine  ducti  ad  eundem 
Honorium  reversi  sunt.  Mandat  deiiinoidem  papa 
nostro  abbati,  navem  Petri  periclitari  in  fluctibas, 
monet  uti  subveniat,  ut  peouniaB  subsidium  mittat 
protestans  iiiosquise  in  tanto  artioulo  adjuvarent, 
habituros  ^*^  ut  filios,  qui  non,utprivignos.  Gom- 
motus  ad  taiia  abbas,fatetur  quod  ipse  qui  tuncde 
adjutorii  opeferendapuisabatur,  interesse  debuisset 
«M*  eieotioni,  ut  qui  pardceps  erat  tribuiationum, 
con8orsessedei>eretetoonsihorum.Interrogantibus 
fratribus  de  praBdicto  pontifioe,  cujus  fiiius  esset, 
quis,  quaiis,  etquantus:abbas  respondit,  ignorare 
se  cujus  fiiius  esset ;  unum  tamen  pro  oerto  scire, 
quia  plenus  esset  Utteris  a  capite  usque  ad  pedes 


A  (1558).  Hsec  ergo  oausa  inter  eundem  pontificem 
et  abbatemperpetuum  discordisBmalum  etj>6renne 
odiumsusoitavit. 

84.  Tune  lemporis  Leo  Pundanus  consuiuna  cum 
Peiro  fiiio  a  captione  qua  a  Richardo  Galeni  do- 
minodetinebatur  soiutus,venitad  iioo  monasterium. 
Susoeptus  itaque  honorifice  ab  eodem  abbate,  post 
ceiebratum  resurectionisdominicflB  festum,rogatus 
a  supradioto  Leone  et  a  jam  dicto  filio  ^us,  50  li- 
bras  eis  donavit,  et  50  aocommodavit,  ea  ratione 
ut  easdem  501ibras  usque  ad  unum  annum  Gasinen- 
si  coBnobio  redderent,  in  auro  et  argento,  sive  in 
pannis  sericis  etin  aliis  rebus,  qusB  monaohis  apla 
essent  ad  recipiendum  {an.  4125,  ifort.  29).  Et  pro 
suprasoripta  peounia,quameis  idem  abbas  donavit 

Q  acoommodavit,  ante  Jam  diotusLeocam  Petro  filio 
suo  quietas  dimisit  beato  Benedicto  et  Gasinensi 
coBnobio  omnes  obedientias,  qu8B  a  quibusqne  homi- 
nibus  in  terra  sua  hoo  monasteriooblata  sunt,  sci- 
iioet  ecclesiam  Sancti  Magni  oum  pertinentiis  suis, 
et  partem  de  piscariaFundaniL.acus,  monasterium 
sancti  Onufrii,  sancti  HelisB  in  Ambrife,  sancti  Mar- 
tini  de  Ynola  (4559),  sancti  Martini  in  Tjrille,  et 
quioquid  in  terra  8uaaquibusquehominibusl>eato 
Renedioto  obiata  sunt,  ut  secure  et  quiete,Gasinensis 
eociesia  ejusque  abbales  teneant  et  possideant,  et 
iii>eram  hai>eantfacultatem  in  eisdemeoolesiisordi* 
nandipnepositos,  et  faciendi  proutnostrisabbatibus 
piacuerit,  sine  omni  iiiorum  contradictioneYeimo- 
lestatione.  Insuper  etiam  promisit  per  unumquem- 
que  annum  prandium  fratribus  se  faoturum. 

^  85.  Interea,  oum  Aquinenses  comites  feraliadvers- 
sus  Landulfum  deSancto  Johanne  odiodessBvireot, 
contra  eundem  abbatem  conqueri  coBperunt,quod 
Landulfum  illis  prnferrety  ilii  pecuniam,  terras  et 
domos  tribueret,  se  vero  contempni  et  pro  niohiho 
haberi.  Sed,cum  ad  istaabbas  non  prsBberet  audi- 
tum,  juncti  quibusdamexnostris  eumpapaB  Honorio 
aocusarecoBperunt,  illum  apostoiicw  sedisinimioum 
prodigum  etdilapidatoremrerum  monasterii  astru- 
entes.Ryohardusporro  Gaienidominus  a  nostrimo- 
nasterii  infestationenequaquam  quiesoens  (an.  1 125) 
congregato  exercitu  insperate  terram  istam  ingres- 
sus,  castra  huic  monasterio  pertinentia,  Sanctum 
Apollinarium    videlioet,  Sanctum  Ambrosium,  et 

^  Sanctum  Steplianum,  et  partem  de  oastello  sancd 

Georgii,  igniferroque  consumsit  (1560)  indeque  di- 

grediens  monastenum  sanoti  Nyoolai  in  Pica  ex 

toto  deprsBdavit ;  sicque  ad  sua  rediit. 

86.  Eodemvero  anno  (4125)  papaHonorius  Or- 


VARLfi  L£CTION£S. 
4110  lege  aUter*    ^«^  Ug.  habituram.    ^*»  deboisse  e. 

NOm 


(4552)(}uod  ex  onlgr.   edidit  Gatt.  Aoo.,  S40. 
Castrum  ibi  Lupioa  audit* 
(4553)  TuscisB. 
(1454)  id  in  oarta  non  legittu^ 

(4555)  Juxta  iluvium  Armini. 

(4556)  Aetum  grosseto  s.  d.  SitSB  tamen  erant  in 
dioBc.  Gastrensi,  postea  AqusBpendentis  ;  v.  Gatt» 


Hist.^  p.  416  sq. 

(4557)  14.  Deo.  sec^  Necroi.  Gasio^ 

(4558)  Similiter  Paod«  Pisanus  ait  r  De  mediocri 
plebecomitatmBonaniemUgenUuiMne  tamenliUe^ 
ratus, 

(4559)  Nunc  I^nola.  Ano. 
(1560)  V.  Anon.  Gasin.  ad  a.  1425. 


m 


(momm  (JASSlNENat  —  m.  IV  AVCtOWi  ^ETilO. 


m 


bem  egredientyascenditadhoc  monasterium^atque 
asupradictoabbate  etfratribus  honorifica  satis  pro- 
ceasione  reoeptus,  superaltarebeati  Benedicti  mis- 
tam  sollempniter  celebrans,  serojam  adciyitatem 
rediit.  Demum  vero  Mauricium  hieresiarcam  de  Ja- 
nula»  in  qua  eumpapaCalixtus  eziliaverat,  abstra- 
kens,  apud  Fumonem  exilio  relegavit(i56l).  Ibi 
itaqueinplenario  laicorum  conventueundemabba- 
tempapaHonorius  eyocan8»etenormi  adversuseum 
odiodieseTienSy  ingentieuraincrepatione  redarguit, 
mititem  ilkim,  non  abbatem,  lapidatorem  etprodi- 
gumsubstantisDmonasterii  esse  mclamitans,  confe- 
siimque  ci?itatem  egrediens,  Beneyentumperrexit 
(1568). 

87«  Hoc  prttterea  tempore  Heinricoquintoimpe- 
ratore  defuncto  (lfat.23),  consules,  prafecti,  dicta- 
tores,  duces  et  priacipes  in  unumoonvenientes,  de 
imperatoris  electione  tractarecoeperunt.  Visum  de- 
mum  omnibus  est,  ut  electionem  ipsam  in  arbitrio 
archiepiscopi  M aguntini  et  Lotharii  duois  Saxoniie 
ponerent,  ut  quem  illi  utiiem  Romano  imperio  esse 
astraerent,  huno  procul  dubio  eligerent  uniyersi. 
Archiepiscopus  autemferalizelo  adyersuscogaatio- 
nem  Heinrici  imperatorisdesaBviens,  et  deimperiali 
culmine  FredericumetGonradum  nepotes  ejus  pro- 
pellere  cupiens,  ob  illornm  odium  supradictuoi  Lo- 
tharium»  armis  ezperientissimum,  religioneetpru- 
dentia  multa  polientem,  qui  per  plura  annorum 
ourrioula  Leuticos  ezpugnans  sub  Romano  imperio 
redegerat,  utilem  atque  idoneum  ad  imperiale  fasti- 
gium  accipiendum  judicavit,  sicque  hujus  calliditate 
RomanumimperiumaTeutoniois  ad  Sazonestrans- 
latum  est.  His  quoquediebusRoduifus  Quosentino- 
mm  archiepisoopus  obtulit  beato  Benedioto  eecle- 
siam  Sancti  Petriin  Buda,  oum  pertinentiis  suis.  Id 
ipsum  fecit  et  Augustinus  Namiensis  episcopus  una 
cum  Oderisio  comite  de  eodesia  Sancti  Nycolai  in 
Guaytaneilo,  et  de  ecclesia  Sanct»  LucisB  (4563) 
enm  portu  suo,  et  cum  omnibus  inintegrumperti- 
nentiis  suis. 

88.  Honorio  interea  papa  a  Benevento  ad  Urbem 
regresso,  Adenulfus  oomes  letali  odio  eundem  abba- 
tem  insequens,  eidem  pontifiei  litteras  misit,  lemu- 
lum  pontifieii  et  honoris  Casinensem  abbatem  incla- 
mitans.  At  papa  ejus  dictis  fidem  accommodans, 
decernit  eum  aCasinensiabbatiaremovere,  eteve- 
stigioGregoriumTerraninensem  episcopumethujus 
eoenobii  monachum,  qui  sub  papa  Paschali  ez  hac 
nostraecotesia  eidem  oivitati  episcopusdatus  f uerat, 
ad  eumdirezit,mandansabbati,utRomam  yeniret, 
et  de  his  qu»  sibi  objiciebant  justa  canonum  san- 
etionem  satisfacere  studeret.  Renuente  igitur  illo 
Urbem  adire,  nisi  pontifez  suam  gratiam  ei  reddi* 


A  disset,  ter  enm  papa  occasioneacoeptavocayit.Sed 
eum  illeobhocquia  papam  adversum  se  commotum 
sciebat,  ire  distulisset,  io  epdomada  quinta  quadra- 
gesimalis  jejunii  (1126)  idem  pontifez  sententiam 
depositionis  in  eum  yibravit ;  uno  tantum  repertus 
in  crimine,  quod  vocatus  ad  curiam  ire  distulisset, 
dicente  ponttfice  :  «  Et  si  in  nuHo  alio  culpandus 
est,  ejus  tamen  superbia  crimen  est  dampnationi 
sofficiens,  quia  omnia  peccata  remittuntur  hominibus ; 
superbisautemDeusresistit.  »  Sacroautem  palma- 
mmdieadyeniente(iipr.4),idem  Oderisius  consiliato- 
rum  suorum  verbis  deceptus  et  in  abbatis  catiiedra- 
resedit^et  pastoraie  bacnlummanu  gestavit,  etuni- 
yersaabbatis  officia  sicut  et  antequam  deponeretur 
ezercuit  Hsecergocausa  papam  magis  iratumred- 

n  didit,  atque  in  resurreotionis  dominic»  solempnitate 
(Apr.  ii)  eundem  Oderisium  et  omnesfautoresejus 
a  liminibus  ecclesi»  separavit,  obedientes  vero  a 
communione  ecclesiastica  eztorres  esse  praBcepit. 
Hincergoseditio  etdissensio  inter  monachos  et  po- 
pulum  civitatis  gravissima  ezhortaest  Acoidit  an- 
temtuno,  ut  quosdampeditessupradictus  Oderisius 
cum  armis  suis  ad  castrum  Janulie  custodiendum 
transmitteret.  Gives  vero  propter  ezcidium  Sancti 
Germani  inciamantes,  eosdem  pedites  oapiunt,  ar- 
misque  sublatisiliosdecivitateprojiciunt.  Oderisius 
autem  eventum  rei  agnoscens,  civitatem  agressus, 
ad  Pontemcurvum  ezercitumcongregaturusperre- 
zit,  minitans  eandem  civitatem  cum  suis  habitato- 
ribus  perdere.  Ilii  autem  coosilio  inito,  montem 
ascendunty  deoanum  et  reliquosfratresconveniunt, 

C  rogant  ut  eidem  Oderisio  Utteras  destinent,  ut  ad 
oivitatem  redeat,  et  si  quam  adversus  illos  quere- 
lam  haberet,  iegalem  inde  Justitiam  snmeret.  Haec 
quidem  dictis,  factis  vero  aliter,  quippe  qui  dispo- 
suerant  in  ipso  itinerisbivio  interficere  eum.  Deca- 
nus  verohabitoconsiliostatuit,  ut  adcivitatemred- 
eant,  atquede  suis  duodecim  sapientiores  et  mehores 
eligaat,  et  oum  eis  die  altera  ad  hoe  monasterium 
yeniant,  ut  ona  oum  illis  fratres  ezinde  salubre  oon* 
silium  sumant.  Reoedentibus  interea  illis,  decanns 
Boctumo  silentio  Oderisio  nuntiumde8tinat,actaet 
diotaseriatim  enuntiat,  utque  ad  eos  redeat  instan* 
ter  ezorat.  lile  aulem  civium  nosoene  versutiam, 
ad  eos  se  tunc  redire  posse  denegavit.  lilucescente 

D  autemdie, oivesuti statutumfuerat montem  subeunt 
unus  post  unum,  monasterium  intrant,  et  ad  capitu- 
lum  convenientes,  quod  ^**'  aliodie  inter  monachos 
et  iaycos  de  paois  oooventione  statutum  fuerat,  re« 
piicare  coBpemnt.  Cumque  inter  eos  de  eadem  re  se 
longius  sermo  protraheret,  unus  e  civibus  surgens 
in  medium  ait :  «  Cur  frustra  sermonem  longtns 
trahitif  ?  Certissime  sdtote  nos  monasterium  noa 


VARIiE   LEGTIONES. 


MU 


qniBtf* 


NOTiB^ 


(i56t)  Castrum  Fumonis  in  Hemiois,  non  longe 
ab  Alatro,  fastigium  obtinet  montis.  ANo.Cf.  Anon. 
Gas*  ad  h«  a. 


(1562)  Ibi  fuit  mense  Oct.  teste  Palcone» 

(1563)  Cumintula S.  YUi. Privil.  Alez.  liU 


dii 


LEONIS  HARSIGANI  E7  PETRt  DIACONl 


dit 


egressuros,  nisi  depositoOderisio  aliumnostrocon-  A  dicentes,  non  debere  Gasinensis  abbatiselectioneni 


silio  substituatisabbatem. »  Quod  cum  fratres  nulla 
ratione»  nulio  pacto  se  hoc  facturos  dixissent,  ilii 
evestigio  monasterii  munitiones  fraude  occupaveruDt 
sicque  in  unum  summi  archimandrit»  con  venientes 
per  archipresbyterum  suum  in  eandem  Oderisium 
sententiam  depositionis  et  excommunicationispro- 
mulgant;confestimque  adJanulfiearcem  pergentes 
et  illos  qui  in  ea  residebantpecuniacorrumpentes, 
ad  suam  voluntatem  inflectuDt,  eandemque  muni- 
tionem  ab  his  quiiiiam  custodiebant  accipientes  di- 
ruunty  monachosque  contradicentes  aote  portas  eo- 
desite  beati  Beuedicti  gladiis  percusseruut,  et  per 
divinaet  humanaomniajurareccBperuoty  quod  nisi 
confestim  abbatem  ad  suam  voluntatem  eligerent, 


in  alterius  potestate  transire,  et  uimis  indignum  et 
inconveoiens  esse,  Casinensis  ecdesia,  quas  snb 
antecessoribus  suis  libera  semper  extiterat»  ad  sun 
confusionis  obprobrium  cardinalibus  subji  ceretur. 
Tunc  Gregorius  imperato  siientio  fratribus  dixit; 
«iDdubienoYeritis  me  non  pro  pap»  Honorii  huc 
lucro^  et  honore  Romanas  eoclesin  veoisse,  set  pro 
salute  animarum  vestrarum  cum  Ghristi  auxiiio  si 
permitiitisprovidenda.  Romanaenim  ecdesiaTostro 
auxiho  et  laude  non  indiget,  quselaudis  paeconinm 
in  Petro  ex  ipsius  ore  meruit  Redemptoris.  Quse 
autem  ecciesia  vd  abbatia  a  Roman»  sedis  jugo 
extranea  repperitur,  cujus  arbiU*io  ipsum  coelum 
iigatur  et  sol  vitur  ?  ooroes  namque  eodesifls  a  ponti- 


alios  gladio  trucidarent,  alios  de  monasterio  pelle-  n  ficibus,  imperatoribus  et  regibus,  vel  quibuaque 


renty  alios  ad  papam  vinctos  transmitterent.  Quid 
tantis  ?  Fratres  in  discriminis  articuios  se  constitutos 
Tidentesyad  Oderisiumnuntios  dirigunt,  mandant  ut 
ad  monasterium  redeat,  et  aut  iaicis  satisfaciat,  aut 
advoluntatemillorumabbatiamdimittat.Quod^cum 
Oderisius  minime  se  facturum  dixisset,  fratres  ne- 
cessitate  coacti  laycorum  voluntatem  se  facturos 
promittunt.TaliterOderisiusabsemulis  suis  estpro- 
jectus,  et  a  propria  sede  depulsus,  vir  certe  magoa- 
nimisy  sdentia  clarus,  eloquentifls  decore  ornatus. 
Nam  inter  tantas  persecutiones  conslitutus,  sermo- 
nes  de  prsBcipuis  festivitatibuslucidossatis  et  diser- 
tos  composuit.  Ab  illoautem  tempore  non  defuerunt 
huic  Gasinensi  coenobio  varise  ac  ingentes  aerum- 
pnse.  Jam  veroqualiter  Nycolaielectio  et  ejeclio  fa* 
cta  sit  describamus. 

NYCoiJLusnationeTusculanus^seditanno  1,  mense 
ip  diebus  16. 

89.  flic  a  sanctffi  memoriaOderisio  I,  in  boc  Ga- 
sinensiccenobioreceptus  et  monachusfactus^atque 
a  Gyrardo  abbate  rector  apud  Sujum  ordinatus» 
post  ab  Oderisio  II  decanus  hi:gus  ioci  est  consti- 
tutus ;  quam  cumper  mensem  fere  amministrasset, 
a  fratribus  hujus  ccsnobii  est  in  abbatem  electus, 
(an.  i  126, /un.).  Quidam  veroex  prioribus  oimis 
hflscindigne  fereotes,  csBteris  ignorantibusclanculo 
ad  papam  HoDoriumhtteras  dirigunt,  seditioseillum 
et  nequaquflDm  canonice  electum  esse  affirmantes, 
Pontifex  autem  cum  Nycolaum  adhuc  electum  esse 


fidelibus  fundata  sunt^Romanam  vero  sedemsolus 
Fiiius  Dei  fundavit^  et  super  Petri  apostoli  fidem 
erexit,  cui  etiam  terreni  simul  et  coelestis  imperii 
jura  commisit,  et  illud  Verbum,  quod  coodiditcfle- 
lum  et  terram,  Romanamfundavit  eoclesiam.  Etut 
CflBteris  omisis  ad  ea  de  quibus  nunc  sermo  agitur 
veniamus,  sicut  apostolorum  principes  Petrus  et 
PaulusRomanamecdesiam suof anguine  consecra- 
runt,  ita  Casioense  coenobium  per  beatum  Benedi- 
ctum,  qui  Romaeedoctusfuerat,  et  per  cives  Roma- 
nos  Maurum  et  Pladdum  habuit  fundamentum. 
Ulud  quoque  vobisnotissimumesseDonambigimus, 
qualiter  eo  destructo  a  Longobardis,  Ganinensis 
cceaobii  fratres  justa  Lateraoense  palatium  per 
centum  triginta  suinorum  curriculahabitaverint,  et 
C  demum  Gasinensem  ecclesiam  Romani  pontifices 
Gregorius  et  Zacharias  restroxer unt ;  quae  rursum  a 
Sarracenis  cremata^  iterum  a  sanoto  papa  Agapito 
in  monastico  est  ordine  reformata.  Cum  ergo  hujus 
ooenobii  fundatores  ex  RomaDseecdesifle  prodierint 
disciplina,  ejusquerestauratoresRomani  pontifices 
fuerint,  conveniensestjuxtasanctorum  patrumsta- 
tuta,  ut  ecclesia  Romana  mater  et  domina,  Gasi- 
nensis  ejus  specialis,singularisjuredicaturetfilia. 
Revolvite  Casinensis  coenobii  munimina,  ejusdem 
libros  perscrutate,  et  id  unde  nunc  sermo  agitur 
poteritis  invenire  :  si  vero  non  potestis,  mendadi 
arguite ;  sin  antem  potestis,  nolite  veritati  resistere, 
nolite  RomanflB  eodesias  repugnare,  noUte  ejusjns- 


Qesciret,  Gregorium  cflurdinalem  tituli  Apostoiorum  D  sionibus  contraire  ;  sedexcujusul>eribusfideisalu- 


ad  hoo  monasterium  dirigens,  mandat  quatinus  ej  us- 
dem  Gregorii  consiho  Seniorectum  Gapuaoi  mo- 
nasteriipreepositum  in  pastorem  et  fld^batem  Gasi- 
nenses  fratres  unanimiler  ehgerent,  de  quo  et  Oeus 
honoraretur,  et  religionis  stflUuinfamoso  Gasinensi 
monasterio  per  ejusindustriam  roborato,  bonaeo- 
o}esi89  tam  spiritalia  quam  temporaiia  in  melius 
augerentur.  ipse  namquesi  opportunumesset,  mo- 
nastecium  manutenere,  defendere,  et  adjuvare  pa- 
ratus  esset.  Veniens  autem  prfledictus  cflurdinahs  sul 
monasterium,  fratres  ocnvocat,  etquod  papa  praB- 
oeperat  seriatim  enuntiat.  Quod  dum  fratres  audis-  * 
lent,  murmur  inter  eos  ingens  repente  exoritur, 


tem  suxistis,  ejus  jussionibus  studete  in  omnil>us 
obtemperare.  >  Tunc  fratres  necessitatem  temporis 
ostendentes,  apostohd  voluntatem  se  impleturos 
fatentur,  si  parendi  lautiora  tempora  evenirent ; 
sicque  discessum  a  capitulo  est.  Oderisiusvero  co- 
gnita  Nycolai  insperata  dectione,  agiliter  ad  roccam 
qusB  Bantra  dicitur  perveoit,  pecuniam  opportune 
importune  disi>ensat,etmihtes  uodecumquefliggre- 
gans,  igoiferroquecastraquaeddem  Nycolao  fave- 
bant  demolire  solotenus  coepit. 

90.  Hoc  interea  anno  Gofi&*idu8  filius  Richao^  de 
Aquila,  una  cum  Riohardo  Galenidomino  etRaone 
Rahelis  filio  castrum  Sujum  diu  multumque  expu« 


913 


CHRONIGON  CA8INEN8E.  UB.  —  IV  AUCTORE  PETRO 


914 


gnans,  iDcolanim  firaude  et  consuetudinaria  prodi- 
tione  illum  obtinuit.  Nycoiaus  vero  hoc  cognito, 
Robertom  filium  Jordani  principisin  suumauxilium 
evocat,  evestigioqueadhoc  monasterium  dirigens, 
ad  se  deferri  prcBcepit  aquiminilia  argentea  libra- 
rum  9  et  uniciarum  totidem,  qusB  Savimus  sicut 
sapra  retulimus  (c.  80)  beato  Benedicto  direxerat, 
aquiminiiia  argenteaStephanipapee,  altare  aureum 
cum  gemmis  speciosis,  calicem  aureum  librarum  4, 
calicem  magnum  Saxonicum  quem  Theodericus 
Saxonum  rex  beato  Benedicto  olim  transmiserat, 
epistolarium  aureum  Desiderii  abbatis,  textum 
evangelii  Heinrici  imperatoris  cum  gemmis  pretio- 
sis,  ailum  textum  evangelii,  turibula  argentea  9, 
coronas  argenteas  totidem,  pensantes  singuIsB  alis 
9|  aliae  421ibras,  quasOtto  imperator  acUgo  mar- 
chioaiiique  fideles  sancto  Benedicto  optulerunt, 
calicem  librarum  9,  alios  calices  5,  concam  libra- 
rum  7.  candelabrorum  paria  2,coronas4,habentes 
per  unamquamque  48  libras»  concas  2  librarum  8, 
cucumellum  (1564)  librarum  6,  textum  evangelii, 
scutellam  magnam,  urceum  ducis  cum  aquiraini- 
Hsuo,omnioh6BC  argentea,  etcrucemauream.HsBC, 
inquam,  omniade  istaecclesiaabstrahens,cdstrum 
non  recollegity  et  indissolubileodium  mouachorum 
adversus  se  suscitavit. 

9i.  Statuentibus  interea  civibus  iterum  mona- 
sterium  capere  {an.  1127),  quendam  ex  prioribus 
adeunt,  decaniam  et  non  parvam  pecunisB  sum- 
mam  illi  promittunt,  si  eorum  in  tam  nefando  ne- 
gotio  cooperator  prosuo  posseexisteret.  Quoddum 
ille  fratribus  reserasset,  evestigio  fideles  quosque  in 
monasterii  munitionesimmittunt.  Cives  autem  rem 
gestam  ignorantes,  nocteadvenienteinsidias  justa 
monasterium  locant ;  sed  cum  agnovissentsua  pa- 
tefacta  consilia,  confusione  et  mestitia  repleti  ad 
sua  reversisunt.  Tunc  temporis  Adenulfusquidam, 
castriSpinii  dominus,anxians  et  exsBstuans  qualiter 
hoc  monasteriuminfestarequoquomodo  posset,Io- 
cntus  primo  cum  Richardo  Galeni  domino  et  Gof- 
frido  Suessano,  cordis  suiintimapandit,et  uteorum 
amminiculo  et  juvamineconceptam  parturire  etad 
effectum  malitiam  posset  perducere,instanter  exorat. 
IIH  autem  proditores  parergio  leBtissimi  redditi,rogant 
uti  meditataopereexpIeat,auxiIiumsuumeinon  de- 
futurum.Hocenimsibi  salutiferum,  hocdelectabile, 
hoc  jocundum  esse  fatentur.  Evocat  interea  idem 
Adenulfus  illos  qui  arcem  Castri  novi  custodiebant, 
pecuniam  spondet,  egregios  ilios  et  felices  facturus 
promittit,  si  supradicti  Castrinoviarcemsibi  trade- 
rent  Ast  proditores  cruentispromissionibus  illecti^ 


A  intempestaa  noctis  silentio  cum  quibusdam  latrun- 
culis  eum  evocantes,  monachoetcaBterisoppidania 
ignorantibus  supradictam  aroem  contradunt  (4  565). 
Quod  dum  Nycolao  nuntiatum  fuieset,  quid  ageret 
vel  quiddiceretnesciebat.Tandemcum  quibusdam 
dextro  genu  claudicantibus  (4566)  communicato 
consilio,  ot supradictum  castriim  recolligere  posset. 
Picanumoppidum,  quod  Oderisiusprsdecessor  suus 
acquisierat  (1567),  et  papa  Calixtus  per  anulum 
confirmaverat,et  Jordanus  princeps  sacramentoet 
prsBcepto  concesserat,  in  Norroannorum  dicione  re- 
misit,  talique  ordine  jam  dictum  Castrum  novum 
recollegit  (1568).  Reddidit  etiam  tunc  supranomi- 
natus  Gofifridus  turrem  quffi  dicitur  Ad  mare,  mo- 
nasterium  sancti  Benedicti  in  Suessa,   curtem  de 

g  Lauriana,  Casam  majorem,  curtem  de  Lando  de 
mari,  et  Sanctum  Johannem  ad  Currentes,  cum 
universis  qu»  ad  jam  dictas  curtes  et  obedientias 
pertinebant. 

92.  His  quoque  diebus  duo  fratres  ex  Hispania 
Philippus  etPhilipbertus,c(£lesti  desiderio  tacti  ad 
patris  Benedicti  limina  valdedevoti  venerunt,atque 
ecclesiam  quam  dudum  ipsi  in  Hispania  in  solo  pro« 
prio  justa  civitatem  Locronium(4569),  locoqiii  Co- 
adgranium  appellatur  constrnxerant,  in  hoc  sanoto 
loco  optuIere.Oderisius  interea  cernens  Romanum 
pontificem  sibi  in  omnibus  adversari,8era  penitentia 
ductus  Romam  adiit,  et  pap»  prostratus  vestigiis^ 
Casinensem  abbatiamin  manu  ejusdem  apostolici 
refutavit(1570),  arcem  vero  Bantrensem  in  hujus 
coenobii  jura   remisit.    Tunc  temporis  Rao  filius 

^  Rahelis  ad  hoc  monasterium  veniens,  perscriptum 
renuntiavit  beato  Benedicto  omnes  lites,  querimo- 
nias  et  calumpnias,  quas  adversushoc  monasterio 
habuerat,  dehominibus  qui  fueredecivitate  Teano, 
et  eo  tempore  in  hac  terra  residebant,  400  bizan- 
teorum  pena  apposita.  Per  idem  tempus  Jordanusll 
princeps  ad  buno  locum  deveniens,  jurejurando 
firmavit  eidem  abbati  totam  ex  integro  abbatiam, 
secundum  morem  antecessorum  suorum  (1571). 

93.  Peridem  tempus  (1127)  Pandulfus  filiusLan- 
donis  Aquinensis  comitis  in  silvahujus  monasteril 
qusBTyrilladicitur,  castrumconstruere  coepit(1 572). 
(}uod  ubi  papffi  Honorio  nuntiatumest,  peraposto- 
licas  litteras  ei  interdioendo  direxit,  ne  in  posses- 

D  sione  beati  Benedicticastrumffidificaret:  sedDeum 
in  eodem  contempnens  pontifice,  intentione  sacri* 
lega  eundem  castrumob  hujus  lociobpugnationem 
sicut  hodie  cernitur  a  novo  construxit.  Nycolaus 
autemcoepta  ejus prspedirecupiens,in montem qui 
Timmari  appellatur,  castrum  contra  eum  erexit* 


NOTiE. 


(4564)  Yas  lato  ventre,  in  quo  aqua  calefit.  Du- 

CAHO. 

(4565)  A.  4427,  sec.  Anon.  Casin. 

(1566)  Proverbiali    figura,   qua  indicantur  qui 
duoia  erant  fide.  Ano. 
(4567)  Cf.^cap.  83,  supra. 
(1568)  Anon.  Gas.  '      * 


(4569)  Logrono. 

(4570)  Anon  Gas.  ad  a.  4127. 

(1571)  Exstat  tantum  juramontum  quod  Oderisio 
prcestitit,  m.  Junio  4123  ap.  Oatt.  Acc,  p.  239. 

(4572).  Quod  adhuc  exstat:sedsub  jureSorani 
'ducis.  Ang.  Castrum.Terelle  edificatur,  Atiioa.C9LSku 
*ad  a.  4427. 


m 


Uma  MAKSIGANI  ET  FETRI  DIAG0RI 


M6 


Tantas  porro  CasiDensis  coenobii  perturbatioiies 
tantaque  infortunia  papae  Honorii  dumpervenissent 
ad  aures»  eundem  Nycolaum  Gasinensis  abbati»  a 
regimine  sequestravit»  omnesque  ei  faventes  vel 
adhfisrentes  aliminaribus  ecolesiad  separavit,  litte- 
rasque  ad  hoc  monaterium  direxit,  mandans,quia 
ut  in  nobili  et  famoso  beati  Benedicti  monasterio 
antiqua  posset  reformari  religio,  instanti  animo  et 
diligenti  studio  labcMrasset.  Proinde  si  in  manu  et 
consiiio  suo  monasteriiCasineDsisdispositionemet 
ordinationem  libereet  absquecontradictionealiqua 
posuissent,  quantociusad  Casinense  monasterium 
venirefestinaret,  et  ob  honorem,saluteci,  et  refor- 
mationem  coenobii  tam  in  spiritualibus  quam  in 
temporaiibus  praestante  Dominostuderet.laborare. 
Fratres  vero,  qui  eundem  Nylocaum  pro  thesauri 
ecclesiasticidilapidatione  et  terrae  amissione  ?alde 
exosum  habebant,Nycolaoadhocmonasteriumve- 
nienti  portas  claudunt,  ilicoque  nuntios  ad  papam 
Honorium  destinantes,  quas  gesserant  perordinem 
pandunt ;  se  et  monasterium  in  ejus  potestate  ex 
toto  tradentes.  nie  vero  super  hujus  rei  negotio  iae- 
tissimusredditus,  Matheum  episcopum  Albanensem 
adhocmonasierium  direxit,  fratribus  mandans^ut 
quemutilemilleet  idoneum  tantoofficioexRomansd 
sedis  auctoritate  astrueret,  tunc  ipsi  absque  aliqua 
proorastinatione  eligerent.  Hoc  ubi  supradictus 
Pandulfus  agnovit,  insperate  super  castrum  quod 
idem  Nycolaus  oonstruxeratveniensyilludadsolum 
usque  pro8travit,etNycoiaiquidem  talis  rerum  exi- 
tus  extitit. 

Seniorectus  hujus  cosnobiiabbas  abeato  Bene- 
dictoquadragesimus  quartus,  seditannis9,  mensi- 
bu8(6,  diebus  49. 

94.  Hic  ad  ipsis  infantias  annis  beato  Benedioto 
oblatus,  atque;|a  sanctae  memoriaB  Oderisio  mona- 
chus  factus,  et  in  disciplinis  regularibus  studiosls- 
sime  in  omnibus  educatus  et  enutritus,  primo  ad 
monasteriumsanctaBMaries  inLuco,  deinde  admo- 
nasterium  sancti  Nycolai  in  Pica  regendum  praspo- 
.situs  esttransmissus.  Qui  adhujus  coenobii  abi>a- 
tiam  taliter  estelectus.Igitur  cum  satis  strenueper 
tria  annorum  curricula  hujussancticoenobii  deca- 
.niam  administrasset,  acdeinde  Gapuanimonasterii 
pneposituram  satis  provide  gubernasset,ejecto  j  ussu 
papae  HonoriiNyoolao,de  eademCapuanimonaste- 
riipraeposituraadhiguslociabbatiameligitur.Enim- 
vero  dum  ex  parte  supradicti  pontificis  Chonradus 
cardinalis  sanctaePraxedis  hac  decausaadhunclo- 
cum  veoisset,  nunc  singillatim  nunc  communiter 
cum  iilis  pertractaret,  demum  congregationi  volun- 
*tatem  apostoU  pandit.Tunc  ex  consulto  mandatur 
illiy  ut  quanta  potestinstcmtia  ad  hocmonasterium 
venirestudeaty  quatinus  de  Casinensis  abbatis  ele^ 


A  ctione  in  commune  simul  ab  omnibus  tractareUir.Qui 
cum  imperata  implere  satageret,  a  Goffrido  de 
Aquila  qui  partibusNycolaifavebat  capitur,  et  apud 
Sujum  custodiae  mancipatus.  Quod  dum  fratribus 
relatum  fuisset,  aestuare  coeperunt  quid  agerent,et 
sicut  est  consuetudinis  diversi  diversa  sentiebant, 
et  alii  Oderisium  reducere,  alii  pro  suo  velle  aJ[>ba- 
tem  eligere  disponebant.  Tunc  praefatas  Albanen- 
8isepi8copusMatheusincapituIumvenien8.(/u4.12), 
coepit  deipsaabbatis  electione  tractare,  et  si  prae- 
ceptis  apostoUci  parere  velleot  interrogare.  Fratres 
autem  cum  hoo  in  ejus  posuissent  deUberatione, 
seque  per  omniaRomano  pontifici  obedire  veUedi- 
xissent,  et  quem  oum  fratrum  consilionominaret, 
ipsi  abbatem  eligere  promisissent,  tum   proprio 

B  iUum  nomine  vocans,  interrogat  senes,  deindeju- 
venes,  utrum  iUistalis  electio  placeat  Cumque  om- 
nes  tum  voce  tum  capitum  infleuone  (1573)  huacse 
veUe  respondissent,  mox  omniumunanimitatecum 
absens  esset,  ex  praecepto  ut  ante  jamdiximus  apo- 
8toUci^  quarto  Idus  Julias  elegerunt  eum  in  abl>a- 
tem.  Quamvis  nonnuU,  et  ex  maximapartetimore 
ducti,  hoc  aegre  ferrent,  ob  hanc  sciUcet  causam 
quia  tempore  decanatus  sui  nimium  austerus  etri- 
gidus  in  hujus  monasterU  ordine  extiUsset,  adque 
etiam  a  Romanaecclesia  abbas  effectus  est.  Deni- 
que  ab  ipso  fere  tempore  quo  decaniamdimisit,  et 
prascipue  a  morte  venerabiUs  abbaUs  Gerardi,cum 
omnes  fere  priores  qui  a  Desiderio  monachi  facU 
fuerant  exhoc  mundo  recessissentynuncipsiusab- 

p  baUae  ambiUone,  nunc  per  fratrumclandesUnasse- 

^  ditiones,nunc  perabbatumexpulsiones.cumfiratres 
ad  tantam  inopiam  devenissent  ut  omnium  rerum 
necessitatem  permaximam  sustinerent,  ordinis  reU- 
gio  de  hoc  coepit  labefactari.  Nec  immerito,  oum 
quamplurimi  necessitate  coacU  arduae  vitae  tramitem 
ob  paupertatem  retinere  non  possent.  Cum  haec  et 
aUaper  multorom  oravoUtarent,  dolensapostoUcut 
Casinensem  ecclesiam  tantis  dehonestari  obprobriis, 
et  his  maUs  finem  imponere  cupiens,  nec  non  et 
Ulam  regulae  sententiam  (1574)  suo  saepius  versans 
in  pectore,  ut «  si  vitiosam,  quod  absit  personam 
congregaUo  elegerit,  et  innotitiaepiscopi  ad  cujus 
dioecesim  pertinet  locu8,volabbatibus,  autchristia» 
nis  vicinis  cIaruerit,prohibeant  pravorum  praevalere 

^  consensum,  »  et  caetera :  deposito^  ut  superiut  di- 
ctum  est,Oderisio,  et  de  ejus  successore  Nycolao  si- 
mUiafacere  volen8,penitus  congregationemaUmi- 
nibus  ecclesiae  separavit,  siulterius  eidemNycolao 
obedientesexistere  praesumpsissent.  Fratres  igitur, 
qui  jam  dictumNycolaumprothesauriecclesiastici 
dUapidatione  valde  exosum  habebant,  consiUo  ha- 
bito  eum  ab  ingressu  monasterii  repulerunt,  ocius- 
que  qui  haecRomanopontificinuntiareatmiserunt, 


NOTiE. 


(i573)  Custoditur  adhuc  apud  no8  ritus,  ut  se- 
idores  voce^  juniores  vero capitis inflexione  appro* 


bent,  qnod  proponitur  in  convintu.  Aiie. 
(1574)  G.  64, 


917 


CHRONICON  CASWEHpB-  —  UB.  lY  AnCTORE  PETRO. 


9(8 


postulantes  ut  de  suis  aliquem  mitteret,  perquem 
papasuam  Yoluntatem  coDgregationi  aperiret^qua- 
tinus  suo  coDsilio  et  adj  utorio  sibi  abbatem  eligerent* 
Tuncapostolicuseundemepiscopum  adhoc  mona- 
slerium  direxit,  mandans  ut  eundem  virum  huic 
eongregationi  prsficeret.  Dimissus  itaque  Seniore- 
ctus  a  Goffrido  ad  hoc  monasterium  venit,  atque 
ejus  electio  a  fratribus  confirmata,  illum  in  patris 
Benedicti  cathedra  honorifice  Jocavere.  Suscepta 
igitur  abbatia  Seniorectus  ooepit  omnibus  perinde 
modis  studere,  quatinus  naviter  adimpleret  id,  ad 
quod  ahbas  a  Romano  pontifice  factus  fuerat.  An 
gebatur  itaque  nimium  nimiumque  interdum  eyus 
animus,  tum  scilicet  pro  nostriordinis  emendatione, 
tum  Yel  mazime  et  fratrum  sustentatione  et  terr» 
isecuperatione.  Interea  oppidani  occasione  accepta 
ad  suum  Telle  relaxationes  se  placita  exquirebant, 
et  licet  ?i  recipiebant.  Exabbas  igitur  noster  Njco- 
laus.  faYcnte  et  juvante  se  Goffrido  de  Aquila, 
quandam  hujus  terrffi  partem,  yidelicet  Myrtulam, 
SanctumAndream,  Vallem  frigidam,  atque  Castel- 
lum  noTum  retinensi  terramqu»  huiclocoresidua 
erat  infestare  non  desinebat.  Ob  quam  rem  Jorda- 
nus  princeps  ab  eodem  abbate  evocatus  extemplo 
cum  non  parva  militum  manu  Yenit,  atque  super 
Castrum  noTum  quonepossupradictiNycolairesi- 
debat  tendens,  adjacentia  qusBque  igniferroquede- 
moliri  prscepit.  Ule  autem  perspiciens  oppidanos 
difOiuere  a  sCyCt  ad  abbatem  clam  n  untios  destinasse, 
protinuseidemabbatidirigere  studuit,quod  si  eum 
cum  omnibus  suis  secure  exire  permitteret,siQedi- 
latione  castrum  illi  continuo  redderet.  Quo  impe- 
trato,in  abbatismanibus  confestimeundem  reddidit 
castrnm. 

05.  Interea  apostolicusUrbem  egrediensvenit  ad 
hoc  monasterium,a  quo  idemabbasprimus  in  hac 
ecclesia  abbati»  consecrationem  suscepit.  Postea 
Tero  CGBpit  ab  eo  sacramentum  vehementer  exqui- 
rere,  atque  utRoman»  ecdesisB  fidelitatem  faceret, 
omnino  insistere  :  et  fratres  modis  omnibus  reniti 
etcontradicereyethocCasinensesabbatesnunquam 
fecisse  dicebant.  Quibus  pontifex  e  diversorespon- 
debat,quiaquod  onmes  fereepiscopi,archiepiscopi 
et  abbatesfaciunt,  Casinensis  abbas  agere  debet. 
Qui  (1575)  e  diverso  nostri  dicebant,  ideo  ab  illis 
Romana  ecclesiafidelitatemextorsisse^proeo  quod 
sffipius  in  hsresimlapsicontraRomanam  ecclesiam 


A  seosissent :  Casinensis  vero  ecdesia  numquam  In 
hsresim  decidit,  numquam  contra  sedem  apostoli- 
cam  sensit.  Qua  ratione  papa  accepta  conticuit, 
Exinde  vero  pontifex  ex  hocloco  disoedens  Bene- 
ventum  ingressus  est.  Sed  de  his  actenus. 

96.  Dux  igitur  Guilielmus  oum  jam  fere  sedecim 
ducatum  rexisset  annos,  mortuus  est  {an.  1127, 
JuL  28),  atque  in  ipso  omnis  Robberti  Guiscardi 
famiUa,  qu8B  ex  ipso  descenderat,  finita  est.  Defun- 
cto  itaque  duce,  Roggerius  (1576)  haBres  et  filius 
quoodam  Roggerii  Sicili»  comitis,  fratris  prsRdicti 
Robberti  Guiscardi  ducis,  duoatum  occupat  {an. 
1128)  ;contra  quem  apostolicus  cum  expedttione 
properat,  demum  factaconcordiaeidem  coDfirmavit 
ducatum  (1577).  Hiis  porro  diebus  Jordano  prin- 

0  cipe  ^<*^  obeunte  (aH.li27,Dee.  19),Robbertus  ejus 
filius  eidem  successit  in  principatu.  Qni  huic  mo- 
nasterio  privilegium  fecit(an.  1128,  Mart.)(iyi%) 
de  dataremissa  hominibus  Cas»  6entian8B,de  sca- 
dentiis  (1579),  de  modiis  term  20  in  territorio 
sancti  Mauri  adCasale,  depiscationein  mari  etfln- 
mine  in  omni  territorioCastelli  ad  mare,  de  his  quss 
dederunt  Jordanns  IT,  pater  ejus  Rjccardus  11,  et 
Robbertus  patrui,  Jordanus  avns,  et  Riccardiis 
proavus  sui,  et  de  venientibus  ad  habitandam  in 
terra  sancti  Benedicti,  tcI  aiiquid  monasterio  lar- 
giendum,  pena  librarum  auri  centum  apposita. 
Bobbertus  eliamcomes  de  MolisiofecitpriTilegium 
huic  loco  de  medietate  castriSerr»  (1580),  quodest 
sub  jureLarinensisepiscopatns^penalibrarum  anri 

pcentum  apposita.  Prieterea  Roggerius  dux  (1581) 
fecitprivilegiumsanctoBenedicto  (an.  1129,  Dee.  3(^, 
dehiisquflBobtalemnt  Robbertus  duxetSikelgayta 
uxor  ejus,  Rogg^os  et  Guilielmus  filii,  ia  Apnlia, 
Calabria,  Prinoipatu,  Salemo,  et  Amalfia,  de  con- 
cessionibus  principum,  baronum  et  aliorum  fide- 
lium,  pena  libramm  auri  trecentarum  apposita, 
anno  Domini  1130,  per  manum  Guamerii  Maza- 
riensis  decani  (1582). 

97.IntereapapaHonorioTita  decedente(an.  H30, 
Feb.  14),  electi  sunt  Gregorius  diaconus  cardinalis 
sanctt  Angeli  in  papam  Innoce  ntium  11,  et  Petras 
presbyter  cardinaiis  sancti  Galixti  in  Anacletum. 
Innocentius  Tcroper  aliquantum  temporis  spafiuin 

«  in  Urbe  permanens,  cum  episcopis  et  cardinaiibus 
qui  su»  parti  fayebant,  ad  ciTitatem  Pisanam  per- 
rexit,  Conradum  SaTinensem  episcopum  Ticarium 


VARIiE  LECnONES. 
♦••♦  hic  incipit  ultimus  qmtemio.  quem  manus  illa  aUera  $ed  vix  diver$a  $crip$it;  v.  supra. 

NOTiE. 


il575)  I.  e.  Ctit.  AnG. 
1570)  V.  AnoD.  Cas.  ad  a.  1128. 
1577)  Aug.  22. 
1578)  Ap.  Ang.  de  Nuce  in  notis  ad  h.  c.  et  ap. 
Gatt.  Acc.,  p.  242  ex  orig. 

(1579)  Scilicet  trecentos  tarenos,  quos  $inguli$ 
annis  accipiabamu$  ab  homnibus  de  Ca$a  Genzana 
pro  data.  Similiter  etterra$»qua$relinqunt  homines 
gui  sine  hxredibu$  moriuntur,qum  dicuntur^caden- 
tione$  ;  qu9  nunc  $unt,  vel  amqdQ  mmip 


(1580)  Idem  esse  qnod  nuno  Serra  Capriola  dici- 
tur,  opinio  est  Gattulffi  Acc,  243  ubi  chartam  edi- 
dit  Ugonis  c.  Molisii  qua  donationem  a  Robberto 
patruo  suo  moriente  factamconfirmat,  datam  1128 
m.  Junio. 

(i581)  Chri$tianorum  adjutor  et  elipeu$.  ut  ipse 
ait  in  priTileg.  ap.   Gatt.,  I.I. 

(1582)  Subscripsitetiam  Guarinus,  magistercamem 
.rarius.d»  dttcis. 


lid 


tJBORIS  MAIISIGANI  ET  PETM  DIAOOMt 


m 


iDUrbe  relioquaiit.PetnisprflBterea  oardinalis  Rog-  A     98.  Inter  (1589)  h«c  regis  cancellarius  Guarinus 


gerioduciAjHilittcoronam  tribuens,  et  per  privile- 
,  gium  (1583)  Capuanum  principatum,  et  ducatum 
Neapolitanum  cam  Apulia,Calabria  etSiciliailli  con- 
firmans  {Sept  27),regemquecon8tituen8,  ad  suam 
partem  attraxit ;  praBcipiensut  episcopi  etabbates, 
qoi  in  8U8b  dieionis  terra  manebant,  ei  homioium 
facerent  (1584).  Per  idem  tempus  {an.  1132,  Mart.) 
Robbertu8  princeps,  cujus  8upra  meminimus,  fecit 
priyilegium  huic  loco  sicut  antea  fecerat,  et  de  re- 
laxatione  50tarenorumdegualdo(fl585),  etdeportu 
molendini,  quod  est  in  fluvio  Vultumi  loco  Cazoli 
oum  portu  ex  utraque  parte  fiuminis.  Post  (1586) 
h»c  pnedictus  princeps  abiit  Plsas  {an.  1134),  et 
rex  Roggerius  venit  super  principatum.  Ob  quam 


nomine,  Canzolinoqui  tunc  Capu8BpraBer8t  mandat, 
quatinus  Caainensi  abbati  ut  ad  se  veniat  destinety 
venientem  protinus  capiat.  Abbas  autem  talia  dum 
persensissetnbnuityacseminime  tuneilloposse  ire 
remittit.  Cancellariusvero  magisae  magis  insuspi- 
cionem  veniens,  mandat  sbbat  ut  sibi  Capuam  to- 
nienti  cum  festinatione  occurrat,quatinu8  de  regni 
negotiiscumipsiusterraBbaronibusinsimultractent 
Casu  itaque  tuncaccidente^abbasgraviterinfirma- 
tus  est,  et  ob  hanc  rem  ire  adeumdistulit.Sanitati 
autem  redditus  duos  fratres  ante  nativitatem  Do- 
mini  cancellarioapudBeneventumconstitutodirexil, 
infirmitatis  magnitudinem  pandens.Cui  cancellarios 
remisit,  ut  post  celebratam  festiritatem  ad  eum 


rem  hic  princeps  a  Pisis  stipatus  navali  exercitu  n  Capuam  pergeret,  aliasautemipsead  eum  Teniret 


Neapolim  venit.  Aversani  se  ejus  imperio  subdunt, 
contra  quem  rex  Roggerius  veniens  fugavit,  Aver- 
sam  in  cinerem  redegit  (dn.  1135),  Alfuso  filio  Ca- 
puanum  tradidit principatum.  Tunc tempori8(il3e) 
Hubertus  Pisanusarchiepiscopus^apostolic»  sedis 
legatus,  fecitprivilegiumhuicmonasteriode  Sancto 
Georgio  de  Baray,  et  Sancta  Maria  de  Gennor. 
Innocen  tius  igitur  Alemm  annor  u  m  et  Lo  theringorum 
terram  ingressus  {an.  113i),  juxta  Leodium  a  Lo- 
thario  rege  excipitur  (Mart.),  virgam  et  anulum  ei 
juxta  morem  antiquum  confirmans(i587),nec  non 
et  terram  comitissaB  MattildaB  eicontradens.Deinde 
Lohtharius  (1588)  rex  venit  Romam,  et  accipiens 
coronam  ab  Innocentioreyersu8e8t(an.ll33^ttn.4). 
Et  ^<*>  dum  in  conspectu  ejus  totus,  ut  itadicam. 


In  festo  autemevengelistffi  JohannisprfiBdictifratres 
reversi,  rumorem  quem  auxerant  (1590)  pandont 
Nam  inter  eundum  et  redeundnm  per  amicos  et 
fideles  monasterii  de  hac  re  interrogantes,  nil  aliud 
quamut  ilium  caperevelletaudierunt.  Abbasautem 
quid  in  tali  re  faceret  ignorans,  simulat  infirmita* 
tem.  Cancellarius  vero  juncto  sibi  Capuano  electo 
(1591)  et  Cansolino,  Casinum  ut  disposuerat  venit 
Aquinensis  interea  electus,  invidi»  stimulis  incita- 
tus,  et  veneno  nequitiaedebriatus,  regisoancellario 
per  quendam  scutiferum  mandat,  quod  Casinensit 
abbas  non  pro  ipsis,  set  contraipsos,  ad  suseipien- 
dum  imperatorem  Lotharium  etpapamlnnocentiam 
se  praepararet.  Quod  si  iUum  ventatem  dicere  mi- 
nime  crederent^Casinensemonasteriumabeoexpa- 


Romanus  orbis  pacatus  quiesceret,  et  sub  ejus  di-      terent ;  sidaret,  scirent  iUum  esse  mentitum  ;  si 


cione  calcati  jacerent  ^***,  a  papa  Innoceniio  Pisis 
remorante  {an.  il35)frequentibus  litteris  monitus 
ut  Romaniimperiicoronam  ab  hostiumjugo  defen- 
deret,  et  ecdesiam  scissam  ad  pacem,  concordiam 
et  nnitatem  csBsar  strenuissimuset  dementissimus 
liberaret :  anno  dominicsB  incamationis  1 135  immen- 
sum  valde  nimis  totius  Romani  imperii  exercitum 
ooogregans,  una  cum  Richiza  augusta  uxore  sua 
intravit  Italiam  {an.  1136).  Igens  interea  pavor 
et  ebitudo  mentis  corrupit  *^"  Ausoniam,  et  quid 
dicerent  vd  facerent^  unus  ab  aho  inquirebat 


non,  veritatem  illum  dicere  certissime  orederent 
Epistolarum  vero  portitor  sciens  quid  in  ipsis  ooo- 
tineretur  epistolis.admonasterium  venit,etid  quod 
in  re  erat  abbati  per  ordinem  pandit.  Abbasautem 
a  scutifero  epistolam  aocipiens  et  rdegensy  omnia 
prout  idem  retuleratinvenit.  Cancdlario  itaque  cum 
Capuano  electo  etCanzolinoapudSanctum  Germa- 
num  adveniente,  Guarinus  electus  Aquinensis  pro 
eadem  re  ad  illos  advenit  Cumque  abbati  in  dolo 
mandarent,  ut  omni  seposita  ocoasione  ob  regni 
negotia  ordinanda  ad  illos  descenderet,  remittit  se 
ad  eos  ob  infirmitatem  ire  non  posse ;  misittamen 


VARLE  LECTIONES- 

«•••  ffic  incipU  :  Altercatio  Petri  Diaconi  pro  ocBUobio  Casinensi.  Igitur  dum  in  conspectu  impera- 
toris  Lotharii  totus,  etc.  ♦•••  vox  deeise  videtur  ♦••'  corripuit  emendavU  Lauretus.  *•••  Altercaiio 
pergit  :  Ast  abbas  et  in  9  versihm  breviter  narratis,  qum  hic  c.  103-106  fusius  pertequitur,  ad  c.  107. 
transU.    . 


NOTiE. 


(1583)  Quod  Baronius  edidH  in  Ann.  ad  a.  1130, 
n.  52. 

fl58i)  Hoc  in  privil.  illo  non  legitur  :  Scriptum 
fiiisse  inalterooujusprimatantumverba  supersunt 
in  Reg.  AnadeU  Casmiservato,  existimat  Baronius 
I.  L,  n.  53. 

(1585)  Sc.  500  tarenoi  quot  aecipere  soUti  tumtu 
'in  omni  tertio  anno  ab  fCominibus  ^  tenent  terras 
gualdo  pro  calxati  i.  e.  ad  vias  reficiendas»  in  dipL 
orig.  ap.  Gatt  Aco.,  p.  245. 


(1586)  Ex  Anon.  Cas.  ad  h.  a. 

(1587)  Hocposcenti  regi  non  concessit,  terram 
Mathildis  sutem  tunonescioan  promiserit  ;contra- 
didit  a.  1133,  Jun.  8.  Romas,  ut  bene  Ang.de  Nuoe 
adnotnvit. 

(1588)  Ex  Anon.  Casin. 

(1589)  H«c  et  sequentia  conferenda  snnt  cum 
Wibaidi  epistola  io  Mart.  Col.  11, 188. 

(1590)  I.  e.  hauserant  Arg. 

(1591)  GuiUdmo. 


m 


CHRONIGON  CA81NENSB.  —  LlB.  111  AUCTORE  PETR6. 


m 


monasteriiprior6sadcancellarium,€[ui  in  ejasprae*' 
sentiaAquiQensemelectamdepriBdictacausarepro 
barent,  atque  ilium  falsissimum  omaiao  ostende- 
rent.  Cnmque  electus  boc  se  fecisse  negaret,  osten- 
dunt  epistolam,  pandunt  per  ordinem  omnia.Tunc 
ille  confusus  nesciebat,  quid  eyidenti  rationi  respon- 
deret.  Cosperunt  autem  hii  qui  ex  parte  regis  erant 
coepta  omittere,  ac  simulato  animo  et  iraCasinen- 
sibus  faceta  yerbaproferre,  utpotequi  electo  Aqui- 
nensi  favebant,  atque  seob  banc  rem  neque  yenisse, 
nequecrederejurejurando  afiBrmare.;Set  postpau- 
lulum,  qui  dolorem  conceperant,  perperere  iniquita- 
tem(P5a^  yu,  i  5),cum  protinus  earundemlitterarum 
portitorem  apprebendentes,  et  diyersis  suppliciis 
excraciantesoculispriyayerunt.Electusyerotimore 
ductus,  ac  minantium  ciyium  furore  perterritus, 
Canzolino  illumdeci7itateeducente,Aquinum  rediit. 
Altera  autem  dieinipsis  epypbaniorumyigiiiis(an. 
1137, /an.  5)  ad  monasterium  ascendentes,  post 
salutationem  ex  morefactam  ac  nonnulla  inter  se 
colloquia  cffiteris  exeuntibus  cceperunt  abbatem 
super mandatum  regis  de  datione  monasteni  requi- 
rere,  atque  ut  sibistatiminpriBsentiarum,quodest 
a  sceculis  inauditum^  traderetur  omnino  praecipere. 
Ipse  yerocum  yigenti,  aut  quantis  ex  fratribus  yel 
let,  cum  omni  tbesauro  ecclesiastico  et  cuncta  su- 
pellectili  monasterii,  ad  arcem  qu83  Bantra  dicitur 
demigraret :  reliquiyeroperobedientias  diyideren- 
tur,  in  monasterio  quattuor  sacerdotes  cum  tribus 
aut  quattuor  fratribus  dimitteret,  qui  diyinum  offi- 
cium  ad  patris  Benedicti  corpus  peragerent,  asse- 
rentes  se  boc  pro  nuUa  alia  causa  facere  yeile.nisi 
quodCasinensisecdesiamagnam  per  totum  orbem 
Romanumbaberetfamam,  essein  omnibuslocuple 
tem,  atque  pras  omnibus  Italias  ecclesiis  in  auro  et 
argento  aliisque  pluribus  opibus  poUere.  Quodsi 
omniabflecLotbariusimperator  yelaHiinimici  regis 
optinereyalerent,  multadetrimenta  etdampna  per 
boc  in  regno  ejus  eyenirent.  Dicebant  autem  bsc 
mentientes,  quia  ut  post  in  propatulo  claruit,iUum 
inter  eundem  comprebendere  et  supradicta  omnia 
subripere  disposuerant :  sicque  jam  monasteriumet 
cuncta  securedetinerent.  Post  banc  ergo  tam  inau- 
ditam  tamquenefandam  jussionem^atquecommuni 
Casinensium  fratrum  consitio  abbas  boc  se  agtreposse 
negayit.Acceptaitaque  consitiandi  licentia,bii  qui  ex 
parte  regis  erant  egressi  sunt  foras.Debinc  abbas  mo- 
nasteni  priores  conyocans,quam  ob  causamcaocella- 
rius  yenerat  pandit:quid  cuique  super  boc  yideretur 
interrogat,  atque  quidintaUnegotioopussit^  consi- 
Hocumeiscommunipertractat.  Omnium  tamen  unum 
animi  yotum,  una  sentiUa  fuit,  quatinus  Casi- 
nensemonasteriumnuUo  pacto,nuUa  raUonein  laj- 
corum  potestatetraderetur  ;  promittentes  se  usque 
ad  mortem  pro  tanti  loci  defensione  certare  pa« 
ratos  esse  ex  toto,  ante  se  canum,  muricipum, 
et  equorum  carnescomedere»  quam  Casinense  ccb- 
nobium  in  aliorumpotestatematque  dominiumye- 


A  nire  permitterent.  Quoniam  quidem  si  caput  inco* 
lume  permanere  constaret,  reliqua  membra,siquid 
incommodi,  si  quid  adversieveniret,sa]utem  spera 
rent:si  autem  csput  periret,  catera  etiam  membra,li- 
cet  sana  yiderentur,cum  capitepariterin  interitum 
irent.Hoc  communi  consniodeIiberato,caDceUarioad- 
yenienUcum  CanzoHnoabbas  taliterorsusestloqui: 
€  SuperCasinensis  C(Bnobiinegotns,unde  nosrequi- 
rere  yolnisUriytam  pro  rei  magnitudine  quameUam 
pro  ipsius  temporisbreyitate,  neque  coiisiUari  neque 
quid  yobis  respondere  possemus  inyenimus.  Unde 
rogamus,  quatinus  nobisterminumdetis,quousque 
cunctos  nostrce  congregaUonis  fratres  qui  perobe- 
dientias  posiU  sunt  conyocemus,  sicque  cum  eis 
consiUo  babito,  quid  nobis  agendum  sit,communi 

B  consiHo  pertractemus.  »  Tunc  canceUarius  aman- 
tudinis  feUe  succensus  respondit,  dicens  :  «  Quod 
consilium  bicest?aut  quod  consiUumyulUsbabere? 
bic  non  est  consUium,  non  erit  dUaUo  aliqua,  nisi 
ut  jussionem  regis  impleaUs.  Nam  ego  vobisconsi- 
Handi  terminum  nondo  :  sed  omninoex  parte  iUius 
impero  atque  priBcipio,  quaUnus  extemploquid  de 
bac  re  statuisUs,  respondere  curetis.  »  Cui  abbas 
respondit :  «  Hoc  profecto  quod  dtciUs  impiere 
minime  possumus,  et  maxime  quia  si  boc  rexprs»- 
cepit,  yeiqua  ex  causa  btecfieri  mandavitjgnora- 
mus.  »  Ad  quem  canceUarius  tale  confesUm  dedit 
responsum  :  «  Ego  sun)  os  et  lingua  regis,  per  me 
loquitur  et  sua  Jura  disponit.  Qua  yero  ex  causa 
fieri  mandavit,  haBC  est.  Lotbarius  cum  suo  papa 

n  Innocentio  veniet^  et  inbocyolumusvos  probando 
temptare,  si  nobiscum  debeUs  in  fideUtate  regis 
permanere,acpro  ejusconservanda  corona  contra 
Lotbarium  decertare.  »  Ad  quem  abbas :  «  ParaU 
sumus, » inquit ; «  boc  cum  necesse  fueritadimplere 
et  sacramento  indevosin  prsBsentipernostrosfide- 
lesfirmare.  Insuper  promitUmusnos  contrainimicos 
regis  strenue  prsparare,  et  pro  posse  Casinense 
coBuobium  contra  imperatorem  defendere  et  manu- 
tenere.  »  CuicumcanceUariusdixisset,  cumquibus 
Casinense  coenobium  contra  imperatoremdefensu- 
rus  esset,  abbas  respondit :  «  Gum  opportunum 
fuerit,  de  civitate  Sancti  Germani  et  omni  terra 
sancti  BenedicU  fortiores  et  robusUores  quosque 
eUgentes,  bicbabere  studebimus,sicquecumyestro 

^  consiHo,  et  vestris  mUitibus  in  adjutorium  si  resita 
exigeret  venienUbus,  Casinensem  ecdesiam  contra 
imperatorem  et  contra  miUtes  ejus  defendere  et 
manutenere  curabimus,  ita  ut  per Casinense  coeno- 
biumnuUa  rex  detrimenta  vel  dampna  patiatur.  » 
Exdamansprotinus  cancellariusinfitcum  magnain- 
dignatione :  c  Ecce  regis  fideles  yidete,  ecce  per* 
spicite,  ecce  considerate,  ecce  ayertite,  cum  qui- 
bus  putat  se  Casinensis  al^basimperatori  resisteret 
cum  e£feminatis  yidelicet  infidis  et  perjuris,  et  qui 
numquam  beato  Benedicto  fidem  seryayerunt :  qul 
Brunonem,  Oderisium  et  Nicolaum  de  abbaUa  ex- 
pnlerant,  qui  Casinense  ccenobium  oontra  fas  et  jui 


9S3 


UEQNB  HARSICANI  EF  PETRI  DIAfiONl 


93 


cepernnt,  qoi  oastrum  Janul»  destnixenint  ^***, 
monachosque  contradicentes  ante  beati  Benedicti 
altariumgladiispercusserunt. »  Coepitautemetmulta 
cum  suis  contra  abbatem  dicere,  et  monachos  et 
laycosdeturpandoinjuriare,  multis  et  Tariis  oppro- 
briis  dehonestare,  fallaces  et  callidos  declamare  ; 
cumque  ad  hsec  omnium  ora  in  silentio  essent,  re- 
cessit  tandemcum  magnaindignationeetira,prffici- 
piens  ac  dicens,  ut  per  totum  ipsum  diem  deeadem  re 
responsum  sibi  reddere  morigerarent.  Recendente 
itaque  eo,  omnes  priores  in  unumcum  abbatecon- 
Tcniunt,  causam  inter  se  conferunt,  trahunt  longa 
suspiria,  etquid  egere  debeant  nesciunt.  Angustin 
illis  erant  undique,  et  cfuid  eligerent  nesciebant, 
dicentes  :  «  Simonasteriumin  manibus  laycorum 
damus,  incurrimus  in  mortem  anim»  et  corporis; 
si  autem  non  damus,  non  effugiemus  manus  illo- 
rum  :  set  melius  est  nobis  incidere  in  manus  ho- 
minum,  quam  derelinquere  legem  Dei  nostri,  et 
yidere  mala  gentis  nostrs  et  sanctorum.  »  Quffi 
dumadcunctorumnotitiampervenissentycontritum 
est  extemplo  cor  eorum,  et  contenebrati  sunt  oculi 
eorum.  Et  vere  tunc  dies  festi  conversi  sunt  in 
luctum^et  canticum  inlamentationem  (AmosTiu,  10) 
Hoc  unum  omnes  a  minimo  usque  ad  maximum 
dicebant,  in  hoc  omnium  deflnitasententia  erat,ut 
quandiu  possent,  numquam  Casinense  ccenobium 
pro  Tita  amittenda  in  laycorum  traderent  potesta- 
tem.  Visum  demum  omnibus  est  ut  ad  eundem 
cancellarium  etsociosejus  nuntio8destinarent,qui 
eos  luppliciter  exorarent,  quatinus  illius  spatium 
darent,  quousque  detantadesicutdeceretconsiliari 
eisque  respondere  valerent.  Cancellarius  autem 
dummonasteriumcum  satellitibus  suis  deambulans 
circuiret^  ad  dormitorium  veniens,  jussit  metiri 
altitudinem  muri,quatinu8  illiusexemplo  scalasad 
CGBnobii  captionem  aptare)  valerent.  Quod  videns 
unus  ex  fratribus,  nuntiavit  abbati. 

99.  Eo  etiam  tempore  cfuidam  frater  Johannes 
nomine,  dumnaturffi  debitum  solveret^  et  jam  sine 
motu  et  Toce  jaceret,  subito  in  serediens^retulit  se 
vidisse  patrem  Benedictum  cum  multitudine  mona 
chorum  defunctorum  in  ecdesia  stantem,  et  regem 
Rogeriumeandemeccle8iamingredientem,onmem- 
que  Catinensis  ecclesi»  thesaurum  asportantem.Qui 
oum  adgradus  majoris  eccle8i6B*pervenisset,mortui 
qui  inecclesiaeminus  erantirruentesinterficiebant 
eum.  Hto  cum  dixisset,  adjunxit  :  c  Ut  certius 
sciatis  me  vera  proferre,  noveritis  me  statim  e 
mundo  recessurum.  Quod  si  post  hasc  ulterius 
vixero,  indubitanterquffiprotulifalsafuisse  nosoa- 
tis.  B  His  dictis  obdormivit.Hfficquidem  frater.Nos 

.  Tero  pnefatam  visionem  pertractantes,  atque  in 
memoriam  retinentes,  jam  pffine  totam  impletam 

'  esse  Tidemus,  quando  fere  onmem  hujus  loci  the- 
saurum  Rogerii  regis  factione  sublatum  esse  Tide- 


A_  mus.  Aota  sunt  autemhaec  omnia  Tlgilianim  epyl 
niarum  die  {an.  i  137,  Jan,  5). 

100.  Post  hsc  ab  abbate  et  fratribus  statutui 
est,  ut  duodecim  ex  monasterii  senioribus  disca 
ciatis  pedibus  ad  ciTitatem  pergerent,  ubi  jam  dictv 
cancellarius  et  Capuanus  elecius  morabantur,su| 
pliciterflagitantes,ut  spatiumdarentin  quofratre 
qui  in  obedientiis  erant  congregarentur,  quaUnu 
cum  eis  in  unum  communicato  consilio,  congruui 
responsum  de  re  suprascripta  proferre  Taieren 
Quod,  dum  fattum  f uisset^  cum  luctu  et  gemitu  nsqc 
ad  januam  monasterii  illos  est  onmis  congregati 
sub  secuta ;  illis  autem  reoedentibus,  fratrea  ad  e< 
olesiam  beati  Benedicti  reversi  sunt,  ubi  qoanti 
lacrimffi  effus»  sint,  referre  quis  Taleat  ?  Omne 

g  enim  in  terram  se  prosternentes,  et  capita  in  pavi 
mento  eccIesiaB  percutientes,  Domini  miserioordiao 
cum  luctu  et  Toce  cordis  implorabant,  ut  locum  is 
tum  respiceret.  DemumTero  adbeatumBenedictun 
couTersi,  ac  si  prssentem  eum  viderent  dicebant 
«  Pater  honestissime  et  sanctissime,  tu  prcBseDtiQ 
rem  te  discipulistuis  post  carnis  recessumquam! 
TiTeres,  pollicitus  este  essefuturum,  unde  per  P^ 
trem,  et  Filium,  etSpiritumsanctum  te  adjuramu! 
ut,quemadmodum  poUicitus  es,  et  nos  etlocum  istui 
protegas,  etaboomibusmalisdefendas.  »Posthffi 
TiTificffi  cruoislignum,  etbrachium  sancti  apostd 
et  eTangelistffi  Bfathei  et  sancti  confessoris  Christ 
Mauri  fratres  sumentes»  cum  letaniis  per  ecclesiai 
intra  monasterium  sitas  pergere  statuere.  Cumqui 

^  in  eccIesiabeatiMartiniTOtaDominosuppIicationii 
et  laudis  persolTerent,  postfinita  suffragia  exeunte 
inde  ad  ecclesiam  beati  protomatyris  Stephani  de 
Terterunt;  ubi,  dumunu8>  fratribusadportasbasi 
lic®  aperiendas  prascessisset,  iuTenit  easobseratas 
Frater  enim  qui  eandem  tenebat  ecclesiam,  unui 
erat  ex  duodecim  illis  quiadcancellarium  ierant,  e 
claTom  ecclesies  oblitus  dimitteresecum  detulerat 
Regresso  autem  iilo  qui  ad  ecclesiam  aperiendaai 
prfficesserat,  quod  inre  erat  denuntiat,  et  utreTcr 
terentur  qui  primi  incedebant  dicebat.  Iterum  alij 
atqueaiiicurrentes,  similiter  clausasjanuas  iuTeoerc 
et  fratribusnuntiarecurarunt  Frater  autemquicru* 
cem  ferebat,nesciensquid  ageret,  se  sequentes  hor- 
tatusadjanuasperTeniteccIesis^etmoxtactis  seris 

^  diTinitus  sunt  apert».  unde  aliquantulumketificati 
gratias  Deo  peregerunt,atquecumomnideTOtione 
et  cordis  contritione  ibi  letaniarum  suffragiis  per- 
actis,  ad  patris  Benedicti  ecdesiam  sunt  rcTersi, 
sicque  missas  ipsius  dieicum  luctu  et  tristitia  per- 
egerunt.  Et  tunc  adimpletum  est  in  illis  quod  per 
prophetam  dicitur  :  «Diesfesti  Testri  couTertentur 
in  luctum  (iimosvm,  10).  »  At  fratres  qui  missi 
fuerantad  cancellarium,cumadIocum  inquopater 
Benediotussemel  perannum  cum  sorore  sualocutus 
fuerat  perTenissent,  decanus  et  quioum  eoobean- 


YARUS  LECnONES. 


^  deiruxera&t  c* 


9S5 


GHRONiayN  GASINEMSB.  -^  UB,  IV  AUCTOiUB  PETRO. 


m 


demremantedefcenderaiit^cogiutoillorumadYenta  A  neiisieoBQobio  factis,  quibos  ajiqaaxido  offende- 


ad  monasterium  remiserunt  dicentes,  quodpro  tali 
factocanceliariusmagis  provocareturad  iram»quam 
flecteretur  ad  misericordiam.  Cancellarius  autem 
postquam  audivit,  quod  fratres  cum  beati  Mauri 
brachio  per  sanctorum  ecclesias  Dei  omnipotentis 
elementiam  supplicarent,  in  superbiam  eleTatus 
ecepit  multa  contra  monachos  minitare.  dicens  se 
indsuros  iUis  et  labrum  et  nares,  et  yestes  illorum 
medias  usque  adnates^etsicut  alterNicanor,verba 
blasphemiaBinDeumetsanctosejus  proferre^diceas 
quod  spes  quam  monachi  inBenedicto  etin  Mauro 
habebant,  cassa  esset»  illisque  magis  pemioiem 
quamsalubritatemconferret.yehementiqueposth£ec 
indignatione    permotus  litteras  habitantibus  in 


rant  eos  absolvit. 

101.  Hiis  porro  diebus  quidam  frater  Bonus  no- 
mine,  duminecelesiabeatiprotomartjrrisStephani 
post  matutinalem  sjmaxim  fatigatus  obdormisset 
beatus  Benedictus  in  visione  ei  apparens  dizit  : 
«  Multa  inoommoda  et  perturbationes,  et  rerum 
mazimum  detrimentum  pro  hoc  facto  habebitis  : 
sed  confiditein  Dominoetinpoteniia  virtutis  ejus, 
quia  adhuo  domus  mea  reintegrabitur,  et  in  suum 
statum  reducetur.  Beatissimum  Tero  Maurum  ut 
omni  instantia  preoum  supplicetis  prsBcipio,  quia 
ipsius  sine  dubio  intenrentu  ab  instanii  periculoet 
pertubatioQe  liberabimini.  m  Et  hiis  diciis  dispa- 
ruit;  evigilans  autem  frater,  abbati  et  fratribus 


Campania,  Sampnio,  Apulia  Luoania  et  Galabria  B  ^1^»  Tiderat  et  audierat  per  ordinem  pandit.  Unde 


direxit,  mandans  ut  quam  citissime  possent  cum 
diversis  bellorum  machinis  adCasinense  monaste- 
rium  obsidendum  et  capiendum  yenirent.  Abbas 
autem  agno8ceDS,quodcancellarius  desua  morteet 
ccenobii  captione  cogitaret,  oum  paucis  communi- 
cato  consiiio,legatosad  Landulfum  de  Sancto  Jo* 
hanne,  qui  tunc  imperatori  favebat,  direxit,  man- 
dans  ut  yeDiret,etCasinensemonasteriumsubcura 
sua  suscipereti  et  contra  eosqui  illud  oapere  qu»- 
rebant  defenderet.  Yerum  cfuia  hoc  per  diem  agi 
non  poterat,  per  noctem  impletum  est,  atque  ex 
utraque  parte  factis  sacramentis  tertia  die  post  fe- 
stiYitatem  epTphanieB  (Jan.S, ),  feriasexta,  militet 
Landulii  jam  dictiin  monasterium  inducti  etmuni- 


in  communi  fratrum  capitulo  statutum  est,ut  omni- 
bus  dominicisdiebus  adintroitum  ecolesiaB  postan- 
tlphonam  beati  Benedicti  adderetur  et  antiphona 
beati  Mauri;  similiter  et  in  omnibus  festis  in  quibus 
collecta  facienda  est,  sicut  in  ootidianis  diebus 
antiphonaet  oratio  ejus  diceretur.  Interea  tota 
terra  a  fidelitate  abbatis  et  fratrum  pr»ter  castrum 
Casinum  recessit;  de  quo  facto  homines  de  castro 
sancti  Angeli  causa  et  initlum  extiterunt.  Ipsi  enim 
primitus  inimicos  monasterii  infra  castrum  susci- 
pientes,  GasinensecoBnobium  obpugnare  cosperunt. 
Post  haBcBertulfusmansionarius,  natione  Gjmbris, 
et  Adenulfus  cognomento  Marsicanus,  hujus  rei 
gratia  ad  imperatorem  Lotharium  diriguntur.  De* 


tionescantraditeBsunt.   Landulfus  vero  post  hsc  n  bu^<^  <^°^Q®b  o^^^^i^Q^®  P®^  C^°^P^>a™>  Picenum 


Gasinum  deyeniens,  abbati  etfratribus  constantiam 
et  inimioisperturbationem  maximam  contulit.  Gan- 
cellariusautem  agnoscens  LandulfumCasinum  ve- 
nisse  civitatem  Aquinum  quo  commorabaturrelin- 
quens,  atque  per  Sanctum  Angelum  in  Majolisi 
(1592)  Lirim  fiLuvium  trausiens,  Minianum  perrexit, 
ubi  infirmitate  gravissima  taotus,  notario  prescepit 
ut  litteras  scriberet,  quatinus  omnes  qui  in  regno 
regis  Rogerii  morabantur,  ad  Gasmense  monaste- 
rium  capiendum  venirent*  Quod  dum  ille  implere 
satageret,  subitanea  morte  defunctus  est  (1593). 
Post  h8BC  abbas  oum  fratribus  statuit,  ut  per  tri- 
duum  Dei  omnipotentis  ciementiam  supplicarent, 
quatinus  paoem  et  quietem  CasinensicoBnobio  lar- 


Sampnium,  Lucaniam  atque  Calabriam,  oapt»  at- 
que  aj^urecoBnobii  Gasinensis  subductm  suntGan- 
cellarius  veroquitanti  mali  oaputet  aotor  fuit,  sep- 
timo  decimo  die  postquamhucin  vigiliisepyphanieB 
pervenit  (/an.21),  apudSalernumadextremaperve- 
niens,clamabat :  «BenedioteetMaure,cur  meinterfi- 
citis  ? «  CumquehaBC  crebro,repeteret,vitadece8sit« 
J02.  Eo  etiam  tempore  quidam  frater  Crescen- 
tiusnomine,  natione  Bomanus,  vidit  in  yisione 
quendamlacum  nimi»  magnitudinis  etigneicoloris, 
cujus  undffi  ad  coBium  ferri  videbantur;  in  quibus 
undisviditejusdem  canceUariianimamin  aeris  alta 
elevari^  et  rursum  ad  jma  demergi.  Jnxta  quem 
lacum  cum  duos  monachos  stare  vidisset»  interro- 


«|uauuuo  |#a\/vu«  ck  \^UAV%amu   via«iu«^ua« ^uwuwa^«vr  •«»»       _    •^■«»^-—  — --  — ■    — — ——  —.^— — — , 

giflua  pietate  conoederet,  et  quia  silentium  illis     gatusabeis.cujusessetanimaquamtantis  tormen 


diebus  propter  tumultum  et  pertubationem  tenere 
non  poterant,  deoreverunt  ut  tribus  diebus  post 
oompletorium  unum  per  noctem  psalterium  in  ec- 
olesiacantaretur  :set  antequameandemtriduanam 
inchoarent,  abbas  in  capitulosurgens,  juxta  mona- 
sterii  consuetudinem  veniampetiit,  et  oonfessionem 
de  suis  excessibusfecit.  Similiter  et  omnes  fratres 
post  illum  se  in  patris  Benedicti  regula  deliquisse 
confessi  sunt,  sioque  abbas  indulgentiamilliscon- 
ferens,  de  onmibus  excommunicationibusin  Gasi- 


tis  affici  videbat,  se  frater  nescire  respondit;  ad 
quem  qui  videbatur  senex  :  «  Hno  est,  inquit, 
anima  Guarini  oanoellarii,  quee  idoirco  talia  pati- 
tur,  propter  perturbationem  et  tribulationem  quam 
Gasinensi  monasterio  excitavit.  •  Quem  firatercum, 
quis  esset  quitalia  promeret,  interogasset,firatrem 
Benediotum  se  esse  respondit.  Frater  autem  a 
somno  exurgens,  ita  se  vidisse  et  audisse,  Deus  et 
sanotos  ejus  testem  invocans  afflrmabat.Interhtto 
quidamex  nostris  contra  Toluntatem  abbatis  de 


NOTifi. 


(iS92)  Qui^eUam  in  To^  dicebatur.  Ane.  (iK93)  Hotariu% 


9S7 


VrniS  MARStGANTET  PETRI  DIACONI 


928 


paoe  et  concordia  tractare  coBpArunt  cnm  hiis  qui 
exparteregiserant,  mediante  Ryccardo  episcopo 
Gagetano.  Demum  yero  ad  id  ventum  est  {Feb.  2), 
utexparte  firatrum  factoabobedientialibus  sacra- 
mento,  et  a  cunota  congregatione  promissione  de 
•pactaconventione,  atque  ex  illa  parte  factis  sacra- 
mentis,  pax  fieret ;  sicque  commotio  illa  et  pertur- 
batio  subito  quieyit,  sed  ad  tempus. 

103.  Tertia  vero  die  postquam  bsec  facta  sunt, 
supradiotus  abbas  laoguore  depressus yitam  finiyit, 
quinta  feria,  Idus  Februarii  (1594).  Per  totam  vero 
notem  qua  vita  decessit,  decanus  cum  fratribus 
tractare  ciepit,  qualiter  antequam  mors  ejus  diyul- 
garetur,  bomines  Landulft  superius  nominati,  qui 
monasterium  tenebant,  foras  expellerentur.  Remu- 
neratis  igitur  illis  qui  in  capite  eorum  erant,  et  a 
regis  baliyis  seouritateaccepta,  ut  securi  inde  oum 
suisomnibus  exirent,  mediantejam  dieomnes  de 
monasterio  cum  armis  recedentes  ad  sua  reyersi 
sunt  ;  qua  ex  re  factum  est  ut  usque  ad  illam  bo- 
ram  mors  abbatis  fpalam  nesciretur.  Hora  autem 
nonajam  propinquante,  celebrato  otficio  ipsius 
sepulturflB  traditus  est  ad  dexteram  partem  iatro- 
euntium  in  cjmiteriumjuztagradus,  ubi  quattuor 
discipuli  beati  Benedicti  requiescunt. 

i04.  Sed,  utad  idredeam  unde  digressus  sum» 
cum  adbuc  abbatis  feretrnm  in  ecclesia  esset,  de- 
stinati  sunt  a  Ganzolino  Gapuani  principatus  came- 
rario  milites,  ut  nuUus  eo  absente  de  abbatis  ele- 
ctione  tractare  prassumeret.  Dilatum  itaque  est.  et 
contradicentibus  ao  moerentibus  moDachis  usque  ad 
ipsius  adventumprotelatum.Gumqueilluc  advenis- 
set,  oum  ei  ostenderentur  de  eleotione  abbatis  patris 
Benedictijussioetprivilegiorumoonstitutio,  respon* 
dit  quod  nil  ad  prssens  istiusmodi  vaieret  ostensio 
'«  Set  differte  usque  ad  domini  mei  Rogerii  regis 
'notitiam  :  sin  autem  tradite  arcem  Bantrensem,  et 
eligite  quem  yultis ;  ita  tamen,  ut  prius  fideiitatem 
regi  faciat. »  Quodcum  ft*atres  se  non  implere  divis- 
sent,  ipse  exercitumcongreganSyUniyersaGasinen- 
sis  coenobii  castra  abejus  dicione  subduxit.  Jam 
fere  sex  dies  intali  fluotuationetransierantcumad 
festum  yirginis  Gbristi  Scoiasticfie  {Feb.  10)  fratres 
undique  ad  monasterium  conyenientes,  et  de  elc- 
ctione  abbatis  inter  se  tractarent,  dividuntur  in 
partes,  et  una  quidem  Raynaldum  Golementanum 
fl595),  qui  post  abbas  extitit,  alia  Raynaldum  He- 
truriensem  eligere  disponebant.  Set  cum  inter  se 
plurima  conferrent,  visum  demum  prioribusest  ut 
electio  differretur  usquequo  ad  regem  Rogerium 
Romanumque  pontificem  tunc  Pisis  remorantem 
nuntios  destinarent,  per  quos  Gasinensis  ccenobii 


A  fortunam  notificare,  et  super  tali  negotio  illorum 
consiliumprsBstolari  yalerent.  Set  oum  ad  boc  alte- 
ram  partem  flectere  nullo  modo  valerent,  contradi- 
centibusetrenuentibus  aliis  qui  supradictum  Ray- 
naldumGoIementanumeiigeredisposuerant,eundem 
Raynaldum  (1596)  apprehendentes,  in  patris  Bene- 
dicti  cathedra  illum  locantes,  sibi  in  abbatem  con- 
stituunt.  Reliqui  vero  nimis  haec  indigne  ferentes 
clam  ad  Bertulfum  mansionariumet  adAdenulfum, 
Gasinensis  coenobii  fratres,  quosabbas  Seniorectus 
legatos  direxerat  ad  imperatorem  Lotharium,nun- 
tium  cum  litteris  destinant,  per  quas  et  Seniore- 
ctum  debocmuodo  migrasse,  eteundem  Rajnaldum 
contra  voluntatem  suam  seditiose  et  non  canonice 
electum  esse  notiflcabant ;  postulantes  ut  imperato- 

Q  rematque  pontificemexpartetotiuscongregatiom*s 
rogarent,  ut  ex  suis  aliquem  in  Gasineosi  ccenobio 
abbatem  constituerent,  et  in  Raynaldi  electione 
nullatenus  pneberent  assensum  :  priusse  monaste- 
rium  destruere,  prius  inde  egredi,  quam  iUum  sibi 
abbatem  constitui  proclamantes.Quod  dumRaynal- 
dus  certo  certius  agnovisset,  clam  cum  Ganzolino 
aliisque  fidelibus  regis  paciscitur,  eique  fideiitatem 
faciens,  abbatiam  illi  confirmant;  sicque  sacramen- 
tum  a  colonis  monasterii  accipiens,  a  filio  Petri 
Leonis,  cujussubdiaconus  erat,  in  Gasinensi  abba- 
tiafirmatnr.  Gomque  nuntius  qui  litteras  ferebat, 
Ravennam,  ubi  tunc  imperator  morabatur  pervenis- 
set,  asnpradictisfratribusimperatori  Lothario  cum 
litteris  prssentatur.  Pandunt  quae  Gasinensi  eccle- 

p  siffi,  camerae  soilicet  Romani  imperii  acoidissent, 
qualiter  Seniorectus  defunctus,  et  Raynaldus  qui 
fidelitatem  regi  Rogerio  fecerat  abbascontravolun- 
tatem  multorum  eiectus  fuisset,  et  quia  nonnuUi  ex 
fratribus  de  monaasterio  egredientes,  inimicorum 
manus  vitassent,  et  plurimas  perpessi  essent  cala- 
mitates.  Post  vero  deflebant  periclitari  suos  fami- 

'  liares,  confundi  Gasinense  coenobium,  et  quemad- 
modum  ipsi  omnia  dimisissent  proRomani  imperii 
fidelitate,  in  quo  solo  spem  suam  post  Deum  et  pa- 
trem  Benedictum  Gasinensisecclesia  posuisset.  Lo- 
tbarius  autemimperator,  misericordia  motus,  nec- 
non  et  memor  qualiter  sub  antecessorum  suorum 
tuitione  Gasiaensis  eoclesia  fuisset,  mullo  magis 
tamen  propter  odium  regis  Rogerii,  quem  Romano 

^  imperioinimicissimumesee  judicaverat,  propensior 
erat  apud  prsddictos  fratres,  etjuxta  tenorem  edicti 
quod  Pipinus  etKaroIus  Magnus  statuerant  (1597) 
iilos  inter  eappellanosRomaniimperii  juxtamorem 
antiquum  oonstituit.  Gumque  duces,  principes,  ac 
marohiones  imperiioongregasset,  beneficia  pr»de- 
cessorum  suorum  iuGasinensi  coenobio  concessa  in- 


NOTiE. 


(1594)  Imo  pridie  NonaSy  cui  diei  ascribitur  in 
Neorol.  ood.  47.  Ea  tuno  incidit  in  v  feriam,et  ips9x 
Petrus  in  sep.  cap,  ab  ea  computat. 

(1595)  De  Gollemezzot  prope  Furconem,  e  stirpe 
oomitum  llarsorum«  Peregrih,  ap.  Horat.  SS.  Vli| 


p.  232. 

(4596)  So.  Hetruriensem. 

(1697)  Ejusmodi  decretum  quod  Garolo  tribuit, 
commeiporat  Pseudo-AjiastasiusistcMurat.SS.  U, 
363.  ' 


m 


CtiRONlCOK  GASmE«SE.  —  LIB.  IV  AUCtORE  PETRO. 


teo 


timabat,  etftQpradictamRayDaldumacoasanSyma-  A  queRao  RahelisflUuset  Goffiridusde  Aquila  ▼enien* 


Difestum  hostem  Romaui  imperii  pronuQcians  ^*^<^, 
quoniam  abbatiamabinimicoHomaniimperii  sibi 
confirmatam  acceperat,  neglecto  et  contempto  im- 
peratore,  a  quo  Casinensis  ecdesia  civitates  et  ca- 
stra  et  omnes  possessiones  acceperat» 

105.  Eo  siquidem  tempore  UenricusduxBajoari» 
gener  imperatoris  ab  eodem  imperatore  transmiisus 
uoa  cum  papaInnocentio,intrayitCampaniam.Igi- 
tur,  cum  in  planitie  quse  Casini  contigua  est  castra 
posuissenttRjchardumsupradictipontificiscappel- 
lanum  et  Casinensis  coBUobiimonachum  admona- 
sterium  destinant,  maodantes  quod  si  illos  Tellent 
recipere»  et  paps  lanocentioobedientiam  exhiberCf 
ipsi  pro  suo  posse  illos  ut  fllios,  utfratres,  ut  socios 
diiigerent,  et  CasiDense  monasterium  sub  imperatoris 


tes,  et  se  ac  suos  pontificis  ac  principis  Robberti  et 
Henrici  ducis  imperio  subdunt.  Capuani  autem  cer- 
nentes  barones  eatervatim  ad  papam  etducem  con- 
fluere,  soio  prostrati  veniam  poscunt ;  qua  impetrata 
et  sesuaque  una  cum  civitate  iilorum  dominio  sub- 
dunt.  QuofactototuSyUt  itadicam,  Capuauus  princi« 
patus,  Rogerii  jussa  lioquentes,  pap«  Tcstigiis  ad- 
Tolvuntur,  omnia  imperata  se  facturos  spondentes ; 
multi  nanque  propter amicitiam  quam  cum  Robberto 
principe  habuerant,  confluebant  ad  eos ;  nonnulii 
propterillorumgloriametremunerationem  benefi- 
cior  um,  quam  se  ab  ipsis  accepturos  sperabant ,  plu- 
res  vero  propter  spem,  quam  in  eis  tanquam  in 
propriis  dominis  habet^aot.  Henricus  interea  gener 
imperatoris  una  cum  papa  lonocentio  Robberto  prin- 


tutela  etdefensionesemperhaberent.  Set,  cumhuic     cipiCapuanumprincipatumrestitueDtes,cummgeDti 


rei  Rajnaldusauremnonaccommodaret,  etfratres 
illum  de  monasterio  exturbare,  si  facultasdaretur, 
per  omnia  vellent :  idemRajnaldus  fratresin  capitu- 
lum  con vocans  suadebat  ut in  regis  Rogerii  fidelitate 
manerent,  ut  filio  Fetri  Leonisobedientiamconserva- 
rent ;  adjutoriumillis  non  defuturum.  Postremo  fate- 
tur  se  ab  illis  abbatiam  accepisse,  non  ab  alio.  Ad 
illorum  libitum,  si  vellent;  abbatiam  dimitteret ;  si 
non,  retineret.  Et  h»c  quidem  ore,noa  corde  profe- 
rebat;  jam  enim  occulte  miserat  ad  Gregorium  fi. 
lium  Adenulfi  de  Sancto  Johanne,  utcumsuoexer- 
citu  per  TyrillaDam  silvamCasinumveoiret,  quati- 
nus  ejusope  et  auxilio  fultus,  monasterium  oontra 
papam,  ducem,  et  monachos  retlnere  valeret.  Quo 


exercitu  ad  pontem  sancti  Yalentini,  juxta  Bene- 
Tentum,  castra  locaTit  {an.  1137,  Mai.  21).  Mandat 
posthac  dux  in  ciTitatem  oumapostoliconuntios, 
ut  nisi  anathema  apostolicuqa  et  imperialem  TcIIent 
incurrere  iram,  BeneTentum  in  eorum  manu  remit- 
terent,  et  nundinas  foris  urt>em  pararent.  Contradi- 
centibus  autem  illis  *<^*  in  urbe  ex  parte  filii  Petri 
Leonis  erant,  nuntii  papfis  Innocentii,  cum  nichil 
egisseut,  infecto  negotio  de  ciTitate  exdusi  sunt, 
nam  Rogeriani  miUtesqui  tuncin  civitateerant,  mi- 
nime  pactis  consenserunt ;  moxque  quingentorum 
mili  tum  et  triginla  milia  peditumcongregantes  exer> 
citum,  fbris  ciTitatem  contraillospugnaturiconTe- 
niunt :  obquam  rempontifex  iniracundiamTersus, 


dum  Tenisset,  cum  eodem  electo  sacramento  con-  G  BeneTcntanos  a  liminibus  eoclesiie  separavit,  du- 


foederatur,  etmonasterii  munitionem  ab  ipsoacci- 
piens,  et  assultum  cum  suis  militibus  in  pontificis 
nuntiis  illosmTadit*^^*  ;quos,  cumin  fugam  vertis- 
8et,suis  audaciampermaximam  tribuit.  Apocrisahi 
autem  pontificis,  dumadcivitatemquiemontiadja- 
cet  pervenissent,  cives  sub  imperatoris  fldehtate 
sacramento  constriDgunt»  et  sic  ad  castra  redeunt. 
Raynaldus  autem,  cum  Gregorio  intra  monasterium 
conclusus,  sata  extra  monasterium  incidebat,  et 
onmia  destruebat,  nequid  ad  alimentum  hominum 
Tcl  jumeotorum  relinqueretur.  Jam  fere  undecim 
dies  transierant,  cum  dux  Tidens  monasterii  Casi- 
nensis  bonadilapidari  simul  etpugnsB  tempus  traos- 


cemque  cum  exercitu  contraeos  congredi  pr»cepit» 
Set  cum  scutiferi  ducis  in  prima  acie  terga  Tertis- 
sent,  dux  CTentum  fortuaie  alteratum  perpendens, 
pr®cepit  miUtibus^  ut  fluTium  transTadantes  mon- 
tem  inquociTitas  sita  erat  ascenderent,  et  ab  Aurea 
porta  civitatem  invaderent.  Seditio  tamen  in  urbe 
de  rebus  priesentibus  erat,  quibusdam  dicentibus. 
pap»  Innocentio  reddendam  civitatem,  debere  j  uxta 
patrium  morem  beatoPetroetejus  vicariodeservire ; 
alii  vero  nequaquam,  setrepugnare  persuadebant. 
Milites  interea  fluvium  transvadantes  ad  civitatem 
tendebant.  BeneTentaniautem,  hostes  contra  se  tc- 
nire,  dum  perspexissent,  a  pugna  se  subducentes, 


ire,  consiiio  habito  Raynaldum  evocat,  etcalicem  D  fug«pr«8idiumsumunt.Hiiautem,quiexpartedu 


aur^um  nec  non  et  obsides  proquadriugentislibris 
accipieus,  abbatiamexparteimperatoris,  siinejus 
fidelitate  permaneret,  illi  confirmat,  et  eum  a  se 
Buisque  securum  reddens,  imperatoris  vexillum  iu 
beati  Banedicti  ecciesiaminduci,  ac  demumin  aroem 
qufiB  ecclesiffi  imminet  cum  ingenti  laude  imponi 
prfficepit.  Alia  vero  die  castramovens,  cumiogenti 


cis  erant,  iilosiastantiusinsequentes,  civitatemcum 
eis  ingressi  sunt,  atque  hoc  modo  Beneveutum  in 
deditionem  acceperunt  {Mau  24j  (1598).  Urbe  vero 
potita,  Trojam  Apuli»url>em  appliouere ;  quam  abs- 
que  pugna  a  civibus  accipientes,  oppida  quADque 
adjacentia  cum  Gargano  atque  Siponto  (1509)  in 
suum  dominium  vertunt. 
106.  Lotharius  intereaimperator  eo  tempore  Ra* 


exercitusupraciTitatemCapuanamdevenit ;  ibi  ita- 

VARliE  LECTIONES. 

*•'*  locum  corruptum.este  appmei.    ♦•'•  qui  exeiduu  videtur. 

NOTiE. 
(1598)  Acouratiui  et  paulo  aliter  hm  Falco        (i5W)  H«)  impetatcwr  ipte  8  Mai  txpugnaTertt, 
tetoliU 


*t7o  f^  pronuntiavit. 


931 


tSOms  MAftSlCAHl  ISt  PEtRI  DtAGCm 


m 


Tennam  ^gfredUeiis,  UmbriamEiDiliaiiiyFlaininiam,  A  contenirent.  Aliam  antem  direzit  fratribns  (i(M^}. 


Picenumque  provincias  sub  suo  jure  redegit,  con- 
tes  obedientes  sub  Bomani  imperii  jura  redegit,  con- 
tradicentes  ad  solom  usqueprostrayit.  Cumquead 
monasterium  sancti  Martini  io  Saiinis  (1600)  perve-* 
nisset,  Transmundus  prfipositus  Sancti  Liberatoris 
iiium  adiens,  eumque  ez  parte  Gasinensis  congrega* 
tionis  efflagitans,  quicquid  l>eato  Benedioto  in  par- 
tibus  iiiis  abiatum  fuerat,  reddipriBcepit.Indevero 
castra  moYcns,  sopraBarum,  qu»  totius  ApuliaB  ca« 
put  esl  tentoria  figit,  et  a  ciTibus  uthin  susceptus, 
arcem  quam  rex  Rogerius  magnifice  construxerat 
oppugnare  modis  omnibus  coepit.  Diu  itaque  iliam 
yalio  diyersisque  beiiorum  macliinis  oppugnans, 
plurimisez  utraqneparteinteremptis,  tandem  cum 


per  quam  mandavit,  quod  si  in  ipsis  non  remansis- 
set,  inproposito  suoesset»  utdehonoreCasinensis 
ecdesias  secundum  munificentiam  imperialem  cogi- 
iarei:  attendenies  dignitatem  tanta  ecclesiaB,  et 
reiigionem  qu»  pras  ceteris  actenos  fioruit,  in  ean- 
dem  respicere,  et  manutenere  ecdesiam  sicnt 
speciaiemetsinguiaremcameraBsuffidomum  dispo- 
suisset;  multum  enim  intentus  esset,  ut  ad  insigne 
honoris  imperialis  si  Deus  concessisset  memoriale 
suumapud  patremBenedictumin  perpetunm  relin- 
queret.  Rjolusa  quoque  imperatrix  iitteras  eo  tem- 
pore  fratribus  direxit  (1603),  per  qnas  significavit, 
quodmagnam  fuisse  ex  antiquo  ecclesitt  Casinensis 
roligionem  audisset,  unde  memoriam  sui  haberi 


magno  ialx>re  iilam  optinens,  ad  solum  usque  de-  d  apudCasinensemecdesiamrogaret^qnatinusfratrum 


duxit,  universasque  Apuli»  ulri>es  sub  Romani  im- 
perii  jura  redegit ;  sicque  peractis  omnibus,  ducem 
(NrdinaturusapudMelpliiam  Apnli»  urbemperrexit 
{Jun.),  quo,  dom  yeuisset,  exercitum  dirigens  Saler- 
num  obsidere  prscepit.  His  porro  diebus  Bertuifus 
et  Johannes  Casinensis  ccenobii  fratres  prodama- 
tionem  fecerunt  supra  Sipontinos  ante  eundem  im- 
peratorem,  quisilvammonasterii,  qu8B  sub  dioione 
hospitalis  sita  erat,  in  suum  dominium  retorserant. 
Horum  itaque  imperator  precibus  indinatus  sigiil  um 
suom  iilis  concessit ;  ex  parte  sua  procipiens,  nisi 
imperialem  yeiient  incurrere  iram,  extunc  et  dein- 
cepssiiTamiiiam  sub  Casinensimonasterioquietam 
manere  permitterent.miliebizanteorum  pena  appo- 
sita,  si  hoc  remoYcre  temptassent 


optentu  Deus  pacem  ecclesiffi  su»  in  suis  in  daret 
temporibus.  Ipsa  enim  in  quantum  posset  auxiliante 
Deo,  pro  salvandis  rebus  Casinensis  ecdesi»  cogi- 
taret :  tantum  abbas  tempesiive  sibi  cum  sapientio- 
ribus  fratribus  occurreret,  ut  de  iiis  et  de  aliis 
pienarie  convenire  possent. 

108.  Seniorecto  ttaque  yita  decedente,  Raynaldo 
qui  ei  successitimperatorlitteras  destinarit  (1603), 
mandansquod  sempermorissuifuitmanutenereet 
amplecti  eos,qni  ad  Romanum  spectarent  imperinm 
neceosunquam  deserere,  quifiduciam  in  se  posnis- 
sent.  Unde  procul  dubio  sciret,  quod  ecdesifla  Ca- 
sinensis  jus,  quousque  viTeret,  tueretur,  nec  ahenfs 
potestati  summitteret  quod  sui  juris  esset,  et  qood 
ad  imperiaiem  spectabat  dignitatem.  Quia  Teroin 


107.  Sed  ut  ad  id  redeam  unde  digressns  sum,  ^  festo  apostoiorum  Petri  et  Pauli  curiam  pro  sta- 


tempore  quod  idem  imperator  transcensis  Alpibus 
intrayit  Italiam,epistoiam  adCasinensem  abbatem 
direxit  (1601),  mandans  quod  ^^*  ex  antiqno  Casi- 
nensis  ecdesia  nomen  religionishabuit,  et  semper 
sanctaconyersationiseiemplumetformamaliivpreB 
buit ;  unde  etiamconfideretfratrum  orationilms  apud 
Deumhoc  posseoptineri,  ntquietem  uniyersaU  red- 
dat  ecdesiffi^  et  pacem  suis  concedat  temporibns. 
Cum  ergo  ex  priyiiegio  antiqum  religionis  Gasinensis 
ecdesia  specialiter  et  singulariter  ad  Romanam  di* 
gnitatem  respicere  dei>eret,  commonere  ilios  man- 
dando,  ut  si  timore  aiiciigus  coacti  ab  unitate  ecde- 
siaB  exorbitassent,  ad  eum  quem  tota  ecdesia  pa- 


tuendo  duce  apud  Meifiam  condiiisset,  omnesqoe 
terrsBbarones  eo  conyocasset,  mandaret  ul  assum- 
ptis  secum  sapientioribus  fratribns,omnibu8post- 
positis  ad  eum  yeniret,  omniaque  priTilegia  secum 
deferret,  jus  ecdesiflB  suab  ostensurus :  yoiens  i>ene- 
ficiis  suis  hoc  optinere,  nt  apudCasinensem  ecde- 
siam  memoriaie  suum  semper  remaneret  Siad  fe- 
stum  prflBfatum  yenire  posset,  yeniret ;  sin  autem» 
quam  citius  posset  Teniret.  Aliam  quoque  sacram 
Ottoni  ^*'**  decano  et  fratribus  direxit  (1604),  noti- 
fioansquianoiletquantum  Denspermitteret,in  ah- 
quo  terminumantecessorumsuorum  imperatorum 
excedere,  et  jns  ecdesifls  Casinensis  ad  exempiom 


, -, I —      ,  _,. ^-  — 

trem  recognoTit  redirent.  Ipse  enim  in  omnibus  ^  iilorum  in  nuiio  minui  pateretur ;  semper  enim  Ca- 


debitam  tuitionem  Casinensi  coBuobio  exliibere  cu- 
piens,  quamcognoTeratimperiaiibus  dotatamobla- 
tionibus,mandaret  ut  cum  partibusiihs  appropiasset, 
abbasad(1602)offidumcappelianiȣaciendumcnm 
sapientioribusexcongregationeoccurreret,  utdeliis 
qnsB  ad  tuendas  res  monasterii  expedirent  plenarie 

VARIiE    LECTIONES. 
^  *^*  scilicet  quod  AUercatio  qucB  dehinc  ad  verbumcum  chron.  convenil. 

NOTiS. 
(1600)  QuflB  erat  edla  S.  liberalorii,  in  oom.     p.  «1«. 
Pmnensi  juxta  mare»  in   territ.  S.  Angeii  ;  y*         (1602)  Ad  o.  o.  /.  desunt  in  epistoia. 
Gatt.  Hist*  p.  314.  (1603)  Hab  epistoiflD  cum  priore  1.  c.  edito  suntt 

.(1601)  Bam  in  oalee  Ghromd  e  Petri  Regeslo     y.n.  36. 
^dit  Angdusi  repetitam  in  O.  Murat.  SS.  IV|        (1604)  Nomenaddidit;epistalam  y,LL 


sinensis  ecdesia  in  yigore  sanctflB  reMgionis  permanr 
sit,  omnibusque  forma  bonflD  conyersationis  fuit 
Unde  nosse  iiios  yeilet,  quia  abl>atem  suum  ad  se 
yenire  feeisset  et  pro  consilio  principum  ita  Casi- 
nensis  ecdesiflB  cansam  difflnire,  ut  nidiii  libertatis 
soflB  tempore  sno  amitteret.  Sed  cum  abbas  flul  enm 


4174  ootonic. 


m 


CttROmcOR  CASINENSE.  —  UB.  IV  ADCtORE  ^ETRO^ 


934 


idhuc  ire  distulisset,  iteram  aliam  direxit  episto- 
am  (i605)»per  quam  mandayit,  quod  praosentiam 
psius  cum  duce  expectasset ;  cum  quo  quia  non 
renisset,  mandaretutad  se  yeniret ;  audisseautem 
luod  homines  beatiBenedictiiniliius  Sjculifideli- 
latemanerent,etin  castris  adhucmonasteriiessent; 
placeret  ut  illos  caute  remoTeret,  ne  impedimen- 
tum  ecclesisB  Gasinensi  per  eos  possit  conferri.Cle- 
Btus  vero  imperiali  compuisus,  prfieparatis  omnibus 
(pifie  itineri  erant  necessaria,  sumptis  de  congrega* 
tione  aliquantis  ex  Iratribus,  Petro  quoque  Gasi- 
nensi  diacono.  cartulario,bibliothecario  ac  scrinia- 
rio,  quem  LothariusimperatornoininatimYocaverat, 
nontamen  absque  titubatione,  dum  amici  etinimiciy 
nonimpune  ei  provenire  amicitias  quascum  inimi- 
cis  imperatoris  habuisset  ^^*,  ob  quam  rem  amici 
quidem  desperabant:  inimiciverolicet  inprospectu 
contristarentur,  in  abscondito  Ifietabantur,  sporan- 
tes  meliora  sibi  rerum  mutatione  ventura  ;  quod 
postea  reiprobaviteventus.Set,  cum  in  suspicione 
quosdam  tratres  haberet,mona8terium  et  castra  ej  us 
amicisetpropinquis  suis  commendavit.  At  ubi  legati 
imperatoris  legationis  suae  causam  in  coaspectu 
omniumprotulerunt,  pars  trepidare,  quod  inregno 
et  snb  potestate  regis  Rogerii  positi,  nequaquam 
cum  inimico  iliius  pacem  facere,  vel  ad  eum  ire 
debere  censebant;  alia  veroqufleetsaniorvidebatur, 
ad  imperatorem  ire,ejus  in  omnibus  praeceptis  obe- 
dire  dicebant.  Tandem  abbas  coactus,  innativitate 
sancti  Johannis  baptistfle  iterarripuit^ducens  secum 
ex  Gasinensi  congregatione  hos,quorum  nomina  vel 
numerum  ne  oblivioni  traderentur  supposuimus  : 
PandulfumTeanensem  episcopum  et  Gasinensis  coe* 
nobiimonachum,  Maurum  quoque  curopalatempa- 
latiiimperatoris  Gonstantinopolitani,Johannem  ca- 
merarium,  et  jam  dictum  Petrum  hibliothecarium, 
Amfredum  vestararium,  Petrum  Machabeum,  Pe- 
trum  et  Hectorem  Gasinensis  cfienobii  monachos, 
nec  non  Johannem  civitatis  sancti  Germaniarchi- 
presbyterum^  aiiosque  nonnullos  uobiles  sapientes- 
que  laicos  de  terra  sancti  Benedicti,  Eo  itaque  die 
quo  civitatem  sanctiGermani  egressus  est,  Teanen- 
sem  devenerunt  ad  urbem,ibique  4  diebus  ahquid 
novi  de  imperatore  prffistoiantes  mansere.lndeque 
progreisi  Gapuam  devenere,  benignum  utpote  in 
propha  domo  in  monasterio  sancti  Benedioti  quod 
in  eadem  situm  est  civitate,  hospitium  se  habitu- 
ros  fore  arbitrantes.  Verum,uti  postea  rei  probavit 
eventus,  omnino  eos  sua  fefeilit  spes  ;  nam  Inno- 
centiuspapasecimduslitteras  peronmia  Gasinensis 


X  eodesis  adjacentiamona8teria,nesupradictoelecto 
vel  fratribus  obedirent  mandaverat.  Adquod,cum 
pervenissent,  pulsantibus^lis  monasterii  januamt 
fratres  egressitalia  illis  responsa  dedere ;  cc  Nequa- 
quam^domini,  ausi  sumus  vobis  aliquid  contradi* 
cere,  cum  luce  cLarius  constet  hoc  monasterium 
Gasinensisecciesiaeet  vobissubditum  semperfuisse: 
sed,  quia  jurejurando  apostolicis  nuntiis  se  vobis 
hospitium  daremusdoactipromisimusyuobis  egres- 
sis  qusBque  vobis  sunt  de  rebusmonasterii  necessa- 
riatollite.  »  His  electus  auditis,  adSancti  Vincentii 
ecdestamquiB  in  eademcivitate  constructa  estsuis 
abire  praBcepit  ;  quo  dum  pervenissent,  tametsi  et 
ipsisne  illos  reciperent  essetinterdictum :  tamen  **^' 
quia  prffi  verecundiaillosjamingressos  minimeeji- 

|.  cere  poterant,  affluenter  de  quibus  abundabant  eis 
serviere.  Heliqua  vero  omnia  qu»  erant  necessa- 
ria  abundanter  abbatissa  mouasterii  sancti  Johannis 
transmisit.  Altera  autem  die  coeptum  iter  arripien- 
tes,  perfurcas  Gaudina8(1606)Beneventum  appli- 
cuerunt,  indequemoti,  per  Afrigentum  (1607),  per- 
que  roccam  Gysoaidi,adcastrumcui  Guardia  Lom- 
bardorum  nomen  est  aplicuerunt,  ubi  quondam 
Leo  papa  sanctissimuscumNormannisprseUaturus 
sanguinem  minuerat,et  per  aliquot  dies  ibirequie- 
verat.  Nolentes  igitur  prce  parvitate  et  deformitate 
castellum  ingredi,  foris  in  monasterio  sanctipapffi 
Leonis  diverterunt,  ibique  satis  benigne  honorabi- 
literque,  in  quantum  videri  poterat,  suntrecepti* 
Set,  quia  humanafragilitas  admalum  magisquam 
ad  bonum  semper  extenditur,   illius  ioci  homines 

G  gupradictum  electum  cum  suis  fratribus,  Giliberto 
de  Balbana  et  Hobberto  de  Murraqui  exercitui  Ho- 
gerii  regis  prserant  tradere  conati  sunt ;  tamen 
omnipotentis  Dei  disposilio,  quae  multo  aUter  fieri 
disposuerat,  consilium  confudit  eorum.  Quffidam 
namque  sanctimoniaiis  in  eadem  ecclesia  comma* 
nens,  cum  consilii  illius  esset  conscia,  Pelrum  Ga- 
sinensem  bibliothecarium  ad  se  venire  fecit,eique 
quseque  ab  ilhs  erant  consihoinventa  aperuit.Quo 
Petrus  audito,  electo  ceterisquequffi  illi  erant  reve- 
lata  aperuit,  castellumque  quod  valde  erat  proxi- 
mum  petendum  admonuit.Quod  electus  et  quidam 
ex  fratribus  despexere,  seque  nullo  modo  eo  die 
monasterium  egressuros  afiObrmaverunt.  At  prsfatus 

^  Petrus  periculosam  sibi  esse  si  ibi  nocte  maneret 
perpendans,  Anfredum  vestararium  aliocutuB,  ad 
casteilum  oum  suis  rebus  festinarecoBpit  ;nonnulli 
vero  ex  monaohis  qu»  iili  fecerant  advertentes,  et 
ipsi  relioto  electoreoesserc.  At,  ubi  electus  omnes 


VARLE  LECTIONES. 

♦•^*  verium  excidisse  vidaur,    ♦•'•  tam  c 

NOTiG. 

(i605)  Quam  e  Petri  Heg.  a  Pertzio  exsoriptam 
hic  apponimus :  Lolharim  Dei  gratia  Romanoruni 
imperator  auguiiia  abbaii  R.  de  MotUe  Casinogra' 
tiam  suam  ei  bonam  veiuntatem*  PraBsentiamtuam 
cum  duce  expectabamus»  cum  quo  quia  non  venisti 
mandamus,  utadnosveniatis*AudivimusautemquoS' 


4am  homines  beati  Benedicti  tii  Ulius  SycuH  adhue 
fideliiatepennanentes  in  castris  luis  manere.  Quos 
placeiM  caute  remaveiUis  ne  quod  impedimenium 
eeclesiM  Casinensi  per  eospossii  orirL 

(1606)  Nuac  Lo  streoUo  d*Arp«ja.  Aw« 

(1607)  Nuno  Frigento.  * 


tBQNIS  MARSIGANI  ET  PBtRl  btACONt 


i2i 


pen68008  recessisseperspexitjpsequoqueasoensis  A  buisse,  fidelitatem  yeroneque  pap»  neque  alieai  st 


equis  cum  reliqais  ad  oastellum  perrexit.  Illuce- 
scente  vero  castellum  egressi,  cceptum  summostu- 
dio  peragebant  iter  :  cum  vix  tribus  diei  elapsis  ho- 
ris,militum  multitudinem  contra  se  per  latus  descen- 
dere  montis  conspiciunt,  subitoque  metuturbati,et 
infugam  conversi  sunt.  At  postquam  milites  om- 
nem  eos  capiendi  spem  illis  fugientibus  perdidere, 
ad  loeum  proprium,  eos  persequi  desistentes,  pro- 
tinus  sunt  reversi.Monachi  autem  magis  f  ugam  quam 
iter  pacificumacceleraDtes^per  Gisternam  Montem- 
que  viridem,  Aufidumtransfretantes,primoadciTi- 
tatem  Melfiam^deinde  ad  lacum  Pensilem  (i  608),ubi 
omnis  imperatorls  exercitus  cum  papa  lanocentio 
residebaty  advenerunt.  Set,  cum  nuntii  pap»  Inno- 


esse  facturos,  quippe  cumisibimet  ipsi  fideles  esse 
non  possent,  faciendo  illa  qus  Deus  per  beatum 
Benedictum  yetuit,  et  dimittendo  quss  obserrare 
pnecepit ;  sicque  eo  die  ab  imperatore  discessum 
est.  Aliovero  die  {JuL  7)  pontifex  per  Ajmericam 
cancellarium,  etOerardumac  Guidonemcardiaales 
direxit,  ut  aut  amonachisCasinensibus  filium  Petri 
Leonisanathematizari  faceret,aut  ab  iiiisBieut  ab 
excommunicatis  abstineret  Glementissimusaaiem 
imperator  et  religiosissimus,  cum  nec  antistitem 
ira8ci,necCasinensemecclesiamdejeciTellet,blande 
eosallocutus  ad  apostolicum  remisit,  dicens,  uti 
apostolicus  directis  disceptatoribus^ante  imperato- 
riam  majestatem»utrum  excommunicatiesseatquos 


centiiextracastra  eiobviantesdixissent,pontificem  n  receperat  necnediffineritur:diemstatuendumesse 


jussisse,  ut,  antequam  castra  intraret,  discalciatis 
pedibus  cum  fratribusqui  secum  erantpapiB  satis- 
facere,  et  pro  obedientia  quam  filio  Petri  Leonis 
exhibuerant  poenitentiam  recipere,  et  jurejurando 
firmare^*^,  utquicquidpontifexpraeciperet,  implere 
morigeraret  etfiliumPetri  Leoniscum  suisrefutans 
anathematizaret :  RaynaldustimoreductuSyCaesarem 
appellare,  etde  hacre  cum  imperatore  consiliaturum 
respondit,  etsic  castra  ingressus  est.  Post  haec 
{JuL)  coepit  in  omnlbus  liberalitatem  ostendere,  et 
quosque  venientes  muneribusalligare,moxque  an- 
tequam  tentoria  figerentur,  missis  nuntiis  suum 
imperatori  adventum  notificare  curavit*  Tunc  im- 
perator  in  ipso  ac  fratribus  pro  beati  Benedicti 
amore  munificentiam  ostendit,  moxque  misso  ala- 


dicens,  quo  utraque  pars  m  consistono  conveoirent. 
Duodecimus  **^*  ad  talia  peragenda  dies  statuitnr, 
sicque  infectis  negotiis  ad  papam  rcTersi  8uni.lllis 
autem  egressis^ad  seimperatoromnesquioumele- 
cto  venerant  monachosprsecepit  introduci ;  quidum 
ab  eunucho  palati  repraesenatii  imperatori  assiste- 
rent,  requirere  jussit,  quod  eis  genus,  qu«  patria, 
qui  honores,  quffiTe  nominaessent.  Gonfessi  igitur 
genus,  patriam,  honores,  nomina  utrum  prsecepta 
imperatorum,pontificumque  Homanorum  priTilegia, 
utipse  prsceperat  detuhssent  inquiritur  ;  retpon- 
deotibusque  eis  se  omnia  utpreeceperat  detulisse, 
modoquiB  animo  Tersaret  ediceret,pnBoabantur.Ad 
hfficcaesar  :  «  Quam  apmabihs,quam  desiderabiles 
Gasinensis  ecclesianostrispraedecessohbus  iuTicti- 


tere  suoHeinricoIduce  Bajoari»  genero  suo,  et  Ho-  ^  simis  imperatoribus  fuerit,  et  magnifica  inauro  et 

dolfo  (1099)  et  Ottone  palatinis  comitibus,  ut  tento- 

rium  quod  juxta  papilionem  pontificis  ipsius  jussu 

fixamfuerat  remoTcrent,  illuilque  juxta  suum  ten- 

torium  figerent  mandaTit,asserens  cum  Casinensis 

ecclesia  per  Garlomannum  (IGIO)  et  Pipinum  spe- 

cialis  camerasit  Homani  imperii  constituta,  nequa- 

quam  justum  esse,cappellanosimperatoris,mona- 

chos  scilicet  Gasinensis  ecclesiae,  ab  imperatore  se« 

paraii  sedjuxtaeum  suum  tentorium  figidebere; 

quodetfactumest.CiBterum  ubi  Homanus  pontifex 

Gasinensem  electum  abimperatoresusceptumesse 

cognovit,  directis  cardinalibus  coepit  Tehementer 

imperatoriinstare^ut  jurejurando  filium  PetriLeo- 


argen  to  data  munera  et  praecepta  liquidissime  osten- 
dunt.  Gonstat  etiam  Carlomanni  sanctissimi  et  ia- 
Tictissimi  imperatoris  et  Romani  patricii,cuju8  ti- 
cem  tametsi  indigni  ac^pimus,  apud  eandem  eo- 
desiam  tumulatasessereliquias;  ob  cujuBTenera- 
tionem  nonsolum  nos  qui  ejus  Ticem  tenemus,  Te- 
rum  totus  orbis  Homanus,  nobiles  et  ignobilis. 
diTites  et  pauperes  eundem  looum  honorare,exaltare, 
colere,  etaliisomninoh^Jus  religionislocisprsepo- 
nere  debet.Uos  et  nos  in  quantum  possibile  esset 
sequi  cupientes,hunc  magnificis  decreTeramusdonis 
honorare  locum.  Setquiabeatissimus  papalnnocen- 
tius  hoc  fieri  prohibet,  dicens  Tosabecclesiasepa- 


nis  anathematizaria  Casinensibus  monachisfaceret  D  ratos,  ut  quosdamex  Tobis  contra  causidicos  apo- 


conquerens  curexcommunicati  et  aliminibrs  eccle- 
siffi  separati  abimperatoria  essent  majestaterecepti; 
renueniibas  moaachis,atquedicentibus,  Dominum 
in  ETangelio  {MtUth,  t,  34),  et  patrem  Benedictum 
inregu]a(10il).  prfficepisse  ne  jurarent,  et  se  ac 
priores  suos  nunquam  jurandi  consuetudinem  ha- 


stolici  disceptatores  eligatis  praecipimus :  nullo  enim 
modo  pati  possumus,  ut  tantffifamffilocustanteque 
religionis  et  tantffi  dignitalis  nostris  temporibus 
annichiletur  aut  pereat.  Electum  autem  Testrum 
nolumus  huio  interesse  conTentui,quia  nonminus 
de  eo  quamdemonasterio  agitur.  »  Dixerat.  Tuno 


YAHLE  LECnONES. 
«•77  deberet  •xddim  videtur.  «•^i  An  tertius?  V.Jaffi^  Getch.  de$  D8ui$chen  Beicfu  nnier  Lotketrp.  S2i 

NOTiE. 


(1608)  La^  Pe8(^,  unde  Brandanus  oritur. 

(1609)  Quis  hic  fuerit  nescio.  Otto  pal.  Rheoi  et 
Otto  pal.  Bajoariffi  imperateirem  in  Italiam  comito- 


(1610)  Garolum  Magnum  inieUigit,  Tel  potins 
Qlrumque  oonf unditi  quod  mox  olarius  apparebil. 
(1610  C.  4,  ^ 


M 


CHRONlCON  CASINENSB.  —  UB.  IV  AUCTORK  PETRO. 


038 


imperatore  jubente,  ad  hospitia  est  regressum.  At 
ubi  qu8B  imperator  retulerat  monachi  suo  electo 
reprfiDsentavere,  consiiio  habito  PetrumCasinensem 
diaconun^bibliothecarium,cartulariumy8criniarium 
disceptarium  defensoremque»  su»  partis  eligunt. 
Postquam  yero  dies  estredditaterrisyassunt  nuntii 
imperatoris  (JuL  S),  qui  prffiphato  electo  ut  suos 
monachos  ad  imperatorem  dirigeret  dizerunt.  Ad* 
▼enientes  itaque  fratres,  ut  mos  est  pr»  foribus 
astitere,  statimque  nuntiantur  imperatori»  mozque 
Bunt  ingredi  jussi  {Jul.  8).  Ingressis  igitur  iUis, 
jubet  imperator  nomina,  genus,  ac  patriam  eorum 
qui  disceptaturi  erant  requiri.  Offertur  Petrus  dia- 
conus,  natione  Romanus,  genere  nobiiis,  divinis 
apprime  literis  imbutus,  dehinc  Amfredus  genere 
Anglus,  yir  eloquentissimus.  Post  generisyuominis» 
pathffi  presentationem,  officia  requiruntursingulo- 
rum.  Ezpletis  his,  quem  pro  Gasinensi  ecclesia 
responsurum  eiegerant  requiritur.  Offertur  itaque 
jam  dictus  Petrus  Gasinensis  diaconus,  et  cum 
oomes  testimonium  ei  perhiberent,imperatoinquit 
silentio  cssar :  u  Fratre  vestro  qui  testimooium 
perhii>etis  dimisso,  ad  hospitia  vestra  redite,et  cum 
diesfactus  fuerit,  parati  estote,  ut  noslris  visis 
nuntiis  disceptaturi  veniatis.  dIHIs  autem  receden- 
tibus,  Petrum  diaconum  Bertuifo  canceilario  tradidit 
quatinus  oum  nocte  cffisar  pro  tribunali  resedisset 
eipossetofferri.Noctam  illem  imperatorferetotam 
duzit  insomnem,  jussitque  ante  se  relegi  omnia 
«•?•  gesta  antecessorumsuorumimperatorum.Mane 
itaque  facto  (JuL  9),  ezpletaque  matutinali  synazi 
Ticificisque  celebratis  mjsteriisiimperatortribunal 
sibi  in  tentorioparari  ju8sit,missi8que  nuntiis  Gasi- 
nenses  yocari  fecit ;  qui  cum  venissent,  imperatori 
prsesentantur.  Assunt  et  cardinales  ab  Innocentio 
papa  directif  causidici  quoque  quamplurimi. 

i09.  In  nomine  Domini  et  salyatoris  nostri  Jesu 
Christi,annoincarnationisejus  miilesimo  ceotesimo 
tricesimo  octavo  (1612),  indictione  prima,  septimo 
IdusJulii,annoautem  imperiidomioiLotharii  csesaris 
inYictissimi  imperatoris  augusti  sexto,residenteeo- 
dem  inyictissimo  imperatore  adaquas  Pensiles^con- 
8edenteetiamPeregrinopatriarchaAquilegensi,cum 
archiepisoopis  etepiscopis  abbatibusquequamplu- 
ribus,  causidicus  pro  Romana  ecclesia  directus  est 
Gerardus  cardinalis  tituli  sanct»  Grucis,  nec  non 
et  Guido  cardinalis,  qui  ambo  postea  Romanam 
rezerunt  ecclesiam  (1613),  Ajmericus  cancellarius 
et  diaconus  cardiQalis,Baiduinuspresbytercardinali8 
qui  post  (1614)  Pisanorum  archiepiscopus  factus 
est,  Norbertus  **'<^  Glarevallensis  abbas,  ac  alii 
quamplures  civitatis  Roman»  nobiles.  Iflz  parte 
Casinensis  ecclesi»  auditores  extiterunt  Heinricus 


A  duz  Bajoari»  gener  imperatoris,  Conradus  duz 
Suevifle,  qui  postea,  Romani  imperii  sceptra  sus- 
cepit,  Otto  ^Bi^deBurchisinconsobrinusimperatoris 
Fredericos  marchio  Anchonitanus,  Malaspinamar- 
chio  Liguri»,  Heinricus  episcopus  Ratisponensis, 
Anno  ^**'  episcopus  Basiliensis,  Anno  abbas  Lunebur 
gensis,  Gualfridus  palatinus  judez  Romani  imperii. 
Hisitaque  prsssentibus,  factus  est  conventus  in 
prffidicto  loco,  et  facto  silentio  imperator  dizit  : 
<  Non  solum  prssentium  et  temporalium,  verum 
etiam  futurarumeteternaruminhoc  conventuerit 
diffinitio  renim.  Gonstat  enim  sanctos  patres,  qui 
diversa  diversis  locis  egere  concilia  ^*'*,  et  dum  in 
unum  ez  una  re  tractaturi  convenissent,  diversa 
oocasione  unius  dilucidasse  ^^*  ^.  Sic  et  in  hoc  Roman» 
Casinensisque  ecclesi»  causa  specialiter  agatur, 
divers»  tamen  Deo  auziliante  hic  diffinientur  quse- 
stiones,  sicque  flt  ut  causa  unius  sit  salus  omnium 
^Bicta  ecclesiarum  per  totum  orbem  terrarum  con- 
stiturarum.  Nos  quoque  vestigia  prcedecessorum 
nostrorum  sequi  cupientes,  dignum  duzimus  huic 
interesse  concilio,  j  udiciique  stateram  nostro  sensu 
ponderari  :  defensores  autem  utriusque  disceptan- 
Uum  partis  magnificos  anostro  latere  dedimus  viros, 
qui  violentiam  alterutr»  partis  prohibeanL  Invo« 
cantes  igitur  summi  Tonantis  virtutem,  sedeant 
quibus  Roman»  non  displicent  leges,  taciteque 
rerumezpectent  ezitum,  nedum  omnesconfusevel 
dicunt  vel  loquuntur,  Teritas  annubiletur.  »  His  et 
aliis  quampluribus  augustus  prophatis,  Gonradus 
duz  Suevi»  ab  imperatore  defensor  datusinquit : 

G  «  Gopia  imperialium  dictorum  me  inopem  dicendi 
factum  fore  cognosco,  cum  tam  profonde,  tam  ha* 
bundanter,  tamque  rationabiliteir  imperialis  sit 
prophata  magestas,  ut  non  humano  set  ez  divino 
procesissse  ore  videantur.  Ducibustamen^marchiO' 
nibus,  comitibusque  defensoribus  mecum  datis,  visum 
est  primo  apparatu  hodierns  sessionnis,qufiB  sint  pro 
utraque  parte  disceptatur»  person»  pronuntiari,  vel 
si  alicuipermittiturdisceptandi  licentia,  nisi  hisqui 
busf  ueritconcessa  potestas.  Omnis  enim  mazimeque 
divini  conventus  caus»  ordinate  et  rationabiliter 
fleri  debent,  quippecumnilperfectediffiniripossit, 
ubi  ordo  loquendi  non  observatur.  n  Placet  omoibus 
quod  duzdizerat,  et  quisproutraqueparterespon- 
deret  inquiritur,  quiveinterpretes,quis  etiam  dispu- 

D  tantibus  locus  concederetur.  Eligitur  Gerardus  cardi 
nalis  tituli  sanctse  Grucis,  qui  pro  Romana  respon- 
deret  ecciesia  ;  eligitur  et  Petrus  diaconus  suorum 
probatus  testimonio  fratrum.  Interpretes  autem  dati 
suat  Bertulfusimperatoris  cancellarius,  Amfredus 
Tostararius,  et  Bertulfus  mansionarius ;  traditur 
autem  Gerardo  cardinalilocusantefaciemimpera* 


YARLE  LECTION£S. 
4t7t  omQi  c.    «tao  Leg.  Bemardus.    ^••«  GebearduB  m  privil.  Loih.    «••<  Adelbero  ih.    ^**>  Consilitc^ 
^^  Locum  corruptum  et  mancum  e$$e  apparet. 

NOTiE. 


(1612)  V.pwBf.ip.  570. 

(1612)  Hio  Celestmus  U,  ille  Lucius  U  tocatUs. 
Paxrou  CLXXIU. 


Gf.  pnef.,  p.  572,  n.  37, 
(1614)  A.  tl38, 


^3^ 


[L&ONiS  irAR6lOAHt-ET  mttt  DUGONt 


iib 


ioris,  ad  pedes  itto  ipBius  Petrus  dia<5omi&  eiomli-  j^-  ]|>'dtrld%eiiedi6ti,tiem(mablii  jtireht  dflmfno  interdi- 


tuitur.Renuit  GerardUs  cardinalis  ad  suos  monaehum 

sedere  pede9,  incoDgruum  esse  (Ucens  et  omnino 

illicitumy  excomiiiUnicatos  cUm  fiiiis  ^edere  ecde- 

siflB.  Ast  imperatbr  liligio  finem  impos^cupitoSy 

ad  pedes  suos  P6trum  diaconum  ex  tunc  et  deinCeps 

sedere  prsDcepIt  i^um  taliter  initium  lo^^ndi  6e- 

rardus  CiiJdinalis  arripuit : '«  Sancta  et  udriersalis 

ecciesia»  invictissime  imperator,  quse  et  ante  tos 

TCtitros  prseclecessores,  et  post  iiios  Vor  in  domfiiia- 

iores  totius  orbis  Romani  consecravit,  mirari  non 

sufficit  curexcommunicatos  etabminibusecclesisB 

separatosreceperitis.  »Adli8ecimperator  :<«hnperii 

hostri  nos  ab  apostolicaecclesia  suscej^tsse  gaude- 

mus  coronam^  excommunicatos  nos  hulib  modo 

suscepisse  putamus  ;  attamen  si  ut  dicitis  sunt  ei- 

communicatiy  conflictus  isle  i  ayenit  ***'•'  >  Pandulflis 

^piscopus  Teanensis  et  Casinensis  inooachusdilit: 

«  QuomodoRoman»  ecdesise  cardinalis  Casinenses 

jQonachos  excoknmunicatos  asserat,  hnilo  modo  vi- 

dere  possumus.  »  Gerardus  cardihaiis  dixit : «  Quid 

michi  et  tibi,  bone  vir  ?  alienus  anobis  es.Omirum 

onoTum  etinauditumprodjgium,  ut  truncusramis 

prscisis  eta  radicibus  evulsus,  novascontraeccle- 

siamerigat  macbiuas.  »  Ad  hSBcimperator:Cesset 

inquit»  omnis  violentia  procul.  CoDcIliis  enim  dt 

quisque  pbtest  uon  contumelias  ingerit  proximo» 

immo  patienter  omnia  suffert.  Qua  de  re  constitui- 

mus,  ttt  neutcapars  violentiam  sibi  coutrarieparti 

laciat»  ne  quod  ad  laudem  Dei  et  posterorumprofi 

^nnm  agitur,  in  htigium  rixamque  vertatur.»  Tunc 


iitur,  b^  forte  (quod  absit!)  perjurii  cHolefn  ineiuTant 
(t645).'fioc  quoque,  mbnachorum  Bdlicet  s^cra- 
tbenttim,  nou  soluhi  diviniB  veruhi  etiam^liumaniB 
prohibent  leges.  In  praBceptisehihi  niagnormiiimpe- 
MommCaroii,  Lodo7ci,~F!phi!,  G^iohi^aiini,  Lo- 
doyci^  Ugohis,  Lotharii;6erehgarii,  AlbeHi,  trf«m 
Ottonum,  quinquefHenrlcormn,  ae  COhr&diiteiii- 
tetitur:  «Statuimiis,  utmoh^chiad  skcradientuih 
«  hon  ccfmpdlantmr  (161 Q). »  Et  hiBB<hl£cens,priBcetita 
supri&dictorhih  impenitorhm,  cera,  plnhibo/aQrMs- 
4Ue  ii^illissi^t!d,tihtet9as!n6hsim6hasterio  feee- 
rant.fihpet^tori  cdeterisqiiebmdibhs  dehiohsti^vit. 
Qtiovfsoimperator  jUbh^ta^rsedepta  in  imperi^ 
purpura  acci]^idns  deoscuIaCus  est,  boxqtie  Ui'h»e 
^  verbaproriipit  :«M^^nbrhkn,8linctbruininvicti8Si- 
nibramqueimperatoromkiinostrorUm  pi^aedecesso- 
rum  iitiesse  pr6BCdpta,demohstrantibussigilii8co- 
gnovimus.  No^trss  igitur  attihet  inajestati,  cuhcta 
nostrorum  prssdecessorum  inviolabiliter  observare 
prascepta.  Quare  suppliciterdominum  apostoiicum 
vos  qui  ejus  vice  venistis,  ex  nostra  parte  rogare 
curetis,  utsanctissimorum  imperatomm  prsdeces- 
gbrum  nostrorumprscopta  nobiscum  protegat^soa 
etiam  auctoritate,  ut  ipsius  fecere  prsedecessores, 
confirmare  dignetur.  Quisenim  ultra  catholicomm 
imperatoria  observabit  priBcepta,  silisec  abaposto- 
Uco  contempnentur?  Omhiamembracapnt  secuntur 
hec  a  capite,  nisi  magnum  detrimentum  patiantur, 
possunt  membra  separari.Certat  itaque  pro  membris 
caput,  pro  natis  pater,  pro  oyitms  pastor^quianuDo 


Gerardus  cardinalis  resumpto  sermone  ait :  €  Hoc  C  ihodo  adversus  oves  prfievaleblt  mordacitas  lupS,si 


insuper  sancta  et  universalis  ecclesia  censuit,  ut 
monachi  Qasinensis  coenobii  voiuntatem  domini 
nostri  Innocentii  pii  et  universalis  papse  se  in  om- 
nibusadimpleresacramenloconfirment.  iJam  enim 
lanocentiuspapaomnes  Casiaenses  monachosdisper 
gere  diversisinlocisstatuerat  ;  verum  Lotharius 
elemeatissimus  imperator,  cumnoIIetCasinensum 
destrui  ecciesiam,  contra  papse  voluntatem  pro 
eademecciesiase  opponere  nondubitavit.Cum  igitur 
Gerard  us  cardmalis  et  Romane  ecciesiae  defensor  de 
•acramentomonachorum  sermonem  fecisset,  Petrus 
diaconus  respondit :  »  Non  minimum  miramur,cur 
dominuscardinalis  monachos  sub  sacramento  dixe* 
tit  oonstringendos^  cumDominus  in  evangelio  nec 


soller  ti  cura  custodiantur  pastoris.  Sit  igitur  hodiemi 
diei  fiaita  concessio  repetantque  quique  bospitia 
l^ropria  ;  cardinales  quidem  ad  dominum  papam 
nostra  reprsesentent  rogata,  et  ut  mecum  Casinen* 
sem  foveat  ecclesiam,  nostra  vice  precentur.Mona- 
chiautem  ad  suum  elecium  quae  dicta  sunt  refsrant 
et  quid  cras  respondere  contra  quseque  objecta  de- 
beant  meditentur.  Ast  ubi  dies  fuerit  reddita  terris 
tribus  transactis  hpris,  ut  omnes  ad  consilium  re- 
deant  censemus.Quicquid  etiam  hodierni  dieiinve- 
hit  conflictus,  prstitulahs  personis  adhibitis  notariis 
conscribantur,  ne  quaenos  magisposteris  profutura 
tractamus,  obiivioni  tradantur.  «  flis  dictis  disce- 
ptatores  cessere  curiae,  imperator  ad  publica  qu«e 


per  ccslum,necperterramtnecpercapillttmcapitis  q  sibi  imminebant  negotia  tractanda  resedit. 
jurandum  docuerit  (MaUh.  v,  34).  »  Gerardus  car-  410.  Postera  vero  die  (JaL  10)  utrseque  discepta* 
dinaiisdixii :  «  Quod  monachusretuiit  annuimus:  turflepartesconvenerunt;at ubi  iQtrogressi,etcoram 
aetROiBWiaeociesiacensuit,nuIiomodoCasinenses  (1617)  est  data  copia  fandi,  Gerardns  cardinalis 
moaaohos  aine  sacramento  fore  recipieudos.  »  Pe-  dixit :  »  Mandata  pietatis  vestrae,  sanctissime  et  ia* 
trasdiacoBuareipoadit:  •  In  regula  sanctissimi     victissime  imperator,  ad  stimm»  sedis  retulimQt 


mtfaninVenieit 


VARUE;  LECTIONfiS. 


HOTM. 


(1616)  Hoc  iu  ouUo  ante  Lotharinm  HtiprMiegio 
nveni. 


Mt 


GBRONICOM -GihSlNfitfSB.  ^tlB. «T  AtlQTOfiE  PETRO. 


I»M 


«pisoepiim  ;  ^et  nuilo  modo  seboe  laeete  posse 
respottdity  assereiiefaoiliusposse  fieri,  «ut  ipsemet 
eaeecdotalia  depoueretet  coaculearet  .ipdumenta» 
quam  qum  imperator  rogayeimtefficefet.  3  Paulu- 
iumitaque  imperator  ooaticuit ;  dehiuc  utdtseepta- 
rentur,.qu»liesterDi  diei  residMa  fuerant  jusstt, 
Geiardus  cardiualis  dizit :  «  Memini  me  hestemo 
die  de  saorameato  et  fidelitate  moaachorum  Gaai- 
neiieiam  traetaTisse,  aidiilque  ad  perfsctum  ad- 
duxisse :  de  eadem  igitur  re  aate  imperatoris  pra»* 
seaiiam  tractaturi,  aou  arbitrorfideri  snperfluum, 
si  ▼oiuatatem  domiaiuostripaiMBlaaoeentiipostre- 
lationem  primamheaterni  diei,  nuac  iterum  referre 
in  medium  ^*.  Sciat  iayictissijaia  yertri  imperii 
msyestas,  hasc  domiaum  papam  a  Gasineosibus  mo- 
nachis  requicere,  et  sacrameato  ipsius  voluatatem 
in  omntbus  seimpleturos  eonfirmMitf  seque  pmni 
tem|»ore  sibi  suisque  successoribus  fiideles  et  ol>e- 
dientes  eiistere  ;  aiiter  enim  nulio  modo  patietur 
eos  divinis  ministeriis  uti,  ac  dominici  corporis  et 
sangninis  participes  existere.»  Petrus  diaooous 
lespondit :«  Gonstatdominumcardinalem  heeterni 
dieirenoTasseconfiietum,  nostrosqueanimos  adre* 
diTiva  prsopariisse  certamina  :  nobis.antem  satis 
superque  videtur  huicsentttitieB  contraisse  dominico 
prcnceptOy  oum  Dominus  nuiium  uec  per  capiilum 
eapitis.jurarepermiserit.  De  fideiitate  autem,  de 
qua  domiuus  cardiuaiis  agit»  superfluum  aoius  vi- 
deiur,  hoc  a  uobis  sacrameato  repeti^  quod  usque 
modo  fecimus  aou  iaviti.  »  Gerardus  cardinaiis 
dizit  :  «  Ante  prnsentiam  doaiini  nostri  Lotharii 
iovictissimi  cssaris  constitutus,  non  est  reveritus 
monachua  faisiioquiumproferre,dicensGasiaeases 
moaaehosfideiitatem  Romaasssemper  ecelesio  te- 
Diiisse»oumaitomatbus  rectaceroeatibus  iopropa- 
toio,  eosscismatieoseztitisseusquemodo,  tuaicam-» 
que  Ghiisti  scidisse^abbatemque  sibi  a  scismaticis 
ordiaatum  elegisse.  »  Fetrus  diacouus  respondit : 
«  Proborum  .  est,  ooa  prius  idiquem  meadacii  ar- 
^oere,  uisi  ipsum  omoibus  patefecerit  mendacium 
ut  cum  pl  contra  possit  oppooii  oou  eum  ipse,  set 
eoasoieatia  propria  meudaoem  foisse  repreheadat. 
Doauaus  ergo  cardiaalis,  cummemendacem  esse 
finDavit,nonrectam  fecisseostenditur,  cumnullam 
mei  oaasammeBdaciip£otuieffit*Pr8eponatur  causa 
objiciaotursiquasantobjicienda»ettuncmeDdaceffl 
arguat,  vaniioquum  me  esse  affirmet  »  Gerardus 
cardinaiis  dizit : «  Ut  breviter  dicam,  cum  relicto 
domiao  papa  lauoceatio,  sciematico  adhassistis,  quid 
aliud  quam  iafideies  fuistis  ?  n  Petrus  diacouus 
respondit :  u  Dic,  rogo,  uos  eom,  au  ipse  nos  dimi« 
■it?»fieraidus  cavdinalisdizit.*  «Ecclesiaa  scisma- 
4iois  capta,  a  lupis  etiam  laaiaatibus  piissimus  de 
aade  estej^iuisusepisoopus,  sioqoe  reiictaltaiia^ad 
Gaiiias  pff^ieravit.  »  Petcus  dia^onus  respoadit : 
aiNooneiboauspaetorJeiasGlinstasiCum  diversila- 


A  teOi  immo  uuitatem  ia  se  pastorempastoriim  umtam 
descrii>eret,  iuquit :  Bonus  pastor  animam  suam 
ponit  pro  ovibus  suis  ?  »  (Joan.  z>  12.)  Gerardus 
cardinaiis  dizit :  c  Hac  nou  solum  Tcrbis,  verum 
etiam  factis  ostendit. »  Petrus  diaconus  respondit : 
c  Iterum  ipse  Dominus,  descriptis  optimi  pastoris 
factis,mercenariimoresscribens,dizit:  Mercenarius 
etquinon  estpastor,  cujus  non  sontoves  propria 
videt  lupum  venientem,  et  dimittit  oves,  et  fugit. 
Credis  hmc  verba  evangeiica  esse,  an  non?  »  Ge- 
rardus  cardinaiis  dizit:  «c  Quam  mazime  equidem. » 
Petrus  diaconus  respondit : «  Det>et  iioc  a  Eomano 
pontifice  actitari  ?  »  Gerardus  cardinaiis  dixit : 
c  Tanto  magisab  apostoiicassedis  praesulesunt  ob- 
servanda^  quanto  pecuiiarius  suscepit  aliis  prffidi- 


i 


eanda.  «Petrusdiaconusrespondit :  «Quid  igitur  ? 


deputalHtur  a  justo  judice  ovibus,  si  quid  pastor 
oommisit  ?  •  Gerardu&cardiuaiis  dizit :  «  Miaime. » 
Petrus  diaconus  respondit  :  «  Ergo  non  deputetis 
monaehie,  si  pastore  destituti.morsibas  patuerunt 
inimici.  Debuit  enim  apostolieus,  ut  Dom^ius  ait, 
noa  solum  aoa  dimittere  oves  verumetiam  pro  eia 
mortem  iibeater.amplectL  »  Ad  liasc  imperator 
dizit  :  «  Quautum  patet»  ostendit  moaaciius,  si 
aiiquiddeliqueruat,  aoaesse  culpaovium^t  pastto- 
fis.  Uude  rogaadaestadliucdomiaiapostQlicipietas, 
atnobiscumquaacoatrauosgesseredimiittat  Quare 
ceusemus  hodieruidiei  jamfiniri  iitigiiMn»  Occupati 
enim  rei  pubiic»  negotiis,  hiis  diu  interesse  non 
possumus.  Quisque  igitur  ad  propria  revertatur, 
cras  iterum  ad  euudem  reditarus  ceriamea.  •  Hoc 

G  dicto,  oamibas  faventibus  discessumest. 

iii.  Aitera  vero  die  {Jul.  11),  cum  piissiodus  im- 
peralor,  cum  suprascriptis  magaatibus  suis,  qu» 
residua  fueraat  audituri  cesidereat,  luic  yoce  con- 
yenit  ezerciuim  :  «  Omnibitts  qui  intra  HomfLnu^ 
ori>em  constituti  sunt,  notumesse  nonambiginius, 
in  quaiiquaataque  reverentiai^iQstriprflsdecessoresy 
Romaai  sciiicet  imperatores,  Gasinensc^  scilicet 
eociesiam  suam  ainguiaremet  specialem  cameram 
luibuerunt,  etsuperomniaHomaniin^periimQo^ste* 
ria  ezaitantes  prffiposuerunt,  suisque  pr«ceptis  et 
priTiiegiisabinitio  honoraverunt.  Peceret  etiam 
dominum  apostoiicummeoumeandenifovereeccie- 
siam>quod  Deo  auziiiaute  postquw  iis  ista  finem 
habuerit  fiet.  liiec  autem  non  iis  aliquo  modo  vei 

D  accipionda  vei  dicendaest  ab  aliquo,  cum  constet 
memiNraseoum  iitigare  noa  pojisef  nec  caput  dicere 
manui,  Necessariam  tenon  bal>eo,nec  ocuiis  pedi, 
vel  alioui  aliquod  membrum :  viliora  enim  smpe  uti- 
iiora  sunt  nostra.  Nuiii  igituTTideatur  incongruum 
quod  facerecensemusyuecaliquo  modoaiiqui^  nos 
incusare  Yeiit,quod  quasitueri  Gasinensi  monaste- 
hum  videmur***^  Evenit  namquei  cum  vei  mater 
fiiiam  vei  vir conjugem  vel  geoitor.natum  iracundia 
eoncitatat  eeeideBiti  utaliqaistionis  ofi^us  morir 


YABL«;iJSCTIOWPS. 
*^^  HrHm  ^xeiiim  videlwr^  ^^^  videremus  c« 


b43 


lilONIg  MARSIGANI  £t  l>EtRI  DtACONt 


»44 


bu8  medinm  se  inter  iratum  patrem  timentemque 
natum  ponat,  natnmque  ab  immoderata  quamquam 
paternacttdeeripiat.  Numquidubi  pater  ad  mentem 
redierit,  paternaque  ira  in  mansuetudinem  yersa 
fuerit,  ooncfueretur  se  ab  homine  illo  injunam  aii- 
quam  pertulisse  ?  Immo  gratias  aget  innumeras»  quod 
filium  e  suisabstrazeritmanibus.Sic  et  universalis 
mater  ecclesia  Romana^cumdeposita  irarequieve- 
rit,  gratias  aget  nostro  imperio,  quod  filiam  in  ira 
liberayerimus.  Disceptetur itaque,  quffi  disceptanda 
sunt,  quia  nulio  modoab  istisdesistam,  quousque 
compleaturdesideriummeum.»  Hisatquealiis  impe- 
rator  profatis,  Gerardus  cardinalis  dixit  :  «  Yestre 
magnitudinis  verba  simulquerogata,  sacratissime 
imperator  et  semperauguste,  ad  dominum  Innocen- 
tium  papam  utprfficepistiretuiimus ;  set  nuliomodo 
te  umquampossepatiasserit,  ut  sine  sacramentoet 
fidelitate  monachos  recipiat.  »  Petrus  diaconus 
respondit :  «  Satis  nos  fecisse  de  liis  ante  domini 
imperatorispriBsentiamy  et  ex  prfficepto  Domini  et 
ez  imperiaiibus  edictis  putamus.  Csterum  si  quid 
tuper  his  habes,  edicito  • »  Gerardus  cardinalis  dixit : 
«  Ignoras  invictisssimeimperator,  hos  quos  yestra 
magnitudodefendit,  cum  RogerioSiculorumcomite 
adyersus  Romanam  ecclesiun  et  Testrum  invictissi- 
mum  conjurasse  imperium,  etnon  solum  conjurasse 
verum  etiam  auathematizasse  et  deposuisse.  0  in- 
audita  res,  quod  iigati  et  ligent  solutos  et  soivant 
ligatos.  »  Ad  hasc  piissimusimperatorfacto  silentio 
dixit :  «Quod  in  me  Casinensesmonacbi  commisere, 
et  lii)enter  patior  et  gratanterdimitto;  verum  quod 
in  Romanam  ecdesiam  et  in  dominumpapam  com- 
miserunt^  ut  nos  quos  innospeccayerunt,sicetipse 
qu8B  in  se  peccaverunt  dimittat.  »  Gerardus  cardi- 
nalis  dixit :  «  Tametsi  domini  nostri  Innocentii  pH 
et universalis  papo  vicem  agamus,  has  tamen  tales 
et  tantas  res  sine  eo  difQnire  non  possumus.  »  His 
dictis,  faventeimperatore  discessumest.  Nocte  ita-* 
que  insecuta,  cumimperatorjuxta  consuetudinem 
pervigilem  duceret,  Petrus  diaconus  genu  flezo  ante 
imperatorem  talem  pro  Casinensi  ecclesia  protulit 
orationem  : «  Cum  omnes  mortales  quiin  orbe  Ro- 
manosunt,TobismUitent,imperatoribus  rerum  at- 
que  principibus,vos  ipsiimperatoricoelesti,pietati, 
paci  atque  justitiaB  mihtatis.  Aliter  enim  utriusque 
Titcesalustutaesse  non  poterit,  nisi  talibus  ammi- 
nistratoribus  gubemetur :  nemoenimimperatorem 
omoium  rerum  fallit,  cui  cordis  atnlita  manifesta 
iunt.  Ergo  eum  vestram  sublimitatem,  imperator 
invicte,  tutelamomnibus  per  orbem  conTeniatcon* 
ferre  ecclesiis,  specialius  tamem  tos  Casinensi  c®- 
nobio  hoc  oonvenit  conferre  et  exhik>ere,  et  contra 
illorum  insidias  eandem  munire  ecclesiami  qui 
loquendi  usum  nobis  denegarunt,  et  privilegia  ab 
imperatoribusCasinensicollatacQBnobio  pronichilo 
Attcunt.  Et  quidem  Romano  pontiflei  obtemperan- 


A  dumetobsequendumetegosuadeo,  setDeumomni- 
potentemcertum  estomnibusprfelerendum.  Nuliins 
namqueinjuria  est,cumpropterdivini  cultus  pieta- 
tem  ecclesise  mortalibus  pneponuntur.  Totus  in 
Casinensis  ecclesiffi  dejectione^***  monasticusordo 
yacillat,  fluctuat,  quatituretinjuriis  diversis  affici- 
citur.  Te  ergo  imperatore  monachi  de  officiis  suis 
deponentur  ?  Te  imperatore  hoc  petitnr  et  postula- 
tur,ut  monachisacramentumfaciant.Unde  yestram 
flagitamus  clementiam,triumphator  praecelse,  ne  id 
deceroas,  ne  statuas,  velin  ejusdecretasubscribas. 
Dignumne  est  Testris  temporibus,  ut  dignitas  Casi- 
nensis  ecclesis  abrogetur,  quo  cardinalibuspraT» 
deferatur  ToIuntatise£fectus  ?  Nichil  majus  est  reli- 
gione,  niehil  inmonastico  ordinesanctius  et  subli- 

2  mius  patre  Benedicto.  Quid  respondebitCarloman- 
nus  pius  imperator  augustus  ?  Nonne  tibi  dieet : 
«  Imperium  medeposuisse  non  oredidi,quiaLoy!ia- 
«  rium  justum  et  sanctum  imperatorem  habebam. 
«  Imperium  me  dimisisse  non  dolui,  quia  imperia 
«  mea,  prsBsertim  de  religione  monastica,  incon- 
«  Tulsa  in  perpetuum  manere  credebam.  Titulos 
«  egopietatis  et  justitiffiacmansuetudinisin  Casino 
c  erexeram,  hasde  mundipressurismanubiasoffe- 
«  rebam.  Quid  michi  plus  potuit  meus  hostis  an- 
«  ferre  ?  Modo,  inquam,  modo  abrogantur  decreta 
«  mea,  nunc  graTiustelum  corpore  recipio,oum  a 
«  Romano  pontiflcemea  institutadampnantur.  Nune 
«  machi  abrogatur  imperium,  et  quod  est  graTius, 
c  a  Romanis  pontificibus,  et  hoc  prsBsente  fratre 

Q  «  meoimperatoreLothario.vCuienim  magisquam 
sibi  Romanorum  imperator  faTet  ant  commodat, 
quod  instituta  prffidecessorum  suorum,  quod  Casi- 
nensis  coenobiijura  defendit  ?  Nuiliergohonerosum 
Tideatur,  si  reiigionis  monastic»  statum  defendi- 
mus.  Certe  numerentur  centum  tredecim  Romani 
pontiflces  ai>eato  Benedicto  usquead  dominum  pa- 
pam  Innocentium  :  omnes  Casinensem  reiigionem, 
colneruntt  tenuemnt,  diiexerunt,  nullus  remoTit. 
Jamvero  si  venerandffi  canitiei  obsequendumputa- 
mus,patremBenedictumintroducamu8  loquentem: 
ff  Optime  imperator,  pater  patrie,  cffisar  anguste, 
«  rcTeremini  canos  meos,  in  quibus  me  eanitiea 
«  longa  adduxit,  utantur  filii  mei  legibus  a  ma 
«  sibi  collatis  ;  neque  enim  indecens  est,  ut  TiTant 
«  meo  more.  Per  os  sub  jura  mea  ori>em  redegi, 

^  «  per  hos  Angiia  multffique  nationes  ad  Christum 
«  couTersffi  sunt,mea  est  istorum  salus,  tutela,  ju- 
«  Tamen.  »  CumquehfficetaliamultaPetrus  diaco» 
nus  retexuisset,  ad  Bertulfi  cancellarii  tentorium 
nocte  eademex  jussu  imperatoris  dcTertit. 

112.  Cum  igitur  cardinaies  evocati  ante  impera- 
torem  convenissent  (JtU.  12),  Gerardus  oardinaiis 
dixit :  «  Quffi  hestemo  die  Tcstra  sublimitas  nobia 
prfBcipere  dignata  est,  ad  dominum  papam  retuli* 
mus.  Benigne  Testra  rogata  ittsoepit,  Terum  dixit» 


YARLE  LECnONES. 


M**  delectione^4 


94S 


CHRONICON  CA8INENSE.  —  LIB.  IV  AUCTORE  PETRO. 


m 


nimiam  ei  vos  imposuisse  moiestamcau8am,quam  A  et  omni  memoria  digno  inyictissimo  augusto  Ca« 


vix  sufferre  posset ;  jus  enim  episcopale,  quod  sui 
habuere  praddecessores  anteactis  temporibus»  se 
nulio  modo,  nullo  pacto,  nulia  ratione  dimittere 
posse. »  Lotharius  imperator  dixit:  «  Nos  Gasinen- 
sem  ecolesiam,  ut  jam  saepe  docuimus,  tanto  de- 
fendere,  exaltare  et  veneraridebemus,  quanto  am- 
pltus  anostris  praBdecessoribus  lionoratam  et  dita* 
tam  esse  cognovimus .  Sciat  igitur  dominus  aposto- 
licuSfCastrayYiilas,  et  prfiedia/omnesque  monasterii 
possessiones  nostro  pertinere  imperio  :  episcopale 
antem  jus,  in  quantum  ei  debetur,  ut  suum  sit  con- 
cedimus.  »  Bertulfuscanceliarius  dixit:  «  Nil  apos- 
tolicus  juris  in  Gasinensi  ecclesia,  quieRomani 
imperii  singularis  et  specialis  camera  esse  decerni- 


rolo  retexam,  qui  relictis  imperialibus  sceptris 
augustique  dignitatibus,  coenobialem  inibi  vitam 
exegit  ?  Quid  etiam  de  ipsius  Caroli  fratre  Pi- 
pino  referam,  qui  iii  Germania  positus,  cum  fra- 
ter  ipsius  Garolus  qui  ad  eum  monachus  ierat 
obisset,  nolens  eum  aliin  sepeliri,  ab  Gasinense 
monasterium  retransmisit  ?Rachis  quoqueLango- 
bardorum  rex,  relicio  regno  ad  idem  yenerabile 
monasterium  venit,  monachicamque  ibi  usque  ad 
extremum  vitam  exegit.  Quid  etiam  de  imperatori- 
bus  Justiniano,  Justino,  Theoderico,  Pipino,  Caro- 
]o,  Pipino,  Carolomagno,  binis  Ludoycis,  Ugone, 
duobus  Lothariis,  Aiberto,  tribus  Ottonibus  ^*>*,  et 
quinque  Henricis  ?  Quid  de  Ifichaeie  Romano  et 


tur,  liabere  debet,  nisi  abbatis  consecrationem,  d  Alexio  referam;  qui  omnes  Gasintosem  ecciesiam 


quam  etiam  Henrico  imperatore  concedente  ha* 
buisse  dinoscitur.  »  Gerardus  cardinalis  dixit : 
c  Piaceat  ergo  consilium  meun  yestro  invictissimo 
imperio,  o  csBsar.  Yobis  quidem  mundanarum, 
apostoiico  vero  seonritatem  divinarum  sacramento 
firment  rerum.  »  Lotharius  imperator  dixit :  «  No- 
stro  yaide  inhonestum  Tidetur  imperio,  nostrorum 
prffidecessorum  non  obsenrare  mandata,  eorum 
sanctissimis  non  obedire  praceptis.  Si  enim  nos 
nostrorum  prsedecessorum  priecepta  fregerimus, 
quis  obserrabit  ?etquemadmodum  alios  hsec  obser- 
▼arecompellemusysinos  ea  conTellimus  ?  lexenim 
et  dantis  et  dati  causas  dijudicat.  Quorumcumque 
igitur  causas  dijudicat,  sub  sua  utique  regula  coar- 
tat :  lex  ergo  imperatorum  non  plus  aliis  quam  im- 


dilexerunt,et  magnis  muneribus  omayerunt.  Adeo 
itaque  Casinensisecciesiaimperialis  extitit  camera» 
ut  ipsiimperatoresad  ejus  liberationem  oumomni 
Romani  exercituspotentatu  venerint.  Henricus  enim 
piuB  inyictissmus  et  cliristianissimus  imperator 
ad  eandem  defendendam  ecclesiam  cum  oentum 
octoginta  milibus  armatorum  Ytaliam  ingressus  est 
eamque  a  Gapuani  principis  manu  auferens,  pristi- 
nsB  restituit  lii>ertati.  Gonradus  etiam  imperator  au* 
gustus,  et  Henricusfiiiusejuscumcentumsexaginta 
milibuspugnatorum,eandemdefen8urusyeniteccle- 
s]am,cumPaudulfiiniquis8imi,  noo  dico  principis, 
set  tiranni  servitutis  jugo  subjiceretur.  Omittamus 
noya,modernisqueperactatemporibus;antiquorum 
gestadeducantur  in  medium,  situsque  loci  cui  pro- 


peratoribus  constituitur,  immo  magis  hanc  illis  ^  prie  attinuerit  videamus.  L.egimus  namque  in  ante- 


eonservare  condecet,quieorumoriginem  possident 
generositatis.  »  Gerardus  cardinalis  dixit :  a  Non 
parum  quoque  dominus  papa  miratur,  cur  cum  ec- 
olesia  te  in  cssarem  totiusque  orbis  dominatorem 
et  elegerit  et  consecraverit,  contra  eam  niti  pro 
Casinensi  ecclesia  coneris,  quam  non  vobis  ut  vos 
asseritis,  set  sibi  pertinere  ut  caBterse  ecclesiffi  di- 
cit.  1»  Tunc  imperator  iratus  dixit ;  «  Immo  nos 
valde  miramur,cur  nostro  nil  facere  rogatu  volue- 
rit,  cum  nospro  ejus  amore  jam  per  annum  etdi- 
midium  in  papiiionibus  commorati  cum  Romano 
exercitu,  pecuniam  quam  ad  publicos  usus  exe- 
quendos  accepimus,  in  ipsius  obsequium  converte- 
rimus.ipsumque  apostolics  cathedrsrestituerimus. 


cessorum  nostrorumge8tis,quod  YarroRomanorum 
consul  hunc  sibi  ex  omnibus  Romani  imperii  locis 
elegisset,  extruxisset,  multisque  illustrem  moni- 
mentis  reddidisset.  Post  cujus  decessum  supradic- 
tum  castrum  Casinum  cum  suis  pertinenliis  coBsar 
Antoniotradidit,proutMarcus  Tuliius  in  Phiiippica 
sua  describit.  Set  forsan  nobis  obicitur,  quod  pater 
Benedictus,  qui  constructor,  non  tamen  auctor 
hujusextititioci^ecclesi»  Romanaa  auditor  fuerit. 
Ad  quod  eundem  locum  non  solum,  sed  cum  Ro- 
manorum  nobiiibus  construxisse  respoiidemus  : 
beaiissimo  namque  papa  Gregorio  referente  cogno- 
vimus,  quod  beatus  Benedictus  cum  Mauro  Equitii 
senatoris  (1618),  et  PlacidoTertuUipatricii  filio.  ad 


omnesque  ultramontanos  populos  ei  favere  feceri-  D  Gasinense  monasterium  construendum  a  Deo  di< 


mus.  Quid  itaque  mirandum,  si  Gasinensem  pro- 
posse  tuemur  ecclesiam,  cum  constet  hoc  a  prsde 
cessoribus  nostris  gloriosissime  actitatum.  Et  illi 
quidem  non  aliter  quam  propriam  habuere  came- 
ram,  adeo  ut  nonnuUi  ad  bis  exuti  fierumpnis  cama* 
libusque  impedimentis,  ibi  magis  quam  in  propriis 
domibus  voluerunt  tumulari.  Quid  de  sanctissimo 


rectussit.  Quidtantis  ?AutigiturRomana  ecclesia 
cameram  Romaniimperii,  Gasinensem  scilicet  ec- 
ole8iam,utjustumestrecipiet,  autRomanum  im- 
perium  inrevocabiliterseparabitur.c  Gerardus  car- 
dinalisrespondit:»  Nequaquam,iovictissime  impe- 
rator,  vestra  indignetur  mansuetudo  superdomini 
iq>ostolici  mandatis,  nee  domini  Innocentii  pii  et 


YARLE  LECnONES. 
♦•••  Octonibus  c. 

NOTiB. 

(1618)  Senatorem  nec  Gregoriui  neo  Leo  vocat 


M7 


U^MIS  MARSIGAra  ST  PET&I  DIACONI 


Ui 


nhfTeHaliBpapaB  Yideanturiiiaiidata  injQsta.  Veniiii 
tf  in  his  vobis  aliqtiid  displio6t,  ad  eum  reforahir.  » 
Iliis  dietls  quarii  diei  est  sohttus  oonventus 

113.  Facto  itaque  mane  {Jul.  13),  oum  omnee 
utriusque  partis  raagnates  ante  imperatoris  prmeiH 
tiakn  convenieteQt,  Gerardue  cardinalis,  qni  vicem 
gerebftt  RomaDtf  ecclesin  dizit :  «  Noverit  vestra 
celsitudOyiniperator  invicte;  hno  dominum  aposto^ 
licumhestemis  vestris  respondtsse  mandatis,qQo« 
vestri  causa  fidelitatem  ab  eis  noh  exigeret,  sacra- 
mentum  tamen  et  obedientiam  non  diinitteret.  In-* 
terim  quoque  de  electione  abbatis  nobis  Ibre  oensnit 
disputandum,  qua  ratione  excommunicatiexcom* 
municatum  et  quod  gravius  est  scismatiouih ,  Christi 
eccIesisB  priBBtulerint.  d  Tuno  Petras  diaoonus  prin-» 
oipinm  dlsceptandi  incipiens,  dixit:  c  Qmd  saper 
nostri  abbatls  electionem  dominoscardinalisdioere 
velit  audiamns.  »  Gerardus  oardiaalis  dixit  : 
c  Sanota  et  univeirsa  ecdesia  pemimiQm  rairator, 
cur  vos  excommunioatum  et  a  liminibusexistentee 
ecclesin  separati,exoommunicatum  et  scismatioum 
ineoolesia,  absquedomininostripapaB  oonsensu  et 
volnntate,  et  prseponcre  et  abbatem  vooitare  non 
dubitastis.  •  Petrus  diaconusrespondit ; » Diversas 
ut  doetiloquus  prssponens  quasstiones,  ex  magna 
nobis  habundantia  inopiam  geQerasti,adeo  ut  tuarum 
diversitasqusBstionum  obstaeuluffl  nobis  responsio* 
nisnon  parvum  efBciat  Unde  si  sanoto  imperio  oe»- 
terisque  magnatibus  non  videturesseoontrarium, 
proponatur  ex  hiis  pluribus  aliqua  qusBstio,  quas 
usque  ad  perfeotum  ventiietur.  Quo  facto,  siquid 
in  aliis  deest,  quod  qusBrendum  sit,  requiratur.  c 
Gerardus  oardinalis  dixit:  »  Quod  monaohos  pro- 
posuit,  jam  nos  fecisse  arbitramur  :  de  eieotione 
enimabbatismeegisseconfiteor. »  Pelrus  diaconus 
respondit  :  i>  Si  de  abbatis  eiection^  agitur»  quid 
opponere  de  eadem  oausa  veiitis  audiamus, »  Ge- 
rardus  cardinaiis  dixit :  «  Prima  est  oppositio,  cur 
sine  coQseQsu  et  voluatate  Romani  pontifiois  abl>a- 
tem  vobis  elegeritis.  »  Petrus  diaoonus  respondit : 
«  Meminimus  in  istius  conoiiii  principio  nos  non 
persuasibilibus  verbis,  set  antiquorumoomprobare 
testimoniis  quasitas  res  vel  exemplis  debere.  Qua 
ex  re,  si  exemplumaiiquod  vel  testimonium  proferre 
volueritis,  proferatis.  »  Gerardus  cardinalis  dixit : 
c  Copia  vel  testimoniorum  vel  exempli  adeo  Qobis 
aboQdat,  ut  sui  magQitudiae  uobis  iadigentiam  ge- 
neret:  verum  enim  suffioiant  nobis  pauca  e  pluri- 
bus  proferre  exempla,  inter  qusB  illud  primo  nobis 
ooourrit,  quod  de  Frederico  Casinensi  primum  ad- 
batOi  post  vero  Stephano  papa  faotum  esse  dinosci- 
tur.  Ergo  antequam  res  prout  gesta  est  referam, 
oonfiteatur  monachus,  quis  Frederioum  eleoto  Pe- 
tro  degerit,  eunidemque  Petrum  qois  deposuerit  ? 


A  qoia  Deaideriumy  OderieiQm,  Gerardum^  ad  poetre- 
mum  c|«ii9  eiegerit  Seniorectum'  Y  qui  cum  oegave 
Bon  potueritt  ab  apostoUeis  et  illura  depositum,  tH 
hos^^inatos,  apostolideasejuris^^lasineQsitabbar 
tts  eleotionem,  profeoto  hquebit*  »  Petvns  diaoonut 
respoodit :  «  De  quo  prioBO  proposuietis,  hoo  suffi* 
ciat  me  respondisee,  quod  tametsi  et  Fetri  depoei^ 
tioni  et  eleotioaiFrederioi  Romani  iiiterfuerjntoar- 
diBales,non  tamen  a  oardiaalibua,  aeta  moaaohia 
Gasinensibus  et  ille  depotitus  et  iste  est  ordinate» 
(4619^.  Oderisius  quoque  primua,  qui  ut  vos  aaa^ 
ritia  ab  aposttoheo  eetordinatus  (4620),  nequaquam 
Qobis  est  improperandus,  cnm  Houerit  renovatori 
monaslerii,  nonpropter  jua  afostolioooH  setpropter 
quod  monasterium  reno?avit,  ordiaationem  in  nxh 

g  nasteriofaeere.AttainenqoamvisprMideBtaVictore 
ponUfieemonaohi  Oderisium  elsgere^nee  eispoiee* 
tasablataestapontificey  setattributumadjutoriiim; 
CsBterum  quid  memorialefiiity  quod  reDovator  mo- 
nasterii  abbatem  non  sine  firalrum  oonsautii  or 
dinavit  ?  Girardus  quoque  abbas  (1621 ),  Pasdia- 
li  apostolioo  annuentey  a  moaaohis  est  eleetot, 
Seniorectum  etiara  quem  ultimo  proposiystts»  qwo 
ordine  eum  a  papa  Honorio  eieetnin  lore  dietttit 
igaoro»  cum  proseos  e|u8  affuerim  eleetioni»  aeo 
pontifloem,  aeo  pontifida  etiam  auntium  vide» 
rim  (l632)CaBterum  ut  de  veteribat  reetoribot  ei 
abbatibus  Casiaeasts  monasterii.  loQuar,  die  qiut 
elegerit  in  Castnensi  coBnobio  beatissimum  patrem 
Benedietum  ?  f  Ad  haBO  oardinalis  contiouit.  Iteram 
Petrus  diaconus  dixit :  c  Gonstattanotissimniiipa* 

^  tremBenediotum  ab  eo  essein  Castao  eleottim,qiii 
regem  Deumque  Pharaonia  oonstituit  llojsea.  Uade 
dioendum  nobis  eet,  Catinensemonasteriufflneoab 
homineneo  perhomioem  ooBpiste:  settui  priaot- 
pium  ab  onmipoteate  Deo,  qui  priaoipiiim  et  fiais 
est,  habuisse.  »  Gerardus  oardiaalisdixit:  «Noviua 
adinvenitmonachusioquendi  genus,  ut  dioat  Gasi- 
nensem  ecolesiam  non  perhooduem^  set  per  Deum 
coBpiste.  1»  Lotharius  imperator  dixit :  «  Si  quid 
doni  maiive  me  jubente  meus  fecerit  famulus,  cur 
nisi  miohi  reputabitur  ?  Si  igitur  meo  famulOy  oum 
aliquid  me  praBoipieate  feoerit,  aoa  ei  setmiohi  de- 
putabitur  :  multo  magis  oredeadum  est  et  dioea* 
dum,  quod  beati  Beaedioti  factum^  quod  DeoprsB- 
cipientepergit,  non  ei  setDomino  est  deputandum. 

D  Undeoonstatmonaohumesseveridioum,inanemque 
reprehensorem.  Set  qualiter,  vel  quo  ordine  beatut 
Benedictus  Casinumadvenerit,  adolesoeasanteao- 
strumpositus  oonsistoriumpandat»  Tuno  Petrus 
in  imperatoris  et  omnium  audientia  relegit  ita : 
«  Divina  (1623)  admonitus  revelatione  i>eatus  Be* 
aediotttt,ut  loeoeederet,oattrumquequodCatiaum 
dioitur  pnqiMraret,  mox  vir  taaetot  dnobut  aagelit 


^(ytJBi 


(i6l9)Cf.oap.921ibriii. 
(i620)Cf.cap.  llibrinr. 
(i6SI)Cf.cap.43 


(1622)  At,  ipso  teste,  duo  aderaat,  e.  94. 

(1623)  HaBO  verba  ausqiiaia  reperi. 


m 


GHRONiqO^QASqfPI^^.-rl^IB^  VfiilPPTpm  PBTRO. 


981) 


<A4rih98rO{ifirif,se  cp^^rtBJ)^  Bf«r.qfl^napwpntn  4^  rftgutofi^r  et  miaiUmiter  eleotlonam  facianf,  quid 
ia^Qaaliww a<3Ureml  et  m  iev^fiQ^qfiS^     a4  ep»  attinet  hujuamodi  mandatuin ?  «  Gerardus 


p4^^tt|i|mil}i^ 

d/m.ApoUini8  oeaouUunbeati  Vartiai^  ubi  vero.acia 
ApolliiM8  foit,  eoolesiam  ooustruxit  Jobanni^^  et  cir^ 
cumiuaqueiBaneotet  populos  ad  Cbristi  fidem  coxvt 
vertit  »  Lotharius  i«(iperator  dixit :  «  De  1^8  qui« 
dem  nobis  jam  satuifaotum  e$U  Nunc  ad  abbatis 
electionem  Yestrumiterum  vertatur.eloquium^qua* 
tinus  per  vos  veritatis  nobis  elucesat  certitudo.  » 
Petru^  diaconusrespoDdit :  «<  Modernorum  abbatum 
ordinatioQem  ab  apostolieo  minime  factam  essedo- 
euimus»  resjtat  quoque  nunc  veterum  abbatuni 
exponere  ordinationem.  Leg^mus  in,  vita  beati  Mauri 
saneii  patris  Bene^icti  discipuii  (c.  27),  quod  Gasi^ 
nensis  congregatio,  adbuo  vivente  beato  Be^edicto^ 


oa^dinalis  dbdt :  €  Consecratio  Casinensis  abbatis 
e^attinet ?  »  Petrus  diaoonus  dixit  :  «  Romano 
pjoatifioi.  »  Gerardus  cardinalis  dixit  :  «  Ergo  si 
oonseoratio  Romano  pontiflci  pertiaet,  electio  quo*» 
qvie  similiter  pertinere  debet ;  injuriam  enim  RQ« 
imm»  sedi  inrogastis,  quando  absque  ejus  con- 
scteotia  abbatem  elegistis.  >»  Petrus  diaconus  re- 
spoodit :  »  Electionam  factam  non  negamus,  quia 
nec  dabemvis  :  Romanae  vero  sedis  injuriam  mo« 
dis:  ofnnibus  propulsamus. »  Gerardus  cardinali^ 
dixit: »  Hoc  interim  negare  non  vales,  Seniorectum 
abbatem  jussuflonoriipapieelectum  fuisse.  >  Petrus 
diacow  respondit; »  Ego,  ego  electioni  interfui ; 


«AnctumHaurumahbatemsibipostmagistriobiium  g  set^ullum  penitus  nec  episcopum  nec  cardinalem. 
., ._. .  ^  .  ..  __-^   . *--. .      ^^.  ^i^j  ,  Gerard^s  cardinaiis  dixit :  t  Perge 

q^  vis  argumentare  quodlibet,  quia  subdiaconum 
nullo  i:^q¥iam  paoto  cd>batem  eligere  potuistisi  et 
hoc  absquepapaconsensu.  Eugeniusnamquepapa 
in  de^tis  sujs  ita  scribit,  dicens  :  a  Abbates  per, 
«  m4>qasteria  tales  eligjantur,  qui  levitico  vel  sacerdo- 
«  tali  hooore  sint  prssditi  (1626).  »  Petnis  diaconus 
respondit  :  «  Miraris  si  multotiens  Romanorum 
pontifioum  Jura  mutantur,  cum  ipse  qui  ccBlum  et 
t6rraqicreavit,s»pepromerito  quo  promittitim- 
mutat  Y  Gantum  namque  et  viginti  annos  propter 
i^endaqi  peoitenliam  his  quo  ante  cataclismum  fue* 
rant  oonstituit:  set  quiasensusillorum  versus  fue- 
rat  ad  malum,  viginti  annis  subtractis  diluvium 
muQdo  induxit.  Jud»  quoque  patriarchfle,  et  Salo- 


eligere  statuerantr  Quod  profecto  pjdrfectum  esset» 
nisi  favente  Deo  ad  Gallias  dire<^us  fuisseti  Set 
rogo,  dio  qpis  post  beati  Benedicti  obitum,  elegerit 
GonsM^itinum,  Simplicium,  Yitalem,  Bonitum,  Va^ 
lentjnianum,  Gregorium  (1624),  Theodorum,  Jo*^ 
hannem,  Leonem,  Ursum,  Agapitum,.  Leo^epa^ 
Johannem,  Theophihim,  Adrianum,  Romanum^ 
Petronac^m,  Optatum,  Hermerisium,  Gratianum, 
Tomichis,  Potonem,  Theodemarium,  Gisulfum,  Apol- 
linarium,  Deus  deidit,  Hildericum,  Autbpertum,  Bas- 
aacium,  Bertharium,  Angelarium,  Ragemprandum» 
Leonex];!,  Johannem»  Adelpertum,  Balduinucn,  Maiei- 
polum,  Aligernum,  Mansonem,  Johannem  ^**<^,  At- 
tenulfum,  Theobaldum,  Hicherium,  Petrum,  Otto- 
nem,  Brunonem,  Oderisium,  et  Nycolaum  qyos 


omnes  nuUomodo  affirmare  poteris  ab  aliquo     moniregtnonneDeusregnumpromisitinaetemum? 


nisi  a  monachis  ordinatos.  »  Gerardus  cardii- 
nalis  dixit  :  «  Non  parum  miramur,  quomodo 
monaobus  inreverita  fronte  ausus  sit  talia  de 
Casinensium  fratrum  electione  tractare,  cum 
sanctissimus  et  iuculentissimus  nionasticffi  regules 
conscriptor  Benedictus  in  s^a  regula  (c.  64)  pr»ce- 
pit,  ut  si  congregatio  erraverit  in  eligendp  abbate, 
autaliterquamdebueritelegerityepiscopusadcujus 
dioBcesim  locus  pertinet,  facere  minime  permittat. 
Hanc  etiam  potestatem  non  modoepiscopo,  verum 
etiametiajciscircummaDentibus  legislator  conces- 
sit.  Quid  plura  de  abbatis  opus  ordinatione  ?  cum 
sanetus  Benedictus  presbyterum  quoque,  qui  in 
monasterio  est,  nuUo  modo  eici  sine  episcopi  con- 


Ninivitasquoquesubversurus,  Deus  per  Jonam  pro- 
pbetam  praedixit  et  tamen  penitentiam  agentibus 
perditionem  indiotamremovit. »  Gerarduscardinalis 
dixit : »  Quod  pro  parte  vestra  intulislis,  domino 
papa  nil  obest ;  iiquido  enim  patet,  patrem  Bene* 
djotum  vitia  congregationis  ab  episcopoloci  emen- 
danda  dixisse. »  Petrus  diaconus  respondit : »  Gano- 
nici^decernitauctoritas,  ut  velhumiii  cujuscumque 
eodesisB  olero  lioeat,liberumde  illoqui  sibi  prsefe- 
rendusesthal)erejudicium.  Similiterautem  et  Ca- 
sinensi  cmnobio  Romanipontifices,Gregoriu8doctor 
(1627)  et  aliicentumduodecim,taledecretum  con- 
stituerunt(i628) : »  Defuncto  abbate  ex  se  ipsa  con- 
«  gregatio  sibi  abbatem  eligat,secundm  timorem  Dei 


sensu  et  voiuntate  prflscipiat  (Reg.  o.  62).  »  Petrus  D  «  etbeati  Benedicti  regulam.  »  Gerardus  cardinalis 
diaconus  respondit :  «  Assentio  sanctissimum  pa-  dixit : »  Qualem  ergo  debeteligereabbatem,catho- 
tremBeDedictumab  episcopocpngregationimalam  licum,  anamerobrisecclesifle  pr»cisum?  »  Petrus 
electipnem  interdicendam  fore  dixisse.  Verum  qui     diaconus  respondit : «  Gatholict^m.  «  Gerardus  car- 

VARIiE  LECnONES. 
*••♦  Johannem  lll  vel  Petrui  vel  scriba  omisit. 


NOTiE. 


(1624)  Gregorius — Romanus  sunt  abbates  congre- 
gationis  Lateranensis,  quos  prsster  Petrum  solus 

SBeudo-Anastasius  habet,  Murat.  SS.  II,  354  ubi^ 
omaons  TheophiUim  proecedit. 

(1625)  Vide  supra  notam  1622. 

(1626)  Sacerdotalem  qmque  honorem  sint  adepti. 
MansiXlV,  1007. 

(1627)  Fictitium  ejus  privU.  v.  in  append.  Ghron. 


Cas.  ap.  Vincentinum  et  BreuHum. 

(1628)  In  privilegiis  ap.  Gattulam  impressis  Jo. 
Vin  et  Ben.  II  nihil  habent  de  electione,  Victor  H  et 
Nicol.  n  addunt:  et  apostoHcmedu  poniifieifirmm* 
dum  et  consecrandum  exhiheant  quod  omiserunt  Urb. 
n  et  Pasch.  H,  Leo  IX  et  Calixtus  Tl  eonsecrandum 
retinent. 


98i 


LEONIS  MARSlCAm  ET  t>ETRI  mACONl 


952 


dinalis  dizit :  c  SubdiacoQam  eligere  debent,  an 
diaconum  vel  presbyterum  ?  »  Petrus  diaconus  re- 
spondit,  » Diaconum  vel  presbyterum  eligere,  cano- 
num  sanzit  auctoritas. »  Gerardus  cardinalis  dizit : 
«  Etsileviticovel  sacerdotali  honore  non  funguntur 
hii  qui  eligendi  sunt,  quomodo  juzta  praeceptum 
reguleBlecturi  sunt,  lectionem  evangelii?  et  missam 
cantare  quomodo  possun  t?  quomodo  ali  quem  possunt 
solvere  vel  iigare  ?  qualiter  ad  subdiaconi  pedes 
presbyteri  vel  diaconi  ruent  ?  qualiter  incensum 
ponent,  etpresbjteris  veldiaconibus  benedicent? 
Nam  lectores,  ezorcista,  hostiarii,  acolitietsubdia- 
coni  subjacent  offlciis  levitarum  et  sacerdotum,  et 
sisubjacent,  quomodoprffificientur  ?  Non  enim,  ut 
ait  sanctus  Sil?ester  (1629),  lector,  ezorcista,  ho- 
stiarius,  acolitus,  subdiaconus  super  diaconum  vei 
presbyterum  praBponatur.  Hinc  pater  Benedictus 
abbatem  in  Gallia  dirigere  cupiens,  non  subdiaco- 
num  vel  alium  quemque,  set  Maurum  ibi  levitam 
direzit  sanctissimum.Quomodo  ergoelectio  de  sub- 
diacono  ezcomm  unicato  vel  scismatico  rata  dioi  pote* 
rit?»  Adhfficimperatorrespondit:  «Eaquffi  velinju- 
ste  vel  juste  usque  modoGasinenses  fecere  monachi, 
eisperomniadimitteredignumduzimus,  ethffic  est 
petitioDis  meie  summa^quam  adomino  apostolioorogo, 
qnatinus,  quffi  usque  ad  prffisens  egerun  t,  eis  remitta- 
tur.  Sitigiturflnishodierniconflictus.  Nostrarogata- 
ilerum  ad  dominum  papam  referantur :  quid'jubeat, 
postquartum  audituri  diem,  has  duoque  consiliis 
damus  indutias,  ut  deflnite  quid  facturus  sit  audia- 
mus. «  His  dictis,  quique  recessere  ad  sua :  Petrus 
vero  diaconus  in  curiaremansitimperatoris.Gardi- 
nales  itaque  ad  apostolicum  redeuntes,  quffiquediota 
sunt  retulere  ei,  dicentes  quendam  diaconum  ez 
parte  Gasiuensis  ecclesise  esse,  qui  solus  pro  ecclesia 
suacontra.Romanam  ecdesiam  disceptaret  Aderat 
tuncquidam  ez  Gasinensibus  monachis,  qui  aposto- 
lico  contra  suamsuffiqueecdesiffisalutemfavebat. 
Hic  prorumpens  in  mediumdizit :  <c  Diaconus  iste, 
de  quo  vestro  relatum  est  apostolatui,  monachum 
ab  ipsa  fere  infantia  fuisse  sciatis  :  tento  in  eodem 
monasterio  crescens  eztitisse  ingenio,  ut  divin» 
plerosque  scripturffi  libros,  quod  viz  alii  magistris 
docentibuscapere  possunt,adperfectum  intellezerit. 
Hunc  cum  aliquoconstrinxerisvinoulo,alios  omnes 
qui  assunt  pro  nichilo  computabitis. »  Hislnnocen- 
tius  papa  auditis,  cujus  generis  vel  patriw  essetin- 
quisivit.  At  qui  supra :  «  Pater  ipsius,  inquit,  fllius 
fuit  Gregorii,  fllii  Gregorii  de  Alberico  Romanorum 
ducisetconsulis.'»  Tuncpapa  :  ff  Auziliante  Deo 
et  illum  et  aiios  tali  constringam  compede,  ut  neo 
mei  nec  successorummeorum  apostolicorum  mut- 
tire  audeant,  »  vehementique  ira  permotus,  talia 
post  quartum  diem  referri  imperatori  verbaprffice- 


A  pit :  non  illiecdesiffi  Gasinen8isdominium,set  aibi 
pertinere,  ut  et  reliquarumecdesiarum.  «  Deoreve- 
ramus,  inquit,  pro  vestro  amoreetrogatu,fidelita- 
tem  dimittere  monachis,  verum  quia  in  nostrum 
nisi  sunt  apostolatum,  et  hec  alia  insuper  ab  eis 
requirenda  fore,dignumduzimus. »  Mandatdeiiine 
pontilezperBenedictumcappellanum  suum  Petro 
diacono  pracipiens  ut  a  famulatu  imperatoris  re- 
cedens^  a  Casinensium  tetum  societate  cessaret, 
dicens  satis  superque  se  mirari,  cur  ipse  Romano 
genere  ortus,  amorem  ezterorum  prffitulisset  con- 
tribulibus  suis,  Romanam  deserendo  ecdesiam. 
Proindesi  Gasinensestunc  dimittere,et  modis  qui- 
bus  sciret  et  possetiilos  impugnarevellet,seillum 
inter  cappellanos  suos  habiturum^etresnecessarias 

Q  prffibiturumpoUicens. Adquem  Petrustalia  responsa 
remisit,  videlicet  gratiasagens,  qUod  illum  tantum 
ac  talem  ezistimans,  ad  suum  servitium  invitasset: 
cffiterum  non  posse  se  sodos  in  taliarticnlo  consti- 
tutos  dimittere  ;  post  peractum  vero  litiglum  se 
in  servitio  sedis  apostolicffi  et  Romani  pontifids 
fidelitate  cum  vita  permansurum  promittens.  Post 
hffic  decrevit  papaperomnia  loca  Gasinensis  mona- 
sterii  adjacentia  epistolas  dirigere,  ut  Gasinensi 
abbati  et  monachis  non  obedirent,omniaque  coeno- 
bia,  quse  sub  prspositis  fuerant,  abbates  sibi  elige- 
rent.  Sed  omnipotens  Deus,  qui  Petro  mergenti 
manum  porrezit,  consilium  et  voluntatempontifids 
prffipedivit.Itaque  ut  retroredeam,dumcardinale8 
a  facie  imperatoris  ezissent,quidam  monachus  Gy- 
steliensis  emiaus  astans,  coepit  subsannare  mona- 

G  chos  Gasinensespro  eo  quod  filio  Petri  Leonisadhae- 
sissent,  et  abbatem  sibi  absque  papffi  consilio  ele- 
gissent ;  dicens,  quod  talis  electio  irrita  esset,  et 
omnia  facta  electi  pro  nichilo  haberi  debere,utpote  qui 
alienam  sedem  invasit.  Ad  quem  Petrus  diaconus  con^ 
versus  dizit : «  Dic,  quomodo  alienam  sedem  invasit  • » 
Gystellensisrespondit :  «c  Quiacum  alienus  esset  ab 
ecclesia,  huic  ^**^  qui  recte  juzta  patris  Benedicti 
prfficeptum  ordinandus  erat,  Gasineosem  cathedram 
abstulit ;  >  ideoqueipsiusfacta  et  electio  ejus  irrita 
esset.  Petrus  diaconus  dizit :  «  Electio  ejus,  juzta 
antiquam  monasterii  oonsuetudinemfactam  fuisse 
liquidius  patet.  d  Gystellensisrespondit : «  Raynaldus 
vester  abbas  nonfuit,ideoqueejusfactapronichik> 
sunt  ducenda.  vPetrus  diaconusdizit :«  Non  solum 

D  qui  Gasinihabitabant,verum  etcircumquaquema- 
nentes  eum  ut  abbatem  tenuerunt. »  Cistellensisre- 
spondit : «  Assentio,  quia  eum  ut  abbatem  tenue- 
runt :  set  electio  ipsa  ficta  et  reproba  fuit  ^**'.  »  His 
et  aliis  multis  peroratis,  Lothariusimperatordizit: 
«  De  omnibus  qu»  contra  nostram  canieram,  Gasi- 
nensem  scilicet  ecdesiam,  Gistellensis  objecerat 
monachus,  Petrus  diaconus  lucide  satis  diserteque 


VARLE  LECnONES. 
4Hf  his  €.  ****  In  aUercatione  eanttntioPeineum  Cutellemi  perApaginai  et  dimidiam  producitur. 

NOTiE. 
(1629)  Hffic  verba  ita  in  decretis  ei  suppositis  non  inyeni. 


083 


CHRONICON  CASINENSE.  —  LIB.  IV  AUGTORB  PETRO. 


m 


respondit.  Seft  jam  h^jusaltercatiomsistasitfinis,  A  sinensi  ecdesia  disputantiy  esset  eoDgrediendtim, 


quisque  igitor  ad  hospitium  redea t,  mane  ad  confli- 
ctom  iterum  rcTersuri.  » 

i  1 4.  Alteram  autemdie  {Xul.  14),  ubi  (1630)  luz  est 
reddit&terris,  imperator  accersitis  magnatibus  suis 
in  consistorio  resedit,  et  utrasque  partes  ante  se 
▼enire  ad  disceptandum  prsBcepit ;  et  dum  Yenissent» 
Gystellensis  monachush^jusmodi  altereandiauspi- 
oiamhabuit:«Pa8tor  et  princepsmonasticiordinis 
Benedictusregulam  monasterialemdescribens,  qua- 
liter  ▼ivere  deberent  instituit :  Yosecontrario  inune- 
moresprflDceptorum  ejus  multa  a^junjistis,  noDnuUa 
sttbtrahentes,  aitter  quam  ipse  pr»cepit  agere  non 
Toretis.  m  Petrus  diaconus  dixit:  «  Quid  contra 
regfulam  agamus,  in  prsBsentia  domini  nostri  inyi- 


nisi  descismate  et  luBresiipseet  Gasinensis  congre- 
gatio  denota  fuisset.  »  Petrus  diaconus  dixit  eru- 
bescens: «  Gonticescatlingua  frenetica,  quaB  prius 
in  latratum  quam  in  flBquaverbaprorupit. »  Ad  h»c 
Lotharius  imperator,  ejus  yelrba  anticipans,  dixit : 
c  Quoniam  pro  Casinensi  ecdesia  solus  contra  om- 
nes  congredi  coapisti,  ciyiJiter  et  non  furiose  te 
respondere  convenit;  indecens  namque  est,  ut 
in  imperiali  aulayersantes,  etprotodomestici  impe» 
ratoriseffecti,inhonestumTel  insulsum  in  sermone, 
incessu  et  habitu  proferatis.  »  Petrus  diaeonus 
dixit:  c  Si  aliquid,  clementissime  imperator  et 
semper  auguste,  Yester  servus  in  locutione  excessit, 
Cjstellensis  me  coegit,  qui  ab  ipso  disputationis 


ctiasimi  imperatoris  edicito.  n  Gistellensis  respon-  g  principio  abinjuriisccBpit,etininjuriisperseyerat.v> 


dit : «  Gontra  regulam  agitis  de  cibo,  de  potu,  de 
indomentu  et  aiiis  quampluribus  rebus.  »  Petrus 
diaconus  dixit : «  Falsus  testis  lion  erit  impunitus ; 
nam  Gasinenses  monachi  cum  regula,  non  contra 
regolam  agtint.  Vestimentanamquehabemus,  qusB 
corpus  contegant,  Tcrecundiam  nuditatis  prohibeaDt, 
etfrigoris  retundantinjuriam  (Beg.f  c.  55).  Gjstel- 
lensis  respondit : «  Vestimenta  cur  semper  nigra 
amicimini  Y  »  Petrus  diaconus  dixit : «  Quia  pater 
Benediotus  tahbus  usus  est,  ut  mundo  etiamin  ha- 
bitu  renuntiasse  yideretur. »  Hsbc  et  alia  multa  ^*** 
eum  dicerent,  Lotharius  imperator  dixit  ad  Gystel- 
len8em:«  Quamquamvariesermonumdiversitates 
eontra  Gasinensem  ecclesiam  protuiissetis,  tamen 
quia  ad  vestrafamina  luculentersatisPetrusdiaco- 


Gystellensisrespondit :  «Dic,ubiiDjurias  irrogavi?» 
Petrus  diaconus  dixit : «  Gumnobisexcommunica- 
tionis  et  scismatis  tytulum  inftxistis,  tunc  injurias 
Gasinensi  ecclesiffi  intulistis.]>  Gystellensis  respon- 
dit :  «  Si  placet,  edicito  qU8B  sit  injuria.  »  Petrus 
diaconus  dixit : « lojuria  est,  quffiTerbis  falientibus 
irrogatur;  tos  autem  falsissimeloquiantedominum 
imperatorem  veriti  non  estis,  cum  nos  de  aBresi 
infamastis.  »  Gumque  plurimum  disputassent,  Pe- 
regrinus  ^**>  patriarcha  respondit :  cJustaet  com* 
petenti  ratione constat Gysteliensem  aPetro  diacono 
yictum,  ideoque  huju^  litigii  ista  fit  finis.  » 

115.  AUa  autem  die  (Jul.  16)  Gerardus  cardinalis 
ex  parte  sedit  apostoliciB  TenieDs,imperatore  resi* 
dente  pro  tribunali,  dixit  :  «  Romana  ecciesia 


^ ^«.v^^^     .    ^^^^    ^.^    -«, ,    — «• 

nu8acRomaniimperiifideiisrespondit,onmesque  ^  sacmtidsime  imperatoret  semper  auguste,  non  ab 


de  nostris  mentibus  fugaTitambiguitates,  quisque 
ad  suum  hospitium  redeat,  mane  iterum  ad  eonfll- 
otum  reTorsuri.  Petrusautem  in  imperiali  aula  cum 
Bertulfo  nostro  cancellario  remaneat,  imperii  ser- 
Titia  peracturus. »  flsBC  (1631)  ubi  dicta  dedit,  quis- 
que  ad  tentoria  sua  recessit.  Nocte  Tero  adTcniente 
imperator  pro  tribunali  residens,  gasta  imperato- 
rum,  regum,  ducum  ac  principuui  Romanoruin, 
Grecorum,  Hismahelitarum  et  diTcrsarum  gentium 
de  annalibusimperatorum  recitareprsBcepit,  etillo- 
rumsententiassingillatimannotare.  Ubi  autemTyta 
neum  jubarresplenduitarTis  (Jul.  15),cflBsar  matuti- 
num(i6d2)8eagen8,aecitisimperiiaulicis,utra8que 
partes  ante  se  Tcnire  praBcepit,  et  dum  Tcnissent, 


hominibus,  nequeperhominem,  setper  JesumGhr»- 
stum  fundata  est  qui  Petrum  principem  apostolo- 
rum  illuc  direxit :  cui  etiam  daTCB  regni  csBlorum 
commisit  ;  et  idcirco  non  alicujus  amore  Romanas 
ecclesiflB  jura  Tiolari  debere. »  Petroautemdiacono 
r^spondente,  nunqUamaliquando  papam;Romanum 
sacramentum  a  monachis  Gasinensibus  accepisse  : 
Gerardus  cardinalis  dixit^  ideo  iUos  hoc  non  qusB- 
si8se,quid  usque  adtemporaiila  in  unitate  eccle- 
siffipermansissent;  set  postquam  recedeotes  ab 
ecclesia  extorres  facti  fuisset,  postquam  scisma 
in  ecdesia  commisissent,  absque  sacrameuto  reci« 
piendos  oon  esse  ;  pi^otulitqueexjussupapaB  Inno- 
centii  in  medio  capitulum  Niceni  conciHi  (1633),  in 


GSBsar  in  consistorio  residens,  dixit :  «  Ea  qu»  con-  D  quo  continebatur.utreTertentesaschismateabsque 


ferenda  sunt,  pracipimus  ut  Scripturarum  testimo- 
niis  Testras  sententias  muniatis  ^**S  ut,  remotis 
omnibus  dubietiitis  ambagibu8,tenaciter  justitiaBet 
sBquitati  ac  TeritatiinhflBrere  queamus.  »Gystellen- 
siB  respondit :  <  Jure  cum  adolescente  isto,  proGa- 


sacramento  non  reciperentur.  Lotharius  imperator 
dixit :  €  Non  hac  de  causa  tos  congregaTi  ut  cano- 
num jura  scrutetis  :  set  utbenigneetdTilitercontra 
Gasinensem  ecclesiam  ageretis.  »  Reminisd  illos 
det>ere  beneficiorum  suorum  in  Romana  ecdeda 


VARIiE  LECTIONES. 

^•''FjrcKa^im  AUercatione  Z pagtnasoceupant.  ♦••♦  munitatir  e.  *«••  Piligrimus  kUereaHo.  uHaplu- 
rma^iUapaginamet  dimidiamreplent. 

NOTiE. 

(1630)  Gf.  Yirg.  iEn.  Tm,  170.  (1633)  Non  NicsBniconcilii,  sedaliorum  oahonum 

(1630  Virg.,  2En.  ii,  790.  .       statutum  est.  Aho« 

(1632)  Gf.  Virg.  iEn.  viu,  465. 


imsm  MAItSlBAMI  BT.  FBTRIt  DnkGOtQ; 


A  8CO|iol^art)liia{ri«oopos;oomi)M,mftroliiODes,pf^^ 
poft  etdnees  Roamni  impem.  Geiiiqaead|ntpe»teii- 
torium  propinquasseDt.cardioftleeoeoiirreotee  inter^ 
rogab&nt,  sf  fikum  Petri  Leonieeam  enis  sec^&ci- 
bos  refntare  Tellet  Qui  diim  se  idimpteMdiiasset, 
protinns  eondem  eleotiim  in  hoo  Terba jvare  feoe* 
mnt ;  littersrum  aotm  tenoristiosmodi  foit : «  Ego 
Raynaldus  refoto  et  anathematizo  ornne  sdsma,  et 
omnem  iueresim  eztoUentem  se  adTersossanotam 
catboBeain  et  apostolicam  eoclesiamu  Refcito  etiam 
et  abremmtio  filittm  Petri  Leonis^  et  Rogperfom  Si* 
cilio,  et  omnes  seqoaces  iUorom  et  obediens  ero 
dominopapsBlnBOcentioetejos  soeiQessoribascaDO* 
niee  intrantibos. »  Cumqoe  Raynaldus  tn  hsBC  Teiba 
joraJBset»  reliqoos^  similiter  jorare  oogdwit.  Itti 

g  aotem  patri  BenediotoetejossocceBsorilnissejarm* 
▼isse,  etidoirco  se  itacramentam  facere  non  posse 
dieebant.  ToncRajmaldosezparte  patris  Braedieti 
et  soa  illis  prscepit  ol  obedientiam  quam  eetenos 
beato  Benedicto  etsnccessoribussois  sibiqueesbi- 
boerant^  io  manopapsBpromitterent;  sioqoefratree 
coDstrlcti,  quod  electos  ad  erani^elia,  hoc  ili  joxta 
tenorem  cartol»ia  mano  episcopi  Bostien8ie(i634) 
juravenmt  Adjonge&tes  insoper  tMc^  qood  :  «  Si 
ecclesiaCasinensis  aRomanasededivisafoefit,  ego 
in*monasterio  Ca8ioeDaiaoaremanel>o,neoabbai 
obedieas  ero^  saAvaRomaoi  imperii  BdeUtate. »  Bnc 
obi  adpapa  libitam  eomplelasoot,  abexcommooi* 
eationis  nexo  sokiti,  disealeiatis  pedilws  ad  papse 
▼utigia,  dein  ad  oscohim  soot  reeepti«  Petarom 

A  TcrodiaeoaomlnDocealiospapa  ad  se  eTocans^ 

^  dixii  adeom  :  «  PraBoipioet  conYenio  te  in  Tiriate 
Spiritossancti,  etpersacrameDtomqoodhodiema 
diemichiet8ucce8sortt>o8  meis  fscisti  te  adjoro, 
otqoacomqoe  lioralitterasTelnoaliommeomsuc- 
eessorumque  meomm  acceperis,  nonhabeaepote- 
sitatemampliasremoraodi  velpersisteadi  :flelqaam 
citius  poteris  yestigiis  sedisapostolicm  elpootificis 
qui  pro  tempore  fuerit  te  reprmeatare  stodeto.  Nolo 
eoimot  perte  Rooana  ecclesiaiaqoietetor,  Tei  ali- 
qoid  litigiom  patiator. »  Rayaaldosaotem  posl  hsee 
ad  imperatorem  deductus,  et  ab  eo  cum  iogeoti 
hoDore  susceptus,  etoomfratribasiDter  cappeUa- 
Dos  imperii  coostittilUs  est.  Nam  usqoe  ad  diem 
iUom  imperatoris  obtutibus  repreBseDtatosnoafoe- 
rat  «*>*.Bi8  porro  diebosiegatiJohannis  Conslanti- 

^  nopolitani  imperatoris  adaugostomLothariumper- 
Teoerant,coagratolaateset  mttneramagoadeferen- 
tes,  propter  Tictoriam  cootra  Rogerium  a  Deo  sibi 
coUatam  (1635).  later  quos  quidam  'philosophas 
Tcaieas,  et  aote  imperatorem  emioos  astans,  canino 
latlralo  saoctam  Romaoam  et  apostoUeam  sedem 
totamque  occideotalemecclesiamcorrodere  coBpit» 


4K)^loriimTemioisei  qosi  et  qoaatapericola  idem 
impefeter  oom  siio  exercito  pv6  illie  sostiaoisBet» 
qaaliter  per  aaoometdoOsmeasesiD  teolorilscom* 
moratos  fiiisset,  qootpropinqoos  et  amieissimos  io 
expeditioaeamisisset:  ooDenim  Carinenses  fra* 
lresadquemlibetioimieampontifieis,8et  ad  Roma* 
naminperatorem  et  defensorem  ecdeeisBconlbgiom 
fecisse  dicebat.  Postremofatelor,  quod  si  in  hoc 
com  cootristareDt  sctrent  certissime  Romanom 
ifliperiom  ab  iUo  die  et  deiocepsa  papascissomet 
separatora,  ao  ooo  pro  amieosel  froioioiico  impe^ 
ratori  habendam  ex  toto  sdrent.  Comqoe  adhaoe 
rem  omnisexercitas  imperatoria  diolisstme  aocle- 
masset;  recteqoeiUa  qu«B  ab  imperatore  dictafoe* 
rant  coUaodassenl,  primo  per  omnes  episoopo?, 
seeoodo  per  archiepiscopos^  tertio  p«rpatriarcham 
Aqttilegeosem,  qoarto  per  abbates,  sexto  ^^*  per 
comites,  septimo  per  marchiooes  ot  priodpes, 
octaTO  per  Richizamimperatricem^nonopersemet^ 
ipsomimperator  pODtificem  de  eadem  oaosa  rogaTit^ 
Maodatdehioc  pootifex  imperatori^sedeCasiDensi 
ecolesia  eoosUiom  e}os  acceptortiDS  elTolootatem 
ilDpletorom.  Deqoare  imperalor  Itttissimos  eflSB^ 
clOB,  iterum  ad  papam  per  semetipsum  imperater 
accedere  stodoit.  Qoem  dhm  proCasineosieeclesia 
sopplicaret,  paparespooditmirariseDOOsofBcm^ 
oor  pro  iUi^  rogarel,  qoi  podtiflcemelimperatorem 
aDathematizassentet  deposoissent,  qoi  filiom  PMri 
LeoDiS  pro  papa  receptseent,  qui  aUam  cCronam 
supm  corooam  Bomaoi  imperii  reicepisseol,  et 
osqoead  temporia  iUaiopriori  oeqoitia  perdoras* 
seot.  Tuoc  clemeolissimus  imperalortotus  inlacri- 
mis  resolutus,  imperatosilenUodixit : «  Non  ignoro 
hoe  ideoiUos  egisse,  ot  ad  oos  Casioeosis  ooBaobii 
statoff  iocolumis  deTeniret ;  namsinon  egis8eflt,ec- 
olesiaiUa  aDostrisioimieis  nonc  sobTcrsa  jaceret. 
Uode  rogo  ol  oeasoram  qoa  iUi  pleoteodi  suot  io 
me  retorqueatis ;  si  TerbBraodi  soot,  egoproeis 
dorsom  submitte;sidepoaeadi,deponiTolo.»ToDC 
papa :  «  Pro  Testro  amore  canooiom  saactioois 
temperamos  rigorem  :  nam  joredepooeodi  esseot, 
qoi  exeommuoioatis  participaTemot,  qui  pontifi- 
cemsoom  aiiathematiiaTeruot.  Sedoos  leoitateel 
clemeatia  osi,  pro  Tobis  coocta  qu»  deUqueraol 
dimittimus  :  ita  tameo,  ot  filiom  PetriLeooiscom 
sdis  seqQaoibos  aoathematiseot^et  miohiet  suoees* 
soriiHis  meis  obedieotiam  promittaot. )»  Bm  dom 
imperatori  eomplacuisseot,beat8B  martyris  Simpho- 
rosm  festiTitate  adTeaiente  (JuL  18),  direxil  impe^ 
rator  com  etecto  etfiratribos  BeinrioQm  dooem  Ba- 
joaria  geoerom  soom,  Cooradom'  doeem  SueTifls 
nepotem  HeinrieiVimperatoris^Ottonem^f^^^cfeBar* 
chisio  coa8obriaomsoum,8imuletiamelomaef  epi- 

VARMBmECTIONEa. 
*«♦•  qtdnlum  ordinem  vel  Petrus  vel  seriba  omisit.  ♦•"  Octooem  e.  ♦«••  sic  dMnit «  AUereaHo  •  Ufa^ 
iedineinU  allera  Altercatio  pro  Romaoa  ecclesia  contra  Qrecum  queDdam:«Eodempretereadie  nuotias 
Johaoois,  «  ete.  quee  in  eod.  Caietani  Upaginas  replH^^^tremaJam  tuneperdita  erant.  Lotharii  v^rbaprceter 

NOTi& 
(1634)  Drogoois.  (1035)  Gf.  Aoo.  HUd:  1117. 


M9 


GHRONICON  CAfilNDaB.  ^  blB.  VT  ABdOllIi  PETRO. 


m 


dieens  RomaDOB  pontifiMiii  kiipmiloreiii  oon  epi* 
sof^pam  esse»oleriooftqiio  EtonumosexoomiminioatOft 
oiasimitaeTQcare.  Gontra  qnem  Petftts  diaconna 
6eD¥eF8iiB»opporliine  impoitune  oontra  eam  aUef* 
oare  niodisomoibusocBpit.Sed€uiii  noxsupradietm 
dispotaiionifinem  daret,Lotharius  imperalor  prtB- 
oepit  ut  summo  mane  anteimperiale  conststoriam 
eonTenireot,  et  si  qiiid  Grecus  oontra  ftomanam 
habereft  eedesiam,  in  medium  profenre  morige^ 
raret 

ii6»  Quoddum  faotum  fuisseti  Greeus  in  hanc 
Toeem  prorapit :  «  Viri  oordatiet  sensu  TigBntes, 
adTertite,  el  in  yestr»  mentissolioaqua  libriatione 
doeemile,  si  eieommuiiicalus  cum  caiholico  debet 
cooferresermonem.  »Petru8  aulemdiaoonus,  repu* 
tans  Grecumconlrtisejaeulum  excommunieationis 
prolalisse,  dixit  ad  enm : «  Gontraquem  anatbema- 
Us  jaoaliim  intolisti.  si  placet  edioito ;  contra  me, 
ancoalraomnemoceideQtakffleccksiam?  •  Grecus 
reepondit:  c  Et80tilrate,elcontraomnem  ocoiden- 
lalem  ecdesiam.  »  Petrusdiaoonus  dixit :  c  Gur  f» 
Greeus  respondit :  «  Quia  deorela  Njoeni  coneilii 
Iraosgreasi  estis. »  Petrus  diaoonus  dixit :  «  Inquo 
traoisgressi  sumusstatuta  Njceni  concilii  ?  »  Grecus 
rospondit :  c  In  eo  quod  a4iunxi8ti8,  quia  Spiritus 
sanelus  prooedit  a  Patre  et  Fiiio  :  nam  in  eodem 
eoneilioscriptumest,qniaSpiritusproeedita  Patre.» 
Felrosdiaconnsdixit:  «  Si  nos  excOmmunicalos 
appellatis  pro  eo,  qnod  a^jnnximus,  quia  Spiritus 
prooedita  Palre  et  Filio  :  ergo  et  ▼osexcommuni- 
calieslis,  qui  adjunxistis,  quod  procedit  a  Patre 
solo.  •  Ad  hanc  Tocem  Grecus  contiouit,atque  po8t 
panlnlumeundem  dflaocHinm  laliteralloquitQf:  in 
occidenlali  climate  nunc  implelum  Tidemu8,  quod 
Oominus  per  prophetam  dicit :  Erit  ut  populus,  sic 
sacerdos  (/m.  xxit,  2),  cum  ponlifices  ad  bella 
rttunt,  sicutpapa  Testerlnnooentius  fkcit,  pecunias 
dislrii>uunt,iDililes  oongregant,purpurea  Tcstimenta 
amiciantur.  nHis  et  aliis  multis  peroratis,  cum  not 
dieifinemimponeret,idemGreou8  dictasua  etPetri 
diaooni  responsa  in  Grecum  sermonem  transtu* 
lil  (1536),  patriarchie  Constantinopolitaoo  et  impe* 
ratori  Johanni  defsrenda  ;  auctoritates  etiam,  per 
quas  Greci  uxores  defendebant,  Pelrodiaconotunc 
in  scriptis  tradidil.  Imperator  etiam  de  litigio,quod 
Petrus  diaoonus  cum  Greco  habuerat,ultramodum 
gaTisu8,eundem  diaeonumintefTentu  Richism  piis- 
simfls  august»,  et  Heinrici  ducis  Bajoariorum,  et 
Conradi  ducis  SueTorum,  logothetam,  a  seeretis, 
exceptorem,  auditorem,  cartularium,  ac  cappella* 
Dum  Romani  imperii  constituit. 

117.  Idem  rero  imperator  Lotharius  exerdtum 
congregans,  naTalemque  ^***  expeditionem,  snper 


▲  qnam  Slabuleasis  abbas  Gaibaldoe,orditMitus  eral, 
8ttpraSalemttmdirexit.Pugna  itaqnemaidmalaeta^ 
multfsqtte  abutraqueparteoadentibos,  Saleroitaai 
dnm  cMlatissius  slalom  aUeratnm  perspieerenl, 
habilo  coneilia  el  se  acmintatem  imperiali  cleaea* 
lis  snbdunt  Qu8B  res  inter  pontifioem  et  cflBsaresa 
disseasionem  naximamminislraTit(i4ii^.),  papadi- 
cente,  Salemitanam  oiritatem  Roman»  eoclesim 
attinere ;  imperatore  eoontra,  non  pontifici,  sel  im« 
peralori  pertineredeberedicente.His  porro  diebus 
PetrtM  Casinen^  diaconus  in  prsBseafia  praphall 
imperaloris  el  oplimalum  proclamaliooem  fedt  de 
mooaslerio sancti BenedieU  in Bari, quodclTes Ba* 
renses  adidone  CasinensiccBUobii  8ubduxerant,ab 
obHu  8eilieet))atri8  Desiderii,  qui  el  Vletoris  papas 

Q  tertii.  Tunc  imperator  Barenses  ante  se  eTocaos, 
prflBcepit  ut  ralionem  qoam  de  praphata  ecdesia 
habebantostenderent ;  quam  dnm  se  non  habere 
dixissenty  ex  jussu  imperaioris  Petrus*  diaoonus  in 
omnium  audientia  legil,  quaUter  eam  Pipinus  el 
Garolos  Magnns  filius  ^us,  et  omnes  snecedeates 
imperatores  beato  BenedictoethujusGashiensisc»» 
nobiooonce8serant(4637).  Ratione  ilaqueimperator 
Casinensis  ccBnobii  agnita,  Barensibos  prflBcepit  ul 
bealo  Benedicto  eandemeedesiam  redderent,  eem 
lom  marcaruhi  auripenaproposita  fihoc  remoTere 
lemplassentTunoetiamidemPetrus  conqueslasei^ 
sopra  RobbertumoomitemdeLaurolello,  quieeda«* 
siam  sanol»  Seolastictt  sitam  territorio  Pinnensi 
cum  multis  aliis  possessionibusetec^ledis  cuidara 

p  militi  suoin  feudum  tradideral,  el  judioante  prsB» 
phatoimperaloreperGualfridum  judicemBononien* 
8em,etpr8Bdictocomilerenuntifeinle«  recollegitpro- 
tinusiUas.Idempnelerea  imperator,ob  maximam 
doTOtionem  el  nngnlare  spd  remedinm,  qnodpost 
Denm  ih  patre  Benedicto  habebal,  snb  Tadimonia 
constrinxitomnes  proceres  Sampniie,  Ligurim,  Pi- 
oeni,  Pehgni,  ApuliaB,  Liburi»,  ac  Prindpatus,  ut 
nisi  Romani  imperii  iram  Tdlent  experiri,8talimol 
ad  domum  propriamremeassenl,  cunctas  beatiBe* 
nedicti  possessiones  Casinensi  ccBnot)io  redderent, 
quas  usque  ad  diem  illum  a  temporibus  Justiniani 
Magninequiterretinuerant,millelibrarum  auri  pena 
appodta,  d  inhoccontemptores  exislereToluissent. 
118.  Rajnaktns  autem  accepta  a  ponlifice  et  im- 
poratore  redeundi  hcenlia,  Casinum  reTorsus  est, 

0  PetrumTero  diaconumetBertulfum  mansionarium 
Lotharins  imperator  in  eadem  expeditione  secum 
retinuit  Set  quoniamidem  Petruslanguore  eratde- 
pressus,  acoepla  ab  imperatore  Uioentia,  Casinum 
per  quindecim  dies  remoraturus  secessit.  Direxil 
autem  pontifsxcumjamdicto  Raynaldo  Balduynum 
presbjterum  oardinalem,quipostPisaiiorumaidii* 


yARL£  LECnONES. 

^**  aui  nsTalem  legendum  «if ,  aui  verbum  exddUi 

NOTiE 

(1636)  Petrus  eadem  Latine  edidit,  t.  supra.  c.       ^iSsif)  I|ritt^amejfitr  iff ^{ioQem  i4T«imA  pritlU 
66,  NjddlmBy  d.'luo9j 


959 


LEONIS  MARSICANI  ET  PBTia  DIACONI 


MO 


episcopusfactasest,  pracipiens  ut  filiumPetri  Leo- 
sis  cum  suit  sequacibus  a  monachis  Gasinensibus 
refutari  et  anathematizari  faceret  sicut  idem  Raj- 
naldus  fecerat,  et  papoB  et  ejus  successoribus  obe- 
dientiam  promitterent.  Qua"  omnia,  prout  papa 
prfficeperat,  fratres  implere  curarunt.  Per  idem 
tempus  supradictus  Raynaldus  a  quibusdam  flemulis 
suis  imperatori  accusatus  est,eo  quod  regi  Rogerio 
faveret,  nuntios  ejussuscipiens.  FortetuncRaynal- 
dus  inlanguorem  gravissimuminciderat.lmperator 
autem  saper  his  quee  de  eo  dicebantur  commotus, 
nec  non  lestimans  illum  hostem  imperii  esse,  sa- 
cram  imperialem  ei  direxit,  mandans  ut  ai>sque 
aliqua  mora  ire  non  differretadeum.  Petrum  Tero 
diaconum,  et  qui  cumipso  in  eadem  expeditionem 
fueraty  unacum  Casinensidecanoad  seconfestim 
remitteret.  lUe  autemeum  gravi  languore  retinere- 
tur,  Petrum  diaconum,  prout  ab  imperatore  in  man- 
datis  acceperat,  ad  eum  remisit,  ipse  vero  Casini 
remansit.  His  quoque  diebus  supradiotus  electus 
nuntios  direzit  ad  Gregorium  filium  Adenulfi  de 
Sancto  Johanne»  cujus  supra  meminimus,  man- 
dans  ut  veniret.etCasinenseccenobium  sicutet  prius 
contraimperatorem  muniret.Qaod  dum  fratres  certo 
oertius  agnovissent,  imperatori  notificare  ourarunt; 
qui  confestim  cohortem  destinans  militum,  mona- 
sterium  ad  suam  fidelitatem  custodire  prsBcepit. 
Rajnaldus  autem  prsesciusquttcontra  eum  medita- 
bantur,secessit  ad  cameram  qu»  domui  infirmorum 
oontigua  est.  Advenienteautem  Brunonecampidoc^ 
tore  imperatoris,  cumexercituingressusest  mona- 
8terium,confestimque  eundem  electum  a  militibus 
custodiri  prfficepit.  Eo  eliam  temporedum  impera- 
tor  Capuffi  moraretur,  fratres  de  monasterio  sancti 
martjris  ChristiVincentiiadeumvenerunt,  procla- 
mationem  facientes  contra  Gasinensem  ecclesiam, 
quod  iUos  expoliasset  de  castro  Cardeto,  Vitecuso, 
Valle  rotunda,  Saracenisco,  aliis  possessionibus, 
quffi  juris  sancti  Vincentiifuisse  constarent.Intereat 
huic  reiPetrus  diaoonus,  cujussuperius  memoriam 
feci,quihanc  Jrstoriam  scripsit,  qui  talemproclama- 
tionem  nequaquam  ferendam  ducens,ante  imperato- 
rem  illos  interrogare  coepit,  sub  quo  imperatore 
Bupradicta  castra  monasterio  sancti  Vincentii  collata 
fuissent.  Qui  cum  Lodoyci  11  tempora  in  medium 
protulissent,  Petrus  diaconusinjuste  illos  calump- 
niam  contrajCasinenseccBnobium  protuiisserespon- 
dit,  cum  prfficentum  de  possessionibus  beati  Benedi- 
cti  a  temporibus  Justini  senioris  et  Justiniani  ante 
annos  fere  trecentos  antequamLodoycus  regnaret, 
exaratumfuisse,  constaret.  Lothariusautem  impe- 
rator  «quitatis  ratione  perspecta,  sententiam  pro- 
tulit,  dioens  justum  non  esse,  et  omni  rationi  vide- 
retur  esse  contrarium,  ut  Casinensis  ecclesia,  qu» 


A  smgularis  etspecialis  Romani  imperiicameraerat, 
aliquam  possessionem  vei  castrum  suo  tempore  amit- 
teret,  quffiante  annos  fere  sexcentos  habuissacon- 
staret  (1638).  Ideoque  absquo  aliquo  htigio  ea  qum 
beato  Benedicto  concessafuerant,  perhenniterreti- 
nere  debere,  contemptoribus  hujus  decreti  mille 
librarumauripenam  indicens ;  sicqueordinatis  saia 
negotiis,  cum  omnisua  exercitu  ad  civitatemsancti 
Germani,  papa  se  Jnnocentio  comitante  pervenh 
(SepL  13),  ibique  a  prsphato  Raynaldo,  tunc  sub 
custodia  degenti  ,honorifica  est  processione  receptus 
et  eo  quidem  die  idem  eleetus  in  secretario  basilicas 
domini  Saivatoris  est  custoditus,  post  vero  ad  rao- 
nasterium,  ubi  examinandus  erat,sab  custodiaest 
non  parva  remissus. 

Q  119.  Aiia  vero  die  (an.  1137.  Sepf.  14)  impera- 
tordirexit  Annonem  abbatem  coenobii  Lunelnir- 
gensis  etPetrumCasinensem  diaconum  ad  monas- 
terium,  pereos  fratribus  mandans,  ne  quid  inoom- 
positum  vel  indisciplinatum  in  habitu,  locatione, 
vel  in  incessu  proferrent ;  ipse  autem  venturus  esset 
ad  monasteriumcum  cardinaiibus,  archiepiscopis» 
abbatibus,  principibns»  ducibus,  marchionibu8,co- 
mitibus,  ac  religiosioribus  et  prudentioribas  Ro- 
mani  imperii,  et  si  quidem  invenisset  Raynaldam 
tantffiabbatiffi  indignum,confestimeum  removeret» 
et  in  beati  Benedicti  cathedra  personam  ydoneam 
oonstituereL  Ipse  vero  in  civitate  coronam  circnli 
patricialis  accepturus  remansit ;  nam  tunc  exalta- 
tionis  sanctffi  Grucis  agebatur  celebritas.   IUuces- 

p  cente  vero  diluculo  Rjchiza  imperatrixpedibus  to- 
tum  montem  ascendit,  papa  incivitate  remanente. 
Lotharius  autem  imperatorinnumera  exeroitus  sui 
multitudine  comitatus  Casinum  pervenit  atque  a 
fratribus  proutimperialem  decebatdignitatem,cum 
maximo  esthonore  receptus.  Optulit  autem  eodie 
beato  Benedictopluvialeoptimum  aureislistis  oma- 
tum,etplanetam  ejusdem  subtegminis,  candelabra 
de  argento  parium  unum  librarum  circiter  14,maf- 
cam  auri  unam,  et  t9  marcas  argenti.  Richiza  ao- 
tem  augusta  posuitsuper  altarestolam  frigiam  cum 
manipulosuo,et  mitram  auro  decenteromatum.Eo 
etiam  die,  dum  idem'christianissimus  imperator  in 
ecclesia  consisteret,  Rajnaldus  fratres  in  capitulo 
convocans  coepit  ostendere,  se  ab  illis  fuisse  ele- 
ctum  ;  non  opus  esse,  illos  de  hac  causa  fastidiom 

^  sumerersiyelient,  abbatiam  confestim  ad  illorom 
voluntatem  dimitteret.  Gumque  hffio  alia  molta 
repeteret,  quidam  ex  laycis  in  capitulum  coove* 
nientes,  coBperunt  fratresarguere»etquampluribus 
obprobriisdehonestare,qui  abbatemsuumin  tanto 
articulo  discriminisrelinquere  veUent,  Fratres  au- 
tem  indignatione  simul  et  ira  commoti.illos  deca* 
pitulo  verberibus  aftectos  exturbant,  ciamantes  se 


NOTiB. 


(1638)  Lotharius  igitur  privilegia  illa  pro  genui- 
nis  accepit,  sivera  sunt  quffi  hic  narrantur :  nam 
iikstrumentumeade  refactum  frustraquffira8.Jasti« 


niani  privilefipum  quoddam  etiam  in  Regestum  suom 
Petrus  recepit. 


»61 


CBRONtCON  CASINfilNSE.  —  LtB.  tV  AUClTORJB  PETRO. 


9fti 


nlterius  noUe  illiim  habere  abbatem,  qui  non  per  A  perunt,  sicque  coram  imperatore  disoeptabant. 


monachos,  set  per  laycos  abbatiam  retinere  Yellet 
Dehinc  circa  solis  occasum  papa  Innocentius  nun* 
tiamsuumadmonasterium  dirigens,  fratribusman- 
dat»  priBcipiens  et  per  fidem  et  obedientiam  quam 
sibi  etbeatoPetro  promiserant  ilios  obtestans,  ut 
ulterius  eidem  electo  obedien  tiam  non  exhiberent,  ac 
de  Gasinensi  abbatia  quam  citius  possent  illum 
exturbare  studerent ;  observatoribus  tabum  man- 
datornm  suam  gratiam,  contemptoribus  perpetuum 
indicens  exiiium.  lUucescente  Tero  diluculo  {Sept. 
15).  Ajmericns  diaconus  cardinalis  et  caneeilarius 
Romanffi  ecciesiflB,  et  Gerardus  cardinalis  sanct» 
Crucis,  et  abbas  Glareydiensis  ab  eodem  papa 
tenamissi  sunt.qui  pradictumRaTnaldumexami- 


diversisque  injuriis  semetipsos  afficiebant.  Im- 
perator  autem  his  sermonibus  motus  surrexit- 
et  manu  silentium  indicens,  dixit  satis  super- 
que  se  mirari,  quod  taiis  et  tanta  congregatio  tam 
confuse  et  inordinateioqueretur,et  cum  tanta  con* 
fusionesuanegotia  demonstrarent.Pr8Bciperet  ergo» 
nisi  iram  Romani  vellent  experiri  imperii,  ut  ra- 
tionabiliter  et  non  oumdissensione  negotiasua  ex« 
primerent^HfiBcdum  perorasset,resedit,et;cum  reli- 
quos  consedere  jussisset,  congregationem  taliter 
affatus  est,  dicens  abbatis  eiectionemi  unde  tanta 
discordia  orta  fuerat,  se  ad  plenumexaminare  non 
posse,  nisi  utraque  pars  separatimaudiretur.  Unde 
factum  est,  ut  onmes  archiepiscopi,  episcopi  et  ab- 


narent,  et  juxta  canonum  sanctioDem  ab  abbatias  n  l>ate8  ex  preBcepto  imperatoris  cum   parte,  qm 

.^— : :— ^ — j A    t> ;j a^   i* • *^  ^i a^  ^vu^41  #.»«u^a  avaa      :>^..:.   ^u.^..^*:.  ^^ -. 


regimine  sequestrarent.  Residente  itaque  impera- 
tore  in  capitulo  Gasinensi  cum  uniyersi  imperii 
magnatibus,  consedente  qnoqueibidem  Peregrino 
patriarcha  Aquiiegensi  cum  Archiepiscopis.episcopis, 
abbatibuSy  et  cardincdibus,  jusserunt  electum  in* 
gredi»  proferentes  adversus  eum  multa,  rebellem 
et  ad  versarium  i  mperii  prodamantes,  et  a  scismaticis 
ordinatum  dicentes.  Tunc  quidam  in  medium  sur- 
gen8anteimperatoremccBpitdicere,quia  postquam 
cum  Henrico  duce  Bajoariorum  concordiam  fecit, 
hostis  pontificis  et  imperatoris  apparuit.  Gontra- 
dicente  vero  Rajnaldo  et  sociis  ejus,  imperator 
prtBcepit  utramque  partemdecapitulo  egredi,qua- 
tinus  cumpatriarchaet  cardinaiitms  exindeconsi- 
lium  sumeret.  Quibus  residentibus,  Peregrinus  pa- 


electo  abbati  favebat  ^^^»  januis  obseratis  conve- 
nirent ;  quod  dum  factum  fuisset,  residentibus  qui 
ad  discutiendamelectionemconYenerant,  Anno  ^^^^ 
episcopus  Basiiiensis  dixit :  «  Si  quid  contra  ele- 
ctum  ablmtem  hal>etis,  rationabiiiter  et  non  tumul- 
tuose  proferte.  »  Nonnulh  vero  ex  fratribus  sur- 
gentes,  in  medio,  eundem  electum  accusare  ccBpe- 
runt,  dicentes  quod  pro  sua  electione  munus  a 
lingua,  munus  a  manu,  munus  ab  obsequio  pro- 
misisset,  et  convenientia  testimonianon  erant.  His 
ita  altercantibus,  Pandulfus  vestararius  exurgens 
in  medio  dixit  :  «  Gum  multa  sint,  qu»  in  electo 
proferre  possemus,unum  tamen  est  quod  in  eo  in- 
tolerandum  esse  Tidetur,scihcet  quod  a  Petro  filio 
Petri.LeonisordinatuSyet  yaideindignumest,  utin 


. , g  —  ^.,  ^«.         . , o , 

triaroha  et  A jmericus  cancellarius  dixerunt,  illum  ^  tanta  ecdesia,  qu»  caput  et  mater  est  omniam 


tanto  loco  prflBesse  nequaquam  posse  :  ob  multas 
scihcetcausas,  quia  a  filio  PetriLeonissubdiaconus 
facttts  fuisset,  et  sacramentum  regi  Rogeriopra* 
buisaetytumveroquodcontra  canonum  praceptum 
excommunicati  electionem  facere  non  potuissent. 
Postremo,  quod  contra  ecdesiastica  instituta  de 
8uJ[>diacono  electum  fecissent,  proferentes  capitu- 
ium  EugeniipapflB  (1639  )ita  scribentis  :  «  Ablmtes 
per  monasteria  tal3s  eUgantur  et  ordinentur,  qui 
leyitico  vd  sacerdotali  honore  sint  pnediti,  »  et 
cstera.  Set  oum  jam  sol  ad  occasum  vergens 
noctem  intentaret,  imperatore  jubente  est  solutus 
conyentus. 
120.  Aliavero  die,  imperatore  in  capitulo  resi- 


monasteriorum,  abbas  subdiaconus  hat>eatur,  qui 
nec  missarum  soUempnia  cdebrare,  nec  veniam 
possitconferreddictorum. »  Adqu»  An8eimus(1640) 
episcopus  verba  respondit : «  Cum  multa  sint,  quas 
isti  fratres  in  suum  electum  verbadixerintunde 
deponi  debuisset,  hoc  unum  tamen  ad  ejus  ejectio- 
nem  ^^<^'  suffldens  esse  videtur,  quia  Domino  teste 
fundamentum,  quod  super  arenam  est»  stare  non 
potest.  Unde  his  qu»  ad  hsc  discutienda  conve- 
nistis  si  placet  ,c8Bterorum  veri>a  seponentes,  hoc 
unum  solum  teneamus. »  Quoddumreliquis  placuisset 
j  usserunt  foras  fratres  secedere,  Ra jnaidumque  cum 
his  qui  sibi  favel>ant,  de  liis  qu8B  sibi  objecta  fue- 
rantad  se  excusandumintrare.Gumque  in  hocdiu 


dente  cum  prselatis  et  magnatibus  (Sept,  46),  de»  D  moratumfuis8et,imperatorprospidensfineminhi8 


ctus  surgens  in  medio,  de  rebus  sibi  in  contrarium 
versis  vellet  conferre  sermonem  :  nonnulii  ex  fra- 
tribus,  antequam  verbafiniret,  surgentes  inmedio, 
eundem  sicut  et  priuscoBperunt  accusare,  dicentes 
quod  ejus  electio  seditiose  et  non  canonice  facta 
fuisset.  Hii  autem  qui  ex  parte  supradicti  eiecti 
erant,  eos  mendadi  et  faisitatis  redarguere  cob- 


minime  fieri^  mandavit  liis  qui  ad  audiendum  et 
discutiendum  convenerant,  quatinus  jam  dicto 
decto  suaderent,  ut  in  potestate  papielnnocentiiet 
ipsius  imperatoris  atque  omnium  optimatumRo* 
mani  imperii  se  poneret,  ut  quicquid  de  hoc  judi* 
carent,  ipse  sine  aliqua  contradictione  perficeret ; 
contradioente  et  modis  omnil>u8  renitente  electo 


YARLE  LECTIONES. 


^'^^*  immo  qus  non  favebat,  ut  esf  sequentibm  paiet.  ^'^^^  rectim  Addbero.  *^<^<  dectionem  c. 

NOTiE. 

(1630)  V.  supra  c  114. 

(1640)  A.  Havdbergensis  est  inter  testes  privilegii  Lotharii  III, 


Md 


UIONlS  MillltSiaiMi  ^  (PBtTlt  fBIAM 


»M 


taodein  eoBgeatit,  et  te  in  jfidioio  ao  potestate  iUo-  A  po>t  peraetam  abiabbate  Qarefidleiin  Mnaanem 


oardiDales  auotorilate  apoetpUoa  eidem  ReToaldo 
GasiQeosem  abbatif  m  iotefdiaeruiit  ;  tieqae  una 
eom  imperatore  •tarobiepiecoin»,  epitoopit»  abba- 
tibus,  duoibut^priooipibiitacmarehioiiibuttorgao- 
tet,  beati  BeuedintiMOt  iogresti  eoetetiamy  ean- 
demque  Rajnaidam  Aymericot  caaoellariatac  Pe* 
regrioot  piUriarciia  AquilegeotitetGerardut  cardi- 
naiit  erooaatet^'  depotitronit  tententiam  in  eom 
protuierunt,  ettk  jutta  iliornm,  prmeate  impara- 
toreetuniTertistmperiimagnatibut^Tifgam  et  aoo- 
lum  neenenelregulamtupra  oorpot  tanctiasimi 
Benediotl  depotait,  et  Raynahliquidem  talia  roroa 
exiUit  fuit. 
ii3.  Potthflto  in>eapitalam  vepueotet,  Gecaidus 
|.  eardiaalieturgent  in  mediaai  bajutmcidi  autpioiit 
ortuaett^^**liBatBet  :  «  Nottit,amandittimi  6a- 
tret^quia juxtaregola  prMcptam  abbaa  jubetora 
fratribuseiigi :  set  qoia  tos  in  arbitrio  domini  no- 
ttri  tnnooeotii  paptaponere  Toiuittit  ae  potettate, 
modo  in  eiigendo  atibate  prit ati  ettit  ex  toto,  nisi 
qiuantum  ipte  Tobit  permiteritietaonad  Totset  ad 
Aomaoam  eooietiamtalitoteetio  pertioet.  Verum 
nos  pro  oonsernUione.paeis^et  oeocordi»  anitale 
noiumusperopEiniabaouti  potestate,  tetexprttcepto 
seditapottolicflBpreBcipimutt  otdoodeoim  ex  ▼estra 
c(»gregatione  fratret  ebgatis,  qui  unanoiasoum 
dignum  (anto  toco  al>batem  eiigere  Taleant  »  Cui 
cumfratres  respoadissent,  quia  juxia  antiquam 
consoetudinem  electiooem  iiberam  Teilent  liabere, 
ct  cardinalesadeorumdictaminime  assensumpr»- 


rwh  siout  Tolebant  posoit.  Post  hflso  onmes  ad  im- 
peratoremrcTersiy  Basiliensitepisoopas  imperatori 
et  oaBteris  residentibus  gesta  diotaque  perordinem 
pandunt.  Demum  Tcro  imperatore  interrogante,  si 
bi  qoi  Raynaido  eontradioebant,  se  in  potestate 
imperii  ao  saoerdotii  ponere  Tellent,  liiientiseime 
iilos  ad  talia  paratos  inTenit ;  sioque  teoandi  diei 
«olutotconTentusest.  Actasuntautem  hflBcqoarta 
et  quinta  feriaterti»et>domadis  Septeolbriimensit 
teoundo  die  postexaitationem  saaotfl»  Grucis. 

iii.  Post  lifleo  Tero  ex  parte  imperatoris  et  con- 
gregatioms  direeti  sont»  qui  rei  seriem  papflelnno- 
eentio  tuno  apud  sanotum  Germanum  remoranti 
notificarent,  qui  Tenientes  eundem  pontitieem  ira« 
tam  Talde  inTenerunt,  prohibitique  sunt  ad  eum 
ingredi;  ob  id-scilicetquooprflBsente-RoaMUio  pon- 
tiftce,  imperatorcumsuisoptimatiiHisdeGasinensis 
kbbatiseleotione  examioationem  Eaoere  prflBsumpsis- 
-set.  Ob  quam  rem  arohiepisoopos,  episcopos  etai>ba- 
tesy  qui  in  taii  examinatiODe  prflesentes  f uerant»  offlcie 
priTare  minatns  est.  Hii  autem  qui  ab  imperatere 
directi  fuerant,  sine  ^ectu  redeuntes,  quflB  apud 
pstpam  inTcnerant  imperatori  renontiare  curfltrttnt. 
mperator  autem  ex  consuUo  talia  ad  pontificem- 
responsadirexit,  quiaquod  factum  erat,  non  stu- 
dioseset  simphoiter,neque  ad  ejus  injuriam  set  ctfd 
bonorem  ipsius  factum  fuisset :  nam  faota  etdiota 
ineiuapotestate  constarent,  u,  quod  ipseexinde 
decernereti  hoc  omnes  pro  rato  haberent,  et  ideo 
liqttos  e  suo  latere  pontifex  dirigere  maturaret,  . 
^  supradiotam  eiectionem  iterum   retractantes  ^  l>erent»  maxima  disteasio  inter  utramquc  partem 


Tiderentyetqaodexinde  justum  esset  deliberarent 
innooentius  aotem  talibus  Tcrbis  plaoatus,  sexta 
feria  quattuor  temporum  {Sept,  i7)  Aymerioum 
canceilariumetOerardum  cardinalem  tytuli  sanctflB 
Cracis,  qoi  post  Romanam  rexit  ecoiesiam,  et  ahos 
cardinales  ad  eandem  examinandam  eleotioaem 
direxit ;  quiad  monasteriam  dum  dcTenissent,  et  de 
tupradicta  re  sermonem  in  iongiua  protraxisseut» 
oonTemeates  in  refectorium,  omnes  lod  priores 
eoaTooantes,  dixeruBtiquodtupradiotus  iiaynaidus 
remanere  in  .abl)atia  noilateausposset,eo<|uod  ab 
excommuoicatis  ordinatos  luisset.  Post  bsB  singil- 
tetim  uanifflqaemque  de  p^rsona  ehgendi  abbatis 
interrogare  coBperunt.  Ubicum  noanulli  qoosdam  ex 


exorta  esU  Pars  enimquflBcumjam  dictoRaynaldo 
luerat,  dicebat  se  ooiio  modo  asseosam  prflebere, 
ttt  de  Casiaensi  coagregatiooe  atibas  eiigeretor. 
Cardjiaaiestaalem  niiila  ratiooeseconsentarotdice- 
bant,  tttde  atto  mooasterio  incapiteet  matre  om- 
oium  monasteriorum  abi>as  eiigeretttr.  Set  cum  pars 
parti  non  cederet  etaerem  Tertierantes  pro  sua  to- 
luntate  in  TanumTerba  proferrenty  tandem  cancel- 
larius  iratus,  ex  parte  Romanfls  eccieMaB  interdixit 
oe  uUam  ooMiiDo  electionem  fseereprflBsomeient ; 
ao  demum  ad  papam  regressi,  geata  et  dictaper 
ordinem pandunt. i^ost  hflBCiimperator  esoo iatere 
strenuos  Tiros  ad  papam  lQOOcentiumdirigeBs»ro- 
^are  coBpit  ut  prosuo  amoremonaohos  a  pradicta 


congregatione  pro  suo  Teile  proferreot,  a  looo  in  0  obligatione  soiTcret,  et  lioentiam  illis  eligendi  ab> 


4IUO  residei>ant  exeaatest  eundemque  eleotam  eon- 
Tooantes  infraclaastrumaionasterii,  ex  parte  sedis 
apostoIicflB  prflBceperunt  ut  jam  ab  ipsa  abbatia 
^uiesceret,  quia  ultra  jam  abbas  esse  non  posset : 
sicque  ad  papam  redeuntesi  fltcta  et  <iicta  referre 
cnraront 

122.  Seqoenti  aotemdie  {S^pt.  18)  iterom  ad  mo- 
oasteriumascendeatesin  capitaloresederu^tiiaquo 


batem  conferret.Giquspostvdationibusp^ailexus. 
tluflB  rogata  a casare fuerant  pro  ejusamore  coo- 
cessit,  eo  tamentenoretttsibipriTilegiaet  prflDcepu 
imperatorum  ad  legendum  a  monasterio  mtttereo- 
tur  ;  faotumque  est.  Releotis  itaque  anteiiaperato- 
rem  et  pontiftcem  de  eligendo  abbate  Caroh  regis 
prflBcepta  (4641),  et  Benedioti  YU  et  Leoois  IX  pri- 
TMegiiSy  ioquibusaperteoontineiMiturqaaliterHen- 


*^**  verbum  ul  tid$tur  exetdit. 


(1641)  V.  l,  12. 


VARLE  LECTIONES 


Mtt 


GHRONIOM  aAStlONlB.  -^  %kft.  ^  m(St(m  ^EtKO. 


m 


rietn)  Fras  RoMa«n>oiitiflei  Mptibio  *^^^  Beoedicto  f^ 
Goa8ecraliOBemltedbaldi4ibi>atis  Gai^eaiii8,qaem 
ipseiutperaiortDrdiiiaveratcoiicessit,  ettmQmpran- 
diam  (1643)  in  eoQdo  et  in  redeafido  ad  Beueteii. 
Iwn :  reliqua  veio  Romano  tmperio  reservatit ;  quod 
idlp^om  oenfirittaTerimt  GdnradusetHemicas  mius 
ejus  (1)643),  ^italMter  et  ez^pradCeplo  Oaroii(i644) 
le^iim  est,  at'61  Gaiinensi  ccBDobio  abbat^m  eli- 
gant,  queito  meliorem  et  diguiorem  Romaiioque  im» 
perio  fldeliorem  iQveiiisfteiit.  Tantis  itaque  rationi* 
bus  ponttfsx  victus,'  Gasioensis  abi>alis  eiectioDem 
iir&lribai,  ordinationem  L.otharto  imperatori  etsuc- 
cessofibds  ejus  conoessit  et  confirmaTit ;  conaecra- 
tionem^  ^i^  abbatis,  etprandiumtn  eundo  et  re- 
decmdo  a^BeHetento.sibi  etsocoessoribQs  suisreti. 
nMt  (i64S).  < 

134.  Jam  Hto  Chridlo  auspice  (pialiter  Guibal-  ^ 
dus^lectus  ftit»  et  quiedis  quantusve  fuerit  describa- 
tnas:  JBic  igitur  hatione  L.otheringu8,  eta  pueritia  in 
moDasterio  Stal^ulensi  monachus  factus,  gramati- 
ctLtn,  diaieeticam>rhetoricam,  arithmeticam,geome. 
trioam,  et  astronomiam  ad  pienum  eruditus,  atque 
a  qutnto  Benrico  imperatore  ejusdem  ceenobiiSta- 
imiensis  abbatiamregendamsuscepit.  Eo  vero  tem- 
pore  quoimperator  Lotharius  cumpapalonocentio 
IntraVit  Itaiiam,  idem  Ouibaldus  super  nayalem 
expeditionem  ab  imperatoreconstitatusetNeapolim 
eat  traosmissus.  Qui  in  eundo  dum  ad  patris  Bene- 
dicti  limina  Casinum  venisset>  atque  ab  supradicti 
Raynaldi  electionem  turbatam  (^asinensem  ecclesiam 
comperisset,  ta  capituium  veniens  ccBpit  monere 
Iratres,  ut  pacifice  et  concorditer  secuodum  i>eati  G 
Benedicti  regulam  viverent ;  reminisci  iiiosdebere, 
qaaliter  per  totum  fere  orbem  sanct»  prsdicationis 
flaenta  et  monacliics  vittt  rudimenta  abeodem  loco 
manassent, quantaetqualia  pater Benedictusdivtaa 
fretus  potentiaibidempatrasset,  qualitersua  corpo* 
rali  requie  regulffique  descriptione  (^inense  coeno- 
biumcaputomniummonasteriorum  perpetuo  consti- 
tuisset,  postremo  propter  fiiium  Petri  L.eonisab  ec- 
ciesia  disjuncti  et  separati  essent:  oportere  ilio<» 
dare  operam  ut  reformaretur,  ut  tanti  loci  fluenta 
ad  antiquum  ciaritatis  statumredirent,  etad  papam 
Innocentium  quem  totus  mundus  sequebatur  conver? 
terentur.  HaBc  ditm  perorasset» •  patri  Beaedicto  se 
commendanset.fratribus,  Neapoiim  abiit.  Set  cum 
ordkie  quo  supra  retulimusBajnaldus  abbatiam  di*  D 
misitset,  et  fratres  pro  his  quo  Casinensi  cosnobio 
ob  Rajnaidi  eiectionem  aociderant  divisi  fuisgent, 
eumparspartinon  cederetynovissimeomnibusiioc 


«ifitentia  plarftisf»  ut  hi  GaMfieri^feduiei^  ebbas  de 
impej^toris  iatere  eli§:ei^etur«  Quod  duin  pap»  Inno- 
eentio  retdlissetit>  dtnaino  reniti  et  contradicere 
etepit»  aiseifens nuilo MOdose  pati,  ot in GasiBensi 
eeeoobioexter  aliqitis  eliger^tur,  vei  ^uiextraheo 
iUaeeeresfai  ^Ubmitterefar,  ^hde  Rotnano  iedi  Ste* 
phanutn  Vli*^*S  VietorjBblH;  jblc  secuadamCMasium 
apostolicOs  dedisset,  et  muitis  aliis  iecctesits  cstlioli- 
cos  idoneosque  pa^tbres  tiU>uiS9et.  Set  dum  supra 
httjus  rei  negotidm  papanaMopacto  ad  concordiam 
redbce^  pOsset,  etNycolaum  quem  pa^  Honorius 
deabb&tiaejeeerat,  in  monasteHi  regimineresUtuepe 
teilet,  im^ertttori  Mmc  tn  GsUiino  dejg^eiiU  rei  seriem 
{liiBtiidtint,  orant  et  supf^ant,  posount,  ^agitant,  st 
sicut  M^nus  Henricus  Theobaldum,  et  Conrados 
ehih  filio  H^nrico  Richerium,  ita  ipse  abbatem  ex 
sUb  latere  ordinaret.  Adquorum  verbaimperatorin 
lacrimis  resolutus,  dixit(ie46)prius  sesinere  emaia 
pritUegia  ecciesiarum  eteoDcessioaesconvelU,  qnain 
aUquid  dedignitatibus  Casinensisecclesise  minui,  et 
prius  permittere  eiecUones  omnium  episcoporum, 
drchiepiscoporum  et  abbatumqai  snntintotoorbe 
Romano  toUere,  quam  solummodo  Gasinensis  at>ba- 
tis.  Nam  si  ai>bas  exconseasumonachorum  electus 
non  f derit,  abbas  aon  erit,  et  quicumque  eiecUonem 
monachistoiUt,  omniamonasterU  juraconveiUt.  iam 
vero  qtus  tanU  imperatorts  gravitatem  non  mireturt 
Nam  cum  ad  sedendas  dissensiones  fratrum,  quas 
pro  elecUone  abl>aUs  exorta  fuerant,  ad  capttuium 
venisset,  ab  hora  primadiei  usque  in  yesperum,  non 
cUoo,  non  potu  iiwiulgens,  exindeegressns  nonest, 
etsobimpertali  olamide  alterius  mUiti»  tjrocinium 
ostendebat.  Nam  in  omnlexpediUoQe,  in  qua  simni 
cum  ipsofui,  in  lucis  crepuscuio  missampro  defim* 
cUsaudiek>at,deltinc  proexercitu,  postreoio  missam 
dtei,  demum  viduis  et  orphaois  fina(1647)eumRi- 
citiza  ciemenUssima  angosta  pedes  iayans  et  ca[Miiis 
tergens  atque  deoscuians.ac  dbum  etpotum  iarge 
liistrtbuens,  qa»sUones  et  oppressioaes  ecciesiarom 
rdevabat,  et  in  ultimo  in  cura  imperii  tnsadabat, 
t}aandiu  entm  inCastaensicoenobioremoratusesty 
tta  (1648)  ciaustrum  et  omnes  officinas  monasterii, 
ac  siabi>as  yeiquilUbet  decanuscircuibat,  scirecu- 
piens  qualiter  unusqaisque  sub  l>eaU  BenedicUma- 
Histerio  viveret,  factoque  maneperomnes  monasterii 
ecoiesias  discaiciaUs  pedibus  incedebat.  Licet  autem 
li»c  ageret,  numquam  a  consortio  dpiscoporum,ar- 
chiepiscoporum  et  abbatumsequeslrabatur,  ntim-> 
pleretur  in  eoquodlegitur  :  <c  Etcum  sapieatibus*^^ 
sermocinaUo  ejus  iProv.  m,  32),  d  Et  cum  hsBC  ageret# 


VARLE  LECTiONES. 
«^  iino  octavo,    ♦'•»  tmmoll.    ♦^•«  shnpUoibas  /.  L 


NOTiE. 


(4642)  De  prandio  nein  falso  quidem  Bea.  VUI 
prtTil.  quidquam  legitur. 

(i  643)  In  ediUs  eor um  privilegiis  niliU  de  elecUoae 
abbaUs  legitur. 

(1644)  Ap.  QatL  Acc.,  14  :cf.  supra  1, 12. 

(1645)  Eadem  hi  privU.  LoUiarU  lU  leguntuTt 


^  {4MiDixil  -^  hommibuiofferebat  eisdem  fere  ver- 
bis  etsi  inverso  ordinelegunturinPetri  epistola  ad 
Riciiizam  in  Mart.  et  Dur.  Ck>U.  I,  t59. 
(1647)  Una^ac  in  ep.  onusit. 

'  (1648)  OmnUfu$noeUSu$  addit  U), 


m 


LteONtS  MARSICANl  ET  PETRI  DtACONl 


m 


erattamenc<BOorumhaoulu8,68urientibu8cibu8,spe8 
miserorum,  solamen  lugentium,  et  ita  singulis  emine- 
bat  virtutibu8,ac8ic«tera8noDhaberet.  Sacerdotes 
namque  honorabat  ut  patres,  clerico8  ut  domino8, 
pauperes  ut  filios,  viduas  ut  matres  ;  creber  in 
orationibus,  pervigil  in  TigiUis,  lacrimas  Deo,  non 
bomiiiibus  offerebat  Hac  de  tanto  imperatorebre- 
viter  dicta  sufficiant,  nunc,  ad  Guibaidi  electionem 
complendam  veniamus.  igitur  dum  ad  papm  nolitiam 
Yoluntas  fratrum  de  ehgendo  abbate  pervenisset» 
Aymericumcancellarium  suum  Gasini  direzit,  fra- 
tribus  mandans  ut  de  sua  congregatione  abbatem 
eligerent ;  sin  alias,  eligendi  licentiam  non  habe- 
rent.  Hmc  dum  imperatori  relata  fuissent,  graviter 
boc  et  nimis  moleste  accipiens^  papam  per  suos 
nuntios  rogat,  ut  monachorum  voluntati  conde- 
Bcendat ;  sin  autem,  imperium  ab  illo  die  et  dein- 
ceps  scissum  a  pontificio  esse  omnimodis  sciret. 
Innocentius  autem  dum  Lotharium  imperatorem 
fratribus  concordare  in  electione  vidisset  dat  mo- 
nachis  potestatemeligendiquemvellent  Guibaldus 
itaque,  ut  ante  jam  diximus,  cum  et  sapientia  multa 
et  morum  honestate  ac  probitate  polleret,pr»scius 
futurorum  loco  cesserat.  Mittit  post  hmc  imperator 
ad  Guibaldum  nuntios,  ut  ad  se  ed  monasterium 
veniret;  nam  tunc  forte  in  eadem  ezpeditione  re- 
manserat.  Quo  dum  venisset,  ubi  fratrum  volunta- 
tem  advertit,  omninorenuereetcontradicerecoBpit. 
Conveniunt  post  hmc  in  camera  in  qua  imperator 
morabatur,  fratres  cum  Richiza  augusta  et  cum 
Peregrinopatriarcha  Aquilegensi,  episcopis,  archi- 
episcopisi  abbatibus,  et  uni  versis  imperii  optimatibus, 
coeperuntqueeumopportuneimportune  monere  de 
taU  totoque  negotio:  set  iUe  constanter  renuens, 
numquam  se  tamgravem  tamqueimmensam  sarci- 
nam  suscepturumaffirmabat.  Cernens  itaque  impe- 
rator  Guibaldum  modia  onmibus  reluctare,  fratri- 
bu8  illum  tradidit ;  quem  suscipientes  in  Casinensi 
monasterio  abbatem  ordinaverunt,  et  ab  impera- 
jtore  per  Romani  imperii  sceptrum,  quod  manu 
gestabatyde  Casinensiabbatiacumomnibusposses- 
sionibus  suis,  sicut  a  temporibus  Justiniani  usque 
ad  illum  diem  monasterio  concessa  fuerant,  estin- 
vestitus ;  dicens  ad  eum ; «  Fidelitatem  a  vobis  de 
Casinensi  abbatia  ideo  non  accipimus,  quia  dudum 
nobis  de  Stabulensi  coenobio  fidelitatem  dedisti. 
Nolo  ut  successores  tui  te  trahant  in  exemplum,  et 
dicant  se  successoribusmeis  de  Casinensi  coBnobio 
ideo  non  facturos  fidelitatemi  quia  a  te  nostri  im- 
perii  majeatas  non  ezegit ;  set  consuetudinariam 
fideiitatem,  quam  a  temporibus  Caroli  et  deinceps 
abbates  de  abbatia  Casinensi  fecerunt,  facere  stu- 
deant. »  Imperator  itaque  ordinata  una  cum  mona- 
ohis  Casinensi  ecdesiay  octavo  die  postquam  ibidem 


A  advenerat  (5€|»(.  21),  beato  Benedicto  se  commen- 
dans  ac  fratribus,  oum  jam  ad  grandmvam,  cen- 
tenariam  sciUcet  dierum  suorum  pervenisset  »ta- 
tem,  etfinem  dierumsuorum  non  ignoraret,  uni 
oum  Guibaldoad  civitatemsancti  Germanidescen- 
dit,  supradictumque  abbatem  pape  commendans, 
juzta  civitatem  veterem  Aquinensem  tentoriafixit. 
Guibaldus  vero  assumpto  Ottone  ^^*''  Casinensi  de- 
«ano,  etRaynaldo  quipost  eumabbaseztitit,  Petro 
quoque  diacono,  Bertulfo  mansionario»  Amphredo 
vestarario,  aliisque  congregatione  quampluribus 
ad  imperatorem  pervenit,  Tunc  quoque  ez  jussu 
imperatoris  Raginulfus  duz  Apulim  (1649),  qui  ab 
eodem  imperatore  ordinatus  fuerat,  et  Robbertus 
princepsCapuanus,  etomnes  comitesdeprincipatu 

n  Capuano,  et  comites  Aquinenses,  et  Normannicir- 
cummanentes,  praDdicto  abbati  Guibaldo  fidehtatem 
fecerunt,  jurejurando  firmantes  super  evangeUaet 
Ugnum  Domini  et  sanctorum  reliquias  Casinensi 
coenobio  cum  oomibus  omnino  possessionibus  suis . 
Eo  vero  die  quoQuibaldus  abbasordinatus  est,  per 
eundem  abbatem  suggestum  est  imperatori,  qualiter 
Pandultus  filius  Landonis  Aquinensis  comitis  ne- 
quiter  ac  violenter  in  silva  monasteni  Casinensis 
Tinlla  vocabulo  castrum  ABdificaverat,  et  residua 
monasterii  prtedia  circum  adjacenUa  depnBdaverat 
imperator  autem  ad  h»c  verba  commotus,  Bruno- 
nem  campidoctorem  cum  cohorte  destinans,  mili- 
tum  jam  dictum  castrum  direptioni  et  incendio 
tradidit.  Raynaldusitaque  cernensGuibaldumoou- 
tra  sua  spem  ordinatum,  calUde  iUum  circumve- 

G  nire  et  praepedire  satagens,  et  verens  ne  in  eziliom 
in  Alamaniam  mittert3tur,humUitatem  corporenoo 
corde  prmferens,obedienUam  et  fideUtatemiUi  pro 
misit;  sicque  ab  eoprmpositura  sancti  Magni  juxta 
Fundanam  urbem  posiU  accepta,  demonasterioest 
egressus,  atque  in  arcemquffi  Castrum  Coeli  dicitur, 
quamque  Manso  Casinensisabbas  oUm  construxe- 
rat  (1650),  et  ejus  propinqui  a  potestate  monasterii 
subtraxerant,  secontuUt,  omninisuetomniinstan* 
tia  satagens,  quaUter  recedente  imperatore  Casi- 
nensem  abbatem  recuperare  et  de  suis  mmuUs  ul- 
Uonem  sumere  posset. 

125.  Imperatoritaqueetapostolicus  festum  saneti 
ChrisU  martyris  MauricU  in  ecclesia  beati  Petri 
apostoU  celebrans,  Guibaldum  abbatem  ad  pran- 
dium  cum  fratribus  Casinensis  cosnobU  iuTitavit. 

D  dioens : «  Puto  ni  fallor,  quiaoomedendi  et  bibendi 
vobisoum  hteo  erit  michi  ulUmadies,  »  quod  postea 
rei  probavit  eventus.  PostcomesUonem  vero  exple- 
tam,  Lotharius  imperator  Petrum  diaconum  ad 
suum  consistorium  evocans,  prmcepit  ut  una  secun 
cum  prmcepUs  a  sua  magestate  sibi  tradiUs  Gal* 
Uam  peteret,  imperiaUasemperserviUaperactums. 
H»o  dum  Guibaldus  audisset,  graviterhoc  et  mo- 


VARLE  LECnONES. 


♦^w  Ootone  e. 


1640}  F.  Roberti  oomitis  Cajati». 


MTM. 


(1650)  Cf.  cap.U  Ubritt. 


m 


CttlOtflCON  CAStNlBNSfc.  —  Uft.  tV  AOCtORE  PETRO. 


ft»0 


reste  accipiens.rogape  coepit  ne  Pelri  diaconi  fru-  A  cepturus  ppo  tuae  fidelitaUs  servitio,  dignffi  retribu- 


straretur  senitio,  ne  ejus  priyaretur  solacio.  Im 
perator  autem  Lotharius  Guibaldi  postnkitionibus 
annuens^  prasente  Peregino  patriarcha  Aqutlegensi 
cum  archiepiscopisi  episcopis,  abbatlbus  et  aliis* 
magnatibus  Romani  imperii,  manum  (4651)  Petri 
diaconi  apprehendens  et  Guibaldo  contradens,dizit 
«c  Nostri  a  Deo  coservandi  imperii  mfagesta»  hunc 
quemyidetis  discipulum  Henrici  Ratisponensis  epi- 
scopi  et  cancellarii  effeeitylogothetad»  exceptoris,  et 
auditoris  offlcio  remunerayit,  ses&ionem  >  ad  dex* 
trum  pedem  indulsit.  His  soius  in '  giente  Romana 
inyentus  est,  qui  contra  Gonstaatinopolitanos  pro 
imperio  se  et  pontificio  Romano  opponeret.  Quam* 
obrem,  quiadicis  te  sine  illo  non  ▼eliemaTiere,hunc 


tionis  prssmium.  Indabitanter  ^^^*  enim  noveritis 
nostram  magestatemet  collateralesimperii  propter 
antiquitates  et  rerum  gestarum  relationesejusmi* 
nime  frui  absentiaveile.  Mitte  etiam  per  eumomnia 
prfficepta  anteoessorum  no8trorum,qu6B  ei  ad  Aquas 
Pensiles  ^^^*  olim  nos  cnstodienda  dedisse  memini- 
mus.  Data  apud  ^^^^suburbiumTyburtinum,  pridie 
Kal.  Octubris.  »  Hii  autem  qui  imperiales  apices 
ferebantydum  Gasinum  venissent,  inveneruntGui» 
l>aldum  ad  belli  procintum,  quod  imminebat  per 
totum.  Rajrnaldus  enim  qui  ab  imperatore  et  pon- 
tifice  de  abbatia  ejeotos  fueratf  ubi  imperatorem 
recessisse  pro  certo  addidioit,  de  his  qui  Rogerio 
fayebant  regicohortemcongregan8militum,aggre- 


tuffifidelitati  summo  studio,  summo  mentis  amore  ^  gatisetiam  terr»  circummanentismagnatibus^qui 


commendo,eo  tenore,  ut  siquanieadilectionis,8i 
qua  amoris  in  tuo  corde  vestigiasunt,  in  istoosten- 
das,  eumque  pro  nostro  amore  toco  carissiniiet 
unici  filii  habe.  >  Eo  etiam  die  idem  piissimus  et 
dementissimns  imperator  perinterrentumRichiztt 
augustffi  prffidicto  abbatiGuibaldoprfficeptum  fecit 
confirmans  Casinensi  coenobio  omnes  possessiones 
ejus  (1652).  Prephatus  autem  imperaJor  Guibaldo 
abbati  yaledicens,  et  fratribus  ac  patri  Benedicto 
se  commendans,  comitantesejam  dictopapalnno» 
centio,  juxta  aureamurbem  pervenit,acceptoquea 
Tolomeo  duce  et  consule  Romano  et  dictatore 
Tusculanensium  fidelitatis  sacramento,  et  Regi^ 
nulfo  filio  ejus  obside  (1653),  per  annulnm  quod 
manu  gestabat  confirmavit  ei  et  hffiredibus  ejus  in 


ei  consanguinitatislinea  jungei>anturi  reeipientibus 
se  colonis  qui  castrum  sancti  Angeli  incolebant, 
totam  eircumpositam  terram  flamma  ferroque  tra* 
debat.  Yenim  iibiGuii>aidusaugu8tiscriptareIegit, 
animatus  etcorroboratusdehis  quffi  imperatorper 
apocrisarios  direzerat,  post  quartum  diem  per 
militessuoB  direxit  ad  imperatoremepi8toIam(i653) 
suas  ac  monasierii  et  totius  provincuB  turbationes 
et  angustiai  quas  aRogerio  et  a  geate  ^us  perfe- 
rebant,coQtinentem,prffi8idiom  ab  eoefflagitanset 
tutamen. 

126.  Roggerius  itaque  rex  ubi  L4>tharium  impe- 
ratorem  de  Gampania  reeessisae  oogoovit,  aggre- 
gato  exereitu,  proterBarum,  Trojam  atqueNeapo- 
lim,  omoem  terram  quam  lacile  amiserat,  facilius 


o j .  — -  -     -,  , 

perpetuum  totam  terram,  quam  a  parte  parentum  ^  coepit  reouperare.  Bcontra  Reginulfus  dux  impera- 


iuorum  jurehffireditariopertinebat.  Idem  vero  im- 
peratortempore  illo  direxit  Gasini  (5^<.  30)  ad 
Guibaldum  abbatem  epistolam  continentem  ita  : 
«r  Lotharius  (1654)  Dei  gratia  Romanorum  impera- 
tor  augustus  dilectissimo  ^^^  fideli  suo  Guibaldo 
Casinensi  gerarchffi,  et  Romani  imperii  cancellario 
*^**  et  magistro  capellanoacprinclpi  pacis,grattam 
suam  etbonamtoIuntatem.Tuffi  fidelitatiperimpe- 
riala  scripta  mandamus,  ut  nostrffi  a  Deo  conser- 
YandffimajestatiPetrum  Casinensum  diaconumqui 
a  nostra  ^''^'imperiali  serenitate  logotheta  Italicus 
^^>>,  exceptor,  cartularius,  et  capellanus  Romani 
imperii  constitutus  est,  transmittere  studeas  ;  re- 


loris  cum  Teutonioia  et  Apuliseifortiter  obsistebat, 
OuibalduB  autem  prffisclii&eorum  qun  f utura  erant, 
iterumad  eundem  imperatoremiaminTusciaoom- 
moranlem  litteras,  deatinaiiit,  inter  alia  oontineo- 
tes(1656)  :  «  la  variis  tribulationibus  constitutus^ 
yestrum  sperabamde  die  ia  diem  Tenturuip  prffisi* 
dium ;  set,  ut  video,  me  fefellit  spes  mea.  Quantum 
enim  relationibus  vestr»  piissimffi  tranquiUitatis  ad 
nos  in  Gasino  venientium  didicimus,  vos  jam  fere 
Aquilegn  propinquasse,  etiaai  ipso  auditu  noster 
nimis  contristatos  est  animus,  et  tanto  jaculo  moB- 
roris  infixit^^^*,  ut  linguffi  humanffinequeant  enar- 
rare.  DeTcnerandis  verosecmonibus  vestris,  quoa 


VARI^  LECTIONES. 

*'«•  d.  f.  8.  desufU  in  cod.  257.    ♦'••  archicancellario  ib.    ♦'*•  ab  imp.  ib. 
exceplor.  auditor  et  cartularius  ac  c.  ib.    ^^^*  lndubitanter — velle  desuni  ib. 
.  ib.    ^^"  cor  nostrum  infixit,  MarL 


«'^ii  logotheta.  a  secretis. 
*'i«  pensjles  ib.    ♦"*  aput 


(1651)  In  e.  ad  Richizam  Petrus  postTcrbacp. 
66  allata  ita  pergit :  Postfuam  de  his  qu»  advitam 
xtemam  aUment  satis  instruxerat,  te  prasente  et 
eunelts  imperii  aulicis  adstantibus,  manum  meam 
apprehendens  etGuibaido  commendantabhatiMxit 
adeum:  «  Siqua  meae  dHeciionis,  si  qua  meiamo' 
ris  in  vestro  eorde  vestigia  sunt,  in  isto  ostende, 
eumque  -^habe. 

(1652)  Quod  illffisum  exstat,  aurea  bulla  muni- 
tam.  Boidit  B.  Gattula,  Acc,  pag.  250     < 

Patrou  GLXXiU, 


NOTiE. 

(1633)  Gf.  Petri  ep.  ad  Richixam  n  Mart.  Coll.  I^ 
757. 

(1654)Eadem  scripta  est  in  cod.  Gasin.  257,  f« 
38,  manu  coffiva.  Gi.  Ps.  Anastasium,  Murat.  SS.II 
365. 

(1655)  A  Pelro  conscriptam,  editam  in  Martenii 
Goll.  ampl.ll,  183. 

(1656)  integras  e  cod.  Casin.  per  Jo«  Mabillon  ex- 
scriptas  ediderunt  Mart,  et  Dur.  CoIL  11 186. 


9K 


97i 


tkONIS  ilAtlSlGANI  £rr  PBTRI  DtACONl 


d» 


nobispernuntioft  irestros  misistis^  de  sacramento  A  ibi  exagerantur  ira  furoris,  ubi    honorem  con* 


Normannorum  et  Langobardorum,  utinam  non  eis 
imputetur ;  meiius  enim  f uerat illis  non  j  urare,quam 
jurare  et  peijurium  committere.  Omnes  namquequi 
in  islis  partibus  habitant,  apostatantes  ad  Satan 
oonyersisuntt  et  nichiidicunt  Tel  faciunt,nisi  quod 
diaft>olus  in  corde  eorum  scribit.  Quantas  autem 
calamitates,  quantas  tribulationes,  vel  quantas 
perseoutionesabipsis  sustineam,  per  dilectissimum 
filiummeum  Petrum  vobis  notificare  decreveram; 
set  quia  id  itineris  longitudo  et  conclusio  prohibuit, 
paucis  aperiam.  Post  vestrum  namque  discessum 
Saraceni,  Normanni,  ac  Langobardi  ivenienntes 
quietam  terram  quaquaversum  teudunt,  devastando 
depopuiantur  ^^^'yincendioatquehomicidiis  totum 


spiciunt  dignitatis,  senilis  maturitas  atque  ve- 
neranda  canities,  quse  caesariem  capitis  et  lanam 
candidam  dealbarat  ^^^*,  nuUam  sibi  ab  hosLibus 
misericordiam  vendicant.  Parvulos  etiam  ab  uberi- 
busmaternis  rapiens  barbarus  furor,  insontem  in- 
fantiam  elidit  ad  terram.  Impletum  est  nunc,  quod 
olim  Judasi  canebant :  c  Dizit  inimicus  incen- 
«  dere  fines  meos  ,  et  parvulos  meos  elisurum  ad 
K  terras  (JudUhzvu  6).  «Insedificiisautem  magna- 
rum  eccle8iarum,domorum,  civitatum,ubi  incendium 
destructionis  per  ignem  facere  non  possunt,  parie- 
tes  solo  flBquantur,  ut  nunc  antiquaiUa  speciositas 
iBdificiorum,  necquia  fuerit  prorsus  appareatQuod 
si  quis  nostris  dictis  derogaverit  fidem,  testis  est 


exterminantes,  set  nec  arbustisfructiferis  omnino  £  civitas  Puteolana,  Aliphana  ac  Telesina,qu8e  nichil 


parcunt :  ne  forte,  quos  antra  montium,  vel  praa- 
rupta  terrarumi  vel  seclusa  quffique  occultant,  illis 
pabuUsnutriantur.  £t  sic  eadem  crudelilatefuren- 
teSf  ab  eorum  contagionenuUus  Iffitus  remansit»et 
nullus  iocus  eb  eorum  infeslatione  est  relictus  im- 
munis,  prssertim  in  possessionibus  monasteriiCa- 
sinensis,  neo  non  et  in  aliis  ecclesiis  basilicisque 
sanctorummonasteriisquesceleratiusdesaBviuntyUt 
majoribus  incendiis  domus  orationis,  quam  urbes 
cunctaqueoppidacomburautur.  Impletum  estnunc 
in  ecclesiis  quod  vir  sanctus  dedamat  ad  Domi- 
num  dicens  :  «  Ubi  laudaverunt  te  patres  nostri» 
« facta  est  exustio  ignis  (Isa.  lxiv,  11).  •  Nunc  jam 
venit  hora,  ut  omnes  qui  nostram  terram  depra- 
dantur  *^^^,  incendunt,  devastant,  et  ruricolas  et 


aliud  nisi  quia  olim  fuere  demonstrant.  Set  et  ali» 
nrbes  quamplurimfis  aut  raris  aut  nuUis  habitatori 
bus  inooluntur,  nam  et  hodie  si  quasupersuut  sub- 
inde  desolantur,  sicut  et  de  civitate  Capuana,  quse 
olim  post  urbem  Romanam  totius  Campania  et  ca- 
put  et  gloria  extitit,  fecerunt.  Nam  postquam  eam 
hominibusdeleverunt,  auro  etargento  spoliaverunt, 
ne  vel  ad  horam  locus  impielati  cederet  illam  in- 
oendio  cremaverunt,  et  antiquam  Ulam  ingenuam 
et  nobil6mIit>ertatem  in  servitutem  redegerunt,  et 
praecipuoR  quosque  in  capU  vitatem  d  uxerunt,aurum 
argentum,  gemmas  ac  vestes,  et  quicquid  preUo- 
sum,  quicquid  carura  invenerunt,  asportaverunt. 
QuantaautemetqualiaipsietduxiliorumGasinensi 
ntulere  coenobio,  et  post  vestrum  et  ante  vestrum 


monaohos  in  nervo  vinciunt,  compedU>us  ao  mani  ^  adventum,  referre  quis  valeat?  Ob  quamrem  roga- 

mus,  imperator  invicte,  ut  vestr»  cameraB  afflict», 
desUtutfiB  acdesolatflB  subveniaUs,  nequandodicant 
Saraceni,  i^Normanni,  ac  Langobardi  : «  Ubi  est 
ff  imperatorilUus?»Isautemqui  apicesferebat,  Li- 
guriam  dum  devenisset,  cartamquidemclementis- 
simo  imperatori  Lothario  detuUt,  set  nuUum  emo- 
InmenU  auxiUum  accipere  potuit :  nam  idem  impe- 
rator  morbo  simul  et  seoio  fessus,  videns  sibi  jam 
jam  Unem  vit8B  imminere,  apudClusam  Liguri8B(1657 
se  contulerat,  ibique  Henricum  ducem  Bajoarifle 
generum  suum  de  ducatu  SaxonisB  sibi  hseredem 
instUuens(l658),  gemmea  caBUpalatia  cum  Christo 
'sinefine  regnaturus  intravit  ( an.  1127,  Dec.  4), 
corpusque  ejus  MagunU»  relatum  et  honorifioe  r^ 
oonditum  est. 

127.  Post  h8Bc  duces,  principes  marchiones  et 
omnes  proceres  imperii  convenientes  in  unum (an. 
1138,  Mart,  7),  Conradum  ducem  SuevisB  nepotem 
Henrici  Y  imperatoris  In  seniori  Roma  monocratorem 
oonsUtuunt.  Eo  etiam  tempore  Henricus  Bajoarics 


ois  gravant,  oociduat,  vendunt,  oruciaDt  et  perse* 
quuDtur,  arbitrentur  se  obsequium  pnestare  Deo. 
Ubi  autem  venerabUis  auIsb  olausas  inveniunt  portas 
oertatim  ictibusdextraUumaditus  reserant,ut  recte 
dicatur:«Quasi  insUva  lignorum  seouribus  exci- 
t  derunt  januas  ejus,  iu  idipsumin  securi  et  asoia 
«  dejeoeruoteas,  iooeDderuDt  igDisaDctuariumtuum 
« in  terra  poUuerunttabernaoulum  nominis  tui  (Psal 
«  Lxxv,  6.).*  Quanti  nuno  abeis  ponUfioeSypresbiteri 
diaooni,  monachi,  nobUes,  ignobUes  diversi  sexus 
et  »taUs  interficiuntur,  quanti  oruciantur,  ut  tra- 
dant  si  quid  auri  vel  argenti  proprium  vei  eoclesia 
sticum  habeant»  et  dum  qu8B  habent  urgenUbus  ^ 
penis  facUius  dant,  iterum  crudelibus  tormentis 
oblatores  urgent,  autumantesquantam^''**  partem 
non  totum  datum,  et  quanto  plus  dant,  tauto  am- 
pUu8  quempiam  habere  oredunt.  Non  infirmior 
sexus,  non  consideraUo  nobiUtaUs,  non  reveren- 
tia  sacerdotaUs,  non  monasUoi  habitus  stemma 
crudeUssimas  mentes  eorum  miUgant.  Qiun  immo 


YARLE  LECTIONES. 
4711  ua  Mart.  depopulant  c.    *'*^  Ua  Mart.  depredant  c.    ♦"•  quandam  MarL    *»«•  dealbat  M. 

NOTiE* 

/16U7)  Mlnus  acctirate  hesc  narrari  apparet  ex        (1658)  flo6  quidem  verum  esse  atserilur  ib«| 
te^Ubus  a  V.  D,  Jaff^  aUaUs  1.  L,  p.  m.  p.  230. 


d73 


CttRONICON  CASINEN5E.  —  LIB.  IV  ADCtORE  PETRO. 


$74 


geaer  Lothariijam  dicti  imperatoris  Tita  decessit  A  lebatGonsentiret^seciyitatesetcastraomniaquemo- 


{an.  1139,  Oc^  20)  Sed  ut  ad  id  redeam  unde  di- 
gressus  sum,  et  abbas  Rajnaldus  cum  regem  Rog- 
gerium  Farum  transisse  pro  certo  didicisset,  con- 
sanguineorum  et  amicorum  exercitumcongregans 
{an*  1137),  suscipientibus  se  civibus  civitatem 
sancti  Germani  ingressus  est,  disponensalio  diead 
monasterium  capiendum  etadabbatiam  recuperan- 
dam  montem  ascendere.  Gontra  quem  Landulfus  de 
Sancto  Johanne,  a  Guibaldo  abbate  a  monasterio 
missus  adveniens,  civitatem  optinuit,  Raynaldum- 
que  cum  suis  vertens  in  fugam,  ignem  in  civitatem 
immisit ;  plurimis  captis  ae  pluribus  debellatisi  ad 
Guibaldum  sursum  ad  monasterium  rediiL  Rogge- 
rius  itaque  rex  sui  exercitns  falanga  stipatus,  supra 


nasterio  pertinentia  demoliturum  minari  ccepit, 
missisque  nuntiis  hoc  abbati,  fratribus  cunctoque 
populo  nuntiarimandavit.  Verumut  intalibusasso- 
let,  primumsffivire  vulgus  ignobile,  deinde  saevitia 
in  timorem  mutata,  suis  cnm  omnibus,  uxoribus 
quoque  et  filiis,  Casinense  ad  monasterium  confu- 
gerunt.  Non  post  multum  prasfatus  rex  paciscens 
cum  Casinensibus  treuguam  interim,  utomnes  qui 
obtimorem  illiusaufugerant,  utcumsuis  adpropria 
reverterentur,  concessit. 

1 J9.  His  porro  diebus  erat  quidam  frater  in  Ca- 
sinensiooBnobio  Albertusnomine,  natione  Pelignus, 
eetate  senex,  reUgiosam  agens  vitam,  adeo  nt  cste^ 
ris  fratribus  admirationls  et  compunctionis  ssepe 


civitatem  Capuanam  devenit ;  quam  incendio  tra-  ^  causa  existeret.  Is  cum  senio  fessus  in  domo  inflr^ 


dens,suo  juri  parere  coegit.  Guibaldus  autem  ,cum 
fratribus  communicato  consilio,  iegatos  ad  Rog- 
gerium  destinat,  tunc  Capues  remorantem,  pacem 
abeoexquirens,  et  amicitiam  spondens,  cujusverba 
Roggerius  pro  niohiio  ducens,  inefficaces  nuntios 
ejusremsit,  mandans  senulla  ratione,  nullo  pacto 
ferre  posse,  ut  abbas  ab  imperatore  constitutus  in 
Gasinensi  coBnobio  remaneret ;  quinimmosialiquo 
modo  idem  Guibaldus  in  ipsius  manibus  veniret, 
absque  dubio  laqueo  suspensum  necaret.  Tantis 
itaque  ac  tahbus  minis  Guibaldns  perterritus,  Ca- 
ainense  coenobium  Landaifb  de  sancto  Johannead 
custodiendumrelinquens,quartoNonasNovembris, 
insciis  fratribus,  eodem,  Laodulfo  sibi  ducatum 
pr6Bbente,  nocturno  temporerecessit,dans  potesta- 
tem  fratribus  eligendi  quem  vellent(1659). 

128.  Jam  duodecimdiesaGuibaldirecessu  trans- 
ierant ;  cum  fratres  convenientes  in  unum,  et  Spi- 
rituB  sancti  gralia  invocata,  elegerunt  Raynaldum 
(1660),  ejusdem  coenobii  monachum,  virum  utique 
habitu,  incessu  et  moribus  honestissimum,  et  di- 
vlna  humanaque  scientia  clarum.  flic  itaque  nobi- 
lissimo  Marsorum  comitum  genere,  in  Valeria  sci- 
licet  provincia  sanguinis  sui  lineam  ducens,  tertio 
sBtatis  SU8B  iustro  sub  Oderisio  li  i>eato  Benedicto 
oblatus,  lanta  morum  scientia,  tanta  honestate  ac 
constantia  superomnescosvossuitemporis  splen- 


morum  maneret,  et  popoii  suareportare  cupientis 
tumultum  auribus  ausisset,quosdam  ex  circumstan- 
tibus  quid  sibi  vellel  tam  confusus  populorum  tu- 
multusinterrogavit.  Adquemunus  :  k  Num  tibi, 
inquit,  incognitum  esse  potest,  quis  vel  cur  sit  po- 
pulorum  iste  tumultus,  eum  constet  omnibns  has 
plagas  incolentibus  esse  notissimum  ?  »  Cui  cum 
ille  nil  horum  se  nosse  respondisset,  ait  :  c  Rex 
Roggerius  nuper  nobis  minatus  est,  se  et  Casinense 
monasterium  et  omnem  terram  adjacentem  destru- 
cturum  :  set  omnipotentisDei  misericordia  placa^ 
tus  treuguam  nobis  concessit,  et  inde  est  tumultus 
iste  quem  audis,  cum  ea  qam  ob  timorem  iUius  in 
Casinensi  monasterio  flendo  delatafueranta  popu» 
lo,  gaudendo  reportantnr.  »  His  ssepe  dictus  frater 
^  auditis,  ingemuit,  atque  ex  intimo  longa  trahens 
suspiria,  huncpsalmum  deoantare  ccepit  cumlacri- 
mis :  c  Judicame,Deus,  etdiscerne  causam  meamde 
gente  non  sancta  {PsaL  xui^  1) ;  »  cumque  versum 
illum  qui  dicitur :  c  Emitteiucem  tuam  (Ibid.,  3),  » 
canere  coepisset,  subito,  mirabiie  dictu  1  immensa 
ooruscatio  super  eum  descendit,  adeo  ut  ipse  qui 
)am  per  aiiquod  tempus  lumine  phvatusfuerat  lu- 
men  reciperetocuiorum,atqueilliusimmens8B  lucis 
munere  minime  fraudaretur.  Nec  mora,  conspicit 
januas  ecciesiffi  ipsius  quaresidebat  patefactas,  ve* 
nerabiles  vultu  liabituque  virosduos  ad  se  intran- 


duit  ut  jureillud  dominicum  ei  possitascribi:<iEgo  ^  tes;  quoscum  vidissetdeiticoluminecircumdatos, 


ostendam  ei  quanta  illum  oporteatpati  pronomine 
meo  {Aet,  ix,  16).  »  Contra  hunc  namque  conjura- 
verunt  gentes  et  regaa,  etutitadicamorbisterra- 
rum  contra  eum  surrexii ;  set  galeasalutis  et  lorica 
fidei  indutus,  et  patris  Benedicti  protectione  muni- 
tus,  adversantium  et  semulantium  insidias  pro  ni- 
chilo  duxit.  Eo  etiam  tempore,  cum  rex  Roggerius 
civitates  et  castra  usque  ad  conhnia  Casmensis 
ctBUobii  recepisset,  fortissimoque  atque  durissimo 
imperio  suo  juri  subditas  retineret,  eique  nullo 
modo,  nullo  pacloidem  abbas  prout  Roggeriusvo- 


expavit  nec  uitra  oculos  ievare  ausus  resedit.  Tum 
illi  propius  accedentes,  dixerunt  :  c  Snrge,  age, 
frater  Aiberteabbatique  et  fratribus  utpenitentiam 
commissorum  delictorum  agere  satagant  edicito, 
discalciatisque  pedibus  antiphonam  beat«B  Marin 
decantantes  egressi,  letanias  ante  sacrosanctum 
beati  patrisBenedicticorpusperagant.siforte  Deus 
vestrorum  dehctorum  lamentis  penitentiaque  im- 
memor  factus,  ab  his  iocis  tantas  calamitates  re« 
pellat.  »  Tum  frater  quis  esset  etquibus  vocitaren- 
tur  nominibus  inquisivit.  Adh«cilie  :  c  Egoiniiuit^ 


fiOTM. 


(1659)  Per  epistolam,  quam  e  Petri  Regesto  post 
Ghron.  edidit  Ang.  de  Nucei  repetitam  in  Murat, 


SS.  IV.  622. 
(1660)  Golementanum,  testeAnonjrmoCasinensi. 


m 


tEO  HARSIGANtlS  Bt  t>EtROS  DlACONtlS. 


m 


tamMaurus,  sanctissiinipatris  Benedicti  discipu- 
lus  :  hic  vero  ejusdem  patris  etipse  discipulusPla* 
oidus  est,  »  adjecitque  :  «  H»c  qusB  nunc  a  te  vel 
auditavel  nsa  sunt,  oave  ne  pigritia  dicerequibus 
tibi  jussum  est  praBterauttas  ;  sin  aiias,  oontemptus 
pigritisBque  penam  incurres.  Scias  quoque,  teideo 
divinojustoque  judicio  corporali  iumine  fuisse  pri* 
vatum,quia  qu»  aliquando  in  capituioob  peniten- 
tiam  agendam  divina  est  tibi  dignata  ostendere 
majestas,  tui  cordis  ceiasti  abscondito  nuHi  qua 
videras  revelans.  «Namqueidemfrater,  dum  adhuo 
sub  districtione  ccenobitalis  institutionisinclaustro 
oum  reliquis  fratribus  pommoraretur  seque  vigi- 
liis,  jejuniis^  orationibus  et  scoparum  verberibus 
in  conspectu  Divinitatis  niactaret,  quadam  nocte 
dum  capitulum  ingressus  fuisset,  raptus  in  spiritu, 
judiciarias  Domino  uoacummatreconsidentesedes 
inabsida  ipsius  capituii,  ut  attenus  ^^'^  |ia  piotura 
cernitur,  ordinatasesseoonspeiit,  tanloque  Uberius 
divinis  ccBpitintendere,quantoseabiiumanis  rebus 
fecerataiieoum.  Gumilaquehac  visionestupefactus 
astaret,  vidit  subito  sanctissimum  patrem  Benedict  um, 
a  deztris  quidem  Maurum,  a  sinistris  vero  hai>ens 
[habentem]  Piacidumy  in  medio  conoiiii  advenisse 
ingentibusqueclamoribusGunctipotentismajestatem 
talibus  questibu«  interpeiiasse :  «  Rex  regum, 
ereator,  redemptor  mortaiium,  sine  cujus  nutu  hu- 
mana  fragiiitas  subsistere  nuliatenus  potest»  has 
mei  questus  vooes  exaudias,  meumque  quem  te 
donantefabricandumperpetuoqueregendum  mona- 
sterium  susoepi  respicias  ;  tu  enim  Domine,  qui 
oogitationes  de  ionge  oonsiderasi  et  vooas  ea  qusB 
nonsunt,  tanquam  ea  qu«  8unt,hano  iooumadhuo 
michi  mortaliincariie  posito  destroendum  esse  mon* 
straveras,  gentibusque  barbaris  res  qua  fratribus 
proparaveram,  te  traditurum  esse,ocoultojudieto 
dixeras  :  in  meiius  restaurandum  fore  post  roo(^ 
cum,  profflisisti.  Quod  et  factum  hodie  eemitur ; 
insurrexerunt  namque  oontra  hunc  locum  iniquis^ 
limiquidametDeoodilMies,  oonantes,  prsediotum 
destruereiooum.Heetoresquoque  istius  looi  ne- 
quaquam  ix>ni  pastoris  set  voracts  iupi  vestigia  se- 
quentesi  oves  sibicomnussasmordacibusdentibus 
ut  tiranni  laniant,  res  et  opes  ad  tui  servitium  et 
honorem  ooBgregatas  ^^*^  in  turpissimos  usus  con- 
vertunt)  popuium  sibi  oommissum  ut  lascivientes 
vaccas  vagari  sinunt,pttpiiioramquoqueviduarum 
que  causas  oontempnentes,  ad  soia  m  unera  con vep- 
tunlur.  Quem  das  finem,  rex  magno  polorum  ?His 
dictis  sanotus  oontiouit,  faotoque  ibi  ftne  quievit* 
GumeoceinBumerabiiismuititudodemonum,  furois 
igneisque  uncinii  armata,ante  seGrescentium  Mar- 
•orum  oomitem  habente»  advenit,  turibulaque  ar- 


A  genteamagna,  qu» ex Gasinensi monasterioquidam 
in  pignore  acceperat,  et  qeaB  oontra  voiuntatem 
Senioreoti  abbatis  recc^egerat  in  oarilius  veiutidt 
fornace  exirent  habentem.  Quem  idem  frater  cum 
interrogasset,  our  tantis  tormentis  afficeretur  ;  ob 
majorum  turibuiorura  deten  tionera  se  craciari  respoa- 
dit,  coBpitque  monachum  rogare,  ut  hiEO  qum  de  se 
vidisset,  filio  suo  Berardo  dioeret,  et  at  suprasori- 
pta  turibulaGasinensi  coBnobio  redderentur  ex  soi 
parterogare,  addens,  hoc  iiiis  signum  sit,  qnod 
eadem  turibula,in8uperetaareumoalioem^  abains 
relMis  dum  adviveret  segregasse^  hoeque  nullum 
exoeptis  Fusoone  et  Transmondo  snis  consiliariis 
scire  Qaod  ui>i  ad  se  rediit  dioere  dubitavit  Ex* 
hino  justoDei  judieioaotumest,  utlrater  iile  lu« 

g  raine  privaretur,  et  qui  lumen  ffitemum  qood  vide- 
rat,  talentumque  quoderogandumaooeperat,  cflBte- 
ris  erogare  oonservisnoluit,  setin  terram  ut  piger 
servus  abseondit,  j  ustepropriumlameii  tiJentumque 
amisit.  Et  ut  ad  ea  qutb  reliqoimus  revertamar, 
sanoti  virt  Mauri  auditis  monitis,  illisque  reoedea- 
tibus,  lux  quoquequttejusillustraveratoculosoum 
ebdem  recessit,  adeo  nt  ciecus  velus  antea  fderat 
remaneret.  Yerum  ne  pro  deliratore  et  mendoso 
haberetur,  hflBcquDBvideratvelaadierat  dicereno- 
luit.  Tricesimo  itaque  die  postquara  h®o  viderat 
illuoescente,  eodem  fratre  in  loco  ubi  priediotam 
visionem  viderat  residente,  in  ecclesia  scilicet  san- 
oti  Andrea  apostoli,  isdem  qui  supra  sanctissinm 
Maurus  apparuil,  et  onr  qu»  viderat  vel  audierat 
dicere  renuisset  increpans,  talia  verba  profudit : 

C  «  Ego  quidem,  frater,  prscepi,  ut  secreta  Dei  qass 
per  me  tibi  revelatasunt,hominibusrevelares :  sel 
tu  despectui  prigritiaBque  tradidisti.  Unde  velut  ma- 
jestatis  rens  tradendus  esses  penis  inextinguibili- 
bus  ;  set  quia  cunotipotentts  Dei  miserioordia,  qum 
melior  est  super  vitas,hoc  tibi  commissumindol- 
get,  pracipio  ut  quas  a  me  tibi  revelata  sint,  dioere 
nepigriteris.Quod  si,  quod  absit,nonfeceris,8Bterni8 
traderis  incendiis.  »  Hsbc  fatus  in  (1661)  tenoea 
subito  sanctos  evanuit  auras,  f  rater  autem  oontinoo 
surgens,  ai>batem  ad  se  evocat,  et  cuncta  quss  vide- 
rat  vei  audierat  seriatim  enantiat.  Ai>bas  aulem 
fratresconvocans,  seriatimquflBsopradictus  frater 

P  videratretexens,disoaloiatis  pedibns  oapitulumquo 
resederant  egressi,  letanias  cum  laerimis  et  fleta 
ante  patris  Benedicti  oorpus  peregerunt.  GaBteram 
eom  quidam  firatreshaBc  deliramentapotarent,  nal- 
lumque  veilent  assensum  prsslMre,  quadam  diepns- 
dictus  monaohus  Aibertos  me  ad  se  vocari  feoil, 
reque  ut  viderat  intimata,  me  prttsente  sacramento 
firmavitNullum  ergo  de  hoo  aliquo  modo  dubitare 
admoneo,  neforte  susi  inoredvditatis  penam  reei^ 


f^^i.  0.  liaotenas.  ^^'^  oongregato  d« 
(IMi)  Cf.  Virg.  ifin.  iv,  )78;  ix,  M. 


TARLfi  LEGTIONES 


miMf, 


977  APPEND.  AD  CHRONICON  CASIN.  »78 

piant  ut  oum  me  faltiloquii  repraheiuiereott  laiai  iBHooeDtias  antem  immensa  in  fllios  Petri  teoQii 

festes  mentientesque  apud  districtum  Jesu  Christi  etinhis  quieis  adhsBrebantpeounia  profligata,iilos 

ezamen  habeantur.  ad  suam  partemattraxit,  sicquecardiaales  quijam 

i30w  Eo  etiam  tempore  Petrus  filius  Petri  Leonii  dictofiiio  Petri  Leonis  oommunicaverant,  omni  au- 

humanis  rebus  exemptus^  diem  dausit  extremuoi  zllio  destituti,   Innocentii  Testigiis    advolvuntur 

{an.  il38,  Jan,  25),  et  in  loco  iliius  fautores  ejus  {Mau) ;  sacramento  a  parte  iilius  prius  aocepto, 

Gregorium  cardinalem  tituli  Apostolorum  sibi  prae-  ne  illos  officio  privaret,  ne  bonis  diminueret :  sed 

ficientes,  Victorem  appellari  decernunt  {Mart.),  ad  tempus  ^**'*. 


kmmil  HD  LEONIS  ET  PETRI  GHRONIGON 


ANONYMI  CHRONICON  CASINENSE 

(PiBTz,  AfontHti.  G#m.  hist.,  Script.  t.  m^  p.  222.) 

Primajamvice  integrum  prodit  ex  codice  tabularii  Casinensis,  a  Joanne  I  abbate  ccenobii  condito  et 
oblato,  n.  353  membr.,  ssc.  xineuntis,  unde  mutilum  antea  a  Peregrinio  p.  97,  sub  nomine  «  Historiola 
ignoti  Casinensis  » transcriptum,  collectionibus  Muratorii  SS.  t.  II,  264,  quoqne  et  Pratilli  t.  I,  i79  sqq., 
insertumfuerat.  AuctorCasinensis  sub  kbbatibus  Bassacio  et  Berthario  monachus  (1662),  plurima  qus 

Snesensexpertusfueratcalamocommisit,  rudi  quidem  et  scribendi  minus  perito,  sed  quihaud  paucascitu 
ignissima  dcbeamus.  Opus  incoepisse  videtur  Bari  cifitate  nondum  a  Hludovico  II  imp.  recuperata,  incoe- 
ptum  (1663)  adifisione  ducatus  Beneventaoi  usque  ada.  867  perduxit,  quare  eum  a  Joanne  Casinensi  annis 
915-934  abbate  diversum  puto,  licet  Leo  Ostiensis  io  praefatione  Historiffi  et  Petrus  Diaconus  De  firis 
illustribus,  c.  15,  ehronica  Johannis  abbatis  qui  primus  in  Camui  nova  monasterium  nostrum  eonstruxit 
et  Joannis  abbatis  Chronicum  de  persecutionibus  hujiss  e&nohii  et  de  miraeulis  hie  faetis,  laudantes, 
codicem  nostrum  intellexerint.  Libro  (4664)  Leonem  in  concinnanda  historia  usum  esse,  jam  Peregrinius 
obserfavit,  sed  eum  veram  codicis  lectionem  presso  pede  secutum  fuisse,  non  nisi  postea  editiooe  Cf ulgata 
patebit. 

Capitum  difisionem  aPereffrinio  institutam,  licet  capitibus  3,  4,  11, 12, 15, 19,  20  21,  23, 24, 25,  26, 
27,  32,  33  in  codice  minime  oustinctisi  servandum  duximus. 


l.Quidam  ex  nostris  scire  volentes,  quot  anni  B  usque  nanc(701)^^"  annum  domni  Berthari  abba« 

essent  a  tempore  sanctissimi  Benedicti  patris  usque  tis,  qui  est  I)eo  pnesule  in  coenobio  tertius  decimus 

nunc,  nos  quoque  amore  ducti,  quantum  potuirous     pastor,  dinumerantur  circiter  anni ^^'\ 

sob  calculandi  fiesiimatione   collegimus.  Ab  anno      quod  est  annus  dominic»  incarnationis 

incamationis  Domini  quingentesimo  vicesimo  sub  ^^'^  (^"7?)« 

Juitiniano  iroperatore,  sunt  anni  a  diebus  eiusdem  2.  Paululum  aliquid  et  Langobardorum   gente, 

beatissimi  Benedicti  usque  ad  Petronacem  abbatem  quomodoin  Italiam  properarit,  commemorandom. 

centum  octoginta  et  unum.  Et  a  Petronace  abbate  Narsis  quoque  patricius  pro^^'*  Gotborumgente«qaa 

VAHLE    LECnONES. 

47ts  ffic  todn  deunit  in  media  eolumna,  Sed  aecuratiorem  codieum  Casinemium  discriptionm  quam  per 
Bethmannum  nostrum,  dum  hosc  imprimebantur.  accepi^  hic  subjungere  lieeat,  ^  Cod  450.  mhr.  fol.  sme. 
XUl,  ttt  dudbus  columnis  eleganter  scriptus  est ;  littera  initiales  ealamo  pulcherrime  pictm,  ssd  tantum  usque 
ad  II,  42  ;  ea  quam  L.  Tosttdedit,  post  ind.  eap,  sequitur.  In  indiculis  capUum  aliqua  manu  recentiore  sufh 
pletasunt,  quse  ibi  adnotavimus.  Cap.  IV,  16  cum  seauentibus  manus  alta  sed  eoesva  scripsit,  4  fotiis  insertis 
quee  continent  S.  Dionisii  —  (c.  25)  4.  Non.  Dec.  Eaaem  etiam  ultimum  quaternionem  (c.  96-i30.)  scripsit^ 
Btin  medid  paginadesinit.  Reliqua  manusprimaria  omnia  ncrinsit,  quse  etiam  annales  infine  addtdit.  Nikil 
quicquamadditum  est  vel  mutatum.  Aliena  quwdam  de  redditibus  et  ritu  mon.  vacuis  foUis  inscripta  suntf 
ultimomanu  s.  Xlll.  epistola  Roffridi  abbatts,  quam  A.  deNuce  edidit  ad  Vitam  S,  Ben,  c  i%.^AUer  eod. 
202.  fol.  manu  eontinua  s.  Xtl.  scriptus  est ;  folii  ultimi  pars  inferior  abseisa  est,  sed  assuta  membrana  ;  v. 
p.  725  not.n.    ^^>'  ita  eodex  ;  hunc  Peregr.    «''*^  loeus  vacat.    «t*^  i.  e.  causa  Gothorum  gentis. 

NOTiE. 

(1662)  C.  19  seqq.  18,  19,  20, 22,  26,  27,  28, 30,  33  maximam  nartem 

(1663)  C.  7.  verbatim  Leonis  capitibus  I,  25-29,  31,  33,  35,  36, 


(1664)  SdUcetcapp.  4,  5,  6,  7,   8,  9,10, 12,  14,     38  inserUsunt. 


m 


lEO  MARSICANUS  ET  PETRUS  DIACONUS 


»80 


Italiam  inTaserat,  Langobardos  foederatos  elegit,  et  A  nil  ei  requiratur.  Si  pater  quoqne  unum  filium  ha- 


cum  Grsecis  suis  pariter  ac  Romanis  ab  eisdem  Qni- 
bus,  hoc  est  Romanorum  terminis,  pepulit  Gotbos. 
qui  (1665)  Narsis  Neapolim  residens,  legatos  ad 
Lan^obardorum  gentem  dirigit,  mandans  ut  pau- 
pertma  Pannoniee  rum  desererent,  et  ad  Italiam 
eunciam,  refertam  divitiis,  possidendam  fenirent. 
Simulque  multimoda  pomorum  genera  aliarumque 
rerum  species,  quarum  Italia  ferax  est  emittit.  qua- 
tenus  eorum  ad  yeniendum  animos  possit  inficerc. 
Langobardi  yero  I»ta  nuntia,  ut  quse  ipsi  prsBopta- 
bant,  gratanter  suscipiunt,  deaue  futuris  commodis 
animos  attollunt.  Tunc  Langobardi  sedes  proprias, 
boc  est  Pannoniam,  amicis  suis  Hunnis  contribuunt, 
eo  scilicet  ordine,  ut,  si  quo  tempore  Langobardis 
necesse  esset  referti,  sua  rursus  arva  repeterent. 
IgiturLangobardi,  relicta  Pannonia,  cum  uxoribus 
el  natis  omnibus  et  suppellectile  Italiam  properant 
possessuri.  Habitaverunt  autem  in  Pannonia  annis 


buerit,  et  ipse  filius  utilior  patre  est,  instructos  a 
patre  pergat.  Nam  si  pater  utilior  est,  ipse  pergat. 
Si  vero  duos  filios  habuerit,  quicumque  ex  eis  utilior 
fuerit,  ipse  pergat  :  alius  autem  cum  patre  rema- 
neat.  Quod  si  plures  filios  habuerit,  utili  oresomnes 
pergant ;  tantum  unus  reroaneat,  gui  inutilior  fue^ 
rit.  De  fratribus  indivisis  juxta  capitularem  domini 
et  genitoris  nostri  volumus,  ut  si  duos  fuerint,ambo 
pergant  Si  tres  fuerint,  unus  qui  inutilior  appa- 
ruerit,  remaneat  ;  ceteri  pergant.  Si  quoque  plures 
omnes  utiliores  apparuennt,  pergant ;  unus  inutilior 
remaneat.  De  qua  condicione  volumuSfUt  neque  per 
prseceptum,  nequeper  advocationem,  aut  quamcum- 
que  occasionem  excusatus  sit,  aut  comes  aut  ga- 
staldusfelrninistrieorumullum  excusatum  babeant; 
praeter  quod  comes  in  unoquoque  comitatn  unum 
relinquat  qui  eundem  locum  custodiat,  et  duos  cum 
uxore  sua.  Episcopi  ergo  nullum  laicum  relinquant. 


quadraginta  duobus,   de   qua  egressi   sunt  mense  3  Quicumqueenim  contra  hanc  institutionem   rema- 


Aprilis  per  indictionem  pnmpm  {an.  568,  Apr.  2) 
^^**,  alio  quidem  die  post  sanctum  pascha,  cujus 
festivitas  eo  anno  juxta  calculi  rationem  ^'"*  in  ipsis 
Kalendis  Aprilibus  fuit,  com  jam  a  Domini  incarna- 
natione  anni  quingenti  sexaginta  et  octo  essent 
evoluti. 

3.  Post  hoc  dominantesItaIiam,BeneYentum  pro- 
perantes^^*'',  introeunt  ad  habitandum,  Horum  au- 
tem  princeps  militiae  cselestis  exercitus  Michahel 
extitit  archangelus.  Neapolites  ad  fidem  Christi  per 
ducti.  Alzechus  Vulgar  suis  cum  hominibus  ad  na- 
bitandum  suscipitur.  Grcecorum  Romanorumque 
Lan^obardi  gentes  superantes,  totam  simul  Bene- 
venti  possiderunt  patriam. 

4.  <t  Omnem  quippe  regnum,  »  ut  ait  Dominus, 
f(  in  se  ipsum  aivisum  desoiabitur  ;  et  quod  quis 
serens  seminaverit,  hoc  et  metet.  »  Propterea  divi- 
8US  Israheliticus  populus,  in  omnem  yentilatus  est 


nere  presumpserit,  proprium  ejus  a  missis,  quod 
«^*«  subter  ordinatum  habemus,  prsesentaliter  ad 
nostrum  opus  recipere  jussimus,  et  illum  foras 
eicere.  Omnibus  enmi  notum  esse  volumus,  quia 
jam  a  prioribus  nostris  juxta  hanc  instituUonem 
tultffi  fuerunt,  sed  pro  misericordia  recoperare  me- 
ruerunt ;  nuncautem  certissime  scitote,  cujuscum- 
que  proprietas  tulta  fuerit,  vix  a  nobis  promerebitur 
recuperatione.  A  flubio  Pado  usque  Trebia  sit  missus 
lotsemus.  Inter  Padum  et  Ticinum  Eriulfus.  Inter 
Ticinum  et  Adda  Erembertus.  Inter  Adda  et  Addiza 
Landebertus.  Ab  Addiza  usque  Forum  Julii  Theodol* 
dus.  Petrus  et  Arthemius  episcopi,  junctis  secum 
missis  episcoporum  ct  comitum,  Pisa,  Luca,  Pisto- 
ris  et  Lunis  Teutmundus ;  Florentia,  Yolterra  et 
Aritio  Rodselmus  ;  Clusio  et  Sena  Andreas.  In  mi- 
nisterio  Witonis  Rimmo  et  Johannes  episcopus  de 
Forcona.    In   ministerio    Yerengari    Hiselmundus 


mundum,siceth8ecLangobardorum  ^ensdissidentes  q  episcopus.  In  litore  Italico,  Ermefridus,  Macedo,  et 


roentibos,  etiam  suos  interfecere  pnncipes.  Ob  id 
patriee  facta  divisio  (an.839);  Beneventanorum  prin- 
cipatus  doobus  equidem  partibus  efficit  (sic)  divisus. 
A  quibus  vicissim  Franci  Sarracenique  unos  contra 
alterom  evocati  ;  post  tandem  fraos  Saracenorom 
Barim  noctu  capiens  {an.  842),  post  demum  Taran- 
tum  obsidentes   introeunt,  totumque  pfiene  in  inte- 

§rum  postmodum  regnum  igne  ferroquo  vastantes 
emoliti  sunt,  et  ad  solum  usque  perdoctum  circiter 
per  annos  ferme  triginta. 

5.  Langobardi  vero  dum  nimia  suis  pro  factis  pe- 
ricula  sustinerent  {an.  866),  ob  hoc  nimium  afflicti 
necessitateqoe  compolsi,  Franciam  legatos  diri- 
gont,  atque  gloriosi  imperatoris  Hludowici  implo- 
rant  augusti  clementiam,  ut  patria  sua  cum  gente 
veniens,ebs  omnino  a  Saracenis  quantocius  eriperet. 
Qui  beniens  ^^",  hoc  decretum  suse  reliquid  pa- 
Irise  : 

6.  tt  Constitutio  promotionis  exercitus  observa- 
(ionispartibusBeneventi,  sub  indictione  quinta  de 
cima.  Quicumque  de  mobilibus  widrigild  suum 
habere  potest,  pergat  in  hoste.  Qui  vero  medium 
widrigild  habet,  duos  juncti  in  unum  qualitatem  in- 
stuant,  ut  bene  ire  possint.  Pauperes  vero  personse 
ad  custodiam  maritimam  vel  patriee  pergant  ;  ita 
videlicet,  ot  qui  plus  quam  decem  solidos  habet  de 
mobilibus,  ad  eandem  custodiam  vadant.  Qui  vero 
non  plos  quam  decem  solidos  habet  de  mobilibus. 


Vulfericus.  Hi  volumus  ut  populum  eiciant,  et  cu- 
stodiam  prsevideant,  et  poputum  in  castella  residere 
faciant,  etiam  et  cum  pace.  Nam  si  missus  aliquis 
ausus  fueritpraetermiitere,  quin  ominibus*'"  (4666) 
remanserint,  prsesentaliter  proprium  tollant,  et  cum 
foris  eiciant.  Et  si  inventus  fuerit  ipse  missus,  pro- 
prium  suum  perdat.  Et  si  comes  aliquem  excusa- 
tum,  aut  bassallum  suum,  prieter  quod  superius 
diximus,  dimiserit,  honorem  suum  perdat.  Similiter 
eorum  ministri,  si  aliquem  dimiserint,  et  proprium 
et  ministerium  perdant.  Quod  si  comes  aut  bassi 
nostri  aliqua  innrmitate  detenti  remanserint,  aot 
aliquem  excusatum  retinuerint,  aut  abbates  vel 
abbatissse  si  plenissime  homines  soos  non  direxe- 
rint,  ipsi  suos  honores  perdant,  et  eorom  bassalli 
et  proprium  et  beneficiom  amittant.  De  episcopis 
autem  cujuscumque  bassallus  remanserint,  et  pro- 
prium  et  beneficium  perdant.  Si  quoque  episcopus 
fx  absque  manifesta  infirmitate  remanserit,  pro  tali 
neglegentia  ita  emendet,  ut  in  ipsa  marcha  resideat, 
quousque  alia  vice  exercitus  illuc  pergat.  Et  utcer- 
tissime  sciatis,  quia  hanc  expeditionem,  in  quantnm 
Dominus  largire  dignatus  fuerit  "•*,  plenissime 
explere  volumus,  constituimus,  ut  episcopus,  comes 
aut  bassus  noster,  si  in  infirmitate  incerta  detentos 
fuerit,  episcopus  quippe  per  suum  missum,  quem 
meliorem  habet,  comes  vero  et  bassi  nostri  per  se 
ipsos  hoc  sub  sacramentum  affirment,  quod  pro 


VARIiE  LECTIOiNES. 

♦■^**  primam-rationem  inmargine,  tadem  vero  manu  scripta  snnt  ;minime,  ut  Peregrmius  opinatur.posU- 
riori,  quam  Johanni  abbati  Casinati,  chronici  comitum  Capuxauctori,  tribvit.  *"'  in  margine  scriftum.  ♦'•• 
L  e.  veniens.  *'■•  le^e  secundum  quod  s.  o.  h.  ♦^'^  ita  corrext  qui  nominibus.  ♦^•*  In  q.  d.  I.  a.  fueritet 
ut  c.  8.  q.  h.  expeditionem  plenissime  explere  volumus  c.  Ego  sententira  transponendas  duxi, 

NOT.f:. 

(1665)  Hsec  ex  Pauli  Bist.  Lang,  II,  5^  7^  fluxerunt. 

(1666)  i.  e.  homines. 


081 


APPEND.  AD  GHRONICON  CASIN. 


m 


nulla  occasione  remaDsissent,  nisi  quod  pro  certis-  A  cujas  obse<{aium  dam  essent  ibidem  Berthar!  abba ; 

sima  infirmitate  hoc  a^ere  non  polaissent.  Omnes      *" * —  o^-i.: —  r^^u^.i —  *. — * 

enim  volamus,  ut  omni  hostili  apparatu  secum  de- 
ferant,  ut  cam  nos  hoc  prospexerimus  ^^**  et  in- 
brefiare  fecerimus»  non  neglegentes  appareant,  sed 
gratiam  quoque  nostram  habere  mereantur.  Vesti- 
menta  autem  habeant  ad  annum  unum,  victualia 
Tero  ^uousque  no? um  froctum  ipsa  patria  habere 
poterit.  Pagidis  (4667)  enim  qnicumciue  euado  et 
redeundo  commotionem  fecerit,  vits  incan*at  peri- 
culum.  Et  quia  etiam  temporis  congruentiaimmiDet 

Suadragesimale,  in  quo  studeoda  sunt  prsecepta 
)ei,  constituimus,  ut  quicumque  ecclesiam  Dei  rre- 
gerit,  adalteria  et  incendia  fecerit,  vit«  incurrat 
periculum.  Quicumque  caballum,  bovem,  friskingas, 
Testes,  arma,  vel  alia  mobilia  tollere  ausus  fuerit, 
triplici  lege  componat,  et  liberum  ^^**  armiscara 
id  est  sella  ad  suum  dorsum,  ante  nos  a  suis  senio- 
ribus  dirigatur,  et  usque  ad  nostram  iodulgentiam 
sustineat.  Servi  vero  fla^ellentur  et  tundantur,  et 
illorum   domini,    quse    ipsi   tuierunt,    restituant 


nam,  illucm  sanctam  Sophiam  inchoatum  fuerat 
oratorium  a  decessore  suo  reverentissimo  viro  Bas- 
sacio,  quod  omne  studium  perfecit,  et  in  honorem 
sancti  construxit  Benedicti  ;  dedicata  est  autem  a 
Stephano  Teanensis  sedis  episcopo,  et  ab  Angelari 
levitflB  stadio  opus  perficitur. 

8.  Si  forte  nosse  cupis  quis  lector  futurus  eris, 
quam  ob  causam  Beneventanorum  regionem  Sara- 
ceni  dominassent,  occasio  videlicet  exstitit  talis. 
Sichard  Beneventanorum  princeps  a  suis  inter- 
fectus  {an.  839),  Radelchis  zetanus  (1672)  palatii 
ei  successit  in  principatum.  Tunc  apud  Tarantum 
morabatur  Siconolfus  armipotens,  bonse  memoriss 
Siconis  ma^ni  principis  filius.  Interea  his  tempori- 
bus  Capuanites  plurima  perpetraotes  fla^tia,  etiam 
suos  majores  sibi  occiseruot  parentes,  illorumque 
omnia  diripientes,  semetipsos  sublime  in  spectacu- 
lum  constituerunt  mundi.  Ob  hoc  verebantur  adire 
Beneventum,  principisque  sui  Radelchisi  oboedire 
prseceptis.  Nam  novis  fraudum  iniere  machinis  ^****, 


Quod  si  clamor  ad  seniores  venerit,  et  ipsi  talia  non  g  seque  Tarantum  contulerunt  ad  Siconolfum,  pr»« 
emendaverint,  tunc  horum  seniores  ipsam composi-      j-—    -•-•-?- /*•? —    -x   *._._  _.•.-.__.! — * 

tionem  faciant,  et  eadem  armiscara,  auamdiu  nobis 
placuerit,  sufficere  compellantur.  Et  noc  constitui- 
mus,  ut  ex  utraque  parte  justitia  servetur.  Videlicet 
nostri  sicutcircavicini^qufenecessariasunt,  emenda, 
Vicini  autem  nullatenus  carius  quam  suis  circavi- 
cinis  vendere  prflBsumant.  Qoi  vero  bomicidia  indi- 
screte  et  praDsumptiose  fecerit,  vitsB  incurrat  peri- 
culum,  Iter  enim  erit  nostrum  per  Ravennam,  exin 
mediante  mense  Martio  in  Piscaria,  et  omnis  exer- 
eitus  Italicus  nobiscum.  Tuscani  autem,  cum  po- 
pulo  qui  de  ultra  veniunt,  per  Romam  veniant  ad 
Pontem-carvum,  inde  Gapuam,  et  per  Beneventum 
descendant  nobis  obviam  Luceria  octavo  Kalendas 
Aprilis.  » 

7,  His  i^itur  prflslibatis  et  hac  lege  sancita,  dictus 
dominus  imperator  Hludoviricus  augustus  cum  uxore 
sua  pariter  gloriosa,  Angelberga  augusta,  Benevento 


dicti  principis  filium,  et  cum  c«eteris  sibi  socios  et 
in  flagitiis  pariter  consimiles  dictum  sibi  constitue- 
runt  Siconolfum  principem.  Qui  nec  multo  post 
introiens  Salernum,  magnaque  pars  Beneventi  regio 
secuta  est  eum.  Contra  quem  Radelchis  principis 
libor  exarsit,  et  eum  disperdere  nitebatur  e  terra. 
Quatenus  alterutrum  per  tempora  longa  dimicave- 
rint,  quanta  per  hos  gesta  fuerint  Yicissim  mala, 
nulla  sustioere  valet  pagioa,  nullus  doctoris  expla- 
nare  sensus ;  sed  neque  scribentis  potest  esse  om- 
nino  facultas.  Nam  eo  tempore(afi.  841)  dictus  Ra« 
delchis  princeps  per  Barensem  Pandonem  ^astal- 
diam  in  auxilium  sibi  transmarinos  invitabit  ^^*^ 
Saracenos,  qui  diu  erga  Barim  residentes,  intem- 
pesta  videlicet  noctis  hora  more  solito  nominatam 
rapuerunt  civitatem  ;  qufls  urbs  juxta  Grflecorum 
stiJum  Bapnv,  —  brachia  gravis  sive  fortis  interpre- 
tatur — vocabulum  ex  eo  olim  promeruit,  ob  delia- 


^''^  properantes,  Junio  mense  ad  monasterium  ve^  p  quentium  facinora  ab  hac  gravis  vol  fortis  Sarace- 
"  "  patris  ;  ubi  a  venerabili  ^  norum  vastatio  utin  nos  utique  sic  nimium  saevi- 


niunt  sancUssimi  Benedicti  , 
Berthario  abbate  cum  sacerdotali  officio,  lampadibus 
ac  tjmiamatibusy  nec  non  et  fratrum  laudibus,  ho- 
Donfice  susceptus  est.  Ascendens  aulem  montem, 
ubi  dicti  almi  patris  pii  Benedicti  sacrum  corpus 
humatum  est,  pari  gloria  ibidem  susceptus,  aliquid 
ibidem  sancto  et  Benedicto  conferens  munere,  di- 
ctum  omne  coenobium  conspiciens,  laodabiliter  am- 
miratus  descendit.  Inibi  Capuanorum  frustrata  calli- 
ditate,  post  dies  aliquot  possidens  (1668>  optinuit 
Capuam,  ingreditur  Salemo,  naviffans  Malfim  (1669), 
Pateolim  utitur  lavacris,  et  per  r>IeapoIim  Sessula- 
nam  (1670)  adiit  urbem  ;  dehinc  castrametatur 
Caudim.  Mense  autem  Decembrio,  Dei  omnipotentis 
opitulante  gratia,  in^ressus  est  Beneventum,  anno 
quidem  septimo  decimo  augustalis  impfni  sui.  Et 
eece  congreditur  cum  Saracenis  (^an.  8o7),  tropeom 
primitus  bellicans  sumpsit  ex  eis  victoriae,  ac  de- 
mum  omnia  illorum  capiens  castra,  solse  tantum  il* 


ret.  Horum  iniquorum  primus  venientum  vocabator 
Kalfon  rex,  obsitis  siquidem  vesUmentis  et  calcia- 
mentis,  saltem  nec  tara  (1673)  bene  succinUs,  sed 
solis  harundinibus  manu  gestantes.  Cum  his  quo- 

2ne  Radelchis  totam  devastavit  Siconolfi  reffionem, 
apuamque  primariam  (1674)  universam  redegit  in 
cinerem  ;  exinde  hioc  omnia  corruunt  pariter  in  pe- 
jus.  Hoc  in  tempore  bellum  inter  utrosque  factum 
est  in  Cannis. 

9.  ^^'*  His  diebns  Saraceni  egressi  Romam  {an. 
846,  Aug.)  horalorium  totum  devastaverunt  beaUs* 
simorum  principis  apostolorum  Petri  beatique  ec- 
clesiam  Pauli,  multosaoe  ibidem  peremerunt  Saxo- 
nes  aliosqoe  quamplurimos  utriusque  sexus  et 
staUs.  Fundensemque  capientes  urbem,  vicinaqua 
depraedantes  loca,  Septembrio  quoque  mense  secus 
Gaietam  castrametati  sunt.  Contra  quos  pervenit 
Francorum    exercitus,  sed  superatus  a  Saracenis 


lius  ^^**  civitates  remanserunt.  Barim  (1671)  scilicet  D  quarto  Nobemrii  idus,  iniit  fu^am  ;  ^uos  persequen* 
nec  non  atque  Tarantum.  Nam  omnium  quidem  tes  Saraceni  illorumque  omnia  capientes,  tandem 
eorum  gloria,  munitissima  capta  est  urbs  Materia,  ad  sanctum  devenerunt  Andream,  cujusque  cellam 
quaeque  igne  ferroque  ad  nichilum  redacta  est  ;  Au-  igne  cremaverunt.  Quique  dum  pervenissent  ad 
gusto  autem  mense  reversus  est  Benevcntum.  In      cellam  prsesulis  (1675)  beatissimi  Apolinaris  cogno- 

VARIyE  LECTIONES. 
*•»»•  propspexerimus    c.    *'"  leg$  liber  cum  a.    ♦'*♦  benenuento  c,    ♦'*"  t.  $.  illis.    ♦'••  chinis  manu 
reeenUoriscriptum  videtur.    ♦''"  i.  q.  iovitavit.    ♦'••  Qnomodo  Sarraceni  ecclesiam  beati  Patri  apostoU 
depredaU  sunt,  et  eellas  beati  BenedicU  igne  cr^maverunt.  In  marg. 

1667)  I.  e.  faidis.  (1672)  Cubiculi  hiterioris  palaUi  custoa,  cobicu- 

1668)  I.  e.  obsidens.  larius. 

1669)  I.  e.  Amalfim.  (1673)  Fascia? 

1670)  Seasola.  (^^*^^)  ^*  ^*  ▼eterem. 

OHflBc  itaque  ante  mensem  Februariom  anni        (1675)  RavennaTis. 
^taiont. 


983 


LEO  MARSICANUS  ET  PETBUS  DIACONUS 


984 


menio  AlbiaDum,  e  YiciDo  sanctam  beatissimi  con- 
fessoris  Christi  conspexerunt  montem  ;  quo  ilico 
pergere  satagebant  sed  tardior  quippe  eos  transire 
nora  Titabat.  Igitur  tanta  tunc  et  coeli  sereni- 
tas  et  terrffi  siccitas,  ut  flnbTum  pede  quisque  to* 
lens  pertransire  posset.  Beatissirai  yero  Benedicti 
Patris  monachl  tam  vicinam  sibi  mortem  cernentes, 
protinus  vicissim  pacem  dederunt,  obsecrantes  mi- 
sericordem  Dominum,  ut  illorum  propitius  in  paoe 
animas  susciperet,  quas  in  felocitatem  mortis  con» 
tinuo  exspectabant  migrare.  Ilico  uniyersi  nudis 
plantis,  et  cinere  sperso  capite,  cum  Isetaniis  ad 
patronem  suum  se  contulerunt,  Benedictum  bea* 
tum.  Dum  nimius  esset  paTor  et  formidolosa  ex- 
pectatio,  et  copiosa  fleret  ad  omnipotentem  Domi- 
num  exoratio,  per  yisum  Bassacio  patri  paruit  prse- 
decessor  ejus  Apollinarius  abbas:«  Quid,  inquiens, 
habetis  ?  quare  mopi*orem  patimini  ?  »  Et  Bassacius 
ad  haec :  Imminet  inquam  mors,  pater,  et  non  ve- 
rendum?— Nolite,  inquid,  ait,  timere ;  Benedictus 
pius  pater  yestrHm  obtinuit  salutem  ;  deprecamini 
igitur  sedule  Dominum  cum  laetaniis  et  missarum 
sollemniis ;  Dominus  cito  exaudiat  Yoces  claman* 
tium  ad  se :  denique  et  nos  Tobiscum  in  ecclesiis 
stantes,  coelorum  cum  ciyibus  communiter  pro  Tobit 
Jesum  Ghristum  dominum  exorare  non  desistimus. » 
Cumque  a  somno  surrexisset  Bassacius  pastor,  et 
hoc  fratribus  indicassed,  in  commune  omnes  excelsa 
voce  Deum  benedixerunt,  qui  salvat  misericorditer 
sperantes  in  se.  Tum  subito  inmanis  facta  est  pluvia, 
coruscationes,  et  tonitrua  tam  vehementia,  ita 
siquidem  ut  etiam  Camellus  (1676)  fluvius  ultra 
terminos  excrescens  redundaret,  et  quem  pridie 
adversarii  transire  poterant  pede,  seqnenti  videlicet 
die  divina  eoherciti  repulsione^  neque  ripam  attin- 
gere  valebant  flnvii.  Nitebantar  quolibet  fluvium 
transmeare  modo  sed  dum  nullus  adesset  eis  ad 
coBnobium  transmeandi  aditus,  sicut  est,  iliorum 
dira  barbaries,  digitos  eorrodentes  manuum,  fre* 
mebantoue  seu  stridebant  dentibus,  huc  ilJucque 
furibundi  discurrentes.  Et  ut  non  fd)esset  illorum 
assuetus  facinus,  cellas  beatissimorum  martirum 
Stephani  seu  Georgii  igne  cremaverunt,  et  per  duoa 
Leones  (1677)  ad  castra  remearunt.  Post  dies  ali- 
quot  suos  suboervantes  equos,  navigare  coeperunt ; 
qni  dum  proprius  ^^^^  suae  adessent  provinci»,  ita 
ut  etiam  jam  vicinos  cernerent  montes,  nautico 
plausu  laudem  suo  more  dederunt.  Mox  inter  eos 
una  paruit  navicula,  qusB  duos  ferebat  homines, 
unius  velut  speciem  clerici,  alterius  velut  monachi 
habitus  habentis.  Qui  dixerunt  ad  eos :  <k  Unde  ve- 
nitis,  vel  quo  itis?  »  At  illi  responderunt  dicentes  : 
•  A  Petro  revertimur;  Roma  omne  illius  devasta* 
bimus  ^^^^  oratorium,  populum  cum  regione  deprae* 
data;  Francos  superabimus,  cellasque  Benedicti 
igne  cremavimus  ^^^'  ;  et  vos,  inquiunt,  quinam 


A  estis  ?  »  Aiunt  illi :  «  Qui  nos  quoque  snmus,  modo 
visuri  eritis.  »  Ilieo  facta  est  tempestas  valida  e4 
procella  vehemens ;  omnes  igitur  naves  confraeta 
sunt,  cunctique  adversarii  peremti ;  nullus  ttn(]uam 
ex  eis  penitus  remansit,  aui  ceteris  talia  nuntiaret. 
Sequenti  itac|ue  tempore  Leo  venerabilis  papa  ort* 
tonum  ambiens  beati  Peifi  muris  firmissimia  ^ 
exceisis,  ne  umquam  talis  Romee  ulterias  aliquando 
ebentus  ♦'*■  eveniret. 

40.  Per  idem  tempns  {an.  844)  Siconolfus  priD- 
eeps  pro  Spanis  (16if8)  tribuendbm  de  beatisaimi 
Benedicti  coenobio  thesaurum  ^^^'  absluiit  perpla- 
rimum.  Si  quidem  vice  prima  basiem  (1679)  argen* 
team  unam,  vaucas  (1680)  par  I,  In  gemmis  at 
smaragdis  spora  (1681)  par  I,  suricamque  (168i) 
sericam  de  silfori  (1683)  eum  auro  et  gemmis.  In 
alia  igitur  vice  centum  triginta  in  vasis  aaro  libraa. 
Tertia  itaque  vice  trecenti  sexaginta  quinque  ar- 
gento  libras,  et  tredecim  milia  solidos  aoro  figura- 

B  tos.  Quarta  videlicet  vice  vatias  (1684)  duos  pen* 
santes  libras  triginta,  et  fundatos  (1685)  dupiiccfl 
septem.  Quinta  nichilominus  vice  matiatos  (1686) 
soiidos  ac  prsedolatos  quattuoMecim  abstulit  milia. 
Et  post  hfiBC  in  agrifis  (1687)  batiam  unam,  et  sca- 
ptonem  (1688)  unum  Constantinopolitano  deaurate 
fabrofacte  vasa  opere.  Porro  insequenti  vice  sexia 
per  Landonem  comitcm,  et  Ald^narium  gastaldeum 
vim  ex  coenobio  sustulit  isdem  Siconolfus  prsdolati 
solidos  duo  milia,  et  sui  principis  coronam  Siconia 
genitorisque,  de  auro  ac  gemmis  smaragdinia  or- 
natam.  Et  hoc  neque  sibi  profuit,  animamoue  jogiir 
lavit  suam ;  sed  neque  quod  fallere  monacaos  pro- 
mittendo  nisus  est,  ei  neque  profuit  nichilommaa 
•eu  patrt»  ;  sed  videlicet  abhinc  nullum  ei  amplius 
evenit  triumphum  victorin. 

11.  His  diebus  inter  utrosque  principes  factum 
est  in  Cancellos  (1689)  bellum  perexecrabilem. 

12.  Aliquantis  mterim  elapsis  temporibus,  Massar 
Q  dux,  Benevento  rcsidens  m  auxihum  Radelchiai 

principis,  beatissimsB  Dei  genitris  in  Cingla  Mari« 
monasterium  devastabit,  castellutnque  postmodnm 
sancti  qui  cognominatur  Yiti  (1690)  coepit.  Telesi«- 
nium  *^*^  possidens  castrum,  Sitim  humiliabit,  to- 
tamque  devastabit  Apuliam,  et  ceetera  nichilominus 
loca.  (}uandoque  pervenit  secus  almi  Benedicti  mo* 
nasterium,  cujus  adeo  ita  divinitus  mens  immutata 
est,  et  dum  unus  ejus  cania  vellet  in  pratis  unam 
comprehendere  aucam,  per  semedipsum  cum  fla* 
gello  concurrit,  et  eandem  de  ore  captoris  expulit 
abem  ^''^*.  Cumque  ante  januas  assisteret  monaste* 
rii,  protinus  portas  claudere  jussit,  ne  subsequentes 
introire  magaritse  (1691)  prsBSumerent.  His  exposi- 
tis,  pertransiit  Aquinum  (1692),  ac  depneaavit 
Arcem  (1693)  vicinaque  loca.  Novembrio  au1«m 
mense  post  dies  octo  reversus  est  Beneventum. 

13.  Mortuo  itaque  Siconolfo  apud  Salernum  (osi. 


VARME  LEGTIONES. 

♦'••  i.  e,  propius.    *'♦<»  ».  $.  devastavimus.    ♦^**  cramavimus  c.    *'♦'  t.  e.  eventus.    ♦'*•  Thesaurum 
sancti  Benedicti  quod  abstulit  Siconolfus.  In  marg.    ♦^♦^  ita  aui  telesimum  c.    ♦^^*  t.  $.  avem 

NOTiE. 

M676)  Tdem  gui  Liris  et  Garilianus.  Pratill.  opinatur 

(1677)  Terminus  Gasinensis  ditionis   ex  Leone  (4684) 
Ostiend  I,  5.  (1685) 

(1678)  Hispanis,  i.  e.  Tarracenis  ;  sed  cf.  Pru-  (1686) 
denUi  Ann.  a.  844  SS.  1, 440.  (1687) 

(1679)  Nostrum  becken  Mse  tidetu^,  Angiorum  (1688) 
hasin.  (1689; 

(1580}  L  q.  bauca,  vas.  (1690) 

(1681)  L  q.  sporones,  nostrts  ipor^.  (169i) 

(1682)  Pannus  sericus.  .  (1691) 

(1683)  Adelunj;  vQcem  a  fxCkff^  blaUa  derivatam  (1693) 


L  q.  batia,  bazia. 

Vas  aureum  vel  argenteum. 

An  puivatos  ?  Leo  I  26  mazatoi  dicit. 

Anagrins,  anagljpbis  ut  Leo  legit. 

Vas  quoddam  esse  videtor. 

Prope  Furculas  Caudinaa. 

Prope  iEsemiam.  Pr. 

L  e.  apostatffiy  infldeles,  SarrafOani. 

Aquino. 

Arce. 


988 


APPEND.  AD  GHRONICON  GASIN. 


»86 


849),  Sico,  filiiiB  ejns,  spedeCenas  ei  satcessit  ia  A  in  Gaietam  dimicabit,  nostra  plenissime  comperit 


principainm.  Isque  post  aliquantulum  Franciam 
pu«ruius  transdudtur. 

44,  Mense  iunio  (848)  generalis  per  totam  Bene** 
Tenti,  regionem  tememotus  faetus  est  magnus 
(1694),  ita  ut  Insemiensem  funditus  urbem  obrueret 
multamaue  perimeret  populum  ;  ad  ultimum  etiam 
et  pnesulom  extinxit  ejusdem  civitatis.  Pari  ruina 
eeclifidorum  extitit  apud  sanctum  Vincentium  (1695)^ 
8iiiii)i({ue  Tim  fuit  terremoti  ad  ilenedicti  beati 
coenobium,  sed  nec  unus  qoidem  lajudis  suo  deloco 
labsus  est.  Quod  dum  liassaro  nuntiatum  fuisset,  et 
rainosam  deiursedaret  Iserniam,  ait  enim.aDomtous 
omnium  illuc  iratns  est ;  et  ego  perampliusdessBbiam? 
NoB  utiaue  ibo  1  » 

i5.  Telesis  nova  secus  primariam  in  planitiem 
sui  eognoffiittis  construitur. 

i6.  hiter  haec  tempora,  breyiter  ut  superius 
dictum  est,  infra  Capuanites  filii  Landolfi  gastaldily 


letas.  Quomodo  autem  suos  dilexit  commissos,  et 
quatenus  pro  ipsis  decertavit,  prsecepta  indicaot 
CGBBobio  facta  imperatorom. 

20.  Eo  tempore  Ademari  princeps  erat  apud 
Salernum  (854-860).  Teanensis  ecdesise  prsMul 
Lupoald  obiit.  Hilanus  lefita,  beati  Benedicti  mona- 
chus,  ad  episeopale  ^^^^  decus  eligitur. 

2i.  Bone  meraorie  Aloara,  Landonis  conjuz 
comiUs.una  eom  Surano  medico  ejnsque  interYentu 
tambenefactrixeratmonachorum,  ut  Madiumtotum 
mensem  stipendia  prasveret,  ac  aleret  fratres. 

22.  Lampert  filius  Widonis^  et  Udepert  comites 
nisi  sunt  manus  ^gere  oontra  Hludowicum  impe- 
ratorem;  sed  relata  illorum  fraude,  persecatus  est 
eos  Hludowicos  usque  Marstm.  At  ilh  demum  antt 
fiaciem  ejus  fugerunt  Benevento  apud  Adelchisum 
prindpem.  Hildepert  ?  ero  pertransisens,  abiit  Barim. 
libentissime  <}uidem  a  Seodane   rcge  susoeptus  est. 


hoe  est  Lando  oomes,  Landolfus  episeopns.  Pando  B  et  habitavit  ibi    tempore  quo  Toluit,   Hludowietts 
"^     -     .-  ergo  imperator  persequens  eos,  devenitin   Hiser- 

niam,  guam  com  infidelem  sibi  comperissetybelian*' 
do  cemt ;  ac  demde  pertransiens  AHpbem,  post 
pkrra  «ella  urbs  capta  est.  Per  Telesiamr  igitor  de*- 
▼enit  ad  ciTitatem  qam  dicitur  sanct»  Agathse^  et 
urbw  expugnare  coBoit ;  ques  dum  valde  esset  map 
nita,  multis  diebus  obsedit  eam  ;  erat  etenim  tunc 
SBstiTum  tempos.  «  Nemo  umquam,  ut  apostolus  ait 
carnem  suam  odio  habet,  sed  nutrit  et  fobet  eam 
{Bphei,  t).  >  Tandem  Berthari  abba  eondoluit  super 
Hisembardum,  consanguineum  sibi  et  gastaldinm 
obsessas  dritatis,  et  intervenit  pro  eo  apud  imp»> 
ratorem  augustum  ;  cujus  et  promeruit  gratiam  et 
pactum  dedit(4697)ciyitati,  ac  illius  juri  protinus 
urbs  mandpata  est.  Adelchis  prineeps  ad  pedet 
prostratas  dementissimi  imperatoris,  et  soam  ob* 
ttnait  veniam  et  fugacibus  comitibus  ;  ab  fainc  tan« 
dem  HladowichusrediitFranciam.  Hoc  in  tempore 
Q  Magenolfus  dericuslngenam,  neptem  imperatnciSf 
aocepit  coniugem.   . 

,  23.  Ademari  jonctus  cum  Neapolitis  ait^tur 
qniddam  dolose  erga  suos ;  oh  hoc  oculi  ejus  etalsi, 
spernitur  a  princtpatu^  et  Waiferi  Salemi  factus  est 
inrinceps  {an  860).  Nam  dictos  Ademari  Suram, 
Srpinum,  Vieum  Album  et  Atinen  tradidit  Frands» 
id  est  Widon]  eoniti.  fai  his/lods  preeerat  Landolfus 
gastaldius  ;  quss  dum  amississet  loca,  prse  nimia  est 
tristitia  defunctus. 

24.  JnTamine  Landonis  comitis  et  fere  sacerdotis 
Teano  monasteriom  constraitur  faroulabus  Ud« 

25.  Dei«incto  igitur  aput  Gapuanaol  urbem  Lasdo 
comes,  Pandogermanaseiusd  succeentin  comitatu 
qui  junctus  com  Landolfo,  episcopo,  Tonerabilem 
Aloaram,  cognatam  suam,  de  Gapua  excutientes ; 
crasi  exal  cum  natis  et  facuitatilius  propriis  apot 
Salemum  habitatura  deTenit.  Per  idem  tempas 
Neapolites  audacter  super  Gapoanos  Tcnire  in  bdlom 

n  conati  sunt,  eo  siquidem  die  quo  beati  Michadts  est 
feetiTitas.  Hujus  Langobardi  auxilio  freti.  exierunt 
adTorsus  Querites  (4698),  et  tanta  in  lUis  c»da 
bachatisunt,  utplurimi  ex  eis  gladiof^issent  per- 
empti  multique  capti,nonnalli  in  fluTio  seprojicien- 
tes ;  reddoi  Tero  perpaud  Tulnerati  in  urbem  *^^ 
rcTersi  sunt  suam.  Gflesarios  autem,  magistri  militis 
filins,  capitur,  Gapuaque  adductuSt  ferro  in  eompe- 
dibushabetur.  Secunda  Neapolitis  h«c  roinaextitit 
similis,  qao  olim  iu  Gargano  com  faeato  Michehelo 
archangdo  agere'  temptaTerunt.:  Quod  «x  otroqoe 
latere    Seudan    audiens,   factum     irridt,    dicens. 


spahis,  Pandinolftts  gastaldios,  hajos  patri» 
inaignes  habebantur.  Sed  ob  scdera  commorantium 
erebro  eorom  urbs  incendio  cremabatur.  Non  poeni* 
tenti»  remediom,  nequediTinam  postulantes  mise- 
ricordiam  aut  emendatiooem  facmorum,  sed  qoo- 
dsim  tandemrepertoconsilio,  ad  Gasolini  pontem 
construunt  civitatem  ;  ouamque  iudo  «  secundam  » 
Todtabant  c  Romam.  »  Nam  sicut  qui  effugerit  a 
facie  leonis  et  incorrerit  in  ursum,  sie  ab  istis 
remota  ciTitas  ipsa  ab  igne,  pari  in  ultione  corruit 
in  abyssom.  Qua  glona  sperabatur  erigi,  carmen 
indlcat  istud : 

Qu»  primum  senio  marcebat  tempors  longo, 
Cernitur,  en,  amplis  consurgere  mcenibus  urbemt 
lUasenatorum  poUebat  fultacaterbis, 
Nomin^  sed  Gapua  vocitatur  et  ista  secunda. 
Providus  in  cunctis  patris  populique  juvamen, 
Lando  comes  studio  soUerti  hanccondiditurbem, 
Aurea  porta  Tocatur,  fert  qnia  luds  honorem. 

Arma,  salus,  Tirtus  perpetua,  Christus  in  urbe 
Hac  maneat,  populo  tempus  in  omne  sue  ; 

Pellat  ethinc  hostem  sfiBTum  fraudemque  malignum, 
CiTibus  et  prsstest  pacis  honore  frui  t 

17.  Hoo  Tidelicet  tempore  Tarantum  fame  obsessat 
a  Saracenis  capitur  {an.  856). 

18.  Pereidem  tempus  Bassados  abbas,  rogatos  a 
primatibus  patriss,  adiit  Prandam,  obsecrans  ^io*- 
rioeom  imperatorem  Hlodovyicum  ;  qui  ^^^*  Teniens 
Barim,  et  m  qoantam  ^''^^  possibitas  fait  tods  Tiri* 
bos  cum  Saracenis  dimicaoit  (an.  848).  Post  oom* 
plures  autem  dies  venitBeneTcntum.  Igitur  sabbato 
Tiffilia  sanctum  pentecosten  infra  BeneTentanam 
urbem  interempti  Saraceni,  Radelchisi  prindpatnm 
gerens,  Massan  capitur)  ad  impevatorem  adductos 
capite  plectitur.  Hludowicus  exin  repedaTit  in 
patriam. 

19.  His  temporibos  Bassados  abbas  defunctos 
est  (ofi.  856),  expletis  in  reglmine  anois  decem  et 
noTom  ;  cojas  quale  quantumque  fuit  sursum  deor» 
sum(|oe  in  ecdesiis  stadiom,  et  ipsi  Tidimus  qui 
scribimus,  et  carmina  illius  nobis  descripta  reso- 
nant.  Huic  successit  in  regimine  Berthari  sacerdos, 
ejus  discipulus,  moribus  et  Tita  strenuos,  et  omni 
bonitate  conspicous.  (]astelli  sursum  moniUonem 
ipse  ambiens,  calicem  ad  honorem  Dei  officium  ope 
ratus  est,  dTitatem  juso  ii696)  fieri  Toluit,  et  in 


choabit.  £t  quomodo  totis  viribus  contra  Saracenos 

VARliE  LEGnONES. 
*'**q.  0.  g.  i.  H.  c.    ♦'♦'  qua  tum  e.    *'*•  episcalec.    "♦•  urbee. 

NOT>E. 
(1694)  Cf.  vitam  Leonis  IV,   cap.   12,   ubi  indi-         (1696)  L  e.  deorsom,  dTitatem  S.  Germanl 
ctioni  x  terrcemotus  ascribitur.  Leo  ostiensis  annum         (1697)  Scilicet  imperator. 
847  scribit.  (1698)  L  e.  Quirites. 

(1695)AdYoltamam. 


»87 


tEONIS  MAR8ICANI 


a  Stuppa   cam  tomentis    pariter  juncta,  fecerunt  A  rent  se  de  Saracenis.  Salubre  quidem  fuit  consi 


bellQm 

26.  Eo  autem  tempore  in  Aquini  villam  Rodoald 
gastaldius  secus  Pontem  Curvum  (1699)  construxit 
castellum.  Hoc  facto  subduxit  sc  a  jure  Capuano- 
rum,  qui  vehementer  ob  hoc  affligebatur  a  Gapiianis. 
His  diebus  Magenolfus,  dequo  supra  paululum  dixi- 
mus,  pergebat  Franciam,  ut  sibi  ab  imperatore 
glorioso  peteret,  quo  viyere  loco  seu  et  nabitare 
posset.  Gui  Rodoald  legatarium  quendam  Ursum 
transmisit  presbiterum,  ut  reyersus  veniret  ac  pari- 
ter  commorareatur,  suoque  prsesidio  juraveteum 
a  persequentibus  se.  Regrcssus  erf?o  Magenolfus  de 
itinere  coepto,  et  inPontem  introibit  Gurvum  ;  nec 
multo  post  profectus  est  Salernum,  sumptaque  con- 
juge,  omni  cum  suppellectile  ac  familia  rediit  in 
castrum.  Neque  diu  latuit  misterium  iniquitatis  ; 
nam  quodam  die  cum  suis  cepit  Bodoaldum,  eum- 
gue  in  custodiam  retrusit,  duos  quoque    filios  ejus 


lium,  sed  inutilisordo  ejus.  Non  uno  agmine,  non 
una  eademque  intentione  per  cohortes  incedebant ; 
seb  divisi  abalterutro  inordinate  proficiscebant 
Igitur  propiuquaverunt  secus  Saracenos  ad  Arium : 
quod  ni  cernentes,  se  protinus  straverunt  in  ter- 
ram  ;  jamque  sol  ad  occasum  tendebat.  Hi  vero  qui 
a  Bcnevento  venerunt,  sicuti  fucrant  lassi  et  ni- 
mium  equidem  fatigati  sitientesque  valde,  continuo 
in  aciem  introierunt.  Ilico  Saraceni  subito  erecto 
ut  erant  in  uno  agmine  conglobati,  repente  imie- 
runt  super  eos  ;  hi  vero  terga  vertentes,  fugere 
coeperunt,  plurimi  interempti  a  gladiis,  nonnaUi 
cadentes,  in  aiterutrum  inpingentes,  praefocabanUir 
alii  in  fossatis  sepibus  et  cavernis  terraB,  inleti 
a  gladiis,  sed  pr®  siti  mortui  inveniebantur.  Sara- 
ceni  autem  victores  effecti,  coeptum  peregerunt  iter. 
29.  Inter  Capuam^  Teanum,  nec  non  Aliphem 
auditur  esse  mons  quidam,  in    quo  dicitur  adesse 


in  turrem  projecit,    omnemque   facultatem    ipsius  B  an^elica  virtus,  ad  instar  beaU  Micbaelis  fut:han- 


abstulit,  thesaurum,  peculia,   mancipia,  servos,  po- 

gulum,  castrum,  villam  et  omnia  subjugavit  sibi. 
urem  ♦^»*  populum  et  indisciplinatum,  quem  in- 
venit,  docuit  morepalatii  esse  prudentissimum  ;  et 
qui  prius  non  novcrant  nisi  cflepe  et  alei,  nunc  ab 
eis  censum  principales  exquiruntur  solidi,  etiam  et 
in  hostili  armati  proficiscuntur  exercitu.  Rodoaid 
offertus  dum  beato  Benedicto  fuisset,  vix  a  venera- 
rabili  viro  Berthari  abbate  et  a  monachis  liberatus 
est,  utEsepus  ♦^'*  doctorfabu]arum,ait:  «Hocpatia- 
tur,  qui  fortiorem  sibi  induxeritin  domum  suaml  » 
27.  Dumin  Eublogimenopolis  (1700)  urbis  moe- 
nia  struerentur,  vir  quidam  tunc  ibi  erat  suis  cum 
sociis  in  constructionem  civitatis.  fs  quondam  prse 
nimia  infirmitate  linguae  perdiderat  ofncium,  etper 
annos  circiter  septem  nullum  omnimodo  valuit 
proferre  sermonem.  Quadam  itaque  nocte  lassus  ab 
opere  manuum,  dum  fratres  in  oratorio  bealissimi 


geli  in  monte  Gargano,  ita  stillari  aquam,  etjii{^iter 
effodi  criptam,  et  patere  basilicam,  atque  ibidem 
divina  crebro  fien  prodigia.  Exhortatum  autem 
Landolfi  prsesulis  Hilari,  Teanensis  ecclesiae  epi- 
scopus,  dedicabit  illuc  sanctorum  altaria,  et  per- 
amplius  ex  tunc  Ount  multorum  sanitatum  aigna 
et  prodigia,  ad  gloriam  et  laudem  nominis  Jesu 
Ghristi. 

30.  Mos  eteninn  est  apud  monachos  utrommque 
coenobiorum,  videlicet  sanctorum  Vincentium  mar- 
tiris  et  beati  confessoris  Benedicti,  diebus  sanct» 
c^uadra^esimsB  vicissim  sibi  rogum  exhibere  carita- 
tis  gratia.  Dum  hoc  quadam  die  apud  sanctum  Vin- 
ccntium  fratres  s^iritaliter  agerent,  et  illuc  de  san- 
cto  ob  hoc  Benedicto  fratres  adessent,  die  Veneris 
tamquam  pernicitatem  volucri  repente  super  eot 
Seodan  rex  Saracenorum  cum  suis  satellitibus  venit. 
Monachi  vero,  quamquam  nudi,  tamen  incolumes 


Benedicti  Deo  laudes  peragerent,    idem    mutus  ad  q  ad  suum  confugerunt  castelium.  Adest  illius  mi 


coIumnoB  pcdem  cum  aliis  residens,  obdormivit ; 
quem  beatus  Benedictus  per  visum  baculo  capite 
percutiens,  increpans  ait :  «  Huc  properasti,  inquidi 
ad  dormiendum  ?  Evi^ila  ergo,  et  tribus  vicibus 
expue  in  terram !  »  Qui  cum  noc  fecisset,  sur^ens 
a  somno,  beneficium  sibi  coUatum  coepitomnibut 
effari,  et  ita  perfecte  loqui,  ut  ante  septennium  nec 
minus  solitus  erat.  At  omnes  Deo  laudem  pariter 
dederunt. 

28.  Interim  gladius  dominicfle  indignationis  hue 
illucque  discurrens,  in  deliquentium  cervicibus 
grassabatur  :  nam  egressns  de  vagina  sua,  omnes 
terminos  per  circuitum  devastabat.  Ille  impiissimus 
atque  crudelissimus  latro,  «  quem  Dominus  percu* 
tiat  gladio  oris  sui,  et  destruat  illustratione  adven- 
tussui  I  »  (//  Thess,  ii)  ille  pestifer  Seodan,  quo- 
dam  tempore  egressus  a  Barim,  totam  devastabit 
Capuam,  Gantias,   Leporem,   et    suo    nequissimo 


sericordia,  qui  suis  fidelibus  ait :  «  Pater  meus 
usque  nunc  operatur,  et  ego  operor,  ego  inquam, 
vobiscum  sum  omnibus  diebus,  et  ex  o]^ibus  meis 
nemo^''''  potestrapere  de  mann  patris  mei;  quia  ubi 
duo  vel  tres  congregati  fuerint  in  nomine  meo,  ibi 
sum  in  medio  eorum  t  »  Sed  neque  minus  in  hoc 
quam  dudum  suo  fideli  concessit  Dominus  Benedi- 
cto,  quia  et  si  res  tradita  fuisset  gentibus,  animas 
tamen  custodiret.  Saraceni  vero  omne  demolieruni 
monasterium,  confrin^entes  omnia,  frumenta  et 
leguminainflumineprojicientes.  Etdumhuc  illocque 
foderent,  plurimum  absconsum  reppercrunt  theaau- 
rum,  coronas  videlicet,  ministeria  sacra,  et  qnot- 
c^uot  valuit  esse  ecclesiasticus  honor.  Nefandis- 
simus  autem  Seodan  rex  in  sacris  calicibus  bibe* 
bat,  et  cum  turibulis  aureis  incensum  sibi  fieri  jube- 
bat.  Post  diem  autem  tertium  veloci  cursu  prope- 
ravit  cum  suis  ministris   usqne  ad  portas  Capuanffi 


throno  posuit  in  campo  de  Neapolim.  Nullus  omnino  q  civitatis,  plaustra  onusta,  aniinalia,  homines  plu- 


preeteribat  dies,quod  ad  quingentos  eteoampliusin- 
terficeret  homines.et  hocpartis  *"«Deiesse  dicebat, 
ut  illud  compleretur  evangelicum :  c  Omnis  qui  in- 
terficit  vos,  arbitratur  se  obsequium  praestare  Deo 
{Joan.  xvi).  »  Nam  servus  ille  tyrannus  super  cada- 
vera  mortuorum  sedens,  edebat  tamquam  unus  pu- 
tridus  canis.  Tandem  quasie  gravi  somno  evi^Ian- 
tes  sed  gravati  atque  prapediti  nimiis  miseriis 
Wandelpert,  et  Maielpotus  gastaldius,  et  Garard 
comes  (1701),  cum  plurimis  aliis  nobilibus,  prope- 
rayerunt  Beneventum,  ut  communi  consilio  ulcisce- 

VARI^  LECtiON^S. 

♦'"  pars  c.    *■'"  nepo  c. 
NOTyE. 

(1699)  Pontecorvo.  (1701)  Marsorum 

(1700)  Eulogimenopolis  id  est  Benedieti  ousitatis     perti.  c  29. 
Leo  1,33,  y.  suprac.  19. 


I.  e.  rusticum.    *'»>  t.  e.  iEsopus. 


rimos  capiens  ;  atque  eo  die  rediens,  secus  Teannm 
castra  metatus  est.  Verentes  autem  beatissimi  Be- 
nedictimonachietillius  vicinum  adventum  et  suo- 
rum  periculum,  per  Ragenaldum  diaconem,  ipsius 
utmitigaripotuissent  ferocitatem,  prima  yice  pro 
pactu  contulerunt  ei. 

31.  Pando  Gapuanitis  ffastaldus  contra  Waife- 
rium  principem  cum  suis  nominibus  exivit  m  bel; 
lum  ;  mox  quidem  ipse  prius  corruit,  dehinc  qui 
fuerunt  cum  eo,  victoriamqueadeptus  est  Waifenus 
princeps.  Per  hsBC  tempora  Seodan  cum  omni  suo 


Leo  I  35.  Gf.  infra    Erchem- 


89 


VITA  S.  MENNATIS. 


990 


xereitu  per  dies  quadraginta  debellabat  Consiam 
rbeni,  et  Dimium  obsedit  eam  tempore  multo  ; 
[uanique  Dominus  suo  prsesidio  eripuit,  et  Seodan 
um   suis    turpiter    ab    ea  recessit.   Et   jamdictus 

^ando  annis  duobus  et  mensibus Capuam  re- 

inens,  atquedefunctus  (an.  862)  ♦'»*,  suo  eam  filio 
eliquit  Pandinolfo  per  indictionem  undecimam. 
^andinolfusy  Pandonis  dicti  fiiius,  Capuana  in  urbe 
actus  estgastaldius  retinens  eam  menses  9.  Quam- 
[ue  non  post  multum  Landulfus  episcopus  sua 
eclasit  ab  urbe  ;  et  sua  cum  facaltate  veniens, 
labitaYit  in  Sessaro  eadem  indictione. 

32.  Landolfus  autem  extitit  suis  civibus  non 
olum  episcopus,  sed  et  comes  et  judex,  non 
olum  praesul,  yerumvetiam  ffastaldius,  neque  tan- 
um  pontifex,  quin  velut  miles  super  cunctos  prae- 
Tat  *"*. 

33.  (Anno  867.)  Item  benefactor  noster,  id  est 
»mnium  contrarius  hostis,  Seodan  venit  in  Bena- 
rum  ;  postquam  eorum  coeperat  civitatem,  et  post- 
[uam  omnem  devastavit  villam,  et  in  circuitu  ejus 
am<ioam  rex  potens  in  medio  resedit  terrse,  initium 
iqaidem  tuQceratquadragesimaesancts^^i^^.Eo  autem 


A  die  sanctam  dominicam  more  solito  BerthaH  abbas 
suum  exhortabat  divinis  prsBceptis  beatissimum 
gregem.  Cujus  vicinitatem  cum  certo  fratres  com- 
perissent,  concito  gresu  ad  sanctura  conscenderunt 
benedictum,  Sequenti  die  Mercoris  nefandus  ipsius 
regis  exercitus  secus  sancti  Benedicti  pervenit  mo- 
nasterium,  haud  non  longe  quasi  stadia  dua.  Hoc 
est  dum  vellent  Saraceni  per  montes  descendere 
Atinen,  hic  qui  eos  deducebat,  descendit  cum  eis  in 
yallem  Rotundam,  de  hinc  in  Rapidum  ;  cumque 
in  planitiis  devenissent,  prseHari  cceperunt.  In 
sancti  aecclesiam  eum  introissent  Helise,  parum 
aliquod  damnum  ibidem  facientes,  per  Circlarius 
in  Ortum  domnicum,  et  per  Pascarium  in  Fon- 
tanam  Lucii,  ad  hinc  Peolem,  ibidemque  senem 
ante  cancellos  interfecerunt,  qui  eorum  fallitus 
est  viam.  Cesam  Constantii,  Olibertum,  Matro- 
nolam  loca  (^erscrutantes,  omnes  jumentas  et 
vaccas  monasterii    auferentes,   ad  socios    in  Bena- 

B  frum  jam  sero  reversi  sunt.  Hic  finis  in  his 
fuit,  Deo  propellente  partibus  beati  Benedieti, 
tam  Seodan  regis  quamque  omnium  satellitum 
ejus. 


VARLE  LECTIONES. 

*'**atque  de  supplevi;  locus  obscurus  in  e.  ♦'*•"  Qux  sequuntur  posteriori  manu  in  margine  addita  sunt  / 
ra  ex  Chronieo  S.  Benedicti,  ex  eodem  oodtce  N.  353  iterum  edito  fluxisse,  jam  Peregrinius  adnotaveratt  qui 
^t  hunc  locum  et  chronica  comitum  Capuas  Johanni  abbatt  Casinensi^  Leotie  Ostiensi  I.  52.  teste  e  nobilium 
Zapuanorum  familia  pi*ognato  adscribit,Eundem  Johannem  et  de  persecutoribus  ejusdem  ccenobii  et  de  mira- 
mlis  inibi  factis  chronicam  succinetam  sed  valde  necesssariam  edidisse,  Petrus  diaconus  de  Viris  tllustrtbus 
\  15.  (Fabr,  bibL  eccl.  p- 173.)  adprmat  Pergit  igitur  : 

879.    per  annos  duodecim.    Quo    defuncto,    Pandenolfus,    nepos   ejus,  factus  est    gastaldeus ; 

882.    qui  tribus    annis  et   octo  mensibus   in  ea  residens,   a  parentibus   suis    captus  est ;   et 

Lando,  frater  Landolfi  episcopi,    factus  est  gastaldeus,    residens  annis    duobus   et    men- 

885.    sibus    decem.    Cui    successit    Landolfus,    frater    ejus,    gastaldeus    Capuse    anno    uno, 

887.    mensibus  quatuor.    Per  indictionem  quintam,  mense  Januario    Caepit  Capuam  Atenolfus 

comes,  quam  tenuit  annis  decem  ;  quibus  expletis  Beneventi  factus  est,  dominans  eam 

911.    annis  decem,  mensibus  sex. 

^'is^  Hoc  factum  esttertio  anno  principatus  domni  Radelgarii  indictione  xv.  in  marg. 


LEONIS  MARSIGANI 

VITA  S.  MENNATIS 

Exstat  in  codice  bibliothecae  Casinensis  signato  num.  413.  Prologum  et  Epilogum   edidit  Gattula  fiu^. 

Casin.  t.  I,  p.  188  et  911.) 


PROLOGUS  IN  VITAM  S.  MENNATIS 


Vitam  et  conyersationem  egregii  confessoris 
^hristi  Mennatis  (l),necnon  ettranslationem  sancta- 
'um  reliquarum  ipsius  in  Cajatiam  de  loco  illo,  in 
}uo  yitam  solitariam  egeratdivina  dispositionenu- 

(1)  Mennas  seu  Menna  eremiticam  vitam  seeculo 
ri  duxitin  Samniiibus:  cujus  prsecipuum  studium 
emperfuitniciiil  inboc  mundohabere.nihilquserere, 
^moesqaead  se  charitatis  causa  venientes  ailsternse 
rit«a  desideria  accendere  ;  multis  clarus  virtutibus 
id  superos  evolavitanno  a  Christo  nato  583,sepultus 
io  ipso  in  loco  quem  vivens  solitarius  incoluerat. 
iljus  meminit  Martjrologium  Romanum  ad  diem 


per  effectam  imperio  tuo,  reverendissime  pater  Ode- 
risi,  scriptam  suscepi.  Siquidem  et  ipse  a  glorioso 
oomite  Roberto  magnis  fuerat  precaminibus  exora- 
tus,  ut  bujusce  rei  negotium  alicui  ex  Cassinensis 

Novembris  undecimam  his  verbis  :  «  in  provincia 
Samnii  S.  Mennae  solitarii^  cujus  virtutes  et  miracula 
sanctus  Gregorius  papa  commemorat,  »  nimirum 
lib,  lu  Dialogorum,  cap.  26,  uhi  de  eo  ex  professo 
agit.  Vitam  ct  Acta  translationis,  quae,  urgente  po- 
tissimum  Roberto  incljto  comite,  anno  1094  facta 
est,  descripsit  Leo  Marsicanus  Casinensis  monacbus 
et  S.  R.  E.  cardinalis  Ostientis  auctor  cosevut. 


991 


LEONIS  MARSIGANl 


991 


monasterii  fratribosdignaoeriBinjaDgere :  noo  qnod 
alibi  locorum,  etlnipsa  quoque  curiasua,  nequiret 
scriptores  quam  plurimos,  et  scientia  daros,  et  £&• 
oundoseloquentia  reperire ;  sed  utpote  vir  Deo  de^ 
▼otus,  et  auctoritate  nominis  loci  nostri  piurimum 
fidens  simplicibus  magis,  et  proximum  sdifica- 
tioni  profuturis,  quamgrandilopuis,  et  trutinatis.et 
sflBcuiarem  potiusphilosophiomredolentibusTerbis 
ecclesiastica  dignius  judicaret  gesta  conscribi.  Hoe 
autem  prfledictus  comes  idcirco  tantopere  flagitabat 
quoniam  etcorpus  ejusdemsanctissimiconfessoris 
ipsemet  Deo  concedente,nuper  promeruerat  invenire 
atque  transferre,  et  ea  qusB  de  hoc  ipso  sancto  viro 
inlibrisDialogorum  suorum,beatuspapa  Gregorius 
scripserat,  nimiscompendiosa,  etquasi  transcorsim 
▼iderentur  eese  commemorata.  Ut  auftem  fldelet 
quique  populi  adejusconyenientessolemniahabe- 
rent,  unde  se  eodem  die  in  ejus  laudibus  festivis 
exercerent,  non  iUa  tantum,  qun  luculentissimo 
tanti  prsesulis  stylo  digesta  fuerant,  congestts  unde- 
cunqueBententtiscompetentibusaiBpIiariet  spatiari 
popoBcerat,  sed  et  cantus  insuper  aliquot  laudum 
suavium  melodias  rogaverat,  valde  de? otus  inde 


A  componi.  Igitnr  imperitQs  Heet,  et  iners,  et  libm< 
lium  artium  parvissima  vixscientia  asseeulus,  pr» 
sumens  tamen  de  auctoritate  imperii  tui  ad  id  quoqu 
modo  oxsequendttm  animo  impuli  et  ad|gIoriaai  Dd 
ejusquebeatissimioonfessoris  Mennatis,  gesta  tit 
tutum,  et  glories  sanctorum  Dei,  et  iilis  honoree 
debitum  eihiberi,  et  nobis  gestorum  illorum  exem 
plis  piurimum  utilitatis  conferri  ;  utenim  doca 
Apostolus,  qtuBeumque  teriptasunt^  ad  nosifwmdo 
ctrinam  seripta  sunt,  Si  cujus  tamen  sBdificatiotti 
fructum  iector  meus  in  opusculo  isto  repererit.De 
solius  applicet  grati« ;  si  quid  vero  dignum  inib 
censuerit  reprehendere,  imperantis  primum  aacte 
ritate  diligentius  ooasiderata  (quam  contemnen 
minime  licuit),  yenialitermecum  studeat  agere,  qu 

g  nofi  id  sieut  arrogans  impudensque  arripui,  ▼eron 
aliquo  modo,quidem  exaotus  sedfanmiliterobediaai 
tuis,  Pater  beatis8ime,prnceptionibusparui.  Nan 
ego  non  tantum  solius  ebedientin^quam  tibi  utpa 
tri  acdominodebeo,meroedemhincmereceptunui 
eonfido,  ^erum  etiam  diviniB  retributionem  gratii 
superabundanter  me  consecutumm  meritts  tai 
egregii  confessoris  indubius  spero. 


EPILOGUS 


«  Hnc  tantisperdevitaetconversationebeatissimi 
confessoris  Christi  Mennatis,  materiam  luculentis- 
simi  doctoris,  et  sanctissimi  papo  Gregorii  magi- 
strameteooperatricemhabentes,  imperito  Hcetser- 
monedescripsimus  satagentes,etvestrum  (Oderisium 
primum  abbatemaIloquitur)imperiam,  inquantum 
possibile  fuit  impiere,  et  voluntati,  ao  devotioiii 
prndicti  magnifici  (Rot>erti)  comitis  (Calatiani)  sa* 
tisfacere.0rtumsanei8pius,etobitumjuxtamorem, 
qui  in  plerisque  sanctorum  gestisinvenitur  idcirco 


G  prasentibus  Ikteris  non  inserimus,  quia  qui,  Ye 
qualis,  quotetempore  exstiterit  nusquam  reperien 
tes,et  mendacium  quod  et  Deusodit,et  occidit  ani- 
mam,omnimodisprMaTentesineertaprooertisa^rQe 
re  nolumu!*, »  etc.  Etinilio  Translationish^jasssnct 
snbdit :  «  Sed  libetjam  translationisejus  historiao 
secundum  certissimamfidemgestorumadfideliuoi 
popuIorumnotitiamIitteristradere,utnuIIideincepfl 
detanlfRhuJussolemnitatisorigineprorsusexpedial 
dubitare,  >»  etc. 


ACTA  TRANSLATIONIS  S.  MENNATlS 

KREMITiG  ET  GONFESSORIS. 

Auctore  Lbonb  Harsiaiio  monacho  Gasinensi  et  S.  R.  E.  cardinali  Ostiensi. 
(Ex  ms.  Gasinensi  eruit  Mabillonius,  edidit  D.  Mabtbni  ampl  Colleett  VI,  p.  977.) 


Qood  temperibu»  his  nostris  Mfvissimis  acperi- 
eoloris  (osi.  1094),  hi  quibn»  videlicet,  joxta  quod 
test^tur  Apo9toInft,,4Ui]ft  homineM  seipsos  amantes 
{11  Tim.  <  m)r  et  m»its  qm  <¥a  suut,  non  qjuss  J^u 
Christi  qumrentes  (PhiUp.  u),  et  in  quibus  etiam 


jam,  proh  dolor!  defeeU  sanctus.  et  i 
veritatss  a  fUOs  homintm  (Psal,  xi  ;  quod  his^  in- 
quam,  temporibusrevelationibussanctorum  oorpo- 
rifaitsqpema  noa  pietas  visilareac  listiQcaradigaa- 
tur,  sola  ilia  ineffabili  gratia  et  bonitate  sua  hoc 


«3 


kCtk  TRANtALAT.  S   MENNATlS. 


^i 


irca  nos  exhibet  benignus  ao  miserioort  Deus,  ut  A  demdomnusMadelinaStVenerabilisabbasmoiiaste- 


Lno  eodemqoe  opere  et  magis  magisqoeanimet  ele- 
tos  ad  pramium,  et  peoeatorei  inoitet  ad  speran- 
ittm,  imopnetumendum  veniam  peooatorum,utqae 
Ue  drrini  amorisardorc|niquotidieabondanteiDi- 
[uiUta,  sinistro  quodam  flatu  in  sanetisetiam  viris 
3rpesoeresolet,quasi  gratissimoaustrifiaminereao- 
endl  inpeotoribiis  fidelium  iteromvaleat.  Quapro« 
4er  «LsultBmos  onknesetJucondemurinDomino, 
lum  ad  reeolenda  sanotiiBStmi  nostri  patronii  glo- 
io«  seiJieet  oonfessods  Ghristi  Mennatis  sufaiimia 
nerita  «olemniterconvenimns.  Dignum  etenim  est 
rt  oDtnioo  certedignissiauim,  ot  quoniam  Dei  gra^ 
ia  ooDeedentesaoratissuiumejus  oorpus  obtinere 
ifteruMnus^oinni  spiritualislsBtitifBjabilomens  no- 


rii  SaBotie  SopluaB  dh  Benihpento,  una  euiki  domno 
Guiso  abbate  nKMiasterii  Sanoti  Lupf,  ad  eam  pro 
quibusdam  monasterii  sui  atilitatibas  advettisset« 
Cumquepariteroonsederenty  etdeqtnbusdam  i^ter 
se  negotMsaiiquantisper  tractarent ;  tandeminter 
loquendumperoontaturoomitem  abbasiindetandem 
sanoloramreliqttiasadipsios  eeoleeite  eoaseoratfov 
nem  speraret.  Animad?ertens  itaque  vir  prudens 
non  sine  Dei  nutu  id  se  abbatem  interrogaiseqood 
ipse  paulo  ante  Tersabat  in  oorde  :  Dmij,  respondit, 
$t  9aHeia  tfw  Gemiirix providebufU  hmeadgioriam 
nominissuiqiualiter  iUitpiaeuerH,  kJt  htte  abl>as 
gralvlabundus  zQuod  miM,  inqtiit,  rep^urus  t$ 
benefleium,  sinon  modo  parvdsaui/ori$  ignoiasvel 


ktra  plausitMMter  bilareseat,  etei  potissimuma  quo  ^  dubias  eorporum  sanetorumparticulas  dedero,  sed 

wmse  daium  ofismum  et  omnedonum  perfeetum  est     —^ *^*^ ^--.^^--i -^^- 

Jac.  i),  hMidaOi  gratiarumque  rependere  prttoonia 
Km  dosistat.  Dignum  et  lioo  nibikuninus  est  ut  dum 
ijusdeai  translationissacra  solemniaannuarevolu* 
lonereoolimus,  tpsiquoque  mentesnostras  a  terre« 
118  aotibus  et  desideriis  ad  ooBlestia  ao  perpetua 
;ransferamus,  ut,  dom  glebam  ejascoi*poristanto* 
pere  apudhoaiinee  interris  venerari  oonspicimus: 
!}uantum  glori»  pondusapud  angelos  in  coslestibus, 
obi  profecto  veras  et  incomparabilis  bonor  est, 
possideaty  perpendamus.Sedlibet  jam  translationis 
Bjus  bistoriam,8ecundumoertissimam  fidem  gesCo- 
rum,  ad  fidelium  populorum  notitiam  litteris  tradere, 
ut  nullo  deinceps  de  tant»  buj  us  soieomitatis  origine 
prorsu8expe€batdubitare  ;(piin  potiusio  laudem 


ihieQrum  prarsus  tHri  sancticufusdam  eorpus  intra 
eomitatus  tui  ditionem  ostendero,  quod  possisprome- 
rfHcon^tiofExhilaratusadistaplurimum  comes, 
et  in  spem  tantas  poibcitationis  erectu»  :  NMl, 
inquit,  eet  eerte  tn  toto  hotwre  meo,  quod  me  irre* 
prehensilril$terdareetreeipereteconveniat,quodnon 
tibiproesto  donetur,si  quod  promUtisore,opere  fue* 
risessecutus.  Subinfertprotinus  abbas :  Non  aurum 
a  te^  non  argentum,  seu  quodHbet  sseeulare,  quod 
nequaquammemprofessionicompetit,  exigam.  Verum 
entm  vero  ittud  quod  tum  saluti,  quod  tuo  honori, 
quod  tuo  denique  offteio  potius  congnuU  quseram. 
Volo  igitur  simul  et  ftagito,ut  omnium  rerum  nostro 
monasieriofertinentiumintuo  duntaxat  eonsistentium 
eomitatu,  custodem,  advoeatum  ac  defensorem  teab 


et  gloriam  Dei  qui  mirificat  sanctos  suos,  omni  de-  C  hodiema  die  constituas,  ut  ea  quas  a  pravis  qutbuS" 


Totioois  genere  studeat  tam  oorde  quam  ore  pro- 
rampere,dioens:Oiiif  fcpntMstlMiRPi  dOs,  Domine, 
qusf  timUis  tibi,  glorioeus  in  sanetis,  ndrabiiis  in 
mafesiaiibus,  faeiens   prodigiaf  (psaL    lzxxt» 

LXTU,  LXXl.) 

Gum  igitur  a  sanctihujus viri  transituquingento- 
romcircitersupputatio  lamTolveretur  aooorum,  et 
tampretiosus  acooiiestis  thesaurus  Tilissimo  quo- 
dam  acpanrissimo,  neo  non  ac  Tetustissimo,  non 
dicam  oratorio,  sed  tugurio,  satis  indeoenter  re- 
quiesoeret,  in  eodem  scilioet  monte  ac  ioco,  quo 
yitam  soiitariam,  imo  sanctissimam  egerat,  non 
utiqae  procui  aBenerenti  moinibus,  sedquasi  miiii- 
bue  oeto,  jamque  decrerisset  onmipotens  Deus 


dam  subtracta9etdiminutasunt,eidemsanetoc(enO'' 
bio,  prout  tibiposee  fUerU,  gratanter  restituas.Quod 
videticet  modo  si  irrefragabititer  te  exseeuturum 
spoponderis,  quod  ego  quoque  sum  poltieitus,  proti- 
nus  obtinebis,  Promptissime  oomes  uni? ersis  mox 
ejus  petitionibus  annuit,  insuper  etiam  conjugem 
suam  testem  rei  hujus  ac  mediatricem,  sicut  exe- 
gerat,  posuit 

His  ita  firmiter  utrinque  depactis,  retulit  abbas 
comiti  omnia  qu»  de  sancto  hoc  viro  in  Dialogis 
l>eati  Qregorii  legerat,  quod  viderat,  quod  certo 
certius  noTcrat :  /n  monte,  inquiens,  qni  hodie,  ex 
voeabuloejusdem  hominisDei,monsSanctiMennatis 
a  lociincMsnuncupatur,referentebeatopapaQregO' 


sacrosanctasejus  reliquias,  et  ad  sui  nominis  gto-  d  rio,  idem  vir  DeivitamsoUtariam  duxit,  ubietiam 


riam  et  ad  fidebnm  provideDtiam  revelare,  talis 
profecto  ipsius  dispositione  provenit  occasio:  Qua^ 
damdenique  die,  eum  Robertus  egregius  comes, 
Rainuifi  sciiicetcomitts  fiiius,  vir  plane  et  in  s»cii- 
laribus  strenuus,  et  in  diTinis  dcTotos  admodum, 
prontfassuppetit,  acstudiosus,  cumlatomisac  cm- 
mentariis  qui  aulam  sanctie  Dei  Genitricis  apud 
Cajatiam  ejus  imperio  stodiosissime  constraebant 
oederet,  et  satis  anxie  cogitaret  uode  Tci  qnahter 
aaactorumreUquias  posset  aoquirere,  quibus  juxta 
deTOttonem  suameamdem  Oenilricis  Dei  i>asiiieam 
hoaorarety  contigil  ordinadoae  divina  ut  liora  ea- 


post  feticem  sui  transitus  eursum  a  fldelibus  est  se^ 
puUus,  parvaadmodumsuperejus  memonam  eecle^ 
siotafabHcata,  qum  haetenus,  tieet  semiruta,  durat 
et^us  proeul  dubio  sanctum  corpus  tuque  hodie  in 
eadem  ecctesia  requieseU,  sieut  hoe  et  a  coeeois  no^ 
stris,  et  anostrisetiammajoribusfrequenteraudivi'» 
mue  affirmari.Nam  et  adcommendandam  venerabi - 
lemsanetiipsiusmemoriammemorabiteusquein  hane 
diem  miracutum  ineodemloeoperagU  omnipotens  et 
mirabilU  Deus.  Prope  siquidem  ipsam  ecttesiam  fon^ 
ticulusperspieuusorUur,  qui  videticet  in  usibus  viri 
Dei,dumadveniret,fUiss$non  immerito  ereditw% 


m 


LEONtS  MARSICANt 


in 


Euncrefert  antiqua  incolarumtradUio  periptum  viri 
Deisepulchrum  haberemeatum.  Quamprofectoaquam 
femimB,  geniali  lacte  earetUes,  dum  devote  perbibe- 
fint,  protinus  abundanlia  catestisgratiamirabilUer 
eorum  ubera  reptet,et  lactiscopiam  affatimsubmini' 
strat  ;  quodque  magis  mirandumest,idipsumet,am 
quibusque  lactantibusfertur  animantibus  provenire. 

His  comes  accepiis,  laetJtia  simul  et  confidentia 
magna  repletas  est,  et  ad  exquirendum,  imo  ad 
quffirendum  tam  incomparabile  margaritum  totis 
viribus  aoimum  impulit,  Perrexit  itaque  protinus 
comes  cum  abbatibus  supradictis  Alifas,  indeque 
post  biduum  properavit  Telesiam.  Inter  eundem 
autem,  quemdam  uutu  divino  rusticum  duas  ligneas 
capsas  ferentem  offendunt,  quas  dato  mox  pretio 
emptas  ad  recondendas  in  eis  corporis  sanctireli* 
quias  secum  vehunt.  Maxima  siquidem  iide  fidens, 
proculdubio  sereperturumquod  cupiebatsperabat. 

Ubi  advenit  Telesiam,  et   comedit candente 

lanctidesiderii  flamma  in  pectore,  minime  id  diffe- 
rendum  seurecrastinandum  passus,confestimiiluc 
cum  eodem  abbate  profectus  est,  paucissecum  as- 
sumptis,  ut  suspicionem  nemini  faceret.  Gavens 
tamen  ne  si  forte  vicini  incolflBbocprflesentiscerent, 
nullatenus  id  fieri  paterentur.  armatos  aliquot  de 
castro,quoddicitur  Tocius,  illucfenire  maodavit. 

Cumque  ad  oratorium  conductum  venissent,  et 
facta  oratione  foras  egressi  essent,  advocans  quem- 
dam  fratrumquiinibicommanebat,pr»fatus  abbas, 
et  oratorium  illud  sursum  ingressus,  coepit  ab  eo 
disquirere  utrumnam  certius  sciret  locum  in  quo 
beati  Mennatis  corpus  quiesceret.  Tum  ille  :  Sicut 
ex  ma/orum,  inquit,  traditione,miPater,accepimus, 
certuni  habemus  eundem  eximium  Dei  confessorem 
in  ecclesiola  ista  pausare ;  sed  certus  pro  certo  tocus 
quo  lateat  cunctis  manet  incertus,  IUis  ergo  in  hflec 
verba  egressis,  iierum  comes  nimium  auxius  et 
morarum  impatiens,  cum  abbate  et  aliis  aliquot 
ecclesiam  ipsam  ingrediens,  eamdemque  undique 
curiose  perscrutando  circumiens,maturabat  id  pro- 
pter  quod  veneral  agere  ;  sed  ignorabat  in  quem 
polissimum  locum  deberet  manus  injicere.  Verum 
pum  ipsiusoratorii  pavimentum  pree  vetustate  simul 
etiujuriascabrum  totum  videretur  atque  defossum; 
antecrucem  tantum,,quffi  inibi  stabat,  aliquailliut 
particularemanserat  soHda,  propterquodplerique 
suspicabantur  in  eodem  loco  saactas  j  acere  reliquias. 
At  comes  nequaquam  hoc  verisimile  reputans,  et 
iterum  ecclesiam  iterumque  regyrans,  aliquod  luci- 
diusiadicium  exquirebat.Tandem  verosecusaitare 
vir  vaidedevotuspertrausiens,  respexit  subito  post 
illud  sancti  viri  imaginem  cingulo  tenus  depictam 
et  proprii  nominis  apicibus  insignitam.  Exclamat 
continuo  prffi  Iffititia,  quasi  aoajamimaginem,sed 
ipsam  rei  veritatem^  ipsas  sancti  Dei  reiiquias  cer- 
neret.Accurruntomnes,  videntesqueffguramsancti 
"viriac  iilteras  gavisi  sunt,  minime  jam  dubitantes 
reperturos  se  protinus  qu»  quffirebant. 


A  Primus  itaque  idem  comes  Ghristum  inTOoani, 
terrffi  fossor  accedit.  Sequuntur  et  c<iet6ri.  Et  pii- 
mam  quidem  soh  ipsius  faciem  quasi  arenariam  cald 
commistam  invenunt.  Qua  mox  egesta,  terram 
reperiunt,  et  ea  rursum  defossa,  impingunt  a 
calceum  pavimentum.Itaque  se  voti  oompotes  ffisti- 
mantes,  magna  cum  aviditate  illud  dirumpunt ;  sed 
eoremoto,  in  puram  terramiterum  incidunt.  Eo 
igitur  magis  instare,  et  terram  ipsam  aliquanto 
altius  fodere ;  quam  cum  nihilo  segnius  ejecissenl 
pavimentum  itemdeteguhsreperiunt^et  eo  quoque 
omni  instantia  dissipato,  tertio  iterum  in  similem 
priori  terram  deveniunt.  Itaque  fatigati,  quasidifQ- 
dere  et  reiinquere  coepta  parabant,  cum  fervor  fidei 
acdevotiocomitisquiescerenuliatenusacquiescens, 

g  magisacmagiscoepitinstaref  inventamque  terram 
instantius  mandateruderare.  Quod  dumfieret,  tan- 
dem  adlapidem  quo  sanctum  contegebatur  corpus 
attingitur,eoquecauteacdiiigeatersublato,  thesau- 
rus  omni  pretio  pretiosior  invenitur,  integrumsd- 
licet  et  illibatum  in  ossibus  Mennatis  beatissimi 
corpus.  Jam  vero  quis  enarrare  pergat  laudes  el 
gratiarum  actionesin  Deum,  gaudiaet  gratulationei 
in  homines  ?  Sed  quoniam  sepulcri  ipsius  medietaj 
ita  sub  aitare  sita  erat,  ut  sine  iihus  violationc 
moveri velievari nuilomodoposset,  consuluitabbai 
utarctiiepiscopo  Beneventano  id  significaretur.qua- 
tenus  ejus  permissioneliceret  eiset  altare  conMn- 
gere,  et  sepulcrum  cum  corpore  simui,  ut  erat, 
levare.  Verum  comes  prudentiori  consilio  usos  : 
Nequaquam  ait,  ne  forte  arehiepisoofus  non  sotum 

^  altarenon  violari,  sednecetiamcorpus  nobis  aufem 
permitttat,imo  fortasseprohibeat;  nosque  postmodum 
sifecenmus,  incurramus  non  leve  peceatam  si  non 
fecerimus,incurramus  nikitominusvoU  simulfasti- 
giique  dispendium:  et  si  non  possumus,  inquit^  quo4 
volumus,  velimus  id  quod  possumus. 

Gummaximaigiturdevotione  acreverentia  jussit 
levari  sacrasreiiquias,  atque  in  duabus  capsidibuB 
ligneis  nunis  diligenter  iocari.  Sicque  acceptis  iilii 
cum  laudibusetcanticis^gaudentes  actriumphantes 
iade  progressi,  eodem  die  qui  erat  pridie  Kalendai 
Aprilis  ad  viliam,  quse  Squiila  dicitur,  appUcue- 
ruat,  ibique  ia  excubiis  sancti  corporis  noctem 
integram  peregerunt.  Aitera  vero  die,  quia  Sab- 
batum,  Palmarum   solemnitatem  prsBoedens,  illu- 

D  cescebat,  innumera  tam  cleri  quam  populi  mul- 
titudine  confluente»  accipientes  sanctas  confessoris 
Ghristi  reUquias,  pedester  comes  ipse  oum  om- 
nibus  qui  convenorant  per  miilia  circiter  (2) 
profecti,  cum  ingenti  tripudio  et  Iffititia,  oum- 
que  bymnis  et  confessionibus  Cajatiam  detule- 
runty  easque  super  altare  beatissimffi  Dei  genitricis 
Mariffi  decenti  honore  ac  reverentia  posuerunt, 
glorificantes  ac  benedioentes  Dominum,  qoi  noa 
deserit  confidentes  in  seet  de  sua  nusericordiapr»- 
sumentes.  Acta  autemsunthfficanno  laoarnatioais 
Domiaicffi  millesimo  nonagesioK)  quarto,  ab  honorem 


(2)  Septem  autttia  nescioquod  antiqua  manu  insertum  est  margiai. 


ddt 


bfi  EGCLES.  GASiN.  bEDlG. 


et  gloriamejusdemDeietDomiDiiiostriJesuCbristi,  A  celebritatis  bodiemflBmateria.  Etideoquambonum 
cuisimul  eumPatreet  Spiritu  sancto sit decus  et  etquamjucuQdum,quamdignumquamquejustissi- 
gioria,  iaus  etgratiarum  actio,  et  auoc  et  semper,  mum  est  ut,  in  translatione  sacri  corporis,  omm 
et  insseculasfficulorum.  Amen.  HeBc  igitur  sacr»  tripudio  gaudeat  plebs  devota  tidelium,  cui  non 
hujussolemnitatiseslcausaybflecyeneraadacunctis      dubiumestcongratulariexercitumetiamangelorum* 


NARRATIO 

DE  GONSEGRATIONE  ET  DEDIGATIONE  EGCLESIiE  CASINENSIS. 

▲UCTORB 

LEONE  MARSICANO 

(MuHATORi,  Script.  ItaL,  t.  V^  p.^e.) 


OperflBpretiummibi  yidetnr.adiaademetgloriam  B 
omDipotentts  Dei,  qualiterbujussancti  et  venerabi- 
lis  cGsnobii  nova  ecciesia»  quove  temporevel  aqui- 
bus  personis  funditus  renovata,  constructaetdedi- 
cata  sit^ad  posterorum  memoriamiitteris  utcunque 
mandare.  Sicut  enim  detestandi  sunt  qui  ea  quAB 
noverunt  ceianda,  reveiant,itanicbilominusingrati 
sunt  qui  ea  quflB  muitorum  flBdificationi  profutura 
prsBviderint,  ceiant.  Et  quamvis  non  sicut  decebit 
id  enarrare  me  posse  confiidam,  meiius  tamen  bac 
mea  imperitia  aliquo  modoputoscribendum,quam 
ftd  nonparvumnostrumdedecus  scribendi  negii- 
gentia  reticendum. 

Cum  igitur  sanctissimi  et  eximii  Patris  nostri  Be* 
nedicti  inhocejus  venerabili  monasterioCasinensi, 
quod  ipse  quondam  strenue,  Deo  duce  et  fautore,  p 
primum  construxerat,venerandflB  memorisBdomnus 
Desiderius,  septimus  et tricesimus  successor^divina 
dispositione  ordinatusesset,  omnipotenti  Deo  adeo 
charusexstititac  devotus,ut  quodsubfideli  famuio 
Benedictoolim  promiserat,  videiicetquod  locus  bic, 
qaem  tuncgentibus  vastandum  diripiendumque  tra- 
dere censuerat,  in  majoremquam  tuncerat  statum, 
lamam  etgioriam  venturus  esset,constat  abhocin- 
choari  et  pertici  voluisse,  cui  tantam  suab  pietatis 
graliam  meritis  Patris  Benedicti  concessit,  ut  inter 
ferocissimas  Nortbmannorum  gentes,  quflBnon  ante 
multosannosfinitimasquasqueet  contiguas  terras 
occupaverant,  tam  pacificetamquequiete  consiste- 
rel,  ut  non  soium  mediocres  viri,  verum  etiam  ipsi 
eorum  principes  ac^duces  iibenter  ei  obedire,  ejus- 
que  voiuntatinon  sditer  quam  sui  patris  ac  domini  ^ 
In  omaibus  parere  studerent,  nuliusque  circumqua- 
qae  manentiom  esset  quinon  ejusgratiam  et  bene- 
volentiam  desideraret.Intaiiigiturpaceac  tranquii- 
titate  divinitus  constitutus,  post  nonnulias  bujus 
sancti  ccBnobii  a  se  nobiiiter  flBdificatas  officinas 
atque  constructas,  tandem  aiiquandoad  renovflm» 
dum  a  fundamentis  ecclesiam,  qu»  revera  et  cre- 
icenti  in  dies  fratrum  numero,  parva  et  pretiosis- 


simo  beati  Patris  Benedicti  corporisthesauro  inde- 
censerat,non  sine  diviooinstinctuanimumadjecit, 
quflB  videiicetyUtcompendioloquar,  anno  ablncar- 
natione  Domini  miiiesimo  sexagesimo  sexto  omni 
nisu  et  studio  sedilicare  coepta  cum  atrio  et  portici- 
bus  suis,  inquinqueannorum  spatioomniestgloria 
et  decore  perfecta.Cujus  quidem  columnas  omnes 
universosque  pavimenti  lapides  ab  urbe  Romama- 
gno  iabore  etnon  parvopretioconvexit,  ipsamque 
ecciesiammirificisoperibusetpene  temporibus  istis 
incognitis,  artificibus  ex  diversis  orbis  partibus  et 
ab  ipsa  quoque  regia  urbe  Constantinopoli  maximo 
flBre  conduclis,  decentissime  decoravit. 

Parietibus  autem  in  circuitupuichracoiorum  va- 
rietate  depictis,  absidam,  et  arcum  majorem,  et 
atrium  musivo  pretiosissimo  adornavit.  Pavimentum 
vero  totius  ecclesiflB  tanta  tamque  mirifica  et  pene 
imeCfabilicflBsorumiapidum  diversitate  distinxil,  ut 
non  iapidibus,  sed  floribus  soium  vernare  putes. 
QuflB  omnia  videri  quidem  et  admirari,  ut  dignum 
tamenest,comprehendivixabaiiquopossunt.Quan- 
titatem  autem  ipsius  ecclesiaB,  et  qualitatem,  seu 
ornamenta,  quoniamnonfuit  mei  propositi  ex  inte- 
gro  in  boc  sermone  describere,  et  alio  ioco  cum  re- 
iiquis  operibus  prflBdicti  domni  abbatis  latius,  Deo 
voiente,  comite  vita,  pandentur,  id  tantum  quanta 
gloria  quantaque  frequantiasit  conseorata,  pro  posse 
narrabo. 

Venerandffi  memoriflB  domnus  Aiexander  II  papa 
eo  tempore  sanctam  Romanam  Ecciesiam  sapientis- 
sime  et  reiigiosissime  guberuabat.  Hunc  ergo  dom- 
nus  abbas,  ut  decebat,  devotissimus  adiit,  eumque 
ut  ad  tantflB  ecciesiflB  consecrationem  accedere  di- 
gnaretur,  oravit.  Quo  veiociter,  utpote  prflB  cunctis 
ei  familiflurior,  impetrato,  iidebrsuidum  quoque  ar- 
chidiaconum,  ac  reiiquos  Romanos  episcopos  et 
cardinaies  officiosissime  invitavit.  Optimum  autem 
mibi  et  non  oontemnendum  videtur,  nomina  et  nu- 
merum  episcoporunl  etmagnatium  aiiquot  qui  ad- 
fuere  (cum  universos  non  sit  faciie  reminisci)  me« 


LEOttB  MAbStCAttt 


»9» 

moriaB  tradere»  quatenus  eorum  Damerositatey  in- 
Humera  eUam  populi  multitudlne,qui  tunc  undique 
terrarum  confluxit,  ipsius  dedicationis  |;loria  inno- 
tescat.  Sunt  autem  hi : 

Joannes  episcopus  Portuensis. 
Joannes  episcopus  Tusculanensis. 
Ubaldus  episeopus  Sabinensis. 
Alphanus  archiepiscopus  Salernitanus. 
fldebrandus  archiepiscopus  Capuanus. 
Johannes  archiepiscopus  Neapolitanus 
Johannes  archiepiscopus  Surrentious. 
Girardus  archiepiscopus  Sipontinus. 
Bisantius  archiepiscopus  Tranensis. 
Drogo  archiepiscopus  Tarentinus. 
Erasmus  episcopus  Signinus. 
Petrus  episcopus  Anagninus. 
Honestus  episcopus  Verolensis. 
Ambrosius  episcopus  Tarracinensis. 
Leoepiscopus  Gajetanus. 
Pandulphus  episcopus  Marsicanus. 
Palumi>us  episcopus  Soranus. 
Martinus  episcopus  Aquinensis. 
Quilelmus  episcopus  Theanensis. 
Johannes  episcopus  Galenus,  sive  Foriclaudiensis^tt/ 
esi  in  bulla  AUxandri  IL 

Petrus  episcopus  Yenafranus. 

Goffridus  episcopus  Aversanus. 

Joannes  episcopus  Picanus. 

Maraldtts  episcopus  Pestanus. 

Albertus  episcopus  Bojanensis. 

Rogerius  episcopus  Ciyitatensis. 

Campoepiscopus  Draconariensis. 

Stephanus  episcopus  Trojanus. 

Balduinus  episcopusMelfitensis. 

Joannes  episcopus  Canneosis, 

Robertus  episcopus  Fiorentinensis. 

Nicolaus  episcopus  Termulensis. 

Guiielmus  episcopus  Larinensis. 

Petrus  episcopus  Guardiensis. 

Joannes  episcopus  Vigiliensis. 

Innacius  episcopus  Monorbinensis. 

Guilelmus  sive  Guibertus  episoopus  Rubbei. 

Datto  episcopus  Ostunensis. 

Petrus  episcopus  Monopolitanus. 

Joannes  episcopus  Juvenatiensis. 

Maynardus  episcopus  Arianensis. 

Amaldus  episcopus  Acherontinus. 

Gonstans  episcopus  Venusinus. 

Ugo  epieoopus  Hydruntinas. 
Goffridus  episoopus  Perusmus. 
TheobalduselectusGastellanas,  qui  videlioetaltero 
post  dedicationemdieepiseopus  consecralus  est. 


At  ex  originali  diplomate  Alexandri  H,  quod  est 
in  archivo  Casinensi,  habentur  prfieterea  hi  preelati 
ecclesiaslici  interfuisse  huic  ecclesi»   Casinensis 
consecrationiy  yideiicet : 
Idebrandus  archidiaconus  S.  R.  B. 
petrus  Dam.  Ost.  episoopos* 


iOOO 

A     Etpost  episcoposonmeslucardinalessubsoribuDt 
jam  diotodiplbmati. 
Ego  Pirminus  oard.  S.  R.  E* 
Leo  card.    ...'.. 
Stephanus  eard.  presbjter. 
Landuiphus  card.  presbyter. 
Leo  card.  presbyter,  pro  omnibus  presbyteris  ca^ 
dinalibus,  diaconibus  et  clerieis  S.  R.  E. 
Monachorum  vero  quot  miiiia  cum  suis  abbatibni 
ad  tantSB  festivitatis  gloriam  eonvenerint,  nequa- 
quam  recoli,  quia  nee  Tideri  quidemonmes  potue- 
nint. 

Principes  autem  Ca  puani,  Richardus»  et  Jordanui 
fiiius  ejus,et  Jordanus  Patruus,  Gisulphus  princepj 
Salernitanus,   Pandulfus  princeps  BeneTentanus, 
^  Sdrgius  dux  Surrentinus^Raynulfus  comes. 

Caeterorum  autem  potentium  comitumque,  seu 

nobilium  omnium  circumquaque  terrarum  tanta  ad< 

fuit  muititudo,  ut  eorum  numerum  nedum  nomini 

recensere,  muitss  otiositatis  indigeat.  Quid  auten 

populorum  turbam  memorem  ?  quss  procuidubic 

tanta  exstltit,ut  non  modo  totius  monasterii  ambi 

tum^  non  modo  onmium  ofiBoinarum  etiam  teot 

compieyerit,  sed  et  ipsa  quoque  itineraabipso  vei 

tice  montis  usque  ad  radices  ejus  ita  frequentii 

constipatione  sua  repieTerit,  ut  Tix  alieoi  fortis 

■imoaliquomodointereoegradiendifacultas  esset 

Omnibus  igitur  his  snmmo  gaudio  prsBcipuaqni 

devotionetantsB  festiTitatis  gratiacongregatis^sun 

mo,  ut  oportuit,  honore  didicata  est  prssfata  eeclc 

sia  prima  dieKalend.  Ootobrium,  die  Sabbati,  ano 

^  diTinsB  Incamationis  1074, ind.  ix,  cum  quinque  ai 

taribus  suis,ex  quibusTidelioetduo,  id  est  S.  Bem 

dicti  et  S.  Joannis  prcBfatus  Tenerabiiis  papa  Ali 

xandermanupropria  consecraTit :  altare  veroSan 

ctflB  MarifleloannesepisoopuBTuseuianensiB ;  Sanci 

TeroGcorgii  Ubaldos  episoopua  SabinenBis;  Santi 

autem  Nicolai  firasmus  episoopns  Signinot  oonsi 

crarunt. 

Peractis  itaque  omnibusy  et  missa  a  Roman 

pontifice  solemniter  celebrato,  multisque  a  popul 

oblatis  donariis,  et  nontantumiisqui  tunc  aderaoi 

sed  el  universisqui  per  contmuosoctodedicatiooi 

dies  festivitatisdevotionisconventuri  eB8ent>abe< 

dembeatissimopontiftceabsolutionedata,unn8qui 

que  gaudens  et  exsultans  recessit  ad  propria.  Baji 

D  autem  absolutionis  graUa  tantadevoUone  tanUqi 

frequenUa  per  conUnuosoctodies  huc  undecunqi 

concursumest,  ut  quasi  nonsefidelem  potaretqi 

parUceps  tantas  solemnitatis  non  fieret.  H«c  onm 

fuisse  nemo  legenUumambigat,qu8B0tiqiie  noni 

aliis  tradiU,  sed  revera  propriis  oculis  vita  desd 

psimus.TransacUs  rero  adedicationehujueeoclesi 

tribus  annis,  loUdemque  mensibus,  anno  videlicel 

Salvaloris  NaUvitatel075,incipiente  m  Non.  Jano 

rii,  ecclesia  B.  Bariholomaii  aposttoli,  qu»  ad  o 

eidentalem  partem  majoris  ecolesi»  satis  deoent 

sita  est,  cum  grandi  iterum  lietitia  et  axiulUtio 

ounctorumfratrumhonoriflce  dedioaU  eataJoan 


1001 


DE  ECGLES.  GASIN.  DEDiC. 


1002 


Sorano  episeopo,  ubi  etiam  qod  miDiaia  particula  A 
brachii  ejusdem  beati  apostoli  ia  argeatea  capsella 
Yeuerabiliter  recondita  est. 

Eodem  etiam  anno,  post  octo  circiter  menses  re- 
liqaes  dun  basilic»  pulcherrim»  iti  extremis  exte- 
rioris  atrii  turriam  modo  hixkeiode  loolatfiB,  pari 
studio  et  honore  saoratcB  suat  4  Idus  Septemb. ; 
quarum  aheram,  ques  a  dextra  parte  ad  honorem 
B.  arohaaieli  MieYiaelis  coastructa  esl,  prsdictus 
Joaaaes'  Sorauus  episcopus,  alteram  vero,  qu«  a 
l»Ta,  ad  hoaorem  B.  apostolorum  priacipis  Petri 
fuadata  est,  Leo  episcopus  Aquiaeosis  diviao  a  umini, 
ipso  domao  abbate  omaiumque  fratrum  prwseate 
coaveatu,  cum  magua  IflBtitiaetdevotioae  sacraruat. 

Porro  eum  abhacdedicatioue  aaausjamquartus 
decimus,  et  ab  locaraatioae  Doaiiaica  millesimus  n 
etnoDagesimus  volveretur,  tribus  jam  annip^et  tribus  , 
ac  sexagintadiebus,  traasitu  revereadflB  ac  semper 
hoaorifice  memoraadflB  memorias  Desiderii  abbatts 
elapsis,  praesideate  atquejubeate  domuo  Oderisio» 
revereatissimo  atque  digaissimosUoce^oreipBhis, 
dedicata  est  ecclesia  saacticoatessorisChristllllar- 
tiai,  quam  praedictus  veaerabilis  abbas  Desiderius 
in  loooipsoubi  oUm&beatissimo  abbate  Beaedicto 
coastructa  fuerat,  circa  portam  scilicet  moaasterii, 
miriflce  ac  pulcherrimeia  sexdecim  marmoreis  co- 
lumnis  erexerat,  quamque  tam  musivo  quametiam 
diversis  picturarum  coloribus  optime  decoraverat. 
Dedicata  est  autem  xiV  Kah  Decemb.,  ipsa  videli- 
cet  die  octavarum  ejusdem  beatissimi  coafessoris 
Ghristi  Martiai,  feria  u,  eum  tribus  altariis  suis« 
ingenti  frequeatia  ordinis  diversi  virorum,  et  maxi-  ^ 
ma  universorum  laBtitia,  quorum  primum  atque 
prncipunm  iu  hoaore  ipsiusB.  Martiai  dedlcavit  vir 
veaerabilis  domnus  Joauaes  episcopus  Tusculanensis; 
illudautemquod  ad  dexteram  ipsius  basiIic»B8itum 
est,  in  honore  S.Erasmi  martjris  eonsecravit  dom- 
nus  Raynaldusepiscopos  Gajetaaus,  quiipso  aaao 
6X  hoe  nostro  mooasterio  eidem  ecclesia  datus 
fuerat  episoopus :  tertium  vero>  quod  a  parte  sinis- 
tra  statutum  est,  in  hoaore  glonosi  coafessoris 
Christi  Ambrosiibeaedixitdomaus  Houestus,  reve- 
rentissimusepiscopusVerulanus.Poereautem  eum 
ais  in  hae  dedieatione  episeopi  etiam  alii  tres  id  est 


Lambertus  Alatrinensis,  Roffridus  Soranus,  nec  non 
etLeoepiscopus  Veaafranus.<Quod  autemtandiu  post 
Patris  l>esiderii  trausitum  eonsecratio  basiiic»  hu- 
jus  dilata  est,  hoc  fuit  in  causa,  quia  et  pictur» 
partem  aliquam,  et  pavimenti  non  modicam,  ad 
eomplendud^morteprsBVtotusidem  abbasrelique- 
rat  Qu»  omnia  successor  illius  studiosissime  per- 
eomplere,  et  addere  qu»  necessaria,  enravit,  et  sic 
eam  dedicari ,  quatenus  pnemissum  es  t,  honorificen- 
tissime  fecit.  *" 

Annis  item  post  ista  tribus,  et  tribus  insuper  ae 
saptuagintadidl>usexaetis,  aaoo  sciUcetlacaraatio-* 
nis  Domiulc»  1094,  ladietioae  secuada,  meusis  Ja- 
nuarii  die  tricesima,secuada  feria,  dedicata  est  eo- 
elesia  Beati  Andre»  apostoli,  pr»sidente,  atqoe 
Jubente  jam  dictoabbatedomnoOderisio,qui  eam* 
dambasUieam  a  fundameatis  exstruxerat  ab  oriea- 
tali  parte  majoris  ecclesi»,  iater  absidam  videlicet 
ipstns  et  domum  iafirmorum  habeas  ooBmeterium 
fratrum  a  latere  dextro,  a  siaistro  vero  claustrum, 
Ilcet  parf  ulumf  tammi  pulcherrimum.  Dedicata  est 
autem  aDom.  RajnaFdo  Cajetano  episoopo,  jam  sn- 
perius  memorato,  cum  ingentidevotioneet  exsulta- 
tione  fratrum  universorum,  ea  nimirum  die  qua 
eastrum  quod  Fratt»  dieitur,  ultra  omnem  spemy 
meritis  beatissimi  Patris  Benedieti,  miseratione  di« 
vina,  recepimus,  quodvidelicettriennioante  a  viei- 
nis  Northmannis  furatuin  nobis  fueratatqueperva- 

sum,  sed  die  xiii Domino  auxilianle 

receptum,  atque  ob  sempiternam  illius  triumphi 
memoriam  io  eadem  die  eonseerationi*}  hoc  solemne 
statutum.  Est  autem  pr»dieta  baciliea  instituta  ad 
utilitatem  infirmorum  fratrum,  ligois  qukiem  ac 
teguUs  firmissime  contignata,  fenestris  vitreis  opti- 
me  decorata,  diversis  sanctorum  historiis  pulchra, 
eolorumvarietatedepicta,  pavlmento  quoque  multi- 
moda  iaeisione  marmorum  artificiose  constructa. 
Quodque  omnibushisestlonge  pr»eipuum,  multis 
ac  pr»claris  tam  apostolorumquam  Martyrum  nee 
non  et  oonfessorum  Dei  reliquiis  stndiosissimeoon- 
secrata.  Quorumomnium  nomina  cumreliquarum 
ecclesiarum  pignoribuspariter  suisinlocis^  Domino 
iuvaote,  scribemos. 


■>!  i  i 


Patrol.  CLXXIU. 


1003  PETRI  DIACONI  1004 

PETRZ   DIAGONI 

AC  BlBUOTBECiRII  SACRI  CASINENSIS  ARCmSTERlI. 

DE  VIRIS  ILLUSTRIBUS  GiSmSIBUS 

OPUSCULUM 

£x  celeberrima  bibliothecaBarberina  depromptam,  notisqae  illustratum  studio  et  opera 
Joannis  baptistee  Mari,  Romani,  Sancti  Angeli  in  foro  Piscium  canonici. 

(nuiUToai,  Ser^t.  Ital,  F»  1.) 


MURATORIi    PRiEFATIO 

Primus  qui  hunc  Petri  Diaconi  Gasinensis  monachi  et  bibliothecariilibeilum  e  tenebris  inpublicam  lu- 
cem  dedu^t,fbit  Joannes  BaptistaMarus,  RomaDus.  S.  Angeli  in  foro  Piscium  canonieu8,qui  descriptum 
ex  ms.  oodice  bibliothec»  Bari>erinflBunacum  supplemento  Placidii  monachi  Casinensis,  8ui8C|ue  Doiis, 
edidit  Rom»  anoo  1655.  Tum  recursusestliberin  bibliotheca  Patrum,  tom.  XXI,  pag.d45.  Parisiis  quoque 
annol666,acdemuminBibliothecaecclesiasticaa  cl.  viro  Joanne  Alberto  Fabricio,Hamburgi  annol7l8- 
Auctoris  nobile  geous,  acta,  et  scripta  nihil  est  quod  ego  recenseam,  quum,  prteter  alios  de  ecclesiasticis 
scriptoribus  agentes,  Marus  ipse  in  notis  multa  de  eo  attiilerit,  ut  actum  agerem,  si  plura  referrem. 


ILLnSTRISSmO  BT  RiyEREllDlSSIMR 

D.  J.  BAPTISE^  BARSOTTO  DE  PUCCINIS 

Prfleposito  Isnensi,  protonotario  apostolico,  sacr»  CsBsareflB  Majestatis  consiliario,  ac  eminenlissimi 

cardinalis  ab  Harrach  cubili  praefecto. 

Accedilad  te,  Illustrissime  domine,  Hbellus  ist$  gemina  ae  causa,  sponte  mea,  ttjuresu) :  etenimtantam 
humanttatem,  sapientiam,  nobiUtatemque  tn  te  omnes  suspicimus,  ut  ntm  minus  ortris  umoersus  Ittteratonm 
tiH  per  benevoientiam  connectatur,  quam  olim  catena  Homerica  tellus  ccelo  conjuncta  fuit ;  nequs 
id  mirum  mihi,  qui  singularem  tuamindolem  perspexi,per  queminstauratur  apud  nos  Pythagoricus  ittt 
concentus,  quem  apud  superos  auditum  veteres  memorant.  Virtutibus  scilicet  ac  nobililate  abundas,  qwB 
tamjucunde.tamamabilitertamcanorspenes  hominesacciptuntur,uf  harmoniam  ptusquam  terrestremeffi' 
eiant,  Testatur  aenus  et  proavos  tuos  non  modo  Lucensis  patria,  qum  agnoscit  in  tuis sanguinem  suum,  sed 
Uta  nobitium antmarumparens  et  altrix  Polonia,quse  Joannem  Baptistam  Puccinum  avum  tuum  Itaticorum 
secretorum  apud  Augustum  Sigismundum  conspexit  et  partunpem  et  interpretem;  quem  in  Germaniam  ad 
Ferdinandum  UCsssanm  aUosquecomptures  principes  tegavit  regice  voluntatis  administrum  gratum  om«ii6tif 
necsineornamentoacprcerogatimabipsoCcesarepHncipibmquedimissum.TunsverovirtutesMpermodestiam 
Ucet,  non  sota  Roma,  non  sokt  Germania,  sed  omnes  peneprovincix  adquasfamatum  dexteritatis  pervenit, 
taudantet  probant.Bohemia  certedebettantumtumfideiacprudentim,ut  eminentissimus  Pragm  archiepi- 
seopus  non  alium  delegerit  ac velit Rommsuarum  rerum  curatorem  quamte,  Numquam orationisfinemface- 
rem,  sivellemreUquaet  innutaveicoltatatibiaprincipibusornamenta  describere;etprmterea  tucemodesHm 
injuriamfacerem,etfortasse  feci;  sed  hmcfuere  indicanda  ut  constaret  tibeltum  istum  sponte  sua  adteaC' 
cedere.  Magnes  est  virlus ;  non  modo  corda,sed  etiam  opuscuta  hoc  magnete  trahuntur, 

Verum  non  modo  sponte  sua;  sed  etiam  jure  mia  ad  te  properat^  tibique  debetur,  Quisnam  ignorat  quantum 
amessacram  Divi  Benedicti famitiamfquantamediteris  adiUius  sptendoremaugendumf quanta  pietateSu- 
biacense  ccenobium  frequentes^ colas  et  venereris  fnec  immerito .  Hic  enim  summus  ille  Christiance  Sanctimonim 
athleta  et  magister  peringensmiraeulumvenenatapoculaetusit,Stygiasinsidiasevasit,taminsignis deque Bc- 
clesta  optime  meriti  ordinisfundamenta  jecit,  quodque  stupendum  est^  tot  in  dies  e  coslo  targitur  ftuenta 

fratiarum,  ut  videatur  esseiocus  hujusmodi  officina  cwtestis  UberaUtatis,  utomitlamsummorum  pontificum 
^aschalis  II,  Urbani  V,  Leonis  IX,  Ctementis  I!I  et  VI,  Eugenii  IV,  Joannis  X,  Benedicti  VI,  acipsius 
sancti  Gregorii  magni  testimonia,quibus  Subtabense  Benediett  sacrariumcommendatur,tanquamet  Ecclesim 
thesaurus,  et  Benedictinm  Famitim  seminarium, 

Porro  hie  tiber  est  scriplus  a  Petro  Diacono  monacho  ac  bibUothecario  Casinensi,  nec  atiud  complectitur 
quam  notitiam  lucubrationum,moresquevirorumiltustrium  Casinensium,hocestpropria  et  immortalia  orn  ^ 
menta  ejusdem  ordinis,  cui  tu  tantum  tribuis,  adeoque  ad  te  Jure  suo  accedit,  ttto  etiam  patrocinio  et  mre 
sublevandus.  Vale.  ^     .      ,.        « 

Joannes  Baptista  Mijius  Ff 


1000 


UBER  DE  VIRIS  ILLOSTRIBUS  CASlN.  —  J..B.  HARI  PRiGF. 


1006 


J.  BAPTISTyE  MARI  PRiEFATIO. 


Dialogos  yietoris  papsB  tertii  (i),  olim  Desiderii  A  adjnngimiisSoppIementttmmanaexaratomTironm 


abbatis  Gasinensis,  inter  blattas  et  tineas  confli- 
ctaotes,  aDnis  prfieteritis  e  Vaticana  bibliotheca  de- 

Sromptos»  cum  in  lucem  protraxerimos,  qoidam 
iobolaris  sciolus  illis  perlectis,  firtutes  Gasinen- 
sium  nos  nimis  extollere  conouestos  est;  critica 
fronte  asserens  perpaoca  aut  nolia  foisse  ea  ad  qjaaB 
perscribenda  et  pervulganda  in^eniom  Casinenses 
contolerint ;  neminemque  fere  se  m  gravioribus  con- 
scribendi  laboribos  exercuisse,  homestissimflegloriaB 
stimolis  concitatom  aliqoid  exarasse.  Hactenos  ni- 
mis  profecto  patienter  hominem  insolsios  obtrectan- 
tem  aodivimos,ejosqoe  etiamsi  omniadicta  referre 
Tellemos,  plane  esset  otio  nostro  aboti,  prflesertim 
eom  scriptis  prodigia  se  editurom  elato  sopercilio 
promiserit. 

0  remridiouUm,  Calo,  etjocoiam^ 
Dignamque  auribus,  et  tuo  cachinno! 


pariter  iilostriom  Gasinensiom,  per  Piacidum  Ro- 
manom  monachom,ac  diaconum  ejosdem  archisterii 
conflatum.  Parvum  quidem  atque  exi^om  fatemur 
(neq[ue  enim  res  tam  nomero  et  magnitodine,  qoam 
pretio  et  pondere,  sestimandfle  sont),  sed  accorate 
cogitategoe  scriptom  a  nostro  Petro,  qoi  anoo  4115, 
qoo  in  vivis  agebat,  multa  prodidit  quse  historiam 
Ecclesise  illostrant,utlegereestapodLeonem  Ostien- 
sem  in  Chronico  Gasinensi,  cojos  tertiom  librora 
ipse  sopplevit,  et  qoartom  ei  adjecit:  pergratam 
ae  otilem  futorom  etiam  iis  qoi  scientiarom  stodiis 
docontor,  aoctorom  libroramqoe  cognitione  capiun- 
tor.  Molta  sane  in  hoc  oposcolo,  maximeqoe  in 
nostris  indicantor  notis,  qose  poblicam  merentor 
locem,  dum  ex  abditis  diversorom  edocitor  yeterom 


scriptorom  notitia,qoorom  libri  intercidisse  crede- 

bantur ;  ooa  spreta  librorom  aoctorom  notione,  in 

tenebris  forsan  perpetoo  jacoissent;  et,  ut  tomolos 

Licet  enim  ordo  monasticos  semper  obtrectatores  3  eorpus   contegit,  sic  omnem  eorum  in  omnem  fere 


taos  haboerit,ut  recte  prodiderunt  SS.  Hieronjmos 
pluribos  in  locis,  et  ChrTsostomos  in  illo  prsclaro 
vit»  Monasticte  C]jpeo,et  alii  anticjoiores  ;  nunqoam 
tamenaudaciushoonostro  soecoloid  factom  est  ab 
iropudentibus  hflereticis,  apod  quos  in  tantam  deve- 
nit  detestationem  idem  monasticos  ordo,at  nonnolli 
lolo  intoito  a  librorom  qoamvis  optimoram  lectione 
abstineant,  qood  monachi  nomme  sint  tantom 
prtenotati;  locomqoe  etiam  proverbio  pleromqoe 
faciant,  monacho  indoctior,  (fxim  risom  qooqoe  mo- 
Tere  possent  Heraclito  obstmate  logenti :  imo  nec 
defoit  quidam  misogramma,  qoi  in  detestationem 
atque  derogationem  monachorum  scribere  non  eru- 
boerit,  verecundantecharta,  etipso  atramento  iomi- 
nium  verso  ad  tantum  impudeatise  promptuarium, 
nonnullos  sanctos  Patres  monastico  titulo  designa- 
tos,  ot  opera  eoram  in  dobiom  revocaret,  nonqoam 
foisse  in  monachorum  nomeram  adscitos ;  demen 


setatem  obroisset,  eoromque  dein  lucobrationes  in 
privatis  sepoltse  bibliothecis  remansissent,  magno 
certe  rei  litterari»  damno ;  com  hac  tempestate  ma- 
gna  doctrioflB  pars  existimanda  sit,  scire  qoi  libri 
aoctorom  legendi,  qoi  non  legendi  sint.  Necessa- 
riom  enim  est  haod  ignorare  qoi  scripserint,  et  de 
qoibos  scripserint,  fontesqoe  nosse  onde  haoriri 
possint  ea  qoflB  vel  ad  scientias  alendas,  vNrtotes 
procreandas,  vel  detestanda  vitia,  magno  osoi  sint 
fotora ;  com  absqoe  Bibliothecis  ferme  inermis  sit 
religio,etinanissapientia.  Hflec  aotem  consideratioi 
et  per  se  joconda,ac  ingenoo  homine  digna  est,  com 
ad  delectom  aoctorom,  tom  ad  excitandos  animos 
stodiosorom  plorimom  faciat ;  qoemadmodom  Mil- 
tiadis  trophflea  Themistodem  dormientem  excita- 
bant;  sic  doctorom  homtnom  volnmina,  quie  in  hoe 
Hbello  commemorantor,ad  laborem,)aodemqoe  sto- 
diosorom   animos  inflammare   debebont.  Et  sicot 


tissime  existimans  tam  solidom  validomqoe  esse  q  omni  solatio  viri  docti  privari   videntor.  com  illis 


hoc  onicom,  enerve  ac  ficolneom  argomentom,  ot 
exsolotos  perinde  foerit  onere  cflBtera  probandi.  Et, 
quamvis  nimis  falsa  non  sint  refellenda,  ne  videan- 
tor  posse  esse  credibilia,  ot  recte  dixit  sanctus 
Athanasios  epistola  ad  Epictetum,  approbante  San- 
to  Epiphanio  hflBren.  77  ;  attamen  nos,  ne  in  soper> 
biam  vel  ignorantiam  silentiom  (licet  noscamos 
qnam  nobis  sit  corta  sopellex)  iste  nogivcndolus 
aeceptoras  sit ;  haod  ignorantes  insoper  moltos 
hommes  esse  jodicii  param  firmi,  qoiniliil  aodiont 
legontve  qood  non  credant,  nisi  refutatnm  sciant  : 
Diilla  interposita  mora,  memores  Ulpiani  sententisB 
de  verb.  signif .  I.  22.  $  1 :  Minus  solvit,  qui  tardiui 
$ohit:  nam  ct  temfore  minui  solvitur  ;  prfleclarique 
etiam  magni  auctoris  dicti :  Barbaris  cunctatio  ser- 
vitis:  siatm  exsequi,  regium  :  opnsculum  istud,  pro 
renata  intertenebrasdelitescensde  Yiris  illustribus 
Cflisinensibos  clarissimo  vero  P^fro  Diacono  monacho 
ac  bibliothecflurio  ejnsdem  coenobii  conscriptum,hacte-  ^ 
Dus  ineditom,  a  plorisque  viris  eraditis  dioaoocroe  ^ 
expetiUim,  nobiseceleberrima  Barberina  bibliothe- 
ea  soppeditatom  singolari  homanitate  ac  beneficen 
tta  V.  clar.  Garoli  Moroni,  ad  maledicta  istios  ob- 
trectatoris  evertenda  ipsomque  convincendom,  tibi 
vero,  benigne  lector,  etbonopoblico  proroolgandom 
dtaimos;  coi  etiam  ob  argomenti    similitodinem 


lectiointerdicitor,  otolim  nonnollls  irrojgatonEi  hoc 
pcensB  Renos  le^itor  a  Tiberio^  apod  Soetoniom : 
Quibusaam,  inqoit,  custodia  traditis,  non  modo  stu- 
dendi  solatium  ademptum.  sedetiam  sermonis,  et  eol^ 
loquii  usus  :  sic  omne  oslamen  ex  lectione  recipiont. 
Fassos  est  id  Angelicus  Doctor,qni  sacrarum  httera- 
rom  monimenta  tanti  faciebat,  ot  de  more  diceret, 
se  unius  B,  Chrpsostomi  homilius,  urbi  Paruiensi 
divitiis  omnibus  refertisdma^  sed  vel  ipeis  imperiis, 
serio  anteponere,  Libri  profecto  velot  stodioram 
Instromenta  medoUitos  delectant,  colloqoontor, 
consolont,  et  viva  qoadam  nobis,  atqoe  argota  fa- 
miliBTiieLie intkgv^niur.Sola  denique  scripta  sunt,  qum 
mortales  quadam  famae  immortalitate  perpetuant,  et 
actibusveterum,  guostraducunt  ad  pdUeros,  nullam 
permittunt  obrepere  vetu^taiem ;  docet  Petros  Ble- 
sensis  epist.  77.  Unde  vere  Martialis : 

Chartis,  nec  furta  nocent,  nmc  smcula  prcesunt 

Sokuiue  non  norunt  hac  monumenta  mori. 
Possidios  namque  in  calce  Vitfle  sancti  Aogostini. 
ejos  perpetoam  fore  memoriam  ob  libros  conscri- 

Stos,  haod  falsus  vates  confirmavit ;  addocto  etiam 
oc  Sflecolaris  poetas  de  se  loqoentis  epitaphio,  qood 
tumolo  soo  adscribi  voloit ; 

Viverepost  obitum  vatem,  vis  nosse,  viator  f 
Quod  tegis,  ecce  loquor  :  vox  tua  nempe  mea  est. 


(1)  Hl  Tktorls  IIIDialo^,  de  quibai  infra,  impressi  %MqX  iom  XVlIIBibliotheceB  Patram,  edit.  Lugd, 


1007 


PETRI  DUGONI 


1008 


Prsterea  openipretiain  estnosse,  noii  solum  innu- 
merabiles  rare  monachos  ei  hac  nofoitissima  aeade- 
mia  Casinensi  prodiisse  cujosvis  doctrinse  ^cnere 
refertos ;  Teram  etiam  assidua  fuisse  diliffentia,pie- 
tate  ac  intentione,  sanctorum  Palram,  aliorumque 
Tirorum  doctorum  volumkia  exscribeodi ;  ut  postea 
in  rebus  dubiis  ad  Mss.  codices  et  antiquos  impres- 
sos,  ex  quibus  Teras  lectiones  restituuntur,tanquam 
ad  oracma  qusedam  tutissime  viri  docti,  ac  emditi 
confugere  valereot  *  quod  lege  caveruut  prudentis- 
aioii  unperatores  TneodosiuB  et  Valentinianus,  lib. 
L  Cod.  Theodos.,  Ue  responsis  prudentum  :  cum 
non  modo  auctoribus  plerisque  dencimur,  sed  etiam 
hi,  qui  ad  manus,  non  aeque  omnes  emendati  sunU 
Unde  plaiie  ridiculi  censeri  debeut,  qui  emendato- 
ne,  an  inemendato  libro  utantur,sua  nihil  putant  ia* 
teresse ;  cum  certe  si  depravatis  utimur  codicibus, 
nil  aliud  supersit,  nisi,  ut  Ixioni  similes  umbram 

Ero  re,  errorem  pro  scienliaamplectamur.Prflemissa 
acigitur  animadversione^subnectendavenithflec  ob- 
•ervatio,  tantam  nempe  dili^entiam  in  accurate  ex- 
•cribendo  fidelium  iliam  prisci  aBvi  pietatem  adjunxis^ 
•6;utnecpromiscueonmibus£xangelium,Psarterium 
aut  Missale  exscribere  licitum  fuerit ;  sed  perfect» 
ffitatis  homines  huic  muneri  eligebantur,  ut  errores 
magis  caverent.  Quod  notatum  legitur  in  capilulari 
Aquisgranensi,  cap.  72 ;  Si  optu  e9t  Evangelium^vel 
PiaUerium,  et  Misiale  ecribere^  perfecta  cstatis  homi- 
nes  icribant  cum  omni  diligentia.  £t  quidem    nuJlus 
labor»  qui  manibus  exercetur,  magis  monachis  con- 
venit,  quam  officium  scribendi  ^  cum  illudsit  manu 
hominious  pr«dicare,  digitis  Imffuas  aperire,  saJu- 
tem  mortalibus  tacitam  dare.  Vide  que  Gerson  late 
disputavit  integro  libro  deLaude  scriptorum,bocest 
exscriptorum,  sive  amanuensium  ;  ac  Tritbemium, 
qui  pariter  integrum   De  laudibus  ipsorum    con- 
•eripsit  iibrum  :  adi  Theophilum  Raynaudum  socie- 
iatis  Jesu»alterum  pene  Didjmum  Giialcenterum  de 
bonis.aomaiislibrispartit.  III,  erotem.  4,  fol.  309. 
Tantaque  etiam  industria,ac  studio  incredibili  insu^ 
per  usi  esse  traduntur,  ut  continuo  veiut  uno   opere 
eamdem  incudem  diu  noctuque  tundentes,  scriptos 
Codices  aiiqoi  artificiose  congiutinarent,  mira  animi 
attentione  corrigerent  alii,  rubro  cffiteri  exornarent 
Theodosii  imperatoris  exemplum  imitantes,qui  cum 
a  publicis  vacaret,  libros  sacros  tanta  ele^antia 
scrii>eret,  ut  Caliiffraphi  nomen  inde  accepent ;  ta« 
•tis  est  Radenis  in  Aula  sacra,  cap.  6.  Imo  illotis 
manibus  sacros  codices  contingere  piaculum  ulterius 
existimaverunt.  Quod  simile  quidpiam  etiam  a  Gen- 
tilibus  factitatum  reperimus,  ita  tamen,  ut  priBter 
manus^  etiam  pedes,  auresque  lustrarent.  Piutar* 
chusp  orat.  ii,  De  esu  carnium,  ita  loquitur :  Quan» 
quam   noe  fortasee  peeeamue,  qui  libroi  ietoe  attingi" 
mui  non  luitratii  manibui,  pedibui,  auribui.   Quam 
vero  gratus  divinss  bonitati  esset  labor  iste  ex- 
•cribendi,   perspicuo  ac  evidenti  miracuio    decJa- 
ratus  agnoscitur;  dum  Trithemius    memorat,  De 
laudibus  scriptor.  man.;  cap.  6,   fuisse  in   quo- 
dam  caenobio  Benedictinorum  quemdam  monachoniy 
qui  in  scribendis  ad  ornatum  bibiiothec«  voiumini- 
btts,  sedulum,  eiaboratumque  ponebat  studium  ;  ita 
at  quotiescumque  a  divino  potuisset  vacare  officioi 
ad  secreta  celise    se  conferens  huic  sancto  Jabori 
insisteret ;  unde  et  muita  sanctorum  opuscula  cum 
ingenU  devotione  descripserit  Rajus  mortui  ossa 
cum  post  multos  annos  exhumarentur,  tres  digiti 
dextrse  manus^  quibus  tot  yoiumina  scripserat,  tam 
integri  et  incorrupti  inventi  sont,  ac  si  eodem  tem- 
pore  sepuicro  fuissent  impositi ;  reliquum  autem 
corpus,  ut  moris  est,  consumptom  ad  ossa  fuerit. 
Simile  etiam  factumdeRichardo  Anglo  Prffimonstra- 
tensi  legere   est  apud  Cse&arium  lib.  xii,  cap.  47, 
Hinc  viri  pictate  ac  eruditione  insi^nes,  divinam 
providentiam  tanti  hat>ere  Jaborem  istum  exscri- 
bendi  animadvertentes  (ne  nulJa  sanctorum  Patrum, 
ccclesiasticorumquescriptorum  monumenta  perirent 


A  qaod  facile  evenisset,  nisi  monachorum  opera  ad 
posteros  fuissent  transmissa)  tn  flerentissimam-ao- 
demiam  Casinensem,veluti  litterarum  tonc  temporis 
seminarium,  innumerabilem  pene  Mss.  ac  impresso- 
rum  copiam   transtulerunt  ;  ita  ut  hodie  in  tota 
Italia  naila  sit  f)aaio  celebrior  bibliotheca,  oufle  non 
aliqua  ez  parte  ipsorum  nobilibus  thesauris  locuple- 
tetur.  Vide  quse  njtavit  noster  Petrus  in  Auctario 
histor.  Casinens.  lib.  lu,  cap.  62,  edit,  VenetsB,  de 
libris,  quos  solum  Desiderios  abbas,  deinde  Victor 
Papa  terliufi.  exscribi  curavit ;  ettuncnon  immerito 
fidem  nobis  dabis;  velleque  proplerea  sacrum  Asce- 
terium  Casinense  eruditionis  merita  laude  spoliare, 
est  rem  manifestam  negare,  non  secus  atque  olim 
Zeno  motum  e  renim  natura  sostuiit^nivi  candorem 
detraxit  Anaxagoras ;  etSoli  concessam  ab  omnibiu 
astronomis  magnitudinem  £picurus.   Facessant  de- 
nique  haec  ludicra  risu  poUus  despicanda,  qoam 
disputatione  seria  confutanda  ;  et  producamus,  posl 
3  fabulam  tantam  istius  polymjUii  sycopfaiantffi,  id, 
quod  iiiustris  ille  ecclesiastics  antiquitaUs    prsco 
cardinalis  Baronius  tom*  IX  anno  716,  suis  Aonali- 
bus  de  Casinensibus  intexuit :  Sed  et  iUud,  inqoit, 
abique  trepidationemendaciiasierijurepoteit:  nuUum 
unquam  toto  Christiano  Orbe  exsiitisse  aUquando  m0^ 
nasterium,  ex  quo  tot  vtt*t  sanctUate  eonspicui,  atque 
docirtna,   tanta   numerositate,   ad  regimen  sanclx 
apostoltcm  sedis  adsciti  fiierint ;  ut  plane  diei  passii 
fuisse  idem  aliquando  seminarium  saerorum  antisti- 
tum,  prout  qum  suo  loco  dicturi  sumui  monifeste 
docebunt.  Vertat  nunc  igitur  se  in  omnes  formas 
Proteus  iste,  et  Casinensium  academiam,  ut  libet, 
oppugnet  simul  cum  iis  qui  in  ipsa  fsce  ignoranUs 
volutati,  omnibusque  pudoris  repa^ulis  perfiractia, 
oUosam  appeliarunt,  omnisqoe  rei  htterari»  exper- 
tem  etiam  credideruot.  Hsec  Ubi,  i^eoigne  Lector, 
significare  voluimus,  umbraticos  impugnatore8,den- 
tesque  Theoninos  Casinense  arcliisterium  coenobi- 
G  tarum  sanctitate,    ac  doctrina  celeberrimum  aoa 
metuere,  cum  tantorum  doctorum  refugium  sibi  ip» 
patere  videat ;  totqoe  ex  se  tanquam  preclaros  ge- 
nuisse  filios,  qui  iogenii  sui  monumentis,  omnique 
bondrom  litterarum  genere  ChrisU  Ecclesiam  locn- 
pletarunt.  Veritas  deiensore  non  ^et,  et  meadaciam 
plerumque  cadere  nullo  impellente,  ac  se  ipaom 
•ubvertere,dixis8e  AogosUnum  memor  esto.  Demum 
ne  mireris  obnixe  precamar,  si  non  cunctos  nosler 
PetrusscriptoresCasinenses,  etomnes  eorom,  qno- 
rum  meminit,  lucubraUooes  recensoerit ;  prssaerUm 
com  pedem  e  navi§[io  ponere  animus  ei  non  foerit  ; 
aood  facile  dignoscimus  e  scriptis  ejos,  uU  e  vestigio 
Hercules :  sed  pro  certo  habendum,  multa  direrso- 
rumScriptorummonumenta^sopersUte  Petro,  adhoc 
in  diversis  privatis  bibiiothecis  laUtasse,  omoiaqne 
propterea  legere,  aut  expiscari  ex  animi   sententia 
nonvaluisse;  maxime  hominem  publicis,  privatisqoe 
negoUis  districtom,  commodiori  tempore  omoas  an- 
D  notatorum.  £t  si   forte,  mi  lector,  dsbc  minus  ad 
gostom  toum ;  en  patrocinium  :  scias  qood  abindi» 
rigeoUffi  crimioe  toeri  eom  possomos,    npn  aolum 
exempio,  quod  neque  Trithemius,   aut  Pantaleo, 
aut  Cornelius  Calhdus,  oum  de  Germanis,  neqm 
Sammarthanus  cum  de  Gallis ;  neque  Ferd,  Mata- 
morus,  cum  de  Hispanis  ; ;  neque  rolieta,  eom  da 
Liguribus:  neqne  Mineus,  cum  de  Flandris  ;  naqae 
Hebedieso,    cam  de  Chaldffiis  <beneficio  Vir.  dar. 
Abrabami  Ecchellensis  ex  tenebrie,  at^oeobscura 
caligioe  anno   prasterito  edoctas,  eruditissimisqae 
notis  illustratus),neqae  alU.cum  de  civibua  8oiB,  auft 
•ociis  scriberent,  omnes  tooc  simol  compkxi  uini  ; 
qoos  oMJori  forsan  adliibita  diligentia,  aot  forinna 
magis  propitia  complecU  potuissent :  vemm  eUam 
•entenUa  Varronis,  qui  aiebat  neminem  reprehen» 
•um  esse,  qui  sUpulam  reliqnisset  ad  spical^am ; 
quodconfirmavitColumelladereroatiea:  Inmagm 
silva,  inquiens,  boni  venatorie  eet,  ferai  indagmre : 
quamplurimoi  caperOf  neque  cuiqum  culjfm  fkii  nam 


1009 


LTBER  DE  VTRIS  ILLnSTRIBUS  GASIN. 


1010 


omnes  eepisse,  prssertim,  cum  munere  suo  quisquis 
bene  fungitur,  si  avido  lectori  famem  utcunque  se- 
dai,  quamTis  non  penitus  eximai.  Ei  ui  rem  dica- 
mus,  si  oUm  cifem  unum  serranii  cirica  donabaiur, 
quamnam  eoronam  pleciere  debebuni  musici  omnes 
xtffffo^AOi  nosiro  Peiro,  dum  non  unius,  sed  plu* 
rium  illusirium  Tirorum  nomina  ab  iDteriiu  yindi- 
caTii»  ihesaurosque  elucidarii  invisos  ?  Uni  sapienii 
noium  esi,  quanii  res  qnoque  iaxanda  sii.  Denique 
tuperfluamrem-eUam  nos  non  agere,  com  jam  de 
acriptoribus  Casinensibus  Trithemius,  Arnoldus 
Wion,  aliique  abunde  quoc^ue  id  prsestiterint,  in 
eorum  indice  non  iam  sollicitos  fuisse,  inscius  ne 
tis,  qoin  mulios  nou  agnoyerint ;  ei  quos  agnoTisse 
le  reieruni,  singuiaaccuraie  eorumposieanooreeh 
iasse  opuscola.  Pruere  i^iur,  siudiose  Lecior,  Casir 
nensium  laboribus,  iibique  persuadeas  :  quod  si 
amor,  siudiumquelitierarumteincendit  (licet  fatea* 
mur  igenue,  mulios  liiierarum  eepisse  tsdium, 
qnia  Wdeoi  ea  fiacta  esse  inimiooram  reiia»  qoie  ho« 
nesii  erani  animi  insiromenta)  ex  poljmathias  Casi<* 
nensis  ihesauris  aliqua  isiorom  heroum  liiierariorum 
scHpia  transcribere,Tel  exeusa  cum  Mss,  conferre ; 
sciio  nosiris  iemporibus  librorom  preiiom  ie  non 
remoraiurum  ;  sicuii  de  Platone  legitur,  qui  ires 


A  Philolai  Prihagorici  libros  decem  millibus  denarium, 
etlam  in  aifflculiate  rei  familiaris,  esi  mercatus,  ex 
quibus  plura  in  suum  deinde  Timsum  usurpaTit,  ui 
aueior  esi  jurirconsulius  Gallus  Aniiq.  Roman. 
lib.  lY  par.  2,  cap.  16  ei  de  Arisioiele,  qui  crediiur 
libros  pauculos  Speusipoi  emisse  tribus  ialentis  At- 
ticis,  quorum  summa  nt  apud  Romanos  H.  S.  duo 
ei  septuaginia  millia,  tesie  A.  Gellio  lib.  m,  cap.  17. 
Nec  eiiam  aninram  iuum  periurlmiiim»  ignaTumqut 
raddere  debebii  exemplnm  Nicolai  V,  summi  ponii-i 
flcis,  qui  ducatorum  quinque  millia  ad  seETangeiium 
diTi  MaiihBBi  Hebraicum  afferenti  promiserat,  ut 
scribit  Eckios  homil.  de  Sancto  Maithieo ;  cum  Casi- 
nenses  non  inducii  peconia,  sed  stadio  gloriie  diTi* 
A«,  beneTolentia,  ac  liberaliiate  paraios  se  oflerunt 
tibi  illa  prodere ;  et  ianquam  ie  Teierum  scriniorum 
excussorem,  roanuscriptorumque  exemplarium  con- 
qnisitorem  agnio.  centes,  ad  illa  crulganda  cohoria- 
buntur,  impelleni,  ^aiiqne  animi  calcaribus  insuper 

B  perurfleboni.  Remiaisci  quoque  ie  Tolomus,  faTore» 
non  odio,  dignam  hanc  nosirara  este  propenstssimam 
bene  de  republica  liiterarta  merendi  Tolnniaiem : 
dum  iotom  noeiroffl  siudiom  hisce  ihetauris  repe* 
riendis,  iuo  et  l>ono  poblico  impendimut.  Ato  mi 
lecior,  ei  faTC. 


DE  VIRIS  ILLUSTRIBUS  CASirCENSIS  COENOBIL 


PROLOGUS. 
Goaciut  assiduitiuis  imperiis,  Pandulphe  pnesul 
yenerande^arduam,  diflicillimamque  rem  apicibut 
exarare  sum  orsus ;  iilusirium  scilicei  virorum  Casi* 
nensis  archisterii  librum.  Opusculum  isto  in  tem- 
porenoTum^obliTioniquepene  jamiraditum ;  quod 
uiinamquiperspexerini,  cumquantaoordis  id  m^ 
siiiiascrip8erim,adTertereTaleant:  namstupor,  et 
hebetudoingensnostrioppleTit  pectoris  arcem,cur 
a  sexcentis  ferme  jam  annorum  currioulis  in  Casi- 
nensi  gjmnasio  non  extiierit,  qui  hunc  Tilibus  sal- 
tem  mandarel  schedulis  librum,  et  hoc  non  causa 
inseitisB,  sed  laborem,  ac  detrehentium  lingiias  fu- 
giendoacoidit.Nunc  enim  illudDeiioqui  est  consum* 
matuffl  oraculum :  inquoperspicimus  hominesse- 
metipsos  amantes,  etquae  sua  sunt  qu8Brentes,non 
qu8s  Jesu  Ghristi,  detractioaique  ardentissime  ope- 
ram  daates.  Et  primo  quidem  a  Tranquillo,  Grieco- 

(I*)  Nursis  ex  patre  Anicio  Eupropio,  et  Abun- 
dantiamatre,  ex  illustri  Riguardaiorum  familia;  uni- 
ca  Nursini  comitis  filia,  racultaturaque  ejos  ac  co- 
gnominis  bserede,  sanctus  Beoedictus  natione  Ro- 
manus,  monachorum  in  Occidenie  antesignanus  ac 
princeps,  eodem  cum  sorore  Scholastica  pariu  na- 
scitur  anno  Domini  480.  Quibus  editis»  mortua  est 
mater,  quasi  jam  satis  Tixisset,  cum  tantos  ialesiiue 
relinqucret  posierns  ;  nec  alia  Tidereinr  nupsisse 
causa,  qnam  nt  talium  sanctorum  fiereimaier.  Ejus 
res  gcstas  non  solum  sanctus  Gregorius  papa  Magnus, 
omnium  Tiriuium  magister,  fuse  prosecutus  esi  libro 
11  Dialogorum  (quem  Gregorii  librum  Ingolstadienses 
Grsecolatioum  annis  superioribus  publicarunt),  tc- 
rum  etiam  ambitioso  quasi  pneconio  Alexander  sc- 
cundus,  Viclof  secnnflus,  summi  pontifices :  Joannes 
Triihemius,  Cardinalis  Baronius,  ac  Amoldus  Wion, 
qui  Lignum  Tit»  duobus  iomis  complexus  esi,  in 


B 


A  que  ApoUonio  cosptum,  sed  ab  illustrissimis  Tirit 
Hieronjmo,Gennadio»atqueIsidoroapud  Romanot 
ad  finem  esi  utque  perduotum.  Et  quafflyit  ab  aliit 
nihil  esi  taffl  operose  aotum,  qnod  non  Hieronjmi 
eloquentia  superet ;  post  istorum  tamen  e  mundo 
recessum,  nullusioyentus  est,  qui  illud  ad  caloem 
perducerei.  Guidoprssiareanotierinttituior,  fflori* 
busyitaqueprflBcipuus,  antehoc  ferme  septennium, 
opusculum  scrii)ereagressusest  illud ;  sed  laborio* 
tum  inibi  Tidensjacere  materiaseadimisiifacilitata 
qua  ecBperai :  qnod  ti  iile,  longe  me  in  terfflona 
tensuque  priBpoUent,  rem  coBptam  dimitit,  ego  qui 
acumine  mentis  iners,  sermoneque  impolitut,  ei  Ta- 
riis  rebus  sum  implicaius,  quid  acturus  sum  ?  Sed 
ad  ea  qu»  imminent,  stylut  tequent  Tertaiur. 
CAPUT  PRIMUM . 

DE    SAIfCTO  BINBOICTO. 

(i )  Benedicius  monachorum  insiitutor^yir  egregiut 

quo  propago  tanii  P&iris  accuratissime  conscripia 
est.  copiose  tradidcrunt.  Videndus  etiam  Benedictut 
Htestenius,  monasterii  Affligeniensis  prsepositus  lib. 
disquisit.  monasi.  prolegom.  I,  in  Viia  sancii  Bene- 
dicii,  diffuse  de  eo  agens. 

Preeiermemoraia  a  nosiro  Peiro  conscripsii^iiam 
patriarcha  Benedictus  De  ordine  tionasterii,  qua- 
liier,  inquit,  a  frairibus  religiose  ac  studiose  con- 
Tersari,  ac  Domino  roilitare  oportet,  librum  unum, 
qui  incipii :  In  primis  noetumis  horis,  Hic  Tcro  liber, 
una  cura  Regula  excusus  fuit  apud  Juncias  Veneiiit 
anno  1593  in-46,  procurante  Arnoldo  Wione,  quam- 
TTs  in  hoc  opusculo  qusedam  occurrani  Terba,  ouib 
siispicionem  m^erunt,utsancto  Benedicto  non  Tidea< 
tur  hic  liber  tribuendus ;  pro  qua  re  lege  dictum 
HeBrienium  fol.  4062.  Ldtieris  etiam  consignaTii  ser- 
monem  in  discessu  sancti  Mauri,  caius  initium  :  Si 
tristandum,  dileetissimi,  qui  inieger  habetur  in  Mar- 


FETia  PTAGONI 


lOlt 


ost  apostolos  singularis»  proyinci»  Nursiae  ex-  A 
oriundus»  ex  patre  Eupropio  nomine,  matre 
Qdantia,  avo  Justmiano,  nutrioe  Gyrilla.  Post- 
n  duodeoim  monasteria,  Christo  adjuvante, 
itruzit  temporibus  Justiniani  imperatoris^prfle- 
is  cellas  sub  prffipositis  ordinans,  dirino  ad  se 
>  responso,  duobus  angelis  comitantibus,  ad 
Qgeliuni  pmdieandnm.paganosque  ad  Christum 
^ertendos,  Casinum  adyenit ;  ubi  templa  idolo- 
destruenSjCoenobium  cons  truen8,circummanen- 
;)agano8  ad  Christum  convertit.  Scripsit  autem 
senex  io  eodem  Casinensi  coenobio  moQacho- 
I  regulam,  discretione  pr8Bcipuom,sermone  lii> 
mtam,  epistolas  vero  duas  ;  primam  ad  Remi- 
n  Rhemensem  archiepiscopum ;  secundam  ad 


Maurum  sunm  discipulnm,  quem  in  Galliis  ad  pras. 
dicandum  direxerat,elegantissimo  sermone  compo- 
suit.Fuitautemtemporibus  Anastasii,  Zenonis,  Jo- 
stini,  et  Justiniani  imperatorum ;  sepuitus  vero  est 
in  Gasino  in  ecdesia  Sancti  Joannis  Baptisi»  anta 
altare,  ubi  a  toto  orbe  venerabiliterhonoratur. 
GAPUT  II. 

DB  FAUSTO. 

(t)  Faustus  ejusdem  Patris  discipnlus,  septennis 
in  Casino  oblatus,  et  a  sanctissimo  Benedicto  cum 
Maaro  Casinensi  prseposito  in  Qaliias  directus,  posl 
snam  reversionem,  beati  Mauri  Vitam  ex  jossioM 
Abbatis  Theodori  lucidissime  Talde  oomposnit  Cla* 
ruit  autem  temporibus  supratorum  imperadicto- 
rum,  sepultus  autem  est  inmonasterio  Lateranensi. 


logio  Benediciinorum  Amoldi  Wionis  ad  diem 
rtam  decimam  Januarii :  sermonem  pariter  in 
lione  saneii  Placidi  et  sociorum  his  verois :  Sioui 
is  est  gauder$,  Hic  vero  excusns  est  in  epistola 
tlorum  ad  sanctnm  Benedictum,  quas  ad  calcem 
inensis  chronici  editionis  VenetSB  fuit  adjeeia. 
radicta  opuscula  simul  colligata  reperies  in  no- 
ima  Biblioiheca  sanciorum  Pairum,  ei  posiremo 
in  Theologia  regular.  Cl.  viri  patris  Caramuelis 
.  Cisierciensis,  dociissimis  eiiam  illusirala  com- 
tiariis.  Notandum  vero  quod  licei  episiola  ad 
^am  Remigiim,  quaein  flne  dicii  chronic  Casin. 
libi  legiiur,  in  dubium  a  cardin.  Baronio  iom. 
Lnnal.  anno  707  una  cnm  ioia  hisioria  revoce- 
;  lapsumque  ex  nominum  similiiudine  irrepsisse 
)i  :  atiamen  cum  eam  veram  Petrus  Thirseus  lib. 
lil.  de  Dasmoniacis  agnoscai,  nec  post  ediia  Ba- 
i  scripia  quidquam  insinuei  dubiiationis,  defen* 
do  etiam  earo  Anionius  de  Yepes  in  chr.  Ord., 
luinas  Moreau  in  opusculis  sancii  Benedicti,  ei 
rgius  Colvenerius  in  scholiis  ad  Flodoardi  hisio« 
Q  ;  lecioris  propterea  judicio  relinquimus,  ui  ipse 
pie  diligeniia  discernai  quid  vere  sancto  Bene- 

0  iribuendum,  quidve  illi  adjudicandum  censeat. 

1  estauicm  hoclocosileniii  ienebri»  involvendum, 
dnovissime  ad  huic  epistolfle  fidem  adsiruendam 
us  Hfleflenius  commeni.  ad  Viiam  sancti  Bene* 
i  cap.  i6,  disquisii.  monast.  se  invenisse  refert. 
iuiiquo  videlicei  Ms.  cod.  bibl.  monast.  Sancii 
iini  Tornaci,  alieram  episiolam  monachorum 
imensium  psot  qoingentos  annos  a  sancii  Bene- 
i  obiiu  ad  Casinenses  perscripiam,  quam  ioiam 
iniegram  reddii.  Denigue  an  vere  cunctae  supra- 
m  lucubraiiones  genuini  sini  feius  sancii  Bene- 
i,  discuiiiur  solita  diligeniia,  erudiiione,  ac  do- 
na  a  prsefaio  Garamuele  in  Theolog.  reg.  p.  2  ; 
>  leciorem  ad  enm  remiitimus. 

ixiisancius  Benedictus  annos  63,  cum  habiiasset 
'siae  aonos  septem,  Romse  septem,  Sublaci  iri- 
ta  quinque,  Casini  quatuordecim ;  sians  ai<]ae 
3ius  in  iemplo  inter  discipulorum  manus  (editis 
is  perfeciffi  administraiionis  copiosis  aciibu,s  re* 
18  pieiaiis  praeclaris  monimeniis,  ac  congestis 
umerismeniorummanipulis)efflaianimaro,  quse 
stri  via  coelum  deduci  visa  esi,  anno  Domini  543, 

21  Mariii,  hora  ieriia  roaiutina;  et  sepuicro 
osiium  epiiaphium,  ui  referi  Sjlvester  Mauroli- 
lib.  I.  Hisi.  sac.  omnium  relig.  de  Sancio  Bene- 
0  agens : 

Nursia  me  genuit,  speeus  obtulit  alta  Casini, 

Me  rafmit  vertex^  aula  beata  tenet, 
erum,  de  die  et  anno   obitus  sancii  Bencdicii 
at  controversia  quam  afferi  et  dissolvit  rei  chro- 
)gicae  periiissimus  vir  Dionysius  Petavius  in  Ra- 
ario  teroporuro,   parte  secunda,  Jibrc  quarto, 

14,  illucque  amandamus  leciorem  plenioris  di- 
sionis  hujus  puncii  avidum. 


B 


(2)  Sanctos  Faasios,  naiione  Italus,  divi  Benedicti 
primarius  assecla,  ac  symmysta,  sensuum,  a£feciio- 
numque  moriiBcaiione  fuii  iania,  ui  supra  imiiatio- 
nem  luisse  videreiur.  Gum  sepiem  annorum  essei» 
divo  Benedicio  a  pareniibus  suis  fuiioblatus  ;  aguo 
iandem  posi  perfeciam  regularis  proposiii  instiiu- 
iionem,  cum  beato  Mauro  missus  fmiin  Gallias  anno 
salulis  542,  Amoldi  Wionis  annorum  calculo ;  at 
juxta  computum  Ecclesiae,  anno  535,  ad  construen- 
dum  coenobiuroy  ubi  in  roagnasanctiiatemultis  annis 
conversaius,  iandero  ad  Laieranense  monasicriuoi 
esi  regressus.  Testatar  id  eiiam  Mariyrologium  Gal- 
licanum  Cl.  V.  Andrese  Saussay  in  suppiemento  ad 
diem  deciman  quintam  Febr.  his  verbis :  Deposiiio 
5,  Fausti  monachi  Casinensis,  disdputi  sancti  Bene- 
dicti,  (fui  atiquandiu  in  camobio  Glanofolii  iu  And&' 
gavenst  prmulatu  ad  Ligerim,  sub  S.  Mauri  disci^ 
plina  conversatus,  postea  redux  m  Italiam  apud  Cor' 

p  sinum  suum  cursum  finivit,  etc. 

^  Is  erai  per  haec  ieropora  calamiiosissima  lialiie 
siaius,  ui  Langohardis  crudeliter  ubique  grassaoti- 
bus,  nulla  urbs  tam  muniia,  nullus  locus  iaro  remo- 
ius  inveniretur,  qiio  illi  suis  incursionibus  non  per- 
ruropereni.  Neque  conoehiuro  Casinense  cladis  acer- 
bissimaro  calaroiiaiero  efTugere  potuii ;  quam  eiiam 
S.  Benedictus  pnenaniiaverai.  Itaque  fugientes  mo- 
nachi  ex  eodem  coenobio  Romam  profecii  suni»  et 
Pelagium  secunduro  poniificem  adiverunt,  abeoque 
benigne  accepti,  iuxia  Laiefanense  pairiarcbium, 
roonasieriuro  in  honorero  SS.  Joannis  apostoli  ct 
evangelisiie,  ac  Pancraiii  roariyris  coniruxemni, 
ibique  spatio  centum  iriginta  annorum  habitave- 
runi ;  in  quo  degens  sancius  Fausius  Viiam  sancii 
Mauri  abbatis  in  Gallia  condiscipuli  sui,  qui  sepiua- 
genario  roajor  in  coeluro  migraverai  anno  Domini 
584,  juxia  vero  Chronolog.  clar.  V.  Guesnay  in  Viu 
sancii  Joannis  Cassiani,  anno  565  Inculentissime 
liiteris  consignavit,  sub  Ghrisii  anno  606  quod  col- 

^  ligiiur  ex  prsefatione,  in  qua  sic  loouiiur  iose  Fau- 
stus :  Hoc  opuscutum  beatissimo  Papx  Bonifacio 
ostendi ;  quod  ipse  sanclissimus  Pontifex  approbans 
laude  dignum  duxit,  suaque  sancia  auctoritate  robo* 
ravii.  Fuii  is  Bonifacius  Papa  III.  ui  Leo  Osiiens. 
chron.  Casin.  lib.  i,  cap  3,  testaiur,  qui  anno  606 
sedere  coepit,  ei  anno  eodem  decessit,  succedente 
Bonifacio  IV  pap.  Unde  corrigendus  Trithemius  de 
scripi.  eccles.  ro  verbo  Faustus,  qui  ad  Bonifaciuro  ii 
scripsisse  referi.  Edita  est  ea  Viia  a  Lippomanno,  et 
Surio  addiemouiniam  decimamJanuani,  etaMom- 
britio  tom.  I.  Yide  Acia  sanciorura  V.  CI.  Bollandi 
ad  hanc  dicin,  in  quibus  vita,  translaiio,  ac  mira 
cula  sancii  Mauri  accuraie  descripia  leguniur.  Adi- 
eiiam  nolas  V.  Cl.  Joannis  Taroayo  in  Mariyrolog. 
Uispan.  ad  diem decimam  quariiiro  Januarii.Obser- 
vavii  iaroen  Hugo  Menardus  in  noiis  Mari.  Bened. 
prsedicta  acta  esse  corrupia,  iu  iamen  illum  consule. 
Exsiare  eiiam  in  biblioiheca  Carmeliiarum  Excalcea- 


1013 


UBER  DE  VIR1S  ILLUSTRIBUS  GASIN. 


1014 


s: 


CAPUT  in. 

DB   MARCO. 

(3)  Marous  Fatris  Benedioti  diseipQlus,  et  Casi- 
nensis  moaaohus,  vir  egreg^us,  et  in  Soripturis  ap- 
primeeruditus.De  adyentu  sanutissimi  Benediotiad 
Casinum ;  de  situ  looi,  oonstruotioneque  ooenobii 
elegantissimos  yersus  oomposuit. 

CAPUT  IV. 

DB  SSBA8T1AN0. 

(4)  Sebastianus  B.  Benediotimonachu8,Hierony- 
nii  doctorisegregii  Yitam  desoribensylegendam  Ec- 
oletiis  tradidit :  in  qua,  qus  ei  a  puero  institutio, 
qua  in  Juyentute  studium,  qusB  in  senectnte  ei 
soientia  fuerit,  lucidissime  satis  demonstrat. 

CAPUTV- 

DESAIfCTO  81MPLIC10. 

(5)  Simplioius  sanotissimi  BeDediotidiscipulus,ao 

torum  claromontensium  in  Averoia  Vitam  Ms. 
sancti  Mauri  metro  et  prosa  scriptam  per  Odonem  : 
libellum  miraculorum  ejusdem :  sermonem  de  trans- 
latione  ejusdem  in  monasterium  Fossatense,  docet 
Vir  Clar.  Philippus  Labbeus  Societatis  Jesu  in  noya 
Bibliotheca  Mss  .librorum  edita  Parisiis  anno  preet., 
ag.  206.  De  gestis  Fausti  agit  Sigebertus  cap.  32, 
e  script.  eccles.  Martjrol.  Benedict.  sub  die  decima 

Suinta  Febr.  Galesimus,  Maurolycus,  et  Trithemius 
e  Vir.  illustr.  ordin.  S.  Bened.  lib.  n,  cap.  2,  et 
lib.  111,  cap.  3.  Leo  Ostiens.  lib.  ii,  cap.  3  Histor. 
Casin.  Vincent.  in  Specul.  histor.  lib.  xxi  cap.  68 
et  69.  M.  CI.  Gerardus  Joan.  Vossius  de  Ilistor.  Lat. 
lib.  11,  cap.  24.  Ad  lucis  seternae  preemia  evocatus 
fait  S.  Faustus  circa  annum  Domini  620. 

(3)  Marcus  a  sancto  Benedicto  familiarissime  di- 
lectus,  vir  ad  poeticam  artem  extollendam  a  natura 
progenitus,  moribus  et  conyersatiooe  prteclarus,  ac 
in  litteris  etiam  saecularibus  peritissimus.  Et  ne 
Marci  auctoritas  a  nonnullis  parvi  habeatur,  tan* 
quam  obscuri  alicujus  scriptoris,  hic  producere  de 
eo  quorumdam  yeterum  scriptorum  teslimonia  non 
alienum  duximus.  Paulus  diaconus  lib  i,  c.  26  de 
gestis  Langob.  sic  ait :  Baec  omnia  ex  Marci  poetx 
carmine  sumpst,  qui  apud  eumdem  Patrem  (Benedi- 
ctum)  fciic  teniens  aliquot  versus  in  ejui  laude  compo- 
tuit.  jSadem  referuntur  ab  Aldreyaldo  lib.  ii.  cap.  4 
de  miracul.  sanct.  Bened.  Sanctus  Peti*us  Damianus 
serm.  8,  in  yigilia  sancti  Benedicti :  Haec  plane  de 
Marcif  ejusdem,videlicet  D,  Benedicti  discipuli,  ve- 
nusto  carmine  jam  defloravimus.  Vide  etiam  Si^e- 
bertnm  de  script.  eccles.  capit.  33.  Prster  rccensita 
a  nostro  Petro,  quae  inedita  remanserunt,  scripsit 
etiam  yersibus  heroicis  ejusdem  sancti  Benedicti 
magistrisui  nonnullarairaculaadiyo  Gregorio  papa 
primo  omissa  :  quae  carmina  cum  diu  delituissent, 
excusa  modo  reperiuntur  in  tertio  poematum  yolu- 
mine  D.  Prosperi  Martinengii,  Romse  anno  1590 
in  4»,  studio  et  opera  Arnoldi  Wionis,  ut  ipse  testa- 
tur  lib.  Lign.  yitse ;  quaeque  Mantuee  in  caenobio 
Sancti  Benedicti  inyenta  etiam  refert.  Scrlpsit  in- 
superGnomas  impressas  Haganose  anno  153ietalia 
qufedam  opusculacollecta  per  Joannem  Picum,  edita 
sunt  Parisiis  anno  1562  in-8^.  Claruit  eodem  fere 
tempore  quo  sanctus  Faustus :  id  est,  usque  ad 
imperiom  Heraclii  Angusti,  anno  Domini  6i0. 

(4)  Vita  sancti  Hieronymi  Ecclesise  doctoris  maxi- 
mi,  pluribus  referta  mendaciis,  quse  sine  auctore 
yagatur,teste  cardinali  Baronio  ad  annum  420,  num. 
49,  non  yidetur  tribuenda  nostro  Sebastiano,  ut  ali- 
qui  perperam  arbitratu  suo  scriptis  fecerunt ;  cum 
tantum  ab  ipso  lilieris  deinandata  fuerit  Vita  sequa- 
lis  sui  sancti  Hieronymi  discipuli  Sancti  Benedicti, 
Don  antem  Ecclesiae  doctoris ;  illamqne  deinde  coe- 


A  post  eum  in  Casinoabbas  efifeotus :  Regulam,quam 
8UU8  magister  ediderat,  publioe  legendam  omnibus 
monachis  tradidit.  Versuaquoque  nonnuUos  deea« 
dem  re  desoripsit.  Fuit  vero  temporibus  Justini  Ju< 
nioris,  sepultus  autem  in  Casino,  juxta  oorpus  B. 
Benedicti. 

CAPUT  VI. 

DB  LAUEBNTIO. 

(6)  Laurentins  ejusdem  coenobii  monachus,8oien« 
tia  antecessorum  suorum  post  sanctissimum  Bene- 
dictum  nuUi  inferior,  factus  episcopus,  beati  Mauri 
vitam,  ae  Castrensis  episoopi  pasaionem  versibus 
adomayit :  historiam  quoque  Sanoti  Wenoeslai,  et 
B  sermonemdebeatiBenedictiTigilia  elegantemoom- 
posuit. 

nobiis  Benedictinis  legendam  tradidisse  scribit  Ar- 
noldus  lib.  Lign.  yiie.  Vide  Gerardum  Joannem 
Vossium,  difTus®,  reconditsque  eruditionis  yirum 
lib.  de  hist.  Latinisin  Sebastiano.  Floruit  circa  an- 
num  Domini  560. 

(5)  Sanctus  Simplicius  abbas  ab  obitu  diyi  Bene« 
dicti  tertius,  utdocetS.  Greg.  lib.  it  Dial.  in  princ. 
Vir  coeleslibus  charismatibus  prffiditus,  omnique 
testimonio  sanctitatis  illustris.  Yersus,  quos  in  lau- 
dem  regulss  sancti  Benedicti  descripsit,  una  cum 
diyersis  aliis  sanctorum  monachorum  regulis,  in 
lucem  propediem  dabit  yir  praecellentis  doctrin8B,et 
summusecclesiasticsantiquitatis  assertor  ac  yindez 
Lucas  Holstenius.  Vide  quse  annotarunt  Haeftenius 
in  tr.  6,  disquis.  i .  de  regulse  sancti  Benedicti  pro- 

n  mulgatione  in  Simplicio,  Matthffius  Lauretus  de 
existenlia  corporis  sancti  Benedicti  in  coenobio  Ga- 
sin.,  cap.  5,  Hugo  Menardus  de  origine  et  incre- 
mento  ordinis  S.  Benedict.,  pag.  870,  ac  Antonius 
de  Yepes  in  cbron.  Bened.,  fol.  337,  de  sera  pro- 
mulgatione  dict»  re^ulffi,  ubi  argumenta  eruditjssi- 
mi  Antonii  Galloniim  Apologiademonachatusancti 
Gregorii  adversusabbatemConstantinum  Cajetanum 
enervant  ejusque  diluunt  objectionem.  Ad  auspica- 
fissimum  locum  indeterminatffi  beatitudinis  transiyit 
Simplicius  circaannum  Domini 576  miraculis  corus- 
cans ;  sepultus  est  Casini  una  cum  ConstanUno  ab« 
bate  suo  prffidecessore  juxta  sui  magistri  corpus. 
Horum  corpora  primum  a  Desiderio  abbate,  postea 
Victore  Papa  IH,  una  cum  sacris  cineribus  Carolo- 
mani  reffis  ac  monachi,  inventa  sunt  anno  Domini 
1071  *  ut  ex  nostro  Petro  Diacono  serm.  Ms.  de 
Octaya  Sancti  Benedicti  habetur.  Vide  V.  Q.  Mar- 
cum  Scipionemin  Elog.  abb.  Casin.   in   Simplicio; 

j.  eum  etiam  commemorant  Trithem.  De  yir.  ulustr. 

^  ord.  S.  Bened,  lib.  ni,  cap.  iO.  Leo  Ostiens.  lib,  i, 
cap.2  histor.  Casin.  Anastas.  Biblioth.  Monachusin 
libello  de  traoslat.  Sanct.  Bened.,  et  iterum  noster 
Pctrus  lib.  Ms.  De  ortu  et  yita  Justor.  Casin.,  cap.iO. 
(6)  Opuscula  Laurentii  Monachi  f  asinensis,  de- 
inceps  episcopi,  incertffi  tamen  sedis,  exstare  Casini 
Ms.  uti  et  alia  quaedam  in  sextopluteo  ad  dextram 
bibliothecffi,  testaturArnoldus  Wionlib.  Lign.  yit. 
Historiffi  sancti  martjris  Wenceslai  ducis  Bohemo- 
rum,  habitu  monachi  Benedictini,  sed  non  profes- 
sione,  auctore  Laurentio,  meminit  Baron.  in  Mar- 
tyrol.  ad  diem  28  Septembris,  illamque  etiam  Ms.  in 
nostro  exili  Mss.  sacrorum  qenario  asseryamus  tali 
lemmate  :  Dominus  ac  Redemptor  noster  humanis  vi- 
sibus,  etc.  quam,  si  yota  est  spes  nostras  Deus  Opt.. 
Max.  fortunayerit,  una  cum  aliis  sanctorum  Vitis 
hactenus  ineditis  bono  publicoproferendamdabimus. 
Scripisse  prseterea  prffifationem  in  doctrinas  Doro- 
thei,  constare  ne  in  Bibl.  SS.  Patrum  Tom.  ii,  edit. 


1016 


ETRI  DUCONI 


101« 


CAPUTVIU 
bs  cmuNo. 


(7)  CypriaQus  presbyter  sab  Petronace  abbate  iii 
eodemcoBnobio  mooachus  factus,  de  B.  Befiedicti 
miracuUs  hymnum  in  ejus  festivitate  cantandum 


8.  auctor  est  Posseylnus  in  Apparatu  in  verbo  Lau- 
rentius ;  sed  Vossius  de  hist.  Lat.  fatetur  se  non 
satis  assequi  mentem  Possevini,  rel  mirifice  eum 
rationem  fugere;nam  noster  Petrus  Oiaconus,  quem 
de  hop  Laurentio  monacho  scrijpisae  refert,  Tixit 
circa  Annum  Bomini  1145:  at  ille  Laureniius  mona* 
chus,  qui  auctor  esi  proBfaiionis  Doroibei  esse  Hi- 
larionem  monacbum  Casinensem :  at  Hilario  ille 
lloruitcirca  annom  Domini4516«annisquadringentis 

KiBcfuaginta  et  amplius  poat  Petrum  Casinensem. 
Tita  sancii  €asirensis  episcopi  et  martjrris,  con- 
sulecl.  Tir.  Michaelem  monachum  in  Sanctuario 
Gapuano.  Floruit  Laurentius  circa  annum  Domini 
750 

(7)  Hjmnus,  quem  composuit  Gyprianus  de  beato 
Benedicto,  in  BibL  Casinensi  tali  serTaiur  exordio : 
Avreo  Solis  radio  permniSt  etc.,  teste  Arnoldo 
Wionelib.  Lign.  rit.  Scripsii  et  alia  nonnulla.  Vive- 
bat  anno  Domini  760. 

(8)  Paulus  eognomento  Wamefrid  ex  Langobardo- 
rnm  gente  originem  duxit  Warnefridi  ac  Theode- 
lindfB  fiiius  ;  Tir  apostolicus,  ac  anUstes  dociissimus, 
appellaius  a  Gaspare  Barthio  merito  Polyhisior,  qui 
pene  innumera  mir»  ac  exquisitee  eruditionis  moni- 
menta  suo  eximio  ingenio,  acrijudicio,  ac  pruden- 
tia  singulari  prodidii  ;  et  ne  quia  a  leciore  curioso 
de  Paulo  desiderari  possit,  Terba  damus  Leonis  Ost. 
in  Chron.  Gasin.  lib.  i,  cap.  15  :  hte  siquidem  ex 
Langobardorum  gente  originem  duxit ;  ejus  namque 
abafms  Leupichis  nomine,  eo  iempore  quo  primum  in 
Italiam  Langobardi  ingressi  sunt  cum  eis  venit.  Cujus 
Paulinater  nomine  Wamefrid  :  mater  Theodelinda 
fuit.  Qui  a  puero  diseiplinis  liberalihus  eruditus, 
maximum  in  curia  Desiaerii  ultimi  regis  Langobar- 
dorum  ob  suam  industriam,  familiaritatis  locum  obti' 
nuit:  cancellarius  dicti  reais,  atque  AquiUiensis  pa- 
triarchii  diaconus  extitit :  (hinc  Paulo  Diaconi  co- 
gnomen  ab  adepta  digniiaie  indiium.perpetuo  adh®« 
sit,  licet  hoc  non  attendat  Baphael  Volaierranus, 
nam  pro  diTcrsis  habet  nostrum  Paulum  bistoris, 
Lan^obardics  scriptorero,  et  Paulum  Diaconum 
Aquileiensem).  flt^post  capiam  Papiam,  cum  regi 
quoque  Carolo  pro  sua  prudentia  admodum  charus, 
et  familiaris  effectus  est,  ae  non  multo  post  cum  ac' 
cusatus  ajoud  eumdem  regem  fuisset  a  quibtisdam  invi' 
dis,  quoa  eum  propter  fidelitaUm  Desiderii  domini 
Dft  voluisset  occiderey  fecit  eum  idem  rex  comprehen- 
dere,  et  coram  se  addua :  quem  cum  interrogasset^ 
utrum  vera  essent,  quw  super  morte  suadeeo  dice- 
rentur,  constanter  respondit,  sepro  certo  fidelissimum 
domini  sui  ftiisse,  et  tn  eadem  se  fidelitate  cum  vita 
perseverare :  ad  hme  rex  subito  ira  suceensus,  prcece- 
pit  eum  manibus  sine  mora  privari ;  sed  mox  inse  re^ 
versus,  et  reminiseens  sagacitatis  ejus,  atque  pruden^ 
tiaSfSuspirans  ait :  Et  st  ejus  manus  abscindimus,  ubi 
tam  eiegantem  scriptorem  reperiemus  f  et  ait  proceri' 
bus  autstentibus  stbi :  Dieite  ^uid  super  hoc  vobis  vt- 
detur :  at  ilU  :  Jubete,  inqmunt,  ut  eruantur  ejus 
oculi,  ne  atiquando  aliquas  alicui  eontra  vos  litteras 
dirigat.  Et  ubi;  vel  quandOf  ait  rex,  tam  insignem 
historiographumy  autpoetam  invenire  valebimuxf  ilH 
vero  vtdentes  circa  ittum  regis  compassionem,  ae  be- 
nevotentiam,  suaserunt  tandem,  ut  tn  Diomedis  insu- 
lam,  qua  hodie  a  tribtu  montibtu  Tremiti  dicitur^ 

(«)  Minc  Taria  lecUo  codicis  Leonis,  quo  usus  est  Ma- 
rus,  ab  edito  in  collecUone  nostra.  Is  quidem  si.  ut  in 
impressSs  hactenus  ipsius  annotaUonibus  legebaturjia  se 


A  desoripsit.  Glaruit  autem  teoo^oribus  Laonis,  Coii- 
stantim,  et  Hirenes  imperatorum. 

CAPDT  vin. 

DB  PAULO* 

(8)  Paulus  Aqoileiensis  patriarchiidiaconusyregis- 


eum  exsitiaret.  Faehmque  est,  uki  eum  per  aliquot 
annos  eassul  mansisset  (a),  tandem  ad  Monasietrtum 
Casinense,  celebri  sanctitatts  fama  notiuimum  dam 
perrexii  ibique  monaehtts  factus,  pie  et  reltgiose  vitam 
duxit,  00  diu  superstes  in  seneetute  bona  in  paee 
euievii,  ctm  innocentics,  humilitati,  sHentiofue  «dr» 
AiMitaiittm  modum  operam  dedisset,  Sic  Dictus  Leo 
Ostiensis. 

Plura  alia  TeneraUone  dijs^na,  insigniaque  Tirto- 

tum  monumenia  immortaliiaU  consecrasse  fertur, 

B  qu»  ad  noiiUam  nosiri  Peiri   noo  perTonerant :  tI- 

aelicet  Viiam   sancU   Benedicii  meirice  scriptam, 

3aam  inTenies  apud  eundem  Paulum  Ub.  i,  cap.  S6. 
egesiisLangob.  Arnoldus  Wion  menUonem  fadt 
cujusdam  poemaiis  de  Viia  sancU  BenedicU  a  Paulo 
Diacono  conscripii,  cujus  singuli  disUchi  iisdem 
quibus  incipiuni,  desinuni  Tcrbis,  quod  iniegruni 
affert  Ajmoinus  serm.  de  sancio  fienedicto,  ubi 
eUam  ejusdem  Pauli  hymnum  afferisingula  miracula 
diTi  Benedicii  conUneniem.  ExaraTiiinsuper  Paulas 
Viiam  sancii  Mauri  abbaiis  miro  quodam  arUficio 
descripiam :  sic  exordiiur : 
jDtio;,  via,  vita  tuis,  decus  et  laus,  gloria  virttis, 

Jesu,  Itsx  tucis,  Dttx,  via,  vita  tuis. 
Tu  facts,  Omnipotens,  animalia  muta  profari, 

Quod  tibi  cumque  ptocet,  tu  fads  omnipotens^ 
Da,  precor.  ut  referamsancti  magnalia  Mauri, 

Qu3B  per  te  gessit,  da  preeor,  ut  referam,  etc : 
Titamque  eiiam  sanciae  Scholastloe  Tirginis,  man- 
G  danie  Carolo  Magno  imperatore,  quee  iniegrae  in 
terUo  poemalum  libro  habeniur  Prosperi  MarUnen- 
gii  ;  leciorem  propterea  curiosum  ad  enm  remitti- 
mus.  Sicuti  eUam  iussu  eiusdem  Caroli  (qui  anno 
814.  V.  Kalend.  Febr.  Aquisgrani  diem  dausit 
extremum^  ffitatis  annonim  71),  ordinaTit  historias, 
et  lecUones  per  iotum  annum  singulis  fesUTitaUbus 
sanctoruro  congruenies :  qu»  ejus  disposiUo  ab  eo- 
clesia  toia  obserTaia  esi,  et  usque  ad  h»c  nostra 
tempora  iuTiolabiliter  cusiodiia  ;  serTatur  apud  nos 
baec  eUam  ordinaUonis  nota  MS.  Vide  epistoiam  Ga- 
roli  imperaioris  de  hac  ordinaUone  scribeniis,  qua 
homiliario  Alcuini  prseponiiur.  Pneterea  de  eadem 
sancia  ScholasUca  nonnullos  composuit  Tcrsus,  qui 
habeniur  in  Martyrologio  Arnoldi  Wionis  ad  diem 
decimum  Febr.  Viiam  etiam  sancU  Arnulfi  Metensis 
episcopi,qai  fuii  primo  prsfecius  domus  regis  Fran* 
corum,  postea  Mciensiam  episcopus,  quae  apud  Su- 
rium  Tomo  IV  ad  diem  16  AugusU,  ei  apud  Bedam 
D  tom.  ni,  reperiiur,  licet  falso  ipsi  Bedes  ascribatur. 
Ubrum  de  gesiis  episcoporum  Meiensium,  ediium 
per  Marquardum  Freberumin  Gorporehisior  Franc, 
mdicai  ipsemei  Paulus  scripisse  lib.  ti  De  gestis 
Langob.cap.  XVI.OegesUsEpiscoporum  Papiensium 
librum  unum,  quem  se  Tidisse  testatur  Galesinus.Ad 
Carolum  imperaiorero  episiolam  unam,  quae  ms.  in 
Biblioih.  Casin.  ad  dexiram  scamno  lu,  179  ser- 
Taiur.  Viiam  sancU  Cjrpriani  Gpisco(>i,  et  Martjris, 
quae  habetur  in  prolegomenis  Jacobi  Pamelii  ad  S. 
Cjpriani  opera.  Versus  ad  Arichem  principem  Be- 
neventnnnrn  generum  Desiderii  regis  iypis  modo 
cusi  reperiualur  apud  Tirum  Gl.  Gamillum  Peregri- 
num  rerum  aniiquarum  indagatorem  indefessum 
hisioricumque  insignem  in  hist  principum  Langob. 

habebat.  enorDiiier  quldem  Titiaios  erat  et  mancas. 
Nos  ad  Teram  lectionem  huius  loci  iniUaQi  restitnimas. 
Moa. 


1017 


LIBER  DE  VIRIS  ULtfStRIBUS  GASIN. 


1016 


que  Desiderii  notarius,subTheodeoiarioabbatead  A 
Ca8inumperTeuiens,monasticumque  scbema  susci- 
piens,  sanctitate,  gravitate  suo  tempore  singularis, 
philosophia  quoque  apueritia  eruditus,  composuit, 
in  laudem  batissimi  Benedicti  Tersus  elegiaco  me- 
tro  digestos ;  hymnos  quoque  sancti  Johannis  Ba- 
ptistSB,  sanctiqueBenedicti;  yersas  ad  Carolum  im- 
peratorcm,  ad  Arichis  Beneventanum  principem  ; 


sanctique  Fortimaii  episcopi  vitam  eleganter  descri- 
psit;homiliasquoquequinquagiQta,sanctipontificis 
Gregoni  Vitam ;  in  Re^ulatSancti  Benedicti  exposi- 
tionem ;  ac  de  ingressu  Langobardorum  in  Italiam, 
origine  regnoque  eorum,  historiam  valde  luculen- 
tam  edidit.  Inhjstoria  autem  Eutropii  quam  plurima 
adjunxit.  (Jniversas  etiam  lectiunculas  a  principip 
mnndiusqueadsuam  SBtatem,  unacum  annali  con- 


pag.  roihi  835.  DiTorom  etiam  aliquot  faeinora,  lau* 
desque  lucuientis  yersibus  oelebravit :  quo  in  genere 
carmen  in  S.  Jcannem  Baptistam  tutelarem  suum, 
patronumque  regni  Lan{;obardorum  maxime  excellit, 
cvyus  pietaie,  ac  BQmeris  Romana  ecclesia  deJectata 
recitandum  proposuit,  estque  inter  sacraios  hymnos 
elegantia  et  yenustate  facile  princeps  :  sic  exor- 
ditun 

m  queant  laxis  reionare  fibris,  etc. 

Composuit  et  hymnum  de  passione  sancti  Mercurii 
ac  etiam  alterum  in  translatione  eorporis  Beoeven- 
tum  :  primom  refert  Petrus  Pipernus  Beoerentanus 
Lib.  ?,  cap.  20  De  effectibus  roagicis.  Exstat  pari* 
ter  hjmnos  alcaicus  dactvlieus  e  yet.  ms.  Lao^« 
Ecdes.  Beoevent.  ritu  in  festo  assampt^  virgiois 
Deipar«e  decanteri  soiitus,  a  nostro  Paulo,  ot  ssse- 
ritor,  scriptos,  incipit : 

Qiiis  ipos$it  amplo  famine  prsepotens,  etc. 

Insoper  aliqoa  fragmenta  MSS.  sob  nomine  Paoli 
Diaconi,  moiila  tamen,  et  hiolca  nos  costodimos ; 
videlicet,  Vitaro  Germani  sanctissiroi  Constantinopo- 
Utani  patriarchfl^  per  Paolom  Diaconom  historieom 
scriptam.  In  traosiiu  Petri  Damiani,  de  dimiitendo 
episeopaio  oraiionem,  in  qoa  fii  mentio  de  sancto 
iCmolpho  Metensi  episoepo*  Viiam  saneii  Peiri  Da- 
masceni  episcopi,  et  marijris  necnon  alterius  Petri 
parilermaHjris,  per  Paolom  Diaeonoro  scriptam.Alia 
eiiam  oposcula  needom  prasJo  subjecta  Casinatem 
biblioth.  exomant,  videlicei  Cod.  ms.  sign.  nom. 
146,  prffifixQs  esi  sermo  Paoli  Diaconi  io  Evangel. 
Nemo  aeeendit  imeemam,  etc.,  ioeipit.  His  sancti 
Evan^eUi  v&rbis,  etc.  item  Cod.  cxlv,  pag.  198.  Yiia 
saneii  Gre^orii  Pap»  i,  tribos  libris  conscripia  per 
Paolom  DiacoDom,  incipit :  Greaorius  Urbs  Romulea 
patre  Gordiano,  finii  :  Iduum  martiamm  regnante, 
etc.  liem  Cod.  305,  ejosdem  Paoli  Diaconi  sermo  de 
B.  Virgine,  incipit :  Licet  mnnsHm  Sanetorum^  etc. 
Ejosdem  sermo  in  iilod  Evan^ elii,  Simile  est  regnum 
ctiehrum  homtni  regi^  qui  volutt  rationemponere,  etc., 
incipit  :  Prcssens  sancU  Evangelii  lectto,  etc.  Habc 
vero  tiomilia  inier  oposcula  saneiorum  aliqooi  Pa- 
irom  per  Thomaro  uaUetoro  edita  habetor  Logdooi 
anno  1615,  pag.  450.  Sicot  eiiam  in  celel>errima  bi- 
bliotheca  Medicea  ploi.  17,  exiare  inier  octo  volo- 
mioa  homiliaroro  aiversororo  aoctororo  nonnollas 
Panti  Dlaconi  horoilias  refert  Henricus  Ernsiios  in 
CaiaL  Medic.  Biblioih.  In  eodem  Archivio  Casin. 
adsoni  cororoentaria  mss.  in  fol.  Paoli  Diaconi  in 
Regolaro  sancti  Benedicti,  obi  in  fronte  habetor 
pioora  vetostissima  sancti  Beoedicti,  et  Joaonis 
abbatis  coi  Regolaro  tradit,  licet  cororoentariom 
prfedicioro  Ho^o  Menardns  Ruthardo  monacho  Ra- 
bani  et  slrabi  aoditori  iriboendoro  esse  nolarit. 
Vide  disquisiliones  monasticas  Hflsfieni  lib.  u,  traei. 
S^disquis.  4.  liemepistola  Pauli  Diaconi  ad  Carolom 
Biapnom,  noroioe  theodemari,  et  Casin.  congreg. 
scnpla,  de  qua  Ostiensis  in  Chron.  Sobjongitor 
eiiam  in  eodem  Codice  ms.  sjlloge  qoflBdam  chrooo- 
legica  ejosdero,  ot  nonnolli  pniant,  Paoli.  qoaro  si- 
mul  com  qoadam  historiola  sob  tiiolo  ignoii  Casi- 
nensis  rir.  cl.  Caroillos  Peregrin^  Hisior.  princip. 
ijantfobard.  iiltimo  locoin  locem  ectidii.  Epistolarom 
ad  mvmos  librum  onum  scripsisse  eiiam  feriur. 


Observaodoro  denique  esl,  aoctorera  Miscell» 
falso  dici  Paoioro  Diaconoro,  Baron.  Toiu.  V.  Annal. 
et  Bellarm.  De  scriptor.  eccles.  probani.  Vide  notas 
eroditissimi  Auberti  Mirsei  in  Sigeberturo  De  scri- 
pior.  ecdes.  cap.  80,  et  precipoe  vossiuui  de  histor. 
Latin.  in  Paolo,  ei  natali  anno  Chrisii  dissert.  7, 
pag.  5«  Caraillom  Peregrin,  bistor.  princtp.  Lango» 
bard.  qoi  Paoloro  callide  oon  produiisse  nistoriam 

B  Langob.  ad  sua  ieropora  observavit,  sicui  etiaro 
nonnuUa  alia  sileniio  obvelasse.  Alphonsos  Ciaeon* 
in  Vitis  pontificom  in  Leone  :  Hab^,  in^oii,  auctor 
Miscsllas  Paulus,  vel  fotius  Joemnes  Dtsumus.  Sed 
oicunque  sit  de  norome  scripioris,  certe,  qood  in 
pmnibus  fere  mss.  Cod.  nomen  Paoli,  non  Joannis 
legitor.  I 

Claroit  Paolos  anno  Domini  704.  Com  innocentiin, 
horoilitaii,  silentioque  oltra  humanuro  roodum  ope- 
ram  dedissei,  atqoe  io  Casioensi  monasierio  usqoe 
ad  fioem  vit®  ardue  saiis,  ac  districUssime  vixisse^ 
sepultus  estCasioi  anie  capitolom,  gloriosis  emicans 
meritorom  maximorom  msi^niis,  tesiator  nosier 
Petros  Ub.  mss.  Deorto,  et  vita  Jostor.  Casin.  cap« 
XXV.  Ezstant  Caroli  Magni  liiter»  meiro  exarata 
nostro  Paolo,  in  qoibos  de  sosceptfle  viise  ratioiie 
per  ipsum,  sacrique  coeoobii  <:asin.  sanciitate  mi<^ 
rifice  graiulatur:  c^usrum  lilterarum  partem  hie 
inserimus,  ut  clarissiroi  iroperatoris  in  eruditos  ho- 

C  mines  singularis  huroanitas,  deqoe  saeri  archisterii 
Casin*  sanctitate  praeclara  eiistimaiio  agnoscator^ 
Est  hojusmodi  : 

Hine  celer  egrediens^  eeleri  mea  eharta  voUUu 
Per  silvaSf  eolles^  fMUles  quoque  prmpete  eursu, 
Atma  Deo  chari  Benedieti  tecta  require; 
Est  nam  certa  quies  fessis  venientibus  illue. 
Hic  olus  fiospitibus,  piseis,  kic  panis  abundat, 
Pax  pia,  mens  humtlis,  pulchra  et  concordia  fra- 


Laus,  amor,  et  eultus  Christi  simul  omnibus  horis^ 
Dic  Patri,  st  sociis  cunetis,  salvste,  vaUte. 
Colla  mei  PauU  gaudetido  amplecte  benigne, 
Dicito  muUoties,  sahe  Paier  optime,  salve, 

De  Paulo  mentionero  habeni  Leo  Osiiens.  Chron. 
Casin.  lib.  i,  cap.  i7  ;  Sigebert.  cap.  80 ;  Triih.  De 
viris  illustribus  Ord.  S.  Bened.  lib.  li,  cap.  30 ;  Ar- 
D  nold.  Lib.  y ;  cap.  91  Lig.  viise  ;  Th.  Deropsteros 
in  notis  antiq.  Roroan.  Ipse  Paolos  de  se  ipso  rool- 
iis  in  locis,  ei  alii  innomeri ;  in  perveiosto  cod.  ms. 
legiroos  Paolom  foisse  diaconum  S.  R.  E.  cardina- 
lem,uii  eiiam  dicio  lib.  ms.  nostri  Petris  de  ortu  et 
vita  Jostorum  Casinensiuro  in  cap.  25,  inscripiione 
bis  verbis : 

DePaolo  diacono  cardinali,  etc. 

Qoem  focom  exscripiores,  sive  amanoenses  le- 
ctori  faoere  voloisse  existimaroos,  dom  in  nollis  ia* 
bulis  ecdesiasticis  in  numerom  Gardinaliom  adsci- 
torocolligiroos.  Vel  potiosscropoloroistom  iniectom 
foisse  credendom  a  Martino  Polono  io  prafatione 
so»  Chronicffi,  dom  io  opere  De  gestis  imp«ratorum 
et  PontiOcum  nominat  qucmdam  Paolom  Diaconom 
romanoro  et  cardinalem  :  isie  tamen  dissolvitqr 
nodos  qood  noster  Paulus  fuit  diaconos  Aqoiteien^ 
sis,  ti  posiaaniMiachM  GasineBds;  al  isie^  ex  qno 


1019 


PETW  DIACONI 


lOSO 


puto  rhythmiee  oomposuit.  Fait,  autem  temporibus  A  miraculis  per  eum  inibi  factiSyet  inlaudem  eanctn 
Caroli  imperatoris.  Sepultus  est  iu  eodemcoenobio      Deigenetricis,  etdeconstructionemonasterii  sancta 
juxta  ecclesiam  sancti  Benedictiante  capitulum.         Mari»  in  Plumbariola  versus  mirificoi  edidit. 
CAPDT  IX.  CAPUT  XI. 


DS  mLDERlCO. 

(9)  Hildericus,  ejusdem  PauH  Diaconi  anditor.de 
origine  prsBceptoris  sui  yita>  institutione,  doctrina, 
reiigione,  habitu»  lucidissimos  yersus  composuit. 

CAPUTX. 

DS  THIOPHAHIO. 

(10)  Theophanius  diaconus.  Tir  erudissimus  ac 
disertissimus,  de  constructione  coenobii  Domini  Sal- 
yatoris  de  adyeotu  sancti  Benedicti  adCasinum,acda 

profecit  Martinus,  yocatur  Romanus  diaconus  et 
cardinalis.  Vide  Yossiam  de  histor.  Latin. 

Exstat  epitaphium  Pauli  Diaconi  yersibus  exoma- 
tum  ab  mlderico  monacho  et  abbate  Casineusi  di- 
scipulo  prfledicti  PauH  :  qaod  tibi,  singalari  hamaDi- 
tate  V.  cl.  Caroli  Borelh  cler.  Regul.  Minor.  nobis 
suppeditatumi  exanUqaoms.  cod.  sin.256.  BibHoth. 
Casmensi  depromptum,  nunc  primum  in  lucem 
damut. 

SPlTAPHlClf  PAUU   DlACONl. 

Perspicna  elarum  niroium  tum  fama  per  eeyum. 
Astra  simul  junctam  pangant  te  codtibus  almis. 
Veridico  Leyita  tuos  quis,  summe,  triumphos 
Lucifluis,  Paule,  potuit  deproroere  dictis  ? 
Ut  tua,  sed  lector  properans  huc  noscat^  et  hospes 
Sacrato  tumalo  requiescere  merobra  sub  isto, 
Laudis  amanda  tuse  snmmatim  carmine  digno 
Almificos  actns  dignum  est  reserare  canendo. 
Uximio  dudum  Bardoram  stemmate  gentis 
Viribus  atque  armis,  quss  tunc  opibusque  per  orbem. 
Insignis  fuerat,  sumpsisti  genens  ortum  : 
Tam  digna  est,  postqnam  nitidos  ubi  saepe  Timayi 
Amnis  habet  cursus,  ^enitus  tu  prole  fuisti : 
Divino  instinctu  regalis  protinus  aula 
Ob  decus  etlumen  patrise  te  sumpsit  alendum ; 
Curo  tua  post  Tibridero  populis  et  regibus  altis 
Tunc  placida  cunctis  yita,  stndiumque  maneret. 
Omnia  sophi»  coepisti  culmina  sacrflB. 
Rege  monente  pio  Katchis^  penetrare  decenter 
Plurima  captasses  digne  cum  dogmata,  cujus 
Resplendens  cunctas,  superis  ut  Pbcebus  ab  astris, 
Arctoas  rutilo  decorasti  lumine  gentes ; 
Hsec  sint  jam  niraium,  fluidi  cum  gloria  ssecH 
Condignis  ditaret  oyans  te  sedule  gazis, 
Lucis  ob  setemae  yitaro  sine  fine  beatam 
Audacter  spreyisti  hujus  deyotus  honores: 
Regis  et  immensi  fretus  pietate  polorum 
Vernanti  huc  domino  properasti  pectore  Christo 
Sabdita  colla  dare  Benedicti  ad  septa  beati ; 
Kxemplis  mox  compta  tuis  ubi  concio  sacra 
Tum  jubar  ut  fulgens  coepit  radiare  coruscis, 
In  te  nam  pietas  jugiter,  dilectio  dulcis, 
Nectareus  et  pacis  amor,  patientia  yictrix, 
Simplicitas  solers  nimium,  concordia  summa 
Omnesunulqaebonum,  semper?  enerande,  manebat; 
Nunc  ideo  CoeH  te  gemmea  regna  retentant, 
Sideream  retinens  pariter  per  secla  coronam. 
Hoc  tibi  posco,  sacer,  gratum  sit  carmen  honoris. 

Hildenc  en  cecini  quod  lacrymando  tuus, 
Qaem  re^uiem  captare  tuis  fac  quasso  perennem 

Sacratis  precibus,  semper  amande  Pater. 

(9)  Fuit  deinde  abbas  Gasinen.  Hildericus,  et  co- 
dem  mense,  auo  electus,  obut,  scilicet  anno  Domini 
834,  cum  seoisset  -  diebus  decem  et  septem  :  yersus 
quoscomposuit  de  Paulo,  supra  retulimus. 

(iO)  Vixit  sub  Ludoyico  Pio  imperatore,  anno  Do- 
mini  855.  Mim. 

(ii)  Opuscala  qom  Baisatiot  abbta  Benedictiniis 


DE  BA881T10. 

(ii)  Bassatius  Ca&inensis  coenobii  abbat,  yir 
Scripturis  sanctis  deditus,  et  notitia  eoclesiastici 
dogmatis  sufficienter  instructus,  oomposuit  nitido 
satis  et  aperto  sermone  quosdam  tractatas:  foit 
autem  tempore  Ludoyici  imperatoris. 
CAPUT  ni. 

ni  S.  BERTARIO. 

(i2)  Bertarius,  supradieti  Bassatii  discipuius,  ae 

decimus  octayas  scripsisse  exponitur,  (jpisnam  con* 
B  tineant,  non  explicat  Petrus ;  nisi  intelli{[ere  yeHmos 
(]uod  cum  suo  tempore  ordinem  monasticum  aliqaa 
jam  ex  parte  corruptum  in  Liguria,  Burgundia ;  Ger- 
mania  yidisset,  sermonibus  ac  doctrinis  correxis- 
set.  Naturae  concessit  non  sine  opinione  sancUtatis, 
Casini,  anno  Domini  86i,  die  xyi  Kalend.  Aprilis,  et 
in  Capitulo  fratrum  juxta  sedem  diyi  Benedicti, 
qnam  magnifico  ornatu  decorayerat,  sepoltus  est. 

(12)  Sanctus  Bertharius,  ab  ipsis  Prancorum  regi- 
bus  ortum  ducens,  yir  tant»  sancUtatis  et  inculpatse 
yitae  laudibus  conspicium,  clam  suis,  domo,  ac  patna 
digreditur,  illud  poetse  yeteris  animo  semper  agi- 
tans: 

Qui  vult  esse  pius,  regalibwi  exeat  aulis. 

Religiosa  peregrinatione  inde  usque  e  Galliis  Ca- 
sinnm  suscepta ;  quo  simul  ac  peryenit,  res  suat 
sseculum  habere  iussit,  omniaque  illius  ornamenta, 
opes,  dignitates  (^nm  propter  sammam  Berthariino- 
C  bilitatem,  modestiam,  ingenium,  ipsi  non  dubia  spe 
proponebantur)  tanquam  stercus  arbitratos,  nodoa 
ad  Christi  nudi  crucem  confugit,  et  Benedietinis  ad- 
dictas  esl  Casini ;  deinde  yero  Bassatio  abbate  de- 
mortuo,  communi  Patrum  consensn  abbas  eligitar 
anno  Domini856.  Perhflecenim  tempora  Bertharios 
a  Sarracenis,  qui  Italiam  inyaserant,  plures  est  per- 
pessus  injurias ;  nempe  quod  auxilia  adyersns  lUos 
ex  GalHa,  et  alionde  adfyocasset,  frequenterque  in 
eos  egressus,  ac  impetum  faciens,  a  finibus  illis  a- 
yertisset ;  undein  se  odium  immaneconcitatum  faiL 
Quadam  igitur  die  Lyri  amne  adyecti  Sarracenij 
Bertharium  in  majori  asde  ccenobii  Sancti  (jermant 
celebrantem  repente  adorti,  cum  aliquot  monachis 
obtruncant  xi  &alend.  Noyembris  anno  Domini  883, 
sedente  Ludoyico  imperatore  Arnolphi  imperatoris 

Suarti  filio,  cum  annis  S8  non  exactis  monasterio 
asinensi,  impleto  cumulo  meritoram,  praefuisseL 
Consule  Leonem  Ostiens.,  lib.  i.  cap.  46  ;  Chron. 
Q  Casin. ;  Carolum  Sigonium  de  Re^o  ItaliaB  Hbr.  yr, 
et  Camillum  Peregr.  Histor.  princip.  Langob.  in  se- 
rie  abb.  Casin.  in  Berthario.  Ejus  martjrii  acta  ab 
Ignatio  Prengensi  monast.  Casm.  priore  conscripta 
hactenus  inedita  apud  nos  seryantnr  tali  exordio : 
Tempore,  quo  sacrum  imperium  ad  tuendas  ret  Ee» 
desim  Bomanse,  etc.  Ejusdem  ssjicti  Bertharu  yitce 
per  dictum  Ignatium  exaratie,  notisque  ConstantiDi 
Cajetani  iUustratffi  meminit  etiam  Labbeus  in  noyt 
Bibliot.  ms.  librorum  pa^.  365,  Martyrol.  Qallica- 
num  sub  die  xxii  Octobns  sancti  Bcartharii.  etiam 
mentionem  facit.  Deyita  et  translationereliauiaraA 
sancU  Bertharii  ad  montem  Casinum  ride  Martjrol. 
Wionis  ad  22  Octobris  et  n  Decembris. 

Scripsit  sanctus  Bertharius  philosophus  ac  medi- 
cus  insignis.  ante  conyersionem  suam  mulla  yersi« 
bas  etsoluta  oratione  :  nempe  de  medicina  etGram- 
matica,  yidelicet  ^  innameris  morbis  hinc  iade 
coUecta  yolamina  doo  ;  de  grammatica  libros  aii- 
quot. 


lOSl 


LIBER  DE  VIRIS  ILLUSTRIBUS  CASIN. 


lOM 


[>ost  eum  abbas  Gasinensis  effectus  ;  yirgenereet 
iitteris  nobiIis,bone8tati8,religioni3  ac  martyrii  co* 
rona  perspicuus.  Scripsit  non  contemnenda  opu- 
loula,  sed  praBcipua  suntillaqufleabbasjam  consti- 
tatus  edidit.De  sancto  LucaEvangelistasermonem : 
de  beata  Scholastica  faomiliam  descripsit :  librum 
[jiioquediffioillimum  sententiarum  tam  Veterisquam 
NoTi  Testamentipatravit  ipsumquean^tctmaion  ap- 
pellaTit.  De  rita  autem,  et  obitu  ac  miraculis  sanc- 
tissimi  Benedicti,neonon  ad  Angelbergam  Augustam 
aliosque  suos  amicos  versus  mirificos  fecit.  Sed 
cum  peccatis  Ghristicolarum  exigentibus,  justo  Dei 
judidoltalia  ab  Ismaelitis  deTastaretur,  soiusqua 
contra  eorum  saeTitiam  ob  defensionem  Ghristiano- 
rum  per  decem  et  septem  annos  et...  accerrime  ex- 
pugnaretyoonsiiio  Sarraceni  habitoclamnavemas- 
ceodunt,  etad  monasterium  Domini  Salvatoris, 
quod  situm  esl  ad  pedem  Casini  montis  Tenientes, 


A  Ecdesiam  intrant,  ibique  Bertharium  martyrem 
Christi  reperiunt.  Cumque  ad  eum  Tenissent,  dixe* 
runt :  Tu  es  Bertharius,qui  usque  nunc  Christianos 
defendisti,  acpro  illorum  liberatione  ad  imperato- 
rem  bis  ultra  montes  perrexisti?  justum  est  ergo  ut 
pro  eis  mortem  suscipias,  ac  pro  fide  Dei  tui.  Hec 
cum  dixissent,  ab  eisdem  Sarracenis  juxta  altare 
sancti  Martini  pro  fide  Ghristicapite  truncatus  est. 
Passus  estautem  temporibusLudoTiciimperatoris: 
sepultum  Tero  est  ejus  sacratsssimum  corpus  juxta 
ecclesiam  Sancti  Joannis  BaptistiB  in  capitulo  Gasi- 
nenti. 

GAPUT  xin. 

DE  AUTHPBRTO. 

(13)  Autperthus  ejusdem  coenobii  abbas,  vir  di- 

3  sertua  etTalde  eruditus,  inter  multa  et  preeclara  in- 

genii«uimonumentain  iaudemS.  MathieB  aposioH, 

necnon  de  Purificatione  sanctffi  Dei  Genitricis^  alio- 


Sed  postea  studium  matans,  animaruroqaemedi« 
Gus  constitutus,  fecit  sermonum  et  homiliarum  li- 
brom  nnum  qui  adest  ms.  in  Biblioth.  Casinen. 
God.  sigm  num.  407 ;  de  S  Mathia  apostolo  ser- 
monem  unum.cujus  initium  :  Inclpam.  et  gloriosam 
feiiivUaiem.  Vide  tamen  netas  Miehaelis  monachi  ad 
Kalendarium  quintum  sub  die  vigesima  quarta  Fe- 
bruarii  sanctuarii  Capuani. 

Le  sancto  Romano  abbate  sermonem  unum,  exor- 
diom  est ;  Adest  nobii  dieSt  etc.  cujus  etiammentio- 
nem  facit  Arnoldus  Wion  ad  Martyrol.  Bened.  sob 
ilie  xiu  Maii :  qu»  supradicia  opuscula  ac  tracta- 
tus  ad  notiUam  Petri  non  venerant. 

Sermo  de  S.  LucaeTangelisia,  qaem  noster  Petrus 
indicavit,  habetur  in  Breviario  Ord.  S.  Benedicti,  ac 
etiam  in  Bibliolh.  Vallicellaoa»  tesiatur  card.  Baron. 
in  Martjrol.  ad  diem  xviii  Octobris. 

Versus  ad  Angelbergam  Augustam,  ati  etiam  de 
vita  et  obitu  sanctissimi  Bencdicti,  excusi  sunt  Bo- 
mm  anno  Dom.  i590etin  tertio  poematum  volumine 
Prosperi  Mariioengii  simul  cum  duobos  aliis  poetis, 
qoi  nondum  erant  impressi  reperiuntur ;  habentur- 
que  etiam  in  notis  Mari^rolog.  Benedict.  Arnoldi 
Wionis  ad  diem  xxi  Martii. 

Liber,  cui  nomen  fecit  Antikeimenon,  id  est  eon- 
trariorum»sive  eonirapositorum  libriutrinsqueTesia- 
menti,  exstat  impressos  Goloni»  anno  Domini  1503, 
in-8^,  ittoerio  auctore :  i^noium  enim  tunc  erat  no- 
men  nostri  S.  Bertharii  iis  qui  in  lucem  dictum  li- 
brum  prodideruni,  exordiiur :  Cum  in  Genesi  septem 
primi  dies  le§antur.  Meminere  huius  libri  Leo 
Ostiens.  iib.  i,  c.  32,  his  verbis  :  Hic  (videlicet  Ber- 
tbarios)  apprime  litteratus,  nonnullos  tractatus  atque 
sermones,  necnon  et  versus  in  stmetorum  laude  com' 
posudt.  Cujus et  Anticimenon  de  plurimis  tam  Veteris 
quam  Nooi  Testamenii  qutBstiontbus  hic  habetur: 
et  Fabianus  Jusiinianus  in  suo  indice  universali  lit- 
tera  A,  fol.  30 ;  inscio  tamen  nomine  auctoris.  Gus- 
toditur  .eUam  liber  iste  manu  exaratus  liiieris  Lan- 
gob.  snb  nomine  nosiri  S.  Beriharii  in  Biblioth. 
Aniciana.  Ejus  opuscula  penes  Abb.  Constaniinum 
Gaietanum  exstiitsse,  scnbit  V.  ciar.  Leo  Allaiius 
omnigena  erudiiione  egregie,  docieque  instrucius» 
librorumque  hcUoo  lib.  de  Viris  illusiribus,  cuiiitu- 
lum  fecit  Apes  tir6anaf ,  in  verbo  Gonsiantinus. 

Aguni  deS.  Berihario  Osiiensis  loco  cit,  Trith. 
De  viris  iltusiribus,  Sigonios  De  regno  lialiie  lib.  vi, 
ahlque. 

(43)  Authpertus  abbas  decimus  septimus  ord.  S. 
Benedicii  creaius  die  xvi  Ociobris  anno  834,  pr»fuit 
annis  tribus :  subducius  est  e  morialium  coetu.  x 
Kalend.  Martii  anno  837  ei  Gasini  lepaltos,  regnante 


Lothario  imperatore.  Vir  fiiit  moribus  composiius  ; 
religione  prffistans,  ingenio  non  infelix,  litteratum 
non  ignobilis,  teste  Leone  Osiien.  in  Chron.  lib.  i, 
cap^  25,  edit.  Venet.  Biblioihecam  quam  habebat 
opiimis  cujusque  generis  libris  instructam,  cum 
sarcinam  morialem  exueret,  Casinensibus  legavit. 
Traduniur  enim  dono  daia,  inier  caetera,  ab  Auih- 
perto  infra  scripia  raroB  eruditionis  monumenia, 
videlicet  diversae  homilise  mss.  S.  Epiphanii  epi- 
scopi ;  exstant  in  cod.  sign.  n.  305,  ^anter  in  cod. 
233  adest  Hber  S.  Greg.  Nysseni  episcopi  de  condi- 
tione  hominis,  ex  versione  Dionysii  abbatis.  Incipit 
epist.  Dionysii  aa  Egipium  presbyt.  Domino  sanctissi" 

C  mo^  et  a  me  pUirimum  venerando.  Inhseret  praeierea 
eidem  cod.  232  liber  De  viia  christiana  Fasiidii 
Briiannorum  episcopi,  ^i  in  cod.  Vatican.  551  vo- 
caiur  Fasiidiosus,  incipit :  ut  ego  peccator.  ei  ulti' 
muSf  insipientior  cmteru,  eic.  sunt  fol.  44  in-4*  de 
quo  Gennadius  De  scrip.  Eccies.  cap.  56.  Vide  Vos- 
sium  De  hist.  Lat.  lib.  u,  cap.  19,  in  Dioojsio  ; 
sieuti  in  scamno  4  ad  sinisiram  cod.  sign.  n*  29. 
Auxilii  presb.  Etymologicum  habeiur,  liber  egregins 
veiustissimus.  Et  in  eodem  scamno  cod.  sign.  n. 
30,  sequuntur  ejusdein  Auxilii  presbyt.  varia  theo- 
logica  erudita :  nempe  primo  quaest.  137  in  Exa- 
meron  ;  secundo,  aliee  qusestiones  ferme  omnes  De 
Genesi  ;  teriio,  capitula  differentiarum  36 ;  quario, 
De  distinctione  ({uaiuor  viiiorum  ;  quinio,  De  Trini- 
taie,  per  quffistiones  et  responsiones,  ubi  deinda 
ferme  omnia  noraina  explicai,  quse  in  rebus  eccle- 
siasiicis  versantur,  ut  quid  neophyius,  ^uid  cate- 
chumenus,  quid  competens ;  sexio  de  officiis  divinis, 

0  perinterrogationemet  responsionem,  ut :  Unde  dicta 
sii  missa,  etc.,  unde  staiio,  ei  quid  inter  staiionem 
et  jejunium  iniersit,  quid  absiineniia,  eic.  ;  qumnam 
sii  Xerophagia,  et  qu»  reconeiliatio,  etc.  Quse  su- 
pradicta  mss.  oposcula,  sicuti  pene  inflnita  alia, 
au6B  hodie  Bibliotnecam  Gasinens.  exomant,  magni- 
fico  munere  f nere  [fuisse]?  a  nostro  Authperio  donat  a, 
asseruni  nonnnlli ;  suni  enim  Biblioibecse  in  inona- 
stcriis,  velot  Armamentaria  militiiB  spiritualis,  et 
gazophjlacia  thesaurorum  religiosorum. 

Scripsit  Aothpertus  prseter  exposiia  a  nostro  Pe- 
iro  diversas  insoper  nomilias  et  sermones,  scilicet 
de  Assumpiione  B.  Mariffi,  iali  exordio ;  Adesi  nobis, 
dilectissimi  ;  de  naiiviiaie  ejusdem,  sive  sermonem 
communem  in  ejus  fesiiviiatibus,  qui  incipit :  Cele» 
britas  hodiema ;  sermonem  in  festo  omnium  sancto j 
rum,  incipit :  Adest,  dilectissimi,  etc.  Habeniur  hi 
sermones  mss.  in  Biblioth.  Casin.  cod.  signat.  num. 
305.  Sermo  vero  in  laudem  S.  Mathia  apostoli  ine- 
ditos  adhuc  creditur. 


iOS3 


PETRI  DIACONI 


lOtl 


ramque  sanetorum,  homilias  Talde  pulchras  ooro-  A 
posuit  Fuit  autem  temporibus  Lotharii  impera- 
toris. 

CAPUT  XIV. 

OE   ERGHBMPERTO. 

(U)  Rrohempertus  diaconus,  panrulus  et  ipse  B. 
Benedicto  obiatus,  de  destructione  et  renovatione 
Gasinensis  coenobii,  necnon  de  Ismaelitarum  incur- 
^one  historiam  necessariam  satis  composuit.  Fuit 
yero  tempore  Ludovici  imperatoris. 


CAPUT  XV. 


ni  JOUINB. 


(15)  Jo^nnes  supradicti  Gasinensia  ccsnobii  ab» 
bas,  Tir  nobilis  carne  et  spiritu.  Oe  perseeutionibiu 
ejusdem  ooenobii,  et  de  miraeulis  inibi  faetiB, 
Chronioam  succinctam,  sed  vakle  neeessariaai 
loco  descripsit.  Sepultus  vero  est  in  moaaslerio 
Gapnano 


Circumferuntur  sub  nominenostri  Authperti  ab- 
bstis,  sed  perperam,  infrascripta  mss.  opuscula  ; 
videJicet  serroo  De  cupiditate  viris  saecularibus 
valde  utilis,  habens  Scripturarum  testiroonia  octo- 
ginta.  Indpit :  Sanelorvm  EeoUsiam.  Sermo  in  Pu- 
rificatione  beatse  Mariae  Virginis,  c^^ui  exstat  iropres- 
sus  quoque  in  Alcuini  Homiliario.  Si  suhiUter  a 
fidelibus.  Serroo  in  Dedicatione  Gcdesiae.  Vide  cttTtto- 
tem  sanetam  Hierusalem,  Oratio  contra  septies  septe- 
na  vitia :  Summa  et  ineomprehensibilis  natura.  Ho- 
milia  in  illud  Evangelii  sancti  Marci:  AssumpitJesus 
Petrum  et  Jaeobum,  eiJoanem.  Quse  in  Breviario 
Ecdesi»  Atinensis  litteris  Langobard,  in  tres  le- 
ciiones  distincta  habetur  sub  die  sexta  Augusti : 
Solet  nonnunquam  evenire,  Vita  sanetorom  Patrum 
Paidonis,  Tatonis,  et  Tasonis  monasterii  Sancti 
Vincentii  de  Vultumo  abbatum  :  Humani  generis 
primusparens.  De  oua  vide  catalog.  Sanctor.  Ferrarii 
ad  diem  xi  Octob.,  xi  Januar.,  xi  Decembris,  ei 
Bollandum  sub  die  xi  Januar.  Qufleprffifataopuscula 
male  nostro  Authperto  attribuQntur,  eum  suum 
agnoscant  aoctorem  Ambrosium  Autbertum  alias 
Ansbertom  monachum  et  abbatem  S.  Vineentii  de 
Vultumo  prof>e  CaoQam  fluvio,  qui  elaroit  anno 
Domini  890  fuitque  fliagister  in  bumanioribus  Caroli 
Magni,  de  qoo  Sigebertus  De  scrip.  Eecles.  csp.  91, 
et  Aubertus  Mirseus  in  auct.  De  scrip.  cap.  257. 
oojusque  etiam  exstant  lucubrationes  nonnQllae  im* 
press»  Colonitt  anno  Domini  i536  in-fol.  Certe 
quoad  supramemorata  opuscula,  qu»  nos  manu 
exarata  etiam  asservamus,  prflBferunt  nomen  Am- 
brosii  Authperti  abbatis  Sancti  Vincentii,  non  Casi- 
nensis. 

Porro  Authpertus  iste  in  Bibliotbeca  philosophica, 
et  alibi  in  nonnullis  appellatur  Rnpertus,  quem  in- 
quiunt  vixisse  anno  1040  sed  duplex  hic  lapsus  est, 
nimirum  in  nomine,etin  annorum  numero  :  quippe 
in  Casinensium  abbatum  catalogo  nnllus  Rupertus 
invenitur,  et  anno  1040  Bicherius  abbas  monasterio 
Casinensi  praeerat 

(14)  Ercbempertos  ab  aliis  Hererapertus  :  seu 
Herembertus,  e  Langobardorum  illustri  stirpe,genus 
snmens  e  Beneventanis  dudbus,  pater  ejus  Radd- 
garius,  abavQs  Rodoalt,  patrous  Radolphus  vocaba« 
tur.  Vir  fuit  sangainis  splendore  et  doctrina  non 
ignobUis,  hisioriaeque  scientissimus ;  ad  human» 
tamen  vit«  incommoda  solum  natns.  Scripsit  Chro- 
nicon,  sive  historiam  Langobardorom,  cajus  |>roto- 
tjpon,  putator  periisse ;  tempore  tamen  Desiderii 
abbatis  Casin.  qm  postea  fuit  Victorpapain  exscri- 
pium  foisse,  ita  ipeo  mandante,  testatur  noster  Pe- 
tms  in  auctario  uhron.  Gasin,  lib.  ni  eap.  6S,  edit. 
Venet.  Pusioris  enim  hujus  historis  epitomen,  seu 
iiotias  auciarium  ad  histor.  Paali  Diaconi  De  gestis 
Langobard.  ann.  888  ab  ipsomet  Erchemperto  oon- 
fectam,  ai  crediiur,  vir  dar.  Antonius  Caraociolas 
ex  ord.  Qer.  Reg.  primum  ex  ms.  codice  Vaticano 
edidit,  notisque  illustravit,  et  tjpis  Neapoli  anno 
1626  in4o  publieavit  nnacum  Cnron.  Lupi  Proio- 
spatse,  Palconis  DeneveniaDi,  alioruroque.  Veram 
postreroo  loco  erudiiissimus  Camlllus  Peregrinus 
suae  Langob.  hisi.  praedicium  Chron.  seu  fipitomen 
scholiis  omaiam  soliia  dlligentia  ae  eradiiione  at- 


iexuii :  unde  qui  plura  volei,  apparaiam,  aoUsqae 
ejusdem  consulere  poierit»  Vide  eiiam  Philippom 
Labbeum  in  nova  Bibl.  mss.  libroruro  part.  i,   pag. 
10  et  866. 
Scripsii  insoper  Brehempertos    Carmen  de  vita 

p  Landulphi  episcopi  Capoani,  de  qoo  vide  Sandna- 
rium  Gapnan.  Michaelis  monachi,  ae  etiaai  prte- 
notatum  Peregrinum  in  praefai.  ad  dict.  htstor. 
pag.  15. 

Ab  eodem  pariter  Erchemperto  litteris  consig:nata 
puianturaciatranslatioBissancti  Matih»i  ap<wioli, 
et  ea  fortasse  censentur,  quse  edidii  Cohimna  ar- 
chiepiscopus  Sal^niianus ;  veram  pnBdieta  acia, 
qaae  mss,  penes  nos  suni,  prsferuni  nomen  Paolini 
L^ionensis,  dve  Londinensis  episcopiinBritanoia: 
iniiiam  est :  Mattkseus  evemgelista  et  aposiohUf  cum 
primum  inJudssam.  etc. 

Observandum  etiam  eai,  non  exsiare  opoaaita, 
quibas  noster  Petras  tiiolum  fecii,  de  desiroeiione 
ei  renovatione  Casinensis  ooenobii;  necnon  de  biBae- 
liiaramincQrsione:  nisi  velhnus  dieere,  in  praedteto 
Chronico,  sive  hisioria,  ntramqoe  deserijptam  hiisae 
cladem.  Adi  vir.  elar.  Vossiora  De  hist.  Lat.  lib.  iii. 
Denique   Leo  Qsiiens,    in  GhroB.  Cadnensi  saspe 

r  memmii  Brehemperil,  e  qao  plurima  desunipsiase 
videiur,  ui  lib.  i,  oap.  9,  et  19,  46.  Elieard.  BaroB. 
ex  Erchemperti  hisioria  molta  pariier  hauasiise, 
atque  in  suos  anaales  inseraisse,  facile  videre  eet 
Lege  ipsum  ad  ann.  871,  679,  874  ei  91t. 

Quoio  soiem  si^ate  anno  Brchempwias  morialis 
corporis  deposnerit  pondas,ignorator :  Keet  qoidem 
opinari  ann.  889,  dnm  exeantem  annum  888«  Tide- 
rat,  descripseratque,  nec  ulterias  historiam  pro* 
duxerat  suam,  auam  se  producturam  pramiaerai  ; 
ei  sie  nosirum  Fetrum  non  libasse  hiHoriam  Er- 
chemperti,  suspicaiur  prsefains  Peregrinasy  dnm 
daraisse  referi  sub  Lndovico  imperaioroy  cum  il- 
lum  vixisse  sub  Carolo  M.  comp^lum  habeamos. 
Cardus  enim  imperavii  ab  anno  881  ad  annnm 
898. 

(15)  Joannes  abbas,  Capus  illnstri  loconatos, 
pnncipomLandulflprimi,  ei  Atenulfi  secondi  eon- 
saoguineus,  vir  animo  infhtctns,  liiteris  eraditos, 

|v  ei  ot  eroditione,  sic  eisanciiiaie  insi^is,  ex  ardu- 

"^  diacono  Capuano  monachus  Casinensis  :flruo  terapo- 
re  sdlicet,  anno  Dom.  915,  ecenobio  Cadnensi  a 
Sarracenis  vastato,  monachi  C«piue  habiiabani,  ob 
siogularem  moram  maiuritatem  abbas  creatoa  est 
Caeli  limina  petiii  omni  virtate  prselucens,  anno 
Domini  934,  ac  in  Capoano  ccenobio  iumulaias  est, 
sanctoramipie  dein  Casinensium  fasiis  sob  pridie 
Kalendas  Aprilis  ascriptoslegiior.Meminii  Perrarios 
innovo  caialogo  sanctoram.  De  eo  scribunt  l^ 
Osiiens.  Chron.  lib.  i,  cap.  56,  57  ei  58  ;  noeter 
Pctraslib.  ms.  De  orio  et  vita  Just.  Casinen..  cap. 
36,  ei  Vossias  De  htstor.  Lai.  lib.  in.  Vide  Sanctaar. 
Capuanum  Miehaelis  monachi  pag.  157,  nbi  dilfase 
de  Joanne  agit. 

Chronicon,  qood  descripsii  de  perseeuiionibas 
coenobii  Casin.  ct  de  miraoolisioibi  factis,  iueditiim 
adbac  remanei,illud<iae  exisiiroaiur.  qoo  in  prologo 
soi  Chraa.  usum  se  dixil  Ostiensis  ms  wbia :  A^' 
buip^sseipue  Chronica  Joannis  abbatiSf  fui  priwm  in 


lOSS 


UfiER  DE  V1R18  ILUISTRIBUS  CASIN. 


lose 


CAPUT  XVI. 


CAPUT  XVII. 


VE  THBODORICO. 

(16)  Theodoricus  CasiDensis  gymnasii  presb^rter, 
yir  inter  Scriptores  ecclesiasticos  doq  immerito 
prfledicandus,  historiam  sancti  Confessorit  Christi 
Tirmani,  et  hjmnum  in  laudem  be^tissimi  Mauri 
Tenusto  slylo  descripsit. 

Capua  nova  fiumatterium  nostrum  eontruxit,  Ca- 
milias  Pere^rinus  histor.  Princip.  Langob.,fol.  i29, 
aliuMl  Chremoon  postremorum  comitam  Cai>U8B  har 
ctenus  ineditum  m  lucem  evulgavit  sub  Domine  no- 
stri  Joannis  abbatis,  licet  autographum  nomine 
ipsius  Joannis  careret,  quod  haud  raro  antiquis 
scriptoribus,  et  maxime  monachis,  in  more  fuit,  ut 
in  editione  librorum  modesti»  ergo,  nomen  cela- 
rent  suum  ;  notarunt  viri  clarissimi  Sixtus  Senensis 
in  sua  Biblioth.  lib.  iv  in  verbo  Atammotreptus,  ac 
Theophjlus  Rajnaudus  iu  Raymundo  Jordano,  qui 
hactenus  Idiotae  nomen  prsBferebat. 

(16)  Quisnam  fuerit  sanctus  Firmanus  qui  scure 
desideraty  consulat  card.  Baron  in  annal.  Ecclea. 
ad  ann.  993,  qui  citat  etiam  S.  Petrum  Damiaaum, 
ante  cujus  tempora  vixit.  Unde  Ferrarius  in  catalogo 
Sanctorum  sub  die  u  Martii  sic  legit :  Firmanus, 
Firmn  in  Piceno  natus,  admirabili  floruit  sanciitate, 
qui  inter  sanctos  ConfesioreSt  non  solemni  ritu,  sed 
sola  altaris,  sacelUve  ereelione  relatus  est.  Amoldus 
Wion  lib.  ii,  cap.  78,  Lign.  vit.  in  Theodorico  bsec 
refert :  N.  Themortcus  monachus,  et  sacerdos  mo- 
nasterii  Casinensis  scripsit  de  vita  sancti  Firmiani 
euiscopi  lib,\\de  S.  Mauro  abbate  hymnum  unum. 
Vossius  De  hbtor.  Lat.  in  Theodorico,  nuncupat 
Firminum,  et  ait  fuisse  primum  Ambianensem  in 
Galliis  episcopum,  qui  temporibus  Diocletiani  mar* 
tvrio  decessit  7  Kalend.  Octobris :  ulrique  tamen 
aecepti,  ut  credimus,  ob  solam  nominis  similitudi- 
nem,  aut  ob  depravati  forsitan  codicis  lecUonem; 
Theodoricus  enim  noster  sancti  Firmani  confessoris 
ord.  S.  Benedicti  vitam  descripsit,  non  autem  Fir- 
miani  episcopi,  aut  Firmini  pariter  episcopi.  Fuit 
anidem  Flrmanus  monachus  et  abbas  monasterii 
Sancti  Sabini,  in  Firmanacivitate,  et  non  episcopus  ; 
decessitque  aute  Leonem  papam  IX.  Olim  in  catbe- 
drali-Firmanahuic  sancto  dedicatum  visebatur  al- 
tare,  et  in  ecdesia  Sancti  Jacobi  ad  radices  montis 
Gerionis  magno  populorum  concursu  ejus  festum 
celebrabatur,  cui  item  visendum  sane  altare  conse- 
craverunt.  Li^gitur  prsBterea  Ubertus  episcopus  Fir- 
manus  non  solum  Ecclesiam  Sancti  Michaelis  ar- 
cbangeli  prope  mare  in  fundo  Rejano  sitam  anno 
Dom.  1016,  abbati  Firmano,  et  monachis  S.  Bene- 
dicti  concessisse  ;  verum  etiam  multa  alia  bona, 
praediaque,  anno  iOiO  tradit  Leo  Ostiens.  in  Chron. 
ub.  II,  cap.  S6.  Vide  erudissimum  Ughellum,  vir- 
totibus  omnibus  perinsignem,  ac  in  cumulandis  ec- 
clesiastids  monumentis  perpetuum  cultorem,  dili- 
gentissimumque  indagatorem,  tom.  II  Ital.  sac.  in 
catal.  episc.  Firmanorum  in  Uberto.  Claruit  Tbeo- 
doricus  circa  annum  Dom.  lOiS. 

aStephanus  papa  decimusy  antea  Fridericus 
iliseima  Familia  LotharingiaB  (aliqui  nonum 
legunt,  eo  quia  pontificnm  catalogo  Stephanum  hu- 
jus  nominis  secundum  Zachari»  pontificis  successo- 
rero  non  ascribunt,  cum  dies  tres  solummodo  in 
pontificatu  transegcrit :  quae  ratio  non  debet  certe 
illum  ab  albo  summorum  pontificum  expungere), 
fait  itaque  frater  magni  Gotthifredi  regis  flierosoly- 
mitani.  Vir  auidem  nobilitate  sauguinis  satis  notus, 
sed  animi  splendore  et  doctrina  multo  magis  clarus. 
A  Leone  papa  IX,  ejus  consanguineo,  cardinalis 
diacoBus  Sanct»  Manse  in  Dominica  anno  Dom. 
iOdO,  ac  etiam  S.  R.  E.  cancellarius  et  biibliothe- 
carioi  creatos  l^tor :  Constantinopolim  mittitiir» 


DK  STKPHlIfO. 

(17)  Stephanus  S.  R.  E.  pontifex,  vir  eruditissl- 
mus  ac  singularis,  prius  quidem  S.  R.  E.  cancella- 
rius  ac  dicti  Casinensis  ccenobii  abbas  effectus,  poat 
Richerii  transitum  carnesimul  et  spiritu  nobilissi- 
mu8,  dum  causa  oonsecrationis  su«  ad  urbem  Ro- 

Grsecam  Ecclesiam  cum  Latina  conciliaturus  ;  Mi- 
chaelem  Cffirularium  patriarcham  ejusdem  urbis  de- 
posuit,  et  anathematis  vinculo  innodavit;  inde  re- 
diens,  sfficulique  tsdio  atfectus,  verum  pro  certo 
habens  illud  philosophi  a  Plutarcho  singulari  com- 
mentario  celehratum»  Latens  vive,  Casimim  petit, 
uIm  positis  bonorum  insigniis  ad  exactam  religiosse 
humiiitatis  legem  se  totum  composuit:  et  post  bien- 
o  nium  communibus  monacborum  suffragiis  creatur 
^  abbas  in  locum  Richerii  anno  1057,  iv  Kalend. 
Junii,  die  Veoeris post  Pentecosten ;  deposito  Petro, 
qui  prepropere  foerat  intrusus.  Quare  delati  mu- 
oeris  coofirmatiooem  peiiturus  (nec  eoim  fas  erat 
Casioatem  prsefecturam  Romaoi  pootificis  injussu 
adire)  Florentiam,  obi  per  eos  dies  Victor  papa  U 
degeoat,  se  contulit,  a  quo  non  solum  abbas  (quod 
gusrebatur)  sed  iterum  etiam  cardinalis  tit.  sancti 
Chrysogooi,  ex  archidiacooo  S.  Maris  in  Dominica, 
factus  presbyter  secunda  promolione,  isque  solus, 

{irffiter  opinionem  et  votum  renuntiatur  anno  1057. 
n  reditu  igitur  e  Tuscia,  dum  Romie  etiam  subsls- 
teret,  nuntiato  Victoris  obitu,  per  Bonifacium  epi- 
scopum  Albanensem,  mirifica  sacri  senatus  coospi- 
ratiooe  io  demortui  pootificis  locum  8ttblej{itur,adeo 
iovitus  ac  reluctans,  ut  per  vim  ex  hospitio  ad  basi- 
licam  S.  Petri  ad  Vinculaeducendus  fuerit,  ponUfica- 
tumque  ipsi  prooorantibusaiebatmoerens:  De  menon 
^  potestis  agere,  nisiquod  permiserit  Deus,  et  absque  il- 
^  Uus  nutUf  nec  mihi  dare,  nee  auferre  ietud  patesRs. 
Postridie  ingenti»  omnium  ordinum  acciamatione,a€ 
letitia  in  Vaticano  consecratus,  Stephani  decimi  api- 
pellatione  iosigoitur  aono  Domioi  1057,  die  Sabbati 
II  Aogusti,  quooiamfestum  saocti  Stephaoi  pap«  et 
mart  eo  die  celebrabatur.  Ita  Fridericus  ooodum 
quadriennio  monachus,  hoc  anno  intra  unum  pro* 
pemodum  meosem,  et  sbbas  Casineosis,  et  cara.  S» 
R.  E.  actaodemsummuspootifexreDuotiatur.  Rem 
illico  Christiaoam,  quam  perinvitus  susceperat, 
prudentissime  temperavit;  siquidem  adjecto  animo 
ad  veteris   discipUn»  Instauratiooem,  multa  pie 

Erudeoterque  coostituit,  et  prsecipue  contraconcu* 
inatum,  aliaque  plorima  cleri  vitia,  unde  omnet 
dericos  Romas  degeotes,  qui  post  ioterdictum  papss 
Leoois  iocootioeotes  exstiterant,  de  conventu  Cleri- 
eorom  et  choro  Ecdesi»  prncepit  exire ;  et  qui  ioo- 
bedieotes  ejus  sanctissims  oroinationi  resistebant, 
Deusultionum  ineossiona  demonstrabat,  utnotavit 
D  noster  Petrus  lib.  ms.  De  ortu  et  vit.  Justor.  Caiin. 
cap.  58  de  quodam  presbjtero,  qui  juxta  caoooicam 
B.  C»dli»  Traostvberim  habitans»  feminam  abji- 
cere  non  acquiescd>at,  vana  et  frivola  hec  judicaos 
statuta.  IhLmiiaq^eincolumiM,  inquitPetros,  vegetus 
ac  sanus  emsteret,  vespertinis  horis  ad  yuieseendum 
se  «n  lecto  eomposuU,  sed  repentina  divinm  uttionis 
animadversione  percussus  subitanea  morte  mortuus 
est,  Falsorom  mooachorom  item  ac  saoctimooia- 
lium  vitam  idem  pontifex  reprehendit  et  eorrexit ; 
Simoniacam  hsBresim  in  eetemum  damnavit,  Medio- 
lanensem  Ecelesiam,  qua  per  ducentos  fere  anooa 
a  subjectiooe  Romaoae  Ecclesiae  iosoleoter  se  sub* 
traxerat,  eidem  obtemperaotem  fedt.  Denique  dum 
se  totum  in  depravatis  moribus  corrigendis  accom* 
modasset,  infirmss  tamen  semper  valetudinis,  Flo- 
rentiffi  singulari  omnium  dolore  ac  luctu  vitam  cum 
morte  vel  codo  potius  conunutavit  anno  1058,  die 
S8  Aprilis»  ibiqoe  s^oltua  io  cathedrali  ecdesia 


iOI7 


PETRl  btAGONl 


iOK 


mam  pergeret,  defuDoto  Victore  EcclesiaB  praBsole,  a 
cardinalibus  elepiscopis  Romanuspontifex  eligitur. 
ScripsitapudConntantiDopolimadTersusBIichaelem 
ejosdem  Urbis  abusiTum  patriareham  una  cum 
Uberto  librum  De  oorpore  Oomini,  in  quo  omnia, 
qua  6r»d  adversus  LatiQorum  sacrifldum  delatra- 
bant,  destruxit,  Alima  etiam  librum  de  eadem  re 
edidit  adversus  quemdam  monachum  Gonstantino- 
politanum.  Ciaruit  vero  temporibus  Constantini  et 
Henrici  imperatorum ;  sepultusque  est  in  civitate 


A  Florenti»,  ubi  muita  signa  usque  in  hodiarniu 
diem  per  eum  Deus  patrare  non  oessat. 
CAPUT  XVIIL 

DB  VICTORE. 

(18)  Victor,  et  ipse  apostolic»  sedis  pontikx, 
Casinensisabbas,  compunctione  timoris  Dei  plenoi 
castitatesingulari,  professione  et  opere  monachui, 
in  nuptiis  sponsam  suam  relinquens,  eremum  p^ 
tiit,  ibique  sanctaB  religionis  habitum  sumpsit :  cu- 
jus  fugam  rabidofurore  insequentes  pareiites,6om 


Reparattt,  absqoe  uUa  inscriptione,  cum  sedisset 
decem  menses,  totoque  etiam  Tits  spatio  abbatia 
Casinensi  sibi  reservata ;  constitoto  tamen  illic 
ejusdem  coenobii  monacho  Desiderio  Vicesgerente, 

2ui  postea  Victor  papa  III  est  appellatus»  exemplo  g 
leonis  papae  IX,  qui  sibi  episcopatom  Tollensem 
?aoad  Tixit  retinuerat,  dato  soflraganeo.  Sanctum 
etrum  Damianom  Sabbato  quatuor  temporom 
Martii  in  collegiom  cardinalium  renitentem  coop- 
tavit,  ae  in  episcopum  Ostiensem  etiam  coDsecravit, 
ut  proinde  ipse  Damianus,  in  Epistola  ad  Nicolaum 
II,  Suum  Tocaverit  persecutorem  Stephanum,  Ut 
etiam  Hildebrandom  S.  R.  E.  arehidiaconom,  san- 
tum  Satanamf  otpote  bona  intcDiione  adyersariom, 
nimirom,  qood  votis  de  repetenda  eremo  conceptis 
pertinaciter  obstitisset,  datis  litteris  ad  Alexandrum 
papam  II. 

Hes  gestas  Stephani  scripseront  Sigebertos  in 
Chron.  ad  annom  1058,  Leo  Ostiens.  in  Chron.  Lib. 
II,  cap.  77,  96,  100  et  401,  qoi  soo  tempore  molta 

ftrata  foisse  ad  ejos  sepolcrom  miracola  scribit. 
os  sanctitas  memoratur  in  martjrologiis  Amoldi 
ionis,  Hogonis  Menardi,  et  AndreflB  Saossay.  Vide 
etiam  Lambertom  Schafnaborffensem  io  hist.  Germ.  q 
ad  ann.  i058 ;  Frizonem  in  Galiia  porpurata^  Sigo* 
niom  de  Regno  Ital.  iv  aliosqoe. 

Scripsit,  praeter  memorata  a  Petro,  epistolam  ad 
Gervasioro  Barbet  archiepiscopom  xliii  Rhemensem ; 
habetor  tom.  II  Biblioth.  Patrom,  et  tom.  VII  Con- 
cil.  apod  BaroD.  ad  annom  1067,  nom.  33,  ac  Papy- 
riom  Massonom  :  sed  male  ad  Wilhelmom  proGer- 
vasio  dicitor,  com  nullos  reperiator  hoc  nomine 
toto  illo  ssecolo  Rhemensis  archiepiscopos. 

Diplomata  Taria  pontiGcia  fertor  scripsisse,  dom 
bibliothecarii  ac  cancellarii  S.  R.  E.  officlo  fonge- 
retor.  Ejos  decveta  leguntur  Colonisd  excosa  com 
alUs,  teste  PosseviDoin  Apparato.Si  plora  de  sacri- 
ptis  Stephani  videre  optas,  adeas  Bupipoceom  epi- 
tcopom  PictaTiensem  in  nomenclatora.Oard.  Posse- 
vinom  in  dict.  Apparat.  et  Claodiom  Robertom  in 
Gervasio  Barbet. 

(18)  Victor  papa  tertios,  in  seecoIoDaoferios,  deinde 
monachos,  Desiderius  vocatus.  Samnio  BeneTentani  «v 
principis  onica  proles  originem  trahens,  ex  familia  ^ 
Epiphania  natos  aono  Domini  1027,  a  pnmis  anois 
amores  soos  ac  delicias  in  coelo  collocans,  in  eremum 
clam  secedit  (erat  enim  saeculi  riffidos  aspernator  ; 
deinde  inter  Casinates  opera  Romani  pontificis 
admlssos  foit,  nihil  aliod  in  YOtis  habens  qoam 
latere,  et  nesciri :  onde  de  illo  vere  dici  poterat, 
qood  hodie  in  effigie  Thomae  Kempensis  legitor: 
In  omnibue  requiem  qumivi,  $ed  non  inveni,  ni$i  in 
abditii  recesiibui  et  libellis,  Non  molto  post  igitor, 
▼idelicet  ann.  1056,  setatis  so»  30,  abbas  Gasinensis 
digitor  (qoi  ante  electionem  S.  Benedictom  sibi 
hilari  toIIo,  mano  porrecta  innoentem,  et  joxta  se 
considere  jobentem  per  Tisom  aspexit :  qon  Tisio 
Casineosis  coenobii  eum  abbatem  futorom  indicabat) 
eta  Romano  pontiflce  in  procurandis  magni  mo- 
menti  negotii»  ad  Michaelem  imperatorem  legatos 
nittitor,  e  qoa  legatione  postea  regressos,  admini- 
itraUonem  denoo  ccenobii  Casinensis  suscepit  et  a 


Nicolao  papa  II,annoDomini  1059,  inter  cardinales, 
tit.  S.  Caecilise  cooptatur.  Exstincto  apod  Salemon] 
Gregorio  VII,  Desiderios  omniom  consensu,  Chri- 
stianae  reipoblic»  pmficitor,  qoo,  ille  accepto  non- 
tio,  tanquam  repentinse  calamitatis  inoplnato  casa 
percolsos,  nunqoam  persoaderi  potoit,  ot  electioni 
assentiretor,  diserte  contesians  se  pontificem  esse 
nolle,  et  deposila  cruce,  chlamjde  coccinea,  ccte- 
risqoe  pontinciis  ornamentis,  praeter  albam,  qoam 
renitenti  non  potuerunt  imponere,  Caslnom,  gene- 
rosa  secoli  foga.  ad  soos  remigrat :  scd  qoia  delibe- 
ratom  erat,  neminem  aliom,  ipso  soperstiteac  Ti?o, 
ad  illod  dignitatis  culmen  eTehere,  importonis  cleri, 
princiuomciue  precibos  Tictus  pontificatum  admittil 
anno  Domini  1086^  ix  Kalend.  Junii,  qui  minime 
postea  consecrari  passus  est,  usque  ad  xiii  Kalendad 
Aprilis  die  Dominico  in  Ramis  palmarum,  in  diaco 
nia  sanctse  Lucise  ad  Septisolium  ann.  1087.  Quo 
tempore,  dum  Victor  rem  diTinam  faciebat  in  mo- 
nasterio  Casinensi,  ad  gloriae  immortalis  conscendit 
soblimitatem  anno  setatis  suae  60,  xti  Kalend.  Octo- 
bris  (Tencno  in  calicem  infuso,  Henrici  IV  iinp., 
pseudopapse  insidiis  suspicantur  nonnulli.  Vide  ue- 
nebr.  Lib.  it  Chron.),  dignus  TiTere  annorom  seriem 
innumerabilera,  cum  praefoisset  in  sede  apostoUcs 
ab  ipso  suae  electionis  exordio  annum  onom«  a  con- 
secratiooe  menses  quatuor,  dies  septem,  et  in  Mar- 
tyrologio  Benedictino  sub  die  xti  Septemb.  ascriptos 
hoc  elogio  :  In  monasterio  Casinensi  obitus  beati  ^i- 
ctoris  Papse  tertii^  sanctitate  vitse,  et  miraculorum 
gloria  ciarissimt.  Michael  Constantinopolilanus  im- 
perator  Victorem  nostrum  fama  notissimum  Tene- 
rabatur,  eique  nuntios  et  plura  munera  miait: 
postolans  ut  pro  se,  filiis  et  imperii  stato  Deom 
exoraret.  Leo  Ostiens,  in  prologo  lib.  in  Chroo. 
Casin.  admirabilem  et  singolarem  soi  ordinis  Tirom 
Desideriom  appellaTit,  et  sanctus  Petros  Damiaoi 
archangelum  monachorum.  Eius  sepulcrom  Tisitor 
in  capeila  Sancti  Bertharii  abnatis  et  raartTris  ad 
sinistrum  altaris  cornu,  hoc  ornatom  epitaphio : 

Qui  fuerim,  vel  quid,  qualis^  quantusque  doceri 

Si  quis  forte  velit,  aurea  scripta  dohent. 
Stirps  mifd  magnatum^  Beneventm  patria,  nomem 

Est  DesideriuSj  tuque,  Casine,  decus, 
Intactam  spomam,  matrem,  patriamque,  propinqHOS 

Spemens,  huc  propero,  monachus  eflUior, 
Abbas  dekinc  factus,  studui  pt^  tempore  totum, 

(Ut  nunc  aspicitur)  hunc  renovare  locum. 
Interea  fueram  Romana  clarus  in  Urbe 

Presbtfler  Ecclesix,  Petre  beate,  tuM. 
Boc  sen\s  lustris,  minus  anno,funetus  honore 

Victor  Apostolicum  scando  aehinc  solium. 
Quatuor  et  semis,  vix  mensibus  inde  peraetis, 

Bis  sex  lustra  gerens,  mortuus  hic  tumulor 
Solis  virgineo  stabat  tux  ultima  Signo, 

Cum  me  Sol  verus  hinc  tulit  ipse  Deus. 

Molta  dum  Wxit  scripsisse  fertur,  inter  quse  adannt 
tantum  Dialogi  sub  hoc  programmate  eTolffati: 
Victoris  tertH  Rom.  Pontif.  olim  Desiierii  abhatis 
Casinemis  Diatofi.  DiTersa  enim  miracola  in  eb  i 
S«  Benedicto,  afiisTe  monachis  in  Casinensi  cceno- 


^^  UBER  DE  VIRIS  tLLtJSTRIBUS  OASIN. 

repertnm  veste  monastica  exuont»  miiitaribafque  A  Henrici.  Sepultus  vero  esl  in  absida 
illumtegminibus  induentes,  ad  ejus  genitricis  do-     nensis. 
mum  Sanmium  usque  deducunt.  lode  igitur,  nacta 


1030 
capituli  Casi- 


quadamhoraaufugien8»Sanct»Trinitatisc(snobiom 
petiit.IndeigiturMagell»  cremum,  ac  dein  montem 
Casinum  advenieos,  monasticamistbicconsecratio- 
nem  accepit.  Factus  deinde  abbas,  totum  Casinum 
coenobium  renovavit.De  miraculis  prsterea,  quae  a 
B.  Benedictoeta  monachis  Casinensibus  gesta  sunt, 
nna  cum  Theophiio  diacono  libros  edidit  quatuor. 
Cantum  etiam  B.  Mauri  composuit,  in  quibus  qui 
Tultartis  grammaticflBtramitem,etmonochordiso- 
nori  Magade  reperiet  notas.  Factus  dehinc  sedis 
apostohcn  pontifex  scripsit  ad  Philippum  regem 
Francorum,  ad  lUgonem  Ciuniacensem  abbatem 


CAPUT  XIX. 

DB  ALPHAMO. 

(19)  Alphanus  Salernitanus  archiepiscopns,  et 
Casinensis  coenobiimonachus^vir  in  Scripturis  san- 
ctis  eruditus,  etnotitiaecclesiasticorum  dogmatum 
ad  plenum  instructus.  Composuit  nudo  et  lucidis- 
simosermonepassionem  Sanct»  Cliristina,  HymDos 
prffitereade  eadem  virgineduos ;  de  Sancto  Bene- 
dictoversus  ad  Pandulphum  Marsorum  episcopum, 
cantus  S.  Sabina;  versus  Saoctffi  Christiaoffi^S,  Petri 
Apostoh ;  inlaudem  monachorum  Casinensium.De 
situconstructione  ac  renovatione  ejusdem  coenobii, 
metrum  saphicum  hendecasjliabum  de  S.  Mauro; 


quampinres  epistolas.  Claruit  autem  temporibus  3  item  ejosdem  hymnos ;  de  sancto  Mathffio  hymnos 
imperatorum  Michaeiis,  Constantini,  Aiexii,  atque     tres ;  de  sancto  Fortunato  duos ;  de  sancto  Nicolao; 


bio,  et  alibi  patrataleguntar,qnos  annis  soperioribus 
Romffiin-So,  forma  m  lucem  e  Vatic.  Biblioth.  de- 
promptos  edidimus,  notisque  illostravimos. 

Gantos,  quem  de  sancto  Mauro  composuit  (erat 
enim  mosices  et  mediffi  artis  peritissimos)  io  odeo 
naonasterii  Casin.  legitur :  nota  tamen,  quod  Maga- 
dium  in  dicto  canto  indicatom,  ea  pars  est  lyrse,  in 
aoa  plectrum  illiditor,  ubi  scilicet  percussio  chor- 
daramfitmanudextra,ot  Budffios  Dotavit.  Vide  Li- 
brum  de  harmonia  psallentis  Ecciesiffi  cap.  17,  g  3, 
num.  5  eirca  finem,  Dom.  JoannisBonacoDg.  Sancti 
Bemardi,[ord.  Cisterc.  abbatis  dignissimi,  im  omni- 
gena  litterarum  eroditione  instructissimi,  validisqoe 
prffisidiis  disdplinarum  omnium  tam  metro  quam 
prosa  nobihter  instructi. 

De  rebus  ffestis  Victoris  agnnt  Leo  Ostiens.  lib.  m 
pertotom;  BimiusinVII  tom.  Condl.  ;  Sigonius 
lib.  m  De  regno  Itali» ;  Arnoldus  Wion  lib.  v,  pag. 
633  Lini.  vitffi  ;  Albertos  Orantzios ;  Baron.  ad  an. 
4087 ;  Camil.  Pere^.  Histor.  Princ.  Langob.  in  scrie 
abb.  Caiin.  in  Desiderio,  aliique. 

(49)  Aiphanus  Salernitanos,  primo  monachus 
Casiueosis,  deiDde  postulatione  Gisolfi  principis, 
abbas  monasterii  Saocti  Benedicti  Saleroi,  et  po- 
stremoejosdemdTitatis  archiepiscopos  renontiator 
anno  Domini  4057  interfoisse  enim  legitor  condlio 
Romano  sub  Nicolao  II,  scienti»  tanto  lumine  cum 
sanctitateconjuncto  pradictos  dicitur,  ot  illius  sfficuli 
hominibospromiraculofoerit:  phibsophos,  theolo- 
gos,  ac  orator  celeberrim»  opinionis,  poeticffique 
artis  diaertissimus ;  neqoe  vero  alienum  ab  cpiscopi 
dignitate  existimandom,  quod  in  Dei  laudibus  poe- 
iicam  maxime  adhibuisset,  cum  et  Paolos  gentiom 
Doctor  h^^mnis  et  canticis  Deum  celebrari  jobeat ; 
nec  jam  inde  ab  initio  nascentis  Ecclesiffi  exempla 
defuerunt.  Quoin  numero  familiam  ducont  Damasos 
pontifex,  Nazianzenos,  Damascenus,  Paolinos,  For- 
iunatus,  Prosper,  Sidonios,  cffiteriqoe  prwsoles. 
Lucubrationes,  qoas  notaTit  noster  Petros,  edit® 
habentur  apnd  V.  d.  Ughellom  in  calcc  tom.  II 
Italiffi  Sacrffi,  demptis  yersibus,  qoos  scripsit  in 
laudem  Romualdi  Causidici,  et  Sigismondi  monachi 
Casinens.  quos  mss.  seryamos. 

insuper  exarayit  Alphanos  prffiter  recensita,  qo»- 
dam  insignia  profundi  sensos  oposcula,  yidelicet  De 
onione  Verbi  Dd  et  hominis  librom  unum ;  De 
^nione  corporis  etanimffilibrum  unum ;  Dequatuor 
bumoribus  corporis  librum  onum.  Exstabant  prwdi- 
cia  doctrinffi  consummatissimffi  monumenta  in  Casin. 
Biblioth.  mss.  in  pluteo  8  ad  sinistram  ;  num  yero 
bodie,  nondum  comperimus,  quamyis  illa  cum  dili- 
geuUa  ab  antiquitatum  ficdes.  indagatoribus  per- 
qiiiiierimtta.  Passio  sanctomm  martymm  duodedid 


flratrum  Beneyentanorum,  licet  non  nna  die  sint 
passi,  qoam  metro  heroico  in  honorem  dictorum 
sanctorom  scripsit  ad  Fratrem  Roffridom  Casinen- 
sem  monachom,  legitor  apud  Lippomanom  tom.IV, 
et  Sur.  tom.  Ylf,  sub  die  prima  Septembris,  cojus 
etiam  mentionem  facit  Galesinos  in  not.  ad  Mart. 
seryaturque  etiam  ms.  in  nostro  tenoi  litterario 
penu. 

Notandum  tamen  est  quod  non  solum  ex  isto  no- 
stro  ms.  exemplari  yersus  editi  emendantor ;  yerom 
etiam  ex  aliis  centum  yersibos  hactenos  ineditis 
metrum  heroicum  suppletur,  sequitur  enim . 

Sic   iOGra    temporibus    sanctorum   eornora   mul- 

Itis,  etc. 
G  Terminatur  sic : 

Jm  iiitat  apus  milleno  earmine  elausum. 

Historiam  prffidictam  ad  fidem  dicti  ms.  cod.  cor- 
j^ectam,  omnibosque  nomeris  absolotam  Deo  dante 
eyolgabimus.  Commentatus  qooqoe  est  de  aliis 
sanctis,  quffi  a  Trithemio  praeterita  Posseyimus  re- 
ceoset. 

Aliorum  h^mnorumetcarminom  librionacomepi- 
taphiis,  partim  excusi  sunl  in  tertio  tom.  poematom 
Prosperi  Martinengiiin4<^,Romael589,  et  in  Annal. 
card.  Baron.  tom.  XII,  partim  yero  in  calce  tom.  II 
Italiffisacrffi.  Inter  oposcula  Goaiferii  Salernitani 
monachi  Casinens.  cod.  sign.  num.  280  Biblioth. 
Casin.  cuncta  Alphani  poemata  intexta  nuncha- 
bentur. 

Claruit  Alphanus  yelut  sol  cunctis  folffjdos,  yirtotis 
exempla  feficitatisque  tramitem  subditis  prffimon- 
!  strans,  oltimis  Henrici  tertii,  ac  primis  Henrid 
D  quarti  temporibus,  anno  sciUcet  Dom.  1057  usque 
ad  annum  1086  post  yigesimom  nonom  annom  sui 
praesulatus,  mense  Maii :  qoi  etiam  foit  inter  sanetos 
relatus^  inaoit  Arnoldus  Wion.  Hinc  corrigendom 
Falconis  Cnronicon  editom  a  yiro  clar.  Antonio 
Carracciolo,  in  cuius  indice  hsc  legontor :  Alphanus 
archiepiscopus  Salemitanus  obiit.  ann.  1121.  Suece- 
dente  sibi  Romualdo  Chronici  scriptore.  Falco  220. 
Fuit  auctor  poematum  qu<B  servat  bibliotheca  Vati' 
cana,  ut  testatur  Barony  tom.  XII  ad  annum  1111, 
Viversus  est  ab  Alphano  illo  seniori,  qui  consecratus 
est  archiepiscopus  anno  1058,  de  quo  Leo  Ostiens. 
lib.  11,  eap.  99y  100,  Noster  enim  Alphanus,  qoi 
aoctor  est  pocmatum,foit  electos  et  consecratus  ar- 
chiepiscopus  Salernitanus  a  Stephano  papa  X,  anno 
1067,  non  autem  senior  Alphanus  ot  clare  docet  Leo 
Ostiens.  in  Chron.  iib.  11,  cap.  97.  ac  etiam  lib.  ui, 
cap.  7,  8  et  35.  Adi  Yossiom  De  liisor.  LaU  ii^ 
Alphano. 


1031  t^ETR| 

ad  AttoDem  episcopum  Theatiaum  ;  ad  Gisulphum 
priiioipem  Salernitanum  ;  ad  Sigismuodum  mona« 
chum  Gasinensem  ;  ad  Guilielmum  ejusdem  loci 
grammaticum ;  ad  Guidonem  fratrem  principis  Sa- 
leroitani ;  ad  Goffridum  Aversanum  episcopum;  ad 
Bildebrandum  archidiacontim  Romanum  ;  ad  Ro- 
mualdum  causidicum  Salemitanum ;  ad  BofiPHduni 
ttonachum  Gasinensem:  metrum  heroicutn  inhono- 
rem  sanctorum  duodecim  fratrum ;  coilfessionem 
metricam  ejus ;  versus  de  Ecclesia  Ssncti  Joannis 
BapttstBeinGasino/epitaphiaquamplurimavirorum 
insignium,  et  alia  qu»  in  nostram  notitiamnon  ve- 
neraaf .  Fuit  autem  temporibus  snpradictorum  im- 
peratorum  ;  sepultus  vero  est  apud  Salernum. 


pjAGOm 


mt 


CAPUT  XX. 


DE  AMATO. 

(20)  Amatus  episcopus,  etCasinensis  monachus, 
in  Scripturis  disertissimus,  et  versificator  admlra- 
bilis.  ScripsitadGregorium  papam  versusDegestis 
apostolorum  Petri  et  Paulii  et  hos  in  quatuor  libros 
divisit :  fecitet  De  laude  ejusdem  pontificis;  De  duo- 
decim  lapidibusi  et  civitate  coelesti  Hierusalem. 
Historiam  quoque  Northmannorumedidit,eaiodem- 
que  in  libros  octo  divisit.  Fuit  autem  temporibns 
supradictorum  imperatorum. 

CAPUTXXI. 

DE  ALBBRICO. 

(21)  Albericus  diaconus,   vir  illis  temporibus 


(20)Fuit  amatns  provincia  Gampiana,  scriptor 
soi  temporis  non  contemnendas,  ac  deinoc|)9  epi* 
scopus,  mcerts  tamen  sedis.  Scripsit  ad  Gregorium 
YU  papam  De  gestis  apostolorum  Petri  et  Paulu 
Historiam  Northmanorum  dicavit  Desiderio  abbati, 
qoi  fuit  Yictor  papa  III :  testis  est  noster  Petrus  in 
auctario  Chron.  Casin.  lib.  3,  cap.  35,  illamque  ho* 
die  non  ezstare,  nisi  ms.  in  CasineDsi  biblioth.  affir- 
mant  aliqui,  non  exiguo  sane  historise  ecclesiasticfld 
ac  profansB  bono,  cum  in  ea  multa  scitu  digoa  ac- 
eurateque  descripta  legantur,  prscipueque  Tero 
Northmannorum  ritus,ae  res  gestse  fideliter  exaratm 
explicentur.  Animadverterunt  enim  curiosi  exteros 
f^re  accuratius,  quam  incolas,  gentis  cinasque 
mores,  ritns,  antiquitatem  et  observasse,  et  litteris 
mandasse.  Non  looge  abierimus  :  Grseci,  Dionjsius 
HalicamassflBUs,  Plotarchus  ChiBroneus,Dio  Cassius, 
et  Herodianus  copiosius  quam  Laiini,  Livius,  et 
Paterculus  cfleterique  in  suo  quisque  genere  res  . 
Romanas.  Vivebat  Amatus  aono  Domini  1070,  sicuti 
per  ea  tempora  inter  Casinates  sanctitate  et  litteris 
etiam  florebant  Albericas,  Constantinus,  Guaifecius, 
et  Alphanus. 

(21)  Albericus  monachus  Casioensis  et  S.  R.  E. 
diaconus  cardlDalis  Sanetorum  Quatuor  Coronato- 
rum  a  Stephano  papa  X  creatus,  alii  ab  Alexandro 
II  Papa  iegunt ;  yir  dessertissimus,  multisque  virtu- 
tibus  suo  tempore  clarus,  quem  iterum  honorifico 
satis  elogio  idera  noster  Petrus  Diaconus  in  auctario 
ad  Ostienf.  Chron.  lib  III,  cap.  35,  commemorat. 
Librum  integrte  Tix  hebdomadae  inteijectu  elabora- 
tum  adTcrsus  Berengarium  hseresiarcham  Decorpore 
Domini,  Patium  testimoniis  roboratum  edidit,  quo 
ejus  omnes  assertiones  omnino  evertit,  ipsumaue 
devicit,  ac  profligavit  secuoda  vicesub  Gregorio  VII, 
ann.  1079,  in  synodo  Romana,  uttanti  proinde  sa- 
eramenti  defensor  dici  promueruerit ;  unde  postea 
Berengarius  rationibos  potissimnm  Alberici  supera- 
tas  ac  victus,  pcenitentia  ductus,  errorem  suum  eon- 
fitens,  suscepta  peregrinatione  toto  tempore  yits 
suse  satisfecit  peccato,  et  anno  Domini  1088,  die 
Epiphaniae  obiit  nonagenarius,  in  templo  S.  Cosmse 
apud  Turones  sepultus.  Scripsit  Clauaias  Robertus 
in  sua  Gallia  Cnristiana,  ubi  de  episcopis  Andega* 
vensibus  agit.  Yide  notas  Viri  Clar.  Auberti  Mirfisi 
In  Sigebertum  cap.  i54.  Berengarii  abjurationemi 
hBbes  ca^,  Ego  BerengarttUf  De  consecr.,  dist.  S; 
aliam  in  Regest.  Gregorii  YII,  lib.  n\  et  ti  in  S7- 
nodo :  cui  repetiUoni,  quid  caasam  dederit,  expo- 
nitur  in  Scholiis  concihorum,  quse  Coloniae  quatuor 
iomis  sunt  impressa.  Vide  Bellarminnm  lib.  lii  De 
Euchar.  cap.  8,  col.  3;  Rlondum  decad.  S,  lib.  m  ; 
Lanfrancura,  et  Guitmundum  contra  Bereng.  Notat 
card.  Baron.  tom  II  ano.  1059,  Leonera  Ostiensem 
nimis  glorianter,  ac  Talde  mendaciter  locuium  de 
Alberico,  dum  plus  quam  par  est,  de  reporlata  fflo- 
riosa  victoria  in  synodo  contrti  Berenganam,  eiaem 


B 


Alberico  tribuat :  cujus  objectionemrefellitMatthseas 
Lauretus   De  «xist  corp.  S.  Benedict.    cap.    42, 

Eag.  204.  Plus  etiam  refert  animadyertere  non  esse 
eonis  ea  qun  notaTit  Baron.,  sed  ejusdem  nostri 
PeUri  Diaconi,  qui  post  Leonem  ineiniensa  reiBo?a- 
tione  ecclesiee  SanctiMartini,  id  eet,  lib.  m,  cap.  34, 
edit.NeapoI.  Chronicon  Casinense  eonUnnavit  ;  in 
^ua  parte,  videlicet  cap.  35,  laudes  et  elogia  AJbe- 
rid  a  Petro  describuntur,  sive  denuo  repetuDlur. 

Meminit  Alberici  noster  Petnis  lib.  ma.  De.  vita 
Just.  Casin.,  cap.  48  in  Guaiferio  his  verbis  :  Ctm- 
quejam  remuneraUonei  faborum^  perenmmque  corQ- 
nam  aeiemus  dare  ei  (Guaiferio)  ArbUer  deareciMtet^ 
languore  deprimitur  :  aui  in  Uciulo  jacens  tJtiremmm 
vitcB  spatium  jan^am  ad  Dominum  revertftnM  trahe' 
bat :  nonnulh  e  fratribus  drca  ledum  tpstM  exembun- 
tes  obitum  ejus  orationum  yreeibus  munire  ccsperumt. 
Cumque  in  hujus  ministerio  rei  diei  magnmam  forUm 
pertransissent,  surgens  in  medium  Aibericus  deaeemu» 
per  Jesu  Chnsti  Domin/%  nomem  obteststri  eumdem  6uai- 
Jerium  c<Bpit,  ut  post  suum  e  munde  recemam  queUiter 
susceptus,  quove  itt  loco  deputatue  esset,  eidem  appsi' 
rens  revelare  euraret :  quo  dieto,  prsedietue  frater  es 
hoc  mundo  recessit,  Post  non  muttos  auiem  diee  idem 
Gauiferius  eidem  Alberiea  per  i^isionem  apparens  d^ 
xit  ad  eum  :  In  veritate  seias  me  ad  vitmn  trasuisse 
setemam.  Hsec  Petrus. 

Cunctfle  lucubrationes  Alberid  habentur  mss.  io 
biblioth.  coenobii  Sanctfie  Cnicis  Fratrum  minorum 
Conventualium  S.  Frandsci  civitatis  Florentia. 
Vita  S.  Schoiasticn  habetur  guoqne  ms.  in  Biblioth. 
Casin.  cod.  sign.  num.  446,  pag.  254,  postquam 
sequitur  eiusdem  Alberid  qosdam  homilia,  indpit* 
AudistiSf  fratres  charissimi. 

In  Vita  sancti  Dominid  innumerabOinm  patra- 
toris  miraculorum^  monachi  CasineBsis  ac  aiobalis 
juxta  Soram  io  Italia  (licet  habtta  Gisterdensiom 
pingatur,  quem  constat,  diu  ante  Cisterdensem 
reformationem  vixisseCaAinensibus  Benedictiiioroa 
institutis)  per  nostrum  Albericum  descripta,  apod 
vir.  clar.  Boilandum  tom.  II,  sab  die  22  Janoarii, 
nonnulla  desiderantur,  quisexnostro  ms.exemplari 
suppleri  possent.  Meminit  ]tot)n.  sancti  Dommid 
anno  i03i,  et  Ferrarius  in  Catologo  sancionmi, 

Cfleterum  vero  notandum  quod  alios  ab  eo  est 
Albericus,  monachus  pariter  Gasinensis,  qoi  scripsit 
de  visione  sua  librum,  natos  anno  ilOl  drciter  ; 
legitur  enim  apud  nostrum  Petrum  in  aoctario 
Gnronid  Leonis  Ostiensis  lib.  rv,  cap.  66,  Casinense 
coenobiom  petiisse  annom  tunc  i^ens  etatis  soa 
decimum,sub  Gerardo  abbate,qai  sedit  ab  ann.  iiii 
usque  ad  annum  1123.  Stephanos  vcro  papaX,  a 
quo  in  ccetum  cardinalium  niit  cooptatns  noster  AI- 
bericus,  obiit  anno  i058.  Unde  diversns  maoifeste 
dignoscitur,  et  corrigendos  BoIIandos  in  prolegom. 
supradictfls  Vit»  Sancti  Domiaiciyanam  et  «undem 
osae  opinan^.  Initt|ier  obtervandaiii  aoslnitt  aHnh 


km 


UBER  DE  VIBIS  ILLDSTRIBDS  GASlN. 


1034 


singalaris.  ScripsitlibramdictBiiiinum  etsalatatio- 
uum ;  hymnos  in  sancti  Nicolai,  in  mutica  Dialo- 
gnm ;  libram  de  Tirginitate  sancts  MariaB ;  contra 
HenricumimperatoremDeeiectione  Romani  ponti- 
ftcis ;  De  astronomia  ;  hymnos  in  S.  Grucis,  in 
AscensioniSy  in  Sancti  Panli,  in  sancti  Apollinaris ; 
YiXam  S.  Scholasticas,  homiliam  ejus,  et  hymnos  ; 
in  Assumptionis  S.  MariaB  hymnos  tres ;  in  sancti 
Petri  hymnos  ;  Vitam  S.  Dominici,  passionem  S. 
Modesti  et  S.  Cssarii ;  librum  De  dialeclica.  Tem- 
poribus  yero  ejus  facta  est  synodus  in  urbe  Roma 
adversas  Berengarium  diacouum  Ecclesiffi  Andega- 
Tcnsis,  qui,  inter  multa  quae  astruere  nitebatur, 
dieebat  sacrificium  corporis  et  sanguiois  Domini 
figoram  esse :  cumque  ei  nullus  resistere  valeret, 
idem  Albericusevocatur  ad  synodum :  quodum  ve- 
nisset>  post  varia  conflictationum  genera,  cum  pars 
parti  non  cederet,  idem  Albericus,  accepta  hebdo- 
madffi  unius  licentia,hbrum  ad versus  eumdem  dia- 
conum  De  corpore  Domini  ediditsanctorum  Patrum 
testimoniis  roboratum,  in  quo  omnes  assertiones 
^us  destrazit,  ffiternasque  oblivioni  tradidit.  Fecit 
at  versus  in  vitam  S.  Scholasticn,  rhythmum  in 
Pascha,  De  die  judicii,  et  De  poenis  inferni ;  rhy- 
thmum  De  gaudio  paradisi ;  epistolas  quoquequam- 
plurimas  ad  Petrum  Ostiensem  episcopum ;  De  die 
morlis  ;  De  monachis.  Gomposuit  et  alia  qua  io 
nostram  notitiamnonvenerunt.  Fuitautemtempo- 
ribus  supradictorum  imperatorum.  Sepultus  vero 
est  in  urbe  Roma  juxta  ecclesiam  Sanctoram  Qua- 
tuor  Goronatoram. 

CAPDT  XXII. 

DS  ARIALDO. 

(22)  Arialdus  Casinensis  presbyter  scripsit  ele- 
ganti  sermone  quosdam  tractatus  ;  fuit  autem  eo 
tempore  qno  et  Albericus. 

ricum  card.  non  scripsisse  de  visione  sua  libram, 
at  in^oeitate  notarunt  Arnoldus  Wion,  Possevinus, 
Torngias,  aliique,  quem  utique  indicasset  noster 
Petras  in  Elencho  iucubrationum  Alberici,  si  litteris 
demandasset ;  camvisionemhabuerit  illam  Albericus 
puer  natione  Gampanus  ex  oppido  Septemfratrum^ 
qui  postea  coenobium  Gasinense  petiit  sub  Girardo 
abbate,  ut  dicemus  infra  in  Guidone  et  notavit  su- 
pradicta  noster  Petrus  in  auctario  ad  Chron.  Gasin. 
Pariterque  corrigendus  venit  Alphonsus  Ciaconius 
csterique  etiam  qui  de  cardinalium  geslis  conscrip- 
serunt,  notantes  Albericum  cardinalem  csse  natione 
GampaDum  ex  Oppido  Septemfratrum,  dum  putant 
Albericum  Diaconum  monachum  GasioeDsem,  dein 
card.  et  Albericum  puerum,  unum  et  eumdem  esse, 
cx  nominis  similitudine,  ut  credimus  decepti. 

Exstaat  epislolse  S.  Petri  Damiani  ad  nostrum 
Albericum  tom.  I,  lib.  ii,  epist.  20,  21 ,  in  quibus 
qassUones  quasdam  ab  Aiberico  sibi  propositas 
oiscutit  :  laudat  et  Platina  in  Nicolao  11,  vocans 
eam  viram  doctissimum. 

Florebal  Albericus  ann.  Dom.  i084,  et  stas  ex  eo 
satis  cogDOScitur,  quod  pro  Gregorio  papa  YII  cala- 
mum  strinxerit  adversus  Heoricum  IV. 

(22)  Glaruit  anno  i080.  Mor. 

(23)  Constantinus  ad  eorum  morem,  qui  a  dipsade 
morsi  sunt,  plenis  faucibus  avide  et  sine  interspira- 
tione  cunctas  physicas  disciplinas  haurire  consti- 

PATaoi..  GLZXIU« 


A  GAPDT  XXlll. 

DS  CONSTANTINO. 

(23)Gonstantinus  Africanus,ejusdem  coenobii  mo- 
nachus,  philosophicis  studiis  plenissime  eraditus, 
Orientis  et  Occidentis  magister,  novusque  effulgens 
Hippocrates.  De  Garthagine,  e  qua  ipse  oriundus 
erat,egrcdiens,  Babyloniam  petiit,  in  qua  gramma- 
ticam,  dialecticam,  physicam,  geometriam^  arith- 
meticam,  mathematicam,astronomiam,nec  roman- 
ti^m,musicam,physicamque  Ghaldeoram,  Arabum, 
Persarum,  Saracenorum  plenissime  edoctus  est : 
inde  discedens  Indiam  adiit,  eoramque  se  studiis 
eradiendum  tradidit :  et  dum  Indorum  artes  ad 
plenum  edoctus  foisset,  iEthiopiam  petiit,  ibique 
rursus  ifithiopicis  disciplinis  eruditur.  Gumque  a^ 

g  fatim  eorum  studiis  repletus  fuisset,  JEgyptum  pro- 
fectus  est,  ibique  omnibus  ifigyptiorum  arlibus  ad 
plenum  instruitur.  Completis  igitur  in  ediscendis 
hujusmodi  studiis  triginta  etnovem  annorum  curri- 
culis,  Africam  reversusest.  Quemcum  vidissentita 
ad  plenum  omnibus  gentium  studiis  eruditum,  co- 
gitaveruntoccidere  eum :  quod  Constantinus  agno- 
scens,  dam  navem  ingressos  Salernum  advenit,  ibi- 
que  sub  specie  inopis  aliquandiu  latuit :  diende  a 
fratre  regis  Babyloniorum,  qui  tunc  ibidem  adve* 
nerat,  agnitus,  ac  in  magna  honorificenUa  apud 
Robertum  ducem  habitus  est  Ezinde  vero  Constan- 
tinus  egrediens,  Gasinense  ecenobium  petiit,atque 
a  Desiderioabbatelibentissime  susceptusmonachus 
lactus  est.  In  eodem  vera  cosnobio  pusitus,  trans* 
tulitdediversisgentiumlioguis  libros  quampluri- 

C  mos,  in  quibus  prscipue  sunt  Pantegnum,  quod 
divisitinhbras  duodecim,in  quo  ezposuit  qujdme- 
dicum  scire  oporteat;  pracUcami  in  qua  posuit 
qualitermedicuscustodiatsanitatem,  etcuret  infir* 
mitatem,quam  divisit  in  libros  duotiecim  ;  librum 

tuit^  ot  omnes  dein  faterentur  novum  Hippocratem 
orbi  efTuIsisse ;  eamque  ob  causam  Hebrsam,  Sy- 
ram,  Chaldaicam,  Grscam,  LaUnaro,  Italicam, 
Persicam,  Arabicam,  iOgyptiacam,  i£thiopicam,  et 
Indicam  Jinguam  discere  curavit.  Vir  quidam  suapte 
natura  ad  res  difficiles  obscurasque  in  anUquoram 
libris  pervestigandas  valde  propensus,  ut  nemo 
illum  in  wlate  sua  vicerit,  paucissimi  sequarint, 
linguaromque  omnium  exacta  noUtia,  quie  ad  ho- 
mioes  iilustrandos  una  fere  sufficere  semper  existi- 
mata  est,  exiguam  partem  in  hujus  viri,  vere  poly- 
D  glossi  laudibus  occupaverit,  sed  profecto  pro  tanti 
viri  laudibus,  jejune  arideque.  Bjus  opera  conqui- 
sita  magno  studio  BasiJesa  apnd  Henr.  Petri  ann. 
4536  in-foJio  excusa  rej^eriuntur  :  exslare  etiam 
mss.  in.  biblioth.  SancU  Germani  de  Pratis  cod. 
sign.,  num.  439,  scribit  Labbeus  in  nova  Biblioth. 
mss.  libr,  p.  50,  uU  etiam  nonnulla  in  diversis  bi« 
blioth.  Patavinis  memorat  v.  cJ.  Thomasinus  epi- 
scopus  ^mooensis  in  bibliotheca  Patavina.  Clarait 
ConstanUnus  temporibus  imperatoram  Michaelis, 
Constantini,  Alexii,  atqoe  Henrici  aono  1072  circi- 
ter.  Vide  nostrum  Peirum  Diaconum  in  auctario 
ChroQ.  Casin.  lib.  ui,  cap.  35 ;  Trithem.  de  Script. 
Eccles.  et  De  vir.  illustr.  ord.  S.  Bened.,  lib.  u, 
cap.  70,  et  Arnoldum  Wionem  lib.  v^  cap,  98  Lign, 
vitCB. 


n 


1035 


PETRI  DIAGONI 


1036 


duodecim  gradaum ;  Diastam  ciborum ;  librum  fe-  A  abbatem  librum  De  oalculatioiie»Ter8utD6  termiiio 


brium,  quem  De  Arabica  lingua  transtulit ;  librum 
De  urina ;  De  interioribus  membris  ;  De  coitu ; 
Vtaticumy  quem  iu  septem  divisit  partes,  primoDe 
morbis  iu  capite  nascentibus,  dehinc  De  morbis 
faciei,  De  iostrumentis,  De  stomachi  et  intestino- 
ruminfirmitatibus^Deinfirmitatibushepatis.renum, 
yesicsB,  splenis  et  fellis.  De  his  quee  in  generativis 
membris  nascuntur ;  De  omnibus  qu8B  in  exteriori 
cute  nascuntur,  exponens  aphorismi  librum :  Tegni, 
Megategni,  Micotegni,  Antidotarium ;  disputationes 
Platonis  et  Hippocratis  in  sententiis.  De  simplici 
medicamine,  De  GynaBcia,  id  est  de  membris  ac 
eorporibus  feminarum;  De  pulsibus ;  prognostica; 
De  experimentis ;  glossas  herbarum  et  specierum ; 


PaschsB  Hebmorum ;  De  circulo  sdari  ad  concur- 
rentes  inveniendos ;  De  cjdo  lunari,  De  feria  Pa- 
schsB  Hebreeorum  inyenienda ;  ad  annos  Domini  in- 
veniendos ;  qualiter  sintinyeniendfleiDdictiones^De 
luna  cujusque  diei  invenienda  absque  Embolismo- 
rum  contrarietate ;  quomodo  fallunt  qui  se  scire  pu- 
tant,  quot  horis  vel  punctis  lunain  unaquaque  nocte 
luceat ;  quibus  modis  cursus  solis  dividatur ;  quomodo 
efficiatur  bisextus ;  ad  ferias  Kalendarum  in venien- 
das ;  qualiter  vel  unde  reguIsB  ad  ferias  mensium  in- 
veniendasprsBcedant ;  quomodoregula  termlnonim 
QebrsBorum  ex  cursu  solis  inveuiatur  ;ad  feriam  unius- 
cuju8quedieiinveniendam;Dequatuortemporibus, 
in  quibus  datariis  solstitia  veraciter  essedebeanUubi 


Chirurgiam  ;iibrum  Demedicamineocuiorum.  Hic  g  «Bquinoctia  veraciter  credanturesse  ;quomodo  Ad- 

ventus  Domini  sit  inveniendus ;  ut  littera  hebdoma- 
darum  per  totum  annum  memoriter  inveniatur, 
quomodo  Ghristus  sit  passus  in  tertio  Kalendas 
Apriii8;quomodoanni  aborigine  mundi  omnes  fal- 
lunt;  quahter  luna  quintadecima  non  potest  ad  il- 
lam  diem,  qua  factafuit,  pertinere ;  De  assumptione 
aauctffi  Mari» ;  De  Agnete  imperatrice.  Fuit  autem 
temporibus  Michaehs  et  Alexii  imperatorum. 
CAPUT  XXVU. 

DU  LAMOEMULPHO. 

(27)  Landenulphus  Capuanus  sub  Desiderio  abbate 
monachus  factus  est.  Scripsit  sermone  simplici  li- 

brum,  qui  appellatur ,  in  quo  introduxit  Domi* 

num,  et  virginem  Mariam,  ac  sanctissimum  Bene- 
dictum  justis  ac  peccatoribus  loquentes.  Fuit  eo 


vir  quadraginta  annis  in  ediscendis  diversarum 
gentium  studiis  explevit,  novissime  vere  senex,  et 
plenus  dierum  in  Casino  obiit.  Fuit  autem  tempo- 
ribus  supradictorum  imperatorum. 
CAPUT  XXIV. 

DB  ATTONB. 

(24)  Atto  Constantini  Africani  auditor,  et  Agnetis 
imperatricis  capelianus,  ea,  qua  supradictus  Con- 
stantinus  de  diversis  linguis  transtuieral,  coihur- 
nato  sermone  in  Romanam  linguam  descripsit. 

CAPUT  XXV. 

DB  PANDULPHO. 

(25)  Pandulphus  Ostiensis  episcopus ;  parvulus  et 
ipse  in  Casino  B.  Benedicto  oblatus,  scripsit  sermo- 
nes  de  totius  anni  festivitatibus ;  rhytlimum  quoque 


^ , — ^ -j — j —     ^  —  ^ 

inIaudemsanctfleMarincomposuit,etaIianonnulla  ^  temporequo  et  Alphanus. 


qu8B  nostris  in  manibus  necdum  venerunt.  Fuit 
vero  temporibus  Alexii,  Joannis,  Henrici,  Lotharii- 
que  imperatorum. 

CAPUT  XXVI. 

DB  PANDULPHO. 

(86)  Pandulphus  Capuanus  presb.  in  Casioo  sub 
Desiderioabb.  monachusfactus,  divinasflBCularique 
litteratura  eruditus,scripsit  ad  Petrum  Salemitanum 


CAPUT  XXVUI. 

DB  ODERISLO. 

(27)  Oderisius  primus  Casinensis  abbas,  humili- 
tate  summus^  castitate  pudicus,  spirituali  lumine 
prffiditus,versificatorquemirabUis.Scripsitnonnul]a 
qu«,  quia  pra  manibus  hat>entur,  omitto  relerre. 
Fuit  autem  temporibus  supradictorum  imperato- 
rum. 


(24)  Atto  sive  Haito,  vel  Hetto,  Varie  enim  id  no- 
men  scribitur,  floruit  anno  1070. 

(25)  Pandulphus  monachus  Casinensis  primum  a 
Paschale  papa  U  presbjrt.  cardiQalis,  deinde  ab  In- 
nocentio  papa  secundo  episcopus  Ostiensis  creatus 
anno  il3l,  obiit  an.  1134,  ut  scribit  Arnoidus  Wion 
lib,  n,  cap.  9,  pag.  mihi  190  Lign.  vitfis,  subdens 
hunc  esse  cui  noster  Petrus  diaconus  opusculum 
istud  De  vir.  illustr.  Casio.  dedicarit ;  sed  memoria 
iUe  quidem  excidit,  cum  ille  fuerit  episcopus  Thea- 
nensis,  ut  ex  Catalogo  librornm  ab  eodemmet  Petro 
prstexto  in  auctario  histor.  Casin  lib.  iv,  cap.  66, 
le^itur ;  ex  supramemorata  temporis  supputatione^ 
aiiisque  difficultatibus  labi  forsan  nostrum  Pctrum 
circa  titulum  episcopatus  observavityirclar.  Ughel- 
lus  in  Ital.  sacr.^  in  Catalog.  episcop.  Ostiens,  Adi, 
si  lubet,  ipsum. 

(26)  Ex  prsefatis  luculenUs  eruditioDis  ac  do- 
ctrinsB  monumentis  nonnulla  asservari  in  Biblioth. 
Casinensi  cod.  sign.  num.  3,  sub  hoc  lemmate,  Ca- 
nones  mathemalici,  Camillus  Peregrinus  virtute  do- 
ctrinaque  ornatissimus  nobis  humanissimus  litte- 
ris  communicavit.  Floruit  Pandulphus  anno  Do« 


mini  1060. 

(27)  Claruit  anno  Domini  ll^.  HuR. 

(28)  Oderisius  Oderisii  comitis  Marsorum  filias 
Campanus  ex  diac.  card.  Sanctae  Agaths.  Nicolai 
n  papflB  Presbvt.,  cardiualis  tit.  Sancti  Cyriaci  in 
Thermis,  et  Abbas  Casin.  ab  Urbano  11  ordinatus 

D  est  ann.  1087^  xvi  Kalend.  Octobris,  sauctitatis  et 
doctrina  meritis  nobilitatus  abiit  ad  prsemium  iv 
Nonas  decembris  1105,  et  Casini  sepultus  in  ecde- 
siaSancti  Benedicti.  Meminit  Martjrrolog.  Benedict. 
ad  diem  2  Decembris,  et  Ferrar.  iu  catalog.  San- 
ctorum.  Ejus  in  antiquo  lapide  mentio  fitin  ecdesia 
saocti  Joannis  in  Venere  in  agro  Lancianensi.  Ode- 
risii  maxima  per  litteras  usus  est  amicitia  Alexiua 
Comnenus  CoDsiantinopolitaDus  imperator  ;  Henri» 
curo  rV  Ctesarem,  quamvis  Ecclesiae  hostem,  sui 
tamen  mouasterii  amicum  et  fautorem  habuit.  De 
gestis  ejus  vide  Ostiens.  lib.  m,  cap.  13  Hist.  Casin., 
et  Camfll.  Pere^in.  in  serie  Abb.  Uasinens.  in  Ode* 
risio.  Exstat  epistola  Oderisii  ad  monachos  Floria* 
censes,  quam  refert  Lauretus  l)e  exist.  corp,  S.  Be< 
nedicti  in  monast.  Gasin.,  cap.  26,  pag.  122, 


ibsi 


um  t>E  vmts  iiLtJSTtiibtJs  cAsm. 


it)3ft 


CAPUT  XXIX.  i 

DB  BINEDICTO. 

^9)  Benedictus  qui  et  Guaiferius,  Salernitaaus, 
sanctitate  et  religione  conspicuus,  suavis  eloquio 
ingenio  magnus,  sermone  facundus.  Scripsit  ad 
Trojanum  episcopum  Vitam  sancti  Secundini,  et 
cantum  ejus ;  versus  in  laudem  Psalterii :  De  mi- 
raculo  illius  qui  se  ipsum  occidit,  et  per  beatum 
Jacobum  vitaB  redditus  est;  De  conversione  quorum- 
dam  Saiernitanorum ;  De  laude  sancti  Martini ;  in 
laudem  sancti  Secundi;  Hymnos  de  eodem;  ho- 


nniiam  De  adventu:  sermonesDe  Kativitate  Domini; 
De  Epiphania ;  De  GoenaDomini;  De  Septuagesima; 
Deramis  Palmarum ;  Passionem  sancti  Lucii  pap». 
Glaruit  autem  temporibus  Alezii  et  Henrici  impe- 
ratorum  ac  Desiderii  abbatis. 
GAPUT  XXX. 

DB  LBONB. 

(30)  Leo  Ostiensis  episcopus  et  bibliothecarius  a 
pueritia  in  Gasino  oblatus,sanctitateyetmona8ticis 
disciplinis  ad  plenum  imbutus.etindiyinisScriptu- 
ris  apprime  eruditut.  Fecit  sermonesde  Pascha^de 


(29)  Opuscala  mss.  Guaiferii  seu  Gauferiiy  cha-  tenrato,  quod    Ghronicon    Gasinense   appellatur, 

ractere  Langobardico  in  priscis  membranis  ezarata  faisse  ab  integritatis  sasB  deturbatas  gradu,   men- 

habentur  in  bibliotheca  Gasinensi  sub  num.  280,  disque  obsitas,  facile  cognoscere  per   se  sedulus 

hoc  titalo  praesignata :  Gauferij  monachi  Gasinensis  lector   yalebit.  Accidere  enim  sspe  yidemus,   et 
homilin.  In  AdTcntu  Domini  incipit  :  Verba  Saneti  ^  magno  reipublicfle  litterarifle  incommodo  ezperimur, 

Evangelii.  In  Natif itate  Domini.  Ex  Patre  Majesta-  nt  inter  imprimendam  qusedam  Tel  omittantur.  tcI 

H$.  In  Epiphania.  Sempitemi  pwhris,  In  Septuage-  addantur,  tcI  in  pejus  mutentur,  librariorum  Tel 


sima.  Per  parabolam  conductoris.  In  ramis  Fahna- 
rum.  Singularem,  et  famoiissimam,  In  Coena  Do- 
mini.  Ad  gloriosissimam  Redemptoris.  Passio  Sancti 
Lucii  papse.  Forlisiima  et  prctclara  virtutum  studia, 
Histona  sancti  Secundini  episcopi  Trojani.  De  bono 
diteetionis,  quam  in  catalogo  Sanctorum  Ferrarii 
8ub  die  ii  Febr.  compendio  descriptam  etiam  repe- 
ries.  Sequonturin  eodem  cod.  ms.  carmina  Gaufe- 
rii,  videlicet.  In  laudem  Psalterii,  incipit : 

Verba  fero  vitm,  quoe  verbum  vita  notavit. 
De  miraculo  ejus,  qui  in  se  ipsum  occidit. 

Mortis  in  immanem  te  mersit  culpa  ruinam, 
De  conTersione  quoramdam  Salemitanorum. 

Res  nova  magna  satis  jferhibelur  facta  Salemi. 
In  laudem  sancti  Martini  episcopi. 

Gemma  sacerdotum  votis  assiste  tuorum, 
In  laudem  sancti  Secundini  Trajoni  Episcopi. 

Adsis  tota  tuis  festis  festiva  diebus. 
Hymnum  de  eodem  sancto  Secondino. 
Cnriste,  Rex  regum,  pretium  priofiim. 

Cuncta  prflefata  opuscula  et  carmina  nos  etiam 
manu  ezarata  asserramus,  bono  poblico  proferenda. 

De  obitu  Gaoferii,  Tide  quae  notavimus  supra  in 
AJbericOy  consule  etiam  nostrum  Petrum  in  auct. 
Chron,  Casin.  lib.  uiy  cap.  61  edit.  Ven.  Glaruit 
anno  Domini  1060. 

(30)  Leo  Marsicanas  Campanus,  a  puero  in  monte 
Catino  monachum  induit,  ubi  tum  ob  vitfle  sancti* 
moniam,  tum  ob  ezimiam  sapientifls  litteraturam 
celebris  CTasit :  cumque  ejusdem  monasterii  biblio- 
thecarius  ac  decanus  esset,  cooptatus  est  dein  in 
epitcopum  et  cardinalem  Ostiensem  a  Paschali 
papa  II,  anno  Domini  1101.  Hic  ingentis  animi  fuit; 
Tiaensque  imperatorem  Henricum  IV  ez  odioreti- 
nere  Paschalem,  populum  contra  illum  in  seditio* 


iDcuria,  tcI  audacia,  tcI  malitia,  et  animi  perTcr- 
sitate :  ezstat  penes  Tir.  clar.  Lucam  Holstenium 
Chronicon  Leonis,  in  qao  Tariantes  lectiones  ad 
fidem  pluriam  mss.  ezemplarium  suamanuadoram 
editi  Iibri  aiinotatas   Tidimus.   Tu  tamen-  consule 

Kres  te  soilicitat)  ea  gu»  notarunt  Matthseus 
uretus,  De  ezist.  corp.  S.  Benedicti  in  monast. 
Gasin.,  cap.  41,  pag.  148;  Gamillus  Peregr.,  in 
Histor.  princip.  Langobard.  in  serie  abb.  Casin.  in 
Petronace:  et  tunc  sane  proferes,  in  eruditorum 
sjmposio  limam  ulteriorem  etiam  aon  esse  dese- 
sperandam. 

AnimadTcrtendum  est,  Raroniam,  tom.  X  Annal., 
sub  anno  Ghristi  891,  obserTasse  haud  recte  in 
dicto  Ghron.  collocatum  Formosum  pontiGcem  maz. 
post  Adrianum,  ante  Stephanum,  quem  non  prae- 
cessisse,  sed  ei  successisse  ezploratissimum  est : 
deinde  quod  patraTcrat  sacrilegium  Sergius  papa 
schismaticus,  id  Leo  triboat  laudatissimo  pontinci 
Stephano,  elc.  Quem  tamen  errorem  ez  depraTato 
codice  facile  irrepsisse  arbitramur  :  Tide  diclum 
Lauretum  in  not.  ad  lib.  i,  cap.  45  Ghroo.  Gasin., 
et  De  ezist.  Gorp.  sancti  Benedicti,  cap.  41,  a  ca- 
lumniis  nonnullorum  nostrum  Leonem  Tmdicantem. 
Baronius  certe  anno  1059  Tocat  Leonem,  scripto- 
rem  sui  temporis  integerrimum,  et  auno  1077, 
tincere  fidei  scriptortem. 

Vita  S.  Mennatis,  seu  Mennse  confessoris,  quam 
Leonem  imperio  Oderisii  abbatis  scripsisse  testatur 
Petrus,  mahu  ezarata,  et  tjpis  nondum  cusa  penes 
nos  serTatur  una  cum  translatione  reliquiarum 
ipsius  ad  urbem  Cajaliam,  addita  insuper  ezacta 
miraculorum  ejus  narratione,  quam  tibi  bono  pu- 
blico  cum  aliis  sanctorum  Actis,  Deo  dante,  ctuI- 
gaodam  dabimus,  incipit :  VUam  et  conoersationem 


nem  TertiU  Concilio  Vastellensi  interfuit,  majusque  ,v  egregii  confessoris  Chruti  Mennatis,  etc.    De  eius 
altareS.  Laurentii  in  Lucina  consecraTit,  recondilis  ^  sanctitatc  agit   S.  Gregor  lib.  iii  Dialog.,  cap.  z6  ; 

Martyrolog.  Rom..  subdie  11,  NoTcmbris  ;  Sigebert 


multorum  sanctorum  reliquis,  et  prsecipue  de  cra- 
ticula  S.  Laurentii  cum  ejusdem  mart^ris  duabus 
sanguinis  ampullis  anno  Domini  1112,  die  15  octo* 
bris,  ut  ez  antiquissima  inscriptione  ejusdem  Eccle- 
siie  colligitur,  quam  postea  in  suos  annales  retulit 
card.  Baron.  iuTenitarque  etiam  nostrum  Leonem 
subscripsisse  acta  concini  Laterani  sub  Paschali  II, 
y  Kalendas  Aprilis.  Vide  qu»  notaTit  Lauretus  de 
nostro  Leone  in  Chron.  Clasin.  pag.  79.  Scripsit  ju- 
bente  Oderisio  Casin.  abbate  Chronicon  sui  mooa- 
sterii  Casinensis,  libris  tribas,  a  temporibus  S.  Be- 
nedicti  usque  ad  Desiderium  abbatem,  qui  postea 
Victor  papa  tertius  fuit,  qui  dati  sunt  prelo  Venetiis 
anno  1513,  et  Parisiis ;  postremo  Neapoli  anno 
1616  opera  et  notis  Matthoei  Laureti  Hispani  mo* 
nachi  Casinensis,  quas  quidem  editiones  coUatas 
ciua  antiqoissimo  ezemplari  mt.  in  Gasin.  biblioth. 


in  Ghron.,  anno  579. 

Scripisse  insuper  Leonem  Vitam  S.  Januarii 
monachi  Casin.  testatur  Arnoldus  Wion,  Lign.  Tit. 
lib.  11,  cap.  9,  fol.  188,  quam  etiam  descriptam  a 
nostro  Petro  Diacono  lib.  ms.  De  ortu  et  Tita  just. 
Gasin.,  cap.  31,  in  Vita  sancti  Guinizonis,  cujus  fuit 
discipulus,  inTcnies  :  Tide  etiam  elogia  abb.  Casin. 
M.  AnL  Scipionis  pag.  322  ;  caeter»  Tero  Iucubi*a- 
tiones  ineditae  adhuc  remanent. 

Decessit  Leo  Tir  ezimius,  praeclareqae  de  studiis 
meritus  sacrique  senatus  ornamentuai  zi  Kal. 
Aprilis  aono  1)15,  ut  plane  perspici  potest  ez  illo 
tempore  quo  in  Tivis  agebat  ;  inTenitur  enim  sub- 
scriptus  bullse  Paschalis  U,  Ecclesiae  Marftorum  con- 
cessffi  anno  Dom.    1115.  Eqo  Fr.    Ueo  episcofUH' 


1039 


PETRIMAGOm 


1040 


Nativitate;  historiam  Peregrinorum;  historiain  Ga^ 
^ensis  archisterii  diyisaminlibrosquatuor;  Vitam 
sancti  Mennatis,  et  alia  quamplurima,  quse  in  no- 
stram  non  venere  notitiam.  Fuit  aulem  temporibui 
lupradictorum  imperatorum. 

CAPUT  XXXI. 

DE   LBONB. 

(31)  Leo  S.  R.  E.  cardinaiis  diaconus,  et  Gasi- 
nensis  coenobii  monachus,  insignis  studio,  ac  elo- 
quentia,  scripsit  ex  nomine  Urbani  pap®  quam* 
plures  epistolas,  fecit  et  registrum  ejus. 

CAPUT  XXXU. 

DB  6RB60R10. 

(32)  Gregorius  Tarracinensis  episcopus  parvulus 
et  ipse  in  Gasino  obiatus,  memoria  tenax,  ingenio 
Tiyaz,tant8Bfuit  gravitatis,  suavitatisaceloquentiffi, 
ttta  nonnuilis  Columna  Ecclesi»  diceretur.Scripsit 
passionem  sanctorum  Gasti  et  Cassii  ;  passionem 
■ancte  virginis  Restitutffi,  Vitam  S.  confessoris 
Christi  Gerardi ;  homiliam  de  assumptione  sanctis- 
simse  Dei  genitricis  Mari» ;  cantus  sanctorum  Gasti 
et  Cassii ;  hymnos  eorum;  versusdetransltupere- 

(31)  Greatum  anno  Dom.  1105  a  Paschali  papa  II, 
scribit  Wion  iib.  ii  Lign.  vits,  cap.  9  ,  Ciacconius 
vero  ab  Urbano  secundo.  Quamplures  exaravit  epi- 
stolas^  qu8B  mss.  in  Yaticana  asservantur  bibliotheca, 
ex  ^uibus  viginti  reperiuntur  sub  nomine  Urbani  II, 
scriptffi  a  nostro  Leone.  Earom  meminit  card. 
Baron.  tom.  XI,  annoDom.  1088,  sub  nomine  tamen 
Leonis  Ostiensis  :  exstantijue  modo  praedictae  epi- 
stolffi  tom.  VII  Concil.  Bmii ;  fecit  et  ejus  Rege- 
stum,  sed  caremus  eo.  Notandum  tandem  est  hic 
obiter,  cardin.  Baronium  supra  cit.  loco,  Possevi- 
num  in  suo  Apparatu,aliosque  mente  lajpsos  fuisse, 
putantes  Leonem  Marsicanum  cardinalem  et  epi- 
scopum  Ostiensem,  eumdem  esse  cum  Leone  nostro 
cardinale  diacono  ;  dum  Regestum  Urbani,  ejusque 
epistolas,  ^uas  scriptis  prodidit,  altribuunt  Leoni 
Ostiensi,  sicque  ex  duobus  unum  faciunt,  decepti, 
ut  arbitramur,  ex  ejusdem  nominis  nuncupatione, 
fereque  eodem  tempore  promotione  duorum  mona- 
chorum  Casinensium  in  coetum  S.  R.  E.  cardina- 
hum,  indeque  luerit  natus  error. 

(3ij  Ecclesi»  Tarracinensi  pr^positus  eligitur  a 
PajBchali  papa  II,  in  quam  postea  noster  Gregorius 
eximia  admodum  doctrina  refertus,  omnique  scien- 
tia  exornatus,  virtutum  semina  inseruit,  vitiorum 
elementa  erasit,  eptimis  prseceptis  moribusque  sub- 
ditos  prncipue  imbuens,  et  quo  denique  radii  solis 
melioremnullumiUtixerealterum,  nieji  ejus  operi- 
bus,  quffi  mss.  passim  in  multorum  manibus  versan- 
tur,  dignoscitur.  Interfuit  concilio  Vastellensi  anno 
1106.  Idem  buliam  quamdam  subscripsit  PisansB 
EcciesifiB  indultam  anno  1126.  Ipsum  iterum  com* 
memorat  noster  Petrus  in  auctario  Chron.  Casin. 
lib.  IV,  cap.  42. 

Acta  sanctorum  Gasti  et  Cassii,  qui  episcopi  ha- 
bentur,  et  coluntur  a  Soranis,  scripta  fuisse  a  uo- 
stro  Gregorio,  dum  monasticum  habitum  gerebat, 
testatur  card.  Baron.  in  Martjrrolog.  Boman.  ad 
diem  primam  Julii.  Acta  ?ero  S.  RestitutsB  vi^inis 
et  martjrr.  Romanse.  cujus  festum  pariter  Sorfis 
ceiebratur  sub  die  27  Maii,  pariter  a  Gregorio  con- 
scripta,  summatim  in  catalogo  sanctorum  Ferraril 
leguntur. 

In  bibliotheca  Gasinensi  exstat  codex  ms.  signat. 
n.  300,  in  quo  describitur  Historia  de  via  Hieroso* 
Ivmis  ;  quauter  recuperata  sit,  qualiteniue  etiam 
Antiochiai  et  eadem  Uierusalem  ab  invasione  gen* 


A  grinorum  ad  sepulcrum  Domini,et  captione  Hiero- 
loiymitanfiB  urbis,rogatu  Berardi  Valvensis,  pulche^ 
rimos  fecit.  Historiam  JonsB  ;  versus  de  dedicationi- 
bus  ecclesiarum  festivitateque  Paschali ;  de  sancto 
Andrea  ;  homiliasde  totius  anni  festivitatibus.  Fuit 
autem  temporibus  Alexii,  Henrici,  ac  Joannis  impe- 
ratorum  ;  sepultus  vero  est  apud  Pipemensem  ec- 
elesiam. 

CAPUT  xxxm. 

DB  GRKOOEIO. 

(33)  Gregorius  Sinuessanus  episcopus,  et  Casi 
nensis  monachus,  magnus  ingenio,  praclarus  elo- 
quentia.  De  captione  Casinensis  csBnobii  versus  de- 
scripsit  mirificos,  in  quibus  introduxit  B.  Benedi- 
ctum  ad  monachos  Casinenses  loquentem.  Compo* 
suit  et  multa  alia,  quee  in  nostras  manus  minime 
venerunt.  Fuit  vero  supradictis  imperatoribus;  se- 
pultus  est  in  episoopatu  suo. 

CAPUT  XXXIV. 

DE  BRUNONE. 

(34)  Bruno  Signiensis  episcopus,  et  Catinensis 
abbas,  insignisissimus,et  splendidissimus  Ecclesis 

tilium  per  fideles  Ghristi  liberatae  fuerint  incipit : 
Tempore  quo  Alexius  Imperii  ConstantinopoUlani 
regebat  hahenas,  quo  et  beatae  reeordattonis  Urbanus 
papa  11 ,  Romanae  sedis  fontificium  administrabat, 
futt  quidam  eremi  accola  tn  Galliarum  regtone  Pe' 
trus  nomine,  etc.  Perducit  historiam  usque  ad  Be- 
gnum  Balduini.  Putant  nonnulli  prsdictam  histo- 
riam  esse  Gregorii,  qui  rogatu  Berardi  Valvensis, 
etiam  versus  de  transitu  peregrinorum  ad  sepul- 
crum  Domini,  et  caplione  Hierosoljm.  Urbis  edi- 
derat. 
D  Notandum,  nostrum  Gregorium  longe  diversum 
esse  ab  altero  Gregorio  pariter  Casinensi,  et  epi- 
scopo  Sinuessano,  de  quo  in  sequenti :  unde  non- 
nulli  ex  eiusdem  pariter  nominis  nuncupatione  de- 
cepti  ex  duobus  nnum  faciunt :  dum  opuscula,  qusB 
litteris  consignavit  noster  Gregoriuss  sequenti  Ore- 

§orio  attribuunt ;  sed  lapsus  utique  talis  primo  con- 
onandus  est  Possevino  in  Apparat.  in  verb.  Gre- 
fforius,  deinde  vero  iis  qui  de  Scriptoribus  post 
Possevinum  conscripsemnt. 

(33)  Hic  fuit  episcopus  Sinuessanus,  sic  leffendum 
putamus,  non  Limessanus,  ut  perperam  in  aliquibns 
cod.  mss.  scriptum  notavimus.  Floruit  anno  Do- 
mini  1120  circiter  ;  vir  in  sacris  litteris  doctus,  ac 
poeticae  artis  dissertissimus  ;ejus  opuscula  mss.  in 
Casin.  biblioth.  asservantur. 

(34)  Sanctus  Bruno  Aste  natus  est  ex  familia  So- 
leria  nobilissima,  a  Gregorio  septimo  episcopui 
Signinus  creatur,in  virtutum  ac  doctrinee  prsemium, 

D  quod  Berengarium  impie  de  sacramento  altaris  sen- 
tientem  in  publico  Romano  concilio  disputando 
profligasset ;  deinde  desiderio  vitsB  contemplatricis 
tactus,  abdicato  onere  episcopali  monachum  Casi- 
nensem  professus  est  anno  1104.  Ubi  postea  om- 
nium  monachorum  suffragio  abbss  Casinas  electua 
anno  1107,  Idibus  Novembris,  ibiqne  prffifuit  annis 
tribus  et  mensibus  decem,  ^uibus  exactis,  ad  Ec- 
clesiam  Signinam,  quam  perinvitos  acceperat,  red- 
iit,  pontificis  reverentia  victus.  Nos  vero  ne  tantl 
doctoris  laudes  culpa  deteramus  ingenii,  calamique 
parum  felicis,  illum  aliis  mittimus  laudandum. 
Opuscula  Brunonis  duobus  distincta  tomis  in  lucem 

Brodierunt  anno  1651,  Venetiis,  studio  et  opera 
>.  Mauri  Marchesii  Casinensis  decani  scholiisqne 
etiam  illustrata*  et  licet  non  omnes  lucubrationea 
qan  in  nostri  Petri  elencho  descripto  sunt|  iniU 


1044 


UBER  DB  VIRIS  HLDSTRIBnS  GASIN. 


lOU 


defensor  et  doctor,  inter  molta  et  prsBclara  ingenii  A  Sezage8ima,inQuinquagesima,in  Ginere  et  oilicio. 


suimonumenta  scripsit  rogatu  Signiensiumcanoni- 
corum  Ezpositionem  super  Psalterium,super  Gene- 
8im,superExodum,8uperLevitioum,8uperNumerum, 
super  Deutcronomium,super  Gantica  oanticorum,su- 
per  Judicum.Fecit  et  sermones  hostde  laudibus  Eccle- 
8i»  in  dedicatione  tempii,de  paradiso,de  arca  Noe,de 
tabemaculo  fcBderis,  de  templo  Salomonis,  et  de 
muliere,  per  quam  Ecdesia  significatur.De  civitate 
sancta  Hierusalem ;  de  basilicis  qu»  ab  episcopis 
dedicantur.  Item  de  Evangeliis  :  de  ornamentis 
eccleii»,  de  fide,  de  spe,  de  charitate,  de  quatuor 
virtntibus,  de  humilitate,  de  misericordia,  de  pace, 
de  patientia,  de  castitate,  de  obedientia,  de  absti- 
nentia.  — Ubi  Ecdesia  ornatur,  de  novo  mundo  de 


Peria  sexta  et  Sabbatoin  capite  Quadragesimas  us- 
que  in  Goenam  Domini  homilias  quadraginta.  In 
Gcena  Domini,8abbato  sancto^in  festivitate  Paschalit 
in  feria  secunda,  tertia,  quarta,  quinta  et  sexta.et 
SabbatoinoctavisPaschaJibus,  inDominica  prima, 
secunda,  tertia  et  quarta  post  octavas  PaschsB  in 
processione  majori ;  in  festivitate  apostolorum  Phi- 
lippi  et  Jacobi,  in  Inventione  sancto)  crucis,  in 
sancto  angelo,  in  Ascensione  Domini,  in  Dominica 
prima  post  Ascensionem  Domini,  in  Pentecoste, 
Dominica  prima  post  octavam  Pentecosten,  Domi- 
nica  secunda,  tertia,  et  quarta :  In  S.  Joannis  Ba- 
ptistflB,  in  vigilia  apostolorum  Petri  et  Pauli,  et  in 
die  eorum,  in  Dominica  primapostnatalemaposto- 


ocelisnovis,  de  nubibus  novis,  de  montibus  novis,  g  lorumcumhomiliis  vigintiquatuor.InS.Laurentio, 


de  arboribus  novis,  de  potestatibus  novis,  de  mari 
et  piscatoribus  novis,  de  avibus  novis,  de  fluminir 
bas  novis,  de  animalibus  novis  ;  de  festivitatibus 
festivitatum,  id  est  de  Sancta  Trinitate  sermones 
tres ;  De  Nativitate  Domini,  de  Circumcisione,  de 
Epiphania,  de  octava  Epiphani»,  de  Palmis,  de 
Coena  Domini,  de  Pascha,  de  Ascensione  Domini, 
de  Pentecoste,  de  Nativitate  sanctee  Marifis,  de  An- 
nuntiatione,  de  Purificatione,  de  Assumptione  ejus ; 
de  virginibus  sermones  tres,  de  martyribus  sermo- 
nes  septem :  homiliam  in  festivitatibus  confesso* 
ram,  aliam  in  festivitate  sanoti  Benedicti,  cum 
sermonibus  duobus  de  pontificibus  ;  quatuor  de 
sancto  angeio  ;  de  apostolis  homilias  quinque,  de 
pluribus  martyribus  tres,  de  uno  martjre  duas,  de 


in  Assumptione  sanctoe  Marise,  S.  Matthaei,  vigilia 
S.  Andreae,  et  in  die  ejnsdem ;  sermonem  de  sancta 
Scholastica ;  sermonem  detranslatione  S.  Stephani 
e  civitateGonstantinopolitana  ad  arcem  Romanam; 
yersus  in  laudem  sanct»  Mariss ;  homiliam  in  de- 
coUatione  sancti  Joannis  Baptistfle,  in  Nativitate 
sanctae  Marise.  Fuit  autem  temporibus  supra  dicto- 
rum  imperatorum.  Sepultus  est  in  episcopatu  suo 
apud  dvitatem  Signinam. 

CAPUT  XXXV. 

DB  JOANlfl. 

(35)  Joannes  Medicus,  supradlcti  Gonstantini 
Afiricani  discipulus  et  Gasinensis  monachus,  vir  in 
physicaarte  dissertissimus  ac  eruditissimus  ;  post 
Gonstantini  sui  magistri  transitum  aphorismum  edi- 


, -^ , -^ , —      ^»».»»,.^.»^ — o r 

dedicatione  ecclesi»,  in  adventu  Domini,  Dominica  ^  dit  physicis  satis  necessarium.  Puit  autem  supra- 


secundadeAdventu  ;Dominica  tertia,  deAnnuntia- 
tione  beat»  Marin  homilias  duas :  de  Dominica 
quarta  de  Adventu  ;in  vigilia  Nativitatis  Domini,  in 
die  homilias  tres,  in  sancti  Stephani,  in  saucti 
Joannis  Evangelistae,  in  festivitate  Innocentium> 
Dominioa  prima  post  Natalem  Domioi,  in  octava 
Domini,  in  Epiphania  ;  Dominica  prima  post  Epi* 
phaniam,  Dominioa  tertia,  quarta  et  quinta.  In 
Purificatione  sanctse  Mariae,  in  Septuagesima,  in 

legantur;  mnltffi  tamen,  quas  Petrus  prsateriit,  ibi 
habentar :  nonnullfle  vero  mss.  exstant  Taarini  io 
nobilissima  ac  celeberrima  bibliotheca  serenissimi 
Sabaudise  ducis,  prsssertim  vero  commentarius  in 
cuncta  (juatuor  Evangelia,  uti  etiam  aliqua  in  bi- 
blioth.  illastrissimi  D.  Caroli  de  Montchal,  archie- 
piscopi  Tolosani,  scribit  Philippus  Labbeus,  in  nova 
Biblioth.  mss.  librorum  pag.  199.  Forsan  tempus, 
quod  pablica  abscondit,  et  occulta  manifest^t,  Dei 
miseratione  orbem  tantis  ditabitcontinuo  tbesauris. 
Gonsule  auotarium  de  Script.  eccles.  Auberti  Mirsei 
in  Brunooe,  ac  vir.  clar.  theophilum  Hajnaudum 
SocietaUs  Jesu,  de  malis  ac  bonis  libris  partit.  i, 
erot.  10,  in  Eusebio  Emisseno,  et  in  Brunone  Gar- 
thus  ,  fol.  i3l  et  138.  E  valle  miseriarum  in  montes 
aeternitatis  ascendit  Bruno  anno  1125,  xv.  Kal. 
Augusti,  cum  multis  tam  in  vita  quam  in  morte 
claruisset  miraculis,  relatus  postea  inter  sanctos 
a  Lucio  II(,  ut  videre  est  in  subjecta  inscriptione 
marmorea,  qu®  in  Signina  cathedrali  spectatur. 
Memoriae  mtemm  beaii  Brunonis,  ^uem  Lucius  llf, 
ponttf.  max,  eard.  ei  episcopum  ctviiatis  Signim  in 
Ecclesia  Beaim  Martm^  ubi  defunctum  corpus  quie^ 


dictis  imperatoribus.  Obiit  autem  apud  Neapolimt 
ubi  omnes  libros  Constantini  sui  magistri  reli- 
quit. 

GAPDT  mvi. 

DS  PAULO. 

(36)  Paulus  e  Liguria  Romanorum  provinda  or- 
tus,  et  ab  ipsa  infantia  occulto  Dei  judicio  lumine 
privatus,  et  ob  hanc  rem  litteris  et  philosophicis 
studiis  ignarus,  tantum  usque  in  hodiemum  diem 

scebatf  inter  sanctos  jussit  ascribi  anno  ab  ejus  alh 
scessu  58.  S.  P.  Q,  S.  Meminit  Martjrrolog.  Rom. 
sub  die  18  Julii,  plura  de  eo  noster  Petrus  m  aucta- 
rio  Ghron.  Gasin.  lib.  iv.  cap.  33.  Vide  etiam  appa- 
D  ratum  ad  prsefata  edita  opuscula  sancti  Brunonis. 

(35)  Glaruit  anno  Domini  1072.  Mun. 

(36)  Ultimis  Henrici  in  ac  primis  Henrici  IV 
temporibus,  sdlicet  anno  1100,  claruit  Pauius  6e- 
nuensis,  ab  eodemque  nostro  Petro  in  auctario 
Hist.  Gasin.  lib.  ni,  cap.  47,  Paulus  Grammaticus 
etiam  vocitatus  ;  qui  etsi  oculorum  lumine  esset 
orbatus,  tanto  tamen  ingenii  acumine  fuit  excultus, 
tantaque  perspicuitate  c«eteroruum  sensuum  exstitit 
decoratus,  ut  ab  omnibus  venerari  promeruerit, 
deque  illo  vere  poterat  dici  :  dominus  illuminat 
cmcos. 

Sanctus  Ebizo  seu  Gebizo,  cujus  Vitam  descripslt 
noster  Paulus,  Colonia  oriundus  fuit,  et  monacnus 
Casinens.  sub  Desiderio  abbate  ;inter  prfleclaraejus 

§esta  refertur  quod  animam  Adonis  amici,  quam 
aemones  ad  supplicium  trahebant,  precibus  libe- 
ravit ;  notavit  id  etiam  noster  Petrus  lib.  ms.  De 
ortu  et  vita  justdr.  Casin.  cap.  51,  et  in  auctario 


i04S 


n?rRI  MACONI 


1044 


de  86  miraeiilum  prabuit,  ut  ab  omnibus  alter  Dl-  A 
dymus  appelletur.  Hic  postquam  scripsit  altercatio- 
nem  Romanorum  et  Greecorum,  qn»  facta  est  in 
civitate  Gonstantinopolitana  sub  Oderisio  abbate, 
Casinense  coenobium  adiittemporibus  Pascbalii  II 
pap»,  et  Alexii  imperatoris ;  super  Isaiam,  super 
Jeremiam,  et  super  reliquos  prophetas;superPsal- 
terium,  super  Matthsum,  super  Marcum,  super 
Lucam,  super  Joannem,  super  Epistoias  Pauli,  su- 
per  Apocaljpsim.NonsoIum  autem  grammaticam, 
yerum  et  reliquas  artes  auditu  tantum  pienissime 
corde  tenus  didicit.  Scripsit  etiam  Vitam  S.  Ebizzo- 
nis  monaohi  Gasinensis,  qui  Hilarioni  similis  fiiit. 
Exstant  et  alia  ejus  librorum  volumina,  quae  in  no- 
stras  manus  nondum  venerunt.  Obiit  autem  apud 
Tiburtinam  civitatem.  ^ 

CAPUT  XXXVII. 

DB  BBRNARDO. 

(37)  Bernardus  Gasinensis  monachus  liberalibus 
Btddiis  optime  eruditus  descripsit  miraculaS.  con- 
fessoris  Ghristi  Amici  Gasinensis  monachi ;  fecit  et 
alia  multa  qu»  recensere  superfluum  duximut. 
Obiit  autem  nostro  pene  sub  tempore. 

CAPUT  XXXVHL 

DE  JOAJfNB. 

(38)  Joannes  Diaoonus,  divina  et  humana  sori- 


ptura  peritissimus^  fecit  versus  in  laudem  sanets 
Dei  genitricis  et  virginis  Marise,  et  alia  qnampla- 
rima,  qu»  ad  nostros  obtutus  nondum  venere. 
CAPUT  XXXIX. 

DE  PETRO. 

(37)Petru8  diaconus  institutor  meus,  declamator 
insignise  civitate  Theanensi,dequaoriundu8  erat, 
egrediens,  Gasinumadvenit,  abqueOderisioabbate 
raonachus  factus  est.  Scripsit  prsterea  in  eodem 
ccenobio  positus,  sermonem  de  Septuagesima,  de 
Dedicatione  Ecclesi»,  de  Nativitate  Domini  :  da 
Epiphania,  et  alios  quam  plurimos. 
GAPUT  XL. 

DE  LANDKKULPHO. 

(40)  Landenulphus  parvulus  in  Casino  snb  Desi- 
derio  abbate  beato  Benedicto  oblatus,  ac  in  divinis 
Scripturis  plenissime  doctus,  et  in  earum  sensibus 
subtiiissima  ezercitationelimatus,  de  renovatione 
Casinensis  coenobii,  seu  archisterii,  ac  regimine 
Desiderii  versus  mirificos  fecit,  quos  idem  Deside* 
rius  abbas  in  circuitu  capituJi  et  daustri  describi 
prncepit. 

GAPUT  XLl. 

Dl  OUIDONB« 

(4i)  Guido  Gasinensis  presbjrter,  vir  in  humana 
eruditione  clarissimus,  religione  et  vita  probatissi- 


HisL  Gasin.  lib.  ui,  cap.  47.  Vide  Hoffonem  Menar- 
dum  in  Martjrolog.  Bened.  ad  diem  20  Octobris,  ac 
lib.  1  Dialog.  Victoris  papn  III.  pag.  20.  Gsetera 
opuscula,  tempora  nobis,  ut  credimus,  inviderunt; 
sed  quid  tum,  cum  hisce  temporibus  inveciantur 
viri,  qui  pro  eruendis  antiquitatum  profanarum 
quisquiliis  non  solum  in  viscera  terr»  penetrant, 
verum  etiam  viscera  opum  profuodunt,  thesauros 
vero  invisos  sacrorum  monumeotorum,  qus  animos 
beant,  ita  nauseant,  ut  obolo  potius  parcere  veiint, 
quam  hasce  litterarias  exquirere  divitias. 

(37)  Vita  sancti  Amici  confessoris,  quam  Bernar- 
dus  scripsit,  inter  nostra  sacrorom  monumenta  ms. 
hactenus  inedita  servatur,  incipit :  Beatus  Amicut 
genere  nobili  ortus  in  (inibus  eomttatus  Camerini,elc. 
Locus,  in  quo  natus,  Arabona  in  Piceno  (nomen  est 
abbatiae)  apud  Montem  Melonem,  nuncupatur.  Ejus 
meminit  sanctus  Petrus  Damiani,  ut  Baron.  adno- 
tavit  ad  ann.  993,  ubi  Amicum  canonizatum  esse, 
absque  tamen  solemni  ritu  Ecclesise,  scribit.  Agitur 
dies  festus  die  3  Novembris,  multisque  clarus  mira- 
cniis  fuit.  Vide  qu8e  observavit  Lauretus  in  notis  ad 
Chron.  Gasin.,  in  calce  libri  tertii,  et  Arnoldus 
Wion,  in  notis  ad  Martyrol.  Bened.  Glaruit  Bernar- 
dus  anno  Dom.  H20. 

(38)  Diversus  est  noster  Joannes  ab  altero  Joanne 
S.  R.  E.  diacono,  qui  a  Sigeberto  in  Calal.  cap.  106. 
laudatur,  et  Anastasio  S.  n.  E.  bibliothecario  fami- 
liaris  foit,  qui  etiam  sub  anno  874  libros  quatuor 
de  Vita  S.  Gregorii  Magni  papse  edidit,  gestaqoe 
Clementis  papae  scripsit,  quse  ms.  habentur  in 
Casin.  Biblioth.  Vide  Vossium  de  hist.  Lat.  in  Joanne 
Diacono,  maleque  propterea  nonoulli  opuscula  eo- 
rum  confundunt  inter  se,  dum  ex  duobus  unum 
faciunt. 

(39)  Glaruit  circa  annuro  Domini  1080  Mun. 
(40)  Vivebatanno  t060.  Mur. 

(41)  Vivebat  Guido  tempore  Girardi  abbatis  Gasi- 
nensis  anno  Domini  111  i,  inter  eleganlissimos  scri- 
ptores  sna  tempestate  preecipuus.  Visio  Alberici,  de 
qua  supra  in  Alberico  diacon.  cardinal.  penes  nos 


ezstat  ms.  tali  lemmate  :  Quia  nonnulH  veritaiem 
mendado  obumbrare  consueverunt,  summatim  vero 
descripta  a  nostro  Petro  legitur  in  Ghron.  Gasin. 
lib.  IV,  cap.  68,  edit.  Venetffi  his  verbis  :  hujus 
Q  tempore  (id  est  Girardi  abbatis,  qui  sedit  ab  anno 
1111.  usque  ad  1123)  in  Campaniw  promneia  insigne 
miraculum  el  antiauis  per  omnta  simile  contigit. 
Namque  in  casiro  Sanctorum  septem  Fratrum^  Awe-^ 
ricus  quidam  nobilis  puer  eum  derimum  ageret  xtalis 
annum,  morbo  rorreptus  ad  extrema  pmiuclms  esi, 
Quo  tempore  diebus  novemj  et  totidem  noctibus  tm- 
mohilfs,  ac  sinesensu  quasi  mortuusiacuii;  hocautem 
inlervallo  a  beato  Petro  apostolo,  auobusque  angelis 
per  loea  pcenarum  deductus  ad  infemale  barathrum 
devenit,  Demum  ad  paradisi  amana  delatus,  vidii 
sanctorum  mansiones,  atque  in  calum  eublewUu» 
aereum^  et  a  beato  Petro  apostolo  sufficienler  edocius 
de  Veieri  Testamento,  de  peccatorum  patnis,  yloria^ 
sanetorum,  vidit  arcana  quxdam,  qux  loqui  prohsbi- 
tus  est :  sfcque  per  septuaginta  duas  provincias  ab 
eodem  apostolo  deduetus,  vitm  redditus  est.  Hujus 
visionem  qui  cupit  agnoscere,  a  Guidone  hujus  monor 
sterii  monacho  descriptam  legat,  Nos  eam,  quia  per 
l^  ora  omnium  vertitur,  hic  scribere  omisimus.  Ex  hinc 
^  Albericus  ipse,  relietis  sweuli  pompis,  Casinense  eano- 
bium  petiitt  atque  a  Patre  Girarao  gralissimo  affeeiu 
susceptus,  aceeptosancim  conversationis  habitu  Christo 
regi  militiam  professus.  Tanta  vero  (hodieque)  abs- 
tinenlia.  tanta  pollet  gravitate  morum,  ut  et  peecor 
torum  inspexisse  panas,  et  sanctorum  gloriam  vidisse 
nemo  est  qui  dubitet.  Nam  ex  illo  tempore  neoue 
cames  aliquando  gustavit,  neque  vinum  bibit,  nuais- 
que  semper  incesstt  pedibus,  atque  in  hac  afjlictione 
corporis,  cordisatte  contritione,  et  humilitale  nunc 
usque  (sJino  1115)  in  Casinensi  hoc  monasterio  per- 
manet,  ui  mulla  tita,  quae  alios  iateani.veimetuenda^ 
vel  desideranda  vidisse,  ettamsi  lingua  taeeai,  vita 
ioquatur,  Hucusque  Peirus.  Hisloria  Uenrici  nescio 

auo  infoKunio  nondum  lucem  viderit,  dum  hi  qui 
e  rebus  Henrici  IV  et  V  conscripserunt,  de  Gui- 
done  silentium  altum  habuerunt. 


1645 


UBER  DE  VIRIS  ILLU8TRIBUS  CASIN. 


;104« 


muB,  ccripsit  historiam  Henrici  imperatoris,  Tisio-  A  scripsit  ad  Petrum  Diaconom  ac  biblioihecarium 


nemAlbericimoDachiCasiDensis ;  versusdefortuna 
ejusdem...  prsterea  quas  in  Historia  Casinensi 
deerant,  a  temporibus  scilicet  Oderisii  primi  usque 
adhunc  diem,  adjunzit. 

CAPOT  XUI. 

DB  ROBOA. 

(42)  Roboas  diaconus^paryulusin  Casino  aGirar- 

do  abbate  susceptus,  scripsit  rogatu  quorumdam 

amicorum  suorum  sermones  detotius  anoi  festivi- 

tatibus,  ac  Vitam  S.  confessoris  Christi   Leonardi. 

CAPUT  XLin. 

DB  PBTRO. 

(48)  Petrus  Romanae  EcciesisB  subdiaconus,  et 
Casinensis  monachus,  parvulus  et  ipse  in  Casino 


sanctissimi   Severi  Casinatis  episcopi  in  laudem 

versus ;  Versus  quoque  de  Vita  beati  Benedicti,  ac 

beati  Mauri.  Hymnos  in  laudem  sancti  confessorit 

Christi  atque  pontificis  Severi. 

Ex  supplemento  Potri  Diaconi  De  viris 

illustribus. 

CAPUT  XLV. 

DE  OXLASIO. 

(45)  Gelasius  sedis  apostolicnpontifex,parTulu8 
in  Casino  sub  Desiderio  abbate  beato  Benedicto 
oblatus,et  ab  Alt)erico  philosopho  edoctus.Scripsit 
in  eodem  coenobio  positus  passionem  sancti  Erasmi, 
sanctaeque  Anatoliae;  passionem  quoque  sancti 
Caesarii  versibus  adornavit.  Factus  dehinc  S.  R.  E. 
susceptus,  rogatu  Petri  diaconi,  ac  bibliothecarii,  3  cancellariusdescripsitRegistrumPaschalispapslI; 


passionem  beati  Marci  versibus  adomavit. 
CAPUT  XLIV. 

DB  RATNILDO. 

(44)  Raynaldui  Casinensis  subdiaconus  parvulus 
beato  Benedicto  oblatus,  yir  valde  eruditus,etyer* 
sificandiscienlia  antiquis  peromnia  comparandus, 

(42)  Claruit  Roboas,  sine  Noboas  anno  1120. 
MuR. 

(43|  Petrus  S.  R.  E.  subdiaconus,  et  cardinalis 
appellaturab  Arnoldo  Wione  lib.  11.  cap.  9,  Lign. 
vit.,  a  quo  autem  pontiGce  promotus,  ignoratur, 
verum  ab  Arnoldo  perperam  nuncupatur  S.  R.  E. 
subdiaconus  cardinalis,  cum  in  tabulis  ecclesiasticiSy 
episcopi,  presbjteri,  et  diaconi  cardinales  in  Eccle- 
sia  Romana  tantummodo  legantur.  Vivebat  anno 
Domini  1120. 


demum  vero  in  apostolica  sede  pontifez  factus, 
Henricum  imperatorem  propterinyestituramEcde* 
siarum  excommunicayit,atque  pro  ordinandis  eccle« 
siasticis  negotiis  Galliam  ingressus,  apud  Clunia- 
cense  coenobium  obiit 

Vix  ageret  primum  pa$tor  venerdbUtt  annumf 
Bina  dies  jam  res/oMt/,  cum  Cluniae&nsi. 
Dormiii  inproprio  Romanijurii  aeylo, 
Hic  igilur  positus  diiectos  inier  alumnos, 
Cum  Patrihus  sanctis  requiesoit,  et  optat  ut  orbis 
Conditor,  et  judex  veniat  quandoque  potenier, 
Et  cineres  lapsos  pristina  membra  reformet. 
Felix  inde  nimis  semper  Cluniace  manebis, 
Quod  Pater  orbis  apostolicus  summusque  sacerdos, 
Ecclesim^  matrisque  tum  specialis,  apud  te 
Transiit  ad  superos,  in  te  requiescit  hnmatus. 


^^\^?^}A^SS^\r^^^  '^^  Breviariis  Casinensibus      i^ec  minus  hic  etiamfelicem  iredimus  ilium, 
anno  1568  et  1572.  Vide  ouae  de  Rajrnaldo  notarunt  ^  ^----  j-j--«  -• nu^i.». 


Arnoldus  libro   n, 
histor.  Latin.   lib. 


cap.  9.  Lign.  vitae ; 
lu,  cap.  7,  p 


Vossius  De 
pag.  7i3,  et  Camill. 


Peregrin.  Histor.  princip.  Langbbard.,  in  serie  ab- 
tmtum  Casin.  in  Raynaldo. 

(45)  AnteaJoannesCajetanus,  natione  Campanus, 
Crescentii  filius,  nobili  genere  ortus,  ex  S.  R.  E. 
subdiacoDo,  et  prflBsignatore  Urbani  0,  diaconns 
cardinalis  sanctae  Maria>.  in  Cosmedin,  et  S.  R.  E. 
cancellariu8,ac  biblioth.  Paschali  Papfis  II,  gratissi- 
mus  exstitit,  cujus  senectutis  baculus  vocabatur  ; 
demum  pontifex  sub  Gelasii  II.  nomine  creatur  ann. 
1118,  die  22  Januar.,  justitisa  Pater  acclamatus. 
Post  annum,  et  dies  aliquot  pontificatus,  agcns 
Matiscone,  in  pleuresim  incidit,  jussitque  se  lectica 
ferri  in  Cluniacense  C(Bnobium,ubi  mortem  oppetiit 
IV  Kalend.  Febr.,  anno  1119,  meritis  incljrtus,  ac 
sanctitate  insignis  :  strato  humi  corpore  cinere 
ac  cilicio  cooperto,  postea  sepulto  in  monumenlo 
marmoreo  opcre  Tusco,  et  lapide  candido,  cui 
Petrus  Pictavensis  cognomento  Venerabilis,  abbas 
Guniacensis,  ac  cosetaneus  nostri  Gelasii  sequens 
epitaphium  posuit. 

Vir  gravis  et  tapiens,  actu,  verboqup  Joannes, 
Cum  prius  ex  Monc^ho,  pro  multa  strenuUate, 
Archileviia  forety  et  canoellarius  Urbis, 
Prsesule  Paschaii  meritis  ad  sidera  rapto, 
PromeruU  iandem  sacram  conscendere  sedem 
Dignus  postprimum  Geiasius  esse  secundus, 
Sed,  quia  rege  fuit  non  praecipienie  levalus, 
Horrendum  fremuit  princeps:  et  filia  dulcis, 
More  suo,  profugam  suscepit  Gallia  Patrem^ 
Si  licuUset  ei  (pro  certo  crede)  sub  ipso 
Virtus,  et  pieias,  et  honestas  cresceret  omnu, 
Et  pax  Ecclesi»  toto  ftoreret  in  orbe. 
Nam  rapuit  mors  atra  virum,  cum  pontifieatus 


Cui  dedit  ipse  pius  miagno  pro  munere  Chrutus, 
Ut  monacht  monachum  Patrem  quoque  pignora  chara 
Jugiter  aspicerent  lacrymUque  rigando  sepulcrum 
Sacris  m  precibus  spectalem  semper  haberent. 

De  laudibus  Gelasii  hasc  notarit  Card.  Baronius 
anno  1119 :  Post  Martyres,  qui  fuso  sanoume  marty- 
rium  consummarunt,  haud  fadle  inter  Homanos  pon» 
tifiees  aliquem  quis  invenerit,  qui  breviori  vUw  tem' 
pore  majora  sU  passus :  ob  idque  praeclariori  corona 
donandus,  atque  celebrioribus  fuerit  praeconiU  cele» 
brandus,  Gelasium  sanctum  Joannettus  nuncupat 
virum  sanctissimum  Genebrardus  *  abbas  Ursper- 
gensis  virum  prudentem,  veneranaumi  Apostolic» 
sedi  semper  irreprehensibiliter  coUaborantem.  Vide 
Gelasii  vitam  a  Pandulpho  Pisano  ejus  synchrono 
|v  conscriptam,  studio  et  opera  Constantini  Cajetani 
"  editam  ;  Martyrolog.  Wionis  ad  dictam  diem;  Sigo- 
nium  de  Regno  Italifle  libro  x  et  Hugonem  Menar- 
dum  in  not.  ad  Mart.  Bened.,  sub  die  27  Jan.,  qui 
a  calumniis  Orderici  Vitalis  coenobii  Uticensis,  seu 
sancti  Ebrulfi  monachi  libro  xii,  circa  initium 
historisB  Ecclesiasticae  Normannorum  Theopompino 
scriptionis  genere  exaratae,  Gelasium  sancUssimum 
vindicat. 

Passio  sancti  Erasmi  episcopi  et  martjr.  tjpis 
excusa  est  Homse  1639,  studio  et  opera  prsefati  Ca- 
jetani.  Actorum  SS.  Anatolise  ac  Caesarii  rhjthmice 
a  Gelasio  litteris  consignatorum  meminit  Baron.  in 
Martyrolo^.  ad  9  Julii,  qu»  temporum  injuria  inter- 
cidisse  existimamus. 

Ex  epistolis,  quas  scripsit,  quinque  refert  Binius» 
tom.  VII.  Concil.  Vide  Baron.  tom.  XII.  Annal., 
anno  1118  et  11)9.  Regestum  Pascbalis  II  papsB 
ej[u8  praedecessoris  composuit,  quod  non  exstat» 
msi  ms. 


104? 


CAPDT  XLVI. 

DB  JOANNE. 

(46)  Joannes  Tiburtinus  a  Girardo  abb.  in  Casino 
susceptus,  scripsit  sermone  Bimplici  sermones  de 
totius  anni  festi vitatibus ;  fecit  et  alia  nonnulla,quB 
in  nostram  notitiam  non  Tenerunt.  Obiit  autem 
temporibus  Lotharii  imperatoris. 

^46)  Claruit  anno  Domini  1 120.  Mur. 

(47)  Petrus  Gasinensis  Diaconus,  chartularius, 
scnniarius  ac  bibliotbecarius  Casinensis,  qui  hunc 
de  Viris  illustribus  Casinensibus  libram  lilteris 
coDsignavit,ex  Patre  iE^dio  natione  Roniano,   Gre- 

?:orii,  Romanorum  patricii  et  consulis  filio,  ex  comi- 
ibos  Tusculanis,  vir  fuit  in  sacris,  humaoisque  lit- 
teris  taliter  eruditus,  ut  inter  elegantissimos  scri- 
ptores  sua  tempestate  praecipuus  sit  habitus.  Exces- 
sit  eTiyis  post  annum  1140,  innumeros  pene  foetus 
sui  ingenii  ad  reipubL  litterari®  coromodum  relin- 
quens,  quorum  ob  temporis  injuriam  hominumque 
negHgentiam  nonnulli  coilapsi  ac  dispersi  sunt» 
eorum  tamcn  indicem  ipsemet  Petrus  lib.  iy  Chron. 
Casinens.,  cap.  68,  edil.  Venet.,  perlexuit :  Vah  t 
quam  muUa  tempus  atrox  falce  mettt,  Nil  aliud  tjpis 
cusum  modo  leffitur  prsBter  supplementum  ad  iii  hb. 
Chron.  Casin.  Leonis  Ost.,  totus  liber  iv.  eidem 
Chron.  attextus ;  exorsus  noster  Petrus,  ubi  Leo 
desierat,abanno8cilicetl086,  prosecutus  usque  ad 
anDum  1138.  Et  iosuper  liber  de  notis  litterarum 
more  Romano  ad  Conradom  imperatorem  editus 
Venet.  anno  1525,  studio  Nicolai  &7itbr«Bi,  novis- 
sime  vero  Hanovi»  una  cum  auctoribus  antiquis 
Grammaticffi  Latinse  opera  Heli»  Putschii.  Non- 
nulls  lucubrationes,  quse  prelo  hactenus  non  sunt 
tradita,  in  nostro  sacrorum  penario  mss.  asservan- 
tur,  qnas  commemorare  hic  non  diffugimus,  et 
sunt : 
De  ortu  et  vita  Justorum  Casinensium,  incipit : 

Scholia  in  diversas  sententias  :  Veni  Vitlmm 
Dei. 

Scholia  in  qusBstiones  Veteris  Testamenti :  Mosest 
ianetm  Scrtpturx  tempora  muiare. 

Exhortatorium  ad  monachos,in  quo  ostendit  qnid 
custodire,  quid  cavere  debeant,  et  de  septem  vitiis 
et  virtutibus.  De  Patriarchis,  de  rege  Ozia  et  de 
Moyse  :  OmnibuSf  qui  secundum  saneii  Bensdicti  Re- 
gulam. 

Rhyhtmus  de  novissimis  diebns:  Anno  Chrisit 
passioms  finito  millesimo,  Satanas  Avemi  princeps 
solvetur  a  vinculis, 

Altercatio  pro  coenobio  Casinensi :  Igitur  dum  in 
eonspeetu  imperatoris  Lotharii. 

Catalogus  regum,  consulum,  dictatorum,  tribuno- 
rom,  patriciorum  ac  imperatorum  gentis  TrojansB : 
Saturnus  Uranius. 

Epistola  ad  Lotharium  imperatorem  abbatis  Casi- 
nensis  nomine  Guibaldi  missa  :  Post  numeras  soUi' 
eitudines. 

Epistola  secunda  ad  eumdem  imperatorem  :  In 
vartis,  muUiplicibus  ac  diversis  tribuuUianibus  con» 
stittUus. 

Epistola  consolatoria  ad  Ricbizam  Romanam  im- 
peratricem  :  MuUoties,  imperatrix  invicta. 

Epistola  consolatoria  ad  Hichizam  imperatricem 
de  obitu  Lotharii  tertii  imperatoris  :  Licet  nervus  m- 
ctsusdoleat. 

Epistola  consolatoria  ad  Conradum  imperatorem 
secundum  de  electione  sua  :  Benedictio,  et  clariias, 
et  sapientia. 

Sermo  in  Coena  Domini :  Scfipturus  venerabitem 
-Domini  passionem. 

Sermo  in  Parasceve :  Hodie  quadrafida  fabriea 
orbis  innovatur. 


nnmHACom 

A 


IMI 


CAPUT  XLVII. 

DE  PKTRO. 

(47)  Petrus  Diaconus  Casinensis  chartularius  ae 
bibliothecarius,  quinquennis  sub  Girardo  abbate 
beato  Benedicto  oblatus  a  patre  iEgidio,  naiione 
Romano,  atque  sub  eodem  abbate  per  octo  ferme 
annos  eruditusest.  Anno  vero  Inoamat.  Dominiea 


Sermo  in  Sabbato  sancto  :  Sicut  futi  Janas  im 
ventre  cetim 

Sermo  in  Resurrect.  Domini.  Resultei  hodis 
catum. 

Sermo  in  Ascensione  Domini :  Hodie  terrenis  cc^ 
lestia  sociantur. 

Sermo  in  festo  Pentecostes  :  Redemptoris  nos/rt 
festtvum  diem 

Sermo  in  Nativitate  sancti  Joannis  Baptistse : 
3  Bodte  Evangelica  tuba  fulsit  in  orbe. 

Sermo  in  natali  apostolorum  Petri  et  Pauli :  San^ 
ctisstmtis  ac  felicissimus  dies, 

Sermo  de  sancto  Laurentio  martjre  :  Divini  fRif- 
neris  sacratissimum  hodie. 

Sermo  in  vigilia  Assumptionis  beatissime  Virgi- 
nis  :  Sacratissima  ac  intemeratm  Geniirieis. 

Sermo  in  festivitate  Omnium  Sanctorom  :  Bodie 
CBterni  imperatoris  clarita$. 

Sermo  m  Nativitate  Domini .  Hodie  mundo  saha 
redditur. 

Alter  serroo  in  Nativitate  Domini  :  ffodie  noto 
pax  oera  refulsii. 

Sermo  singularis  in  octava  S,  Patris  Benedicti, 
ubi  de  miraculorum  abundantia :  EgregU,  atqus 
pretiosissimi  confessoris  Benedicti. 

Vita  S.  Placidi  discipuli  S.  Benedicti,  dve  Re- 
gestum  ejus  compilatum  a  nostro  Petro  circa  an- 
num  1130,  ubi  prolixas  narrationes  variomm  de 
r  Vita  et  Martyrio  S.  Placidi,  de  oblationibus  Tar» 
tullii,  Justiniani  imperatoris,  et  Vitaliani  papa 
habentur. 

Vita  S.  Severi  episcopi  Casinensis  ad  Senioreltam 
abbatem  :  Quia  vestra  if^ussus  potesiaie. 

Vita  sancti  ApoIIinans  abbatis  ad  Rajnaldom. 
CasineDsis  coenobii  diaconum  :  Nimium  admi» 
randa. 

Vita  sanctorum  Guinizionis,  et  Januariiad  Richar- 
dum  monachum  :  Guinixionis  ortum,  viiam.  obiHm- 
que  descripturus. 

Sermo  m  vigilia  sancti  Mard  Atinensis  episco- 

Si  :  Vigilias  pretiosissimi  martyris  et  porUifieis 
larci. 

De  sanctis  Atinatibus,  scilicet  Marco  episcopo,  Ni- 
candro  et  MarciaDo,  eorumque  miraculis :  Dosit- 
tiano  imperatore  Ecclesiam  persequente. 

Sermo  iu  eorumdem  martyrum  festivitate  :  Soii- 
D  dam  venerand^mquet  fratres  charisdmi, 

De  beato  Marco  Atinensi  episcopo  seorsim  a  Ni- 
candro^etMarciaoosermones.  Primus  incipit :  £7fittis 
idem  est  initium,cetebritas,  et  gaudium,  alter  vero: 
Maximus  prophetarum. 

H83C  supra  memorata  oposcula,  qu»  mss.  serva- 
mus,  commoni,  orbis  bono  in  lucem  exitura  ape- 
ramus. 

Exaravit  insuper  noster  Petrus  Vitam  sancti 
Leonis  pap»  ad  Innocentium  papam  secundam : 
librum  etiam  De  locis  sanctis.  sive  Itinerarium 
terrae  saDctse,  continet  septem  foiia.  Librum  pariter 
in  quo  descripti  sunt  facti  consulares,  et  series  im- 
peratorum,  pontincumatqoe  abbatum  Casinensium. 
Freeterea  exposilionem  in  Regulam  sancti  Benedi- 
cti,  opus  satis  magnum  ;  cujus  unicum  fragmentum 
refertur  a  viro  clar.  Joanne  Bona,  iib.  de  Harmom*a 
psallentis  Ecclesi»,  cap.  12.  g  2,  de  Officio  parvo 
beat»  Yirg;inisMari»,  pag.  244.  Item  Regestom  p^- 
vetustum  sign.  num.  8oy  characteribus  Langobardis 


IM« 


UBER  DE  TnaS  ILLD8TRIBDS  GA8IN. 


fffW 


4128.  flBtatis  aiiteAi  ejos  Si,  onm  OderislQs  Ginirdi 
abbatis  sQceessor  abbatiam  reUqui88et,adezsiliQm, 
fiBmulorum  suorum  faciente  iuvidia,  directus  est. 
In  ipso  autem  dum  eeset  ezsilio,  rogatus  ab  Ade- 
nulpho  ejusdem  urbiseomite,  descripsit  ad  Oderi- 
sium  abbatem  passiouem  i>eati  Marci  ei  soclorum 
ejot.  ^tam  egregii  confessoris  Paleonis.  Vitam 
sancti  Plaoidi  discipuH  sancti  Benedicti.  Vitam 
MnetiApollinarisabbatls.  Yitam  sanctorum  Goini- 
zonis  et  Januarii.  Rhjthmum  de  noyissimis  diebus, 
inquojuxta  iltteram  yidetur  secutus  esseapostolum 
Joannem,  cumidem  Pelrussciretjuxtaquod  ibidem 
soriptum  est,  finitum  pro  infinito.  Destructionem  et 
resiaurationem  Atln»  urbisin  beatiMarci  adjunxit 
bistoriam.  Scripsit  etiam  sermones  hos :  De  festivi- 
tate  B.  Marci  sermonesocto :  sermonem  in  vigiliam 
ejus ;  de  Tigllia  SS.  Nicandri,  et  Maroiani ;  sermo- 
nemde  Coena  Domini  ;duos  in  Parasceve,  In  Sat>- 
bato  sancto ;  homiliam  de  Sancto  Benedlcto ;  in 
Pascha,  in  Ascensione,  in  Ootava  sancti  Benedicti, 
inPentecoste,  infestivilate  sancti  Joannis  Baptistsi, 
de  sancto  Petro  et  Paulo,  de  sancto  Laurentio ;  in 
Yigilia  sanctae  Marias.  Librum  illustrium  virorum 
coenobii  Casinensis ;  miracula  Casinens.  monacho* 
ram,  qusB  scripta  adhuc  minime  erant,  descripsit. 
Historiam  de  eversione,  seu  restauratione  ooBnobii 
beati  Mauri  ez  jussione  abbatis  Seaioretti  emen- 
davit,  in  qua  et  prologum  soripsit.  Fecit  et  prolo- 
gnm  in  libros  Privilegiorttm,  ex  rogatu  Raynaldi 


A  subdiaconi  Casinensti ;  de  S.  Nicandro  sermonem 
de  translatione  sancti Stephantprotomart.acivitate 
Constantinopoiitana  ad  urbem  Romam ;  De  ortu  et 
vitajustorumcosnobii  Casin.;in  festivitateomnium 
Sanctorum ;  de  Nativitate  Domini  sermones  duos ; 
de  sancto  Stephano ;  Chronicacanobii  Casin.  a  re- 
novatione  ecdesifls  Beati  Martinl  a  Desiderio  facta, 
usque  ad  hunc  diem. Astronomiam  ex  veteribus  li- 
bris  collegit,  Solinum  De  miraculis  breviavit.  De 
generlbus  lapidum  pretlosorum  llbrnm  ezaravit. 
Rzpositionem  Regul»  in  quatuor  libros  dlTlsit. 
Scholia  in  Veteri  Testamenlo,  epistolas  duas  ad  Lo* 
tharium  imperatorem,  ad  Richizam  Imperatricem  ; 
librum  notarum  ez  parvo  ampllorem  feolt.  Vitru- 
vium  de  Architeotura  mundi  abbreviavit.  [Librum 

g  Heve[Evacls]  regisArabumOelapidibus  transtulit. 
Hymnum  de  sanota  Christina,  Vitam  sanotl  Con- 
stantii  episcopi,epi8tolam  ad  Conradum  imperato- 
rem,  visionem  Alberici  monachi  Casin.  corruptam 
emendavit.  Scripsit  et  Vitam  sancti  Severi  episcopi 
etConfes.  ex  rogatu  Rayoaldi  sut>diaconi  Ca«in.  De 
sancto  Nlcandro  et  Maroiano  sermonem  de  transla- 
tione»  et  chronioam  consulum,  dictatorum  etimpe- 
ratorum  oomposuit.  Translationem  beati  Maric  in 
civitate  Atina,  et  ejus  miracnla  exaravit.  Cantus 
beati  Marci  composuit,  et  sanctorum  Nicandri  et 
Marciani.  Obiit  autem  in  Gasino,  et  ibi  sepultus 
est. 


Bxplicii  Uberde  Viris  Ulustribui  Casinmsibui. 


SUPPLEMENTUM 

VmORUM  ILLUSTRIUM  MONASTERII  GASINENSIS 

CmfrLATQM 

pia  DomNun  PL^caDUM 

ROMANUM 

MOlfACffUll  IT  DUGONUM  CASUfSNSBM. 


CAPUT  PRIMUM. 

DB  MCHAADO. 

(48)  Richardns,  Casinensis  abbas  et  cardinalis, 

in  membranis  scriptum  ex  mandato  Senioretti  ab- 
batis,  liabens  folla  259,  In  quo  continentur  multa 
diplomata  monasterio  Casinensi  a  Romanis  pontifl- 
cibas,  imperatoribus^  regibus,  principibus  concessa. 
Custodiuntur  sapradicta  opuscula  mss.  in  Casi- 
nensi  bibliotb.  scammo  primo  ad  IsYam  ingre- 
dienlibus. 

De  scriptis,  laadibus  et  vlta  nostri  Petri  Diaconi, 
qpi  diTersus  est  ab  alio  Petro  Diacono  pariter  Ca- 
sinensi.  qui  Vitam  S.  Athanasii  Neapolitani  descri« 
psit,  agont  Leo  Ostiens.  Hist.  Casin.  Trithemios, 


scripsit  expositionem  super  Regulum  sanctissimi 
Patris  nostri  Benedicti.  Claruit  anno  Dom.  i256,  et 
sepultus  est  Caslnl,  cum  sedisset  annis  septem. 

card.  Baron.,  Posseyinus  in  suo  Apparata  ;  Amol- 
dus  Wion,  iib.  Ligni  tIUb  ;  Camill.  Peregrin.,  in 
Hlstor.  princip.  Langobard.  plaribus  in  lods,  alii- 
que  quamplores.  Vide  etiam  dictam  lib.  de  Harmo- 
nia  psallentis  Ecclesio,  in  Tetho  Petrutp  coi  prsfixa 
est  rara  et  exquisita  notitia  multorum  aactoram 
cum  librorum  censara. 

(48)  Sepulcram  marmoreum  Richardi  Hannibal- 
densis  de  Molaria,  domini  arcis  Molaris  in  Latlo^ 
infra  Montes  Toscalanos,  nobilis  Romani,  diacom 
cardinalis  S.  Angeli  hodie  Tisitor  in  basiiiea  Latera 


iim 


WtSA  DIAOONI 


m 


CAPUT  n. 

DB  BBRNARDO. 

(49)  Bernardus  Gallas  abbat  Casinensis.  Seripsit 
et  ipse  saper  Regulam  sanoti  Benedioti.  Rdidit  quo- 
que  Speculum  monaohorum.  Fecit  etiam  regetta 
duo,  unumcoUationumbeneficiorumetofiQcioram ; 
alterum.omnium  inquisitionum,  Jurium  et  bonorum 

nenti,  cnm  faac  Teteri  inscriptione :  Memorim  Ri^ 
ehardi  ffannibaldensii  de  Molaria  S.  R.  E.  arehidia- 
cani  cardinalis  Sancti  Angeli,  out  a  Gregoria  papa 
nono  ereaiiu  Romas  ann,  1240,  obiit  Lugduni  in 
eonsilio  generaliann,  Domini  4274.  Exstatin  Riblioth. 
Casinensi  prsfataexpositiosuper  Regulam  S.  Bene- 
dicti. 

(49)  Bemardus  Ajglerius  Gallos  monachus  cob- 
nobii  SaYiniacensis,  dioecesis  Lugdunensis,  Inno- 
centii  papse  IV  exstitit  capellanus,   et  anno  1256 


A  in  cattrit  et  Tillit  monatterii  GatiDensit.  Flonat  ^ 
anno  1872.  Sepultut  vero  ettin  Gatino,  cum  sedii- 
tet  annit  viginti  duobus. 

GAPUT  m. 

Dl  lONATIO. 

(50)  Ignatiut  Florentinat,  monachut  monasterii 
Plorentin»  et  abbat  Gatinensit,  nobilitate  inaignis, 

eligendo  snmmo  pontiflce  ferebant,  ^ibnt  peraetis 
ad  eorum  domicilia  re?ertebantar.  Viterbienses  ta- 
tem  hortatu  sancti  Bona?entur».  qui  tunc  ibi  de^ 
bat,  duce  Raynerio  Gatto,  civitatis  portis  obsecratis, 
et  cardinalibus  ipsis  in  episcopale  palatiom  prope 
cathedralem  constructnm»  addnctis,  omnes  ibidem 
die  Pentecostes  incluserunt ;  sicque  conclaTis  ongi- 
nem  trazit,  ut  Pan?inas  etiam  cam  Ciacconio  afnr- 
mat.  Sed  quia  per?icaces  ac  obstinati  nihilominos 
ad  electionem  se  demonstrabant,  Raynerius  GattQt 


abbas  Sancti   Honorati  insulfle  Lirinensis,  deinde  B  tunc  ci?itatis  Viterbiensis  capitaneus  ac  concla?is 


jatsu  Urbani  IV,  anno  1263,  electus  abbas  Casinen- 
sis,  postmodum  in  costum  cardinalium  allectus  ab 
eodem  Urbano,  assenint  nonnuili,  alii  ?ero,  quod 

Srobabilius.  a  Clementepapa  IV.  Vide  notaro  abba- 
is  Ughelli  ad  Giac.  in  Clement.  IV;  Frizonem  in 
Gallia  purpurata,  et  Amoldum  Wionem,  lib.  n, 
cap.  9  Lign.  ?ita,  pag.  217.  Hunc  certe  Garoius 
pnmus  rex  Francias  illustri  prudentisB  ac  ?irtutis 
rama  notissimum  plurimi  fecit,  cumque  iter  in  Ita- 
liam  susciperet,  eumdem  ?oluitet  itineriscomitem, 
etsnorum  participem  ac  moderatorem  consiliorum. 
Quanti  etiam  habuerit  Urbanus  papa  IV  nostrum 
Bernardum,  ez  litteris  ejusdem  urbani  ad  ipsum 
cognoscere  est;  ex  pluribus  unam  refert  eruditissi- 
mus  Marcus  Antonis  Scipio  in  Clog.  abbat.  Gasi- 
nens.  in  Bernardo.  Inter  opuscnla,  quse  scripsit, 
tolum  exstat  tjpis  cusum  Speculum  monachorum, 
in  tres  partes  di?isum ;  Venetiis  et  GoloniiB  anno 


custos,  quique  alimenta  necessaria  Patribus  qnotidie 
subministrabat,  discooperta  aula  Palatii,  ut  legitiir 
in  prfleinserto  diplomaie,  his  verbis :  Datum  VittT- 
bii  in  palatio  dtseooperto,  cardinales  ad  pontlBcis 
electionem  ineundam  aeris  injuria  rerumque  penu- 
ria  compnlit,  edoctas  a  card.  Joanne  Anglo,  cogno- 
mento  de  Toleto,  monacho  ordin.  Cisterc.,  episcopo 
Portuensi.  quem  aliqui  perperam  de  Franciogit 
nuncupant,  qui  ad  sociorum  discordiam  exprobran- 
dam  palatium  supradictum,  in  quo  electio  fieri  de- 
bebat,  tecto  et  lateribus  nudandnm,  qnibusdam  sa- 
libus  facetis  jactis.  prsedicabat ;  ut  Papirius  Matto- 
nius.  Pan?inus,  Ughellus  Tom.  I  Ital.  sacr.,  in 
Elencho  episcoporum  Portuensium  in  Joanne  fol. 
Odericus  Raynaldus,  ad  annum  Domini  1271.  162. 
num.  12,  refemnt,  adeo  nt  perrupta  animorom  do* 
ritie.  pr8e?io  compromisso  inter  eos  inito  Thealdum 
de  Vicecomitibus  Placentinum  archidiaconum  Leo- 


1520,in-16  Liber  super  Regulam  sancti  Benedictiha-  G  diensem  extra  eorumdem  Patrum  numerum,  et  'unc 


betor ms.  Gasini,  et  m  coenobio  Sancti  Benedicti  Man- 
tuano ;  reliquie  ?ero  lucubrationes  in  archi?o  Casin. 
ms.  reperiuntur.  ObiitBernardusCasinipridieNonas 
Aprilis,  anno  1282,  ibideraque  sepuUus. 

Unura  ?ero  notandum  est,  quod  nosterBernardus 
Ayglerius  fuit  a  Ciacconio,  et  Pan?ino  in  Elencho 
cardinaliam  praetermissus,  nec  inter  purpuratos  no- 
minatus,  eo  quod  ipsi  puta?erint  Clementem  papam 
IV  nullom  crea?isse  cardinalem,  ut  asserit  emaitis- 
timut  Petrus  Coretinus  in  Chronologia  episcoporum 
Viterbiensium,  ideoque  in  sede  ?acante  Glementis 
IV,  Ciacconius  decem  et  septem  cardinales  nume- 
ra?it,  ac  propriis  nominibus  expressit,  non  recensito 
nostro  Ayglerio,  cum  re  ?era  decera  et  octo  fuerint, 
quod  colle^t  idem  Coretinus  ex  qnodam  diplomate 
asser?ato  m  archi?io  ci?itatis  Viterbiensis,  quod 
tibi  damus  ex  originali  transcriptum  singulari  hu- 
manitate  ?ir.  clar.  Dominici  Magri  Melitensis,  cano- 


in  Syria  pro  Christi  fide  commorantem  die  prima 
Septembris  1271  pontificem  crea?erint  sub  nomine 
Gregorii  X,  post  longam  duorom  annorum,  Do?em 
mensium,  ac  unius  diei.  sedis  vacationem. 

Exemplum  prxfati  dipiomatit  est  hujusmodi, 
t  Nos  miseratione  di?ina  episcopi,  presbyteri  et 
diaconi,  sacrosanctie  Romanse  Ecclesi^  cardinales, 
infirmitati  ?enerabilis  fratris  nottri  H.  Ostiensis,  et 
Velletrensis  episcopi  fraterno  compatientes  affecto, 
?obi8  Alberto  de  Monte  Bono  potestati,  et  Rajrnerio 
Gatto,  qui  pro  capitaneo  Viterbiensi  te  gerit.  et 
comranni  Viterbiensi,  tenore  pnBsenUum  sub  debito 
fidelitatis,  quo  nobis  Ecclesiae  Romanfle  tenemini, 
districte  prflecipiendo  mandamus,  quatenus  cnm 
idem  episcopus  juri,  et  ?oto  sibi  competentibns  in 
electioae  Romani  pontiflcis  renontia?erit  eoram 
nobis  quantum  ad  praesentcm  ?acationem  duntaxat, 
?olens,  ttt  non  obstante  ejus  absentia.  sine  ipso  hac 


nici  Viterbiensis  cathedr^lis,  in  quo  Henrico  cardi-  j)  ?ice  libere  procedamus  ad  pro?idendum   Romans 


nali  Ostiensi  (qui  sumraam  in  jure  canonico  edidit, 
quamque  ?uIgo  ob  excellentiam  Ostiensera  ?ocamus) 
conceaitur  facultas  exeundi  econcla?i  acmteris  col- 
legis,  qui  preeter  dictum  Henricum  sont  decem  et 
teptem,  ut  clare  habetur  ex  decem  et  septem  sigillis 
ex  cera  rubra  pendenlibus  cum  sanctorum  ima^ni- 
bus,  temporum  injuria  consumptis  in  infra  scripto 
diplomate.  Ex  his  infert  dietus  Coretinus  omnes  in 
concla?!  ^issedecem  et  octo,  inter  quoseratnoster 
Bemardos  creatns  unica  promotione  a  Clemente  IV, 
cum  sigillnm  Henrid  non  exstitisse  credendum  sit, 
qui  facultatem  exeundi  e  concla?i  petebat,  assensom 
?ero  non  pripstabat,  pro  cujus  signo  sigillum  in  di- 
plomate  apponebator.  Ex  tunc  enim  concla?i8  usus 
in?alnit,  qui  usque  ad  hsec  contra  tempora  perse?e- 
rat ;  nam  antea  cardinales  con?eniebant  sunmio 
mane  in  eathedrali  ecdetia,  ibiqne  tnffiragia  pro 


EcclesiflB  de  pastore,  ratam  habitums  et  gratam 
electionem,  seu  pro?isionem  qnam  de  Romano  ponti- 
fice  absqne  ipso,  et  ejus  reqnisitionie  duxerimus  fa- 
ciendam,  ac  instanter  petierit  ?obis  mandari,  ut  de 
palatio,  in  quo  sumus  inclusi,  ipsum  permitteretit 
exire.  eumdem  episcopum  de  ipso  palatio  statim 
egredi  libere  pjermittatis,  nec  ipsum  de  cffitero 
aliqnatenus  detineatis  in?itum.  Datum  Viterbii  in 

{^alatio  discooperto  episcopatus  Viterbienrt  ?i 
dus  Junii,  anno  Doromi  1270,  apostolica  sede 
?acante.  >» 

Loco  +  +  +  ++  t  +++++.+  ++  +  t.t 
sigillorum  pendentiura  ex  cera  rubra  numero  de- 
cemet  septem. 

(50)  De  Ignatio  filio  Manfredi  ex  nobilissima 
Squarcialuporum  Familia  oriundo,  riro  doctissimo, 
ac  di?ini  cnltus  zelantitsimo,  haec  tcribii  Michael 


1083  UBER  DB  VIRIS  ILLU$TRIBn8  GASIN.  —  SUPPLEM.  iOS4 

et  in  diyi!iis,ethuniani88oientiisappriQie  eruditus.  A  doclissimus.  Floruit  temporibus  supradicti  impe- 


Scripsit  sermonem  pulcherrimum  in  honorem  san- 
ctissimi  Benedicti,eumquecoram  magnomonasterii 
et  popuii  coetuhabuit,  quando  solemnitercapta  est 
possessio  monasterii  Casinensi  sub  Eusebio  Muti* 
nensi  ejusdemcoBuobiiabbate,  anno  Domini  1505. 
Scripsit  et  oarmensaphicum  inhonorem  et  laudem 
saoctissimaB  Trinitatis.  Edidit  quoque  hjmnos  in 
hoaorem  saacti  Bertharii  marljris  et  abbatis  Gasi- 
nensis.  Claruit  temporibusLeonis  X,  cujus  diceba- 
tur  affinis.  Senuitus  vero  est  in  abbatia  civitatis 
Florentiffi,  cumsedisset  annos  novem  in  hacCasi- 
necsi  abt>atia. 

CAPUTIV. 

DE  BBIfEDICTO. 

(5i)  BenedictuB  de  Sancto  Seyerino  monachus 
Caeinensis^  in  phiiosophia  et  divinis  scripturis  ap- 
prime  eruditus.  Fuit  temporibus  Caroii  V,  et  sepul- 
tu8  est  in  Casino. 

CAPUT  V. 

DS  JUSTINO. 

(52)  Justinns  Hispanus  monachus  professus  mo- 
nasterii  S.  Justin8B,et  hujuscoeoobii  abbas  nonage- 
simus  septimus,  yirin  phiiosophiaetdiyinis  scien- 
tiis  doctissimus,  ac  historias  amator.Puittemporibus 
Caroli  V  imperatoris ;  sepultus  est  in  monasterio 
SanctaB  Justinie,  cum  sedisset  aano  uno  in  hoc 
ccenobio. 

CAPUT  VI. 

DB  AUGUSimO. 

(53)  Augustinus  Paduanus  monachus  professus 


6 


ratoris.  Obiit  Brixiae,  et  sepultus  et  in  monaBteno 
Sancti  Faustini»  cum  sedissetin  abbatia  Casinensi 
annis  tribus. 

CAPUT  VII. 

DB  INNOCENnO. 

.  (54)  Innocentius  de  Nov aria,  professus  monachus 
monasterii  Fiorenti»,  et  hujus  monasterii  abbas 
centesimus  quarlus,  yir  disertus  et  valJe  eruditus 
in  diyinis  Scripturis,  yerum  in  philosophia  et  ma- 
thesiyersatissimus.  Claruit  temporibus  Caroli  V  et 
Maximiliani  imperatorum.  ObiitVeneliis,  etscpul- 
tus  est  in  monasterio  S.  Georgii,  oum  sedisset  in 
hoc  monasterio  annis  tribus. 
CAPUr  VIII. 

DK  iMGEtO. 

(55)  Aogelus  Sangrinus  abbas  et  restaurator  cob- 
nobiiCasinensis,sub  VincentioNeapoIitano  abt>ate 
hujus  monasterii.  Monachusab  adolescentiainCa- 
sino  factus  est,  yir  reyerendus,  et  omnil>onitate  et 
sanctitate  redimitus,  religione  et  vita  probatus,  et 
in  divinisscripturis  yersatissimuSypoetainsigniset 
admirabilis.  Scripsit  innumera  pene  opera,  inter 
quffi  hnc  tantum  breyitati  consulens  referam :  Car- 
men  heroicumde  ineffabili  Je8unomioe;Meditatio- 
nes  septem  in  septem  ooyissima  yerba  Jesu  Christi, 
eodem  genere  carminis  exaratas ;  similiter  De  mise- 
ricordia,  amore  et  bonitate  Dei  erga  peccatores ; 
De  spe  peccatoris  in  Deum ;  Speoulum  peccatoris ; 
parflBueses  sex  in  hebdomada  sancta;  denominibus 
Jesu ;  de  contemptu  diyitiarum,et  yanitatehumao» 


monasteriiS.  Justins»  etabbas  Casinensis  nonage-  ^  ylim  ;  elegias  duodecimde  Jesu  pietate,  et  amore  in 
simus  nonus,  yir  in  philosophia  ao  divinis  scientiis     peccatores :  triumphum  diyini  amoris ;  carmen  sa- 


Pocciantias  in  Catalogo  Scriptomm  Florentinorum : 
lanaiius  Squarcialupui  manachuM  Benediriinus  efUi- 
aem  cangregalUmis  generalis  abb.  ampHssitnusi  vir 
vUse  sanctitate,  etbanarum  litterarumscientiaclO' 
rtts,  atque  poeta  iUustris,  cujus  ingenium  omnibus 
jugiter  admirandum  exstitet;elaboravit  iam  metro, 
quam  prosa,  opuscula  quaedam,  quibus  memoriam 
suiposteritati  eommendavit,  e  quibus  isla  feruntur, 

De  VirginUaU  hymnus  carminibus  hexametris. 

Episloia  (Hvi  Benedicii  ad  Scholasticam  Etruscis 
versibus  exarata.  Orationes  multis  in  locis  sum  con- 
gregationis  in  solatium  Patrum  habiim. 

Rursus  hymni  nonnuUi,  inter  quos  prmcipuus 
exstatillein  honorem  sanciisnmaB  Trimtaiis,  quem 
Patres  Casinenses  suis  in  EcclesUs  concinunt,  et 
quaedam  alia. 

Mors  eum  ex  humanis  abstulit  Florenti»  1580, 
eujtJLS  ossa  in  abbatia  Florentina  conquiescunt. 

H»c  de  Ignatio  Pocciantias.  Praeter  memorata, 
eonscripsit  etiam  Ignatias,  teste  Arnoldo  Wione 
lib.  I,  cap.  16  Ligni  yitaB.  pag.  29  et  30,  infrascri- 
pta  opuscula.  De  visione  illustr.  principis  Ferrandi 
Consalvi  compendium  lib.  i  :  Divinan  itlustris  Fer- 
randi.  De  aggregatione  monasteriorum  Sicilias  ad 
congregationem  Casinensem  sermo  :  1  Superat 
vires  moles.  Extabant  bis  proximis  annis  penes  ab- 
batem  Constantinum  Cajetanuro,  carmen  saphicum 
in  honorem  sanctissimie  Trinitatis,  et  de  sancto 
Berthario  hjmni  habentar  mss.  in  Biblioth.  Casi- 
nens.  Deeo  agunt  Arnoldus  lib.  i,  cap.  15,  16;  lib. 
V,  cap.  8 ;  Covaccias  lib.  vi  ;  Petrus  Recordatus, 
dial.  4.  pag.  457  ;  Diplomata  Leonis  X»  sub  datum 
Romit  anno  1314,  anno  secundo  sui  pontific. ;  Sci- 


pio,  in  Elog.  abbat.  Casinens.,  fol.245. 
(51)  Claruit  anno  Domini  1520.  Mur. 
(52iC]aruit  anno  Domini  1522.  Mim. 

(53)  Abbas  Casinensis  nonagesimus  octavus,  ori- 

finem  ducens  ex  familia  Bonfiliorum,  claruit  anno 
530.  Vide  elog.  Marc.  Ant.  Scipionis  pag.  225. 

(54)  Innocentius  filias  Nicolai  Novariensis,  vir 
linguis  Graecis,  Hebraicis,  Chald«is  ac  latinis  versa 
tus,  et  in  omnibus  scientiis  eruditus.  Decessit  anno 
1557.  Agunt  de  eo  Wion,  libro  i,  cap.  16  ;  libro  v, 
cap.  8 ;  Ulmus,  at<jue  Marcus  Antonius  Scipio,  in 
Elog.  abbatum  Casmensium. 

(55)  Ab  oppido  Sangri,  familia  de  Faggis  ortus 
est  Angelus,  qui  (si  Platonis  illud  verum  est,  no- 
mina  rebus  plerumque  convenire)  Angeli  instar 
fuit,  priscaB  ^uidem  virtutis,  ac  sanclitatis  exem- 

^  plar,  temporis  avarissimas  et  diligens,  horarumaue 
pcrvigil  aistributor,  poetica  facultate  usque  aueo 
pollebat,  ut  quidquid  libuisset,  facile  atqueubertim 
pene  extemporaneo  carmine  enantiaret.  Opuscula 
qu8B  edidit,  teruntur  passim  eruditorum  manibus, 
impressa  Colonis  Aggripinee.  Fsalmos  David  mira 
paraphrasis  arte  colligavit  imitatione  HebriBorum, 
quos  numeris  decurrere  anctor  est  Hieronymus,  ut 
et  Jobi  pleraque,  et  Jeremifis  Threnos ;  ezstat  im- 
pressa  paraphrasis  ista  Venetiis  1540,  et  Basileo 
1551,  Rom»  vero  1587,  in  4 ;  excusa  est  Vita  sancti 
Benedicti  carmine  heroico.  Tractalus  quadraginta 
horarum  habetur  impressus  Florentias  1587,  in  12, 
et  tridenti  in  16.  Obiit  Casini  ann.  1593,  «tatis  sun 
93 ;  cnjus  corpos  anno  octavo  postquam  terrs  man- 
datum  fuerat,  integrum  illsBenmque  se  vidisse  in 
,  sepulcro  testati  sunt  nonnulli. 


1055 


PETRIMAOONI 


lOH 


phionm  in  NaUTitateDominiyetinoinnesallas  ejos- 
dem  festivitates ;  epicsBdium  in  mortem  Domini ; 
de  Jetu  beneficiis  in  homines.  Scripsit  et  librum 
unum  diverso  carminum  genere  de  laudibus  beatas 
MarisTirginis.Ezstantquoque  libri  duo,inquibus 
oeleberrima  nonnulla  sanotorum  et  sanctarum  sacra 
Tario  describuntur  metro,  eorumque  gesta  hjmni- 
dicis  proferuntur  mod  ulis .  Aureas  etiam^diyinasque 
senteatias  ex  DaTidis  psalmis  ezcerptas  elegiaoo 
oarmine  oonsoripsit.  Insuper  Yitam  sanctissimi  Pa- 
tris  nostri  Benedicti,  carmine  heroico  conscripsit; 
elegias  duodecim  de  Passione  Domini ;  paraphrasim 
Tario  metri  genere  ezcultam  in  Psalteriuni  Dayidis 
regis ;  de  martjrio  monachi  ;  Yitam  B.  Guillelmi 
anachoretas  carmine  sapphico ;  Vitam  S.  Patris 
Benedicti,  sanctorum  Mauri,  Placidiet  Joannis  Ba« 
ptistae  oarmine  heroioo  ;  Vitam  aliam  S.  Benedicti 
oarmine  sapphioo,et  soluta  oratione  moraiem  ezpo- 
sitionem  continentem ;  tractatum  orationisquadra* 
ginta  horarum,  et  Psalterium  gloriosa  VirginisMa- 
rin  oarmine  sapphico.  Scripsit  etiam  quamplura 
alia  poetioa,  qu»  longum  esset  singula  enarrare. 
Edidit  etiam  dialogos,  homiiias,  et  sermones  mul- 
tos  sduta  oratione.  ViTit  usque  hodie  et  septuage- 
iimum  ootaTum  ezoessit  annum. 
CAPUT  IX. 

DE  HOlfORATa 

(56)Honoratu8Hi8emiensis,  ezfamilia  Fascitella, 
in  Casino  monaohus  susoeptus  est  sub  Venoentio 
Neapolitano.  Postea  Tero  oreatus  est  episoopus  de 
Insula  in  Calabria ;  Vir  in  Grsscis,  hnmanis,  et  di- 
Tinis  litteris  Tersatissimus,  poeta  insignis.  Soripsit 
quamplurima  opera,  quntemporum  oalamitatead 
manus  nostras  non  deTenerunt.  Floruit  tempori- 
bus  Caroli  V  et  Maximiliani  imperatorum. 

(86)  Marci  fllius,  natus  anno  180S,  laudatns  a 
Bembo,  Joanne  Cafa,  Flaminio,  aliisqne  doctissimis 
Tiris;  cujus  etiam  poemata  lepidissima  leguntur 
apnd  JoTium  in  Elog.  Suntque  impressa  quoqae  in 
Deliciispoetammltalorum.  Insi^ne  edidit  opus  de 
factis  Alphonsi  AtoII  marchionis  Vasti.  Anno  do- 
mini  4551,  die  30  Januar.  a  Julio  Papa  01  omatus 
infulsa  episcopali;  prseceptordatus  Innocentio  Mon* 
tio  cardinaliejusdemPontiflcisNepotiadoptivo.  Me- 
minere  Ranntius  Gems  (a)  lib.  i  Poetaram  illust. 
Itali»,  et  Caramella  in  suo  Musaso  illnstrioram  poe- 
taram  hoc  disticho  : 

Lacteta  e$t  vates.  Cur  lacteus  f  undeque  lactis 
Nomen  habet  f  versu  M  candidue  atque  tener. 
Interfuit  concilio  Tridentino.  Roms  obiit  mense 
Martii  1564  ibidemqne  sepultus  postquam  Episcopa« 
tum  resignayerat  anno  4562. 

(57)  Meminit  Arnoldus  lib.  n.  Ligni  Titae,  de  Scri- 
ptor.  Ecdes.  littera  G,  hoc  lemmate  D.  Gregorius 
YUerbiensi$,furit  utriusguedoctor,et  monackuscon' 
grepationis  Casinensis,  aiias  5.  Justinm  de  Padua, 
gmclaruit  annoDominii^.  Scripsit  tampiequam 
docte,  super  EvangsUum  Joannis :  In  principio  erat 
Torbum,  homilias  sive  sermones  tres,  qui  sic  mct- 
niunt :/.  Dicibilis  sermo  de  indidbiU  Verboin  ver- 
ois  dinbiUhus.  11.  In  principio  erat  Verbum.  III. 
Non  Ucet  flUis  veritatis.  Sunt  mss,  apud  /).  Cons- 
tantinum  Syraeusanum  monachum  Catanensem. 
Ita  Amoldus. 


CAPUTX. 


B 


DB  GREOORIO. 

(57)  Gregoriusde  Viterbio,  monachus  Casinenia, 
utriusqne  juris  doctissimus.  Florait  temporibns  di- 
«torum  imperaloram,  et  sepuitus  est  in  Casfno. 

CAPUT  XI. 

DB  BENBDICTO. 

(58)BenedictusCanophiIus  Sangrinus,  monadiot 
iu  Casino  factos  est  sub  Ignatio  Plorentino,  abbale 
Casinensi,  Tir  utriusque  juris  doctissimus.  Scripsit 
quamplurimos  libros  in  Jurecanonico ;  edidit  qno- 
que  Repertorium  quoddam  in  jure  oiTili,ef  extrao- 
tum  de  foro  fori,  et  foro  poli,  qui  quidem  est  irn* 
pressus.  Claruit  temporibus  Garoli  V,  et  sepultus 
est  in  Casino. 

CAPDTXn. 

DB  GBRrSOSTOllO. 

(69)  Chrysostomus  deS.Gemiliano  Calaber,mo- 
naohusCasinensisfactussubChrysostomo  Neapdi- 
tano  abbate,postea  archiepiscopusRagusinusorea- 
tus  est ;  Tir  sanctitate  insignis,  reformator  mona* 
sterioram  insula  Melitffi  prope  Ragusium,in  scientiis 
dcctissimus ;  sed  et  in  Grflsoa  lingua  Talde  eraditoi. 
Transtulit  diTorsos  tractatus  e  GrSBco  in  Latinnai 
sermonem.Claruittemporibussupradioti  imperato- 
rii.  Obiit  Ragusii  temporibus  nostris,  et  sepnltui 
est  in  suo  arohiepiscopatu. 

CAPUT  XIU. 

DB  PLATIO. 

(90)  FlaTius  de  Fcrraria,  monachus  Casinensis, 

^  et  postea  episoopus  RaToUensis,  GrsBca  et  Latina 

^  lingnaTalideinstraotus,  a  papaJulio  ni  plorimum 

dilectus,  atque  obhocai)  eodem  episcopus  creatus 

est.  Floruit  temporibus  Maximiliani  imperaloris. 

(58)  Benedictus  Canophilus  de  Castro  Sangri  fedt 
Compendium  juris  dviJis  ac  canonid,  et  Snmmam 
rerum.  Scripsit  etiam  Repetitionem  snper  primiuii 
decretalium  de  constitut.  fori  et  poli,  qui  tractatoi 
excusus  est  Venetiis,  anno  4542,  in  8,  quem  Ber* 
nardinus  Bonfius  juris  utriusque  doctor,  lector  or* 
dinarius  ac  decanus  PataTinus  testatur  a  dociissimo 
Marco  Mantua,  aliisque  clarissimis  Tiris  in  Patarint 
academia  examinatum,approbatum,  commendatam- 

2ue  merito  fuisse.  Scripsit  etiam  de  prifilegiis  Ec- 
[eu8B,  et  Ecdedasticaram  personarum ;  De  crimini- 
bns  in  Deom  et  proximum,  de  pcenis  eoram.  Florait 
anno  Domini  1550. 

D  (59)  Chrrsostomus  fuit  dectus  archiepiscopus,  se- 
dente  Ludoyico  Beccatello  Bononensi,  die  81  octo- 
bris  1564,  ut  ex  Actis  consistor. 

(60)  Hunc  non  bene  Flayium  Tocat  noster  Plad- 
dus,  ut  etiam  Arnoldus  Wion,  lib.  u  Uffni  Tii.,  cum 
Hercules  Tombesius  in  Catalogo  RaYellensium  epi- 
scoporum  nominetur.  Bpiscopali  dignitate  insignitos 
iegitur  anno  Domini  1555,  die  18  septembris.  Ferra- 
rifle  obiit  anno  1570,  ibique  sepiutus  in  ecdesit 
Sancti  Francisd.  Testatur  Marcus  Antonius  Guari- 
nus  in  Compend.  histor.  ecdesiarum  Ferrariens. 
lib.  IV,  pajE.  247,  et  vir-clar.  U^hellus  in  episcopii 
Ravellensibus  se  legisse  meminit,  insculpta  in  ejos 
tumulo  hsc  verba  veraacula  lingua  :  Hercole  Im- 
6iist  oescovo  1570. 


(a)  Banutius  Oorus,  hoo  est  Janus  Oniterus,  qui  Dalidas  poetarum  coUegit, 


Ml 


UUtR  DB  YtRlS  lU.OSlBttOS  GASIN.  — 80t>PLklt 


tvH 


CAPUTXIV. 

DB  8BVBR0. 

(6i)  Severus  Ayersanus,  io  Gasino  monachus  sub 
Ghrjsostomo  abbate  susceptus»  vir  in  philosophia 
▼ersatissimus,  et  in  divinis  Scripturis  studiosissi- 
mus.  Floruit  temporibus  supradicti  imperatoris^et 
sepoitus  est  in  Gasino  in  coemeterio  S.  Ann». 
CAPUTXV. 

DB  LUCA. 

(62)  Lucas  Fratensis  monachus  in  Casino  sub 
Gbrjsostomo  abbate  factus  est.  Yiracer  ingenio,et 
in  diyinis  Scripturis,  etin  philosophia  doctissimus. 
Ciaruit  temporibus  Mazimiliani  imperatoris,  et  se- 
pultus  est  in  monasterio  SanctiBenedicti  Mantuan» 
diascesis,  in  quo  philosophiam  publice  docuit 

CAPUT  XYI. 

DB  HIBRONTMO. 

(63)  HieronjmuspatriaNeapolitanuSyexnobiliet 
iliustri  Caraccioiorum  Camiiia  oriundus,  monachus 
ab  adolescentia  factus  est  sub  Hieronymo  de  Monte 
Rui>eo.  Yi.  humilitate  summus,  castitate  pudicus, 
prudentia,animi  magnitudine,  morum  grayitate,  ac 
religionis  conyersatione  insignis :  nobiiis  carne, 
sed  nobihor  spiritu,  humanis  et  diyinis  litteris  suf- 
ficienter  instructus.  Floruit  temporibus  nostris,  et 
adhuc  yiyit,  abbasque  titularis  ezistit. 

CAPUT  XYII. 

OE  PAULO. 

(64)  Paulus  de  Aita  Yilia,  monachus  in  Casino 
susceptus  sab  Hieronjmo  de  Piacentiaabbate ;  yir 
in  Grfl&cis,  Hebraicis  et  Latinis  htteris  doctissimus 


A  menias»  priomm  et  posteriorum  Aristoteiis^  super 
iibrosDe  anima  ejusdem.  Estquoqueiniucemedi* 
tus,  et  impressioni  traditus  ipsius  tractatus  De  imi- 
tatione  Ciceronis.  Ezstant  disputationes  in  libros 
Preedicamentorum  Aristotelis,  et  puicherrimum  ii- 
lud  opus  quod  inscribitur  Proyerbia  animahum. 
Scripsitetiam  Apologiam  contra  caiumniantes  ejus 
opera.  Ciaruit  nostris  temporibus,  et  adhuc  yiyit. 
CAPUT  XX. 

DB  BEiWARDO. 

(67)  Bemardus  de  Janua,  monachus  Casinensis 
iiactus  est  sub  Hieronjmo  de  Piacentia,  hujus  mo- 
nasterii  abi>ate.  Yir  disertus  et  eruditus  in  ptiiioso- 
ptiia  et  difinis  Scripturis.  Fuit  temporibus  liaxi* 
miiiani  imperatoris»  et  sepultus  in  Casino. 

CAPUTXXl. 

DB  ANTONIO. 

(68)  Antonios  Frachensis  monacbus  in  Casino« 
sub  LAuro  de  Mantua  h^jus  ccenobii  abi>ate  susce 
ptus  est.  Yir  acri  et  magno  ingenio»  in  Gradcis  et 
humanis  iitteris  yersatissimus,  in  jure  etiam  pon- 
tiflcio  yaide  instructus.  Scripsit  quoddam  Reper- 
torium  Poijanthea  dictum,aipiial>eti  ordine  distin- 
ctum  proarciiiyio  Gasinensi ;  in  quo  quidem  opu- 
scuio  et  Jurisdictiones,  et  dignitates,  et  quttcunque 
bona  fuerint  yei  sint  monasterii  Casinensis»  faciie 
est  inyenire.  Edidit  quoque  iibrum  quemdam  confi- 
nium  i>onorum  Casinensis  C€Bnobii,sed,mortepr»- 
yentus,  imperfectum  reiiquit;  qui  posteaa  mePia- 
cidoRomano  monacho  Casinensi  repurgatus  et 
perfectus  fuit.  FioruittemporibusMazimiiianiimpe^ 


B 


memoria  tenaz,  ingenio  yiyaz.  Fuit  temporibus  ^  ratoris,  et  sepuitus  est  in  monasterio  Sancti  lA' 
nostris,  et  sepuitus  est  in  Casino,  in  cosmeterio  S.     l>eratoris  de  Majeiia. 

CAPUT  xn. 

DB  LUGA. 


Annsa. 


CAPUT  XVIII. 


DB  MATTHLU 

(65)  Matthias  de  Bergamo  Casinensis  monachus, 
yir  in  diyinis  litteris  yersatus,  et  memoria  adeo 
poUei>at,  ut  plures  Nori  et  YeterisTestamenti  iibros 
memoriter  recitaret.  Obiit  temporibus  nostris,  et 
sepuitus  est  inCasino,  in  coBmeterio  S.  Annas. 

CAPUT  XIX. 

Ml  BSIfBOICTO. 

(66)  Benedictns  de  Sancto  Germano,  in  Casino 
sub  Hieronymo  de  Piacentia  abbate  monachus  fa- 
ctus  est.  Yir  egregius,  et  ingenio  magnus ;  in  Latl- 
nis,  GrAcis  et  Hebraicis  litteris  yalde  eruditus  ;  in 
pliiiosopiiia  autem  et  theologia  doctissimus,  adeo 
ut  suis  temporibus  in  nostra  congregatione  nemini 
fneritsecundus.ScripsitcommentariainPsalterium 
Hebraicum,  in  Epistolam  Pauii  ad  Romanos ;  tra- 
ctatum  De  usuris.  Ediditquoqueexpositionessuper 
Psaimos.  Scripsit  prasterea  super  iibros  Periher- 

(61)  Claniit  anno  Domini  1570.  Mur. 

(62)  Floruit  anno  1570.  Mua. 

(63)  Anno  1570  clarescebat.  Mui. 

i64  Claruit  anno  1580.  Mua. 
65)  Claruit  anno  1577.  Mur. 
66)  Anno  Domini  1570.  Mur. 
67)  Ciaruit  anao  Domiai  1670.  Mua. 


(68)  Lucas  Antonius  de  Firmo,  in  Casino  snb 
Hieronymo^de  Piacentiaabbatemonachusfactusest, 
yir  in  phiiosopiiiaet  medicina  doctissimus.  Fioruit 
temporibus  supradicti  imperatoris.  Obiit  C^et» 
temporibus  nostris,  et  sepuitus  est  in  monasterio 
Sancti  Angeli. 

CAPUT  XXUI. 

OB    PIO. 

(69)  Pius  patria  Neapohtanus»  ez  nobih  et  anti- 
D  qua  famiiiaLottheriorumciyitatis  Florenti»  ducens 

originem,  monachus  in  Casino  factus  est,8ub  Inno- 
centio  de  Noyaria  hujus  coenobii  abbate.  Vir  reii- 
gione,  et  l>onitate  perspicuus,  in  diyinis  Scripturis 
doctus,  et  notitia  juris  ciyiiis,  et  ecciesiasdcorum 
dogmatum  sufflcienterinstructus.  Qui  cum  25  an- 
nis  reiigiose  et  iaudabihter  yizisset  in  nostra  con- 
gregatione  Casinensi,  ezistens  prior.  S.  Seyeriniin 
ciyitate  NeapoUs,  a  papa  Gregorio  XHI  episcopus 

(68)  Florait  anno  Domini  1575.  Mun. 
(68JAnnol570.  MuR. 

(69)  Creatus  episcopus  ann,  1676,  30  Jan.  Yir 
reliffione  et  bonitate  perspicuus,  accerrimus  eccie- 
siast.  iibertatis  defensor.  Decessit  Gasini  159S,  ibi- 
que  tumuiatus  quiescit. 


im 


tvrttbuaom 


ioii 


Fimdaaas  creatui  est,  de  <[uo«  quia  adhuo  viYit»  A  Mazimiliaaiiinperaforit»  «1  Pii  t  pontifieis  max;  De 


meam  judicium  tubtrabam,  ne  in  alterutram  par- 

tem  aut  adulatio  in  me  repreheadatur,  aat  yeritas. 

CAPUT  XXIV. 

DE    THBOPHILO. 

(70)  Theophilus  Seaensis  in  Casino  tub  Angelo 
Sangrino  abl>ate  monachut  factut  est,  Tir  ingenio 
perspicax,  in  scientiis  valde  eruditut,  verum  in  phi- 
losophia,  mathematica  et  theologia  doctlssimus, 
adeo  ut  suis  temporibus  in  congregatione  noslra 
Casinensi  admirabilis  haberetur.Fioruit  temporibus 
nostris,  et  adhuc  vivit.  Hic  bis  yocatut  a  Romano 
pontifice  fuit,  ut  ejus  opera  in  quibusdamecclesia- 
tticit  negotiit  uteretur.  Edidit  tractatum  De  nova 
restitutione  Kalendarii. 

CAPUT  XXV. 

DB  BXNEOIGTO. 

(71)  Benedictut  Gapuanut  in  Casino  sub  Angelo 
Saogrino  abbate  monachus  susceptus  est,  yir  di- 
tcretus,  et  valde  erudilus  in  divinis  et  humanis  lit- 
teris.  Verum  in  scribendis  carminibus  in  materna 
lingua  poeta  insignis,  et  nostris  temporibus  admi- 
rabilis.  Edidit  librum  unum  carminum  materaa 
Hngua,  in  quo  martyrium  D.  Agnetis,  Agalhn,  Lu- 
dm,  Justin»,  et  Catharia»  deoantat,  Scripsit  quo- 
que  eademliaguaet  metrotractatumdeoogitatioae 
mortis ;  Triumphum  martyrum,  coofessorum  et 
virginam ;  librum  unum  piorum  oarminum  diverso 
metrigenere.  Exstatetiam  ejutdem  tragcedia  Je- 
phtflBducisIsraeliticipopuli.Scripsitetcommentaria 
inDantempoetam.  Edidit  quoque  librum  unumepi- 


laudibut  Casinensis  JHventatis;ibidemque  liber  oda- 
rum  appenditur.etin  ftne  continetar  UberTriatiaBi 
ubi  suas  et  amicorum  ffirumaas  eiegiace  decaotat; 
sunt  et  quatuor  ejutdem  edogn.  Scripsit  prasterea 
innomera  epigrammata ;  edidit  quoque  decIamatio« 
net  et  termonet  aliquot,  homihas  duas  prosa  ort- 
tione.  Item  expositionemin  Epistolam  divi  Pauliad 
Romanos,  et  in  librum  Peribermeaias  Aristotelis. 
Materaaautem liagua quamplurima pia  carminade 
laudibus  gloriot»  virgiait  Marias,  et  utque  in  pra- 
tentem  diem  tcribit. 

CAPUTXXVn. 

DE  TBOMA. 

(73)  Thomat  tb  Ebulo,  Casinentis  monachut.tub 
Q  AngeloSangriaoabbatefactutett.  Vir  prudentiaet 
ingenio  iosignis,  in  Philosophia  et  diviais  Scriptuhs 
doctissimus.  Scripsit  hbrum  Syaodalium  ;  librum 
Examiuis  coafessorum,  et  promoveadorum  ad  sa- 
oros  ordiaes,  et  eorum,  qui  mitteadi  suatad  paro- 
ohiales  Ecclcbias.  Edidit  quoque  materaa  liagaa 
Goacioaes  quiaquagiata.Floruit  temporibus  nostris 
et  adhuc  vivit,  et  vioarius  geoeraJis  ia  tota  dicBcesi 
Casinensi  existit. 

CAPUT  xxvra. 

DE  HIBRONTIIO. 

Hieroajmut  ex  oobili  Sertalium  familia  civitatis 
CoseotiaB  origiaem  duceas,iaCasiaosubHiaronjmo 
de  Placentia  hujus  sacri  coBuobii  abbate  monachtu 
effeotus  est.  Vir  caliido  quidem  et  subtili  ingenio, 
in  humanis  etdivinislitieris  mediocriter  eruditus; 


sloIarummatemalingua.Fioruittemporibusnostris,  ^  verum  inrerumhumanarium  experieotta,  etin  per- 


etadhuc  vivit. 

CAPUT  XXVI. 

DB  JOANNB. 

(72)  Joannes  Evangeiista  patria  Neapolitanut,  et 
nobih  Mormiliorum  famiUaoriundut,  monachutin 
Catino  ab  Ignatio  Neapolitano  tutceptut  ett.  Vir 
ingenio  pertpicax,  et  divina  et  humana  eruditioae 
valde  inttructut.  Verum  in  versilicaadi  tcientia 
antiquit  per  omaia  comparaadus.  Scriptit  quam- 
plurimos  tractatus..  Ubrum  scilicet  ia  quo  coati- 
nentur  precipuaB  Domini  festivitates,  vario  metri 
genereiliu8trat»;librum  De  laudegloriosa  virginit 
Mari»,  in  cujut  calce  ejus  Psaiterium  elegiaco  car- 
mine  concinitur ;  librum,  qui  nonnuUorum  sancto- 
rum  Vitas,hjmnosque  vario  carminumgenerecon- 
tinet.  Exstat  et  aUus  ejutdem  Uber  oarminum,  in 
quo  iUa  prffisertimoputculacontinentur:  Deinsigni 
Christianorumvictoriacontra  Turcas,  temporibus 

(70)  Theophili  Marlii  nobilit  Senentit  meminit 
Petrus  Recordatus  Uist  monaslicse.  IlomaB  in  basi- 
Uca  S,  Pauli  poeniteniiffi  miaistris  Pontificiis  a  Gre- 

I;orio  Xili  ascriptus legitur.De ejus  laudibus  scripsit 
\  Isidorus  Ugurgierius  Azolimus  ord.  Praed.  lib.  cui 
nomen  prsefixii :  Pomp»  Sanesi  iii.  21,  pag.  667. 
Exstai  apud  oos  iraciatus  ms.  De  reformatioae  Ka- 
leadaru,  iacipii:  Magna  quidem  aggredi  laudabile 
$$i.  Obiii  Casioi  aaao  1586. 

(71)  Claruii  Beoedicius  Aoao  Dom.i570,  origiaem 
4ucensexaobiU  famiUade  Uva.  Passioaes  saacia* 


ageodis  negotiis  insignis  et  admirabiiis.  Floruit 
temporibus  aosiris,  et  hujut  Casiaeosis  coenobu 
abbas  exsUUt,  Sepultus  vero  est  Parms  in  mona- 
sterio  Sancti  Joannit  EvangeUstffi,  ubi  capitalum 
geoerale  nostrss  congregationis  ceiebratur.  In  anno 
Doniinii577. 

CAPUT  XXIX. 

OB  APOLUNARE. 

ApoIUnarit  a  Bauco  ab  adoletcentia  tob  Laoro 
de  Maatua  abbate  iu  Casioo  mouachalem  vestem 
iaduit,  ubi  per  trigiuia  ferme  annos  angelicam  po- 
Uus  quam  humaoam  vitam  duxit.  Hic  vir  vit» 
iategerrimsB,  humaait  et  diviois  litteris  satis  in- 
structus,  adeo  iu  Scripturis  sacris  deditus  erat,  ut 
D  exercitatioois  causa,  atque  oe  oUo  torpesoeret,  ex 
Veteri  et  Novo  Testameoto,  atque  ex  divertit 
cathoUcis  orthodoxisque  Patribus  iaaumeras  au- 
reas  teoteaUat  excerpterit  et  tcripserii.  Decanas 

rum  Agaeiis,  Agaihae,  JusUas,  ei  CaiharinaB  ijpis 
cusiB  suui  FlorenUae  aooo  1587,  io  4,  sicuti  Jephi» 
tragoedia. 

(72)  Scripsii  eiiam  de  saocia  Febronia  virg.  ei 
mariyr.  versus,  qui  habeoiur  impressi  Rom«  1589, 
uoa  cum  operibus  Prosperi  Martioeagu.  Memorata 
opuscula  ms.,  uU  eUam  mulia  alia,  se  legisse  iesia- 
iur  lib.  u.  Ligo.  vit.  p.  430.  Arooldus  Wioo,  dam 
Casioi  morabatur.  Memioii  ei  Postevinot  in  sao 
Apparatu.  Ciarescebai  anno  1590. 

(73)  Obiii  poti  annum  1594,  Catinii  Mua, 


loei 


LlBBR  bB  VffilS  ILLtlSTRlBltS  CASIN.  —  StfPPUtlt. 


im 


[>r8Bterea  in  hoc  Gasinensi  monasterio  existens, 
lOTitiorum  curam  invitus  acrenitens  suscepit. 
fali  igitur  fungens  oCficio,  me,  iicet  indignum, 
[lasinensium  monachorum  coetui  ascripsit^sub  do- 
[niiio  Mattliia  de  Lignano,  hujus  coenobii  abbate, 
[^um  viginti  essem  annorum.in  anno  Domini  1570. 
De  hoc  magistro  meoillud  siientiononpnetereun- 
lum  esse  judicavi,  quod  ad  vitffi  integritatem  et 
puritatem  pertinet  Nam  talis  ejus  vita  fuit,  ut 
oiortis  sun  tempore,  in  yigiha  sciiicet  Nativitatis 
S.  Joannis  Baptist®»  cum  in  missa,  Gloria  in  excel- 
ns  Deo  cantaretnr  in  ecclesia,  ejus  anima  aberga- 
Btulo  corporis  egrediensincoeium  ab  angeUsdeferri 
ceraeretur.  Sepuitus  vero  est  in  coemeterio  S.  An- 
Q8B,  anno  Domioi  4581. 

CAPUT  XXX. 

DE  AJfDRBA. 

(74)  Andreas  a  Suessa,  juvenis  praeciar»  indolis, 
Bt  vivacis  ingenii,  de  civitate  Neapolitana,  obi  a 
parentibus  studiis  iilterarum  erudiendus  traditus 
fuerat,  egrediens,  Casinum  advenit,  atque  ab  Isi- 
doro  de  Placentia  hujus  sacri  coenobii  abbate  mo- 
nachus  factus  est.  Hic  exiguus  quidem  corpore,sed 
ingenio  magnus,  ab  ipso  fere  su»  conversationis 

(74)  Floruit  anno  Domini  1578,  Mur. 

(75)  Nobilissima  famiiia  Cortesiorum  ortum  suum 
habuit  a  quodam  imperiaii  vicario  cui  nomine  Lu- 
dovicus  Cortesy  inter  Gaiios  nobiiissimus  ;  qui  cum 
esset  a  consiliis  Pipim  regis  itaiiffi,  Caroli  fiiii, 
civitatem  Mutinam  inbabitaverat.  Ex  ea  Gregorius 
noster  natus  est ;  vir  quidem  GrsBcis  Latinisque 
litteris  instructissimus.  Severum  Varinum  Piacen- 
tinum  monachum  Cisterciensem.  rarse  et  exquisit» 
eruditionis  virum,  prfleceptorem  habuit.  Ab  ineunte 
«tate»  civili  canonicoque  iuri  operam  dedit,  et  apud 
Joannem  Mediceum  cardinalem,  postea  Leonem 
papam  decimum,  audiendarum  causarum  munus 
exercuit.  Demum  eum  Romanse  aui»  pertaesus  ad 
soa  pristioa  studia  rediisset,  ex  divino  etiam  in- 
stinctu,  Casinensibus  monacliis  nomen  dedit.  Ejus 
postea  virtutis,  probitaiis  ac  scientiffi  fama  indu- 
ctus  Paulus  papa  tertius,  in  coliegium  cardinalium 
ascivit,  incredibiii  totius  senatus  consensu,  anno 
Domini  1542,  die  11  Junii,  tit.  S.  Cjriaci  in  Ther- 
mis,  et  Urbmatensium  prsesui  est  etiam  dictus  : 
privilegio  insuper  concesso,  ut  purpureo  cultu  sibi 
uti  liceret,  tametsi  monacbus  Benedictinus  esset, 
quod  etiam  concesserat  card.  Phiiippo  a  Camera 
Gallo  pariter  Benedictino.  Plurima  hujus  viri  cia- 
rissimi  mooumenta  reiicta  sunt : 

Quod  sanctus  Pilru$  Romm  fuerit,  ad  Adrianum 
Sextum  Hb,  1. 

Epistolanm  familiarum  lib.  1. 

Hi  dno  impressi  sunt  Venetiis  apud  Franciscum 
l^ranciscium  Senens.,  an.  Dom.  1573,  in-4. 

De  theologiea  imtitutione  lib. 

Hjfmnorum  diverso  metro  lib.  1 

Carmen  saphicum  de  Vtta  S.  Honorati  arehiepi' 
^opi  Aretatensis. 

Bymnus  t*i  deiparam  Virginem. 

In  divum  Honoratum  carmen. 
I  /fi  Lerinum  insulam  carmen. 

De  potestaie  ecclesia$tica  traci. 
I  De  peccato  originali. 


Ainitio,  ob  sui  ingenii  vivacitatem,et  renmi  munda* 
narum  experientiam,  cum  singulari  quadam  pru- 
dentia  ac  solertia  conjunctam,  muitis  annis  hujus 
nostri  monasterii  negotiis  operam  dedit.  Inter 
multa  prfiBciara  ingenii  sui  monumenta,  existensin 
regimine  terr»  nostrse  Citrarii  scripsit  regesta 
duo  omnium  jurium  et  bonorum  qu6B  imprasen* 
tiarum  in  eadem  terra  a  nostro  monasterio  possi- 
dentur.  Humanisinsuperet  divinis  htteris  apprime 
eruditus,  magnamsui  apudomnesadhucvivensex- 
spectationemconcitavit.Vivitetiam,ettemporibusDO- 
stris  hujus  Casinensis  monasterii  praepositus  existit. 
CAPUTXXXI. 

DB  QRSGOBIO. 

(75)  Gregorius  Cortesius  Mutinensis  abbas  pri« 
B  mum  Sancti  Petri  de  Perusio,  deinde  Sancti  Bene- 
dicti  de  Mantua,  et  S.  R.  E.  oardinaiis  a  papa  Paulo 
tertio  creatus,  anno  Dom.  1642.  Vir  utriusque 
juris  doctor,  et  in  divinis  Scripturis  .valde  instru- 
ctus.  Seripsit  quampiurima  carminain  iaudem  D. 
Petri,  qusB  impressa  reperiuntur.  Obiit  Romae,  et 
sepuitus  est  in  eodesia  Sanctorum  Apostolorum 
annoDom.  1584. 

De  direptione  urbis  Genuensis. 
De  theotogia,  etphilosophiamulta. 
Lerinensis  insuiw  et  cenobii  laudes. 
Poemata  qussdam  ad  imitationem  Catulti. 

Prodierunt  ex  Aldi  officina  cum  Sanazari  De  partu 
Virginis  lib. 

S.  Basilii  Demrginitate  Uber  e  Graeco  in  Latinum 
C  idioma,  ejus  opera  perUgitur. 

De  vtris  iUustnbus  ordinis  mofuultct,  lib.  1,  qui 
furto  sublatus  ideo  non  iiai>etur,  refert  Amoidus 
Wion  iib.  ii,  Lign.  vit.,  pag.  246.  Et  alia  multa 
scripisse  fertur,  qu»  temporum  injuria,  hominum- 
que  negligentia  perierunt. 

Libri  quatuor  in  sententias  Petri  LomlMurdi  per» 
peram  a  nomendatore  card.a  Torrigiolib.  Descript* 
S.  R.  card.  et  ab  aliis  attribuuntur  nostro  Gregono, 
cum  suum  agnoscant  auctorem  Paulum  Cortesium 
protonotarium  apostoiicum. 

Exstant  divers»  epist.  Dionjsii  Faucherii  mona- 
chi  Lierin.  in  laudem  oostri  Gregorii  in  Cliron.  Le- 
rin.  Quanti  autem  integritatem  ejus,  doctrinam  ac 
prudentiam  incomparabilem  supradictus  Paulus 
pontifex  fecerit,  ex  miris  iaudibus;  quibus  eum 
cohonestavit,  quando  in  coetum  cardinalium  adle- 
gii,  agnosces :  audi  ipsum  cum  eo  ioquentem  : 
Jiodie  m  his  saeris  jejuniis,  atque  in  consistorio 
D  nostro  secreto,  inducti  singulart  tua  probitate^  reli- 
gione^  integrttate  ac  doctrina,  te  S.  R.  E.  cardina- 
2em,  cum  Dei  nomiii^,  de  venerabilium  fratrum 
nostrorum  ejusdem  S.  H.  E.  cardinalium  eonsUio, 
creavimus,  etc.  Meminere  Cortesii  Sadoletus  et 
Bembus,  quorum  aiter  doctissimum,  alter  excellen- 
tis  doctrinffi  virum  appellat,  ingeniiciue  prope  di- 
vini.  Vide  etiam  quse  notavit  eruditissimus  d'Au- 
beri,  in  Histor.  generali  cardinalium  Gaiiico  idio- 
mate  conscripta,  part.  iv,  edita  Parisiis  1647.  Obiit 
Romse  anno  Domini  1548,  xi  Kaiendas  Octobris, 
sepultusque  est  apud  ecdesiam  Sanctorum  Aposto- 
lorum,  ante  altare  sanctfle  fiugenin. 


BxpUeit  supplementum  domni  Plaeidi  Rpmani  el  diaeoni  Oe  Viris  iUustribus  emnobii  Casinensis^ 


UM  MW  DtAliOill  IMt 

PETRI  DIACONI 

LIHER 

DE  ORTU  ET  OBITU  JUSTORUM 

GCENOBII  GASINENSIS. 
Ex  codice  Vaticano  edidit  Angelo  Mai,  CollecHo  nova,  t  VI,  p.  n  p.  245.) 


PrmcedU  in  codtee  Vat.  Fetri  Diaeoni  opuiculum  De  viris  tlL  CiuinentUm  a  J.  B.  Maro  olim  ediium  ^ 
BartHorimo  eodiee.  Sequitur  Ludovm  Barbt  Historia  congregationis  Benedictinw  S.  Justinm,  quam  edidii  Pe- 
xius.  Medium  Petri  Diaconi  Dejustis  Casinensibtu  librum  adhue  ineditum  egodemum,  ob  SS.  virorum  tkh 
graphiam  historiamque  ecclesiasticam  amplificandam,  in  lucem  profero.  Neque  vero  importune  sub  sMeularis 
criticsB  regulam  narrationes  hcu  revoeabOf  qua  simplicitate  stsa,  pto  et  eemaido  seribesUis  ingenio,  docUiqus 
suorum  temporum  indole  satis  eommendantur. 

I.  BENBDICTUS  tigoifer»  institator,  legislator,  A  pulit.  Hasticum  ▼inctunj  solo  suo  intuitu  solvil 

doctor  eximius,  darus  doctrina,  clarus  yirtutibus,  Mortuum  Tite  resiituit.  Sororis  suas  animam  in 

adhuc  in  pueritia  positus  primum  in  partes  divisum  columbfis  specie  coslum  penetrare  conspexit.   Ge^ 

revinxit  capisterium.  Yas  yitreum,  in  quo  pestifer  mani  episcopi  animam  in  sphfisraignea  ab  aogelii 

potus  hai>ebatur,  solo  tantom  signo  crucis  rupit.  ferriin  ccelum  vidit.  Totus  mundusvelut  sub  uno 

Aquam  in  aridi  montis  produxit  vertice.  Ferrum  soiis  radio  coUectus  ante  oculos  ejus  adductut  est, 

in  morem  Eiisei  de  profundo  abstraxit  aquarum.  Mulierem  cum  filio  suo  a  dssmonio  Texatam  mt- 

PlacidumdeprofundolacusperMaurumdiscipulum  tione  sua  curavit.  Scripsit  praeterea  monachoram 

suum  abstraxit.  Gorvus  ejus  obsecundat  imperiis.  regulam,  discretione  prflBcipuam,  sermone  luculen- 

Florentius,  qui  eum  persequebatur,ab  omnipoteute  tam,  in  qua  omues  iliius  actus  inveniuntur.  Duabus 

Deo  occisus  esl.  Indeque  vir  Dei  egrediens  ccsno-  Ticibusinhebdomadanunimumpotiaspr»giittalMt 

biumGasinenseconstruxit,ibiqueingentem  lapidem  quam  sumebatcibum,saccoqaetantum  indnebatur 

orationesualevemreddidit.Falsumigneminfrugi-  cilicino.  Inhujus  transitu  viderunt  discipuli  ejas 

bus  ottensum  obtu  tibus  oratione  aimlUter  su  a  exstin-  viam  stratam  paUiis  atque  innumeris  coruscam  lam- 

xit  Monadium  omnibus  membris  contritum  et  padibut,  recto  orienUt  tramite  ab  ejas  oella  m  ccs* 

dissolutum,  confesUm  sanum  reddidit.  Facta  suo-  »  lum  usque  tendentem :  eisque  dictum  ab  aogelo 

rum  monachorumac  cogitationes  statim  reserabat.  est,  hfisc  est  via  qua  dilectus  Domino  coBlum  Bene- 

TotilfiB  tjranno  ventura  prsedixit.  Romaa»  orbis  dictus  ascendit  Sepuitus  vero  est  in  Casino»  in 

instabiUtatem,  Gregoriique  Romani  pontificit  nati-  templo  ante  aitare  beati  Baptista  Joannit.  Tantis 

▼itatem,ac  nom^n  officiumque,et  Gasinensis  ccsno-  autem  usque  nunc  fulget  virtutibus,  ut  nec  Ungut 

bu  destructionem  pr»dixit.  Occulta  Dei  judicia  explicare,autaurisaudire,Telmanus  sufficiatscri- 

cognoTit.  Furtum  ExhUarati  prodidit.  Mappulas  a  bere. 

monachocoDtraejusprsBceptumacoeptas,  perSpi'^  II.  MAURUS,    Casinensis    pnepositus,  natione 

ritumagnoscens,confestimredarguit.  Cogitationes  Romanus  ex  patre  ifiquitio,   vir  celeberrimut  et 

tibi  servientis  agnovit.  In  famis  tempore  ducenta  famosissimus,acpost  Benedictum  legislatorempH- 

modia  farinsB  ei  omnipotens  Deus  transmisit,  ques  mus,juxta  iUud  apostoU  Petri  supra  aquas  pedibus 

aquibus  delatasmt,  utquehodiemanetincognitum*  ambulavit  InCasinensi  coBuobio  claudumel  mutom 

DiscipuUs  longe  positis  in  somno  apparens,  quid  curavit.  Arderardus  toto  corpore  confraclus  ab  eo 

agere  deberent  ostendit.  Sanctimonialium  animas  statim  sanatus  est.  Famulum  suum  Sergium  simi- 

in  iUo  jam  invisibiU  judicio  constitutas  ipse  adhuc  Uter  sanavit.  CeBcum  ex  utero  matris  iUuminaTit 

in  eorpore  positusUgavitetsoIvit  Monaohum  con«  Eligium  corpore  exutum  ac  locis  poBuaUbus  depu- 

tra  ejus  yolnntatem  de  monasterio  egressum  ac  ^  tatum  ad  vitam  reduxit   Magistri  sni  Benadicti 

tepultum  terra  projecit  Leprosum  oratione  sua  cu-  obilum  Spiritu  saocto  sU>i  revelante  agnovit  Cle- 

ravitifitherei  numismata  fundit  Varietatem  cutis  ricum  omnibus  membris  contritum  ac  dissolulum 

tactusuo  confestim  fugavit.Vas  vltreum  in  lapidem  sanitati  restituit.  Ei  detrahentesa  diabolo  vexantur, 

projectumiacolumemansit  DoUumaridumoratione  atque  ab  eo  sanantur.  lUi  vero,cui  diabolusanimam 

tuaoleoimplavit  MonachumadflBmonio  vexatttm  extorteral,  vitam  reddidit  Bx  pravittimo  Tini 

$lapa  percussitt  el  immundum  ab  eo  spiritum  ex«  vasculo  sexaginta  et  eo  ampUut  hominet  abundaih 


1065 


DE  ORTU  ET  OBITU  JUSTORUM  CASIN. 


1066 


tissime  satiavit  tribus  vicibus,  et  vasculum  plenum 
reddidit.  Labrum  et  nares  cujusdam  hominis  a 
morbo  canceris  comestas  signo  crucis  statim  cura- 
vit.  Secreta  Deijudicia  agnovit  pandentibus  ange- 
lis.  Septuagesimo  veroac  secundo  aetatis  susa  nno 
dolore  lateris  tactus  spiritum  reddidit.  Sepultus 
Yero  est  ad  dexteram  partem  altaris  beati  Martini 
in  Glannofolio.  Nullus  unquam  corpus  suum  plus 
edomuit  squaloribusjejuniis,  abstinentia,  ac  vigi- 
liis  frigoribusque.  In  diebusautemsanctae  Quadra- 
gesinofle  nec  tunica  nec  cucuUa,  nisi  solummodo  sacro 
cilicino,  induebaturiet  bis  in  ebdomada  parvis- 
simum  cibum  potius  prspgustabat  quam  sumebat. 
Asperrimo  autem  a  scapulis  usque  ad  renes  indu- 
tus  est  trogulo.  Quiescebat  vero  in  stratu  super  ag- 
gestum  calcis  et  sabuli,  excepto  quadragesimali 
tempore :  tunc  enim  cum  nimium  eum  lassitudo 
compulisset,  stando  aut  sedendo  somnum  capiebat. 
Nunquam  de  lecto  cum  casteris  surrexit  fratribus, 
sed  semper  nocturnos  yigilando  praeveniebathym- 
nos.  Plerumque  qiiinquageQOs  et  centenos,  nooDun- 
quam  vero  totum  ante  nocturnalem  synaxim  psal- 
teriumcompiebat,  exceptishorarum  spatiis,quibu8 
orationi  ac  lacrymis  insistebat.  Silentio  vero  ac  le- 
ctioni  ita  vacabat,  ut  pro  hoc  ipsi  etiam  sanctissimo 
Benedicto  admirabilis  haberetur. 

III.  SCHOLASTICA,  Benedicti  Patris  sanctissimi 
soror,  eique  tam  carnis  propinquitate  quam  etiam 
sanctitate  conjuncta»  moribus  et  pedibus  eum  se- 
cuta,  ex  ejus  voluntate  in  confinio  Gasini  montis 
stationem  fixit,  ubi  fellcem  vitam  felicissimo  exitu 
consummavit.  Haec  igitur,  ut  olim  Josue  ac  Samuel, 
cgbH  serenitatem  in  pluviam  ac  tonitrua  vertit.  Hu- 
jus  animam  Benedictus  pater  sanctissimus  in  co- 
lumbae  specie  coeli  alta  petere  vidit.  Sepulta  est  in 
Casino  una  cum  fralre  suo  antealtare  sancti  Bapti- 
stee  Joannis. 

IV.  MARTINUS,  vir  egregius  miraculorumque 
patrator  magniticus,  in  Casino  prius»  ac  postea  in 
monte  Marsico  degens,  cum  serpente  per  multum 
tempus  habitavit.  Aquam  de  lapide  speluncae  suae  ei 
omnipotensDeusad  bibendumconcessit.  Mulierem 
ad  obscena  eum  provocantem  opera  omnipotens 
Deus  terribiliter  occidit.  Puerum  e  summo  montis 
Tertice  usque  ad  ima  ruentem  oratione  sua  illaesum 
servavit.  Lapidem  magnum  speluncmsuae  imminen- 
tem  de  loco  ad  locum  mutavit.  Sepultus  vero  est 
ibidem  in  monte  Marsico. 

V.  FELICISSiMUS,  beati  Benedicti  discipulus, 
natione  Romanus,  felicissimusnomine,  felicissimus 
opere,  sanctisslmi  Mauri  consobrinus  exstitit.  Hic 
puer  beato  Benediclo  traditus,  magistri  sui  in  om- 
nibus  yiam  usque  ad  mortem  secutus  est. 

VL  FAUSTUS,  septennis  in  Casino  beato  Bene- 
dicto  oblatus,  atque  ab  eo  in  Galliam  ad  monaste- 
rium  construendum  cumbeato  Mauro  transmissus, 
stelit  ibi  annis  quadraginta.  Indeque  post  obitum 
beati  Mauri  Romam  reversus,  plenus  dierum  obiit. 
Sepultus  Yero  est  in  monasterio  Lateraneasi, 
'•  •  yATHou  CLXXIil 


A  VII.  CONSTANTINIAiNUS  similiter  cum  beato 
Mauroin  Gallias  missus,  quadragesimo  anno  adven^ 
tus  sui  in  Gallias,  obiit.  Sepultus  vero  estin  Eccle* 
sia  Beati  Martini. 

VIIL  ANTONIUS  cum  eodem  similiter  mis8us>  t6 
annoeodemqueloco,  ubiet  Constantinianus,defun- 
ctus  est  ac  sepultus. 

IX.     PROLOaUS  IM    VITAM      ET      OBITUM     8ANCT1  PLACIDI 
MARTTRIS. 

Gxmnosophistarum  morem  feruntessedoctores) 
ut  cum  ad  laticis  haustum  Gangen  ad  fluvium  ve- 
neruut,  fulvum  metallum  despicientes  suis  sub  pe- 
dibuscalcent.  QuodegoPetrus  Casinensis  archiste- 
rii  iadignusdiaconus  adYertens,ita  te^  Gregori  pree- 
D  sul  verende,  jubente,  Placidi  exaravi  sanctissimi 
gesta,  ut  ejus  nihil  desit  ex  vita  cum  aliquid  desit 
ex  virtute  signorum.  Enimvero  cum  hoc  opus  ye- 
stra  mihi  injungere  yellet  paternitas,  nostraque 
exiguitas  propter  tanti  coenohii  perturbationem  no- 
strique  exsilii  ffirumnasid  aggredi  recusaret,  vobis- 
que  hoc  opus,  qui  in  dictandi  scientia  splendetis, 
imponere  vellem,  vestra  sagacitas  tali  me  responf- 
sione  obstruere  coepit :  cur  inani  tSBdio  de  Caiina- 
tis  coenobii  oppressioiie  afficeri8?NunquidDam  nc- 
scis  quia 

Si  cecidit  Sinai  monsqui  legem  dedit  olim, 
Quod  periisse  tamen  sua  munia  crederenolim  : 
Regula  namque  manet digitis  descripta sacratis 
Tradita  discipulis  Mauro  Placidoque  beatis. 
Q     Si  rex  Antiochus  ex  auro  vendidit  aram, 

Lege  labore  novam  Machabaeus  restruet  aram. 
Lator,  ait,  legis,  vobis  praesentior  adsum 
Post  mortem  quam  nunc,  dicam  clamantibus 

[adsum. 
Et  si  tantus  Pater  se  praesentiorem  post  suum  e 
mundo  recessum  promisit  futurum,  cur  de  talibus 
perturbatioDibus  trislis  incedis?  An  jam  oblivioni 
dedisti  quibus  angustiis  quibusve  persecutionum 
generibus  affecti  sunt  omnes  veritatis  prsecones?  An 
mente  cessit  a  tua,  quia  levitas  Jesus  Christus  Do- 
minus  noster  segregavitad  annuntiandum  toti  orbi 
Evangelium  suum  ?  Hi  enim  sunt  septiim  stellae  in 
dextera  Dei;  septem  tubas  tenentes,  missi  in  om- 
nem  terram.  Nunquidnam  ignoras  quia  servus  de 
j.  absconso  talento  torqueri  jubetur?  Tantis  igitur, 
praesul  amande,  assertionibns  victus,  imperio 
succubui  vestro,et  ad  beatissimi  Vitam  exarandam 
animum  erigere  coepi.  Unde  reor  non  sine  superni 
regis  nutu  animo  hochaesisse  in  tuo,  ut  tanti  patris 
passioa  Gordianodescriptatransferretur.  Namcum 
ab  ipsis  beati  Benedicti  lemporibus  in  Casinensi 
gjmnasio  sapientes  quampluriroi  fueriut,  istius 
passiodeGrsecoinLatinum  a  nullo  translatafuisset, 
hocomnipotensDeuspernostemporevestroimpIere 
dignat  us  est.  Disponebam  praeterea  opusculum  istud 
adPtoIemaeum,RomanorumconsuIem,dirigere;sed 
prius  censui  iliud  tiio  renitenti  cothurno  elimar^, 
Yestri  tameneritoperiSjPaterreverende,  utf  si  ati« 

34 


i067 


PETRI  DIACONI 


qua  non  squa  ordinis  lance  protulero,  a  Yobis  A  eumque  unda  jam  longius  trahit. 
emendentur.  Nam  vigesimum  teriiumffitatisagens 
annum,  discipulum,  non  magistrum  esse  decebat. 
Superni  igitur  regis  munimine  fultus,  tanti  patris 
Titam  scribere  ordiar. 

VITA  ET  OBITUS  SANCTI  PLACIDI 
MARTYRIS. 
Postquam  summi  regis  divinitas  lucis  su»  radio 
idolorum  tenebraspepulitacproculfugavit,  multos 
per  orbem  Ecclesi»  su»  dona  vit  viros,  qui  ceu  sidera 
ooelum,  ita  et  hi  ejus  Ecclesiam  vito  ac  miraculis 
adornarent.  Ex  quorum  renitenti  collegio,  tempore 
Justinisenioris,  solesplendidius  claruit  (Benedictus) 
cujus  Yitam  Ecclesifle  Dei  speculum  et  doctoregre- 
gios  l>eatus  Gregorius  stylo  deprompsit  suavissimo. 


ioes 

Res  mira !  et 
post  Petrum  apostolum  omnibus  retro  ssBCulis  in- 
audita  t  Benedictione  postulata  et  accepta,  Patris 
ad  imperium  concite  Maurus  perrexit,  atque  ad  lo- 
cum  quosanctus  abundaPlactdustrahebatur,per 
terram  se  ire  existimans,  superundasrapidissimas 
cucurrit,  Placidumque  beatum  percapiUos  tenuit, 
rapidoque  cursu  rediit.  Reversus  autem  ad  Patrem» 
rem  gestam  in  se  per  ordinem  pandit  Pater  vero 
sanctissimus  Beuedictus  hoc  non  sub  meritis,  sed 
Mauri  coepit  deputare  obedienti».  AtcontraMaurus 
pro  solo  imperio  Benedicti  factum  dicebat,  seque 
conscium  in  iila  virtute  non  esse»  quam  nesciens 
fecisset.  Sed  in  hac  humilitatis  muto»  amicacon- 
tentione  accessit  arbiter  sanctus  qui  ereptus  est 


Sed  qualiter  idem  pater  sanctissimus  perfectioris  ^  Placidus  puer.  Dicebat  enim  :  «  Ego  cum  ex  aqua 


Tita  normam  arripuit,  ac  monasterium  Sublacense 
eondidit»  qualiter  beatissimus  Placidusad  eumve- 
nerit,  vel  quoordinelocoque  recesserit,  coenobium- 
que  in  Varronis  antiquissima  schola  ssdihcaverit» 
in  propatulo  declarandum  est.  Hic  igitur  dum  re- 
lictis  sflDcuUstrophispetere  deserta  decrevisset,  Ro- 
manus  eum  pater  sanctissimus  reperit,  quo  tende- 
ret  requisivit:  cujus  cum  desiderium  comperisset, 
et  secretum  tenuit,  et  adjutorium  impendit,  eique 
tanctfficonversationis  habitum  tradidit,  et  in  quan- 
tum  licuit  ministravit :  tribusque  annis,  excepto 
Romano  monacho»  hominibus  incognitus  mansit. 
Gum  vero  cunctorum  opifex  Deus  Benedictum  Pa- 
trem  mortalibus  declarare  censuisset,  multi  ab  eo 
in  eadem  regione  ad  Dei  suntservitium  coadunati, 
ita  ut  illic  duodecim  monasteria  construeret ;  in 
quibus  substitutis  prsepositis  duodenos  monachos 
deputavit :  nonnuUos  vero  secum  retinuit,  quos  ad. 
huc  in  sua  prflesentia  aptius  erudiri  judicavtt.  Gob- 
perunt  etiam  tunc  Roman»  urbis  nobiles  ac  reli- 
giosi  concurrere,  suosqueei  filiosomnipotenti  Deo- 
nutriendos  dare.  Tunc  quoque  bon»  spei  suas  so- 
boles  iEquitius  Maurum,  TertuUus  vero  patricius 
Placidum  puerum  tradidit.  Ab  ipso  enim  pueri- 
tiffi  suffi  Piacidus  tempore  absUnentiam,  silen- 
tium,  vigiUas,  castitatem,  omnesque  sanctas  vir- 
tutes  est  secutus :  obedlenti»  vero  caUem  sibi  vin* 
dicavit. 

Quadam  igitur  die  cum  aqua  in  ceUario  deesset, 
Patris  imperio  ad  hauriendam  de  lacu  aquam  Pla 


traherer,  super  caput  meum  abbaUs  melotem  vi- 
debam»  ipsumque  me  ex  aquis  educere  conside- 
rabam.  » 

Comes  etiam  fuit  Benedicto  Patri  Placidussan- 
ctus,  cum  nocte  quadam  cum  eo  monUs  rupem 
aridam  ascendit :  ubi  oraUone  facta,  idem  Pater 
Benedictus  tres  petras  pro  signo  posuit,  atque  ad 
suum  monasterium  una  cum  Placido,  cunctis  ilUs 
nescienUbus,  redUt.  Cumque  die  altero  pro  necessi- 
tate  aquffi  fratres,  qui  in  iUa  rupe  habitabant,  ad 
eum  venissent,  dixit  Pater :  «  Iteet  rupem  iUam  in 
quatres  superinvicem  petras  inveneritis,  in  mo- 
dico  cavate.  >  Quieuntesrupemmontisjamsudan- 
tem  invenerunt;cumque  in  ea  concavum  locum 
fecissent  staUm  aqua  repletus  est,  qum  nunc  usque 
uberUm  defluit,  atque  abiUo  monUscacumine  usque 
ad  inferiora  descendit.  Nemo  ergo  dubitet  beatis- 
simum  Placidum  tanU  miracuU  parUcipem  nonex- 
sUUsse^quembeaUssimusmagistersuus  solum  hujas 
signi  voluit  habere  conscium.  Jamvero  qualiter  ad 
Casinenseccenobium  BenedictusPater  sanctissimus 
venerit,  pandendum  est. 

Quidam  itaque  presby ter,  Florentius  nomine.  an- 
Uqui  hosUs  veneno  inebriatus,  sancUssimi  Patris 
coepit  studiis  ffimulari,  sicque  panem  veneuo  infe- 
ctum  pro  l>eDedictione  transmisit.  Quod  cum  vir 
Dei  per  spiritum  decUnasset,  scelestus  Florentius» 
quia  BenedicU  corpus  veneno  necare  non  potuit» 
se  addiscipuiorum  animasexsUnguendas  accendit ; 
ita  ut  in  hortumceUffi,  cui  Benedictus  inerat,  nudas 


cidus  est  sanctus  egressus :  ad  quem  cum  venisset,  D  septem  puellas  mitteret,  quffi  mentes  iUorum  ad 


vasquequod  tenebatincaute  in  aquammisisset,ipse 
quoque  cadendo  secutus  est :  quem  continuo  unda 
rapuit,  et  pene  in  uniussagitt»  cursu  a  lerra  in- 
trorsum  traxit.  Sed  quid  prffivalet  contra  TonanUs 
potentiam  anUqui  hosUs  versuUa  7  Nam  mox  ut 
lanctus  in  aquam  Placidus  cecidit»  eventum  rei 
Spiritus  sanctusy  qui  in  electorum  cordibus  princi* 
palem  obUnet  thronum,  Benedicto  Patri  sanclis- 
timo  revelavit :  qxii  e  vestigio  beatum  Maurum  coe- 
pit  sub  magna  celeritate  vocare,  dicens  :  Frater 
llaure»  ourre  velociter,  quia  puer  Placidus  qui  ad 
liauriendam  aquam  perrexerat,  in  lacum  ceoidit, 


perversitatem  libidinis  inflammarent.  Quod  Benedi- 
ctus  Pater  conspiciens,  lapsumque  adhuc  teneris 
dicipuUs  perUmescens,  eos  custodiri  prfficepit,  da- 
reque  invidiffi  locum  disponit. 

Uffio  dum  soUicita  seoum  mente  tractaret,  reve- 
latio  coplesUs  tali  iUum  adhortari  est  dignata 
oraculo.  Ut  quid,  dulcissime  Benedicte,  tristaris  ? 
Nunquidnam  non  reminisceris  iUud  quod  ego  de- 
prompsi  dicens :  5t  me  persecuti  suntf  et  vos  perse- 
quenturf  (Joan,  xv,  20.)  Te  namque  elegi  ex  omni- 
bus  incoleoUbus  orbem  ;  tu  EvangeUi  mei  tuba 
ooelesUs  existes,  spiritu  es  meo  repletut,  Surge 


1069 


DE  ORTD  ET  OBITD  JDSTORDM  CASIN. 


i070 


jam,  vade  adcastrum  Casinum,  el  populumejus- 
dem  proyinciffi  qui  adhuc  idolorum  nefaDdisculti- 
busservit,  etio  quorum  prscordiis  Satanffi  versutia 
reguat ;  qui  Dihil  sciuot  aut  dicunt,  uisi  quod  in 
cordibus  eorum  yeternosi  serpentis  versutia  scri- 
psit ;  sermone  yivifico  pradicans,  meum  ad  cultum 
convertere  stude  :  quia  tecum  ego  ero,  et  nou  de- 
8eram,et  confundamomnes  adversariostuos.serve 
meuscharissime.  Proficiscere  dolorumadpugnam» 
confortare  et  estorobustus,  quiacastrumCasinum 
tibi  tradam,etillicsedesnominis  tuiin  perpetuumerit. 
Hffic  dum  sanctissimus  Pater  audisset,  omnia 
convocatis  discipulis  patefecit  et  longa  ab  eos  ora- 
tione  ezhortationeque  ad  profectum  ab  eo  habita, 
tandem  dixit :  <  Jussio  Domini  nostri  Jesu  Christi 


A  centis  :  Non  veni  facere  voluntatm  meam  sed  ejus 
qui  mm^  m^Patris  (Joan,  vi,  38).  Nec  te  longi  iti- 
neris  conturbetausteritas.  Recordare  illud  aposto^ 
licum,quia  nonsuntcondignx  passiones  hujus  lem'^ 
poris  ad  fUturam  gloriamquw  revelabitur  in  nobis, 
(Rom.  vm,  48).  Nam  per  muitastribulationesopor- 
tetnos  intrare  in  regnum  ccBiorum.Nam  pro  Christi 
nomiue  in  hac  via  decertantes  ffitemam  remunera^ 
tionem  in  ffiterna  accipient :  patriam  illam  scilicet 
quam  oculus  non  vidit,  nec  aurisaudivit,  necincor 
hominisaccenditfquam  prxparavitDeus  diligentihiXB 
se  (ICor.  u,  9).  Ne  timeas  neque  paveas»  confor^ 
tare  etesto  robustus,  quia  tecumcelsaerittonantis 
deztera  Oei.  Hoc  pro  certo  sciens  quia  quanto 
austeriora  in  hoc  mundo  pertuleris,  tanto  vehe- 


imminet ;  parere  debemus,  eundumest :  vosautem  ^  mentiora  a  summoOpifice  accipies  coeiestium  gau- 


state  etpermaneteinconversationeetgratia  sanctffi 
religionis. »  HaDCCumdizisset,  annoDomioicffilncar- 
natiouisquingentesimo  vigesimonono,  temporibus 
Justiniani  imperatoris,  oratoria  cuncta  quffi  con- 
struxerat,  adjunctis  fratribus  sub  statutis  prffipo- 
«tiSyOrdinavit,  statimque  absque  cujuslibet  comi- 
tis  adminiculo  ad  Casinum  castrum  pergereccBpit. 
Sed  cum  per  ignota  loca  solus  viatorincederet,duo 
confestim  in  figurajuvenum  aderant  angeli»  qui 
tanto  Patriper  montiumdeserta  quo  gressum  diri- 
gere  deberet  indicabant.  Tres  etiam  corvi  per  om- 
nem  viam  individui  iili  faoti  suntcomites,  ejus  assi- 
due  vestigiaprosequentes.  Cumad  Casinum  castrum 
pervenisset,  contrivit  idolum,  subvertit  aram,  suc- 
oiditlucosquicircumquaque  in  dffimonum  cultura 


dia  prffimiorum.  Jesus  Christus  autem»  Filius  Dei, 
Dominus  nostersempersit  tecum,  perducatque  te 
ad  ffiternffi  consortia  vitffi,  quam  daturus  est  his 
qui  (iiligunt  eum.  >  Hffic  cum,  perorasset»  bene* 
diotione  supereum  tradita,  misit  a  se. 

At  vero  dum  Placidus  ad  Siciliam  yenisset,  ea 
quffi  a  magistro  didicerat  suo  modis  omnibus  im- 
plere  satagebat,  et  in  omnibus  virtutibus,  quibus 
eum  perfectissimus  magister  suus  Benedictus  ab 
ipso  infantiffi  su»  tempore  erudlverat,  de  die  in 
diem  proficiebat  atque  crescebat.  Ecciesias  etiam 
idem  vir  beatus  fundavit,  atque  jiizta  morem  ma- 
gistri  sui  sanctissimi,  fratresiilic  servituros  aggre- 
gavit.  Designisporroejussuperfluum  estquffirere: 
non  enim  signa  sanctos  viros  faciunt,sed  vita  po- 


succreverant,  atque  cum  Placido  et  Mauroreligio-  ^  tius  Deo  piacenset  recta  sanctificat  hominem.  Ye- 


sissimis  Casinense  f  undavit  monasterium ;  illudque 
et  sua  corporali  requie,  regulffique  descriptione, 
caputomnium  monasteriorum  constitut.  Dbiautem 
templum  Apollinis  erat,  ecclesiam  Beati  Martini  ; 
ubi  vero  ara  ApoillDiSy  ecdesiam  Sancti  construzit 
Joannis  ;  et  circumquaque  manentes  populos  ad 
Christi  fidem  convertit. 

Eodem  vero  tempore  supradictus  Tertullus,  Ro- 
manffi  urbis  patricius,  per  suggestionem  Piacidi  filii 
sui  prfficeptumfecitCasinensicoenobio  dedecemet 
octo  curtibus  suis,  quffi  erant  in  Sicilia,cumservis 
septem  millibus,  ac  portu  Panormitano  et  Messano ; 
po^na  qui  id  removere  tentasset  apposita  quatuor- 
decim  miilium  talentorum  auri.  Evocat  interea 
Pater  sanctissimus  Benedictus  Placidum  discipulum  1 
8uum«  qui  ab  eo  sanctissime  religiossimeque  nu- 
tritus  fuerat,  eumque  ad  tuitionem  curtium,  quas 
pater ej us Tertullus patricius  Casinensi  coenobio de- 
deratin  Siciliam  mittens,  dizit  ad  eum : «  Ad  susci- 
piendummilitiffi  laborem  accinge  sicut  vir  lumbos 
tuos :  quem  tibiper  me  Jesus  nunc  dat,  Rez  omnium 
Christus,  religionis  sanctffi  ordinem  sicut  a  me  ac- 
oepisti,  usque  ad  finem  vitffi  inviolabiliter  tene. 
Perge  nunc,  dulcissime,  ad  Siciliam,  fili,  imitans 
Regem  regum  Jesum  Ghristum  Fiiium  Dei,  Domi- 
numnostrum,  qui factus  esiobediens  usquead  mor^ 
iem  {Philip.  n.  8).  Reminisoere  sermonis  ejus  di< 


rumqoiaprovinciamSiculorum  Ismaelitarum  est 
crudelitasydepopulata  multaquffi  per eum  gesta  sunt, 
Gordianus,  PatrisBenedicti  discipulus,  Constanti- 
nopoli  positus,  descripta  dereliquit.  Is  enim  Gordia- 
nus  a  beato  Benedicto  cum  beato  Placido  ad  Sici- 
liam  directus,  ea  qu»  oculis  suis  vidit,  descripsit. 
Postquam  autem  piacuit  Regi  regum  Domino  ut 
beatissmus  Placidus  de  prffisentis  vitffi  liberaretur 
naufragio,  Mamucba,  duz  Sarracenorum,  in  navibus, 
cum  Sarracenis  sezdecimmillibusseptiDgentis  ad- 
veniens,  beatum  Placidumcumfratribussuis  Euty- 
chio,  Viclorino,  et  virgine  Flavia,  nec  non  et  Fau- 
stum,  Firmatum,  Donatumque,  cum  monachis  tri- 
ginta  teneri,  et  ante  suam  prffisentiam  ezhiberi 
*  prfficepi  t.  Quos  cum  di versis  tormentorum  generibus 
ezcruciasset,  sicut  Gordianus  in  ejusdem  passionis 
describit  historia,  beatum  Piacidum  post  lingus 
abscissionem,  post  arteriarum  et  dentium  confra- 
ctionem,  cum  omnibus  sociis  suis  capile  truncari 
prfficepit  in  portu  Messauffi  civitatis  provinciffi  Si* 
ciliffi.  Tertio  Nonas  Octobris  regnaconscenditffiter- 
na.  Huncigitur,fratres,flagitemus  enizius,quopro 
universali  Ecclesia  orationes  fundat.  Sepultus  vero 
est  in  eadem  provincia,  ubi  ezuberantbeneficiapia 
precequffirentibus  ;  ipsoadjuvante  qui  yivit  et  re- 
gnatcum  Patre  inunitate  Spiritus  sancti  Oeusper 
omnia  sccula  sffioulorom.  Amen^ 


167! 


PETRI  DIACONI 


1072 


De  hac  vita  legitur  plentus  alihi  (76). 

X.  SIMPLICIUS,  BenedictiPatrisdiscipulus,  cam 
beato  Mauro  in  Gallias  dtrectus,  post  ejus  obitum 
Romam  eum  Pausto  reyersus,  apud  Lateraoenseccp- 
nobium  defunctas  est  ac  sepuUus. 

XI.  CONSTANTINUS  nomine,  Constantinus  e^ 
opere,  postPatris  Benedicti  transitum  abbaseftectus, 
Vir  Yslde  reTerendus,  in  Casinodefunctus,juxtaqae 
est  corpus  beati  Benedicti  sepultus. 

Xn.  SIMPLICIUS,  nomine  et  opere  simplex,  post 
Constantiuum  abbas  effectus,  ibidem  defunctus  in 
Casino,  atque  juxta  Patrem  Benedictum  sepultus. 
XIII.  YITALIS,  post  Simplicium  Casinensis  abbas 
factus,  in  Caeino  defunctus  est  atque  sepultus. 

XIV.  BONmUS,  quintus  post  Patrem  Benedictum 


A  tissimi,  castitatepudici,  armis  terribiles,  et  solerti. 
singulares,mcmoriaqueerant  insignes^ac  sopbisUca 
sagacitate  sublimes,  sine  invidia,  gratia,  ambitione 
aut  odio,  antiquarum  gesta  virorum  scheduUs  tra- 
debant.  Quamplures  etiam  ipsi  sua  facta  narrare, 
accessionempotius  morum,  quam  arrogantiam  au- 
tumabant.  (TKc,,Agric.)  Unde  etPaulusait :  Quacun' 
gue  scriptasunl,  ad  nostram  doctrinam  scriptasunt^ 
utperpatientiametconsolationen^ScrifUurarumspem 
haheamus.  {Rom.  xv,  4)Patriarch<e  quoque  Levitici 
ordinis,Moysi  Dominuspreecepit^dicens :  (Deut  xzzi, 
26)  Scribe  librum  istum,et  ^neilluminMerearcte 
fcederis,  utsitin  signum  et  monumentum  Hliitlsraely 
neobliviscanturDominiDei  sui.  Ethoccur  ?utostea- 
deret  tironibus,  priseos  patres  strenuecurrunicoa- 


abbas,  vigesimo  sexto  anno  post  Patris  Benedicti  ^  summasseusque  ad  caloem,  quoinstigatiardentius 

festinen  t  appropinquare  agoni,  eorum  iter  capere,  ao 
divinisobediremandatis.Unxit  namqueDeus  Eccle- 
siffi  filiosoleo  Spiritus  sancti,  quo  adiuctam  experti 
et  habiles  redderentur.  Nam  qui  luctatur,  habet 
quod  speret ;  ubi  certamen,  ibi  corona  :  certat 
namque  in  ssdculo,  coronatur  a  Christo ;  eterra  ool- 
ligitur  praBmium.in  coeio,  redditur.Tunoenim  pru- 
dentia,  castitas,ju8titia,  sapientiaquevigebant,  cum 
celeberrimorum  virtutes  viroram  describebantur. 

Porro  tanti  ac  taiis  virivitam  scripturus.veniam 
nostrse  adolescentise  quierereopus  fuit;quam  non 
petissem,  nisi  saevam,  nefandam,  oroentam  et  in- 
festam  historiographis  flemulorum  vecordiam  scia- 
sem :  nam  multoties  non  solum  in  ipsos,  sed  etiam 
in  libros  eorum  constat  esse  sesvitum.  Sed  in  hoc 
eximium  patientitB  documentumnostridemonstra- 
veremajores,  qui  nec  stuItitisB  illorum  responderunt, 
neo  ob  id  ab  annalibus  describendis  cessarunt  : 
quippe  qui  et  aureumpatrisDesideriisflecuIum,  vir- 
tutes  morum,  ac  excelientissima  atque  obstape- 
scenda  signa  Casinensium  mouflu^horum  elegantis- 
sime  conscripseront,  Sed  de  his  hactenus.  Nuno 
jam  ad  Severi  retexenda  praeconia  stylus  sequent 
revertatur. 

:  INCIPIT  VITA  SANCTI  SEVERI 

AB  EODEM  PETRO 

Casiniensis  arcis  sublimitas  tanto  ohm  culmine 
viguit,  ut  Romani  celsitudo  imperii  philosophicis 
studiis,  illam  in  oBvum  dicaret.  Hanc  M.  Terentius. 
Varro,  omnium  Romanorum  doctissimus,  conside- 


trahsitum,  destructo  Casinensi  coenobio  anno  Do- 
minicfle  Incamatioois  quingentesimo  sexagesimo 
Octavo,  secum  fratres  ccenobii,  Casinensis  Romam 
asportans,  atque  a  Pelagio  papa  susceptus,  coeno' 
bium  Lateranense  construxit^  quatuor  vel  quinque 
fhitres  Casiniob  beati  corpus  custodiendum  relin- 
quensBenedictilegisIatoris.  InLateranensi  ccenobiu 
defanctus  est  atque  sepultus  :  ubi  etiam  regulam 
quam  Pater  Benedictus  manu  sua  descripserat,  et 
saccos  quibus  coelitus  escee  ei  delalse  fuerant 
derellquit. 

XV.  rttOLOOUS  PETRI   DtAOOIfl   111  VITAM    SANCTl  SBYBRl 
EPISCOPI    ET    C0NFE880R18. 

Sanctissimo  ac  in  monastioo  residenti  gymnasio 
Seniorecto  abbati  abbatum  eximio  PetrusCasinensis 
diaconus  quidqtlid  in  coeloterraque  felicius.  Quam 
vestra  jussus  potentia  Severi  pastorisegregie  Vitam 
orsus  sum  scribere,  diiecti filii vestri Rainaldi,  huj us 
archisterii  subdiaconi,  solers  exegit  instantia,  qui 
nequaquam  priscorumtantumlibris  contentus,ceu 
regina  Saba  avidior,  ita  et  bic  a  vestra  eminentia 
desiderataliquid  novi  divinique  acdpere.  Hi  nempe 
dumnostram  exiguitatem  in  diversoriolegislatoris 
fluctuantem  reperisset,  eteoenobiabbus  negotiis  me 
irretitum  vidisset,  agnovisset  que  quod  assiduapraa- 
ceptorum  atque  tomorum  inquisitio  nostri  pectoris 
flmimum  (prohiberet)  Iibrosscrutarideiloquos,coepit 
crebris  insistereprecibus,quatenusseposito  cothur. 
no,  ac  sedatis  cogitationumturbinibus,remotisque 
mundi  fragoribus,  ad  theologicas  inquisitiones  acce- 


derdm,  atque  Severum  ab  antiquis  intentatumapi-  ^  ratissimus,  acutissimus,  et  facundissimus  incoluit. 


cibus  tradere  non  recusarem.  Tandem  utilis  labor 
et  ejus  dilectio  incitavit  ut^  quod  prohibebat  litte- 
rarum  inscitia,  taOti  viri  urgeret  inchoare  devotio. 
Nam  qut  Spiritu  Dei  aguntur,  hifiliiDei  sunt,ntait 
cathegeta  gentium  Paulus  :quippequinonsibitan-' 
tum,  quantum  aliis  virtute  et  merito  vigilant. 

Excellentissimorum  vero  et  clarissimorum  viro- 
rum  factamoresque  posteris  generatiouibus  tradere, 
ab  ipso,  ut  ita  dicam,  mundi  est  usitatum  exordio ; 
omnes  eniin  qoi  ingenio  celeberrimi» virtute  eminen- 


et  proprii  juris  ditione  possedit.  Isteigitur  tam  m- 
signis  excellentisque  peritifletam  multa  legit,  ut  ali* 
quid  ei  scribere  vacavisse  nobihtas  Romana  mire* 
fur;  tam  nnilta  scripsit  quammolta  vix  legere 
quisquam  possit,  Scripsit  praeterea  Antiqnitataoi 
hbros  quadraginta  et  unum ;  et  hos  in  res  humanaj 
et  divinas  divisit:  rebus  humanis  viginti  quioqiie. 
divinis  sexdecim  tribuit;  istam  in  ea  divisione  sa- 
cutus  rationem,  ut  rerum  humanarum  libros  senos 
quatuor  partibus  dfliret;  in  quibus  disputat  qui 


(7e)IateUigeGofdiat&flacubratlonemiqaflBetstatfo  ActitSanotonim  Benedict.  I. 


4073 


DE  ORTU  ET  OBITU  JUSTORUM  CASlM. 


Aon 


agant,  ubiagant,  quando  agant,  quid  agant.In  sax/A  ceu  topazius,  morum  gt^avUate,  vitfle  prfierogativa, 


itaque  primis  de  hominibus  scripsit ;  in  secundas 
sex  de  locis ;  sex  tertios  de  temporibus ;  sex  quartos 
eosdemque  postremos  de  rebus  ab8oivit.Quaterau- 
tem  seni,  viginti  et  quatuor  sunt.  Sed  unumsiogu- 
laremquicommuniter  prius  deomnibusloqueretur, 
in  capite  posuit.  In  divinis  itidem  rebus  eadem  ab 
illo  divisionis  forma  servata  est.  Quantum  vero  at- 
tioetad  ea  qute  diisexbibendasunt  ab  hominibus, 
in  locis,  temporibus,  et  sacris,  hffic  quatuor  libris 
complexus  est  temis  :  nam  tres  priores  de  homini- 
bus  scripsit,  seqoentes  de  locis,  tertios  de  tempori- 
bus,  quartos  de  sacris :  etiam  hi  qui  exhibeanti  ubi 
6xhiheant,quando  exhibeant,  quid  exhibeaot,  sub- 
tilissima  dislinctione  commendans.  Alios  vero  tres 


libros  conscripsit  extremos,  elc. 

Eoc  in  hco  mutilavi ;  loquitur  enim  de  reliquis 
ejm  operibut  nimis  diffuse  (77). 

De  hoc  siquidem  Varrone  Tullius  ait  (78) :  Nos 
in  nostram  urbem  peregrinantes  errantesque,  tan- 
quam  hospites,  tui  libri  quasi  domum  reduxerunt, 
ut  possemus  aliquando  qui  et  ubi  essemus  agno- 
scere.  Tu  «tatem  patriffi,  tu  descriptiones  tempo- 
rum,tu  sacrorum  jura,  tu  sacerdotum,  tu  domesti- 
cam,  tu  publicam  disciplinam,  tu  sedium,regionuai, 
locorum,  tu  omnium  divinarum  humanarumque 
rerum  nomina,  genera,  causas  aperuisti. 

Tah  igitur  auctore  talibusque  studiis  Casinensis 
civitas  antiquitus  ab  ipsosuee  constructionis  exor- 
dio  splenduitac  eminentissime  viguit.Tribusnamque 
nominibus  olim  dicta  est,  prius  Heraclea,  deinde 
Forum  vetus,  postremo  Samnites,  orti  a  Sabinis, 
eumdem  locum  aCasca  appellavereCasinum  :casca 
enim  antiquitus  dicebatur  yetustior  res.  Sed  cum 
coelestis  Imperatoris  Yerbum,  virtus  et  sapientia, 
Christus  censuisset  ad  ver»  sapientiflB  gynmasium 
vertere,  duos  ei  urbi  destinat  principes  per  quos 
orbis  fieret  speculum,  QBtheris  dignitas,  iegis  iatio, 
aBquitatiset  reiigionisnorma,  via,  templum,thronus- 
que  piorum.  Per  hos  siquidemab  eodem  loco  elimi- 
nata  est  pervers»  superstitionis  cultura,  et  spiri- 
tuales  nequiti»  imperio  herili  propulsse  non  mate- 
rialibus  aut  fulgentibus  armis,  non  diversitate  le- 
gionum,  non  rhetoricatis  phaleramentis  verl>orum, 
sed  vita,  verbo,signisprodigiisquetantominsignes 
Sedquialegislatoris  vitam  plenissime  Jesu  Cbristi 


virtutumque  jubare  coruscus,  eo  potissimum  tem- 
pore  Casiniensis  EcdesiaB  pontifex  splenduit,  quo 
eequitas  ab  injustitia,  pietas  ab  impietate,  mansue- 
tudo  a  severilate,  catholicffi  et  apostolicae  Ecclesi» 
status  sub  nefandissimorum  Arianorum,  N^storia- 
norum,  Manichffiorum,Ciroumcellionum,  Priscillia- 
nistarum  ac  Donatistarum  fluctuabat  vesaoia.  Hio 
itaque  teneris  adhuc  constitutus  temporibus  peri« 
tura  gaudia  mundi  ioto  mentis  contemnens  cona- 
mine,  almificoFlaminitemplumin  semetipso  con- 
struere  Tiribus  satagebat  omnimodis.  Erat  enim 
castitate  perspicuu8,8anctitatemirabilis,  pauperum, 
viduarum  ac  orphanorum  tutor  prfficipuus,  Unde 
his  aliisque  virtutibus  luce  claruis  rutilans,  usque 


,g  adeo  oharus  ac  admirabilishabebatur  abomnibus, 
ut  huncpatrem,  hunc  dominum,  hunc,  post  epi- 
scopl  transitum,  sperarenthabere  pontificem.Inter 
cieteraenimboaitatis  insignia,quffi  eidivipajargita 
fueratgralia,sic  fidei,  spei  charitatisvefuerat  n)u- 
nitus  virtutibus,  ut  omnibus  facile  foret  perspicuum 
quidhonoris  in  sejam  Severus  portenderet.  Tali 
igitur  ordine  puerili  transacta  state,ut  Py  thagoric» 
litterffi  pervenitad  bivium,  qualem  quantumve  di- 
vina  favente  dementia  sese  prffistiterit,  sequentis 
historiffi  declarabit  formula.  De  cffitero  vero  q^o 
paotOyquo  ordine  ad  episcopal^  fastigium  venerit, 
breviter  pr»libare  aggrediar. 

Factum  estigitur  ut  supradictffi  civitatis  antistes 
debitum  naturffi  persolvens  ad  supernffi  beatitudiqis 
patriam  remunerandi  gratia  vocaretur  a  Domino. 
Sanota  Casinensis  Ecdesia^pastoris  destituta  solatio, 
viduata  remansit.  Yerum  quia  sine  rectore  Chr|sti 
Ecclesia  diutius  esse  non  poterat,  famulorum  suo- 
rum  tandemdolensincommodisyconsilio  adlinvic^m 
habito,  boatissimum  Christi  famulum  Sevecum  Qm- 
nes  unanimiter  elegerunt  antistitem.  Quod  cumvir 
DominihumilitatisgratianoUet  susdpere,  aiebat: 
c  Non  per8picio,dilectisBimifratres,hisme  virtutibus 
adornatum  quibus  divina  dementia  florere  borta- 
tur  episcopum,»  Eoontrailli^ardoresuccensideifico, 
talibuseumadoriuatur  sermonibus : «  Christum  pro 
oerto  nunc,  Pater,contemni8,eju8  cum  oves  pascere 
renuis  :  in  illonempe  tunc  reus  eris  cum  examine, 
cum  argueris  .da  abscondito  muoere  :  conversatio 
namque  illorum  qui  vitam  sub  silentio  transeunt, 


carbunculus   Chrjsostomus   exaravit    Gregoriusr,  D  et  si  prodest  exemplo,  plus  tamen   obest  silentio 


8  um  mi  atque  venerandi  Se  veri  prffisulis  eximii  Vi  tam 
scribere  ordiar. 

Annorum  a  vivifici  Verbi  Incarnatione  quadrin* 
gentesimusprimus  circulus  volvebatur  (79),  cum 
Valentinianus  tertius  felioissimus  ac  excellentissi- 
mus  Romani  imperii  thronum  suscepitregendum. 
Hoc  itaque  orbis  moderante  habenas,  vir  Domini 
Severus  Omnitenentis  benefieio  donatusCampaniffi 

(77)  Nemo  putet  ereptam  nohts  in  hac  lacuna 
quam  fecit  amanuensis)  notitiam  operum  Varronia' 
norum.Et  enimPetrus  aiaconus  nikil  aliud  dicturus 
erat^quam  quod  estapudAugustinumfle  civ.Dei  lib. 


Ideo  tibidivini  verbi  semioa  Rex  omnium  dedit,  ut 
indigentibus  impertires.  Unde  et  Apostolus  ait : 
Prsedica  verbum,  insta  opportune,  importune;  arguet 
obsecra,  increpa,  in  omni  patientia  et  doctrina  {II 
Tim.  iv,  2).  »  Severus  autem  pastor  his  convictus 
sermonibus  ulterius  non  audet  respuere,  quod  ad 
communem  prfficipitur  subire  salutem.  BDUectionis 
Dei  et  proximi  arrictus  virtutibus,  gratia  ^egis 

VI,  3. 

(78)  Apud  Auguslinum  op,  cit»  vi,  2. 

(79)  iwovcro  Valentintanus  tertiusimperium  adiit 
annoChristi  ^4. 


1075 


PETRI  DIAGONI 


1076 


fieterni  favente^sublimaturhonoresacerdotil.  Ordi-  A  episooporum  celebrare  concilium  statuit.  CoDfluit 


natus  autem  episcopus,  tantosollicitiussupergrege 
sibi  commisso  cnramgerebat,quantosuperomne8 
exaliatumse  esse  noverat.  Non  enim  ignorabat, 
in  futuro  terribilis  illius  dici  examine  pro  ovibus 
sibicreditisseredditurum  Domino  rationem.  Igitur 
omnibus  dulcis,  omnibus  benignus  et  mitis,  pluri- 
bus  acer  aliquando  atque  tranquillus  aderat. 

Eodem  vero  tempore  apud  Gonstantinopolim  pes- 
tilentissimusetultra  omnes  hasreticos  impissimus 
surrezitfalsus  patriarchaNestorius,pelago  falsitatis 
demersus,  minister  diaboli,  vas  totius  perversitatis 
et  nequitiffi,  inauditffi  temeritatis  et  superstitionis 
inventor ;  qui  in  tantam  una  cum  scelestissimo 
Eutyche  prorumpere  est  ausus  8tultitiam,ut  affirma- 


itaqueex  omnifere  Italia  Romamsacerdotale  colle- 
gium  :  advenit  illuc  ct  sanctissimus  Severus,  Gasi- 
nensis  episcopu<(.  Residente  vero  in  eodeisia  Petri 
apostoli  eodem  sanctissimo  papa,factaest  synodus 
in  urbe  Roma,  in  qua  interfucrunt  una  cum  sancto 
Severo  episcopi  sezaginta  etseptem.  Ibi  namque 
Spiritus  sancti  gladio  confodere  et  damnavere  Ne- 
storium,  Eutychen,  Acacium,  Dioscorum,Petrum, 
Antiochenum,  ac  Jobannem  scelerassimumpatriar- 
cham  Alexandrinum :  facient68queezemplaria,per 
Orientem  et  Occidentem  per  manns  orthodoxorum 
fideliam  disseminaverunt.  Ad  clerum  autem  et  po- 
pulum  Gonstantinopolitanum  de  hac  re  epistolam 
direxerunt.  Parietiam  modo  Acaciodepositioniset 


retDeumyerbumincamatumnonesse,et  sanctam  £  exoommunicationis  epistolam  transmisere.  Cum- 


acgloriosam  virginem,Dei  genitricem  Mariam,Deum 
nongenuisse,8edtantumbominem.  Ex  hao  verora- 
dice  pestilentissima  nefandissimi  surrexere  hflBretici 
Acacius,  PetrusAlexandrinus,  acperversus  Diosco- 
ru8,  quos  nunquam  ad  matris  EcclesisB  gremium 
Romani  valuerunt  revocare  pontifices ;  sed  dete- 
riora  in  dies  agentes,  per  totum  Orientem  Ghristi 
sciderunt  Ecclesiam.  Cunctis  enim  orbis  terrsB  sa- 
cerdotibus  Ghalcedonensem  synodum  recipieU" 
tibus,  isti  sibilo  veternosi  serpentis  infecti,  inju* 
riis  appetebant.  Verum  orientalium  aliqui  muni- 
mine  divino  circumdati,  cum  obscenorum  serpentium 
foetoremnon  possent  exstinguere,ultimumomnlum 
insedit  consilium  ut  a  RomaD»  sedis  pontifice  de- 
fensionis  exspectarent  praBsidium.  Nam  hi  qui   in 


que  hiqui  apostolicos  apicesdeferebant  GoDstanti- 
nopolim  advenissent.perveneread  monasteriumOii. 
MonachiveroDiiDominicodie  insacrario  porrexe- 
runt  epistolam  Acacio.  Ast  hi  qui  erant  ex  parie 
Acaciioccideruntquosdamex  monachis  quiepisto- 
lam  dederant,  quosdam  autem  carceris  ergastulo 
tradiderunt.  Acacius  vero  scelestissimus,  patrem 
suum  diabolum  imitans  deteriora  in  dies  agebat. 
Sed  non  in  longum  vigilans  super  eum  advenit  ju- 
dicium  Dei :  post  duos  enim  menses  a  depositione 
sua  prffisentem  simul  et  futuram  vitamamisit 

Severus  autem  pastor  almificus  de  viriute  in 
virtutem  succrescens,  gregem  sibi  creditum  ad  al- 
tiora  tendere  admonebat :  alios  quidem  bonis  ope- 
ribus  insudantesconfortabat^negligentesad  potiora 


novaRomaacper  Orientem  morabantur,  adsenio-  ^  agenda  convertebat,  immunda  mundabat,  arida 


remRomam  venientes,  deprecati  suntFelicemRoma- 
num  pontificem,  ut  tantis  malis  finem  dignaretur 
imponere.  Inter qaos  et  Joannes,  patriarcha Alexan- 
drinus,  eadem  dicens  Romam  venit.  Felix  autem, 
8anctissimuspontifex,synodoin  ecclesia  ReatiPetri 
apostolorum  principis  facta,duos  episcopos  et  Eccle- 
siffi  defensorem  Gonstantinopolim  misit,  scribens 
Acacio  ut  admatris  Ecclesia^  gremium  rediret.  Qui 
dumGonstantinopolimpervenissent,Acaciivoluntate 
retenti,  litterisque  abbatis,  incarcerem  trusi  sunt; 
comminansqueseinterficere  illos,  nisi  sibi  commu* 
nicarent,  suppliciis  diversis  affecit.  statuto  autem 
die,  Acacius  scelestissimus  hffireticorum  ad  coUe- 
gium  convocans,  muneribusque  apostolic»  sedis 


irrigabat.et  noxiaquffique  radicitus  evellebat.Igitu^ 
coluber  veternosus  cernens  sibi  perire  quosad  Do- 
minum  quoti^ie  constabat  redire,novas  quotidie  adr 
versusEcclesiam  pugnas  moverenondesinebat.Eo- 
demveroteDiporepestilentisimadoctrinaArianornm 
Manichffiorum,  Circumcelliooum,  Priscillianistarum 
ac  Donatistarum  Africanam  foBdabat  Ecclesiam.  In 
tantum  enim  rabies  eorum  corda  Afrorum  maculavit, 
ut  episcopi,  presbyteri,  diaconi  ac  monachi,  reba- 
ptizarentur.  Ob  quam  rem  Victor  Carthaginensis 
archiepiscopus  Romam  adveniens,  que  in  Africa 
evenerant,  cum  Donato,  Rustico  et  Pardullo  episco- 
pis,Felici  papsenotificare  ouravit.Tuncsanctlssimus 
Felix  mittens  congregavit  in  urbe  Roma  episcopos 


apocrisiarios  decipiens,  sibi  communicare  coegit ;  D  septuaginta  novem,  et  fecit  sjnodum  in  basilica 


quanquam  e  contra  contestarentur  et  repugDarent 
orthodoxi  episcopi  qui  tunc  aderant ;  ex  quibus 
nonnuUiapud  Gonstantinopolim  persecutiooem  gra- 
vissimampertulerunt:  sublatisquechartis,  primum 
quidem  proUstationis  /t 6e2/tim,hamo  circ um  ponen- 
tesfunem,  umea?  Ugatis  su%penderufU  (80) ;  secun* 
duminlibrumimmiserunt ;  tertium  vero  cophinum 
olerum  imposuemnt. 

Felix  autem  Banctissimus  papa,  compertis  qu»  ab 
apocrisiariis  gestasunt,  deposuit  eos,  sjnodaleque 


Constantiniana,  in  qua  constituit  ut  episcopi,  pre- 
sbyteri  ac  diaconi,  quirebaptizati  sunt,  admortem 
usqueinpoBniteDtiamaneant,  et  in  mortis  articulo 
reconcilientur:  monachos  vero,  clericos  atquelaicos 
utriusque  sexus,  triennio  in  poBuitentia  manere,  et 
sic  demum  ad  societatem  sacramenti  recipi,  et 
nunquam  ecclesiam  permittantur  accedere.  Vir 
autem  DominiSeverusabeademsynodoadCasina- 
tem  reversus  Ecclesiam,  tantis  misericordi»  coepit 
vacare  operibus,  taottimque  dapsilis  in  largiendis 


(80)  Hffic  ego  tupplementa  ex  Theophane  apud  Pagum  sumo.  in  Baron.  Critic.  ad  an.  Chr.  484. 


1077 


DE  ORTU  ET  OBITU  JUSTORUM  CASIN. 


1078 


eleemosynia  c«pit  exi8tere,ulliberejaincumbeato 
Job  dicere  posset :  ab  iofantia  crevit  mecummise- 
ratio,  Quis  enim  pauperumSeYerinonsubstentatus 
est  ope  ?  vel  quis  proprio  destitutus  auxilio,  Seyeri 
non  est  ezpertus  suffragium  ?  Faciebat  siquidem 
juxta  Domini  prasceptumsibiamicosdemammcna 
iniquitatis,  qui  eum  reciperent  in  leterna  tabema- 
cula  :  ad  queBambulare  cupiens,  dicebat  :  Quam 
amabilia  sunt  iabemacula  tua^  Domine  virtulum  ! 
eoHCupiscit  et  delicit  anima  meain  atriis  tuis  (Psal' 

LXXXlll,  3). 

Expleto  yerosui  temporis  cursu  laudabili,  oum 
jam  terminum\it»  sibiimminerecognovisset,  suos 
ad  se  clericos  evocans  ait :  a  Ego,  utcernitis»  aman- 
dissimi  filii,  patrumgradioryiam,illudquemihijam 
libetdecantare  aposlolicum,  Bonum  certamen  certavi, 
cursum  consummavi,  fidem  $ervavi  (i  Tim.  iv,  7), 
jamque  dissolvi  cupio  tt  esse cum  Christo{Philip.  i, 
23).  Quapropter  sermonum  meorum  verbaadmen- 
tem  reducite,  Ghristum  amate,  pacem  etcharitatem 
totoex  corde  diligite,  mundi  hujuscaduca  calcate. 
Lubrica  et  yanissimasuntcunclaquaBinhocmundo 
speciosaetdelectabilia  videntur,  fallacique  votuptate 
genushumanumillaqueantjcumlaborepossidentur 
cum  inyidiaconspiciuntur ;  omnes  faciunt  suspectos, 
omnes  pavidos,  omnes  in  yoraginem  ignis  fletemi 
demergere  conantur  et  pro  exigui  lemporis  felicitate, 
perpetuaminducunt  calamitatem.  Parva  sunt  qu6B 
hominibus  necessaria  sunt,  qusB  vobissufficere  pos- 
sunt.  Garnis  petulantiam,  per  quam  Deus  a  mente 
exciuditur,  fugite  ;  avaritiam  dimittite,  superbiie 
resistite,  malitiamdebellate,  iram  vindere  festinate, 
yaniloquia  respuite  misericordiam  et  judiciumdili- 
gite,  ayiisdiaboli  et  hffireticorum  versutiis,  quee- 
non  ducunt  ad  vitam  sed  ad  mortem,  non  ad  cffilestia 
regna,  sed  ad  tartara  seBva^  cor  yestrum  avertite 
Nullus  vosdecipiat:  secundum  factavestrajudica- 
bimini :  unum  ex  hisduobushabebiti8,aut  pcenam 
aut  gloriam  sempiternam.  Ghristum  ad  detexram 
Patris  sedentem  aspicite,  Ghristi  praBcepta  servate, 
Ghristi  regnum  diligite  ;  illucintendite,illuc  oculos 
cordis  dirigite,  iliuc  animum  yestrum  mentemque 
attollite  ;  retrorsum  noiite  respicere  ;  conditionis 
yestrcB  diguitatem  servate  ;  ut  Deamyaleatisagno- 
scere,  yosmetipsos  prius  aspicit ;  quales  ad  leterni 
Imperatorisconspectumyeniatis,  perpendite ;  illam 
gloriam  corde  et  animo  concupiscite  quee  a^terna  est, 
ubi  cunctatraoquilla,  ubi  quieta,ubi  lux,  ubi  decus, 
ubi  splendor  ipse  Deus  est,  ubi  nuila  nox,  nuUffi 
tenebrsB,  nuUa  miseria,  sed  gaudia  felicitate  sunt 
plena.  » 

HflBc  ethissimiliasanctissimusSeyerus  episcopus 
8U0S  clericos  alloquens,  poslquam  sanctissime  ac 
gloriosissime  sanctam  Gasinatem  rexit  Ecclesiam, 
reddens  terrea  terne  feliciter  migravitadDominum 
tertio  decimo  Kal.  Augusti.  Plebs  autem  se  tanto 
cernens  destitutam  esse  pastore,  cum  hymnis  et 
laudibusejussacratissimumcorpustollensjineodem 
Gasinensi  castro  honorifice  sepeiierunt :  ubi  multa 


A  mirabilia  Domiuum  Jesum  Ghristum,  meritis  ejut 
intervenientibus,  operavi  nuUus  ambigat  usque  in 
hodiernum  diem.  Claruit  vero  beatissimus  Seyerus 
episcopus  temporibus  Valentiniani  terlii,  Mar- 
tiani,  Leonis,  ac  Zenonis,  imperatorum  ;  Roma- 
norum  autem  pontificum,  Leonis,Hilarii,Simplicii» 
ettertiiPilicis. 

Quodam  vero  tempore  cum  qusBdammulier  Alse- 
radanomine,  in  civitate  Aquinensigravissimoocu- 
lorum  dolore  laboraret,  cospit  omni  nisu  archiatro- 
rum  frequentaresuffragia :  sed  quantoplus  carnaiia 
mortaiiumjuvaminaoculis  suis  exhibebat,  tanto 
ampliaslanguor  conyalescebat.  Gamque  jam  carna* 
lis  lux  ab  ea  funditusessetablataJUumsecumpsal- 
migraphi  vatis  tractansyersiculum,  invoca  me  in  die 

3  tribulutionis  tuse  {Psal.  xux,  15),  eripiam  te  et  ma- 
gnificabis  me  {Psal,  xc,  i5),CGepitintra  seomnipo- 
tentisDei  dementia  magnifioare,  dioens:  DominCi 
Deus  omnipotens,quiin  luceincomprehensibiUper- 
manes,  qui  sedentes  in  tenebris  et  umbra  mortis, 
Fiiii  tui  Domini  nostri  JesuGhritipretioso  sanguine 
iUuminasti,  suppUcitertuam  exoro  clementiam,  ut 
mihimiserrimaBlumenredderedigneris,  quod  culpis 
meis  exigentibus  perdidi ;  ut  tuum  laudare,  glori- 
ficare,  l>enedioere  valeam  nomen  nunc  et  in  «ter- 
num.  Gumque  hfiec  in  cordesuo  taciteyolveret,  san- 
cUssimus  Severus  eiapparens  dixit :  «c  Qu8b  res,  o 
muUer,  te  ad  tantam  duxit  moBslitiam  ?  »  Gui  iUa: 
£n  tu  cemis,  domine,  peccatis  meis  exigeotibus, 
soHs  lucicomum  jubar,quem  Deus  adorbemiUumi- 

p  nandum  creavit,  cernerenuUatenus  possum.  »  Ad 
quam  sanctus  Severus  episcopus  ait  :  «  Yis  sana 
fieri?  »  Gui  muUer  :  c  voloetveliementerexposco.  » 
Et  Severus  sanctus :  «  Yade  ac  ecclesiam  meam, 
qu8B  in  monte  Gasino  constructa  est,  et  ibi  te  sani- 
tati  restituam.  »  Mulierverobfficaudiens  ait :  c  Quo 
nomine,  Pater  sanctissime,  yocaris  ?  »  Guisanctus 
Severus  episcopus  respondit,  omni  ambiguitate 
seposita:<KNoveris  me  esse  Seyerum,  Gasinensem 
episcopum.  t  Et  hisdictis,  disparuit.  Mulier  autem 
yirum  suum  eyocans  ait :  «  Ciecitatem  oculorum, 
qu8B  nunc  usque  nostrum  enormiter  texit  orpuseu- 
lum,  nuncabjicerepossum,  si  nostris  faveris  yotis 
nostrfleque  voluntati  non  repugnaveris.  »  Et  yir  : 
«  Quidquiddixeris,  faciam  tusque  in  omnibus  vo- 
lunlad  obtemperabo :  tantum  ut  quoordine  haBcad 

D  tuam  notitiam  venerint,  ocius  et  sub  omni  yeloci- 
tate  depromas.  »  Tum  iUa  :  «  Dum  pro  doloreocu- 
lorum  Dei  flagitarem  clementiam,  ecce  quidamyir 
astitit,  qui  se  Seyerum,Casinensemepiscopumesse 
commemorans  pr8Bcepitut,si  iumen  recipereyeUem, 
ecclesiam  suam,  qum  in  Gasino  monte  constr ucta 
est,  omni  sub  festinatione  adirem.»  Virautem  ejus 
ex  ore  conjugis  talia  cum  yerba  audisset  kMaedixit 
Dominum  statimque cum uxore consurgens ad  mon- 
tera  Gasinum  pergere  coBpit.  Sanctissimus  autem 
Severus  muUeris  fidem  ac  devotionem  advertens, 
non  in  longumpassusestejus  sanitatem  protelari. 
Antequam  enim  adejusdem  confessoris  propinquaret 


1079 


PETRI  DIAOONI 


1080 


«oclesiam,  lumen  recepit.  Quod  virejusadvertoaB,  A  bussepultus.  Sed  cumsanctorum  corpora  ioventa 


gloriflcare  CGBpit  et  benedicere  Dominum,  qui  tale 
ac  tantum  per  beatissimum  Severumepiscopumin 
nzore  sua  dignatus  estoperarimiraculum.Gumque 
ad  ejusdem  pontificis  ecclesiam  pervenisset,  qu» 
sibiDominus  per  sanctum  Severum  episcopum 
prsBstiterat.palamomnibusenarrabat.  Votaquoque 
Domino  gratiarum  pro  sui  corporis  sanitate  inibi 
mulier  reddens,  domum  reversa  estlaudansetb&- 
nedicens  Jesum  :  cui  estcum  PatreetFlamincsan- 
ctounadeitas,  unamajestas,  pargloria,virtus,  po« 
testas,  et  magnificentia  nunc  et  semper  in  aeterna 
ssculonim  ssBCula.  Amen. 

XVI.  VALENTINIANUS,    Patris  Benedicti  disci- 
pulus,  nobilis  carne,  sed  nobilior  spiritu,  post  san- 


fuissent,  daemoniacus  quidam  ibidem  venienscla- 
mare  CQBpit  dicens  :  «PauIinusetAugustinus,disei- 
puli  Benedicti,cum  duobussociis  suis  me  ejiciunt.» 
Heec  dum  crebro  per  os  iliius  diabolus  diceret,cnm 
sanguineimmundusspiritus  egressns  est.Oderisias 
autem  abbas  sanctorum  corpora  inde  elevans,cuni 
cof  pore  beati  Paulini,  juztaecclesiam  Sancti  Andreffi 
apostoli  sepelivit. 

XXII.  PETRONAX,  Gasinensis  abbas,  dum  causa 
salutisHieroEoIymam  pergere  vellet,  a  Zacharia  papa 
monitusGasinum  advenit,eumdemque  locum  restau- 
rans,  usque  ad  finem  vit»  sanctissime  et  religio- 
sissime  ibi  conversatus  est. 

XXIU.  CAROLUS,  rez  Francorum  ac  patricius 


ctissimumBenedictumquintusinLateranensicoeno*  g  Romanorum,  casinumveniens,depositodiademate 


bio,  quod  Bonitus  abbas  decessor  suus  ex  conces- 
sione  Pelagii  papsB  construzerat,  primus  ibidem 
Gasinensem  congregationem  rezit.lbidemsepultus 
quievit 

XVII.  THEODORUS,  post  Valentinianum  tertius 
ibidem  abbas  effectus,  vitasanctitatequeprsBclarus 
ibidem  quievit.' 

XVUI.  GREGORIUS  et  ipse  Patris  Benedicti  di- 
'  BCipulus  sanctitate  perspicuus,  in  monasterioSancti 
Stephani  apud  Terracinam  et  vizit  etobiit. 

XIX.  SPEGIOSUS,  hujus  Gregorii  germanus,  no- 
biliscarne,  ezterioribusque  una  cumfratresuostu- 
diis  erudilus,  a  beato  Benedicto  una  cum  fratresio 
(ut  sanctus  refertin  quartoDialogorum  libro  Gre- 
gorius)  monachus  faclus,  atqueabeo  monasterium 


capitis  ac  purpura,  monachus  factusest,ibique  cum 
omni  humilitatese  dulum  fratribus  ezhibebat  sern- 
tium  :etqui  antepurpuratusconteztisquevestibus 
ez  auroac  gemmis  incedebat.postvilitectustegmi- 
ne  pauper  ipse  pauperibus  ministrabat :  erat  enira 
humilitate  summus,innocentia  magnus.Abbasvero, 
ut  ezperimentoejus  cordisarcanacognosceret,pau- 
cas  oves  ei  ad  pascendum  tradidit :  cumque  ad 
pastum  per  multos  dies  illas  duceret  ac  reduceret, 
quadamdieinciditinlatronem  :  quicum  supereum 
irruisset,  sanctus  Garolus  dizit :  «  Fac  quod  vis ; 
tantum  ne  oves  mihi  commissas  tollere  quaeraa. » 
Latro  autem  Garolum  sanctum  sine  mora  fnnditus 
ezspoliavit.  Garolus  vero  sui  corporis  nuditatem 
non  ferens,  super  iatronem  irruit,  eumque  in  ter- 


{^uiAUD^  uivFuacuua  lauiuo,  <ai>vj u«7 aj^ ovr  ujvuaDbciiuuj         UKfu  icious,  Bupci   taiiviiC/UJ    iiiuii,    cuuj«|uo   lu  iv^i- 

Sancti  Stephani  juzta  Terracinam  est  ad  habitan-  ^  ram  prolinus  stravit  et  femoralia  abstulit,  c«etera 


dum  directus.  Qui  multas  una  cum  fratre  pecunias 
in  hoc  mundo  possedit,  sedcuncta  pauperibus  pro 
animarum  suarum  redemptione  largiti  sunt,  et  in 
eodem  monasterio  permanserunt.Speciosus  autem 
dnm  pro  utilitate  monasterii  Gapuanam  ad  urbem 
missus  fuisset,  die  quadam  frater  ej  us  Qregorius  cum 
fratribus  ad  mensam  sedens  atque  convescens,  per 
spiritum  sublevatusaspezitetviditSpeciosi  germani 
8ui  animam  tam  longe  asepositidecorpore  exire: 
quodmozfratribusindicavit,  atquefestinans  cucur* 
rit,  jamque  eumdem  fratrem  suum  sepultum  reperit : 
quemtamen  ea  hora  qua  videratdecorporeinvenit 
exissc.  In  quo  miraculoGregoriusbeatissimoBene- 
dicto  magistro8uosimiIisfuit,qui  Scholastic6Bsoro- 
ris  su»  animam  coeli  alta  petentem  aspexit. 

XX.  PAULINUS,  Patris  Bencdicti  discipulus,  vita 
reUgioneque  perspicuua  in  Gasino  usque  ad  suum 
obitam  est  conversatus.  Sepultusvero  estibiinipso 
loco,  ubi  posteaeccIesiaSanctiStephaniconstructa 
est.  Huj us igitur corpus ,  Oderisii  abbatis in tempore, 
cum  inventum  fuissetjdssmoniacus  quidam  ibidem 
veniens  sanatus  est.  Tunc  abbas  cum  f  ratribus  sancti 
Paulini  corpus  elevans,  in  muro  ecclesis  Sancti 
AndreflB  apostoli  reverenter  locavit. 

XXI.  AUGUSTIiNUS,  beati  Benedicti  discipulus, 
sanotitateprobatus,  ibidem  in  Gasino  conversatus 
est,  atque  juzta  corpus  sanctiPauIinicum  aliis  duo< 


vero  vestimenta  ei  reliquit.  Igitur  cum  Gasinam 
cum  ovibus  venissetGarolus  nudus,  abbatiquerem 
quee  acciderat  indicasset,  increpare  eum  abbas  ve- 
hementissime  ccBpit  ;cum  GarolusnihiIaliud,nisi  se 
peccasse,  responderet.  Jubetur  ergo  vestiri,  et  ad 
obedientiam  remitti.Quadam  vero  diedumad  mo- 
nasterium  cum  ovibus  redire  satageret,una  eorum 
daudicareffigerrime  coepit.  Videns  igitur  Garolus  se 
ad  monasterium  non  posse  reverti,ovem  in  humeris 
suis  imponens,  eamusque  adGasinensecoenobium 
reduzit.  Sed  antequam  rediret  perfundi  eum  ovis 
lotio  contigit :  quam  rem  Garolus  adeo  patientissi* 
me  tulit,  utnec  oviculamob  hoc  de  collo  deposue- 
rit,  aut  alicui  ez  hoc  verbum  aliquod  dizerit.Quod 
D  cum  abbati  ab  his  qui  viderant  nuntiatum  fuisset, 
vereque  Dei  Spiritum  in  eo  esse  perpendens,  prs- 
cepit  eum  ab  obedientia  quiescere,  atque  Juzta  quod 
sciret  hortum  ezcolere.  Demum  vero  ad  fratrem 
suum  Pipinum  in  Franciam  missus,  ibidem  defunctos 
est :  cujuscorpusfraterejusPipinusinlocelloaureo 
gemmatoque  recondensad  monasterium  Gasineose 
remisit.  Ibi  juzta  corpus  beati  Benedicti  sepultus 
est. 

XXIV.RADCIIIS,rezLongobardorum,  cum  uxore 
et  filia  Gasinumadvoniens,  deposito  diademate  ac 
purpura,  una  cum  filiis  suis  monachus  factus  est. 
Ezstat  usque  in  hodiernum  vinea  satis  monasterio 


1081  bE  ORTtJ  ET  OBITU  JUSTORUM  CASIN.  i088 

Vicioa,  quamidem  rex  plantavit,  qu8B  usque  nunc  A  respicientes  inconvulsibilem  doxologicorum  aucto* 


ex  nomine  ejus  appellatur.  Uxorvero  ejus  et  iilia 
depropriis  sumptibus  monasterium  io  Plumbarola 
construentes,  sub  districtd  satis  vila  ibidem  diem 
clauserunt  extremum. 

XXV.  PAULUS,  diaconus  et  Casinensis  mona- 
cbusJnnocenti8e,humilitatisilentioqueuItrahuma- 
nummodum  operam  dabat;ibiqueusqueadfinem 
vitfiB  ardue  satis  ac  districtissime  vixit.  Sepultus 
Tero  est  ia  Casino  ante  capitulum. 
XXVI.  PROLoaus  PETRi  oiACom  casinensis  m  vitam 

8ANCTI  APOLUNARIS  ABBATIS 

Heverendissimo  academicisque  floribus  adornato 
Rainaldo  Casinensis  coenobii  condiacono,  Petrus 
iiltimus  ejusdem  coeuobii  iilius,  bravium  perennis 
victoriflB. 

Enixius  admirandaomnibusquelaudibus  virorum 
sollicitudo  cst  attollenda  sanctorum,  qui  perituri 
mundi  exagitariquatiquedumvidenturquisquiliis, 
nec  prosperis  cupiunt  extolli,  nec  adversitalibus 
frangi  verentur  :  et  ad  immutabilis  fastigii  sceptra 
anhelanteseeternffiquevictorise  lauream  prflestolan^ 
tes,  non  inter  illos  quorum  Deus  venter  est  sed 
inter  summi  Imperatoris  milites  ffiqua  ascribendi 
8unt  lance.  In  quorum  ostreata  turma  sophorum  te, 
frater,  videns  verendelocatum,inaugmentumfidei 
laudemque  Jesu  Christi  novis  expositionibus,  ceu 
alter  pacificus,  novum  Opifici  celso  conaris  con- 
slruere  templum.  Ob  quam  vel  maxime  rem  sensus 
parvitatem  exiguam  mei  dignatus  es  impellere,  ac 
post  mei  reversionem  perpetuara  Casinimontisad 


rem^  servi  miracula  sui  proul  ipse  mundi  plastesi 
ftatoretaltor^largifluadare  dignatus  fuerit  clemen- 
lia  sua«  enucleatius  exarare  curabo. 

Quodsietnunc  amici  mei,  qui  mein  tantum 
diliguDt,  ut  sine  mehaeretici  esse  non  possiat,  cor- 
rodere  laniareque  quieverint,  et  me  insulsum  insi- 
pientemque  ad  scribendum  censuerint,  androgyni- 
queeffecti  prostibula  daemonum  ac  mortispabulum 
magis  susurraodo  facti  f  uerint,  vasli  censoris  examini 
illosrelioquerequamrespondereforecensuiaequum: 
preesertim  cum  in  supremo  audituri  sint  examinis 
die  :discediteame,opeveLvn  iniquitatis,  non  novt 
vos  (Matih,  vn,  23).  linixius  autem  flagitoomnes  qui 
huic  operi  ornati  inspectores  accesserint,  indoli  ut 
n  dent  veniam  meae,  fluctiiantemque  ioter  larvales 
ponti  hiulcos,  atlanticorumque  gramina,  anguis 
sub  quae  gelidus  jacet,  carpenli,  coelestis  civilatis 
reducant  ad  portum.  Mei  vero  sermonis  auctor  et 
signifer  Jesus  sit  Rex  omnipotens  Christus,  per 
quemet  in  quo  etaquosophiaeprincipium  constat, 
Tu  vero  in  Christo,  charissime  fraler,  et  nimium 
nimiumque  abipsisutitadicamcrepundiis  indisso* 
lubilimibiconglutinate  amore,  secundum  superex- 
cellentem  et  supereminentem  Regis  tubam  eximii, 
quae  nobis  omni  creaturae  praedicare  Evangelium 
praecepit,  aeternaque  agalmata  ob  huj  usce  mysterium 
rei  se  daturum  spopondit^  opusculum  istud  a  me 
simpliciter  exaratum  tua  renitenti  ancipitique  eli- 
mare  romphaea  ne  pigeat :  et  secundum  tradilum 
tibi  acumen  scientifle  infandum  obstrue  porcorum 


arcem,  equa  per  tempus,  temporaetdimidiumtem-  G  rugitum,  larvaUs  pardi  qui  signum  sequentes,  et 


poris  absens  fueram  (8i),  otioso,  inerti  lethargico- 
que  somno  sopitum  evigilare,  proculque  noxium 
silentii  somnum  pellere,  Apollinaris  exarare  Vitam 
eximii,  crebris  poslulationibusassiduisqueexhorta- 
tionibusflagitare  non  desinis ;  illud  deiloquum  ante 
mentis  obtutum  saepius  replicas  reducensque  prae- 
ceptum,  qni  non  doxologice  sedsimpliciterintetro 
horrore  labyrintheoqueantro  degenles,ad  spleudi- 
dissimi  luminis  gratiam  reducens  agalma,  illos  in 
aevum  beavit.  Postulationibus  itaque,  frater  charis- 
sime,  vestris  neque  cupiens  reniti  nec  vaiens,  flac- 
cigenus  incedebam  et  anceps.  Igitur  cum  marinis 
fluctuarem  in  scopulis,  tetroque  horrore  quateren- 
tur  nostri  corporis  ima,  diu  haud  passus  orienq 


cynicorum  coenosa  lucra  amplecti  gliscentes,  adver- 
sum  aeterni  Imperatoris  margaritum  inconfusum 
lucidissimumque,  Casinensis  coenobii  gymnasium 
grunniunt.  Sed  his  suo  cum  principe  larvalibus  ad 
damnandum  rogis  rehnquens,  aeternumque  Flamen 
citharistae  plectrum  qui  impievit,  saepissime  invo- 
cans,  ApoUinaris  hierarchae  eximii^  rhinocerotis 
fregit  qui  cornua  saBvi,aggrediar,  exarare,prout  Hex 
regum  donaverit,  vitam. 

INaPIT  VITA. 

Igitur  postquam  miilies  iile  felix  laureatus  poUi- 

cisque  infulis  adornatus  per  viam  palliis  stratam 

lampadibusque  coruscam  ad  coelestis  Imperatoris 

thronum  pervenit,  in  Casinensi  archisterio,  quod 


omnem  qui  illuminat  mundum  me  noxiis  latere  in  D  idemsanctissimusPater  juxta  Tonantis  oraculum 


tenebris,  illud  divinum  noslro  in  corde  revocavit 
oraculum  :  ^i  quis  indiget  sapientiQf  postulet  a  Deo, 
et  dabit  ei  (Jac.  i,  5).  Et  rursum  :  Omne  datum 
optimum  et  omne  donum  perfectum  desursum  est 
descendensa  Patreluminum(ibid..  il).  Ergo  prin- 
cipium  lucis  seternaeque  sapieu  tiae  fontem  et  originem 
JesumChristum  FliumDei  invocantes,  per  quem 
accessum  habemus  ad  principalem  ac  vivificum 
indeficiensque  lumen  in  uno  sancto  Spiritu ;  et 

(81)  De  exsilio  Petri  Diaooni  le^osis  additamenta 
ad  eju8  libellum  De  viris  ilL  Casm.  cap.  47,  item- 
que  epistolam  Ptolomaeiconsulis  Roipanorum  (d^ 


super  fidei  petram  aedificaverat,  quod  etiam  sua 
corporali  requie  regulaeque  descriptioue  oaput  et 
verticem  omnium  coenobiorum  statuerat,  plurimi 
postejus  felicem  ad  Christi  regna  ascensum  exstitere 
sanctissimi  viri,  qui  adversus  mundi  principem 
superno  freti  juvamine  decertantes,  infatigabili  fidei 
auimo  ejus  proterviam  calcaverunt,  et  vita  doctri- 
naque  ad  superni  regisservitium  prsecordiasuorum 
incitanles  auditorum,   apostolicis  et  anliquis  per 

croo  noster  p.  247)  in  adnotationibus  ad  librum  iv 
uhronioi  Casinensis  apud  Murator.,  SS.  RR.  1I>  t.  IV, 
p.  483. 


1083 


PETRI  DIACONJ 


1084 


omnia  coflBqtiandis  fulsere  miraculis.  fi  quorum 
sacratissimoetsupramodumreDitenti  collegio,  ceu 
lucifer  in  eethereo  axe,  ita  vita  miraculisque  in 
eodem  ccBnobio  splendeos,  temporibus  Garoli  et 
Nicephori  imperatorum  sanctissimus  Apollinaris 
refulsit  abbas  magnificus.  Hic  igitur  juzta  illud 
apostolicum,  antemundiconstitutionemab  omnipo- 
tenti  Deo  cumesstelectus,  tantfie  sanctitatis  tantfle- 
que  reHgionis  exstitit,  ut  ejns  honestatis  ae  vitffi 
continentia,  morum  gravitatis  longe  lateque  fama 
volitans  plurimos  ad  superni  Imperatoris  servitutem 
attraheret.  Gum  autemintraannos  pueritiee  versa' 
retur,  abhis  qui  eum  unicodiiigebantaffectu,  api- 
cibus  erudiendus  literarumcathegetis  est  traditus. 
Qui  dum  in  cosevorum  incederet  turma,  non,  ut  iila 
agere  tunc  assolet  8etas,lanugineis  studebat  in  rebus: 
puer  namque  erat,  prout  setas  exigebat,  sed  gravi- 
tate,  modestia,  incessu  senez  existebat.  Ast  ubi  su- 
perni  Regis  cauterio  habilis  est  judicatus,  adeccle- 
siastici  stemmatis  ordinem  adsciscitur  clericalique 
tonsura  notatur.Qui  ineodem  gradu  dumesset,ar- 
duaaltioraqueet  quaealiis  impossibilia  videbantur, 
appetere  non  desinebat.  Hujus  animum  cnm  sui 
perspexissent  parentes,  una  cum  eo  Gasinum  ad- 
euntes,  Opiflci  summoPatriqueeumobtulereBene- 
dicto.  Puer  autem  Domini  cum  pubescentes  perve- 
nisset  ad  annos,  coepitdare  operamorationi  lectio- 
nique,  et  in  quantum  ei  sui  permittebat  licentia 
patris,  arduum  sumere  institutum  non  cessabat. 
Gisulphus  vero,  ejusdem  c.-^nobii  abbas,  ejusdem 
adolescentisanimum  ubi  perspexitsuperfidei  petram 
esse  fundatum,et  ad  coeleste  bravium  anhelantem, 
levitica  eum  dehinc  sacerdotii  dignltate  ordinari 
fecit.  Ordinatus  autem  coepit  vir  Leatissimus  omni 
conatu  de  virtute  in  virtutem  succressere. 

Jam  vero  qualiter  Casinensis  archisterii  thronum 
regendum  suscepit,  prfielibare  paucis  aggrediar. 
Gisulpho  igitur  abbate  vita  decedente  ut  Apollina- 
rem  virum  sanctissimum  incessu  habituque  conspi* 
cuum,  cujus  concordaret  cum  regimine  vita,  in 
Patrem  eligerent,  Benedictoque  legislatori  vicarium 
ponerent,  uno  omnibus  voto,  uno  animo,  imoque 
inspiravere  consensu.  Quem  culminis  gradum  vir 
Domini  Apollinarisgravissimum  atque  citramodum 
arduum  esse  perspiciens,  humilitatisque  callem, 
in  qua  cunctarum  perfectio  constat  virtutum 
humilitatis  discipulus  tenens,  tanto  indignum  se 
clamitabat  honore.  Fratres  autem  eum  dignum  esse 
ut  tanto  gjmnasio  prseponeretur  judicantes,  ac 
utBenediclilegislatoris  thronum  acciperetcoelestis- 
que  theoriflB  cathegeta  hierarchaque  existeret,  ac  ut 
fidelis  servus  sibi  credita  a  summi  Regis  Fiiio  cum 
augmentationis  lucro  reportaret  talenta,  Patris 
Benedicti  ex  parte  prflecipiunt.  Vir  autem  Domini 
oronipotentissuperhoc  voluntatem  advertens,regi- 
minis  gradum  accipere  ulterius  non  recusavit.  Ast 
ubi  in  tanto  gjmnasio  legislatoris  Apollinaris  thro- 
num  Pater  suscepit,  qualis  quantusve  fuerit  rete- 
zere  quis  doctor  vsdebit  ?  Vere»  ut  fatear,  ouncto* 


A  rum  Plato  sophistarum  princeps,  si  acherantiois  a 
faucibus,  in  quibus  cruciatur,  lethalibus  rogis  ex- 
Burgeret,  Romanorumque  synergus,  M.  Terentius 
Varro,  plectro  suo  Latinos  omnes  qui  vicil,  supe- 
rius  redderetur,  tanti  talisque  Patris  Vitam  scri- 
bendam  ab  illis  non  videretur  indignum.  Ut  enim 
cuncta  brevi  sermone  percurram,  Benedicti  Patris 
sanctissimi  erat  vicarius  nomine,  erat  et  opere. 
Diffundebatur  prfleterea  sanctitatis  ejus  opinio  per 
universam  fere  Italiam,  multique  jam  mundum 
relinquere,  etsubejus  institui  doctrina  exoptabant. 
Gerneres  in  altero  Sinai  monte,  Novi  Testa^nenti 
signiferMoysescoelestiapopulis  in  quo  jura  dicta- 
vit,  tanto  coelestem  chorum  conversari  sub  Patre  ; 
in  terra  quidam  degentes,  sed  Spiritus  sancti  summi 

B  Regis  inprflBsentia  stantes.  Felicem  se  tuncquisqoe 
putabat.  qui  vei  in  tanto  coenobio  vivere,  vel  suas 
res  ibidem  dare  quivisset. 

Quadam  autem  die,  vir  Domini,  sanctus  Apoilina- 
ris,  quia  res  ita  exigebat,  ad  Casinensis  coenobii 
possessionesestegressus ;  cumqueadLirimfluvium 
pervenisset,  ad  eum  qui  cum  eo  venerat  proloquens, 
ait :  a  Fluvii  littora  nunc,  charissime,  deambula, 
fili,  et  sicubi  navem  inveneris  qua  fluvium  trans- 
vaderequeamus,ad  me  perniciter  repedans,  nuntiare 
studeto.  1»  Ule  autem  obtemperans  quod  sibi  injun- 
ctum  fuerat  sine  mora  facessit.  Ast  ubi  universa 
fluvii  littoraperlustravit,  ad  sanctum  tandem  Apol- 
linarem  sine  effectu  reversus  est.  Cumque  venisset 
ad  eum,  interrogatus  si  prflecepta  ejus  implesset, 

p  respondit :  aUniversajam,Pater8anctiss8ime,flnvii 
litlora  peragrans  deambulavi,  navemque  invenire 
non  potui.  »  Apollinaris  ad  hflec,  signifer  Tonantis 
eximius,  quidageret,quo  se  conferret,quodvecoa- 
siliiim  sumeret,  ignorabat.  Tandem  ubi  vidit  sibi 
subsidiumfrustratum  terrenum,  adejus  seconver- 
tit  adminiculum  qui  ait ;  Petitet  et  accipietis :  ^tia^ 
rite,  ei  invenieiis  (Matth,  vii,  7),  etc.  Sanctus  itaqoe 
Domini  Apollinaris  navem  quafluvium  transvaderet 
sibi  deesse  ut  vidit,  igne  Flaminis  almi  qui  non 
comburitsed  iiluminat  ardens,  ad  fluvii  oramfide 
plenus  accedens,  salutarique  crucis  se  signacuio 
muniens,  indutus  calciatusque  in  fluviumintravit, 
atque  super  aquas  deambulans,  ad  citeriorem  flumi- 
nis  partem,  principisapostolorumexempIo,pedtbus 
est  siccis  advectus^ut  non  superaquas  ambulasse, 

D  sed  super  aridam  terram  crederetur.  Celsus  es, 
Ghriste  ;  ingens  virtus  tua,  novum  qui  Petram  ia 
Casinensi  coenobiodedi8ti,ac  Benedicto  legislatori 
vicarium  posuisti  t  Juxta  vero  eumdem  fluvium  pr«- 
sentes  qui  aderant,  videntes  sanctum  Apollinarem 
super  aquas  ambulare,  conturbati  et  conterriti, 
putantesque  larvati  prflestigio  deludi,labaro  Regis 
immensi  se  munire  satagunt.  Tanto  ilaque  stupe- 
facti  miraoulo  ad  Liris  fluenta  mittentes,  qois  vel 
unde  esset  qui  super  aqu&s  pedibus  ambulasset, 
quove  nomine  vocaretur,  perniciter  addiscere  sat- 
agunt.  Nuntius  vero  illorum, fluvii  dum  pervenisset 
ad  ripam^sanctumque  ApolUnarem  esse  eognovis- 


108S 


DE  ORTU  ET  OBITU  JUSTORUH  GASIN. 


108« 


setygaudiogestiensadsociosyeloxrepedareeuravii  A  nt  qui  mihi  tribuit  yelle,  donetetposse;  sanctoque 


aquo  cum  seriatim  socii  cuncta  didicissent,perculsi 
prodigio  ianto,  palmasque  ad  sidera  toUentes^celsi 
clementiam  RegislaadareccBperunt,  et  quantocius 
sanctum  yimm  adeunt.  Ast  ubi  ad  eum  yenere^ 
80I0  prostrati,  utpro  illis  Pater  sanctissimus  Deo 
cuDcta  regenti  preces  funderet,flagitare  ccBperunt. 
Qaos  yir  Domini  e  terra  eleyans,  ut  die  ac  nocte 
summiinjura  Satoris  meditarentur  commonuit, 
benedictioneque  suaillos  remuneran8,repedaread 
propria  fecit.  Interea  yolitat  fama  hflec  per  rura» 
per  urbeSffielicemque  nimis  sesetuncquisqueputa- 
bat,  si  yel  yidere  yel  benedictionem  ejus  aocipere 
potuisset.  Tanti  igitur  Patris  miraculumab  his  qui 
yiderant  in  Casinensi  coenobio  fratribus  cum  nun- 


Patri  se  commendans  Coa»psanam  redit  ad  urbem. 
Hi  autemquorumheec  consultoperegerat  comes, 
eum  rediisseperspicientes,  quidin  Casino  yiderit 
sollicitius  eum  interrogare  cceperunt.  Tunc  comes 
ad  hsBo  :  «  Vidi  plaoe,  ut  yerum  fatear,  Casinimon- 
tis  in  yertice  coalestem  in  terra  chorumdegentem» 
ac  coRlestium  more  spirituum  horis  pene  omnibus 
atque  momentisSabaothcoelestia  super  sceptra  re- 
gnantem  laudantes  ;  quibus  yiyere  Christus  est,  et 
mori  lucrum.  Et  quid  ego  yobis  de  eorum  refero 
yita?  lilos  plane  Jesus  Christus  Dominus  noster 
elegit  ante  mundi  constitutionem,  ut  essent  sanoti 
et  immaculati  in  conspectu  ejus.  Nempe  mihi  sophi- 
starum  si  svippeditaret  facundia,  ad  Casinensium 


tiatum  fuisset,  et  qualiter  quoye  loco  eyenissetor-  g  narranda  praBconiafratrumnon  usquequaquesuffi 


dine  diligentius  inquisissent  cunctipotenti  Opifici 
grates  ferre  coeperunt  dicentes  :  <c  Gratias  tibi  agi- 
mus,  mortaliumyita  salusque,qui  Casinensecoeno- 
bium  tanta  sublimasti  gloria,  utin  speciali  famulo 
tuo  Apollinare  te  tota  per  orbem  magnihcet  Ecclesia. 
Sanctus  autem  Domini,  expletishisproquibus  ierat 
Casinum  cum  reyersus  fuisset,  in  magna  ex  tunc 
yeneratione  a  firatribus  coepit  haberi.  Apolhnaris 
yero  Pater  yenerandus  de  yirtute  in  yirtutem  suc- 
crescens,  non  in  gloriam  ob  hoc  est  elatus  hu- 
manam. 

Dum  igiturejus  famayirtutumlongelateque  cun- 
ctorum  spageretur  per  ora,  Radelchis  Compsanus 
comes,  qui,  interfecto  Grimoald,  Siconem  in  prin« 
cipem  subsUtuerat,  ejus  yirtutum  famam  audiens, 
et  noxium  se  cruore  domini  sui  quem  interfecerat 
esse  perpendens^coepitintrasehsec  tacitusyolyeret 
«  Yee  mihi  infelicijqui  excessi  enormitert  quid  agam? 
quodye  consiUum  sumam?  deliqui  grayiter  qui  do- 
minum  meum  yita  priyayi.  Acoelera,  festina^curre 
pro  te,  miser»  dat  tibi  dum  Sol  justitiae  lucem.  » 
HsBc  et  plura  dum  intra  se  tacitus  yolyeret,  ut  ad 
Apolllnarem  Patrem  yisendum  adCasinensearchi- 
sterium  pergeret,  animo  deliberat  suo  ;  cumque  ad 
eumdem  locum  festinus  yenisset,  sanctissimi  Apol- 
linaris  obtutibus,  proutoptayerat,  praesentatusest: 
quem  cum  yidisset,  ejus  yestigiis  obyolvitur  ;  ad 
quem  yir  Dei  ut  surgeret  cum  praecepisset,  cur 
yenire  ad  Casioense  gymaasium  tantus  yir  Toluisset, 
inquirit.  Comes  autem  secretum  expetens  locum, 
rem  propter  quam  yenerat  pandit :  quem  vir  Dei 
taliter  alloquitur  :  «  Non»  fili,  enormitas  tuorum 
peccatorumteindesperationem  adducat;  namidem 
mediator  Dei  et  hominum  homo  Christus  Jesus  ad 
8UO8  discipulo»ait :  Non  veni  vocarejustos^sed  pec- 
C(Uore$  {Maith.  ix,  13).  Et  iterum  :  Dico  oobts,  ma- 
gnum  ^aeid^ttttn  est  angelis  Dei  superuno  peccalore 
pcenitentiamagente,  quamsupra  nonaginta  novem 
justos  qui  non  indigent  pcenitentia  {Matth,  xt,  8). 
Hiiec  et  plurimaconsolationis  et  yitsB  vternfie  yerba 
cum  Radelchis  percepisset,  respondit :  A  te^Pater, 
prolatafamina  nostri  perforarant  priecordia  pecto- 
risima :  unde  onmipotentem  enixiusflagito  Deum, 


ceret.  Illius  namquemontis  inyerticeJesus  Christus 
Rexregnumaeternus  templum  sibi  construxit.i>H»c 
dum  comes  dixisset»remini8censea  qusesibiApol- 
linarisinCasinoabbas  sanctissimus  dixerat^mundi 
nflenias  quisquiiiasque  contemnens,  yeternosique 
chelydri  yersutias,  celsi  Regis  fretus  munimine, 
calcans,  fluxamque  rerum  copiam  spernens,cervice 
tenus  ferrea  ligatus  catena,  Casinense  coenobium 
flens  et  ejulansadiit,  ApolUnaremque  sanctum  con- 
yeniens,  poplitemobtutumquead  aryadefocans,sic 
ei  orsus  est  fari :  «  Miserere  mei,  Pater  sanctissime 
recipe  poenitentem  et  languidum,  stjgiaque  sub 
ly  mpha  depressum  Benedicti  cauterio  ure :  nam  non 
e$t  opus  sanis  medicus,  sed  male  habentibus  (Matth. 
IX,  12)  ;  suscipe  innoxii  cruoris  fusorem,  reduc  ad 
caulas  ovem  errantemjhjdrumquelaryalem  sequen- 
tem,  pastor  honestissime.  Ob  id  nempe  te  ounctorum 
salus,  decus  et  gloria  celsa  mortalibus  archiatrum 
dedit»  ut  petulanles  et  lascivos  ad  yiam  salutis  re* 
duceres  :  Iit>eraperditum;  percunctorumRegem  te 
obtestor  immensum.  >  Tantiautem  yirihumilitatem 
ApoUinaris  aspiciens  Pater,  cum  Deum  laudasset 
multaque  perorasset,  professionis  sanctae  proposi- 
tum  eidem  comiti  tradidit.  Qualis  vero  quantusque 
Racheldis  idem  postea  fuerit,  vel  quam  strenue 
Opifici  summo  placuerit  ex  diaboU  yerbis  daturin- 
teliigi :  nam  per  multum  temporis  spatium  cunctis 
audientibus  flens  etejulansidem  nequissimus  dra- 
co  per  Casinensis  coenobii  claustrumdiebus  acnoc- 
tibus  clamare  non  desistebat,  dicens  : 
Hei,  Benedicte,  mihi  cur  undique  rodis  inique  ? 
Me  priushinc  pulso,  nune  mea  membrarapis. 
Sanctus  autem  Domini,  Apollinaris,  expleto  sui  tem- 
poris  cursu  laudabili,  accitis  fratribus,  horam  qua 
supernis  inveheretur  coetibus,  sibi  imminere  prae- 
dixit.  <c  En»  ut  cemitis,  charissimi,  patrum  gradior 
yiam,  ApoIIinaris  ait»  spemque  quam  Jesus  Christus 
tuis  promittere  dignatus  est  fidelibus,  sumere  cu- 
pio.»  Cumque  loquendifinem  fecisset,  vivificicor- 
poris  saDguinisque  perceptione  se  muniens,  post 
undecim  annorum  currioula,  quibus  sanctamCasi- 
natem  rexiteccIesiam,quinto  Kalendarum  Decem- 
brium  die  feliciter  migrayit  ad  Christum.  Sepultus 


1087 


PETRl  WACONI 


10« 


vero  estjuxtabasilicamSanctiJoannis  Daptistae.in 
qua  et  sanctus  PaterBenedictus  snis  cum  discipuUs 
^quiescit, 

Decursis  autem  a  transitu  sancti  Apollinaris  decem 
et  novem  annorum  curricuHs,  tempore  Leonis  san- 
ctissimi  papffi,  innumera  Ismaelitarum,  Arabum, 
atque  Persarum  multiludo  a  Babylonia,  Afrioa, 
atque  Sicilia,  classe  Italiam  devecta  suorum,  Ro- 
mam  advenere,  atque  ecclesias  Sanctorum  Petri  et 
Pauli  depnedantes,  in  eisdem  ecclesiis  innumeros 
peremere  Ghristicolas.  Inde  igitur  recedentes  civi- 
tatem  Fundanam  succenderunt,  interfectis  cunotis 
habitantibus  ejus.  ContraquosdestinaturRomano- 
rum,  Germanorum,  ac  Longobardorum  exercitus, 
sed  ab  Ismaelitis  victi  fugse  praesidium  sumunt:quos 
IsmaelitsB  instantius  persequentes  illorum  omoia 
capientes,  cunctamque  terram  igni  ferroque  tra- 
dentes,  ad  vicina  tandem  Gasini  montis  venere. 
Evocatinterea  scelestissimus  dux  pestilentissimos 
signiferos  turbm,  qui  cum  venissent,  exercitum  in 
unumconvenire  prfficepit,  cumque  anteeumomoes 
astarent,  iniquitatis  censor  inquit  ad  eos :  «  Gra- 
tulorvirtuti  vestr»,  commilitones  optimi,  unum 
quia  animum,  unum  quia  vobis  video  velle :  nam 
vatis  nostri  Maumeth  excellentissimis  intervenien- 
tibus  meritis  ecclesias  Petri  et  Pauli  deprmdati  su- 
mus,  Christianos  interfecimus,  Romauorumque 
exercitum  omnibus  retro  sfficulis  inexpugnabilem 
superavimus,  populosque  Italiffi  una  cum  Germa- 
norum  caterva  gladio  fugavimus.  Sed  dum  vestra' 
rum  virtutum  insigniaexprimere  conor,  menshebet 
plectrumque  meum  enormiterprffipeditur.Ergoquia 
ita  est,Titaneumque  jubarad  occasum  vergensiter 
nostrum  jam  prH^pedire  conatur,  isto  sistentes  in 
loco,  potioris  fortunae  prffistolemur  eventum:  ubi 
autem  sol  splendorem  suum  dederit  arvis,prffip6te 
cursu  prffisentia  rura  liquentes,  Casinensis  montis 
in  verticem  ascendamus,  coenobiumque  Benedicti 
dirueotes,  deprffidantes  etincendentes,  ejusquedi- 
scipulos  trucidantes  morti  tradamus.  «Taliapesti- 
lentissimus  observanda  cum  censuisset,  ejus  ad  im- 
perium  tentoria  figunt.  Tanta  vero  tuncerat  coeli 
serenitas^  utnullius  nubis  operiretur  amictu  ;  nam 
per  vastum  jam  temporis  spatium  tenuis  vel  stilii- 
cidil  gutta  vix  arva  perfuderat ;  Liris  vero  tanta 
8iccitaserat,utpedibus  quisque  volenstransvadere 
quivisset. 

Ast  ubi  fuscus  horror  incubuit  terris,  unus  Chri- 
sticolarum  e  castris  Ismeelitarum  aufugiens,  atque 
ad  DominiSalvatoris  coenobiumveniens,Bassatium 
abbatemsanctissimum  clamareomnibus  modiscoe- 
pit ;  cui  dum  prffisentatus,  ipso  vestis  ex  habitu, 
moerentiaomniquelacrymarum  fonlelugentia  signa 
obtulit,  percunctans  ait  cur  faora  eadem  vonire 
voluisset  ;8ic  orsus  est  fari :  «  Annuisset  cuncta 
regentis  ut  dextera  excelsi  quo  te,  Pater  sanctis- 
8ime,nunquamcognovissem,  nunquam  vidissem!» 
Hffic  cum  pcrorasset,  lacrymarum  rivulis  genas  in- 
spergens,  adjunxit :  t  Eloquar,  an  sileam  ?  fune- 


A  stumque  exitium  ab  Ismaelitis  futurum  retexaiD ! 
Tamensuperventuramcladis  ultionem  in  GasioeDs 
ccenobio  promam  :  nam  si  ego  tacere  voluero,  ra 
ipsa  clamabit.  Sceleribus  suis  Ghristianorum  exe^ 
citus,  qui  ad  reprimendam  IsmaeHtarum  sffivitias 
venerat,  per  compita  fugit,  per  rura,  per  valles. 
Campanumque  solum  penitus  deleverunt»  PuBda- 
nam  urbem  cremaverunt,  atque  ad  Casinense  ecena 
bium  incendendum,depr8ddandum  ao  monaehos  iDter 
ficiendos  se  venire  professi  sunt.  »  Hffic  fratres  sm 
cum  aure  cepissent,  et  tam  ingens  horreadumqoi 
excidium  sibi  imminere  perspexissent,  exsangoei 
e£fecti  sunt :  mortalium  ab  iUis  prasidium  recessii 
cunctorum,paci8  0scuIum  inter  se  invtcem  dantes, 
Cunctipotentis  enixiusflagitare  coeperuntclementi&s), 
ut  eorum  animas  benigne  susoiperet,  quorum  eor- 

|.  pora  horrendo  exterminio  Sarracenis  ad  necanduo] 
tradidisset.  Surgentesque  citi8sime,einere  aspersc 
capite,  discalciatisque  pedibus,  montis  ascenderanl 
verticem.Gumque  &d  Sanoti  Joannis  ecclesiamper 
venis8ent,et  Ismaelitarum  adventum  fratribQsnuc- 
tiassent,  ante  oorpus  sanctissimi  Benedicti  iiliec 
ruentes  clamare  coeperunt  dicentes :  Succurre  nune, 
adjuva,  Pater  sanctissime,  qui  discipulis  tuis  post 
mortem  prsesentiorem  te  promisisti  futuru«ii;adjuT] 
et  libera  nos  a  prmseoti  diserimine ;  exora,  Patei 
beatissime  patrum,  pro  nostra  salute  tuiquecoenobii 
stabilitate. 

Totam  igitur  noctem  pervigilem  fratribusdocen- 
tibus,  prfficelsique  Opificis  aurem  cum  luctu  et  ge- 
mitu  pulsfimtibus,  sanctumque  Patrem  Benedictuo] 
sine  intermissione  roganlibus  ;  soliioitatus,  iaio  (ut 

G  ita  dicam)  stimulatuscongregationissuffi  precibua 
Benedictus  Pater  sanotissimus  addiscipulosprolo- 
quens  ait :  «  Fratresvestriinsupremoarticulopositi 
sunt,  et  vos  adamantina  abversus  eos  prflecordia 
fertis ;  sequimini  me,  ac  proeisJesuChristoDomiDO 
preces  fundamus.  »  Hffic  oum  perorasset^in  medio 
sanctorum  consistens,  dixit  ad  eos  :  «  Quod  vestrs 
nunosanctitati  surrexi  promendum,  vosnon  dubito 
nosse :  undevoscommuniter  adillorumliberationen] 
invito,  et  utproiiiisnterniRegisthronumadeamas, 
ffiquanimiter  peto.  >  Statimque  celsi  adiit  tribuna 
impeni ;  quo  cum  pervenisset^humilitersupplican! 
ait :  «  Tuam  8uppIex,Rex  regumbenignissime,adr 
rogaturusclementiam,  filiorumutmihi  vitamdoDe^ 
meorum  :  tibi  enimomniaparent;  tu  dixiaiiiPetiU 

D  et  aeeipietis  {Matth.  vn,  7),  etc.  Tuo  enim  jussi 
eomdem  adii  Iocum,tuoque  prfficeptojurasancivi 
et  me  prffisentiorem  illis  post  carnis  depositionem 
quam  si  viverem,  futunim  promisi.  Certe  vides 
coelestium  terrestriumquerector  atque  altor,  afDi 
ctionemeorum  ;  obtritaethumiliataeorumprflscor 
dia  cernis ;  chirographo  promissionis  me»  astrictun 
metenent ;  et  utpastor8Uumgregemtueatur,adju 
vet,  protegat  atque  defendat,  clamare  non  cessanl 
Ego  vero,  Pastor  nterne,  quid  tunc  aoturus,qui( 
ero  dicturus,  cum  filios  meos  ante  corporis  me 
pnesentiam  a  Sarracenis  perspexero  in  frustadivi 


089 


DE  ORTU  ET  OBITU  JUSTORUM  CASIN. 


1090 


os  ?  Me  die  ac  nocte  horis  et  momentis  ad  suam 
aitioQAm  vocare  noa  desistunt:sperantatqae  con- 
idunt,  quidquid  Toluero,  me  a  tua  impetrare  cle- 
oentia  posse.  »  Hnc  igitur  eo  rogante,  responsum 
icoepit :  «  Utquid,  dulcissimeBenedicte,  tristaris, 
'el  cnr  tantopere  pro  illis  flagitas,  quos  tuis  iutei^ 
renientibus  meritis  liberasti  ?  Scito  priBnosceas 
[uia  quod  petisti,  datum  est  tibi.  » 

Igitur  cum  per  totam  noctem  aspersi  oapita  ci- 
lere  fratres  vigiliis  essent  sc  orationibus  intenti, 
^anctus  Apol  linaris  per  visum  sancto  Bassatio  abbati 
ipparens,  dixit  ad  eum  ;  a  Gur  ita»  Bassaticharis- 
^melili,  tristaris?  ȣtiIle:(cproptermortem,Pater 
(anctissime,  et  propter  loci  sancti  hujus  desolatio- 
lem,  quam  ocius  praestoiamnr.  vAdquemsanotus 
Vpoiiinaris  respondit :  <c  Gonformare,  duicissime  fiii, 
n  Domino  ;  abjice  proGulmetum,proculab  animo 
f>elie  mosrorem.  Misit  me  Dominus  noster  Jesus 
3hristus,  ut  et  tu  indubitans  esses,  et  fratrum  om* 
1  i  um  animos  tuis  debeas  rel  ationibus  cer  tos  reddere, 
te  sanctumqae  Patrem  Benedictum  Yestrum  omnium 
>btinuisse  liberationem  a  Domino,  ipsumque  pari- 
ter  nobiscum  yenisse  in  auxilium  vestrum.  Uade 
procul  omni  ambiguitate  remota  estote  certissimi, 
quod  nullas  ad  prssens  in  pemiciem  yestri  vires 
Agarenorum  sit  habitura  ferocitas ;  sed  illos,  divina 
▼i  territos  fortitudinis,  reditum  acceleraturos  in  pro- 
pria.  »  Yenerabilis  igitur  abbas  expergefactus, 
convocatis  in  unum  fratribus,  seriatim  eis  quod 
sibi  a  sancto  ApoUinari  fuerat  revelatum  innotuit, 
eosque  in  divin»  fortitudine  virtutb  corroborans, 
ut  instanter  oomipotentem  Dominum  precarentur 
admonuit ;  qui  divinis  confortationibns  roborati, 
procidentes  infaciemprotantffidignationecimsola- 
tionis  Greatori  gratias  rependerunt,  alque  quod  re- 
liquum  erat  noctis,  laudum  redditionibus  est  ora- 
tionibusque  coosumptum. 

Aeris  vero  taota  tunc  erat  serenitas,  ut  nulla  in 
eo  veltenuisnubeculavideretur :  cumcoBlum  subito 
densatur  nubibus,  tonitrua  conorepant^ooruscatio- 
nes  acfulguramicant,  tantusqueimber  effususest 
terris,  ut  Liris  fluvius  redundans  quasi  mare  vide« 
re  tur.  Igitur  iUucescente  diluculo  surgentes  e  castris 
barbari  accessere  ad  oram  fluminis,  diligentius 
persorutantes  si  quam  forte  navem  vadumve  reperire 
posssent.  Sed  cumtranseundi  eis  spes  esset  ablata, 
digitossibi  coeperemanusque  praefurore  corrodere 
eellasque  ccenobiiGasinensistrans  fluvium  positas 
igne  cremaverunt :  ascendentesque  naves,  dantes- 
que  carbasa  ventis  recto  cursu  Sciliam  cum  deve- 
nisseat,  repeate  parvamceraant  naviculam  huc  iU 
lucque  inter  suas  naves  discurrentem  celeriter,  in 
qua  clericus  veneranda  canitie,  alter  mooachali 
habitu  indutus,  sedere  videbaotur,  et  cum  ab  ei» 

(82)  Hffic  amaniiensis  adnotatio  est,  qui  PetH 
Diaconi  verbositatem  non  patiens,  permulta  resecuit 

<8d)  Bertharii  hujus  abbatis  et  martyrissunt 
nibi  io  manibuBhomiliflBdu8B.de  S.  Matthiaap.,et 
de  S.  Scbolastioaiopervetustooodioesoript89iquas 


A  soliicite  interrogarentur,  unde  tam  IsBtitam  alacres 
repedarent,  ab  Italiase  venire  professi  sunt,  ibique 
omnia  igni  ferroquetradidisse,  domos  etiam  Petri, 
et  Paulii  80  Benedicti  se  ezspoliasse  gloriati  sunt< 
«  Et  vos,  inquit,  qui  estisqui  tamsoliicite,  tam  di- 
ligenter  nos  interrogastis  ?  —  Nos,  ioquiunt, 
unus  Petrus,  alter  Benedictus  vocamur,  quorum 
domos  vos  invasisse  jactatis.  Sed  cujus  virtutis  cu-^ 
jusvepotentisBsimus,  quam  citissimeexperiemini.>» 
fithisdiotis,  ab  oculis  eorumabiati  sunt.  Moxigitur 
furentibus  ventis  fluctibusque  tumescentibus  tania 
subito  tempestas  ezorta  est,  ut  naves  omnes  vel 
colhsffi  vel  impulssB  scopuUs  confractsd  sint,  ita  ut 
exomniillalsmaelitarumcopia  vizpauci  superfue* 
rint,  qui  suis  hffic,  a  quibus  missi  fuerant,  civibus 

n  nuntiarent.  Elapsis  autem  a  transitu  sancti  ApoUi- 

naris  annis  duoentis  quinquaginta  tribus,virreve« 

rendissimus  Desiderius  e  loco  primarie  sepuItursB 

sancti  Apollinaris  inde  corpus  elevans,  in  muro 

ecclesiffi  Sancti  Baptistfls  Joannis  juxta  altarium 

beati  Gregorii  papsB  humavit. 

Ipte  supervacuumscriptor  dum  vitolaborem, 

Quw  non  $unt  ad  rem,  plurima  subripui  (82). 

XXVII.  DEUSDEOIT,  abbas  a  Beneventano  prin- 

oipe,  oausa  pecunisB  captus  atque  in  cuslodiam 

trusus  ibiqueinterfeotusest.Qui  duminmonasterio 

Beati  Benedicti  sepultus  fuisset,quidam  vir  gravis- 

simo  febris  ardore  fluctuans,iQ  ipso  febris  ardore 

super  ej  us  quiescens  obdormivit  sepulcrum.  E  vigiians 

autem  gratias  referre  coepit  voce  magna  dicens  : 

p  «  Benedictus  es,  Domine  Deus  patrum  nostrorum, 
quimesanumfecisti  meritis  Deusdedit  famuhtui.  » 
Dum  igitur  hoc  ad  aures  populorum  pervenisset. 
ingensadejus  sepulcrum  flBgrotantiumturba  coepit 
Qoncurrere,  et  pro  sua  sospitate  illic  Redemptori  om- 
niumsupplicare:quorumvotaDeusadvertens,mul- 
iosfebre  detentos  divcrsisque  langoribus  oppressos 
01  fide  poscentes  pristinsB  ibidem  sanitati  restituit. 
XXVm.  BERTHARIUS  abbas  (83),  nobiUs  carne, 
nobihs  spiritu,  in  monasterio  domini  Salvatoris 
juzta  altare  Sancti  Martini  pro  flde  Christi  a  Sarra- 
cenis  eapite  truncatusest.  Sepultus  veroest  in  mo- 
nasterio  Gasinensi  sursum.  Passi  sunt  autem  cum 
eo  et  aUi  multi  undeoimo  Kal.  Novembris. 

XXIX.  AUGERIUS  (84)  abbas»  tertius  (ut  ita  di- 
eam)  Gasinensis  coBaobii  ABdificator,  tptam  terram 

D  hominibus replevit.Hic parthenopensium (85)  genere 
ortus,  apud  monasterium  Sanoti  Pauh  Romfls  ab 
Aldutno  Gasinensi  abbate  monaohus  factus  est,  ae 
non  multo  post  praBpositus  Casinensis  constitutus. 
Abbas  dehinc,  Gasinensis  elfectus  Aligerius  ccepit 
mooasterii  possessionessolerterezquirere.  Qnadam 
verodie  Adenulphusquidamproeo  quod  Casinensis 
CQBnobii  possessiones  AUgerius  requirebat,  oum  mi- 

idoneo  tempore  cum  aliis,  ut  puto,  Casinensium 
auclorum  scriptis  vulgabo.  ' 

(84)  In  chronico  Casin.  lib.  ii  Aligernus. 

(85(  Neapolitauorum,  ut  ohron.  etiib.  cit.  cap.  4« 


i09i 


PETRI  DIACONI 


i092 


litibus  superveniens,  eumdem  abbatem  vi  oepit,  A 
atque  Aquinum  yeluti  prodam  maximam  asportavit. 
Ibi  vero  in  publico  civiumspectacuio,ur&ino  ilium 
tergo  revestiens,  canes  ei  undique,  sicut  revera 
urso,  adcircumlatrandumimmisit,otplurimis  inju- 
riis  virum  sanctissimum  vir  nequissimus  dehonestar 
yit.  His  Landulpbus  princeps  auditis,  mandat  Ade- 
nulpho  ut  Capuamvadat,  coramqueselegalijudicio 
abbati  justitiam  faciat.  Illeautem  perspiciens  iega~ 
liter  ob  commissum  facinus  n\prti  debere  succimi- 
bere,  rel>ellare  magis  elegit,  et  de  Aquinensi  satis 
munitione  confidens,  ad  principis  curiam  ire  con- 
tempsit.  Quod  ubi  principi  renuntiatum  est,  Aqui- 
num  mox  cum  exercitu  venit,  ejusque  prstorium, 
in  quo  prsfatus  rebellio  se  muniverat,  obsidione 
ac  macbiniscircumdedit.  Videns  igitur  Adenulphus  ^ 
Aquineosis  comes  se  non  posse  principis  maaus 
evadere.funemin  coUum  suum  misit,et  per  manus 
conjugis  suffi  ad  principis  pedes  se  trahi  prsBoepit. 
Quo  faoto,  protinus  eum  princeps  cum  suis  manibus 
ita  ut  erat  ligatus  abbati  deliberavit,  ut  quidquid 
veliet  tam  de  ipso  quam  de  ipsius  omnibus  face- 
ret  (86),  Sepultus  vero  est  prffidictus  abbas  in  Ca- 
sino  juxta  ecdesiam  Saacti  Benedicti.  Hujus  igitur 
oorpus  inde  Desiderius  abl>a8  elevans,  in  monasterio 
ecclesiffi  Sancti  Benedicti  juxta  altarium  Sanctffi 
Dei  genitricis  Mariffi  reverenter  locavit. 

XXX.    PBTRl    DUCONl    CASINENSIS    PR0L0GU8    IN    viTAM 
SANCTl    GUINIZONIS.    (87) 

GUINIZONlSeximii  ortum  obitumque  descriptu-  ^ 
rus,  r|uem  Redemptor  omnium  ceu  sidus  splendidis- 
simum  istis  radiare  fecit  temporibus,  cooperatorem 
adjutoremqueinvocoSpiritumsanctum,  qui  revelat 
mysteria,et  reserat  secreta  inenarrabilia,  qui  eum- 
dem  confessorem  aimificum  oo  potissimum  tempore, 
quo  diminutffi  sunt  veritatesa  filiis  hominum,  san- 
otusque  defecit,  inCasinensi  fulgere  fecit  coenobio: 
indignum  ultra  et  impiissimumreputansysitamin- 
tignis  oGBlestis  curiffi  senatoris  gesta  in  Casinensi 
tantum  ocoultarentur  archisterio,  et  non  potius  ad 
laudem  Jesu  Chrisli  Imperatoris  ffiterni,  quaUter 
contra  sffivissimum  tyrannum  infatigabili  lacerto 
pugnaverit»  ejusque  proterviam  caicans  devicerit, 
ad  omnium  ffidificationem  monachorum  ecolesiis 
Christi  quffi  per  totum  Romani  imperiiorbem  con- 
ttructffi  sunty  destinarem. 

Ad  hoc  nempe  non  moffi  industriffi,  sed  Rioardi,  D 
ejusdem  Casinensis  archisteriireyerendi  moBaohi, 
tum  provocatus  adhortatusque  imperio.  Nam  cum 
die  quadam  in  eodemcoenobiodesanctorum  mira- 

(80)  Additur  In  chron.  Casin.  n,  2,  Adenulphum 
captivumcunctaabbatirestituissequffiinterceperat, 
ataue  ita  ab  abbate  dimissum  gratis  et  iacolumem. 

(87)  Hanc  sancti  Guinizonis  Yilam  impetrarunt 
a  Casinensi  bibliotheca  edideruntque  Bollandiani 
t.  Vl  Maii  p.  450  sqq.  cum  prologo,  quam  Vaticani  co< 
dicis  scriptor  prffitermisit,  ego  autem  a  BoUandianis 
.acceptum  In  seriem  revocavi.  Nam  Petri  Diaconi 
eodicem  Ca<inensem  pleniorem  esse  Valicano,  non 
lioo  tolum  exemplo  inteUigimuSiVerum  etiam  exa« 


culis  reproborumque  loqreretur  suppliciis,  inter 
multa  qu»  tunc  peroravit,  moBrere  se  fatel)atar, 
quodtantioonfes8orisoblitterarenturmiracala,etat 
nomen  ita  et  gesta  illius  mirifica,  quibus  pre  oomi- 
bus  sui  temporis  hominibus  resplenduit  eoixius, 
diutumitate  temporum  in  conspectu  ocoultarentiff 
mortalium  ;  et  eoprfficipue  temporecum  gramma- 
ticorum,dialeoticorum,rhetoricffique  eminentissiaie 
ibidem  vigerent  scientiffi.  Hffic  igitur  dum  peroras- 
set,  nostram  exiguitatem  flagitare  codpit,  ut,  quod 
in  beatissimo  Plaoido  et  Apollinari  egeram,hoc  in 
Ouinizone  facere  non  reousarem.  Tum  ego ; «  Cua 
tanti  confessoris  miracula  fratribus  narrentur  at 
omnibus  ac  sffipiussffipiusquerelata  sintnotisaima, 
ejus  exarare  quid  neoetseest  vitam  ?  —  Nec  me,in- 
quit,latet,Ricardu8y  satisejuspateremiracula  ised 
non  te  pigeat  ejusinsignissimamapicibus  mandare 
historiam»  tam  nobis  quampostensgenerationiiNM 
profuturam.  Atlendendum  est  enim  ac  soUicitiQs 
prfficavendum»  ne  antiqui  hostis  versutia  nos  in 
hacpartepertentet,qui  vitaseorumqui  Redemptoii 
nostro  in  isto  placuere  coenobio,  describere  negli- 
gimus.  Hinc  etenim  Scriptura  dicit;  Filii  mairit 
mem  pugnaverunt  adversus  me  [CatU,  i,  5).  Tuoe 
nempe  filii  sanctffi  Ecclesiffi  adversus  matris  soc 
Ecclesiffi  filios  pugnant,cum  eorumvitampestifero 
taciturnitatis  turbine  tegunt.  Quid  ex  hoc  adurai 
eris,  qui  exterorummiraculadescripsisti  quamplo- 
rima.etnostrorumaudirefastidisti  ?  Unde  et  Domi- 
nus  ait :  Nemo  prapketa  aceeptui  est  in  pairia  sm 
(Luc.  IV,  24).  Nostrffi  enim  taciturnitatis  stoliditai 
tapientibus  moP8titiam,etiQsipientibusgaudium  ge- 
nerat.  Sed  vereor  ae  iiludoobis  dicatur  insupremc 
examinis  die  :  Filioi  genui  $t  enutnvif  ipsi  autem 
contemnentes  spreverunt  me  (Isa  i,  2)  :  iUe  nam- 
quepatremsuumspemit,quifratrum  suoromgesta- 
mirifica  apicibus  mandare  cootemnit.  Hoc  autem 
ideo  flagito,  quia  corpus  illius  sacratissimQm  io 
nostra  quiescit  ecclesia,  et  eaquffideeodem  sancto 
Tiro  in  libris  Dialogorum  suorum  Victor  sedis  apo- 
stolicffi  pontifex  retuiit,nimi8compendio8a,  vakie- 
que  transcursim  videntur  esse  descripta.  > 

Hffic  venerandus  dum  vir  retuiisset,  exiguitatem 
inscientiffi  me»  postpooens,  ad  hujusoe  rei  negotium 
animum  impuli,et  ad  nostri  Redemptoris  gloriam, 
sanctissimi  confessoris  vitam  scripturus,  sentnm 
aptavi  ;proculdubio8oiens,innarrationevirtatttm, 
et  illi  honorem  debitum  exhiberi,  et  audientilM» 
piurimum  utiiitatisconferri.Nam^testeDeo  loquor) 
quffiounque  seripta  sunt,  ad  nostram  doctrinam 
scriptasuntSiquavero  (bona)in  hoc  opusculo  pru- 

manuensis  pag.  251  et263,  confessione,  gui  hone- 
stffi  brevitati  con8ulens,partes  operis  exemisse  dicif . 
Codicem  autem  archetypumhujuscommentanide 
justis  Casinensibus  narrant  Boilandiani  pag.  250, 
antiguislitteris  Longobardicisscriptum  in  monaste- 
rio  Casinensi  sub  arctissima  custodia  asservari. 
Cffiteroquinexemplar  Boliandianisabimperitoama- 
nuense  suppeditatum  et  (>arum  fideie  fuit  et  vakle 
mendosum,  ut  codex  Vatioaaus»quo  utor,  mihi  de« 
monstrat 


1093 


DE  ORTU  ET  OBITU  JUSTORUM  CASIN. 


im 


dens  forte  lector  invenerit,  beneficio  misericordis  A 
depulet  Conditoris,  a  quo  esi  omne  datum  optimum, 
omne  donum  perfeclum  (Jac.  l,  il).  Lecturos  inter- 
easuppliciter  poBco,utpronostriscommissis  Jesum 
Ghristum,  Filium  Dei,Dominum  nostrum,  universalem 
exorent  Pontificem,  quatenus  me  a  latrantiam  ro- 
striseripiens,  ac  in  futurojusti  judiciidie  delictorum 
remissione  concessa,  sit  mihi  prflemium  fugisse 
supplicium. 

INCIPIT  VITA. 

Tempore  quo  serenissimus  Heinricus  Romanum, 
Basilius  autem  Gonstantinopolitanum  feliciler  gu- 
bemabant  imperium,  sacerrimaeque  vitas  Benedi- 
ctus,  moribus  doctrinaque  prfiecipuus,  apostolicas 
ac  universali  praesidebat  Ecclesifls ;  Guinizo  confes- 
6or  almificus,  apud  Casinum  coenobium  sole  fulgi-  q 
dius  claruit,  vir  plane  mirabilis,  sanctitate  perspi- 
cuus,  humilitateprsBcipuus,  abstinentia  clarus,  pro 
phetiflB  spiritu  sp]endidus,yirlutum  jubarecoruscus, 
et  omni  bonitate  redimitus.  Hic  ulleriore  Hispania 
ortus,  tantam  in  se  abstinentiam,  tantam  sectatus 
est  palientiam,  utliquidiusjamaparentibusyaleret 
agnosci,  non  ad  suflehdereditatissuccessionemised 
addiyinampotiusservitutem,  a  pietateeum  electum 
f uisse  superna.  Scintillanamque  inejus  pectusculo 
divineejam  lucis  splendebat,  illius  utique  quxiUu" 
minat  omnem  hominem  venientem  in  huncmundum 
{Joan,  1,  9).  Gum  autem  puerilem  transcendens,  ad 
iUam  pervenisset  aetatem  in  qua  vel  mazime  anti- 
quus  bostis  genus  humanum  irretire  conatur,  tanto 
eminentius  se  armatura  fidei,  gladioque  verbi  Dei,  ^ 
loricaque  bonorum  operum  coepit  munire,  quanto 
gravius  adversum  se  jacula  ignita  videbat  insurgere. 
Goepit  igitur  toto  mentis  desiderio  ad  altiora  con- 
scendere,  spiritualia  quffirere,labentia  perituraque 
relinquere.  Sed  quanto  a  seconabatur  mundi  curas 
abjicere,  tanto  magis  illius  nexibus  irretiebatur. 
Gernens  itaque  vir  Dei,  non  posse  se  in  patria  ad 
effectum  perducere  quod  jam  mente  oonceperat, 
levavit  se  super  se  ;  relictaque,  ut  olim  Abraham» 
patria  sua,  caput  monastici  ordinis,  Gasinensecoeno" 
bium  petiit,  ibique  cum  servis  Dei  vivere  coepit. 

Eo  autem  tempore  gravissima  persecutionum 
procella  eamdem  coepit  agitare  Rcclesiam.  Pandul- 
phusnamqueCapuanusprinceps,  supra  modum  sce- 
lestis  et  ioauditis  operibus  deteetus,  Gasinensi  coe- 
nobio  persecutiones  inferrenondesinebat.Primum  ^ 
namque  adjiciens  peocatum  peceato,  reverendissi- 
mum  abbatem  exCasinensi  monasterio  abstrahensi 
in  civitate  Gapuana  custodie  mancipavit;  deCasi- 
nensi  vero  claustro  omnes  fere  monachos  exsuies 
fecit ;  paucos  tantum,  qui  vix  duodecim  possent 
complere  lectiones,  ad  corpus  beati  Benedicti  dimi- 
sit.  In  monasterio  vero  eodem  scelestissimum  et 
ultra  modum  perversum  su»  nequiti»  complicem, 
Basiiium,  abbatem  suum  potiusquam  monachorum 
constituit,  prffibitosuis  manibuspriusturpiterprin- 
cipi  sacramento,  utultravigintisolidisperannum, 
de  rebus  monasterii  omnibus  ei  traditis,  nihii  reU- 


neret.  Ad  postremum  autem  universos  monasterii 
homines  in  suam  fidelitatem  jurare  faciens,  etcun- 
cta  castella  sea  villas  ejusdem  loci  Northmannis, 
qui  sibi  tunc  adhffirebant,  dislribuens,  Theodinum 
quemdam  de  monasterii  servis,  suffinequitinsimi- 
lem,  superposuit,  eumque  apud  Sanctum  Germa- 
num,  in  ipsaabbatis  curia  manere  constituit,  insu- 
per  et  Roccam,  quffi  Bantra  dicitur,  iUicontradens, 
ad  suam  fidelitatem  cunctosillic  tam  Northmannos 
quam  csteros  qaoque  parere  prfficepit.  Jam  vero 
quam  pessimus,  quam  impius  idem  Theodinus  in- 
Dei  servos  exstiterit,  in  quantam  eos  sanctumque 
hunclocumpenuriamdedecusqueredegerit,etiamsi 
Varronis  aut  Tullii  mihi  inesset  facundia,  referre 
non  valerem:  adeo  (ut  ex  his  pauca  perstringam) 
nt  in  ipsa  sanct»  Dei  Genitricis  assumptlone,  ad 
ministerium  altaris  vinum  eis  defuerit;adeo  nihiJ 
reliquitunc  monachis  erat,  quam  cum  Hieremiain 
lamentum  prorumpere :  Servi  dominali  sunt  nostri, 
nec  fuit  gui  eriperet  nos  de  manibus  eorum  (Thren. 
v,9). 

Gumque  nec  ista  rabidissimo  sufiRcerent  cani, 
postdiesaliquotjubetnequissimusprincepscuidam 
fideli  suo,  nomine  Aldegisio,  ut  quantocius  ad  hoc 
monasterium  veniat,  eique  planetam  et  calicem 
Heinrici  imperatoris,  et  alia  prsBcipua  ecclesi» 
ornamenta,  Aquini  et Scxti  comi tibus  impignoranda 
perniciterdeferat.  Gumque  illeveniens^  rempropter 
quam  missusfueratindicasset,  Adan,revendissimu8 
ejusdemecclesiffiparamonarius,ait ;  c  Egohfficquse, 
virbone,  requiris,  neque  tibinequealicuialiidatu- 
rus  aliquando  sum.  Verum  ea  super  ipsum,  cujus 
sunt,  beati  Benedicti  altarium  ponam  ;  inde  ille 
qui  prssumpserit  auferat.  »  Quod  cum  fecisset, 
mox  iUe  audacteraccedens,  cum  jam  jamquesuper 
beati  Benedicti  corpus  manusnefandasextenderet 
protinus  in  faciem  corruit,  etvehementissima  subi- 
to  paralysi  correptus,  distorto  ore  et  oculo  usque 
ad  mortem  permansit.  Quod  scelestissimus  Pandul- 
phus  audiens,  prffifatumBasihummisit,omnemque 
hujus  loci  thesaurum  per  illum  ad  se  asportari 
prfficepit,  quem  gloriosffimemoriffiCaroius,  Pipinus 
et  Garolus  frater  ejus,  Ludovicus,  Lotharius  Garlit- 
tus,  Otto  ac  Heinricus  imperatores  sancto  Benedi- 
cto  obtulerant,atque  ia  arceSanctffi  Agathffi,  omnia 
simul  condens,  reposuit.  Tuh  igiturmodoabrasisa 
nefandissimo  principe  funditus  monasterii  rebus, 
vir  Domini  Guioizo,  eremiticam  vitam  ducturus,  a 
fratribusiicentiam  petiit,  atque  in  eodem  monte  non 
longe  a  monasterio  sibiceilamfecit :  ibiquein  ora"- 
tionibus,  jej  uniis  ac  vigiliis  persistens,  omnipotentem 
Deum  flagitare  coepitenixius,ut  Casinensi  coenobio 
solita  pietate  succurreret,  filiosque  ejus,  a  scelesiis* 
simo  Pandulpho  dispersos,  ad  eamdem  eoclesiam 
iterum  revocaret. 

Eo  autem  tempore,  cum  prsdicd  Gasinensis  coe- 
nobii  fratres  maximastipendiipremerenturinopia, 
almifici  Patris  Guinizonis  sanctitatem,  vitam  ac 
mores  agnoscentesesse  prfficipuam,  eum  convocaA'* 


1095 


PETRI  DIACONI 


1096 


tes  in  medium,  tale  ad  eum  habuere  omnes  collo- 
quium : «  Quantisjam  dudum,frater  dulcissime,simus 
oppressi  miseriis,  quantisque  tribulationibus  coar- 
ctemur.vestrfledilectioninonmanetincogaitum.Jam 
eoim  pervenit  gladius  usque  ad  animam,  jam  con- 
summatio  desolationis  in  hoc  loco  a  principe  facta 
est,  jam  namquetotum  depraedatl  suntccBnobium, 
possessionesque  beati  Benedicti  ad  suas  utilitates 
retorserunt;  nosque  fames  dirissima  cruciat,  et 
qualevitflBcapiamusremedium^penitusignoramus. 
Sed  Dei  omnipotentis  confisi  c)ementia,  vestram 
fraternitatem  suppliciter  poscimus  ut  ad  Theodini 
pestilentissimi  curiam  quantocius  properes;  confi- 
dimas  enim  in  Domino  et  in  potentia  virtutisejus, 
quod  nobis  in  tanto  periculo  positisconcedetreme- 
dium.  Hsec  vir  Domini  audiens,  ait :  «  Fratres  et 
domini  mei,  nostrumque  unicumacsingularereme- 
dium,curadeo  iDoestumanimum  gerilis  ?  Confidite 
in  eo  qui  vicit  mnQdum,qai  percutit  et  sanat,  vul- 
nerat  et  medetur ;  qui  ideohic  flagella  irrogat,  ne 
iD  seternum  puniat.  Recolite  quia  Pater  sanctissi- 
mus  Benedictus  prflBsentiorem  quamsiviveretpolli- 
citus  est  se  futurum :  unde  in  tribulatione  gratias 
agentes,  illud  cum  Job  decantemus  canticum  :  Si 
bonasuscepimus  de  manu  Domini.malaquarenoa 
suscipiamus?  Unum  autem  a  dilectione  postulo 
vestra,  ut  pro  me  Domino  Jesu  Christo  Patrique 
sanctissimo  Benediclo  preces  fundatis,  quatenus 
Theodini  miserrimi  vultum  mihi  placabilem  faciat, 
mentemque  ejusad  preces  meas  inclinet,  quo  ab 
80  valeam  obtinere  quod  rogaturus  sum.  » 

Hicdictis,nulla  interposita  mora,  omnium  fra- 
trum  se  prosterneos  vestigiis,  sumpto  baculo  iter 
aggressus  est.Mox  vero  ut  ad  Roccam  crudelissimo 
servo  prflBsentatus  est  cur  illuc  tantus  vir  venire 
insolite  voluissset,  inquisitus  est,Guivir  Dei  respon- 
dit :  <  Nostrum  procul  dubio  hujus  rei  gratia  ad 
hunc  locum  noveris  exstitisse  adventum,  ut  fratri- 
bus  nostris,  alimentorumnecessitatempatientibus, 
frumenti  preestes  auxilium,  «Qui  inter  multa  ver- 
borum  convicia,  servilis  ut  est  consuetudinis,  re- 
(ipondit:«Cur  non  laboratis  manibus  vestris,  sicut 
vobis  regula  praecepit?  »  Tunc  vir  Dei  :  «  Quiaalii 
infirmi  sunt,  alii  vero  in  decrepitajamfletateconsis- 
tunt.  y>  Sed  cum  multis  vir  Dei  instaretprecibus,  re- 
spondit :«  Nevestrademumverbaparvipenderevi- 
dear,  hacmecumnoctesiperseverarevolueris,centum 
tibi  milii  modios,diei  illucescente  aurora,  vestri  gratia 
tribuam.  »Qune  omniavirDeisubdoleillumretexere 
sentiens,  regulae  prflecepta  se  nullo  modo  violaturum 
fore  respondit.  At  Theodinus,  dum  in  mente  sua 
anxius  quaereret  quo  venena  perfldifle  funderepos- 
setydiabolicis  tandem  exagitatus  8timulis,dum  ser- 
vum  Dei  oralionisgratia  ecclesiam  intrasse  conspi- 
cereti  Cflepit  intra  se  htec  tacitus  volvere :  «  Quia 
manere  hodiespontenobiscumuoluit  iste,  persistat 
invitus  ;  »  sicque  cum  summa  diiigentia  claudi  ec- 
clesiam  fecit :  virgam  vero,  quam  in  manu  servus 
JDei  addnxerat,  uxori  suab  tradidit,  et  eam  in  arca 


A  claudi  prcecepit.  SedhumanigenerisConditor,quiia 
se  sperantes  non  deserit,  misit  angelum  suum,  qui 
salvo  januarum  signaculo  eumde  ecclesiaabstraheas 
in  montis  pede  servum  Dei  deposuit.  Rustici  vero, 
ex  more  sero  redeuntes  a  ruribus,  percunctati  a 
castri  habitatoribus  si  quid  novi  in  iUis  partibus 
nuperrime  gestum  foret,  respondere  se  omnino 
nihil  ahud  vidisse,  nisi  quemdam  hominem  soliva- 
gum,discalciatispedibus,  camibuttam  in  manu  por* 
tantem.  Theodinus  veronequissimussei^vushocaa- 
diens,  evocat  [confestim  presbyterum  et  Marottam 
uxorem  suam,  et  quidde  Dei  homineactumfuisset 
sollicite  coepit  inquirere.  Qui  cum  in  ecclesia  eum 
permanere  dixissent,  ut  eum  ad  Theodinum  per- 
ducerentconcito  gradu  porrexerunt;quem  invenire 

Q  non  prflBvalentes,  ei  nuntiarecurarunt;uxorautem 

•  ejusbaculum,  quem  in  arca  posuerat,  similiter  re- 

quirens  invenire  nonpotuit.  Qualiter  autem  omDi- 

potens  Deus  deecclesia,januisclausi8,servumsuum 

abstraxerit,  usque  hodie  manet  incognitum. 

Sed  cumidemomnipotens  Deus  tantisdireptioni- 
bus  decrevisset  finem  imponere,Casinensis  coenobii 
fratres,  ultra  montes  ad  imperatorem  pergentes, 
qufle  mala  a  Pandulpho  pertulerant  retulere ;  orantes 
ut  ad  Italiam  dignaretur  venire,  ac  Casinense  cce- 
nobium,  quodcaput  omniummonasteriorumaDo- 
mino  JesuChristoperPatrem  Benedictum  statutum 
fuerat,quod  omnes  imperatores  sub  suatutela  reve- 
renter nimis  habuerant,  de  sflevissimi  tyranni  maoi- 
I)us  potenter  erueret.  Conradus  autem  imperator, 
his  auditis  ira  succensus,  cum  valido  nimis  totius 

^  Occidentis  exercitu  transitis  Alpibus  Romam  ad- 
venit ;  ibique  habito  cum  Romanis  consilio,strenuos 
alateresuoprincipidestinatviros,  mandansut  nisi 
indignationem  Romani  imperii  vellet  protinus  ex- 
periri,monasterioCasinensi  cuncta  quae  abstulerat 
confestim  restitueret.  Sed  cum  hi,  qui  ab  impera- 
tore  missi  fuerant,  nil  profecissent,  cernens  Augu- 
stus  se  a  Pandulpho  contemni,3umpto  exercitu  veoit 
Casinum.  Quodcum  fratribus  fuisset  relatum,dixe- 
runt :  «  Tempus  tacendi  transiit,  et  loquendi  tem- 
pus  adveuit :  ecce  illuxit  dies  redemptionis  nostre. 
Descendamus,  et  imperatoris  ministris  omnia  quse 
sunt  necessaria  prceparemus.  »  Alia  autem  die  im- 
perator,  Benedicto  Patri  secommendaturus,montis 
ascendit  verticem  ;  cumque  capitulum,  una  cum 

D  Heinrico  rege  fllio  suo,  ingressus  fuisset,  surgentes 
monachi,  omnes  in  terram  ante  faciem  imperatoris 
se  prostravere,  surgentesque  :  «  Ita  vos  inquiunt, 
exspectavimus,  ita  faciem  vestram  contemplari  de- 
sideravimus,  ac  si  justorum  animae  in  inferno  Re- 
demptoris  adventum  expectassenoscunlur.  »Etite- 
rum  omnes  in  faciem  ruentes,  qus  et  quanta  mala 
per  duodecim  annos  a  Pandulpho  perpessi  fuerant 
referunt.  Tunc  imperator  in  fletum  erumpens,  ob 
eam  solummodo  causam  se  ad  partes  istas  transisse. 
ut  sanctissimi  Patris  Benedicti  coenobium  de  jugo 
servitutisereptum  pristinflBredderetlibertati,  jure- 
Jurando  affirmabat.Ibi  autemimperatoraliquandia 


1Q97 


DE  ORTO  ET  OBITO  JUSTORUM  CASIN. 


1098 


demoralusjRicherium  in  eodem  Casinensi  cceaobio  A     Tum  ille,  flens  etejulans,  in  hujus  verba  respon- 


abbatem  cotistituit ;  indeque  recedens  Capuatn  super 
principem  sine  mora  perrexit,  ibique  Guaymarium 
principem  ordinans,  omnem  terram  sancto  Bene- 
dicto  restituit. 

Scelestissimus  autem  Pandulphus,  una  cum  Basi- 
lio  8U0  ad  imperatoremConstantinopolimabiit,aquio 
justo  Oei  judicio  in  exsilium  directus  est.  Tbeodinus 
▼ero,  disponente  Oeo,  a  Richerio  abbate  captus, 
virgiscaesus  ac  tonsus,necnonsaccoindutus,  et  ad 
cernendam  farinam  more  servorum  in  pistrino  po- 
situs  est.  Northmanni  vero,  qui  tanti  loci  infestato- 
res  exstiterant,  centum  quinquaginta  intra  biennium 
diversa  morte  consumpti  sunt.  Comes  autem  illo- 
rum,  quiterram  monasterii  vastare  disposuerat.eo 


sionis  erumpit :  c  Licet,  o  Pythagora,  muitiplicibiis 
et  inHnitis  facinoribus  meis  multipiida  et  infinita 
mihi  sint  parata  supplicia ;  hujus  tamen,  cujus  ipse 
conspector  es,  poenaBnullamalianicaUsamnoveris 
esse,  nisi  quod  aureum  calicem  de  sancti  Patris 
Benedicti  coenobio,  8acrilegaductuscupiditate,ab- 
straxi,  eique  moriens  minime  reddere  procuravi. 
Unde  obnixedeprecorac  perJesumChristumDomi- 
num,  cujusinfelixego  prsecepta  contemnens  in  hac 
sum  detrusus  voragine,  te  obtestor,  ne  usque  Ca* 
puam  itinerispigriteris  fatigationemsubire,eamque 
quffi  mihi  in  conjugem  fuit  copulata  adire,  eique 
poenam  meam,  cujus  te  Deus  vlso  ipso  cognitorem 
voluit,  intimare  ;  poenaeque  causam  abstractionem 


die  quo  id  se  acturum  sperabat,  subitanea  morle  £  esse  calicis  memorati,  te  meis  eloquiis  didicisse, 


defunctus  est.  Siconulphusvero  Aquinensiscomes, 
et  ipse  ex  persecutoribus,  Dei  judicio  percussus, 
una  cum  duobus  militibus  quiogentis  civitatis  suae 
habitatoribus,  eodem  anno  mortuus  est.  Pandul- 
phus  autem,  pro  his  quee  in  Casinensi  ecciesia 
gessit,  licetin  hoc  saeculo  poenam  sustinuit,  infuturo 
tamen  poena  non  caruit ;  quod  certius  probabitur, 
si  ea  quffi  de  eo  visa  sunt,  in  medium  deducantur. 
Sergius  namque  magister  militum,  qui,  Neapoli- 
taQfle  prseeraturbi,  in  ipso  sancto  Paschali  Sabbato 
silvam  suis  cumpueris  venaturus  ingreditur:  ten- 
sisque  retibus,  ad  insequendos  apros  per  silvam 
omnes  sese  cum  canibus  huc  illucque  didundunt.Fit 
autem  venantibus  eis  aper  obvius,  qui  priusquam 
fugiens  retisinvolvereturlaqueo,confossus  verubus 
captioni  cessit  eorum.  Cum  autem  ad  occasum  sol 
vergens,  tardioris  hor»  noctisque  jam  imminentis 
indicia  certa  referret,  sumptaquam  ceperantvena- 
tione,  celeremcum  universis  domumrepedationem 
Sergius  arripuit,  unoduntaxatpostsepuero,Pytha« 
goras  nomine,  derelicto  ;  cui,  ut  collectis  retibus 
summa  sese  cum  festinatione  sequeretur,  prsecepit. 
Cum  autem j ussionibus  parens  dominicis,  dominum 
celeri  cursu  aequeretur,  duo  repente  monachi,  vul- 
tus  admodum  reverendi,  ei  sese  in  itinere  obvios 
obtulere.  Cumque  timore  exterritus  puer,  quinam 
essent  inquireret,  illi :«  Procul,inquiunty  ab  animo 
omnem  repelie  formidinem,  nosque  intrepidus  co- 
mitaro'  Cumitaquepereamdemsilvam  simulpro- 
ficiscentesaliquantulum  processissent,  veneruntad 
lacumquemdamcoenosum  vaideaspectuquehorribi-  ^ 
lenoL ;  ibique  Pythagorse  monachi,  qui  videbantur, 
PaQdulphumprincipemsupradictumostendunt,fer- 
reis  nexum  viaculis  atque  in  coeno  lacusad  gulam 
usque  demersum.  Yisisuntintereaduo  iEthiopesin 
restis  speciem  vites  contorquere  agrestes,  quibus 
collum  principis  colligantes,  missum  in  inferiora 
iacus,  ad  superiora  trahebant  ;  atque  adsuperiora 
pertractum,  iterum  in  inferiora  trahebant.  Cumque 
has  iEthiopes  puer  vices  alternare  conspiceret,  im- 
mensalicetcorreptusformidine,Pandulphumtamen 
alloquitur,  tantique  ab  eo  causamdiscriminisper- 
ouQctatur. 

Patrol.  CLXXIU. 


meque  rogare  et  obtestari  obnixe  ut  pristini  dile- 
etionem  amoris  in  memoriam  re vocet,  ablatumque 
calicem  sancto  loco  ocius  et  sub  omni  celeritatere- 
stituendum  procuret.  »  Ad  heecPythagoras :  c  Non, 
inquit,  verbis  meis.  ut  reor,uxor  tua  adhibitura  est 
fidem;  neque  quod  te  viderim,  vel  quod  ipse  patiaris 
talia,  creditura.  >  Tunc  princeps  ait : «  Ut  uxor  mea 
tuis  debeat  fidem  inambiguam  adhibere  sermonibus 
hoc  illi  dabis  indubiffi  certitudinis  signum,  dicens 
preefatum  calicemPandulphumGualae  filiumhabere 
pro  pignore;  rogabisqueex  personamea  ut,siquffi 
in  ipsiusanimoconjugalis  resident  amoris  vestigia, 
solidos,  pro  quibus  calix  in  pignus  est  traditus, 
Guulffi  reddere  non  moretur,sanotoque  caiicem  mo* 
,  nasterio  restituere,  ut  quam  pro  abiatione  calicis 
*  poenam  mereor  pati,  ea,  calice  restituto,  merear  li^ 
berari. »  Quibus  dtctis  visio  omnis  illa  ab  oculis 
pueri  ablata  est.  Qui  reversus  domum^gravi  conti- 
nuo  ianguore  corripitur,  qui  per  singulos  dies  inva^ 
lescens,  vitam  ei  brevi  tcmporis  spatio  terminavit. 
Prius  vero  quam  decederet  vita,  Pandulphum,  cui 
praefatus  calix  fuerat  in  arrhabonem  commissus, 
contigit  venire  Neapolim,et  ex  ipsius  ore  Pythagore 
hanc  seriatim  visionem  audire.  Qui  cum  reversus 
Capuamuxoriprincipiscunctaintimasset.parvipen- 
dens  verbamulier,  nec  pretium  quod  vir  acceperat 
mutuo  restituere,nec  calicemrestituendum  ecclesiae 
curavit  recipere.  His  taliter  pr«libatis  •  ad  sancti 
Januarii,  Guinizonis  discipuli,  enarranda  miracula 
veniamus. 

XXXI.  DE  JANUARIO  GUINIZONIS  DISCIPULO 
Hic  igitur  cum  in  Guinizonis  erudiretur  doctrina, 
magnis  abstinentisBobedientiaeque  coepit  pollere  vir- 
tutibus.  Qui  cum  tempore  quodam  a  magistro,  ut 
ferramenta,  quibus  erant  soliti  operari,  relicerot. 
Aquinummissusfuisset;domumfabriferrarii:adiit, 
atque  ab  eo  ferramenta  sibi  reparari  data  mercede 
poposcit.  Krat  autem  a  natura  sanctoJanuarioquae- 
dam  attributa  corpulentia,  ruborque  genarum  in 
tantum,  ut  mira  quoque  abstinentia  exinanire  duo 
ista  in  Januario  non  sufficeret.  Faberergo  ferrarius 
figens  obtutus  in  Januarium,  coepit  de  eo  cum  astun- 
tibus  risumfaoere,  ejusquecorpulentiam  etruboreoi 


1099 


PETrJ  blACONl 


iioo 


esculentioribus  cibis  vinique  potaliDnibns  assiduis  A  8umpcrSpiritumcognovit,etastantibusibifralribus 


deputare.  Ad  quam  falsam  suspicionem  de  eo  prsB- 
sumptam  sanctus  Januarius  respondit : «  Potens  est 
Deus  facere  ut  de  pinguedine  et  rubore  meo  falsa 
vospoenileat  opinatos. »  Interim  autemdum  faber 
ferrrarius  quas  artis  erant  suse  operari  non  desinebat, 
fervens  nimiique  ruboris  ferrum  de  igne  extrahit, 
super  iocudem  ponit,idque  fortuitoexcussum  forci- 
pe,  incude  desiliens,  in  terramdecidil;  quod  con- 
tinuo  correptum  manu  sanctus  Januarius  incudi 
re8tituit,cunctorumque,quipraesentesastabant,tre- 
more  corpora,  animos  stupore  reple  vit ;  eoque  facto, 
neque  exedacitate  se  nimiacorpidentumy  ne'\\ie  ex 
yini  potatione  sedula  rubescentem,  evidentissime 
omnibuspatefecit.Non  enim  astantiumquisquam  vel 


dixit :  «  Omni  remoto  scrupulo  baesitationis,  estote 
certissimi,in  Casinensi  monasterio  magni  quemdam 
meriti  hodierna  die  migrasse  ad  Dominum.  >  Ad 
quaenimirum  verba  mentesaudientiumomDiuailn 
stuporem  sunt  verssB,  quod  videlicet  migrationem 
viri,  per  octoginta  fere  passuum  millia  separati, 
tanta  sibi  acctperentfirmitatis  certitudine  nuntiari. 
Diligentiore  tamen  perquisitionerei  veritatem  discu- 
tientes,  cognovere  profeeto,  eodemdie  Guinizoncm 
Patrem  migrasse,  quo  nimirum  magnum  quemdam 
in  Casinensi  monasterio  virum  memoratus  frater 
obiisse  cognovit,  ejusque  cseterisobitum  revelavit. 
Sepultus  vero  est  in  ecclesia  sancti  confessoris 
Christi  Nicolai,  in  loculo  piumbeo  ad  dexteram  par- 


tenuiter  ultra  potuit  opinari  sanctum  Januarium  £  tem  altaris,  inloco  qui  dicitur  Ciconia:  in  quo  et 

sanctus  Januarius  discipulus  defunctus  una  cum 
magistro  suo  positus  est ;  ad  quorumChristus  me- 
rita  declaranda,  mira  in  dies  usque  in  hodiernum 
patrare  non  cessat. 

XXXII.  LYUTIUSCasinensis  monachus  ab  eodem 
coenobio  egrediens  Hierosolymam  petiit,  indeque 
reversus  primo  apud  Salernum  inquadameremo,iQ 
loco  qui  dicitur  ad  Cavam,  aliquandiu  mansit  : 
postmodumvero  in  montehoc  loco  Albaneta  voca- 
bulo  monasterium  construxit,  ibique  cum  triginta 
circiter  fratribus  conversari  religiosissime  coepit. 
Ipse  autem  prae  cffiteris  omni  vilitate  et  extremitate 
contentus,  tam  humili  seofficio  mancipavit,  ut  fari- 
nam  in  prtstino  ad  panem  faciendum  famulorum 
more  discerneret ;  cum  interim  de  ore  illius  Domi- 
nicacantica  nunquam  cessarent.  In  cuj  us  vitae  hami« 
litate  ac  nimia  abstineotiae  austeritate  usque  ad 
finem  vitas  perduravit.  Sepultus  vero  estinmona- 
sterio  Casinensi. 

XXXni.  JOANNES,  Apulia  provincia  ortus,  Casi- 
nensis  decanus  aliquanto  tempore  exstitit.  Demum 
vero  ad  civitatem  Lucensem  ad  construendum  mo- 
nasterium  missus,  cum  ibidem  jejuniis,vigilii8,  ora- 
tionibusmaximequeeleemosynissludiumindesiDens 
adhiberet,  tentarumlacrymarumubertatem  tant»- 
que  compunctionis  gratiam  de  supernee  muniQcenlis 
largitatepromeruit,utnemopermittereturambigere 
quin  illefons  oculorum,  illaque  tanta  spiritus  humi- 
litatis  contritio,  multa  et  maxima  a  divinis  posset 
auribus  impetrare.Cum  itaque  fama  sanctitatis  ejus 


edacemveIbibulum,perqu8B  tantse  vertutisin  eorum 
oculis  Creator  omnipotens  demonstrare  voluit  si- 
gnum.  Cum  autem  ferramentis  refectis  ad  ceilam 
sanctusremeasset  Januarius.vehementis  a  magistro 
est  verbis  increpationis  correptus,  quod,  insultanti- 
bus  cedens,  virtutis  signum  in  eorum  facere  cou- 
spectibus  prsesumpsisset.  Cumque  ad  hsec  sanctus 
Januarius  stupens  percunctaretur  ab  eo  quoreve- 
lante  istaeiinsinuata  fuissent,  Guinizovir  Dei,  re- 
spondit :  «  Cujus  tibi  virtute  signum  tantum  conces- 
8um  est  exterius  facere,  eodem  revelante  interius 
iilud  mihi  concessum  est  scire.  >  In  quo  facto  Gui- 
nizo  facta  absentis  discipuU  contuitus,  Elisseo  ;  in 
exstinctione  vero  virtutis  igne6e,tribus  pueris  simi- 
lis  Januarius  factus  est. 

Non  multis  dierum  transactis  curriculis,  cum  ad 
Sancti  Germani  curiam,  rebus  monasterii  oxpeten- 
tibus,  missus  fuisset,  omniaque  Guinizo  jam  perfe- 
cisset ;  ecce  quemdam  perspexit  hominum,qui  ca- 
lathum  uvis  refertum,quem  latrocinioacquisierat, 
suis  in  humeris  deferebat.  Quod  cum  venerabilis 
Pater  Guinizo,  sancto  repletus  Spiritu,cognovisset^ 
protinus  vociferans  ad  se  illum  venire  preecepit.Qui 
cum  sceleris  sui  se  conscium  manere  cognosceret 
ad  servum  Dei  ocius  venit.  Mox  vero  de  perpetrato 
facinore  illum  redarguens,  dixit : «  Unde  tibi  hse 
uvfiB,  furcifer?Undeeas  adducis?  »  Adhaec  callidus 
fur  sese  dissimulans,  eas  a  sua  vinea  se  collegisse 
jurejurando  affirmabat.  Tunc  vir  Dei  respondit : 
i<  Non  sic,  sed  potius  eas  de  tali  vinea  collegisti. 


Quidemum  victumsesentiens,tanti  viri  admirans  D  ora  omnium  personarent,  mulier  quaedam  quam 


benignitatem,  decommissis  veniam  postulat.Quem 
cura  ad  rectse  vitae  tramitem  Quinizo  Pater  sancti- 
simus  diu  monuisset,  dixit :  «  Curre,  frater,  curre 
velocius ;  et  ad  vineam,  unde  uvas  rapuisti,  ferre 
summopere  satage :  ecce  enim  super  easdiabolum 
sedentem  conspicio.  »  Quicursu  velocissimo  man- 
data  perOciens,  ad  vineam,  unde  uvas  abstulerat, 
easdem  reportare  curavit. 

GuinizoautemPateralmificus,  expleto  sui  tempo- 
ribuscursu  iaudabili,  perrexitad  Dominum  viiKal. 
Junii.  £o  vero  die  quo  de  hoc  mundo  recessit, 
([uidamfrat6rapudBeaeveotumpositu8,ejusexce8- 


dirus  miserabiiiter  daemon  vexabat  ad  eum  perducCa 
est.  Et  cum  ab  eis  qui  eam  duxerant  ut  pro  ea 
Dominum  precaretur,  magnis  precibusfuissetastri- 
ctus,  convocatis  in  unum  fratribus  oratorium  est 
ingressus;  cumque  pro  ea  diutius  Dominum  exoraret 
immundum  ab  ea  spiritum  protinus  expulit.  Iq  ea- 
dem  civitale  qusedam  femina  valida  languoris  peste 
laborabat,  quo  ingravescente  ad  extrema  pervenit, 
tribusque  diebus  sine  sensu  ac  voce  recubans,  solo 
pulsu  vi(8eindiciadabat:  cumque  de  ejus  vitaomnes 
desperarent,  virum  Dei  rogare  coeperunt  ut  pro  ea 
DomiQumiiuppUcaret.  TuQcsanctus  JoauQes  sacer^ 


DE  ORTU  ET  OBlTO  JOSTORUM  GASIN. 


1101 

dotalibusyestibasindutu^sacrificiumproea  Domino  A 
offerre  coepit ;  cumque  intra  missarum  solemnia 
nomen  mulieris  a  viro  Dei  mcmoraretur ;  iUa  iu  domo 
propria  longe  a  mouasterio  jacens  pene  exanimis, 
Yocem  presbyteri  se  memorantis  audivit,  eique 
tanquam  praesenti  respondit.Illi  autem  obstupefacti 
ad  vocem  illius,  qusB  jam  triduo  quasi  mortua  ja- 
cuerat,cui  mulierrespondisset  ioterrogant.  Adquos 
illa :  M  Nunquidnam,  inquit,  huic  lecto  domnus 
Joanues  prflepositusprteseus  nonassistit?  nuoquid 
non  ipsi  vocem  ejus  me  ciamaotis  atque  a  gravi 
sopore  excitantis  audistis  ? »  Haec  cum  dixisset, 
sanitati  pristinae  reddita  oeius  est.  Tunc  ad  mona- 
steriumquantociusmittuntnuntios,  utquid  pro  ea 
vir  Dei  ageret  inquirerent  ;  qui  cnm  ecclesiam  in- 
gressi  fuissent,  virum  Dei  reperiuntsacrisaltaribus  ^ 
assistentem,atquepro  ejus  salute  Domino  hostiam 
offerentem.  Tunc  soUicite  inquirentes,  ea hora  ejus 
sanitatisinvenereexstitisseprincipium,  qua  vir  Dei 
eam  intra  sacra  missarum  solemnia  nominaYit, 
illaque  ei  in  lecto  respondit.  Alexander  papa  cum 
febre  valida  aegrotaret,  et  languor  in  dies  ingrave- 
sceret,  eiin  memoriam  venit  quodquicunquefebre 
detentus  aquam,  quee  de  manibus  sancti  Joannis 
postmissarumsolemniadefLuebat,  inpotum  sumeret 
febris  in  eodominium  ulterius  non  exerceret.  Misit 
igiturcontinuoqui  exaquailla  latenter  sibi  defer- 
rent.  Delata  igitur  aqua,  statim  ut  eam  in  potum 
accepit,  omnis  ab  eo  infirmitas  febris  recessit. 

XXXIV.  CONSTANTIUS,  in  Casino  presbyler,  fuit 
vir  egregius  omniquemorum  probitateornatus.  .Hic 
igitur  cum  Aligerii  abbatis  temporibus  ad  monaste- 
rium  Santi  Benedicti  construendum  in  iocum  qui 
Pectinarius  dicilur  transmissusfuisset,  et  aquamin- 
eodem  ioco  non  haberet,  ad  apostolorum  principis 
limina  tertio  discaiciatus  perrexit,  ibique  aBteroi 
regis  clementiam  rogare  attentius  coepit,  ul  qui 
aquam  in  deserto  expetra  produxerat,per  aposto- 
lorum  principis  ac  Benedicti  Patris  sanctissimi  in- 
terventumaquam  in  loco  arenti  largiri  dignaretur. 
Hoc  cum  tertio  egisset,  beatus  Petrus  apostoius 
apparens  dixit  ad  eum  : « Petitiones  tuas  exaudivit 
Dominus  ;  desideria  cordis  tuianteejusdivinitatis 
sacrarium  admissa  sunt.  Nunc igitur  surge,  el  tali  in 
locoterram  fodereincipe;ibi  aquam  indeficientem 
invenies.  »  SurgensautemvirDomini  Constantius,  D 
adlocumquem  ei  apostoius  demonstraveratpergit, 
in  quo  cum  fodisset,  aquamindeficientem  invenit, 
queeincolts  potum  pr^statusquein  diem  praesentem. 
Postquam  vero  sanctus  Constantius  e  mundo  recessit, 
quidam  vir  ditissimus  o  Dalmatia  in  medio  Adriatici 
maris  naufragium  sustinens,  servum  Dei  Constan- 
tiumadsuum  indesinenter  vocai^atsuCTragium,  di- 
cens :  «Sancte  Constanti,  si  vera  sunt  qusB  de  te 
audivimus,  inpraBsentirogamus  ut  nobissubvenias, 
quatenusy  ereptideprsesenti  articulo,  tepatrem,te 
tutorem,  tedomioum  me  habere  gaudeam.»  Hceo 
dum  asfidue  diceret.tranquillitas  faotaest  magoa  ; 


1103 


etadportum  veniens,  yiri  Dei  sepulcrum  cummu- 
neribus  adiit^laudaosetbenedicensDeum. 

XXXV  JOANNES,  Casineosis  abbas,  Beneven- 
tansB  civitatis  archidiaconus  exstitit,  qui  mundi 
spernensdivitiasCasinum  adiit,  ibiquemonachus 
factns  est,  non  parvum  ibidem  tempus  exigens^ 
Demum  vero  Hierosoljmam  profectus,  per  sex  con- 
tinuosaonosin  moote  Sioai  vitam  eremiticam  duxit 
Postmodum  vero  io  Greecia  in  monte  qui  oy&ov  Spo^ 
dicitur  aliquanto  est  tempore  conversatus.  Post 
multos  yero  dies  sanctus  Pater  Beiiedictus  eidem 
Joannipervisiooem  apparens,  virgam  pastoralem, 
quam  maou  gestare  videbatur,  ei  contradidit, 
ac  ut  ad  Casioense  monasterium  omoi  sub 
festinatione  rediret  preecepit.  Surgens  igilur  Joan- 
nes  Casinum  reversus  est^  atque  a  Joaooe  abbate 
prflBpositns,  demum  vero  abbas  Casioensis  constitu- 
tus  est. 

XXXVI.  JOANNES,  Casinensis  abbas,  vir  san- 
ctissimus  ac  religiosissimus  fuit.  Hic  abbatia  relictay 
in  iocoquiPiretusdioiturvitam  eremiticam  usque 
adsuum  fere  obitumduxit  Nocteveroqua  e  mundo 
recessit>quidammonachus  Joaooes  nomine  in  mo- 
nasterio  Sancti  Laurentii  martyi  is,  quod  intra  Ca- 
puam  urbem  constructumest,  nocturoam  syoaxim 
vigilaodo  prfleveoieos,  respiciens  subito  cernit  ma- 
gnam  daritatem  iucis  in  aere,  et  intra  eamdem 
ceroit  ejusdem  Joannis  aoimam  coelum  peoetrare. 
Maoe  autem  facto  nuntiumcoofestim  adCasioeose 
cceoobium  misit»  et  quid  io  Casino  actum  fuisset, 
ut  soliicitei  nquireretyprsBcepit :  qno  Casinum  ten- 
dente^  alter  et  nuntius  obviam  factus  est  qui  se 
Capuam  proficisciob  Joaoois  abbatis  obitum  nun- 
tiandum  dicebat.  A  quo  cum  de  migrationis  tem- 
pore  sciscitaretur,  ea  ipsum  hora  inveoit  ex  hao 
vitam  eductum,  qua  Joaones  mooacbus  ej  us  aoimam 
coeli  alta  peoetrare  respexit. 

XXXVII.  FCLIX  mooachusaCasioensiabbate  ut 
pasloribus  gregique  preBCSset  transmissus  est.  Ubi 
cum  defunctus  fuisset,  et  multa  ad  sepulcrum  ejus 
signa  fierent  Theatinus  episcopus  ejusexinde  cor- 
pus  elevans  in  ecclesia  venerabiliter  collocavit,  ac 
super illud[altarium  oonsecravit :  quo  loco  cum  qui» 
dam  csecus  venisset,  lumen  recepil. 

XXXVUI.  SALVIUS  e  Campania  ortus,  a  Casi- 
nensi  abbate  ad  ecclesiam  Sancti  Clementis  in  Plum- 
bata  transmissus  est :  ubi  oum  defunctus  fuisset, 
multa  apud  ejus  sepulcrum  miracula  divinaest  ope- 
rata  majestas. 

XXXIX.  ANGELUS  in  Casino  monachus  fnit,  vir 
revendus  et  omni  bonitate  redimitus.  Qui  cum 
ultimum  clausisset  diem,d8emoniacusquidam  ibi- 
dem  adveniens  coepit  clamare  dicens :  »  Quid  hac 
hora  mihi,  Benedicte,  fecisti  ?  Angelt  mihi  animam 
ob  exigui  gestamen  cuculli  auferens,  tuo  in  coelesti- 
bus  gregimiscuisti.  •Cumquehsec  lugubriter  dice- 
ret,  repente  signum  quo  fratrum  obitns  sigoiticari 
solet  insoQuit ;  euotesque  preefatum  Aogelum  jam 
vita  privatum  repereruut* 


1099 


PETllI  blACONl 


ilOO 


esculentioribus  cibU  vinique  polatiDnibiis  assiduis  A  8umpcrSpirilumcognovit,etastantibusibifralribus 


depulare.  Ad  quam  falsam  suspicionem  de  eo  praB- 
sumptam  sanctus  Januarius  respondit : «  Potens  est 
Deus  facere  ut  de  pinguedine  et  rubore  raeo  falsa 
vospoenileat  opinatos.  »  Interim  autemdum  faber 
ferrrarius  quas  artis  erant  s  use  operari  non  desinebat, 
fervens  nimiique  ruboris  ferrum  de  igne  extrahit, 
super  incudem  ponit,  idque  fortuitoexcussum  forci- 
pe,  incude  desiliens,  in  terramdecidit;  quod  con- 
tinuo  correptum  manu  sanctus  Januarius  incudi 
restituit,  cunctorumque,qui  praBsentes  astabant,tre- 
morecorpora,animosstuporereplevit;eoquefaclo, 
neque  exedacitate  se  nimiacorpidentum,  ne<iue  ex 
vini  potatione  sedula  rubescentem,  evidentissime 
omnibuspatefecit.Non  enim  astantiumquisquam  vel 


dixit :  «  Omni  remoto  scrupulo  hffisitationis,  estote 
certissimi,in  Casinensi  monasterio  magni  quemdam 
meriti  hodierna  die  migrasse  ad  Dominum.  >  Ad 
qusenimirum  verba  mentesaudientiumomniumin 
stuporem  sunt  versse,  quod  videlicet  migrationem 
viri,  per  octoginta  fere  passuum  millia  separati, 
tantasibi  acciperentfirmitatis  certitudine  nuntiari. 
Diligentiore  tamen  perquisitionerei  veritatem  discu- 
tientes,  cognovere  profeeto,  eodemdie  Guinizonem 
Patrem  migrasse,  quo  nimirum  magnum  quemdam 
in  Casinensi  monasterio  virum  memoratus  frater 
obiisse  cognovit,  ejusque  caeterisobitum  revelaviL 
Sepultus  vero  est  in  ecclesia  sancti  confessoris 
Christi  Nicolai,  in  loculo  piumbeo  ad  dexteram  par- 


tenuiter  ultra  potuit  opinari  sanctum  Januarium  £  tem  aitaris,  inloco  qui  dicitur  Ciconia:  in  quo  et 


edacemvelbibulum,perqu8e  tantsB  vertutisin  eorum 
oculis  Creator  omnipotens  demonstrare  voluit  si- 
gnum.  Cum  autem  ferramentis  refectis  ad  cellam 
sanctusremeasset  JanuariuStVehementis  a  magistro 
est  verbis increpationis  correptus,  quod,  insultanti- 
bu8  cedens,  virtutis  signum  in  eorum  facere  cou- 
spectibus  prffisumpsisset.  Cumque  ad  haec  sanctus 
Januarius  stupens  percunctaretur  ab  eo  quoreve- 
lante  ista  ei  insinuata  fuissent,  Guinizo  vir  Dei,  re- 
spondit :  «Cujus  tibi  virtutesignumtantumconces- 
8um  est  exterius  facere,  eodem  revelante  interius 
illud  mihi  concessum  estscire.  >  In  quo  factoGui- 
nizo  facta  absentis  discipuli  contuitus,  Elisfieo  ;  in 
exstinctione  vero  virtutis  igne6e,tribus  pueris  simi- 
lis  Januarius  factus  est. 


sanctus  Januarius  discipulus  defunctus  una  cum 
magistro  suo  positus  est ;  ad  quorum  Christus  me- 
rita  declaranda,  mira  in  dies  usque  in  hodiernum 
patrare  non  cessat. 

XXXII.  LYUTIUSCasinensis  monachus  ab  eodem 
coenobio  egrediens  Hierosolymam  petiit,  indeqae 
reversus  primo  apud  Salernum  inquadameremo,ia 
loco  qui  dicitur  ad  Cavam,  aliquandiu  mansit  : 
postmodumvero  in  montehoc  loco  Albaneta  voca- 
bulo  monasterium  construxit,  ibique  cum  triginta 
circiter  fratrlbus  conversari  religiosissime  ccepit. 
Ipse  autem  prae  cfieteris  omni  vilitate  et  extremitate 
contentus,  tam  humili  seofficiomancipavit,  ut  fari- 
nam  in  pristino  ad  panem  faciendum  famulorum 
more  discerneret ;  cum  interim  de  ore  illius  Domi- 


Non  multisdierum  transactis  curriculis,  cum  ad  ^  nicacanticanunquamcessarent.Incujusvitaehumi- 


Sancti  Germani  curiam,  rebusmonasteriioxpeten- 
tibus,  missus  fuisset,  omniaque  Guinizo  jam  perfe- 
cisset ;  ecce  quemdam  perspexit  hominum,  qui  ca- 
lathum  uvis  refertum,quem  latrocinioacquisierat, 
suis  in  humeris  deferebat.  Quod  cum  venerabilis 
Pater  Guinizo,  sancto  repletus  Spiritu,cognovisset^ 
protinus  vociferans  ad  se  illum  venire  preecepit.Qui 
cum  sceleris  sui  se  conscium  manere  cognosceret 
ad  servum  Dei  ocius  venit.  Mox  vero  de  perpetrato 
facinore  illum  redarguens,  dixit : «  Unde  tibi  hae 
uvse,  furcifer?Undeeas  adducis?  »  Adhaec  callidus 
fur  sese  dissimulans,  eas  a  sua  vinea  se  collegisse 
jurejurando  affirmabat.  Tunc  vir  Dei  respondit : 
i(  Non  sic,  sed  potius  eas  de  tali  vinea  collegisti.  > 
Qui  demum  victum  se  sentiens,  tanti  viri  admirans  ] 
benignitatem,  decommissis  veniam  postuIat.Quem 
cura  ad  rectse  vitae  tramitem  Quinizo  Pater  sancti- 
simus  diu  monuisset.  dixit :  «  Curre,  frater,  curre 
velocius ;  et  ad  vineam,  unde  uvas  rapuisti,  ferre 
summopere  satage :  ecce  enim  super  easdiabolum 
sedentem  conspicio.  »  Qui  cursu  velocissimo  man- 
data  perficiens,  ad  vineam,  unde  uvas  abstulerat, 
easdem  reportare  curavit. 

GuinizoautemPateraimificus,  explelosuitempo* 
ribuscursuiaudabili,  perrexitad  DominumviiKal. 
Junii.  £o  vero  die  quo  de  hoc  mundo  recessiti 
qaidamfraterapudBeneveotumpositu8,ejusexce8- 


litate  ac  nimia  abstinentise  austeritate  usqae  ad 
finem  vitas  perduravit.  Sepultus  vero  estinmona- 
sterio  Casinensi. 

XXXni.  JOANNES,  Apulia  proviocia  ortus,  Casi- 
nensis  decanus  aliquanto  tempore  exstitit.  Demum 
vero  ad  civitatem  Lucensem  ad  construendum  mo- 
nasterium  missus,  cum  ibidem  jejuniis,vigiliis,  ora- 
tionibus  maximeque  eleemosynis  sludium  indesiaens 
adhiberet,  tentarumlacrymarumuberiatem  tants- 
que  compunctionis  gratiam  de  supernee  munificentiae 
largitatepromeruit,utnemo  permitteretur  ambigere 
quin  illefons  oculorum,  illaque  tanta  spiritus  humi- 
litatis  contritio,  multa  et  maxima  a  divinis  posset 
auribus  impetrare.Cura  itaque  fama  sanctitatis  ejus 
ora  onmium  personarent,  mulier  qusedam  quam 
dirus  miserabiliter  daemon  vexabat  ad  eum  pei^ucta 
est.  Et  cum  ab  eis  qui  eam  duxerant  ut  pro  ea 
Dominum  precaretur,  magnis  precibusfuissetastri- 
ctus,  convocatis  in  unum  fratribus  oratorium  est 
ingressus;  cumque  pro  ea  diutius  Dominum  exoraret 
immundum  ab  ea  spiritum  protinus  expulit.  la  ea- 
dem  civitate  qusedam  femina  valida  languoris  pcste 
laborabat,  quo  ingravescente  ad  extrema  pervenit, 
tribusque  diebus  sine  sensuac  voce  recubans,  solo 
pulsuvitaeindiciadabat:  curaque  de  ejus  vitaomnes 
desperarent,  virum  Dei  rogare  coeperunt  ut  pro  ea 
Domiaum<iuppUcaret.  Tuacsaactus  Joaaaes  sacer* 


ilOl 


DE  ORTU  ET  OBlTO  JOSTORUM  GASIN. 


dotalibus  vestibus  indutu^  sacrificium  pro  ea  Domino 
offerre  coepit ;  cumque  intra  missarum  solemnia 
nomen  mulieris  a  yiro  Dei  mcmoraretur ;  iUa  in  domo 
propria  longe  a  monasterio  jacens  pene  exanimis, 
Yocem  presbyteri  se  memorantis  audivit,  eique 
tanquam  prsBsenti  respondit.Illi  autem  obstupefacU 
ad  vocem  illius,  quae  jam  triduo  quasi  mortua  ja- 
cuerat,cui  mulier respondisset  interrogant.  Ad  quos 
illa :  «  Nunquidnam,  inquit,  huic  lecto  domnus 
Joannes  praBpositusprsesens  nonassisUt?  nuoquid 
non  ipsi  vocem  ejus  me  clamautis  atque  a  gravi 
sopore  excitantis  audistis  ? »  Hfiec  cum  dixisset, 
sanitati  pristinae  reddita  oeius  est.  Tunc  ad  mona- 
sterium  quantocius  mittunt  nuntios,  utquid  pro  ea 
vir  Dei  ageret  inquirerent  ;  qui  cnm  ecclesiam  in- 
gressi  fuissent,  virum  Dei  reperiuntsacrisaltaribus 
assistentem,atquepro  ejus  salute  Dominohostiam 
ofiferentem.  Tunc  sollicite  inquirentes,eahora  ejus 
sanitatisinvenereexstitisseprincipium,  qua  vir  Dei 
eam  intra  sacra  missarum  solemnia  nominavit, 
illaque  ei  in  lecto  respondit.  Alexander  papa  cum 
febre  valida  aegrotaret,  et  ianguor  in  dies  ingrave- 
sceret,  eiin  memoriam  venit  quod  quicunquefebre 
detentus  aquam,  quee  de  mauibus  sancti  Joannis 
postmissarumsolemniadefLuebat,  inpotum  sumeret 
febris  in  eodominium  ulterius  non  exerceret.  Misit 
igiturcontinuoqui  exaqua  iUa  latenter  sibi  defer- 
rent.  Delala  igitur  aqua,  statim  ut  eam  in  potum 
accepit,  omnis  ab  eo  infirmitas  febris  recessit. 

XXXIV.  CONSTANTiUS,  in  Gasino  presbyter,  fuit 
vir  egregius  omniquemorum  probitateornatus.  ^Hic 
igitur  cum  Aligerii  abbatis  temporibus  ad  monaste- 
rium  Santi  Benedicti  construendum  in  locum  qui 
Pectiuarius  dicitur  transmissus  f  uisset,  et  aquam  in- 
eodemloco  nonhaberet,  ad  apostolorumprincipis 
limina  tertio  discalciatus  perrexit,  ibique  Geterni 
regis  clementiam  rogare  attentius  coepit,  ul  qui 
aquam  in  deserto  expetra  produxerat,per  aposto- 
lorum  principis  ac  Benedicti  Patris  sanotissimi  in- 
terventumaquam  in  ioco  arenU  iargiri  dignaretur. 
Hoc  cum  tertio  egisset,  beatus  Petrus  apostolus 
apparens  dixit  ad  eum  :  aPetitiones  tuas  exaudivit 
Dominus  ;  desideria  cordis  tuianteejusdivinitatis 
sacrarium  admissa  sunt.  Nuncjgitur  surge,  el  tali  in 
loco  terram  fodere  incipe ;  ibi  aquam  indeficientem 
invenies.  »  SurgensautemvirDomini  Constantius, 
adlocum  quem  ei  apostolus  demonstraverat  pergit, 
in  quo  cum  fodisset,  aquamindeficientem  invenit, 
queeincolis  potum  pr^statusquein  diem  praesentem. 
Postquam  vero  sanctus  Gonstantius  e  mundo  recessit, 
quidam  Yirditissimus  o  Dalmatia  inmedioAdriatici 
maris  naufragium  sustinens,  servum  Dei  Constan- 
tiumadsuum  indesinenter  vocabatsuffragium,  di- 
cens :  «Sancte  Constaati,  si  vera  sunt  quse  de  te 
audivimus,inpraQ3entirogamnsutnobissubvenias, 
quatenusy  ereptideprffisenti  articulo,  tepatrem,  te 
tutorem,  tedominum  me  habere  gaudeam.»  Heeo 
dum  assidue  diceret.tranquiilitas  factaest  magua  \ 


1103 

A  et  ad  portum  veniens,  viri  Dei  sepulcrum  cum  mu- 
neribus  adiit, laudans  etbenedicens  Deum. 

XXXV  JOANNES,  Casinensis  abbas,  Beneven- 
tansB  civitatis  archidiaconus  exstitit,  qui  mundi 
spernensdivitiasCasinum  adiit,  ibique  monachus 
factus  est,  non  parvum  ibidem  tempus  exigens. 
Demum  vero  Hierosoljmam  profectus,  per  sex  con- 
tinuosannosin  monte  Sinai  vitam  eremiticam  duxit 
Postmodum  vero  in  Graecia  in  monte  qui  ayiov  ^po^ 
dicitur  aliquanto  est  tempore  conversatus.  Post 
multos  Yero  dies  sanctus  Pater  Benedictus  eidem 
Joannipervisiooem  apparens,  virgam  pastoralem, 
quam  manu  gestare  \idebatur,  ei  cootradidit, 
ac  ut  ad  Casinense  monasterium  omni  sub 
festinatione  rediret  prsecepit.  Surgens  igitur  Joan- 

^  nes  Casinum  reversus  est^  atque  a  Joanne  abbate 
prspositus,  demum  vero  abbas  Casinensis  consUtu- 
tus  est. 

XXXVI.  JOANNES,  Casinensis  abbas,  vir  san- 
ctissimus  ac  religiosissimus  f uit.  Hic  abbatia  reliotay 
in  iocoquiPiretusdiciturvitam  eremiticam  usque 
ad  suum  fere  obitum  duxit.  Nocte  vero  qua  e  mundo 
recessit,quidammonachus  Joannes  nomine  in  mo- 
nasterio  Sancti  Lnurentii  martyi  is,  quod  intra  Ca- 
puam  urbem  constructum  est,  noctumam  synaxim 
vigiiando  preeveniens,  respiciens  subito  cemit  ma- 
gnam  claritatem  iucis  in  aere,  et  intra  eamdem 
cernit  ejusdem  Joannis  animam  coelum  penetrare. 
Mane  autem  facto  nunUumconfestim  adCasinense 
ccenobium  misit,  et  quid  in  Casino  actum  fuisset, 
ut  soUicitei  nquireretypr»cepit :  quo  Casinum  ten- 

^  dente,  alter  et  nuntius  obviam  factus  est  qui  se 
Capuamproficisciob  Joannis  abbaUs  obitum  nun- 
tiandum  dicebat.  A  quo  cum  de  migraUonis  tem- 
pore  sciscitaretur,  ea  ipsum  hora  invenit  ex  hao 
vitameductum,  qua  Joannesmonacbus  ejus  animam 
coeli  alta  penetrare  respexit. 

XXXVII.  FELIX  monachus  a  Casinensi  abbate  ut 
pasloribus  gregique  prseesset  transmissus  est.  Ubi 
cum  defunctus  fuisset,  et  multa  ad  sepulcrum  ejus 
sigua  fierent  Theatinus  episcopus  ejusexinde  cor- 
pus  elevans  in  ecclesia  venerabUiter  coUocavit,  ac 
superiUud'altarium  consecravit:  quolococumqui* 
dam  C8ecus  venisset,  lumen  recepil. 

XXXVIII.  SALVIUS  e  Gampania  ortus,  a  Casi- 
nensi  abbate  ad  ecclesiam  Sancti  Clementis  in  Pium- 

D  bata  transmissus  est :  ubi  cum  defunctus  fuisset, 
multa  apud  ejus  sepulcrum  miracula  divinaest  ope- 
rata  majestas. 

XXXIX.  ANGELUS  in  Casino  monachus  fnit,  vir 
revendus  et  omni  bonitate  redimitus.  Qui  cum 
ultimum  clausissetdiem,d8emoniacusquidam  ibi- 
dem  adveniens  coepil  clamare  dicens :  »  Quid  hac 
hora  mihi,  Benedicte,  fecisti  ?  AngeU  mihi  animam 
obexigui  gestamencucuUi  auferens,  tuo  in  coelesU- 
bus  gregimiscuisti.  *Cumquehaec  lugubriter  dice- 
ret,  repente  signum  quo  fratrum  obitus  signiUcari 
solet  insonuit ;  euntesque  preefatum  Angeium  jam 
vita  prlvalum  repereruut. 


1103 


PETRI  DIACONI 


1104 


XL.  AZO  in  Gasino  Feligiosissimse  vit»  moDachus  A 
fuit,  qui  ecdesiam  Beati  Micbaelis  archangeli  in 
valleregia  a  Sarracenisdestructam  inittauravit.  Qui 
dumiu  Gasinoultimum  flatum  traheret,  monachus 
quidam  Rainaldus  nomine  vidit  beatum  archangelum 
Miehaelem  in  ea  qua  depingi  consuevit  efiQgie  cum 
alioangelo  per  dormitorium  ad  domum  infirmorum 
pergentem.  Ad  quem  firater  ait :  «  Tune  es  coeiestis 
militifiB  prinoeps  angeius  Michael  ?  »  Et  ille  :  «  Ego 
utique-  »  Ct  frater  :  «  Quo  tendis,  domine  ?  Ad 
domum,  inquit,  proficiscor  iofirmorum.  Azonem  ad 
coelestem  mecum  curiam  delaturus ;  tempus  enim 
vitffiejusterrenfiB  consummatum  est.  »  Ethis  diclis, 
disparuit.  Frater  autem  continuo  surgens,  domum 
infimorum  perrexit,  jamque  prcBfatum  Azonem  de- 
functum  reperit.  £ 

XLI.  JOANNES  Veneticus  in  Gasino  monachus 
fuit,  patientia,  obedientia  humihtateque  insignis. 
Hic  cum  ibidem  defunctusacsepuitus  fuisset,  frater 
quidam  ramicisincommodumita  patiens,  ut  mem- 
braoa  intercutanea  passa  diruptionem,  viscera  in 
carnemlaborarentetcorium,ejus  sepuicrum  adiit, 
ibique  toto  prostrato  corpore,  Omnipotentis  coepit 
rogare  dementiam,  ut  per  intercessionem  servi  sui 
Joannis  diruptionem  illami  n  soliditatem  statumque 
pristinumrevocaredignaretur.  Sedquantum  apud 
Deum  servi  sui  Joannis  valeret  oratio,  ciaruit ;  nam 
statim  diruptio  illa  solidata  est. 

XUI.  STEPHANUS  VeneticusinOasino  monachus 
fuit,  qui  dum  in  eodem  ccBnobio  ultimum  diem 
clauderet,  anus  qusBdam  Agundia  nomine  ante  ec-  ^ 
desiam  sanctSB  Dei  Genitricis  in  oratione  pernoctans, 
cum  ad  montis  apicem  oculos  deflexisset,  vidit  de 
infirmorum  domo  igneam  columnam  egressam  cob- 
lorum  ardua  penetrare.  Quoviso,nuntiumstatimad 
monasterium  mittens,  ea  hora  Stephaoum  invenit 
animam  exhaiasse,  quaipsam  columnam  igneam 
coeli  alla  penetrare  conspexit. 

XLIII.  PAULUS,  Gasinensis  monachus,  cum  in 
Capuano  monasterio  def unctus f uisset,  ea  nocte  qui- 
dam  episcopus  orationis  gratia  petebat  Garganum; 
quicum  inGapuaurbe  juxtaecclesiam  SancliLau- 
rentii  hospitatus  fuisset,  intempestfis  noctis  medio 
surgens  vidit  ad  dexteram  partem  solaris  iostar 
radiilucemsplendidama  monasterioegressam  cobU 
alta  penefrare  :  cumque  lucem  quam  cernebat  at- 
tentius  miraretur,  campanse  sonum  e  monasterio  ^ 
fratris  exitum  significantis  audivit,  statimque  nun- 
tium  ad  monasteriummittens,  ea  ipsum  hora  inve- 
nit  de  mundo  migrasse,qufiBipsecoBlorumaltaclari- 
tatem  lucis  petere  vidit. 

XLIV.  GREGORIUS,  Gasinensis  monachus,  cum 
exhoc  mundomigrasset,taotaodoris  fragrantiade 
looo  inquojacebatemanavit,  utomnesubito  mona- 
sterium  odoris  suavitas  resperserit :  dumque  omnes 
nurarentur,nuntius  abinfirmorumdomovenit,  qui 
Gregorium  monachum  obiisse  retulit, 

XLV.  RAYNERIUSi  Gasinensis  monachus,  juve- 
HisntateygrandaBvismoribus,  prfiBcipuaBhumilitatisi 


obedienfi»  singularis.  Hic  cum  ad  Theatinos  fines 
pro  utihtate  monasterii  missus  fuisset,  a  latrunculis 
Oderisii  comitis,  omnibus  qufiB  deferebat  sublatis, 
occisusest.  Ad  cujus  sepulcrum  multadiviuitus  sont 
patrata  miracula. 

XLVI.  ADAM,  Gasinensis  paramonarius,  dum 
pro  causis  EcclesiflB  pergeret,  dua  juvenes  vesti- 
mentisinduti  monatticis  ei  obviam  facti  sunt,quo8 
cum  iuterrogasset  qui  essent,  unum  Protum,  fiilte- 
rum  Hyacinthum  se  esse  responderunt.  Gtadjun* 
xere  :  a  Venimus  ut  fratribus  gratias  referamus, 
quianostrfiefestivitatisdiem  summa  veneratione  ac 
studio  celebrarunt.  ^  Eratenim  diem  quo  martyrio 
coronati  sunt. 

XLVn.  BENEDICTUS.  Constantinus,  Sardorum 
rex,  sub  Oderisio  abbate  Gasinum  misit,  ut  ei 
quemdam  ex  fratribus  mitterent,  qui  ibi  episcopatum 
acciperet.  Tnncmiserunt  ei  quemdam  monachum 
Benedictum  nomine,  virum  per  omnia  venerabilem ; 
qui  dum  satis  strenue  ibi  episcopatus  ordinem 
gereret,  ex  more  solito  veniens  maxima  multitudo 
passerum  suo  stercore  foBdabat  omnem  ecclesiam 
et  omnia  vasa  altaris,  ipsum  quoque  altare.  Tunc 
virOeicummaximamindequotidie  injuriamsusti- 
neret,  facto  crucis  signaculo  dixit:  «  PrcBcipio  yo- 
bis,  in  nomioe  Patns,  et  Filii,  et  Spiritus  sancti, 
ut  in  ecclesiam  amplius  nec  intretis  nec  injuriam 
faciatis;»  quod  usqueinhodierrumdiem  ita  custo- 
ditur,  ut  nullus  passer  eo  intrare  audeat.  Quodam 
preBterea  tempore  Sarrac^ni  Sardiniam  ingressi 
sunt,  cumqueadBenedictiepiscopatura  intrassent, 
episcopum  qusBrere  coBperunt.  Tunc  vir  Dei  ante 
altanum  stans,  omnipotenti  Deo  preces  fundere 
coBpit.SarraceniveroeccIesiam  ingredientesin  epi- 
scopum  impingebant,  et  eumvidere  non  poteranL 
Quotquot  autem  invenerunt  in  captivitatem  duxe- 
runt;  episcopum  vero  solum  nec  videre  nec  tenere 
potuerunt. 

XLVIII.  BENEDICTUS,  Gasinensis  presbyter,  cum 
ad  monasterium  Lucense  prfiBpositusmissus  fuisset, 
quidamejusdem  civitatis  nobilisgraviterinfestare 
idem  coenobium  csRpit :  quemdam  namque  agrum 
depr8Bdictolocoauferens,suojuri  vindicavit;  cum- 
queavenerabiliBenedictosaepissime  moneretur  ut 
agrumsanctoloco  redderet,  indignatiooeyirtrucu- 
lentusdixit:  •  Sivestrfie  justitifiB  estet  nonmesBager, 
ut  dicitis,  ostendat  nunc  Deus  ante  quam  de  agro 
isto  egrediar  ultionem  in  me  et  in  bestiis  meis  ;  » 
statimqueoculusejus  crepait,  bos  vero  ejus  in  ter- 
ram  corruensexpiravit  Alioquoque  tempore  quidam 
nobilisnon  parvam  pecuniam  venerabili  commenda- 
verat  Benedicto,  quam  cum  clericus  quidam  furto 
abslulisset,  et  vir  Domini  unde  redderet  non  habe- 
ret,  sacerdotalibus  se  vestibus  induit,  et  ut  ei  Do- 
minus  ostendere  dignaretur  quis  pecuniam  abstulis- 
set,  sacrificium  omnipotenti  Deo  offerre  vir  reve- 
rendissimus  coepiL  Inter  ipsa  autem  missarum 
Bolemniavenit  angelus  Domini,et  quiaoleriousqoi 


1105 


DE  ORTU  ET  OBITU  JUSTORUM  CASIN. 


1106 


cum  eo  ad  altarium  stabat  priBdiclam  pecuniam 
haberet,  monuit. 

XLII.  GUAYFERIUS  in  Casino  admirabilis  vitaB 
monachusdictus  est,  qui  amore  coelestis  regni  civi- 
tatem  Salernitanam,e  quaoriunduserat,relinquen8, 
Casinum  advenit,atque  subsanct£ereligionis  regula 
omnipotenti  Deo  strenue  servire  studuit.  Cumque 
jam  remuneratlonem  laborum  pereonemque  coronam 
ffitemus  dare  ei  arbiter  decrevisset,  languore  depri- 
mitur;  qui  in  lectulojacens  extremum  vilflsspiri- 
tum  jam  ad  Dominum  recessurustrahebat.  NonnuIJi 
veroe  fratribus  circa  lectum  ipsius  excubantes  ob- 
itum  ejus  orationum  precibus  munire  CQeperunt,cum- 
que  in  hujus  mysterio  rei  diei  maximam  partem 
protraxissent,  surgens  inmedium  Albericus  diaco- 
Dusper  Jesu  Christi  Domini  nomen  obtestari  eum- 
dem  Guayferium  coepit,  utpost  suum  e  mundo  reces- 
sumqualitersusceptusquovein  loco  deputatus  esset, 
eidem  apparens  revelare  curaret.  Quo  dicto^  prae- 
dictus  fraterexhoomundo  recessit.  Postnon  multos 
autemdies  idem  Guayferius  eidem  Albericopervi- 
sionem  apparens,  dixitadeum  : «  Inveritate  scias 
me  ad  vitam  transisse  ffiternam.  » 

L.  THEODEMARIUS  e  Lemania  provincia  ortus, 
Agnetisque  imperatricis  capellanus  fuit.  Hic  igitur 
cum  relictis  spretisquesceculi  pompis  Casinum  pe- 
teret»  venit  ad  fluvium  Yiridem,  qui  secus  Cipera- 
Dum  influit,  quemcumlransmeasset,  famulumejus 
unda  rapiens  introrsum  trahere  coepit ;  quod  ubi 
advertit,  se  confestim  ibidem  in  orationem  dedit ; 
moxque  ut  aboratioue  surrexit,famulumeju8unda 
foras  projecit.  Cum  autem  Casinum  venisset,  san- 
ctffi  conversationis  habituiD,proutoptabat,accepit. 
Quantsautem  religionis  quantffique  perfectionis 
ejus  vita  ezsliterit,  et  in  quantum  Deo  placuerit,  in 
sequentibus  dedarabitur.  Quadam  vero  die  cum  sa- 
crificiumomnipotenti  Deo  offerret,  quidaui  claudus 
eleemosynam  petens  advenit,  cujus  cum  vir  Dei  ma- 
nus  apprehendisset,  confestim  sanatus  est.  Nec  hoc 
silendum  videtur,  quod  post  missee  celebrationem 
aqua,qusdeeju8manibus  effluebat;  in  potumenar- 
gumenis  data,  sanabantur.  Eodem  praelerea  tem- 
pore  episcopus  Tranensis  nepotem  suum,  Pbocam 
nomine,quemimmundu8  acriter  vexabat  spiritus, 
adeum  mittere  studuit,rogans  eum  ut  ob  ejushbe- 
rationem  omnipotenti  Deo  preces  fundere  dignare- 
tur.super  quem  cum  orationem  f  udisset,ab  eo  diabo- 
lum  eflugavit.Ulis  porro  temporibus  Berengariusdia- 
coDus  Andegaveosis  suinominishseresimcoDdidit,  di. 
cens  sacrificium^quod  omnipotenti  Deo  offertur,esse  fi- 
guram  non  veritatem  corporisChristi.Hoc  ubi  Romano 
ponlifici  Duntiaturo  est,  Dominum  Jesum  Christum 
pi  ecibus  pulsare  admonuil,ut  populum  suo  saoguine 
redemptum  ad  viam  dignaretur  reducere  veritatis. 
Igitur,dum  omnesobhoc  Domint  flagitarentclemen- 
tiam,9upradictus  Theodemarius  bostiam  Deoobla- 
turus  accedit ;  cumque  ac  consecrationem  ventum 
fuisset,  praedictam  oblationem  in  carnem  repente 
mutatam  conspicit.  Quod  cum  Romano   poDtifici 


A  DUDtiatumfui8set,omDiumboDorum  reseratori  gra- 
tias  retulit,  Berengariumque  cum  suis  sequacibus 
eidem  cum  haeresi  renuntiare  coegit.  Stephanus  Ca- 
puanus  a  civitate  Sancti  Germani  cum  Casinum  ve- 
nisset,  ad  altare  Bealfie  Mariae  semper  virginisDeum 
rogaturus  perrexit.  Adidem  vero  altarevir  Domini 
Theodemarius  divina  mysteria  celebraturus  acces- 
serat.  Ab  oratione  igitur  Stephanus  cum  surrexis- 
set,ad  Theodemarium  fortuito  oculos  vertens,  vidit 
in  capiteejus  coronam  auream  gemmis  ac  margari- 
tis  ornatam^  Adhancvisionemobstupefactus  Ode- 
sium  abbatem  adiit,  eique  cuncta  quee  viderat  per 
ordinem  pandit.Alioquoquetemporecum  idemvir 
Dei  sacris  astaret  altaribus,  vir  sanotissimus  Ebizo 
cum  eo  stare  consueverat.  Sed  sicut  est  natura  hu- 

^  mana  segnis  ad  Dei  servitium,  multoties  vocatus 
renuebat.  IIlo  vero  die  quo  sacram  hostiam  Deo  ad 
BeatfleBlarifle  semper  Virginis  altare  offerebat,  supra 
dictus  Ebizo  sopore  deprimitur,  videtque  angelum 
Domini  juxtasestantemet  dicentem:  «  Ebizo,  ani- 
madverte  et  videcui  tuservirecontemnis,  quomodo 
ei  angeli,  serviunt;  et  tuei  servitio  denegato,  Do- 
minus  ei  angelos  misit. »  Stabant  auttm  juxta  eum 
duo  angeh,  unus  a  dextris  et  unus  a  sinistris.  Alio 
quoque  tempore  dum  idem  Theodemarius  sacris 
astaret  altaribus,  ac  se  in  cordis  contritione  Do- 
mino  Jesu  Chrislo  mactaret,  hiqui  ibidem  astabant 
yideruntsuperscapulam  ejus  dexteram  columbam 
nivei  coloris  residentem.  Eo  praeterea  tempore  cum 
omnis  tellusaresceret,  Oderisiusabbas  fratresadse 
convocans,  Deum  ac  Mariam  virginem   precibus 

^  pulsare  admonuit,  utquiin  deserto  aquam  de  petra 
produxit,  ipse  arenti  mundo  pluviam  daret.  Quod 
cum  fratribus  placuisset,  statuerunt  ad  Beatse  Ma- 
riffi  ecclesiamineodem  monte  constructam  discal- 
ciatis  pedibus  pergere,  ibique  Dei  omnipotentis  cle- 
mentiamsupplicare.  Advenienteautemdie  prsdicto, 
Theodemario  abbas  preecepit  ut  cum  fratribus  per- 
geret,  ac  pro  terr»  siccitate  sacrificium  Deo  offer- 
ret.  Igitur  dum  ea  quiesibiinjunctafuerantimplere 
satageret,  cogitare  intra  se  ccepit  nuUum  in  Casino 
sui  similem  aut  meliorem  esse,  ideoque  sibi  ulpote 
meUori  ac  sanctiori  hoc  injunctum  fuisse.  Peractis 
igitur  htaniis,  fratres  redierunt  Casinum  ;  sed  aer 
in  ea  qua  fuerat  serenitate  permansit^  Virautem 
Domini  hoc  cernens,  se  in  precibus  strinxit,  triduo- 

D  que  sineintermissioneDeum  rogare  attenliusccBpit. 
Mane  vero  facto  surgens,  expansis  ante  altare  ma- 
nibus  ait :  «  Non  deponammanus  meas  usquoquo 
pluviam  nobis  Dominus  dare  dignetur. »  Eodem  vero 
die  tanta  inundatio  pluviae  erupit,  ut  tota  affatim 
terra  aquare  pleretur.  Quodam  prfieterea  tempore 
cumNeapolimadvenisset,quidam  virmagnis  deten* 
tus  febribus,  orationeejusintervenieute,  confestim 
sanatus  est.  In  civitate  Salernitanaquidam  rustlcus 
filium  claudum  habebat,  quem  ad  abbatem  ferens  de 
curte  exposcit  ut  aliquod  remedium  claudoimperti- 
ret.  Abbas  vero  virum  DeiTheodemariumadseve. 
nientem  aspiciens,  puerum  ante  eum  projecityeum- 


1107 


Pmi  DIAGONI 


1108 


que  rogare  c(Bpit  ut  pnerum  a  terralevaret :  vir 
autemOeiquidiQre  essetiguarus,  exteDdeasmanum 
apprehendit  puerum,  dicens :  «  Surge  ;  »  et  con- 
festim  surrexit. 

Ll.  EBIZO,  Gasinensis  monachus,  dum  in  vigilia 
nataiis  Domini  signumadinchoandammissampul- 
saret,  vidit  cujusdam  ultramontanicomitisanimam 
in  jumentorum  morem  ligatam  ad  supplicia  trahi : 
cumque  ad  hanc  visionem  obtupesceret ,  diaholus 
qui  eamdem  animam  trahebat  ait : «  Animam  istam, 
quam  cernis  in  nostra  jura  venisse,  dominitui  no- 
verises8e,qui  die  hodierna  mortuus  est.»  Hooubi 
vir  Dei  audivit,  ingemuit,  et  factomane  veniensin 
capitulum  ait :  <  Dominum  meumnoyeritishestemo 
die  de  mundo  migrasscundevestramsanctitatem 
enixius  flagito  ut  pro  eo  omnipotenti  Deo  preces 
fundatis  :  vidi  enim  in  praeterito  die  animam  ejus 
ligatam  adeemonibus  ad  supplicia  trahi.»  H»c  cum 
narrassety  unacum  fratribus  pro  ejusdem  animsB 
iiberatione  precesfundere  coepit.  Nocte  yero  adye- 
niente  diabolus  adfuit,  eumque  ita  flagellis  cecidit^ 
ut  seminecem  eum  relioqueret  dicens  :  <  Gur  pro 
eo  ausus  fuisti  Deum  rogare,  quisuissceleribusexi- 
gentibus  in  nostra  j  ura  deyenit,  ?  »  Mansionarii  yero 
currentes,  euraque  a  terra  leyantes,  in  lecto  posue 
runt.  Alia  etiam  nocte  adveniente,  cum  Deum  pro 
ejusdem  animfiB  liberationerogaret,antiquus  hostis 
eumiterum  gravissime  verberavit.  Tertia  autem 
nocte  tantis  eum  diabolus  yerberibusflageliayit,ut 
e  lecto  in  terram  decideret,  eumque  mansionarii 
seminecem  invenirent.  Igitur  onm  vir  Dei  ob  ejus- 
demanimsBliberationemassidueDeum  rogaret,  Leo 
Bibliothecarius,  qui  postOstiensis  episcopus  factus 
est,  abeodem  viro  Deirogatusdiyina  mysteriacele- 
braturus  acoessit ;  cumquead  hostiaB  confractionem 
yenisset,  Ebizo  sopore  deprimilur ;  apparuitque  ei 
diabolus  dicens  :  <c  Cum  tuispsalmis  et  orationibus 
animam  depotestate  mea  abstraxisti  (88).  »  Tuncvir 
Dei  evigilans  Deo  gratias  retulit,  et  quod  viderat 
et  audierat,  fratribus  per  ordinem  pandit.  Interea 
e  Gallia  Alemanni  cum  advenissent,  virDei  de  ejus 
obitu  inquirens,  ea  hora  illum  invenit  de  mundo 
migrasse,  qua  ipse  ejusanimam  ad  supplicia  trahi 
prospexerat.  Quodam  prseterea  tempore  cum  ab 
abbate  Venafrum  missus  fuisset,  constituto  ei  in 
ecclesia  diabolas  adfuit,  eumque  taliter  alloqui  coe- 
pit :  i>  Abbasvester  plus  gerit  sollicitudinem  derebus 
transitoriis  et  caducisquam  de  monachis,  multaque 
jam  malasustinuisti.  Nunc  igiturtolle  pallium  istud 
tibique  panes  exinde  eme.  »  Cui  vir  Dei  respondit : 
i  Pallium  tuum  tecumsit  in  perditionem.  »  Tunc 
statim  recessit^  et  e  tecto  duos  lapides,  quibnseum 
percutere  posset  projecit,  Illo  yero  tempore  quo 
de  hac  vita  erat  exiturus,  beata  Dei  genitrix  appa- 

(88)  Diaboli  testimonium  nemonecessario  admit- 
tet.  Nam  quod  ipse  biblioffraphus  postea  affirmat, 
id  quoque  ex  hoc  diaboli  dicto  pendet.  Est  autem 
catholic8B  Ecclesise  doctrina,  sententiam  damnatio- 
nls  post  obitum  esse  irrevocabilem.  Quomious  ta- 


A  ruit  ei,  enmque  si  in  hao  yita  plus  yivere  yellet, 
inquirit.  Gui  ille  «  Non.  »  respondit.  Et  Dei   geni- 
irix  :  «  Yeni  ad  me.  »  Quo  ille  audito,  extremum 
halitum  fudit. 
Ex  vita  ejusdem  Ebixonis  camposita  a  Paulo  monacho 

Casinensi. 
Ebizo  genere  Teutonicus,  de  provincia,  quae  Fran- 
cia  Teutonica  dicitur,  cum  a  parentibus  et  eogna- 
tis  primatibusque  civitatis  suse  impediretur  longe 
proficisci,  habitumque  mutare;  nactus  horam 
quamprimum  imperatricem  adivit  Agnetem,  ejus- 
que  consilio  f ultus  et  auxiiio  non  solnm  urbem,  sed 
et  gentem  mutayit.  Peregrinationis  igitur  Abrahse 
factus  imitator,  a  sancto  Desiderio  monasteriiCasi- 
nensis  abbate  susceptus  estbenigne ;  sub  quonimi- 

3  rum  religionis  amatore  taliumqueadjutore,corpus 
suum  hostiam  yiventem,  sanctam,  Deo  placentemex- 
hibuit.  Cilicium  quod  asperius  invenire  poterat  ad 
carnem  induebatur  :  sic  intentus  eratjejunio,  ut  et 
plscibus,  qui  ccenobitarum  cibus  dici  consuevit, 
indesinenter  abstineret:  nonovis  yeladipeunquam 
usus  est;  cames  a  nativitatesuanunquamcomedit: 
oleo  quoque,  nisi  communitercum  caeteris,  prorsus 
indiguit.  Faeta  denique  dicti  liquoris  penuria,  edi- 
ctumexivit  apatre  monasterii,necuidareturoIeum, 
nisi  solemni  cunctorum  refectione.  Sicque  faotum 
est  ut  elixis  tantum  leguminibus  oteretur;  et,  quod 
erat  miserabilius,  quando  alii  melius  prandebant, 
ipse  deterius  reBciebat.  Ante  nonamnunquamrefl- 
ciebat  exceptis  Dominicis  diebus  et  solemnitatibus 
pr8ecipuis,tribusinhebdomadadiebus  pane  duntaxat 

^  etaqua  contentus.  Sic  totum  annum  ex  ordine  con- 
tinuabat.Rarissime  dormiebat,  ne  praeyarioari  vide* 
returillud  iSine  inteimissione orate  {IThess.  v,  17), 
Ita  silentiodeditus  erat,ut  yixper  integrum  annnm 
nisi  confessioniscausaloqueretur.  AulambeatiBar- 
thoIom8Bi,qufiBbasilicfiB  SanctiBenedictilateralis  est 
atque  contigua,  quasi  consistorium  fecit,  ut  iaduso 
eorpori  negaretnr  horis  et  momentis  excursus ;  qnam 
nimirum  pro  eremoindesinenter  habitans,abBque 
mendaciopsallebat ;  Ecce  eUmgavi  fugiens,  etmansi 
in  solUudine  iPsal.  liv,8).  Nullo  certetemporepr»- 
fata  fiede^exibat,  nisi  vel  obedientifie  proventu,  yel 
humanflB  necessitatis  impulsu  ;  ut  cum  beato  Job 
dicere  videretur  :  In  nidulo  meo  muriar  (Job  xxix, 
i8).Undefactum  est  uthominuminterdiotafrequen- 

D  tia,  seepius  cumangelis,  vel  dfiemonlisquanicum  ho- 
minibusconfabularetnr.Habueratenim  anteconver- 
sionem  quemdam  familiarissimum  Adonem  nomine, 
prfiBdivitem,  quiplurimabeneficiasibiconferens,  ad 
extremum  quibusdam  eum  adfecitinjuriis.  SatanfiB 
vero  salellites  rati  hominem  Dei  vindicta  gaudere. 
in  vigilia  natalis  Domini  oranti  ei,  et  prsB  nimia 
lassitudine  jam  somniculanti  visi  suntquodam  tri- 

men  hac  super  re  theologice  heio  disputem,  otium 
ipse  mjhi  icci,  qui  ad  Nicephori  BlemmydfiB  a  me 
editam  orationem  satts  disserui  de  illorum  opinione 
qui  Trajani  imp.  animam  precibus  S.  GregoriiPP. 
ab  inferis  ilberatam  autumarunt. 


1109 


DE  ORTU  ET  OBITU  JUSTORUM  CASIN. 


1110 


pudio  leetabundh  Quos  ita  scisciiatus  est :  «Et  vos  A  deQsextremum.sciscitatasesiqui  essent,  et  quare 


undejucundamiDi  ?  »  Atilli:  «  Quoniam,  aiunt,de 
anima  illius  modo  triumpbavimus.  » 
De  eodem  Ebizone  secundum  Paulum  monachum 
Casinensem . 
Ductus  est  etiam  in  spiritu  per  amoena  loca,  et 
nominabantur  eiquorum  forentdlversoria,  et  inter 
cffitera  ostensus  est  illi  quidam  deliciosus  locus  :  et 
audivit  ilium  EliaB  fuisse  prophetae.  Ad  extremum 
autem  poposceratDeum,  ut  ante  vitaB  occasum  qua- 
libet  cruciatus  eegritudine  mundus  exiretad  requiein. 
Tandem  exauditus  fistulam  accepit  in  lceyu  parte 
mamillce,  quse  cum  afratribus  et  a  seipso  vixtole- 
rari  posset  propter  incrementumliquoris  atque  pu- 
toris,  persuasus  est  ab  eisdem  fratribus  suis  cura- 


celebrarent  illam  ?  Cui  respondit  quem  consuluit : 
«Nonexpedit  te  nunc  id  doceri,  quia  de  vicino  es 
cogniturus, »  Inter  hsecabbasejusdem  loci  Deside- 
rius  visitandi  gratia  ad  eum  accedens,ait  :  «  Quo 
te  habes,  frater?»  et  Ebizo  :  «  Orationibus,  Pater, 
intervenientibus  vestris,  bene.  »  Tanc  hortatus  est 
eum  ut  pro  allevatione  aegritudinis  piscem  saltem 
comederet.  Et  Ebizo  :  «  Non,  Pater,  non  ;  absit  ut 
abstinentiam,  quam  per  totum  vilae  meae  tempus 
servavi,nunc  in  mortis  articuloconstitutusperdam ! 
jam  enim  Domini  mei  preesentabor  conspectibus  ; 
jam  cupio  dissolvi  et  esse  cum  eo. »  TuncDesiderius 
ad  fratres  cooversus  ait :  «  Iste  homo  lapideus  est, 
non  oarneus,  excellit  hominum  mensuram.  Non 


tionis  causa  pergere  ad  Venafranum  episcopum  vo-  g  enim  pisces,  noncarnem,noncaseum,nonova,nec 

cabuIoPetrum,qni  plurimis  super  pjusmodi  morbo 

remedium  contulerat.  lUe  vero  nolens  abjicerequod 

a  Deo   petierat,  a  venerabili  presbytero  Gregorio 

tunc  temporis  edicto  vixirecompulsiis  est.  Cumque 

Venafri  aiiquot  diebusea  decausa  moraretur,  non 

tamen  opus  orationis  intermittens,postaltare  basi- 

licaesecretosedebat.Undecommunispioruminimicus 

diabolus  nec  jam  livorem  sulferens,  saxum  dejecit 

DominiquefamuIum,reoropprimerecupiens,sedem 

ligneam  antequam  sedebat  comminuit.IIlo  autem 

a  solitis  obsecrationibus  nullatenus  desistente,  jam 

populo  ad  divina  conveniente,  templique  parietes 

constipante,  malignus  tunc  hostis  quem  prius  terrore 

permovere  nequiverat,  simulatabenignitusconsoia- 

tione,inmonachispecieEbizonem  humiliter  adiens, 

sicexorsusest:  «  Abbas  vesterplusgerit  soilicitudi- 

nemde  rebus  transitoriis  et  caducls  quam  de  mona- 

chis  multaque  jam  mala  sustinuisti.  Nunc   igitur 

exuereviiiquoindutuseshabitu,et  decentiore  quem 

afiero,  intanta  frequentia  plebis  amicire:  >  namet 

ipse  vilibus  vestitus  erat  ;honestiuspaliium  mona- 

chum,  qui  videbatur,  gerere  cernebat.  Quem  cum 

diligenter  attenderet,  quasi   minister  adolescens 

venerat,  nuncvirilis  setatis,  nunc  senilis  apparebat 

ut,opinor,  yerbisauctoritasmajorinesset :  Cumque 

personam  yariari  prospiceret,  illicoquidfuerit  ani- 

madvertens,  semetipsum  signo  crucis  armavit,  et 

mox  imago  illa  disparuit  ;  qua  evanescente,  tanto 

tremore  totaconcussa  est  aulae  machina,ut  populus 

et  clerus  qui  interfuerat,  fugiens  exiret ;  pontifex 

etiam  in  episcopio  prope  commanens  terrae  motu 

stupefactus,aiiosque  palari  prospectans,coepit  quee- 

rere  sollicite  quidnam  de  servo  Dei  factum  esset^ 

eumque  ad  se  adduci  praecepit.  Quem  percontatus 

an  terrse  motum  sensisset,  quid  homo  Dei  vidisset, 

et  quod  gestum  fuerat  penitus  agnovit.  Hic  autem 

praesul  ob  dignaereligionis  meritum,  Deo  revelante 

comperit  eum  impotemcurari,  ethominem  in  pro- 

ximo  exuturum.  Quaproptereum  ad  Casinense  coe- 

nobium  remisit,  ut  in  suo  monasterio  saeculo  vale 

faceret,  Ubi  dum  persisteret  divinam  flagitans  opi- 

tulationem,  cernitper  visum  prolixam  atque  jucun- 

dam  dealbatorumprocessionem;ad  quorum  acce- 


ullum  prorsus  pinguedinis  blandimentum  in  tota 
vita  sua,utante  jam  dictumest,yir  beatus  comedit. 
0  virum  inter  summos  ex  antiquis  Patres  non  im- 
merito  connumerandum,qui  nec  indiemortisabsti- 
nenti8B  yoluit  relaxare  rigorem  !  >  Dum  igitur  vir 
Deiineadem  infirmitate  depressus jaceret,  matrona 
qusedam  staturaadmirabilis,venustate  inffistimabiiis, 
persona  imperialis,  fit  ei  obviam,  et  lalibus  dolo- 
mate  angustiantem  affatur  eloquiis  :  «  Vide  ne  de- 
ficias,sed  confortare,meque  operirequoadredeam : » 
yidebatur  enira  esse  in  itinere.  Atille  :  «  Quonam, 
inquit,  pacto  tcpreestolor,  domina,  qui  pree  ulceris 
sestu  yix  in  me  maneo  ?  »  Tum  illa,  quee  ipsi  puta- 
batur  beata  esse  Maria,  hoc  aestuanti  dedit  respon- 
,  sum  :  «  Sustine,  ait,  yiriliter,  quia  per  ardorem 
'  huncmoraentaneumeyasurus  esillumintolerabilem 
atque  perpetuum. »  Hacigiturconsolationesuscepta 
stetit  hilarior,  et  post  pusillum  diem  ciausit  extre- 
mum  xii Kal.  Novembris^tertiodecimo die postquam 
Venafroredierat.  Sepultus  yeroest  juxta  ecclesiam 
Sancti  Benedicti.  Postea  vero  Desiderius  ex  eodem 
loco  corpus  ejus  elevans,  in  capite  graduum,  qui 
pergunt  ad  refectorium,  cum  aliis  muitis  locavit. 
Idem  Paulus  ait  :  Ebizo  comparabilis  est  beato 
Gregorio,qui  de  suppiiciis  Trajanum  eripuit.  Sane 
non  estdifficilius  ethnico  subvenirequampublicano 
Institor  enim  Ado  fuerat,  nec  absque  gravi  culpa 
nundinas  frequentare  poterat,  ethabemus  scriptu- 
ras  satis  authenticas,  quae  publicanos  deteriores 
ethnicis  asseverant.  Non  ergo  mirabiliusest  Traja* 
'  num  quam  Adonem  liberasse :  quanquam  in  hoo 
d  istan  t,  quod  hic  aqua  et  spiritu  regeneratus  regnum 
Dei  credatur  ingressus,  iile  soium  de  poenis  ere- 
ptus. 

Lll.  RAIDERISUS,  Casinensis  monachus,  dum 
quodam  tempore  ad  sancti  Apollinariscastrumye- 
nisset,  maximaquesiccitas  esset,  habitatoreslociubi 
eum  illuc  yenisse  agnoverunt,  rogabant  ut  pro  sic* 
citate  precesDominofunderedignaretur.  Virautem 
Domini,  eorumhumiliterpostulationibus  obedienSy 
advivificamaramomnipotentiDeosacrificiumobla- 
turus  accessit.  Adfuit  itaque  confestim  dementia 
Dei ;  nam  statiminundatiopluviee  erupit. 


1111 


PETRI  DIACONI 


1111 


Lin.  ALMANNUSio  Gasinomonachus  fuit,  cujus  A 
profecto  quantum  Deo  placuerit  vita,  exitus  ejus 
patefecit  Hic  igitur  e  Melphia,  de  qua  ortus  fuerat, 
adboccGBQobium  Yeniensdistrictissimesatiset  con- 
tinentissime  vixit :  omnibusenimnoctibusjuxtaec- 
desiam  Sancti  Andreae  apostoli  nudus  permanensi 
durisscoparumictibusypsalmoscanensysemetipsum 
affligere  non  desinebat.  Gerardi  autem  abbatis 
tempore,eum  idem  vir  nocturno  tempore  esset  de* 
functus,Nicolaus  cellerarius  extra  monasterium  foris 
manens.elevatisoculisvidittectumcGBnobiidesuper 
aperiri,  et  ex  eo  maximum  globum  ignis  egredi,  atque 
in  coeli  alta  deferri.  Statim  vero  ad  monasterium 
nuntium  mittens,  invenit  eabora  fuisse  Almaniob- 
itum,qua  globum  ignis  de  monasterio  egredi  coeli- 
que  alta  petere  vidit.  Hanc  autem  visionem  sicut  g 
cellerarius  foris,  itaet  Carboin  monasterio  positus 
conspexit.  Hio  vero,  quandiu  vixit,  tribus  diebus  in 
hebdomadapanemcomedit  etaquambibit^et  nun- 
quam  nisi  certa  solvit  solemnitato  jejunium. 

UY.  FORTUNATUS,  Hispania  provincia  oriun- 
du8,ad  corpus  beati  Benedicti  causa  religiosius  con- 
versandi  Gasinum  veniens,ex  concessione  abbatis 
Richeriijuxta  ecclesiam  Sancti  Mattbsiapostoli  sibi 
habitaculum  construens,  omnipotenti  Deo  servire 
illic studiosius coepit.  Quadam  vero die ad  Gasinense 
coenobium  veniens,  ingressus  ecclesiam,  obvius  ei 
antecruc6m  majorem  quidam  vir  factus  est,  quem 
immundus  spiritus  gravissime  vexabat ;  cumque  ante 
eumveni8set,rabido  ore,micanlibusoculis,  in  eum 
impetum  fecit.  Gui  vir  Domiui  manus  suas  extendens  ^ 
ait : «  Grudelissime  latro,  si  hominum  carnibus  de 
lectaris,  hos  digitos  devora  (quos  enim  homines 
tenebat  scindebat ;  alios  autem  dentibus  vorabat). 
Gum  haecdixissetFortunatus  presbyter,  immundus 
spiritusabeo  egrediens,  ecclesiam  fumo  fetoreque 
replevit.Juxtaeccle8iamvero  SanctiMattheeidaemo- 
niacam  ad  se  venientem  oratione  curavit. 

LY.  AfiPHANUS,  Gasinensis  monachus,  antequam 
vita  decederet,  vidit  per  visum  scalam  erectam  ire 
delectulisuisede  usque  ad  coelum.  Gumquehacvi- 
sione  stuperet  attonitus,  quidam  albati  juxta  eum 
stantes  dixerunt :  «  Ascendeper  scalam  sursum ;  » 
cumquejam  adsummitntem  scalaepervenisset,  vidit 
duos  gradus  in  ea  deesse,  statimqueab  albatis  sur- 
sum  raptus,in  domum  ingentiluminecoruscantem 
inducitur.Evigilans  autem  cum  haecfratribus  retu-  0 
lisset,  suum  obitum  reseravit,  ac  post  non  multos 
dies  diem  clausit  extremum.Hujus  autem  vita  talis 
exstitit:in  quadragesimanunquam  inlectoquievit, 
bis  in  ebdomada  comedit,  psalmi  hx  ore  illius  non 
recessere. 

LVL  JOANNES,  sancti  Romualdi  discipulus,  at- 
que  ab  eo  cum  Oh'banoad  quemdam  locum  inhabi- 
tandam  directus,  per  aiiquos  annos  ibi  remoratus 
68t.  Indeigitur  recedens  Hiero8ol7mampetit.Cum- 
que  deCasinensimontedescendensjam  ad  campes- 
tria  pervenis8et,8ubitoequu8socii  ejusfurioso  rota- 
tus  impetu  Joannis  tibiam  calce  ferrato  percutiens 


fregit ;  quiad  terramnimio  doloreprostratus,reduci 
se  Gasinum  fecit  atque  prope  monasterium  cellam 
fiedificans,in  ea  per  triginta  annos  insancta  conver- 
satione  permansit.  Fuit  namque  in  charitate,  absti- 
nenlia  ac  humilitate  summus  ac  praecipuus,  ita  ut 
nec  intra  claustrumquisquamsciretquomodojeju- 
naret.  Inter  reliqua  autem  virtutum  ejus  dona  ita 
exosum  habebat  detractionis  (vitium),  quatenus  mox 
ut  quis  ad  detrahendumos  aperiret,  mox,velut  sa- 
gitlarigore  lapidisrepercussa,indirigentem  protinus 
redundaret.  Postveroejusobitumnonnullapereum 
ibi  divinitus  sunt  facta  miracula. 

LVIL  PCTRUS,  Gasinensis  abbas,  fuit  maximse 
religionis,  qui  poudus  regiminis  arduum  sibi  esse 
perspiciens,  abbatia  relicta,  ad  vallemlucis  secon- 
tulit  ibique  cum  fratribus  religiose  vivere  coepit. 
Quadam  autem  die  dum  idem  venerabilis  Pater  una 
cum  fratribus  ad  fruges  incidendas  esset  egressus, 
serenitasque  maxima  esset,  subito  coelumdensatur 
nubibus,  tonitrua  concrepant,  coruscationesque 
maximse  micaro  coeperunt.Quod  ubi  vir  adverlit, 
fratribus  prfficepit  dicens :  «  NuUus  vestrum  agrum 
deserat^  ceeptoque  insistite  operi,  hodie  illud  va- 
leatis  explere.  »  Haec  cum  dixisset.  sese  cum  lacry- 
mis  ibidem  in  orationem  dedit :  Mirabilis  Dem  in 
sanclis  suis  (Psal.  lxvu,  6),  qui  glorificantes  se, 
guaque  praecepta  servantes.  tam  velociterexaudire 
dignatur  1  Nam  cum  pluvia  magna  descendisset, 
agro  in  quoidem  vir  Domini  cum  fratribus  stabat 
necuna  quidemguttapluviffi  cecidiLExvicino  vero 
monte,  qui  eidemmonasterio  imminet,  sffipissime 
lupus  venire,  eique  oves  auferre  consueverat.  Qua- 
dam  autem  die  lupus  veoit  ex  more,ovem  abstulit, 
et  recessit,  Quod  cum  viro  Dei  nuntiatum  fuisset, 
ecclesiamingressusysesecumlacrymisinorationem 
dedit  :  qua  completa^  ad  portam  egressus,  reperit 
lupum  ovem  in  ore  tcnentem,  et  ad  se  deducentem 
cumque  ad  eum  lupus  venisset,  ovem  ante  pedes 
posuit,  statimque  recessit.  Aiio  autem  tempore  la- 
trones  ejusdemmonasteriihortumingressisunt,  ac 
olera  furari  nitebantur.Gumquejamunustioleribtts 
essent,  tentantes  fugere,  per  tctam  noctem  in  cir- 
cuitu  deambulavertint,  foras  egredi  non  valentes. 
QuisoJIicitius  unde,  quiessent,  vel  cur  venissent, 
inquisiti  protiuus  sui  sceleris  furtum  pandentes  so 
luti  sunt.  Qui  autcm  illos  invenerat^fuit  horti  custos 
frater  quidam,  qui  mane  facto  reperit  eos  deambu- 
lantes,  et  aditiim  nullatenus  invcnientes. 

LVIH.  STEPHANUS  Gasinensis  abbas  et  sedis 
apostoiicffi  pontifex,  regali  ortus  prosapia  a  pueritia 
liberalibus  htteris  eruditus  ac  nimis  eloquentissimus, 
Leonis  pap»  canceilarius  fuit ;  a  quo  Gonstantino- 
polim  directus,patrlarcham  ej  usdem  urbisdeposuit, 
acanathematisvinculoinnodavit.lndeigiturredieos, 
in  Casinum  monachus  factu8,ac  post  non  multum  ab- 
bas  elcctus,Romam  conseccrationissuffigratiaper- 
gens,a  Victorepapaconsecratusesl;sed  ante  quam 
reyerteretur,  Romanus  pontifex  obiit.  Confestim  a 
senatu,  dero,  populoque  Romano  est  raptus,  et  in 


1113 


DE  ORTU  ET  OBITU  JUSTORUM  CASIN. 


1114 


apostolica  sede  consecratus  :  ubi  iadigladiabiliter 
pro(89)  coDJugiisciericorum,  sacerdotum,  necQon 
consanguineorum  pugnavit,  ac  omnesclericos  Ro- 
mad,  qui  post  inlerdictum  papse  Leonis  iuconti- 
nentes  exstiterantydeconventuclericorum  et  cboro 
ecclesi8B  prsBcepit  exire.  Quidam  presbyter  juxta 
canonicam  beatsB  Cfleciliffi  trans  Tiberim  babitabat, 
qui  nec  feminam  acquiescebat  abjicere,  nec  nun- 
quam  poterat  beec  statuta  nisi  vanaet  frivolajudi- 
care.  Quadam  autem  die  dum  incoiumis  vegetus  et 
sanus  existeret,  vespertinis  boris  ad  quiescendum 
86  in  lecto  composuit  :sed  repentinadivinffiulUonis 
animadversione  percussus,subitaneamorte  mortuus 
est.  Falsorum  monacborum  et  sanctimoniahum 
vitam  idem  pontifexreprebenditet  correxit ;  Simor 
niacam  bseresim  in  aBternum  damnavit,atquepost 
bflBc  in  civitate  Florentia  obiit ;  ad  cujussepulcrum 
suis  promeritis  plurima  Cbristus  signaostendit. 

LIX.  YICTOR  in  ipsissuis  nuptiissponsam  suam 
relinquens,  eremum  petiit;  ac  deinde  Casinumve- 
niens  consecrationem  monasticiortiiois  ibidem  ac- 
cepit.  Quodam  verotemporequiescente  eo,apparuit 
ei  visio  non  contemnenda.  Cernebat  namque  se  in 
turre,  qusB  juxta  capitulum  erat  consistere,  in  qua 
nimirumPater  Benedictus  videbatur  sede  decentissima 
residere.  Cumquead  hanc  visionem  pavefactus  stuperet 
et  accedere  propius  nequaquam  praBsumeret,  beatus 
Pater  Benedictus  ei  bilariter  innuebat,  eumque 
juxta  se  sedere  manuporrecta  jubebat.Hanc  visio- 
nem  rei  probavit  eventu8,abbas  debinc  factus  totum 
monasterium  sicut  nunccerniturrenovavit.Prffiterea 
cum  Casinense  coenobium  sspissime  attereretur 
a  fulmine  quadam  nocte  sanctus  Pater  Benedictus 
ei  apparens,  nibilaliudquamdiabolicas  insidias  et 
antiquam  pro  loco  ipso  invidiam  esse  perdocuit. 
Defunctointerea  sedisapostolicaBpontifice,  ab  omni 
clero  et  popnlo  pontifex  ordinatus  est.  Sepultus 
vero  est  in  Casino  in  absida  capituli. 

LX.  RANOISIUS  in  Casino  sub  Desiderio  abbate 
monacbus  fuit;  cujus  qualis  quantaque  vita  fuerity 
in  ipso  mortis  articulo  est  dignatus  Dominus  osten- 
dere.  Nam  cum  expleto  vivendi  tempore,  mortis  de. 
bitum  persolveret,  coeperunt  fratres  sicut  mos  est 
ejusanimamomnipotenti  Domino  commendare.  Cum 
jam  extremumbalitum  traberet,  adfratres  conver. 
sus  ait :  »  Tacete,  tacete  ;  nunquid  non  auditis 
quantffi  resonent  laudes  in  cobIo  ?  nunquid  pueros 
qui  mibi  laudes  decantant  non  videtis?  nam  vesti- 
menta  vultusque  eorum  sunt  utnix.  UndeperDeum 
obnixe  vos  postulo,ut  sileatis,  mihique  tam  suavis- 
simumsoQum  audire  sinatis.  »  HflBC  dum  diceret. 
spiritum  emisit.  Sepultus  vero  est  juxta  ecciesiam 
Beati  Stepbani  et  sancti  confessoris  Cbristi  Martini 
Uic  quandiu  vixit,  ab  omnibus  admirabilis  atque 
sanctissimus  babebatur. 

LXI.  SERGIUS,  Casinensis  monacbus,  natione 
Amalpbitanus,  dum  Gerardi  abbatis  in  tempore  vita 


A  decederet,  GregoriumejusdemcoBnobiipresbyterum 
rogavit  uteumnondimitteret.  Qui  postulationi  ejus 
oblemperans,  cum  eo  permansit.  Cum  vero  vitae 
ejus  appropinquasset  jam  ultima  bora,  respiciens 
vidit  beatissimam  Dei  genitricem  Mariam  ad  se  ve- 
nientem  ;  illicoque  manus  sursus  erigens  ciamare 
CQspit :  a  Domina  mea.  »  Quem  interrogantes  quid 
videret,  ait :  «  Nunquidnambeatissimam  virginem 
Mariam  non  videtis  ?  bic  nempe  est.  »H8BCCumdi- 
xisset,  animam  exbalavit. 

LXII.  AZO,  Casinensis  decanus,  Campania  pro- 
vincia  oriundus  fuit ;  qui  dum  a  Gerardo  abbatein 
Sardiniam  missusfuisset,  dumrediret  admonaste- 
rium,  captus  aSarracenisapud  Africamprovinciam 
ductus  in  captivitatem  est.Hic  igitur  cumineadem 

D  provincia  defunctus  fuisset,  corpus  ejas  inecclesia 
BeatcB  MariaB  ante  altare  sepultum  est.  Factum  est 
autem  intempestffi  nostis  silentio,  Sarraceni  inde 
transeuntes,  dumlunaradios  suos  emitteret,  vide- 
runt  eum  foris  juxta  ostium  sedentem  librumquein 
manu  tenentem.  Tunc  illi  obstupefacti  alios  Sarra- 
cenos  vocare  coeperunt,  dicentes  : «  Currite  citius, 
currite  ;  huc  properare  studete :  nam  presbyterum 
Cbristianorumqui  in  isto  mense  mortuus  est,  ante 
ostium  ecclesiffi  sedentemconspicimus.»  Hocigitur 
reliqui  audientes,  portas  civitatis  egressi,  illuc  ten- 
derefestinarunt;  cumqueadeum  appropinquassent, 
vir  Domini  intra  limen  ostiumque  basilicaB  ingressus, 
nupquam  comparuit.  Quodam  vero  die  mansionariuB 
ingressus  ecclesiam  reperit  lampadera,  qusB  super 
sepulcrum  ejus  pendebat  ardentem.  Tunc  iratus 

G  puerum  qui  ei  jugiter  inecclesia  serviebat  vocavit, 
eique  dixit :  c  Cur  lampadem  accensam  reliquisti  ?»  Ad 
quempuerrespondit: «  Egoquandoecclesiamclausi, 
lucernasomnesexstinxi;  istamautem  quis  accende- 
rit,  ignoro. »  Animad  vertens  autem  ille  quod  in  re  erat, 
lampadem  exstinxit  et  ecolesiam  clausit.  Alio  quoque 
die  ingressus  ecclesiam,lampademardentem  repe- 
rit.  Hoc  igitur  dum  sflepiusfieret,nunt]atum  est  regi 
Sarracenorumqui  in  re  insolita  admiratus,et  putans  a 
Cbristianisistaconfingi,destinatSarraoenosquilam- 
padem  exstinguerent,  oleumque  exinde  traberent ; 
quodcum  factum  fuisset,  alio  dieecclesiamingressi, 
lampadem  lucentem  atque  aquam  in  morem  olei  arden- 
tem  invenerunt :  qui  prfiBpetecursu  inde  egredientes, 
adregem  venerunt,  et  cuncta  qu»  viderant  per 

D  ordinem  pandunt.Tuncrexlampademexstingui,  et 
Sarracenos  die  ac  nocte  ecclesiam  custodire  prflBcepit, 
nequisCbristianorumeamdemintraret.Nocteitaque 
adveniente,  Sarraceni  qui  ecclesiam  observabant 
oculos  in  coBlum  levantes,  steliam  de  coelo  super 
lampadem  ecclesiie  radiantem  aspiciunt.  Tunc  ob- 
stupefacti  fores  ecclesiae  reserant,  lampademque 
lucentem  aspiciunt.Cursuceleri  ad  regis  tendentes 
palatium,  seriatim  qun  viderant  nuntiare  coeperunt. 
Rez  vero  suorum  talia  cum  audisset  ab  ort^,  dictis 
derogans  fidem,  lampadem  exstingui^  et  ecclesiam 


(89)  Pro  blo  significat  contra,  ut  mox  sub  finem  vit»  Victoris.  Alias  apud  infimiSBvi  scriptoressigni- 
ficat  cauta. 


1115                                                         PETRI  DUCONI                                                           III) 

sicut  prias  eustodire  praBoepit,  exsargensque  ad  A  egoautem  oorpus  tuum,  sicut  quondam  Job  a  De) 

domum  caiifee,  qufeecclesiffi  imminebat,  perrexit;  expetens  flageilandum  accepi,  licet  animam  sd» 

cumque  jamnoxadvenisset^elevatisin  ccBiumocuIis  tanto  patronoconstitutamnuUomodolffiderepraBv^- 

yidit  steilam  super  iampadem  ecciesias  radiantem,  leam  ; »  quod  postea  iiquido  patuit.  Nam  ille  hac 

eamdemque  radio  suo  accendentem.  Statim  igitur  veoiens.usqueinyitsterminumreligiosissimeYixit. 

Sarracenos  ad  ecclesiam  mitteusjampademarden-  corpus  tamen  ejuscrebrisatque  validis  cruciatibns 

tem  reversinuntiaverunt.Tuncrex  propoDitedictum  est  semper  depressum. 

ut  Ghristiani  liberam  io  ecclesiam  ingrediendi  fa-  LXVI.  RANDISIUS,  Gasinensis  monachus  ac  Bur- 

cultatem  baberent.  relli  comitis  filius,  qui  per  trigintaannos  pristinum 

LXin.LEO,quidamAmalphitanus,inGasino  mo-  tenuit,  cum  hydropicus  factus  fuisset,  ad  mortem 

nachusfuit,  quiad  linemviteenonleviterffigrotans,  veoiens  vidit  sanctum  protomartyrem  Stephanum 

se  custodientibus  fratribus  aquam  petiit :  quorum  cum  innumerabili  turbaadsevenientem.  Quod  eum 

nnus  cum  aliquantulum  iu  haurieudo  moratus  bi-  narrasset,  confestim  spiritum  reddidit. 

bendam  aquam  ei  obtulisset,  ille  renuit  dicens  :  LXVII.  JOANNGS,  Gasinensis  presbjter  natione 

«  Nolo  hanc  aquam,  quoniam  Odilo  Cluniacensis  Ravennas,  qualis  quantusque  fuerit,  quantumque  in 

abbasstatimhucveni60saquammihidetulit,meque  ^  vita  valeret  ipsius  apud  onipotentem  Deum  oratio, 

sitientem  refecit.  »  Quod  audientes  illi  mirati  sunt,  estdignatusDominusostendere.NamOerardiabbatis 

statimque  praedictus  frater  e  mundo  recessit.  temporibus  dum  Sennes  Gapuanae  ecclesiae  archl- 

LXIV.  JOANNES  Gajetanus  Gasinensis  roonachus  episcopus  defunctus  fuisset,  idem  archiepiscopos 

fuit,  qni  cum  apud  domum  infirmorum  in  extremo  prndicto  abbati  per  visiooem  apparuit.  Gui  abbas 

viifiB  positus  jaceret,  Georgius  mansionarius  in  se-  att :  «  Quomodo  te  habes  ?  »  Et  iUe,  «  Diu  est  quod 

cretario  dormiens  vidit  maguamfratrummultitudi-  in  igne  crucior  ;  sed  siJoannideRavenna,etJoanni 

nem  quasi  ad  processionem  euntium  ab  orientali  deSanctoAngelopraeceperis  utpromeRedemptoris 

partehoeiugredi  monasterium  :   eoque  ad  hanc  omnium  hostiamofferant,  abhis  cruciatibus  lii>e- 

Tisiooem  mirante,  unus  dixit :  •  Ad  suscipiendum  rabor.  » 

Joannemvenimus.  >Hoodicto,statimsignum,  quo  LXVIII.  BRNEDIGTUS  sub  Desiderio  abbate  Ga- 

fratrum  obitus  significatur,    sonuit,   festinansque  sinensismonachus,GapuamquecGenobiipr8Bpositus 

iovenit  eum  mortuum :  intellexitque  magni  meriti  veniens,  quam  creber  fuerit  in  psalmodiis,  quam 

Joannem  fuisse,  ad  cujus  animam  suscipiendam  iiia  studiosus  in  eleemosynis,  quam  sedulus in  orationi- 

sanctorum  congregatio  advenisset.  bus,  quamque  pervigil  in  vigiliis,  luce  clariuspatet. 

LXV.  PETRUS,  cui  Guculites  cognomen  fuit,  cum  HicapudGapuanummonasteriuminfirmitatetactos, 

gratia  conversionisGasinum  venisset,  ad  ecclesiam  ^  defunctusest  xi  Kal.  Julii.  Sepultus   vero  est  ante 

Sancti  Severi  qu8B  in  hujus  latere  montis  sita  est,  ostiumejusdem  monasterii  ad  dexteram   partem 

ei  diat>olus  obviam  factus  est  dicens  :  «  Tu  quidem  introeuntibus  ecclssiam,ubi  usquehodiemira  virtus 

meajurare]inquens,adBenedictumconfugiumfacis:  divina  patrare  non  cessat. 


PETRI  DIACONI 

LIBER 

DE  LOCIS  SANCTIS. 

(Dom.  TosTi,  Storia  della  badia  di  Monte^Cassino.  Napoii  1842,  4»,  t.  U,  p.  121,  ex  cod, 

ms.  Gasin.  n.  361.) 


PROLOGUS. 

AD  GUIBALDUMGASINENSEM  ET  STABULENSEM  ABBATEM. 
(Martenb,  Ampl.  ColL  VI,  790.) 


Domino  suo  ac  Patri  in  Ghristo  venerabili  Gui-  D  Quanto  cupidinis  igne,  Pater  in  Ghristo  veneran- 
BALDO,  Dei  gratiasacri  Gasini  Montis  abbati,  Petrus  de,  exarserim,  ac  quali  quantove  desiderio  ut  vos 
Gasinensis  diaconus  debit»  obedientisBfamulatum.     omnipotens  Deus  de  adversiseriperetexoptaTerim, 


1117 


UBBR  DE  UXaS  SANGTIS. 


IIIS 


ipsum  Ddum  myoco  testem^  quem  mentis  abdita, 
quem  conscientlfie  occulta  non  fallunt,  quia  et  de 
ipsis  animi  motibus  generis  arbiter  creditur  futu- 
rus  humani.  Sed  quia  juzta  prophet»  elogium  in 
manu  hominis  non  estyia  ejus,  necab  homine^sed 
a  Domino  gressus  hominis  diriguntur,  nostris  id 
facinoribus  exigentibus,  non  est  factum  quod  hu- 
mana  ayiditasconcupivit,  sedquffiDeusarbiterme- 
ritis  humanis  competere  judica?it.  Nam  cum  om- 
nium  praTorum  grassante  impietate,  EcdesifiB  Dei 
status  quotldie  labefactari  cernatur,  et  fere,  ut  ita 
dicam,  nullusadversuseos  insurgit  pro  domo  Israel, 
partim  amore,  partim  timore  sscularium  potesta- 
tum,  idcirco  augustffi  memorias  dominus  nosterim- 
perator  Lotharius  vestram  beatitudinem  in  Casinen- 
si  cowobioabbateminstituit,  utea  quasadcorrectio- 
nemmalorumetsalutembonorum  attinent,  sollicite 
ac  diiigenter  pertractares  effrenatos  refrenares,  ac 
superbos  humiliares :  quatenusrecuperata  justttia, 
et  restaurata  religione,  coetus  ecciesiasticus  sibi 
juste  ac  misericorditer  servire,  ac  pro  Romani  im- 
perii  statu  Dei  omnipotentis  ciementiam  exorare 
queat.  Unde  non  immerito  ab  omnibus  probis  ac 
sapientibus  diligeris  ac  veneraris.  Nam  quis  taoti 
virifamiiiaritatem  spemat,  affabiiitatem  contemnat 
indostriam  fugiat?Nam  utomittam  ceeteramaxima 
et  egregia  vestri  ingenii  munimenta  insignia,  cun- 
etos  prfficellentisRomaniimperii  sapientes  Tuliiana 
eloquentia  superas,et  antecessorum  vestrorum  lar- 
gam  munificentiam  omnibus  horis  momentisque 


A  prfficellis  :  tantis,  inquam.  et  taiibus  voscemens 
sertis  redimitum  etiaureis  decoratum,  Itinerarium 
de  locis  sanctis  a  nobis  utcunque  exaratum,  et  ex 
omnibus,  ut  ita  dicam,  hbris  coliectum,  vestrspa 
ternitatidestinare  curavi,  poscens  id  a  vestra  emi- 
nentiaroborari,  in  quo  rogo  non  dictantis  ignaviam 
sed  materiam  attendatis  utillimam.  Nec  novi  vos 
et  incogniti  hactenus  aliquid  in  hoc  itinerario  edi- 
scituros,  sed  eaquffi  jam  vivavoceillisreferentibus 
qui  ad  sepulcrum  Domini  perrexerunt  ^didicistis, 
vel  ea  qu»  per  voiumina  diversa  librorum  iegistis 
Dos  hicnoveritis  coilegisse.  Qu»  autemindeclinabi- 
iia  et  immania  impedimenta  a  perfidis  et  sceiestis 
utroque  genu  claudicantibus  nobis  obstiterint,  non 
jam  Deum,  verum,  vos  ipsosconscios,  vos  ipsos  fi- 

n  deies  corde  ciamaverim  testes.  G»terum  ad  tantii- 
iumspatii,  quod  eiargitatedivinffiindulgentiffi  reii- 
ctum  estistud  opuscuium  ccelesti  munificentia  edi- 
di,  confidens  nihilominus  deDeo,denostri3nmuiis 
quandoque  nobis  victoriam  coliaturum.  Sicut  enim 
nunquam  fit  opus  soiidum  vel  decorum  si  artifex 
omnia  prout  ratio  poscit  non  aptet,  sic  omnis  scri- 
ptor  manansmuitimodaverbositatenuliam  bai^ebit 
vaientiamedendi  scripturam  duicedinecertamprout 
Horatiusstrenuissimusoratorin  smptis  suis  reli- 
quit,  dicens  : 

Omne  tulU  pnnctum^  qui  miseuit  utile  dulci, 
si  postquam  scribere  conetur,  materiam  non  rime- 
tur.  Jam  vero  diristoauspice  hujusprooBmiiistesit 

Glinis. 


EXPUCIT  PROLOGUS. 

iNGiprr 

LIBER  DE  LOCIS  SANCTIS. 


Situs  urbis  Jerusalem,  pone  in  orbem  circum- 
actus,  non  parvo  murorum  ambitu  assurgit,  quo 
etiam  montem  Sion  vicinum  intra  se  recipit,  qui  a 
meridie  positus,  pro  arce  urbi  surpereminet.  Major 
pars  civilalis  infra  montem  jacet  in  planitie  humi- 
lioris  collis  sita,  cujus  in  magoo  murorum  ambitu 
octoginta  quatuor  turres,  portas  sex  habet.  Prima 
porta  David  ad  occidentem  montis  Sion.  Secunda 
portaviilffi  Fullonis.  Tertia  porta  S.  Stephani. 
Quarta  porta  Benjamin.  Quiata  portuiaab  hac  per 
gradus  ad  vallemJosaphatdescenditur.Sextaporta 
Tecutis.  Gelebriores  tamen  ex  his  sunt  tres  exitus 
portarum,  unus  quidem  ab  occasu,  alius  a  septen- 
trione,  tertius  ab  oriente.  A  meridie  autem  aqui- 
lone  montis  Sion  supercilium  supereminet  civitati, 
et  ea  pars  murorum  cum  interpositis  turribus  nul- 
las  habere  poriascomprobatur,  idestasupradicta 
porta  David  usque  ad  eam  ejusdem  montis  Sion 
frontem,  quffi  prsrupta  rupe  orientaiem  plagam 
respicit.  Situsquippe  ipsius  urbis,  a  superciJioaqui« 


lonismontisincipiensSion,  ita  est  moilidruo  dis- 
positus  usque  ad  humiliora  aquilonarium  orientalium* 
que  murorum,  ut  pluvia  ibi  decidens  nequaquam 
proteri,  sedinstar  fluviorumper  orientales  defluens 
portas,  cunctis  secum  platearum  sordibus  raptis  in 
^  valle  Josaphat,  torrentem  Cedron  augeat.  Ingressis 
ergoab  septentrionaliparte  urbem,  primum  delocis 
sanctis  pro  conditione  platearum  divertendum  est 
ad  ecclesiam  Gonstantinianam,  ubi  crux  Domini  in- 
venta  est.  Dehincab  occasuGoIgothana  videturec- 
clesia,  in  qua  etiam  rupis  apparet  illa,  quffi  quon- 
dam  ipsam  affixam  Domini  corporecrucem  pertuiit, 
argenteam  nunc  grandem  sustinens  crucem,  pen* 
dente  desuper  ffiuea  rola  cum  lampadibus.  Infra 
ipsum  vero  iocum  Dominicfficrucis,  excisa  in  petra 
crypta  est,  inquasuperaltareprodefunctishonora- 
tis  sacrificium  solet  offerri,  positisinterimin  platea 
corporibus.Uujusquoquead  occasum  ecclesia  Ana- 
stasis,  hoc  est  Resurrectionis  Dominic»,  rotunda 
ecclesia,  tribus  cincta  parietibus,  duodecimcolum- 


4119 


pmU  DIACONI 


11» 


nissustentatur,  inler  paiietessingaloslatumhabens  A 
spatium  Yiae,  quas  triaaitariain  tribus  locis parietis 
medii  continet^  hoc  est  australi,  aquilonali  et  occi- 
dentali.  Hec  bis  quaternasportaspertreseregione 
parietes  habet,  e  quibus  quatuor  ad  vulturnum  et 
quatuor  ad  eurum  spcctant.  Hujus  in  mediomonu- 
mentumDomini  rotundum  petra  ezcisum  est,cujus 
culmen  intrinsecus  stanshomomanucontingerepo- 
test,  ab  oriente  habens  introitum  cui  lapis  ille  ma- 
gnus  appositus  est,  quod  intrinsecus  foramentorum 
yestigia  usque  in  prflBsens  ostendit ;  nam  extrinsecus 
usque  ad  cuiminis  summitatem  totum  marmorete- 
ctum  est ;  summumvero  culmen  auro  ornatumau- 
ream  magnam  gestat  crucem. 

In  hujus  ergo  monumenti  aquilonali  parte  sepul- 
crum  Domini  ineadem  petra  excisum,  longitutinis  g 
septem  pedum,  trium  mensura  palmorum,  palu- 
mento  altius  eminet.  Introitum  habet  ab  latere  me- 
ridiano,  ubi  die  noctuque  duodecim  iampades  ar- 
dent,  quatuor  intra  sepulcrum,  octo  in  margine 
dextro.  Lapis,  qui  ad  ostium  moRumentipositus  erat 
nunc  fichus  (sic)  est.Gujus  pars  minor  quadratum 
altare  anteostium  nihilominusejusdem  monumenti 
stat,  major  vero  in  orientali  ejusdem  ecciesiaeioco; 
quadrangulum  aliud  altare  sub  linteaminibus  exstat. 
Golor  autem  ejusdemmonumenti  et  sepulcrialboet 
rubicundo  permissus  esse  videtur.  Ad  dexteram  vero 
partemhuiceccIesifiB  cohaBret  Dei  Genitricis  ecclesia 
quadrangula.  Inplatea  qu8BMartyriumetGolgotha 
continuat  exedra  est,  in  qua  calix  Domini,  scrinio 
reoonditus,  peroperculiforamentangisoletetoscu- 
lari.  Quiargenteus  calix,  duas  hinc  et  indeansulas  ^ 
habens,  sextariiGallici  mensuram  capit  ;  in  quoest 
et  illa  spongia  Dominici  potus  ministra.Ibi  etiamin 
Golgotha  Abraham  Isaac  tilium  suum  obtulit.Laneea 
prasterea  militis  inserta  habetur  in  cruce  lignea  in 
porticu  Martyrii,cujus  hastile  in  duas  partes  inter- 
cisuro  est.  Hasc  quidem  sancta  ioca  extra  montem 
Sionposita  sunt,quo  se  ad  aquiionem  deficiensloci 
tumor  porrexit.  In  inferiori  vero  parte  urbis  tem- 
pium  in  vicinia  muri  ab  oriente  locatumest  ;paucffi 
illiccisternaB  sunt.  Sepulcrum  vero  Domini,de  quo 
supra  retulimus,  est  fabriratum  in  medio  templi  ; 
templum  vero  in  media  civitate  contra  aquilonem 
non  longe  a  porta  David.  Post  Resurrectionem  au- 
tem  est  hortus,  in  quo  sancta  Maria  cum  Domino 
locuta  est.  Foris  ecclesiam  retro  estmedietasorbis;  D 
quo  loco  dicit  David  :  Operatus  estsaluiemin  medio 
terr«(PsaL  lxxiii).  Aliusetiampropheta  diciUHaec 
dicii  Dominus  :  Istaest  Jerusalem ;  inmediogentium 
posui  eam  (Ezech,  v).  In  Golgotha  aiitem  est  pars 
ligni  salutiferas  crucis,in  quaconfixusest  Dominus 
et  tituiumquod  est  repositum  in  locello  argenteo. 
Est  iliic  et  cornu,  unde  ungebantur  reges,  et  annu- 
lum^Salomonis.Non  autem  iongeamedietate  mundi 
est  carcer ;  ibi  vero  estalligatio  ;  ibi  propeetflagel- 
latio,ibiquepropespiniscoronatio,ibi  propeest  de- 
spoliatio,  et  vestimenti  divisio. 

In  Galvariaautem,ubicrucifixu8  est  Dominu8,est 


mons  scissus,  et  in  ipso  monte  Cahrari»  ascendits 
per  gradus  decem  et  septem,  et  ibi  pendent  lampt- 
desnovemcumsiDgulisnappis(n^)argentei8.Subta 
vero  est  Golgotha,ubi  cecidit  sanguis  Christi  suptf 
petram  scissam.  Subtusautem  monteCalvariaecoi- 
tra  orientem  est  templum  Domini  ex  alia  parti 
civitatis,  quod  Salomon  fedificavit.  Quatuor  p<Htas 
habet,  prima  ab  oriente,  secunda  aboccidente.te^ 
tia  a  meridie,  quarta  ab  aquiione,  quae habent  signi- 
ficationem  quatuor  partium  mundi.  Deforis  vero 
octo  angulos  habet ;  per  unumquodque  angulum 
duodecim  passus  volvitur.  In  medium  templi  est 
mons  magnuscircumdatus  parietibus,  in  qoo  taber- 
naculum,  illuc  et  arcatestamenti  fuit,  quae  ayespa- 
siano  imperatore,destructo  templo,Rom8edelataest 
A  latere  verosinistro  tabernaculisupersaxum  posoit 
Dominus  Jesus  Ghristus  pedem  suum  quando  eum 
Simeon  accepit  in  ulnis,  et  ita  remansit  pes  scul- 
ptus  ibidem,  ac  siincerapositus  esset.  Abaliovero 
latere  saxi  est  tabernaculum  apertum,  in  quo  per 
gradus  vigintiduoascenditur.Ibi  Dominus  orabat 
ibi  et  Zachanas  sacrificabat.  Extra  templumlociB 
est  ubi  Zacharias  filius  Barachiae  ioterfectus  est 
Super  saxum  in  medio templi  pendet  candela  aurea, 
in  qua  est  sanguis  Christi,  qui  per  petram  acissain 
descendil.  Contra  meridiem  autem,nonionge,tem- 
plum  Salomonis,  in  quohabitavit,constructumest; 
in  quo  sunt  portaa  viginti  quinque ;  intus  habet  co- 
iumnas  trecentas  sexagintaduo,etsubtusnoQloDge 
cunabulaChristi,etbaineumeju8,  et  lectumsanetc 
Dei  Genitricis.  Subtus  templum  Domini  ab  orieDte 
est  porta  Speciosa,  unde  Dominus  intravit  sedens 
super  pullum  asinse^ibi  etPetrusclaudum  sanavit 
Contra  aquilonem  est  ecclesia  SanctSB  Annae,  ubi 
tribusannis  beata  Maria  nutrita  fuit.  Propevero 
est  Probatica  piscina.quse^quinque  porticus  habet 
In  vicinia  autem  templi  est  Bethsaida  piscina ;  ge 
mino  insignis  laou  apparet,  quorum  alter  uberiui 
plerumque  impletur  imbribus,  alter  rubris  est 
discolor  aquis.  Ab  ea  fonte  montisSion,  quee  pne- 
rupta  rupe  orientalem  plagamspectat,  intramuros 
atque  in  radicibus  collis  fons  Siloe  prorumpit 
qui  alternante  quidem  aquarum  aceessu  in  meri- 
diem  profluit,  id  est  non  jugibusaquis,sedincertis 
horis  diebusque  ebullit,et  per  terrarum  concava  et 
antra  suxi  durissimi  venire  consuevit.  In  suprema 
montis  Sionplanitie  est  ecclesiamagna  ab  aposto- 
lis  fundata,  eo  quod  ibi  Spiritum  sanctum  accepe* 
runt,  ibique  sancta  Mariaobiit,  in  quaetiam  loeus 
ccenBB  Domini  ostenditur.  Sed  et  columna  mar- 
morea,  in  medio  stat,  cui  adhaerens  Dominus  fla- 
gellatus  est.  Hic  monstratur  petra,  superquam  la- 
pidatusest  Stephanus  martjrbeatissimus,  sitaextra 
oivitatem. 

In  medio  autem  Jerusalem,  ubi  cruce  Domini 
superposita  mortuus  resurrexit,  columnacelsastat, 
qu»  eestivo  solstitio  umbram  non  facit.*  illic  medie- 
tas  mundi  est.  In  ecclesia  vero  quae  dicilur  Sancta 
Sion,  est  thronus  Jacobi  fratris  Domini,  qui  juxta 


112i 


LIBER  DE  LOCIS  SANCTIS. 


ilS) 


Lemplum  sepullus  est  ;in  eoautemlocofundataest 
ubi  CGeoantibus  apostolis  post  passionem,  ostiis 
clausis,  apparuit  Dominus.  Prope  vero  illic  est 
porta,  de  qua  angelus  Petrum  eduxit.  De  templo 
irero,  quod  Salomon  «dificavit,  duaBtantumpinneB 
permanent,  quarum  una  quas  altior  yalde  est,  ipsa 
Bst  in  qua  Dominus  tentatus  est  a  diabolo ;  reliqua 
autem  destructa  sunt.  Prope  autem  portam  effusus 
est  sanguis  ZachariaB  filii  Baraohi».  Portam  Dayid 
egredientibus  pons  occurrit  in  austram  per  yaliem 
directus,  ad  cujus  medietatem  aboccasaficusma* 
gna  stat,  in  qua  Judas  laqueo  se  suspendit.  Porro 
Baceldama  ad  australem  plagam  montis  Sionpere- 
grinos  et  ignobiles  morluos,  alios  terra  tegit,  alios 
Lnhumatos  putrefacit.  Sudarium  capitis  Domini, 
post  Resurrectionemejus,  mox  quidam  Chrislianis- 
simus  furatus^  usque  ad  obitum,  diyitiis  sibi  af- 
fluentibus  habuit.  Qui  moriturusinterrogayitfilios 
qui  Domini  sudarium,  qui  c8Bteras  patris  yelit  ac- 
ci(>ere  diyitias.  Major  yero  thesauros  rerum,  minor 
elegit  sudarium.  Et  mox  iili  priori  decrescunt 
usque  ad  paupertatem  ;  fratri  autem  juniori  cum 
fide  crescunt,  et  opes  usque  ad  quintam  generatio. 
oem  tenuere.  Hinc  ad  impios  perveniens  diyitias  tan- 
tum  auxit,  ubi  Judflsis  et  hoc  tempore  multo  donec 
post  longa  iitigia,  quibus  Christiani  Judflei  se  Chri- 
Bti,  infideles  yero  se  patrum  suorum  affirmabant 
heeredes,MaurasSaracenorum  rex,quinostra  8Btate 
fuit  judex,  postulatur.  Qui,  accensa  grandi  pira, 
Christum  judicem  precatur  qui  hoc  pro  suorum 
salute  super  caput  habere  signaretur.  Missum  yero 
in  igoem  sudarium,  yeloci  raptu  aufugienseyolal,et 
in  summo  aere  diutissime  quasi  ludeodo  yolucri- 
tans,  adultimum,  cunctisutrisque  intuentibus,  se 
teviterin  cujusdam  de  Cbristianis  sinu  deposuit 
Quod  mane  mox  totus  populus  summa  yeneratione 
salutabat  etosculabatur  ;  habebat  autemlongitudi- 
nis  octopedes.  Sudarium  yero,  cum  quo  Christus 
faciem  suamextersit,  quodab  aliis  Veronicsdicitur» 
tempore  Tiberii  Csasaris  RomsB  deiatum  est.Arundo 
vero  cum  qua  caput  ejus  percussum  est,et  sanda- 
lia  ejus,  et  lora  cum  quibus  ligatusest,  etcircum- 
cisioejus,  etsanguis  ejus  in  basilica  Constaoti- 
DianaRomeByenerabiliterhonorantur.  Aliudquoque 
aliquaoto  majus  linteum  in  ecdesia  yeneratur  ; 
quod  fertur  a  saocta  Maria  contextum,  duodecim 
apostolorum  et  ipsius  Domini  continens  imagines, 
uno  latere  rubro  et  altero  yiridi. 

Circa  Jerosolymam  aspera  ac  montuosa  cernun- 
tur  loca.  Hinc  quoque  septentrionem  yersus  usquead 
ArimathaBam  terram  petrosa  et  aspera  perinteryal- 
la  monstrantur  ;  yalles  quoque  spinossB  usque  ad 
Thamnycam  regionem  patentes.  AdCaBsaream  yero 
PalestinsB  ab  Jerusalem,  quamyis  aliqua  reperian- 
tur  angusta  et  breyia  aspera  loca,  pracipue  tamen 
planities  camporum,  interpositis  oiiyetis,  distant 
autem  septuaginta  miilibus  passuum.  Longitudo 
yero  terraB  repromissionis  a  Dan  usque  Bersabee 
tenditur  spatio  centumsexagiolaquinque  milliumi 


A  ab  Joppe  usque  Bethlehem  quadraginta  sex  milli- 
bus.  Juxta  murum  templi  yel  Jerusalem  ab  oriente 
GaBuon  occurrit,  qusB  est  yaliis  Josaphat  a  septen- 
triooali  plagain  austrum  porrecta,  per  quam  torrens 
Cedron,  si  quando  pluyiarum  aquam  recipit,  de- 
currit. 

HfiBc  yallis,  et  pauca  campi  planities,  irrigua  et 
nemorosa,  plenaque  deliciis  est.  In  hac  turris  est 
regis  Josaphat,  sepuicrum  ejus  continens.  Cujus 
ad  dexteramderupemontisOliyeti,  excisaet  sepa- 
rata  domus  duo  oayata  habet  sepulcra,  hoc  est 
Simeonis  senis  et  Joseph  sanctaB  MariaB  sponsi.  In 
eadem  yalle  sanctaB  MariaB  rotunda  est  ecclesia, 
lapideo  tabuiatu  discreta,  cujus  in  superioribus 
quatuor  altaria,   in    infcrioribus  unum   habetur 

Q  in  orientaU  plaga,  et  ad  ej  us  dexteram  monu- 
mentum,  vacuum,  in  quo  sancta  Maria  aliquandiu 
pausasse  dicitur.  Hanc  intrantes  yident  ad  dexte- 
ram  insertam  parieti  petram,  in  qua  Dominus 
nocte  qua  tradebaturorayit,  yestigiis  genuumquasi 
cera  molli  impressis,  Mons  Oiiyarum,  milie  ab  Je- 
rusalem  diucretus  passibus,  altitudine  montis  Sion 
par  est,  sed  longitudine  et  latitudine  prasstat, 
exceptisyitibusetoliyis,  rare  ferax  arboris,  fru- 
menti  quoque  et  hordei  fertilis.  Neque  enim  bru- 
chosa,  see  herbosa  et  floridasoli  illius  estqualitas. 
incujus  summo  yertice,  ubi  Dominus  ad  cgbIos 
ascendit,  ecdesia  rotunda,  grandis,  ternas  per  cir- 
cuitum  cameratas  habet  porticus  desuper  tectas  . 
interior  namque  domus  propter  Dominici  corporis 
meatum,  camerari  et  tegi  non  potuit,  altare  ad 

^  orientem  habens  angusto  culmine  protectum  in 
cujus  medio  ultima  Domini  yestigia,  cqbIo  desuper 
patente,  ubi  ascendit,  yisuntur.  Qusb  cum  quotidie 
a  credentibus  terra  toUatur,  nihilomiuus  manet, 
eademque  adhuc  sui  speciem  yeluti  impressa  signata 
yestigia  seryat.  HaBC  oirca  aBrea  rota  jacet  usquead 
yerticem|alta,  ab  occasu  habens  introitum,  penden- 
te  desuper  in  trocleis  magna  lampade  totaque  die 
ac  nocte  lucente.  In  occidentali  ejusdem  eccIesiaB 
parte  fenestraB  octo,  totidemque  earegione  lampa* 
des  lucent.  In  die  Ascensionis  DominicaB  per  annos 
singulos,  missa  peracta,  yalidi  flaminis  procella 
desursum  yenireconsueyit,  etomnesquiinecclesia 
fuerint  terraB  prosternere.  Monumentum  Lazari 
ecclesia  ibidem  exstructu  m  demonstrat,et  monaste- 

D  rium  grande  in  campo  BethaniaB  magna  oliyarum 
silyacircumdat.  EstautemBethania  quindecim  sta- 
diis  ab  Jerusalem  ;  tertia  quoque  montis  ejusdem 
ad  australem  BelhaniaB  partem  ecclesia  est,ubiDo- 
minus  antepassionemdiscipulisde  die  Judicii  locu- 
tus  est.  Trans  torrentem  Cedron  est  spelunca,  et 
super  eam  ecclesia  in  eo  loco,  ubi  quintaferiapost 
coeoam  Salyatorem  Juda9icomprehenderunt;qui  lo^ 
cusestin  capite  yallis  Josaphat.  Ineadem  yeroyalle 
stelitpalma,  unde  pueri  ramos  tulerunt  quando 
clamayeruntHosanna.Item  in  monte  Oiiyeti]estspe- 
luQca,  et  in  ea  altare  bene  lucidum,  inquasolebat 
Dominus  docerediscipulos  suos  :  superquamspe* 


14^3 


PETBI  DIACONI 


1121 


luncam  est  sanota  ecclesia  grftQclis»  ^t  non  longe  A  versis  ad  aquilonem  ;  sepulorum  vero  Adam  proto- 


est  martjrium  S.  Stephani.  Inde  non  ionge  est 
locus  ubi  oravit  Dominus  quando  factus  est  su- 
dor  ejus  sicut  guttse  sanguinis.  In  itinere  autem 
OethaDiae  vicus  est,  de  qua  adduota  est  asina. 
Betblehem  sex  miilibus  in  austrum  ab  Jerosolymai 
discreta,  in  dorso  sita  est  angusto  ex  omni  parte 
vaUibus  circumdato,  ab  oocidente  in  orientem  mille 
passibus  longa,  humili  sine  turribus  muro  per  ex- 
trema  planiverticis  instructo.In  oujus  orientalian- 
gulo  quasi  quoddam  naturalesemiantrumest,oujus 
exterior  nativitatis  Dominicffi  est  loous,  interior 
praesepe  Domini  nominatur.  Haec  spelunoa  tota 
interius  pretioso  marmore  tecta.  Supra  ipsum 
locum,  ubi  natus  est  Dominus,  Sanotffi  MarisB  gran 


plasti|obsourioris  et  vOioris  operis  non  longe  ab  illis 
ad  borealem  extremamque  muriillius  partem  pausat 
Triumque  femlnarum  viiiores  et  minores  memoria 
cernuntur.  Mambre  oollis  milie  passibus  a  mona- 
mentis  his  ad  boream,  herbosus  valde  et  floridas, 
campestrem  habens  in  vertice  planitiem,  in  cojas 
aquilonariparte  querous  Abrahae  duorum  hominaa 
alitudinis  trunous,  ecolesia  ciroumdata  est.  Egre- 
dientibus  Hebron  ad  aquilonem  in  sinistra  parte 
vie  occurrit  mons  pinosus  parvus,  tribus  miiUbas 
passum  ab  Hebron,  unde  Jerosolymam  pinealigna 
feruntur  incamelis  ;  nam  in  omni  Judma  plaustra 
veicurrns  raro  fiunt.  In  vioesimoautem  quarto  mil- 
liario  ab  Jerusalem»  juxta  Hebron»  est  fons  in  qao 


dem  gestat  ecclesiam,  petra  juxta  murum  oavata,  g  baptizavitPhilippus  apostolus  et  evangelista  euna- 

chum  Gandacis  reginae.  In  loco  vero  qui  appeilatar 
Terebinthus,  ubi  apparuerunt  tres  angeli  Abrahs 
est  puteus  Abrahfle  optimus,  et  speluncse  duae  lud- 
dissimfleubi  habitavit,  nam  etaltare  ibipositumest 
et  ante  se  ecclesiam  hat)et.  Non  Jonge  autem  inde 
mons  est  usque  quodeduxit  Abrahamangelos  eun- 
tes  in  Sodomis.  Intus  vero  in  Hebron,  domus  con- 
sistit  David,  unde  adhuc  aliqua  pars  stat ;  nam  ea- 
biculum,  ubimansit,  usquehodie  ib^  ad  orationem 
curritur.  Longe  autem  ab  Hebron  ad  passus  tre- 
centos,  in  loco  qui  dioitur  Abramiri,  esi  domos 
Jacob,  ubi  ecclesia  sine  tecto  constructa  esU  Inde 
vero  ad  passus  quinquaginta  est  sepulcrum  sancti 
Caleb.  Item  Abraaiiri  vinea  est,  in  quaestspelunca, 
^  ubi  requiescunt  corpora  undecim  filiorum  Jacobi  : 
*  ossa  autemJosephseparatimsepuitaiosuaecelesia 
sunt ;  nonlonge  veroab  Hebron  estsepulorum  Abner 
filu  Ner. 

Jericbo  ab  Jerusalem  in  orientem  versus  deoem 
et  octo  miilia pedes  abest,  qua  tertio  a  funda  mentis 
destructa,  sola  domus  Rahab  ob  signum  fidei  per^ 
manet :  ejus  enim  adhucparietes  sine  culmine  du- 
rant.  Locus  urbis  segetes  et  vineas  recipit.  Inter 
hanc  et  Jordanem,  quinque  vel  sex  ab  ea  millibus 

separatum duodecimlapi- 

des,  quas  Josue  de  Jordane  toUi  prfleceperatio  ec- 
clesia  Galgalis  facta  altrinsecus  juxta  parietesejus- 
demjacent,  vix  singuii  duobus  virls  ievabiles.  Est 
juxta  Jericho  fons  uber  adpotum,pinguis  adrigan- 


primum  Dominici  corporis  lavacrum,demuromi8' 
sum  suscipiens,  hactenus  servat,  quae  si  qua  forte 
occasione,  vei  industria  fuarit  exhausta,  nihilo- 
minus  continuo,  dum  respicis^  sicut  antea  fuerat. 
plena  redundat.  Ad  aquiionem  Bethlehem  in  valle 
contigua  ecclesia  est.  Ad  austrum  vero  in  valle 
contigua  in  ecclesia  sepulcrum  est  sanoti  Hiero- 
nymi. 

PorroadOrientem  inturreAder,  idest(7r^M,miile 
passibus  a  civitate  segregata  ecclesia  est,  trium 
pastorum  dominicae  nativitatis  consoiorum  monu- 
menta  continens,  sepulorum  vero  David  in  Jerusa- 
lem  situm  est.  Yiaregia  quie  ab  Helia  Geronducit, 
ab  oriente  Bethlehem,  ab  occidente  sepulcrum 
Rachel  habet.  Piscina  vero,ubi  exprobravit  Rabsa- 
ces  juxta  Bethiehem  est.  Juxta  ostium  autem  spe- 
Iunc8eputeusest,undeaquam  concupivit  David.In 
valleetiamqufleBetbiehem  est,  sunt  memorifle  regum 
Judfle.Non  longe  autem  indeestecclesia,qufle  appeila- 
tur  Ad  Pastores,  ubi  nuno  est  viridarium  grande  clau- 
sumparietibusdiligenterper  g7rum,et  ibi  est  speluaca 
lucidissima,  habensaltare  in  eo  loooubipastoribus 
oum  vigiliashaberent,  apparens  angelus  annuntiavit 
eis  Ghristi  nativitatem.  In  Anatho  autem  est  turris 
in  qua  lamentavit  Jeremias  propheta;distatautem 
ab  Jerosoljma  miiliario  quarto.  Milliario  vero  ab 
Jerusalem  duodecimo  est  sepulcrum  sancti  Amos 
prophetfle  ;  qui  iocus  appellatur  Thecue.  In  quo  iti- 
nere  contra  mons  est  quem  excavavit  Herodes, 
et  fecit  sibi  palatium  super  eremum  oontra  mare 


Mortuum.  In  Thamnadsere  est  sepulorum  sanoti  D  dum  qui  quondam  sterUis  ad  generandum,  parum 


Jesu  filii  Nave,  ubi  sunt  et  gladii  petrini,  unde 
oircumcisi  sunt  filii  Israei  secundo.  Ecciesia  vero  ib| 
conslructa  est ;  distat  autem  ab  Jerusalem  millia- 
riis  viginti.  Iq  alio  autem  monte,  ad  milliarum  se- 
oundum,  est  ecclesia  ubi  requiescunt  oorpora 
sanctorum  Eleazari  et  Phinees.  Milliario  vero  ab 
Jerusalem,  in  loco  qui  dicitur  Cariathaim,  ubi  fuit 
aroa  Domini,  ecclesia  illuc  constrncta  est.  Hebron 
in  oampi  latitudine  sita,  et  ab  Jerusalem  viginti 
duobus  millibusseparata,  uno  ad  orientem  stadio 
speiuncam  duplicem  habet,  ubi  sepulcra  patriar* 
oharum  quadrato  muro  circumdantur,  capitibut 


saiubris  adpotandum,  sed  per  Elisfleum  prophetam 
sanatus  est.  Deoique  campus  eum  ciroumjacet,  se- 
ptuaginta  stadiorum  in  longitudine,viginti  in  latitu» 
dine  patens,  in  quo  mirabilis  hortorum  gratia,  va- 
ria  palmarum  genera,  prflestantissiroi  apium  fetus, 
illic  optimum  balsamum  gignitur.  Quod  ideo  cnm 
adjeotione  signifioamus,quia  agricolflB  cortice  tenues 
virguias  acutis  lapidibus  incidunt,ea  inquibusl>al 
sama  generantor,  ut  per  illas  oavernas  paulatim 
distillans,  humor  se  colhgat  lacrymis  puicher  roran- 
tibus.  liiic  cyprum,  iilio  mirobalsamnm  nascitur. 
Aqua,  ut  cflBtera  fpntinm,  flostate  frigida,  hiemete- 


im 


LIBER  DE  LOCIS  SANCTIS. 


11^6 


peos,  yer  mollior.  Urbs  ipsa  condita  in  campo,cui 
supereminet  mons  dififusior  et  nudus  gignentium  ; 
cegrum  enim  etjejunumsoIum,etideoestdesertum 
ab  incolis.  Hic  a  Scjthopoiis  urbis  terra  usque  ad 
regionem  Sodomitanam,  et  Alfaltios  fines  dififusus 

habetur usque  ad  Roaros 

Arabiae  Petrffi  centum  terminos  eztentus  Ubietiam 
mons  est  Ferreus  nominatus.  Inter  hos  duos  mon- 
tes  campusmagnusjaoet;  qui  dicitur  Aulon,  cujus 
longitudo  centum  et  viginti :  exordium  a  vicoGen- 
nano,  finis  usque  Alfatium  lucum  Jordanis  eum 
enimmedium  intersecat,  viriditantibu8ripis,flumi- 
nis  alluvione,si  quidem  supra  r  ipum  fluminis  fructus 
arborum  uberiorest,  aliaslongeexilior;  aridaenim 
sunt  omnia  prseter  oram  fluminis.lpsiusaulem  Jor- 
danis  exordium  in  provincia  Feoicisad  radices  mon- 
tis  Libani,  ubi  Panium,  id  estCffisarea  Philippi  sita 

est InTrachonilidevero 

terrafonsest  rotaesqualitatem  exprimens,  unde  et 
Syla  nomen  accepit,  quindecim  a  Caesarea  miilibus 
passuum  discretus;  ita  j  ugiter  plenus  aquar  um  abun- 
dantia,utnequesuperfluant,nequeunquammunian- 
tur.  Inhunc  Philippus  tetrarchespaleasmisit.   .  . 

Unde  liquet  in  Phiala  princi- 

pium  esse  Jordanis,sed  post  subterraneos  meatusin 
Panio  cmpisse  fluere,  qui  moxlacum  ingressuspa* 
ludesejusintersecat.  Inde  quoque  cursus  suos  diri- 
gens,  quindecim  milliapassuumsineullaintermis- 
sione  progreditur  usque  ad  urbem  Juliam.  Postea 
lacum  Genesar  mediotransitfluento,  indeplurima 
circumvagatus,  Alfaltium,  hoc  est  mare  Mortuum, 
ingresAUs,  laudabiles  perditaquas;  estenim  coloris 
albi  sicut  lac,  et  ob  hoc  in  mari  Mortuo  discerni-' 
tur.  Est  autem  Genesar,  idest  mare  GalileflB,  ma- 
gDis  silvis,  circumdatum,  in  longitudine  habens 
centum  sexaginta  stadia,inlatitudinequadraginta; 
aquffi  dulcis  et  ad  potandum  amabilis,siquidem  nec 
palustris  uliginis  crassatum  aliquid  aut  turbidum 
recipit  :  quia  arenoso  undique  littore  ciroumve- 
nitur.  Sed  amoeniscircomdaturoppidisraboriente 

Juliade  et  Hippo,  ab  occidentoTiberiade 

genere  quoque  piscium  gustu, 

specie,  quam  in  alia  lacu  prasstantiora.  Mare  vero 
Mortuum  longitudine  stadiisquinquagintaoctoginta 
usque  ad  Zoaros  Arabiae,  latitudine  centum  quin- 
quaginta  usque  ad  vicinia  Sodomorum  protendit. 
Nam  et  de  puteis  quondam  salis  post  Sodomee  et 
Gomorrhfle.  .  .  .  certissimumest.Apparetveropro- 
cul  de  specilla  montis  Oliveti  cernentibus.  Quod 
fluctuumcollisione  commotum  salsissimum  ejicitsal» 
et  hoc  sole  siccatum  accipitur,  multis  nationibus 
profuturum.  Mare  vero  Mortuum  nichil  recipit  ge- 
nerum  viventium,  neque  pisces,  neque  assuetas 
aquis.  .  .  .  Denique  si  Jordanis  auctus  imbribus 
pisces  iiluo  influentes  rapuerit,  statim  moriuntur 
et  pioguibus  aquis  supernatant,  Lucerna  accensa 
ibidem  natatsine  ullaconversione,exstinctademer- 
gitur,  omaiaque  viventia  demersa,  licetsint  vehe- 
menteriiU^astatim  resiliunt.  Elomiues  enimnatandi 


A  ignari,  si  illuc  projiciantur,  revinctis  post  tergnm 
manibus,  sine  dubio  natant.  Aqua  ipsa  sterilis  et 

amara,  coeterisque  aquis  obscurior praeferens 

similitudinem.  Vagari  super  aquas  bitumina  certum 
est  atroliquore,  quaescaphisappropinquantescolli- 
gunt.  Haereres  !  ibi  bitumen  et  nequaquam  ferro 
prsecidi  fertur,  sanguine  tantum  muliernm  et  men- 
strua  et  urina  cedit,  utilis  autem  ad  compagemna* 
vium,  vei  corporibus  hominum  medendis.  Servat 
adhuc  regio  speciem  poenae  ;  nascuntur  ibi  poma 
pulcherrima,  quae  edendi  cupiditatem  spectantibus 
generant ;  sicarpas,  fatescunt^etresolvunturinci- 
nerem,  fumumque  excitant  quasi  adhuc  ardeant. 
Sane  in  diebus  cetatis  modicus  per  spatia  campi  ex- 
«estuat  vapor,  unde  et  coalescente  vitionimisesicci- 

£  tatis  atque  humidi  corruptior aer  miserandasincolis 
conflcit  GBgritudines. 

Inloco  ergOy  inquo  Dominus  baptizatusest,orux 
lignea  stat  usque  ad  collum  alta,  qufle  aliquoties 
aqua  transcendente  obsconditur.  A  quo  loco  ripa 
ulterior,  id  est  orientalis,  in  jactu  fundfle  est ;  cite- 
riorvero  ripa  in  superciiio  monticuli,  ubiconstru- 
ctum  est  monasterium  Sancti  Baptistfle  Joannis,  de 
quo  per  pontem  arcubus  sufiultum  solent  descen- 
dere  ad  iilam  crucem,  etorare.  Inextremafluminis 
parte  quadrata  ecciesia  quatuor  lapideis....  super- 
posita  est,  cocto  ex  latere,  creta  super  tecta,  ubi 
Dominivestimentacnmbaptizareturservatasunt.... 
Ab  eo  loco  quo  e  faucibus  maris  GaiiiflBfle  Jorda  nis  ex- 
itusque  ubi  mare  Mortuum  intrat,  ooto  dierum  iter 
est.  LocustflB  autem  de  quibus  edeba  tbeatus  Joan  nes , 

^  ibi  usque  hodie  sunt,  quse  corpusculis  in  modum 
digiti  manus  exilibus  et  brevibus  ,  in  herbis  faciie 
captffi  coctaeque  in  oieo  pauperi  pr»bent  victum.^n 
eodem  deserto  sunt  arbores  folia  iata  et  rotunda 
lactei  coloris  et  meUiti  saporishabentes.qufle  natura 
fragili  manibus  confricantur  et  eduntur,  hoc  esse 
mel  silvestre  dicitur.  Igitur  et  fons  sancti  Joannis 
Baptistae  ostenditur  lucida  aqua  lapideo  protectus 
tecto,  calce  perlito.  Qui  autem  ad  Jordanem  ire  ab 
Jerusalem  desiderat^per  montem  Oliveti  descendit; 
a  monle  Oliveti  Ghristus  ascendit  ad  coelum,  et  ibi 
fecit  Pater  noster,  Mons  autem  Sion  a  meridie  est, 
ibi  obiitsancta  Maria ;  et  ibi  Dominusccenavit  cum 
discipulis  suis,  et  ibimisitSpiritum  sanctum  super 
discipulos.  In  ecclesia  vero  qufle  est  in  Bethlehem 

D  est  mensa^  in  qua  comedit  sancta  Maria  cum  tri- 
bus  regibus,  Christum  Dei  Filium  requirentibus. 
Columnflesunt  intusipsamecclesiamsexagintaqua- 
tuor :  ibi  requiescunt  pueri  pro  Christo  ab  Herode 
interfecti.FundamentaveromurorumurbisJei^icho, 
quos  subvertit  Jesus  fllius  Nave,adhuc  exparte  ap- 
parent.  Arbor  vero  sjcomori  in  qua  ascendit  Za« 
chflBus,  stat  juxta  domum  Rahab.  Nooiongeautem 
abJerichoesllocusunde  Elias  raptus  est  inccelum. 
Trans  Jordanem  vero  sunt  montes  excelsi  valde» 
inler  quos  est  altior  unus  qui  vocatur  Naban,inquo 
ascenditMoyses,qnandoviditterramrepromi8sioni8 
etmortuus  est.  Gabaon uou longe  eitab  Jedusolemi 


11^7 


PETRl  DlACONl 


im 


quam  expugnavit  Jesus.  Emmausautem  ubiDomi-  A 
nus  cum  discipulis  suis  post  resurrecUonemcomedit, 
sexaginta  stadiis  ab  Jerosolymis  distat.  In  turre  au- 
temCades  domus  fuitJacob,  cujusfundamentausque 
hodieapparent.  In  GaiilaBa  autem  est  yiUaSomeyde 
qua  fuit  Abisac  Sunamitis,  et  mulierin  cujus  domo 
mansit  Eiisseus :  quflsdomus  usquehodiepermanet. 
A  monte  vero  Hermon  qui  excelsus  valde  est,  omnis 
Galiiaea  videturjnquibusnichilpulchrius  est;  nam 
cum  sitplanitiesgrandis,  aliud  nihil  est  nisi  vineae 
et  oHveta.  Ibi  autem  ager  est,  in  quo  Dominus  cum 
discipulis  suis  comedit:  ibi  lapisest,  inquocubitum 
iixit  Dominus,  qui  usque  bodie  videtur.  Non  longe 
vero  adeodemmonle  fons  est,quem  Salvator  bene- 
dixit,  qui  fons  ad  omnes  infirmitates  yalet.  In  villa 
vero  Naim,  in  domum  vidu8e«  cujus  filius  resusci-  g 
tatus  est,  nunc  ecclesia  est ;  sepultura  autem,  in 
qua  ponere  eum  volebant,  usque  hodie  est.  In  Na- 
zara  vero  est  liortus,  ubi  Dominus  fuit,  postquam 
reversusest  dey£gypto.  Propecivitatem,qu8Bnunc 
Neapoiis  dicitur,  ecclesia  quadrifica  est,  hoc  est  in 
crucis  modumfacta,  in  cujus  medio  estfons  Jacob 

quadraginta  cubitis  altus, de  quo  Dominus 

aquam  a  muliere  Samaritana  petere  dignatus  est : 
duo  autem  milliaria  ecclesia  ista  distat  ab  eadem 
villa,  qu8e  olim  dicta  est  Sichem,  A  longe  vero  ab 
eadem  ecclesia  passus  quingintos  est  ecclesia,  in 
qua  requiescit  sanctus  Joseph.  Locus  autem  ille 
in  quo  Dominus  panes  benedixit  et  fregit,  citra  mare 
Galilfiese  ad  aquilonem  civitatis  Tiberiadis,  campus 
herbosus  et  planus,nunquam  exillo  temporeara- 
tus,  nuUa  habens  sedificia,  fontem  tantum,  ex  quo  ^ 
tunc  iiU  biberunt^  ostendens. 

Qui  ergo  ab  Jerusalem  Capharnaum  pergunt, 
per  Tiberiadem  iter  habent,deinde  secus  mare  Gali- 
IsBae,  et  locum  benedicUonis  panum,a  quo  nonlonge 
civitas  Capharnaum  murum  non  habens^  angusto 
inter  montem  etstagnum  situ,pesmariUnam  oram, 
orientem  yersus,longo  tramite  protenditur,montem 
ab  aquilone,  locum  ab  austro  habens.  Nazareth 
murum  non  habet  sed  magna  sedificia^  duasque 
grandes  ecciesias,  UDam  in  medio  civitatis,  supra 
duos  fundata  cancros,  ubi  quondam  fuerat  domus 
in  qua  Dominus  nutritus  est  infans.  Haec  autem 
ecclesia  duobus,  ut  dictum  est,  tumuUs,  et  in- 
terpositis  arcubus  suffulta  habet  iuferius  inter 
eosdem  tumulos  fontem  lucidissimum,  unde  aquam  D 
in  yascuUs  per  trocleas  in  ecclesia  exUrahunt.  Aitera 
vero  est  ecclesia,  ubi  domus  erat  in  qua  angelus 
S.  Mariffi  locutus  est.  Spelunca  yero  in  qua  habita- 
vit  magna  est  etlucidissima,  ubi  est  positum  altare, 
et  U)i  intra  ipsam  speluncam  est  locus,  unde  aquam 
tollebat.  In  eadem  autem  civitate,ubi f uit  synagoga, 
nunc  est,  ecclesia,ubi  Dominus  legit  librum  Isaise. 
Foris  autemcasteUumfons  est,unde  aquam  sancta 
sumebat  Maria.  Mons  Thabor in  medio  GaUIaea)  campo 
in  tribus  milUbus  Manrsse  adboream  amari  Cene- 
reth  distat,  ex  omni  parte  rotundus,  herbosus 
yalde  et  floridus»  aUitudinis  triginta  stadiorum, 


vertex  ipse  campestris  et  multum  amoRnus,yigiDU  et 
trium  stadiorum  spatio  dilatatus,  ubi  grande  mo- 
nasterium.grandiquoquesUvacircumdatur,tre8ec- 
ciesias  habens^unam  in  honoreDominiSaIvatoris,re- 
liquseautemdufieinhonoreMoysisetEIiae.Locus  yero 
ipse  m  uro  cinctus  magna  geslat  8edificia,yalde  autem 
excelsior,  et  altior  quam  Hermon :  nam  et  GaliUea 
omnis,  et  mare  Tiberiadis  inde  apparet.  Contra  se 
vero  positi  sunt  montes  utnque.  In  Endor  est  do- 
muspjthonissae,  ad  quam  fuit  Saul  nocte,  de  qua 
domo  adhuc  fundamenta  apparent.  In  Tiberiadis 
eoIoconuncesteccIesia,inquadomus  fuit  aposto- 
lorum  Jacobi  et  Joannis.IbietiamjuxtamareTibe 
riadis  est,  super  quem  Dominuspedibusambulavit. 
luCapharnaumautcmex  domo  apostoiorumprinci- 
pis  ecclesia  facta  est,  qui  parietes  usque  hodie  ita 
stant  sicut  fuerunt.  Ibi  paralyUcum  Dominuscura- 
yit.  Ulucestet  synagoga,in  quaDominusdsemonia- 
cum  curavit,ad  quam  per  gradus  rauUos  ascenditur; 
qu8e  sjnagoga  ex  lapidibus  quadraUs  est  facta.Non 
longe  autem  inde  cernuntur  gradus  lapidei  super 
quos  Dominus  steUt.  Ibibem  vero  super  mare  est 
campusherbosushabens  fenum  saU8,etarborespaI- 
marummultas,  et  juxta  eas  septem  fontes,  quisin- 
guli  infinitam  aquam  emittunt,  in  quo  campo  Domi- 
nus  de  quinque  panibus  et  duobus  piscibus  popu- 
lum  saUavit.Sane  Iapis,superquem  Dominuspanem 
posuit,  nunc  est  factum  aUare  de  quo  lapide  non 
frustra  toUunt  yeuientes  pro  salute  sibi,  et  prodest 
omnibus.Juxta  cujusecciesi^e  parietes  via  pubUca 
transit,  ubi  Matth8eus  apostolus  teloneum  habuit; 
indein  montem,  qui  juxta  est,  est  spelunca  in  qua 
ascendens  beaUtudines  dixit  Salvator.  Non  longe 
autem  inde  estsynagoga.quam  Salvatorlmaledixit; 
nam  cum  transiretSalvator,  etiUam  Jud^ei  fabrica* 
rent,  interrogavit  eos  dicens  :  Quid  faeitis  ?et  iUi : 
NihiL  Et  Dominus  Si  nikil  est  quod  facitis,  niful 
erit  semper.Quod  usque  hodie  ita  permanet.Postmo- 
dum  enim  quoties  voluerunt  illam  Judsei  fabricare 
quidquid  per  diem  faciebant,per  noctem  diruebatnr 
et  mane  semperinea  mensura  inveniebaturfabrica 
ejus  in  qua  fuerat  tunc  quando  maledicta  est. 

Inde  autem  non  longe  sunt  montes  GeIboe,ubi  est 
et  vicus  Gebus,ubi  mortui  sunt  Saul  et  Jonathaa.  In 
Jezrael  aulem  vinea  qu8e  fuit  Naboth,  nunc  puteus 
tantum  est.  Ibi  et  fundamenta  turris  usque  hodie 
apparent,  sepulchrum  vero  Jezabel  usque  hodie 
ab  omnibusIapidatur.Nonlonge  autem  acivitateest 
mons  in  quo  sedit  EUas  propheta,quando  eum  per- 
sequebatur  Jezabel.A  longeestparsmonUs  CarmeU; 
esl  locus  ubi  EUas  altare  Domino  consecravit.  Se- 
bastia,  quae  olini  Samaria  dicta  est,  conUnet  eccle- 
8iam,inquarequiescitcorpussancU  BapUstee  Joan- 
nis,etEli88ei,  et  Abdiee.  In  saecundo  autem  miUa- 
rio  mons  est  alUsssimus,  in  quo  sunt  dusespeiunc» 
lucidissimee,  in  quarum  una  absconditi  sant  pro- 
phet8B  sub  Jezabel^  in  altera  autem  sedit  sanctns 
EUas.  MiUiario  autem  vigesimo  a  Sichem  esltem- 
plum  destructum  in  Silo^ubiestet  sepulcrum.  HeU 


hilft 


UBER  b£  LOtlS  SANCTIS 


it36 


gacerdotis.  In  BethelautemibicoQstructa  esteccle-  A  est  coiumna  grandis,  qu8BappellaturBomoii,iDqua 


sia  in  eo  loco  ubi  Jacob,dumiretin  Mesopotamiam 
vidit  scalam  in  ccelum  usque  tendentem.  Ibi  est 
etiam  et  sepulcrum  prophet»  qui  propbetaTitadver- 
sns  Jeroboam.Milliarioautem  vicesimo  secundoab 
Jerosolymis  inter  Socbebet  Judse,  et  inter  Zechara 
Muel  occidit  David  Goliam  Pbilisthaeum.  In  Eleu- 
theropoliautem  iocoBycocjca,  inquaestsepulcrun^ 
Habacuc  propbetse.  Ab  Eleutlheropoli  autem  miiliario 
quintodecimoest  sepulcrum  sancti  Esdrae  propbetfle 
in  loco  qui  dicitur  Asoa.Etinmilliario  tertioin  loco 
qui  dicitur  Ghariassati,  quod  ante  dicta  est  autem 
Morastites,  est  sepulcrum  sancti  Michefle  propbetfls. 
Taphnis  estposita  super  ripamfluminisNili.Ibiest 
palatium  Pharaonis,  ubi  sanctus  Moyses  coram  Pha- 


phcBnix  post  quingentos  annos  residere  consuevit. 
^gypti  autem  cum  sint  ubertissima  loca  ;  tamen, 
quflB  tenuerunt  filii  Israel,  sunt  meliora. 

Pars  ArabiflB  quflejungitur  PalestiuflB^  inaccessibile 
iter  habet ;  nonlicet  mansionibus  quindecim....  loca 
tamen  ipsa  sineaqua  sunt.Ab  Jerusalem  autem  usque 
ad  montem  sanctum  Sina^sunt  mansiones  viginti  duo* 
Pelusius  verometropolisestproviDciflB  August»  NioeflB; 
Augusta  NicflBflB  autem  provinoia  in  ifigypto  est.  A 
Pelusio  autemusque  ad  montemSinasuntmansio- 
nes  duodecim.  Antequam  vero  pervenias  ad  montem 
Sina  occurrit  castrum  Ciesma  super  mareRubrum, 
ubi  filii  Israelsicco  pedetransieruntmare.  Vestigia 
autem  currus  Pharaonis  in  mediis  arenis  apparent 


raonemirabiliafecit.  Aiexandriaaboccasu  inortum  »  usque  in  sempiternum.  RotflB  autem  ipsflB  inter  se 


solis  longa.  ab  austro  ostiis  Nili  cingitur,  ab  aqui« 

lone  lacu cujus  portus  cflBteris   difficilior 

quasiad  formam  humani  corporis  in  capite  ipso  et 
statione  capacior,  in  faucibus  vero  angustior,  qua 
meatus  maris  ac  naviumsuscipit,  quibus  qusBdam 
spirandi  subsidia  portui  subministratur  ;  ubi  quis 
angustias  atque  ora  portus  evaserit,  tanquam  reli- 
quacorporisforma,  ita  difTusio  marislongelateque 
extenditur :  in  ejusdem  dextera  portusparva  insula 
habetur,  in  qua  pharus,  id  est  turris  maxima  est, 
nocturno  tempore  flammarum  faucibus  ardens,  ne 
decepti  tenebris  nautflB  in  scopulosincidantetvesti- 
buhlimitemcomprebenderenequeant,  qui  etipse  se 
semper  inquietus  est  fluctibus  hinc  inde  coUidenti* 
bus,  Portus  vero  placidus  semper  amplitudinem 


muito  plus  apparent,  quam  currus  temporis  nostri 
qui  nunc  in  Romano  imperio  fiunt.  Nam  inter 
rotam  et  rotam  viginti  et  quatuor  pedes,  et  eo 
ampiius  fuerunt ;  orbitflB  autem  ipse  habent  bi« 
nos  pedes  in  lato.  Yestigia  vero  currus  Pharaonis 
usque  ad  mare  accedit,  ubi  autem  ingressus  est 
in  mare,  dum  vult  filios  Israel  comprehendere ; 
in  eo  autem  loco,  in  quo  ingressi  sunt  filii  Israel  in 
mare,  id  est  quousque  Pharaonis  orbitflB  apparent 
in  hodie  duo  signa  posita  sunl,  unum  in  dextro, 
et  aliud  in  sinistro,  idem  ad  si  columnellflB  factfls 
sunt.  Locus  autem  ipse  non  ionge  a  castro  est,  id 
est  de  Giesma.  Glesma  autem  ipsa  inripa  est,id  est 
supra  mare  ;namportus  estibi  clausus,  quiportus 
mittitad  Indiam,  vel  excipit  venientes  naves  de  In 


triginta  stadiorum.  ApartCiEgypti  urbem  intranti-  C  dia,aiibi  enim  nusquam  in  Romano  soloaccessum 

bus,  ad  dexteram  occurrit   ecclesia  beati  Marci 

evangelistflB  nomine  consecrata,  in  qua  ipse  beatis- 

simus  reqnievit.  Girca  Nilum  aggeres  crebros  pro- 

pterirmptionemaquarumfaceresolent,  qui  si  forte 

custodum  incuria  rupti  fuerint,  non  irrigant,  sed 

opprimuntterrassubjacentes,  etqui  planaiEgypti 

incolunt  super  rivos  aquarum  sibi  domos  faciunt, 

tnmsversis  trabibus  pontes.  Memphis  vero  adhuc 

palatium  conUnet,  ubi  sanctus  Joseph  freqaenter 

ingrediebatur.  Inde  ad  miUiarium  sextum  contra 

ripam  fluminis  Nili  est  thronus  Moysi  et  Aaron. 

Sunt  autem  prflBdicti  throni  in  monte  excelso,  ubi 

sunt  dun  turricuIflB,  qufls  per  gradus  plurimos  ascen- 

duntnr  ;  ana  earum  habuit  tectum^  alia  autem  sine 


habent  navesde  India,  nisiibi.  Naves  autem  ibi  et 
mult»  et  ingentes  sunt ;  quare  portus  famosus  est 
pro  AdveDientibus  ibi  mercatoribus  de  India.  Nam 
et  ilie  agens  in  rebus,  quem  Logotetema  appellant 
idem  quisingulis  annislegatus  adlndiamvaditjussu 
imperatoris  Romani,  ibi  sedes  habet,  et  naves  ibi 
stant  ipsius.  Hic  est  locus  ubi  pervenerunt  fili  Israel 
fugientes  a  Pharaone,  quando  de  iEgypto  profecti 
sunt.  Hoc  autem  castrum  postmodum  ibi  positum 
est  pro  defensione,  et  dlscipiina  pro  incursione  Sa- 

racenorum.  Locus  autem  ipse  talis  est id  est 

campi  arenosi,  excepto  monte  illo  uno,  qui  incumbit 
in  mari,  in  cujus  montis  latere  ex  adverso  coiligi- 
turmarmor  porphyreticum :  nam  ex  eo  dicitur  appel- 


tectoest.  Ibi  ascendebat  Moyses  quando  loquebatur  D  I&i^i  tndLve  Rubrum,  quod  hic  mons,  qui  per  spatium 


flliis  Israelcumdeprimerentur,in  alia  vero  orabat. 
Subtus  autem  in  circuitu  estcampus,  ibi  filii  Israel 
lateres  faciebant.  Inde  autem  ad  miile  passus  villa  est 
supraripamfluminis,  ubisanctaMaria  cumDomino 
fuit,  quando  in  /£gyptum  perrexit.  Inter  Memphis 
veroetBabylonia  milliasuntduodecim,  ubi  sunt  py- 
ramides  piurimflB,qaasfecit  Joseph  adfrumentare- 
oondenda.Bliopoiis  distataBabyionia  miiiiaduode- 
oim.  In  medio  autem  hujus  civitatis  est  campus 
Ingens^  in  quo  est  templumsolis,  et  ibi  est  domus 
PetefrflD.  Interdomumautem  PetefrflB  et  templumest 
domns  Asennec.Ibi  vero  est  et  viridahum  soIiS|Ubi 
Patrou  CLXXIIL 


grande  super  mareRosseumjacet,  rubrum,rosseum 
lapidem  habeat,  vel  porphyreticum  ;  nam  et  ipse 
mons  quasi  rosseo  colore  est.  Qui  tamen  mons  fuit 
in  dextro  filiis  Israel  fugieutibus  de  iEgypto,  ubi 
tamen  coeperunt  se  ad  mare  appropinquare :  nam 
venientibus  de  iCgypto  ad  dexteram  partem  ipse 
mons  est  erectus  vaide  et  excelsus  satis,  ac  si  pa- 
ries,  quem  putas  manu  hominum  excisum  esse. 
Ipse  autem  mons  aridus  est  penitus,ila  ut  nec  fru« 
ctum  in  se  habeat  ;  filii  autem  Israel  exeuntes  de 
Ramesse,  primum  per  medias  arenas  errando  am- 
bulaveronti  cum  vero  ad  mare  Rubrum  appropia  vo« 


il3i 


mtu  {)iAGom 


iis) 


runt,  tune  mont  de  dextero  illis  qui  apparebat,  in  A  Abutriique  vero  partibuslocusilleagrosautTineas, 


proximo  factus  est,  et  jungentes  se  ipsi  monti, 
perreniunt  ad  mare ;  latus  autem  montis  illius  excelsi 
de  dextro  iilis  yeniebat,  et  mare  de  sinistro  ;  tunc 
tubito  euntibus  eis  ante  ipsos  apparuit  locus  ipse 
ubimons  inmari  jungebat,  imo  ingrediebatur^ubi 
promontoria  faciunt.  Campus  autem  ipse,  ubi  filii 
IsraelnocteillamansueruntcumMoyse,infinitusest, 
et  planities  ejus  ingens.  Distat  vero  locus  ubi  in- 
cumbitmons  in  mare  a  castro  Clesma  passusquin- 
gentos.Intercastrumautem  etipsum  montem  me- 
dius  est  locus  a  promontorio  montis,  ubi  ingressi 
tunt  filil  Israel  inmareet  Pbaraon  post  eos.Trajectut 
autem,  ubi  transierunt  sicco  pede  mare  Rubrum, 
habetoctomilliapassusinlato.Mare  autem  Rubrum 


nihilque  aluit ;  illic  est  nisi  aqua  et  arboret  palma- 
rum.  Prope  vero,  ad  vicumPbaroniad  miUe  qoin- 
gentos  passus  coangustantur  montes  ilii,  ut  vix 
triginta  passibus  lata  ibi  sit  yallis  ilia.  Ibi  appella- 
turlocus  illeRaphidin»  ubi  Amalec  occurrit  filiis 
Israel,  et  ubi  murmuravit  populus  pro  aqua,  et  uhi 
Jethro  socerMoysis  eioccurrit.Locus  yeroubi  ora- 
vit  Moyses,quandoJesusexpugnayit  Amalec,  mons 
excelsus  est  valdeet  erectus,imminens  super  Pha- 
ron.  Ubi  autem  oravit  Mojses,  ecclesia  nunc  eon- 
structa  est.  Locus  autemipsequemadmodnmsedit, 
et  quemadmodum  lapides  sub  cubitu  habuit  hodie 
parent.  Ibi  etiam  Moyses,  devicto  Amalec,  aedifi- 
cavit  altare  Domino.  In  tantum  autem  locus  ipse 


non  hoc  habet  nomeo,  quia  rubra  est  aqua,  aut  »  usque  ad  quingentos  passus  erectus  est,  ac  si  per 


turbulenta,  sed  adeo  est  limpidus  et  prsBlustris  et 
Irigidus,  ac  si  mare  Oceanum  :  ibi  cesssB  nimii  sa- 
poris  et  suavitatis  sunt.Omneautem  genuspiscium 
in  eodem  mare  sunt  tanti  saporis  ut  pisces  maris 
ItalicL  Deindeomniaquaecunquede  mari  desiderari 
tolent,  iliic  ad  cibumabundanLlbi  suntbuccineet 
oonchyiii  diversa  genera,  fondiii  vero  et  concleas 
diversao  et  ingentes,  per  littus  autem  ejus  diverses 
res  jacent,  sed  majores  el  pulchriores,  quam  in 
nullo  marL  Gorallum  veroinillolitlore  plurimum 
esL  Ipso  autem  mare  Rubrum  par  Oceano  esL  De- 
tertum  vero  Sur  eremus  est  infinitate  soiitudinisiilius 
in8BstimabUis,ubi  triduoambulaverunt  sineaqua.A 
deterto  autem  Sur  usque  ad  Maranestmansiouna 
per  ripas  maris.  In  Maran  vero  arbores  palmarum 


parietem  subeas.  De  Pharon  vero  usque  ad  montem 
tanctum  Sina  mUiia  tringinta  quinque.  Porroin  Ase 
roth  adhuc  apparet  quemadmodum  fuit  de  lapide 
vaUumipsumubihabitaverunt  fiUilsraei  cumrever- 
terentur  a  monteDei.  Throni  eUam  tres  ibi  sunt  de 
lapidibus  facti  modice  in  ediUori  loco,  unus  Moysi, 
reUqui  vero  Aaron  et  Jethro.CeUa  autem  ubi  sepa- 
rata  fuit  Maria  Moysis  soror  septem  diebus,  usque 
hodie  super  terram  duos  pedes  emineL  Ab  Aseroth 
autemusqueadmontem  sanctumSina  intermontet 
ad  dexteramet  sinistram  totam  per  vaUem  iptam 
monumenUs  plenus  est.  Prope  vero  montem  sanctum 
in  ioco  qui  appeUatur  sepulcra  ConcupiscenUis  to- 
tum  sepulcrispleoum  etiL  Antequam  veroperve- 
nias  ad  montem  Sina  sunt  sex  montes  qui  ^ciunt 


paucissimas  sunt.  SuntiUicetduofontes,quosedul-  ^  vaUem  infinitam  planissimam  et  valde  pulchram 
eavit  tanctus  Moyses  ;  indeautem  per  triduum  de  Transvallem  veroipsamapparetmontsanctusSina. 
sinistro  eremus  est  infinitus  in  locum  qui  dicitur     Locus  autem,  ubi  se  montes  aperiunt  junctut  est 

Arandara*  Arandara  autem  est  iocus oum  eo  loco  ubi  sunt  sepulcra  Concupiscentia.  A 

PeUmfluvius  currit,  qui  tamen  tempore  aliquo     locoautemunde  videtur  usque  admontem...  sunt 


ticcatur,  ted  per  ipsius  alveum.  sive  juxta  ripam 
ipsiusinveniuntur  aquie.Herba  vero  ilUc  saUs  abun- 
dat  ;arboresautempalmarumiUic  plurimsesunLA 
transitu  autem  maris  Rubri,idestSur,  noninveni- 
tur  tam  amcenuslocus  cum  tanta  et  taU  aqua,  et 
tam  abundanter  nisi  iste.  Inde  ergo  media  mansio 
Juxta  mare  esL 

Demum  vero  apparent  duo  montesexcelsi  valde; 
a  parte  velro  sinistra  antequam  ad  montes  venias, 
locus  estubipluitDominusmannafiliis  Israel.Mon- 


tet  vero  ipsi  excelsiet  erecti  valdesunt.  Ab  alia  0  ibi  fixus  staL 


per  vaUem  ipsam  quatuor  miUa  passuum.  Vallis 
autem  ipsa  ingens  valde  est. . .  montis  Dei,  qum 
habet  in  longitudine  passot  texdeoim  miUia»  in 
latitudine  autem  quatuor  miUia,  Qui  vult. . .  mon* 
tem  sanctum  pergere  per  transversum  ad  vallem 
Ulam  deambulaL  Hec  est  autem  valUs  ingens  et 
planis8ima,in  qna  fiUi  IstraelcommoraU  tuntquan- 
do  Moyses  fuit  in  montem  quadraginta  diebus  et 
quadragmta  noctU>us.  Locus  autem  ubi  factnt  est 
vitulus  usque  hodle  ostenditur,  nam  lapit  grandit 


autem  parte  montium  valUsplanissimaesLAbutro- 
que  autum  latere  valUs  montes  ipsi  excelsi  et  ere- 
cti  sunt.  Ubi  autem  montes  aperti  sunt,  et  val- 
lit  sex  milUbus  passU^us  lata»  longitudinis  autem 
tatis  plus  habet.  Montes  vero  toti  per  gyrum  exca* 
vati  sunLTaUter  autemfactttsuntcryptae  illae,utsi 
tuspendere  volueris  veia,  cubicula  pulcherrima  sint. 
Dnamquodque  autemcubiculum  estdescriptumlit- 
teris  Hebraais.  Aquae  eUam  ibi  boneet  abundantet 
tatit  in  extrema  vaUe  tunt,ted  nonquales  inHeUm. 
Locus veroipsevocaturdesertusPharon,  unde  missi 
lunt  exploratores  a  Moy  te  qui  considerarent  terram« 


H»c  ergo  vaUit  ipsa  ett  in  c^jut  capite  ilieloeai 
est,  ubi  sancto  Moysi  locutus  est  Deut  in  rubo  de 
igne.  Ab  uno  autem  latere  optimut  ett  atcentutin 
montem,  et  ab  aUo  descensut :  per  medium  autem 
vallis  transversatur,  et  hic  ad  montem  Dei  perveni- 
tur.  Mons  veroipse  in  gyro  quidem  unut  esse  vide* 
tur  ;  Intus  autem  plurimi8unt,sedomnet  ilU,anut 
mons  Sinai  appeUatur.  SpeciaUs  autem  iUe  Biont 
est  in  cujus  summitate  est  ilie  loous,  ubi  detcendit 
majestas  Dei,  quimontin  medioomniummontium 
ett ;  et  cum  omnet,  qui  per  gyrum  sunt  exoeititr 
timi  tinti  tamen  ipte  Ule  medianat|in  qao  detoea* 


iiii  t)lSGtt>LmA  CASIliENStS.  -  litOmYUAt  IIH 

dit  majestas  Dei,  taoto  altior  est  omnibus  illis,  ut  A  Deo.  Noa  longe  autem  inde  est  Iocub  ubi  stetit  san* 

cum  quis  asceoderit  inillo,  prorsus  omnes  illi  mon-  ctus  Aaron  oum  septnaginta  senioribus.  In  eo  loco 

tes,  quosexcelsissimos  ▼iderit,ita  sub  monte  viden-  tectum  non  est,  petra  tamen  ingens  est  per  g^rrum 

tur  Sina,  ac  si  colliculi.  Mons  autem  cum  omnibus  habens  planitiem  supra  se  ubi  ilii  steterunt.  In  me- 

altiorsitiilemedianusquispecialiterSinadicitur, ta-  dio  autem  lapideum  altare  est.  In  capite  yero  yal- 

men  videri  non  potest,  nisi  ad  propnam  radicem  lis,  qu»  monti  subjacet,  ecclesia  est  in  eo  loco  ubi 

illius  yeneris,  ante  tamen  quam  eum  subeas ;  nam  locutus  est  Dominus  in  rubo  ;  qui  rubus  ipse  ho- 

posteaquamexeodescenderis, . . .  antequamineum  die  viTit  et  mittit  virgulta.  Ibi  ergoaquaest  optima 

ascendat,  facere  non  poterit.  Montes  rero,  qui  in  Ostenditur  etiam  in  ipsayalle  qualiter  unusquisque 

circuilu  sunt,  cum  maximo  labore  ascenduntur,  habitationes  habuerat.  De  quibus  habitationibus 

quoniam  non  ascenduntur  per  gjrum  in  cochleis ;  usque  in  hodiemum  diem  fundamenta  apparent, 

sed  directe  ascendantur,  ac  si  per  parietem,  et  di-  quemadmodum  fuerunt  lapidibus  eircumdata.  Ibi 

recte  descenduntur.  In  vertice  autem  montis  Sina  etiam  est  locus  ubi  tabemaculum  foBderis  primitus 

ubiiex  Mojsi  data  est.ecclesiaparvaconstructa  est.  fixum  est.  Ab  alia  yeroparte  inter  montes  exiturei 

In  summitate  vero  montis  illius  nullus  habitat,  ni-  incipitur  jamjuxta  mare  ambuJare,itautsubitoper 
hil  est  enim  ibialiud  nisi  solaecclesia  et  spelunca,  g  aquam  maris  ambules,  subito  etiam  in  quingentos 

in  qua  habitavit  sanctus  Moyses;mons  yero  ipse  passus  per  arenaoi  ambuletureremi ;  yiaenim  illic 

totus  petrinus  est,  ita  ut  nec  fruticem  habeat.  De  penitus  non  est,  sed  qui  ibidem  ambulant,  in  locis 

summitate  vero  montis  mediani  ita  subtus  videntur  et  locis  signa  ponunt,  ad  qum  signa  per  diem  am- 

esse  illi  montes  excelsissimi  quasi  colliculi.  A  ver-  bulant,  nocte  autem  signacameliostendunt.  A  mari 

ticeautem montis  SinaiiEgyptum,  Palestinam,  mare  autem  Rubro  usque  ad  ArabiflB civitatem  mansiones 

Rubrum,  mare  Parthenicum,  quod  mittit  Alexan-  quatuorsunt.FiliiautemIsraeI,  quandoegressisunt 

driam,  nec  non  et  fines  Saracenorum  videntur.  In  de  iEgypto,  quantum  ibant  dextra,  tantum  re- 

monte  yeroHoreb,  quieidemmonti  conjunctusesti  dibant  sinistra,   quantum  denuo  sinistra  ibant^ 

est  ecclesia,  etanteecclesiam,inqualatuit  sanctus  tantum  denuo  retro  revertebantur,  et  tic  fece- 

Blias  sub  Achab.  Ostenditur  ibi  etiam  altare  lapi-     runt  (90) 

deum,  quodposuitipsesanctusEUas  adofierendum 

(90)  (}uesto  ms.,  molto  guasto  dal  tempo,  h  scemo  della  fine. 

PETRI  DIACONI 

PROLOGUS  IN  REGESTUM  GAS1N£NSE 

AD  SEraORECTUH  ABBATEM. 
(Exstat  inter  Prolegomena  ad  Chronieon  Casinense,  sopra,  col.  470.) 

PETRI  DIACONI 

DlSCiPLINA  CASINENSIS 

(Vetus  diseiplina  monastiea  seu  coUeetio  auctorum  &rdinis  S.  Benedicti  maximam  partem    ineditorum 
opera  et  ttudia  ***  presbjteri  et  monachi  Bened.  e  Gongr.  S.  Blasii  in  SilTa  nigra.  Paris.,  4736»  4«.) 

MONITUM. 

Sanctus  Benedictus  ea  qu»  in  sacra  sua  regula  indefinita  reliquerat,  cujusmodi  sunt  psBnitentiarum 
modus,  Testium  forma  etcolor,  aliaqueid  genus,  abbatis  arbitrio  definienda  commisit  :suisetiam  discipulis 
potestatem  fecit  pro  iocorum  temporumTe  diTcrsitate  peculiares  quosdam  ritus,  usus  ac  consuetudines  su* 
perinducendi,  ut  ex  Regultfi  capite  ultimo  perspicuum  est.  Voluit  tamen  Tir  sanctus,  ut  introducti  semel 
usus  ac  ordines  firmi  stabilesgue  in  monasteriis  persisterent  ;  quapropter  cap.  63  ab  eo  cautum  est,  ne 
«  Abbas  conturbet  gregem  sibi  commissum,  nec  quasi  libera  utens  potestate,iojuste  disponat  aliquid...sed 
secundum  ordines  quos  constituerit,  Tei  quos  habueriat  ipsi  fratres,  sic  accedaut  ad  Pacem,  ad  Commu- 
nionem,  adPsalmum  imponendum,  in  choro  standum,  et  in  omaibus  omnino  locis  fietas  non  disceroatur 
in  ordine,  nec  praejudicet,  etc.  »  Quare  dubium  non  est  quia  primis  statim  illis  a  S.  Benedicto  temporibus 
prffiter  Regulffi  prfficepta  peculares  quidam  patriique  ritus  seu  usus  Gasini  sint  instituti,  io  auibus  disci- 
plina  Gasioensis  scripto  tradita  fuit  ad  posteros  transmittenda.  Hujus  rei  specimen  Tidere  mihi  Tideor  in 
Petri  Diaconi  Gommentationibus  anecdotis  in  regulam  S.  Benedicti,  quarum  exemplum  ad  fidem  autogra- 
phi  exactum  ante  aliquot  aaaos  Tir  pi»  memori»  Archanjteius  Brancaccius  Casinensis  abbas  ad  me  di« 
cexit  Petrus  namque  in  «  olausala  breTi,  i»  ut  TOcat|  dict»  CSonuaentationis  auA  Consuetodinea  ei  judiciai 


1138 


mRi  biAGom 


iiU 


Sm  in  GasiQensi  monte.  S.  Benedictus  instituit,  descripsit : «  GonsaetadiDes»  ait,  et  jadicia,  qam  in  loeo 
to  a  beato  Benedicto  constituta  sant,  castodi.  >  An  autem  revera  a  S.  Benedicto  constituta  sint,  satis  noi 
liqaet.  Hoc  exploratum  habeo,  consuetudines  et  judicia,  a  Petro  relata  yetustiora  esse  aliis  omnibas,  quc 
hac  de  re  ad  nos  usque  pervenerunt.  Nam  usus  et  consuetudines,  que  sequiori  8e?o  a  Carolo  Magno  et  Lu- 
doyico  Pio  etiam  in  sacro  Casinensi  coenobio  stabiiits  fuerunt,  his  recentiores  omnino  yidentur,  ut  ei 
collatione  utrarumque  e?incitur.  Vestutatem  porro  harum  consuetudinum  praeter  alia  commendant  cano- 
nes  pflBnitentiales  al  calcem  additi,  et  paucitas  festorum  prs&cipuorum  qu»  post  initium  adnotantur.  Qua- 
mobrem,  etsi  siecuio  primum  xii  conscriptae  a  Petro  sint,  pnmum  tamen  inter  consuetudines  CasineB- 
ses  ob  sacram  vetustatem  locum  sibi  yinducant. 


PETRI  DIACONI  DISCIPLINA  CASINENSIS. 

(In  Glausuli  BRKYi  Gommentationis  susb  in  Regalam  S.  Benedicti  descripta»  ex  ms.  Bibi.  Casineniis, 

nunquam  antea  edita.) 


In  cap.  27  regulx  S,  Benedieti, 
His  autem  sermonibus  debet  senior  consolarifra* 
irem  delinquentem  :  Diiige  Dominum  Deum  tuum, 
irater»  ex  toto  corde  tuo,  et  ex  tota  anima  tua,  et 
Gonsuetudines^  et  judicia,  qu»  in  loco  isto  a  beato 
Benedicto  constituta  sunt,  custodi;  sciens  quod  hmo 
Dei  imperio  prieceperit,  diligere  proximum  tuum 
sicut  te  ipsum,  et  de  malis  de  csetero  emendare. 
QuflB  autem  custodiri  conyenit,  ista  sunt. 

Procipue,  ut  mente  et  corpore  sit  monachus  ab 
omni  repurgatus  etmundus  (91).  Ut  bumilitatemet 
charitatem  teueat,  consortia  sanctorum  diiigat, 
Toluntates  proprias  renuntiet,  continentiam  ampie- 
etatur :  firatribus  suis  obediat,  cum  omni  fervore 
Deo  seryiat.  Abbas  autem  nihil  extra  voluntatem 
Dei  prsBoipiat,  vei  dicat,  vel  imperet:  fratrum  vitia 
cum  charitate  amputet,  Monachus  autem  eoaffectu 
tuscipiat  correptionem,  quo  asger  medioinam.  Pro- 
prium  non  habeat.  Infirmis  ac  si  Ghristo  serviunt 
[/.  serviat].  Verbaotiosanon  proferat.  Honorem  hu- 
jus  mundi non  requirat.  Utconversus  est, ita  sedeat, 
ambulet,  psalmumdicat,  inecclesiacommunicet. 

Secunda  feria  (92)  ante  decanum  artifices  congre- 
gentur,  suscepturi  ab  eo.  opos  manuum  quod  agere 
debeant.  Nullus  autem  aliquod  opus  inchoet,  nisi 
prius  oralione  preemissa.  Expleto  autem  opere, 
iterum  oratio  celebretur.  Diebus  autem  prflscipuist 
id  est  sancti  Benedicti,  sancti  Mauri,  sanctfle  Soho- 
lasticflD,  Dedicatio  ecclesias  (93),  Idus  Septembris, 
Gaput  Quadragesimas  (exceptis  his  qui  infirmitate 
detenti  sunt),  onmea  ad  Casinense  monasterium 
obedientiales  (94)  redeant,  utinsimul  prfledictos  dies 
celebrent.  Nemo  aspioiatalterumcomedentem  ;sed 
unusquisque  antese  respiciat.  Postquam  a  capitulo 
turrexerint,  omnes  memoriter  retexant  qu»  abbas 
tel  decanus  jusserit.  Quando  signum  pro  aliquare 
Intonueriti  ut  oonveniant,  nuilusremanebitabtque 

(9i)  Omnia  ex  Regula  sancti  Benedicti  desumpta. 

i92)  A  Cluniacensibus  postmodum  statutum  est 
i  finem  sseculi  x,  ut  singulis  diebus  post  capitu- 
lum  abbas  ?el  prior  monachis  singulis  officia  et  ma- 
naalem  operam  iniungat. 

(93)  Recentius  hoc  est :  eicedit  tamen  tempora 
Petri  Diaconi. 

(94)  Obedieniialei  seu  obedientiarit\  monachi 
f{ai  m  cellas  et  prioratus,  seu  obedientias  mit- 
tebantur,  easque  procurabant.  Badem  voce  Pe* 


A  prflecepto  abbatis.  Quando  ecclesiam  intraverint, 
vel  de  ecclesia  exierint,  sive  ad  comedendum  vd 
bil>eadum  venerint,  psalmos  decantent.  NuUus  in 
claustrum  inducatur,  nisi  prius  ad  pienum  omnem 
consuetudinem  monasterii  didicerit.  In  refectorio 
nullus  audeat  aiiquid  quflerere,  nisi  cum  signo  (95}. 
Servitores,  nisi  ea  quae  in  commune  fratribus  pr»- 
parata  sunt,  nihii  comedant,  nec  aliquid  sibi  audeant 
prfleparare.  Gum  decanus  percutit  cymbalum  ad 
vescendum,  psaimos  decantet.  Nemo  pius  alteri  da- 
bit  quam  alter  accipit.  Abbas  statim  ut  de  capitulo 
exierit,  vadat  visilare  infirmos.  Fratres  auteui  tri- 
busdiebus  inhebdomada  visitsndi  infirmoshal>eant 
potestatem.  Qui  cibos  praeparant,  ipsi  Aratribus 
ministrabunt.  Nullus  8olus(96)mittatnrforasadali- 
quodnegoliumabsque  altero  fratre.  Si  signum  da- 

B  tum  fuerit,  ut  egrediantur  foras  (97),  nullus  in 
claustro  remanebit,  nisi  adecanohcentiamaccepe- 
rit.  Hi  autemquiperguntpsalmosdecantent.Nulius 
pro  aliqua  necessitate  fratrem  suum  aiicubidirigat 
sine  jussionedecani.  Nullus  de  hortotollat  aliquid, ' 
nisi  ab  hortuiano  acceperit.  Nulius  in  refectorio  eo- 
medere  prflesumat  aliquid  sine  caeteris  fratribus, 
antequam  omnes  pariter  comedant  Nulius  ad  men- 
sam  reponat  fldiquid  ad  vescendum  absque  his  quc 
ab  helKiomfluiario  acceperit.  Prfleter  monasterii  co- 
quinam,  nuUus  coquendi  cibos  hal)eat  potestatem. 
Nemo  habebit  prseter  ea  quae  in  monasterii  regula 
prflecepta  sunt;  quod  si  habuerit,  ei  auferantur. 
Nuilus  de  claustro  neque  de  monaslerio  procedtt 
sine  prsecepto  decani.  in  noote  post  somnum  cum 

Q  vigilaverint,  orent.  NuUus  bibat  vel  comedat  ante 
horam,  vei  post  lioram.  Nuilus  iavet  vei  angat 
aiterum  sine  prflecepto  decani.  Nuilus  alteri  io- 
quatur  in  tenebris.  Nulius  cum  altero  dormiat 
in  uno  stratu  (98).  Nullus  manum  alteriut  te- 
neat  Sive  ambuiaverint,  vei  tederint,  vel  steterinty 

trus  Diaconus  utitur  lib.  iv.  Chron.  Casin.,  cap.  40S. 

(95)  Inde  Cluniacenscs  tot  signa  exeogitarunt,  ut 
ei  Bemardi  Consuetudinibus,  et  Wilhelmi  constit 
Hirsaug.  patet. 

(96)  Kadem  lex  ad  Gluniacens.  iata  est. 

(97)  Subaudiendum  est,  causa  operfle  manualis : 
neque  enim  alia  de  causa  omnibus  monachis  clau- 
strum  simul  egredi  licuit. 

(98)  Similem  cautionem  adhibuit  S«  B.  Regule 
cap.  i%  Quomodo  dormiaiU  nmachu 


1137 


EPIStOLB. 


11S6 


uno  eubiiu  distant  ab  altero.  Nullus  tonsuram  vel  A  suspendat.  Nullus  lutum  in  domo  faeiat.  Omnet 


barbirasiumfaeiat  absquedeoaniimperio.  Inhabitu 
monastico  prster  caeteros  nullum  noTum  decorem 
iQveniet.  Nemo  Yadens  alicubi  dimittat  codicem 
negligenter.  NulJus  aliquid  in  commendationem  ao« 
oipiatsine  jussione.  Quando  fariuam  conspergunt 
aqua,vel  panem  faciunt,  psalmos  decantent.Nullut 
ad  divinum  ser?itium  loqui  prsBsumat.  Cum  frater 
ad  exitum  propinquarerit,  omnis  congregatio  ante 
eum  psalmosdecantent;  iUoque  sepulto,post  vespe- 
rum  septem  psalmos  eum  litauiis  omnl  corpore  in 
terram  prostrati  decantent.  NuUus  sallat  [psallat], 
nisi  jussus.  Si  aliquid  perdiderit,  postquam  veDiam 
petierit,  id  quod  amislt  de  vestiario  accipiat  Qui 
aliquid  inveDerit  per  tres  dies  ante  dormitorium 


monachi  inlmonasteriohabitanteslitteram  discant 
eanones  ptgnitentiaUs. 
Detractor  tepareturaconventu  fratrum,  et  septem 
dies  in  pane  et  aqua  pceniteat.  Iracundus  et  furio- 
sus,  nisi  emendaverit,  ponatur  io  ultimo.  Faisut 
testistrigintaetnovem  verbera  aocipientponaturin 
ultimo,  etsicde  omniordine  deponatur.  Si  quis  dum 
falsumjudiciumproferens  personam  acceperit,  de< 
gradetur  de  solio  suo.Injuste  judicans,  juste  con« 
demnetur.  Miaistri  altaris  post  expletam  missam» 
antequam  egrediantur  de  secretario»  lavent  manus 
suas.  Fur  triginta  et  novem  verbera  accipiens,  ci« 
nere  et  cilicio  operiatur,  et  panem  et  aquam  oo- 
medat. 


PETRI  DIACONI  EPISTOL;E  TRES. 

(Martbnb,  AmpL  CoU.i,  760,  ex  mt.  Casin.) 
l,  AdIHchvMmR(man(n^m  t^^  B  lamitatibus,  quot  infortuniis  abinfantia  ipsaja* 


solatoria  de  morte  Lotharii  imperatoris  et  Henrici 
duds  Bavariw  ejus  generi,  (Anno  i  139.) 

Dominae  RicmZiB  a  Deo  protect»  Romanorum 
imperatrici,  Pbtrus  DiAcoFfus,  post  prflssentis  vit» 
metas  ttterni  regni  calculum. 
Multoties^  imperatrix  invicta,  impetum  coepi  con- 
solaudi  vestram  emineotiam,  multoties  continui. 
Ut  idprotiDus  facerem,pIurimainvitabaDt,prflBcipue 
antem  domini  nostri  imperatoris  Lotharii  defuncti 
fidelitas,  tum  vestras  augustalis  clementiae  in  nos 
indignos  dilectio,  ut  lacrymas  Vestrfltt  etsi  ex  toto 
sopire  non  potuissem,  interim  certe  vel  abstersis- 
tem  :  ut  retardarem  autem.  sciebam  dolori  tuo, 
dumrecens  sflsviret,  prflspropere  occurreodum  non 
esse,  ne  illum  ipsa  eadem  solatia  potius  irritarent, 
exagerarent,  accenderent :  nam  sflspe  videmus  in 
ipsis  quoque  morbis  immaturam  mediciDam  esse 
perniciosissiman.  Exspectabam  itaque  dum  ip- 
semet  dolor  vires  suas  deponeret,  ut  mora  miti- 
gatut  tangi  se  quodammodo,  attrectarique  ad 
remediasustioenda  permitteret  Ante  tamenquam 
eum  eo  congrediar,  adero  illi,  et  aliquanta  qui- 
btts  excitetur  in  memoriam  reducam,  et  qufls  jam 
quasi  obducta  vkientur  rescindam  et  proferam,  op- 
timo  videlicet  ac  solenmi  genere  consolandi.  Hi 
itaquefleantgemantque  diutius,  quorum  delicatis- 
timas  mentesenervavitlongafelicitas;  efifeminavit 
luxuria,  qui  spem  suam  omoinoiixerunt  in  saeculo; 
qui,  quflB  sint  bona  illa  perennia,  vel  ignorant  ex 
toto,  si  sciuDt,  oblectamentis  sopiti  mundialibns 


ctata  sis,  cum  io  eisdem  fere,  ut  sio  dicam,  innata 

fueris.  Pelicis  memoriad  dominus  noster  imperator 

Lotharius,  qui  te  sibi  in  conjugem  elegerat,  ad  im- 

periale  fastigium  promoverat,  in  quam  solam  cuncta 

negotia  Romani  impeni  commiserat,  post  multat 

quas  cum  ipso  pertulisti  angustias,  post  orbem 

Romanum,  ut  ita  dixerim,  cum  eo  peragratum, 

comin  dies  ad  imperiale  domicilium  cum  eo  acoe- 

leraresregressum;  heu !  proh  dolor,multorum  sodo- 

rum  dolore  gravissimo  extulisti.  Transeo  tot  peri- 

oula>  tot  metus,quos  sine  iuterstitio  iucursantes  la 

te  cum  tanto  cflBsare  p^rtulisti :  modo,  modo,  cum 

nondum  prioresluctusiDtegreoomposueris,  lugenti 

adhuc  tibi  luctos  ad  j  nnctus  est,  et  cum  quasi  solatium 

,  tot  flerumDarum,  quod  videlicet  solum  residuum 

'  erat  inviventegenero  vestroHBiifRico  duce  Bavarias 

tehflJ>ereputares,.8ubito  nec  obinanti  vobis mort 

ejus  immatura(99)  relata  est :  gravissimum  plane 

estomnibusqufls  vobis  postdecessumdomininostri 

imperatoris  Lothariiobtigerunt,  recensvulnus;Deo 

autem  summam  rupit,  sed  pectus,  fateor,  et  viscera 

ipsa  divisit:nec  ex  intacto  oorpore  tuo  hio  sanguit 

effluxitper  ipsas  cicatrices  peroussus,  sed  quemad- 

modum  tirones  leviter  sauciati,  tamen  vociferantur, 

nt  veterani  quamvis  coofossi  patienter  ac  sine  ge- 

mitu  curari  sepatiuntur :  non  enim,  olementissima 

doraina,  italugendi  sunt  quique  fideles,  ait Aposto- 

lus,  sicut  et  oeeteri  qui  spem  non  habent :  Si  enim 

credimu%  quodJesus  mortuus  est  et  resurrexit^  ita  et 

Deus  eos  qui  dormierunt  per  Jssum  addueet  cum 

negligunt.  At  puommfereomnessani  perdiversas  D  eo«  Ergo,  clementissima  domina,  utoonsolationem 


curas  transierunt,  quorum,  juxta  Apostolum,  con- 
versatio  in  ccelis  est,  qui  et  vanitates  sflsouli,  ut 
ccBligaudia,  prudentiacdiscreto  cordeperpendunt, 
gravissima  quoque  quflslibet  immobili  constantia 
perferunt.  Quid  pergam  referre  ?  numera  quot  ca- 


accipiatis,  hortamur ;  ista  enim  mofs,  quid  estaliud, 
nisireiiotio  corporis,  depositio  sarcinfls  gravisTNa- 
ta  es,  o  imperatrix,  moritura  es  ;quo  ibisut  non 
moriaris  ?  Quid  facis,  ut  ood  moriaris  ?  Ut  Dominut 
Deus  tuus  cpnsolaretur  te,  propria  voluntate  mori 


(99)  Anno  !  139.  Quidelenburgi  repentino  morbo  correptus,  xui  Kaiendas  Octobris  occubuit,  praBblto, 
ut  plerique  scribunt^  veneno. 


11)9 


pmi  DIAGONI 


1110 


dignatus  esi.  Qaaado  vides  Christum  pro  te  mor- 
tuum,  tu  mori  dedignaria?  Ergo  moritara  es,yelin, 
nolis.  Quo  eyades?quo  effugies  ut  uou  moriaris  ? 
Hodiesit,  crassit,  futurum  est,  ducium  non  esty 
eredendum  est.  Quid  ergo  agis,  times,  fdgis  t  futu- 
mmest.  Ergo,  mipiissimadominaylamentationeset 
ululatus  ac  si  muliebres  tumultus  a  te  viriliter 
amoTC ;  quando  enim  dolor  iste  vester  durior  est 
tanto  major  vobis  Tirtus  advocanda  est,  et  veiuti 
cum  notohoste  et  saepe  jam  victo  acrius  congredien- 
dum ;  fortem  ac  sapientem  nec  secunda  eyehunt, 
neoadversa  demittunt;  facile  illafert  c[ui  semper  ex- 
pectat ;  illi  sunt  gravia  quae  sunt  repentina;  qui  iad- 
tis  rebus  non  se  inflavii  nec  mutatis  contraxit,  ad- 
versus  utrumque  statum  invictam  animam  tenet 
jam  ezploratffi  firmitatis.  In  ipsa  namque  felicitate 
quid  contrainfelicitatem  posset,  expertus  est  :  infi 
nito  quidem  dolore,  cum  aliquem  ex  carissimis 
amiseris  afflci,  inepta  indulgentia  est;  nulloautein 
inhumana  duritia;  nam  et  non  sentire  dolorem,non 
est  hominis,  etnonferre,  none8tvirtutis.Optimam 
inter  utrumque  temperamentum  est,  et  sentire  d»> 
tiderium,  et  reprimere ;  pr»sertim  cum  nec  excel- 
lenti»  vestras  conveniat  immensum  tristari  :  maxi- 
mum  solatium  est  cogitare,  id  vobis  acddisse  quod 
omnes  ante  passi  sunt,  omnesque  passuri.  Gaude 
itaque  habuisse  te  virum  Romanum  imperatorem : 
oogitajucundis8imumessequodhabuisti,humanum 
quod  amisisti:  quod  talem  habuisti,  in  summis 
bonispone;  non  est  cogitandum  vobisquam  diutius 
habuere  illum  potueris,  sed  quandiuhabueris :  non 
in  eo  mon  vestram  satietatem,  sed  suamsequi  vo- 
luit  legem.  Stet  tantum  animus  in  procinctu ;  mori 
alium  a]iotemporecomprehendet,n6minem  interi- 
hit,  nulium  certeexcipiet.Quisqui8advitam6ditur, 
ad  mortem  destinatur ;  sed  animns  sapientis  quod 
necesse  est  nunquam  timeat,  quod  incertum  semper 
exspectet. 
11.  Adeamdem.  —  EJusdem  argvmenti,  (Aonoeod ) 

Dominttsuaexoellentissim»  atque  piissimi»  Ri- 
ehixaaDeoprotect»,magnffiacpacificflBRomanorum 
imperatrioi  Augusl»  Petrus,  vestri  imperii  servus, 
post  presentis  regni  potentiam  aeternam  felicitatam. 

Licetnervusincisusdoleat,  et  spiritus  tristisossa 
conterat,  non  tamen  adeo  lugendus  est  dominus 
Doster  imperator  Lotharius  siout  et  hi,  sicut  dicit 
Apostolus,  qui  spem  nonhabent.  Ad  suumperrexit, 
in  quo  summum  bonum  est,  in  quo  omnis  bonitas, 
omnisju8titia,omni8pietas,  omnisque  sanctitasest 
Ad  illum  perrexitquisuaprascepta  servantlbus  da- 
marenonoessat,  Venitead  me  omnos  qui  lal>orati8 
et  onerati  estis/et  ego  vos  rcquiescere  faciamElias 
festinansrogabatut  aeciperetur  a  se  anima  sua. 

Bt  poti  muUa  : 

Dolendumneest  igiturindecessu  ?  Minime,quid 
enim  ab8urdiu8.qaam  utidqnod  scias  omnibusessa 
prfescriptum,  quasi  speciale  deplores  ^  Hoc  eat  ani- 
mum  supra  conditionem  extoUere,  legem  nonreci- 
pere  communem,con8ortium  recusare,  mente  camis 


A  inflari,  et  carnis    ipsius  nescire  mensuram.  Quid 

^  absurdiusquam  nescirequi  sis,  affectare  quodnoD 
8i8?autquidimprudentius,  quod  futurum  scias,  id 
cum  acciderit  ferre  non  posse?  Naturaipsanos  re- 
vocat,  hujuscemodi  moeroribus  quadam  sui  coUa- 
fione  subducit.  Quis  enim  tam  gravis  luctus,  aut 
tam  acerinestdo]or,in  quo  non  interdum  relaxetur 
animus?Habethoc  natura,  utquamrishominesin 
tristibus  rebus  sint,  tamen  si  modo  homine8  sunt,  a 
moerore  mentem  paulisper  abducant.  Fuisse  etiam 
feruntur  qnidam  populi,qui  ortus  hominum  luge- 
rent,  obitusque  celebrarent,  nec  imprudenter  :  eos 
enimquiin  hocritiBssBculum  venissent,  moerendos 
putabant;eos  veroquiexistius  mundi  procelliset 
fluctibus  emersissent,  non  injusto  gaudio  prose- 

Q  queudos  arbitrabantur.  Mors  aequalis  est  omnibus 
hominibus  indiscreta  divitibus.  Hano  quotidie  pra 
oculis  tantus  Gflesar  habebat,  qui,  sicut  vidimas  et 
experti  snmus^dum  in  ejns  versaremur  obseqaus, 
sub  Imperiaii  chiamjde  alteriusmilitiae  tirociDiam 
ostendebat.  Prius  enim  inlucis  crepusculomissam 
pro  defunctisaudiebat,debiDoproexercitu,  postre- 
mo  missam  dici,  demum  cibum  potumquevidais, 
pupillis  ac  cieteris  pauperibuslarge  distribuens  qua^ 
stioneset  oppressiones  ecclesiarum  relevat>at,etia 
ultimo  incuraimperiiinsudabat.  QuandiaenimCa* 
8iniremoratu8est,omnibusnoctibu8  ita  eiaostram 
et  omnes  offlcinas  monasterii,  ao  si  abbas  Telquili- 
bet  decanus  circuibat,  scire  cupiens,  qualiter  onua- 
quisque  sub  B.  Benedicti  magisterio  viverent  Fa- 

p  ctoque  mane,  peromoesmonasteriiecdesiascausa 
orationis  discalceatis  pedibus  incedebat.  Lioet  au- 
tem  hoc  ageret,  nunquam  a  consortioarchiepiaeo- 
porum,  episcoporum,  abbatum,  dericorum,  vel 
monachorum  sequestrabatur,  ut  impleretur  in  eo 
quod  iegitur :  Et  cum  sapienttbus  acreligiosis  ser- 
mocinatioejus.  Quisautemejusgravitatemnon  mi* 
retur,  cum  ad  sedandas  dissensionesfratrum,  qom 
pro  electione  abbatis  ortn  fuerant,  ad  oapitulum 
veoiens,  ab  hora  prima  diei  usquein  vesperum, 
non  cibo,non  potui  indulgens^exinde  non  egrediebar 
tur?Quo  autem  aff^ectu,  quove  amore  Gasinensem 
dilexit9ccle8iam,08tendit,cum  dixitprius  se  sinere 
omnia  privUegia  et  concessiones  ecdesiarum  eon- 
veUi,  quam  aliquiddedignitatU^uset  privilegus  Ca- 
sinensis  Ecdesifleminui :  etpriussineretelecUonem 

0  omniumepi8ooporum,archiepi8ooporametabbatDm 
qui  sunt  in^totoorbeRomano  tollere ;  quam  solum- 
modo  Casinensisabbatis.  Dioebat  enim,  Abbaa  dex 
consensu  monachorum  dectus  non  faerit,abbas  non 
est,etquicunque  elecUonem  monachis  toUit,  onmia 
monasterii  jura  oonveUit.  Etcum  hfecomniaagerel 
erat  tamen  cflBcorum  baculus,  esorieaUam  cibaa* 
spes  miserorum,  solamen  logenUum ;  et  ita  singulia 
virtuUbus  eminebatquasi  caeteraa  nonhaberetSa- 
cerdotest  honorabatut  dominos.  clericos  ut  patres, 
pauperes  ut  filios,  viduas  ut  matres,  creber  moni- 
Uonibus,  pervigU  in  vigUiis,  lacrymas  Deo  non  ho- 
minibu8ofierebat.yolvunturper  ora  lacrjmaet  ob- 


1141 


fenSTOLB. 


lUS 


flrmatoanimo  nonqueo  dolorem  dissimulare  quem 
patior.  Posquamenimnostram  parritatemdiscipu- 
lum  Bertulfi  cancellarii  efiPecerat,  postquam  logo- 
thetse,  exceptorisetauditoris  offlciorenumeraverat, 
postquam  sessionemadpedes  suos  indulserat,  post 
quam  a  secretis  efiecerat^  postquam  de  his  quss  ad 
vitam  aeternam  attinent,  satis  instruxerat,  te  pras- 
sente  et  cunctis  imperii  aulicis  adstantibus,  ma- 
nummeamapprehendensetGuibaldocommendans 
abbati,  dixit  ad  eum  :  Si  qua  meie  diiectionis,  si 
qua  mei  amoris  in  yestro  corde  vestigia  sunt,  in 
isto  ostende,  eumque  pronostroamore  looocharis- 
simi  et  unici  filii  habe.  Hsbc  cum  dizisset  imperator 
augustusGaesarque  Romanus,  et  pater  patrias  nomi 
natus,  utclericos  discordantes  in  pace  reconciiiaret, 
una  cum  yestra  excellentia  dum  studeret,corpu8  et 
animam  coelo  reddidit.  Confortare  igitur,  strenuis- 
sima,  et  juxta  illud  Salomonis  prsceptum,  Accipe 
consolaUonemproptertristitiam.  Sed  fortassedicis: 
Quomodo  possum  accipere  consolationem,cum  eum 
quem  diJigebam  amisi?  Nonne  hflec  nobis  cum  ipso 
mundo  elementisquecommunia  sunt,  quiaadtem- 
puscreatainperpetuumtenerenon  possumus  ?Non 
amisit  virum  quae  exhibet  castitatem  :  non  estvi- 
duata  coDjugio,  quas  non  mutavit  nomen  mariti. 
Recoie  quid  David  fecerit  :  is  enim  cum  amisisset 
filium,  surrexit,  comcdit,bibit,et  dixit  :  Ego  vado 
ad  eum,  ilie  vero  amplius  non  revertetur  ad  me. 
Hiec  igitur,  excellentissima  domioa,  advertens,  ita 
vos  ab  imminenle  tristilia  temperate,  ita  studete, 
quatenusDeum  ut  decet  felicicernere  possitisintui- 
tu.  Salvationis  etiam  et  consolationis  et  orationis 
obsequium  vobis  congregatio  Gasinensis  dirigit, 
puerumque  Minonem  fiiium  domini  Ptolomei,  qui 
penes  vos  est,  vobis  commendantes,  rogant  utiilum 
loco  filii  habeatis. 

IIL  AdConradum  imperatorem  II.  ^Congratulatur 

ei  deirn  inimperatoremelectione,hortaturqueul 

strenue  et  chrutiane  Bomanum  regat  imperium, 

atqueCasinensemonasterium'pr6tegc4.(KnQoeod.) 

GoNRiDO  excellentissimo  imperatori  et  Romani 

imperii  strenuissimo  propagatori  PBTnns  Diaconus 

cljpeo  Domini  jugiter  protegi,  atque  ejus  victrici 

dextera  de  spiritualibus  ac  corporalibus  hostibui 

perpetuo  triumphare. 

Benedictio  et  claritas  et  sapienlia  et  gratiarum 
aotio  sitin  sesoula  omnipotenti  Deo  nostro,  qui 
per  Toset  in  vobis  antiqua  nobis  suscitavit  miracula 
et  de  recenti  vestra'e)ectione  vetera  Romano  impe- 
rio  renovat  gaudia  :  non  enim  Annibalis  interitus, 
aut  Gothorutn  internecio,  vel  Lucii  Gatilinffl  cfledes, 
▼el  Attihe  ac  TotilflB  interitus  s)c  nos  deiectat,  quo- 
modo  magnificam  vestram*  audisse  electionem,  et 
in  vestris  successibus  divinam  jugiter  praedicare 
potentiam.  Per  vos  quippe  fleternflB  urbis  decus  ho- 
oorque  ad  solis  ortum  usque  protenditur,  diiata- 
tur,  ac  in  rebeiles  sibinationesinfidelitatedepuisa 
accipitprincipatum.  Per  vosRomaniimperiidigni- 
tas  reparatur,  sublimatur,  et  in  antiquum  consu- 
lum    Pompeii,  Scipioois,    Julii   Octaviani  atque 


A  Trajani  dominationis  vix  attollitur  statum.  Lflstetur 
itaque  in  vestra  electione  omnis  penitus  christiani- 
tas,  oriens  et  occidens  gaudeat,  meridies  cum 
septentrione  resultet,  fleterna  urbs  cunctorum  post 
Deum  terrestrium  domina  fastos  ac  solemnes  dies 
concelebret  et  in  Domini  nostri  Jesu  Christi  laudi- 
bus  det  vota,  promat  cantica,  et  consonis  IflBtitiie 
▼ocibus  antiquam  renovetharmoniam,  dicens :  Can* 
temus  Domino,  gloriose  enim  glorifieatus  est,  Vere 
namque  in  vobis  honorificatur  Deus,  qui  talem 
eiegit,  qui  unus  persequatur  mille  et  transmoveat 
deoa  millia.  Ecce  per  quadruos  orbis  Romanifines 
vestra  opera,  vestris  iabores,  vestracertaminain- 
signia  referuntur^  omois  pene  lingua  devestri  im- 
perii  gloria  loquitur.  Facti  siquidem  estis,  ut  ait 

Q  Apostolus,  spectaculum  mundo  et  angelis  et  homi 
nibus,  facti  estis  propugnatores  Domini,  Romani 
imperii  gloria,  angmentum,  decus,  mirabiie  dia- 
dema,  defensio  sedis  apostolicie,  solamentristium 
refocillatio  pauperum.  Recepit  tandem  proprium 
filium  Dei  miseratione  Romana  oivitas,  et  ex  anti- 
qua  caesarum  prosapia  gaudet  se  retinereimpera- 
torem.  Yostamenquos  adtantum  imperiumdivina 
elegit  majestas,  oportet  et  decet,  in  quanto  magis 
ab  iilo  super  coeteros  mortales  elevati  estis,  tanto 
magis  illi  in  omni  humilitate  sui>diti  sitis.  Quos 
enim  temporaiiter  dedit  imperare,  siejus  miser- 
cordiflB,ejuspotentiflBomnesactasvestro8ascripse- 
ritis,  dabit  perpetuo  triumphare  :  pacis  iiaqnt 
bonumyimperator  invicte,  anteomniaet  superom- 
nia  oustodite,  nnlius  in  vestro  pectore  iivor,  nulla 

G  snbrepat  invidia.  Subjectum  vero  vobis  Romanum 
imperium  juste  misericorditerque  tractate,  ut  Ro- 
manaecclesia  maxime,  per  quam  accepistis  Romani 
imperii  sedem,  sentiant,  se  et  sentientes  gaadeflint 
talem  ac  tantum  augustum  meruisse,  atque  in  Deum 
timentis  ditionem  venisse.  Nunquam  tantum  vobis 
opes  alicujus  placeant,  ut  non  semper  in  vestro 
pectore  justitia  praeponderet,  ut  justitia  locum 
fiequitatis  perdat :  quid  namque  prodest  Romaoi 
imperii  gubernacula  suscepisse,  sinon  cunctos 
mortaies  studetis  in  misericordia,  in  justitia,  in 
omni  deniquei>onitate  prflBceilere ;  animienim  pro- 
bitas,  non  solum  vobis,  sed  etiam  subsequentibut 
debet  esse  forma,  exemplum  virtutis.  Ita  autera  fa- 
cientesomnipotentis  Dei  gratiamsemperoooperatri- 

D  cemhabebitis,cujusadminiculis  etinimicos  omnet 
subjugabitis,  ettam  deprflBsenti,quam  etde  futura 
pace  gaudebitis.  Gasinensem  vero  Ecclesiam  sciatit 
quotidie  pro  vestri  imperii  statu  omnipotenti  Do- 
mino  supplicare,  ut  coepta  per  vos  misericordiflB 
suflB  opera  ad  condignum  finemperducat,  et  ut  vot 
ab  omnibus  malis  protegat»  et  defendat,  atque  pro 
tanto  laborflBflBternflB  municipatum  vitee  vobisinfu- 
turocoocedat.  Rogamus  autem  generositatis  vestra 
celsitudinem,  triumphator  prsBcelse,  ut  Gasinensem 
Ecclesiam,  omniumcoBuobiorum  matremprotegatis; 
ea  enim  praBt  iecessorum  vestrorum  quondam  defensa 
prasidiit,  ditata  opibus  exstitisse  cognosoitor.  Vot 


im  t>BTRl  DUGONIKPISTOUB  tlU 

ergo  qaema<lmodamprosapienti»T6str»nobilitate,  A.  defecit  sanitas,  et  diminat»  sunt  veritates  afiliis 
potentia,  prudentia,  in  omoibus  qu8B  s8BCulisunt,et  hominum,  tant»  strenuitatis  ac  prudentia  Tirum 
probis,qnod  magis  egregiumest,  moribusffiquipa-  inRomana  republica  elegit,  ut  Ecclesias  exaltare 
rare  probamini,  ita  etiam  CasineDsis  ccenobii  exal-  debeatis.  Deus  autem  et  Dominus  noster»  qui  dona 
tatiooe  «quiparare  conamini.  Facite  vobis  in  terris  su»  pietatis  gratis  largitur  petentibus,dextera  for- 
beatum  Benedictum  debitorem,  ut  ei  quaeque  con-  titudinis  suas  vosprotegat  etbenedit^t  et  utriusque 
tuleritis,  centuplicata  in  coslis  recipere  mereamini.  substantisB  hostibus  separatis,  cum  palmaceriami- 
Ad  hoc  enim  coslestis  Providentia  quAB  omnia  mo-  nis  ad  se  revertentibus,  coelestis  vitfis  vobis  januas 
deratur  et  a  ssbcuIo  uniyersa  disponit,  hoc  preBser-  aperiat,  secumque  perpetuo  jucundare  de  calesti- 
tim  tempore  quando  peccatis  nostris  exigentibus      bus  bonis  concedat. 

RSYTHMUS  PETRI  DIACOMI  DE  NOVISSIMUS  DIEBUS  (100.) 
(D.  Luigi  TosTi  Stona  della  Badia  di  Monte  Camno,  t.  II,  p.  119.  ex  codice  ms.  361). 

Anno  Christi  passione  Deum  linqunt,  Deum  pellunt,         Magistratus,  et  tribuni 

Finito  miilesimo,  Ut  te  solam  nabeant.  CsBsares,  et  divites, 

Satanas  Averni  princeps  iEpulas  diligent  magnas,  Equites,  fortes,  et  servi, 

Solvetur  a  vinculis,  Yina  pura  ambiunt.  PraBsules  et  clerici, 

Quem  ligavit  Jesus  Christas,  Fores  observare  jubent,  Cinnamomi>  et  amomi» 

Resurgens  a  mortuis  Pauper  ne  ut  veniat.  Vini  atque  olei ; 

Jam  noD  fides  inter  fratres,             Ceesares  vero  salutant,  Purpur»,  serici,  coooi, 

Neque  inter  conjuges  ;  Pauperes  despioiunt :  Vasa  cuncta  eboris  : 

Neque  servi  servant  fidem,  Prevident»   procurant   namque     Omnia  ista  si  vultis^ 

Neque  nati  Patribus  :  Aurum  et  pecuniam  ;  Christum  abnegabitis  : 

Terreadivina  namque  Proditores  accusabunt,  Ego  sum  feci  qui  coBlum» 

Miscebuntur  omnia.  Proditores  diligent.  Qui  terram  constitui ; 

HflBc  discipuli  magistris,  ReprsBhendent,  reprsBhendent        Verbo  qui  cuncta  creavi, 

Monachi  abbatibus,  Hoc  quod  agunt  omnibus :  Hominem  qui  condidi : 

Tricerberus  vero  canis  Deum  vendunt,  Deum  produnt,     Adorate  me,  si  mundum 

Obtinebit  omnia.  Ut  honorem  habeant :  Vultis^  si  diligitis 

Exabbates  non  abbates  Aurum  ligat,  aurum  solvit,  Ego  Deus,  ego  magnos, 

Erunt  his  temporibus.  Datque  sacros  ordines.  Ego  Vester  Domious : 

Panripendent  cunctabona,              Exercere  prava  sciunt :  Ego  Agnus,  Ego  Leo» 

Mala  semper  facient  :  Bona  numquam  faciunt.  Vita,  decus,  gratia, 

Dei  linquent  disciplinam,  Malorum  origo  horum  Ego  verbum,  ego  salos, 

Sensum  habent  reprobum,  ^^P^  ®'^  herroneus,  Splendor  sapientias. 

Somnolenti,  et  superbi,  Cauidus  valde  perversus  Effo  Deus,  ego  magni 

Diri,  etterribiles.  Ultra  omnes  homines.  Fuius  Omnipotens. 

Bona  dicunt,  mala  agunt ;               Exutus,  alienatus  Reparetur,  renovetnr 

Oves  cunctas  devorant ;  Bonis  a  coBlestibus,  Templum  magni  Domini ; 

Devorabunt,  laniabunt  Lucraqu8Brit  vero  sua  Observate  Hasbreorum 

Oves  sibi  creditas ;  In  divinis  ovibns,  Jura  antiqiiissima, 

Voratores,  et  edaces  Antychristi  qui  prsBcarsor  Jura  Dei,  jura  ma^ni 

Erunty  ut  Antonius.  Fuit  a  principio.  Qu»  mandavit  Moisi. 

Desides.  etpigrivalde                     MoBohatorum,  et  latronam  

Opus  ad  deificum.  Erunt  jura  omnium. 

irssj5fi;tr^     iTssaEr"'      SHr^ 

SeBvit  ferruin,  ira,  dolus,                Vilis  et  despeotuserit  Erue,  Deus  tu,  Pe'trum, 

Furta  sacrilegia  :  Tuoc,  qui  Deo  serviet,  pater  clementissime. 

Clericorum  vero  Jura  Antivia  Christo  namque  i>^t.„.  iiK«.«  D«i.nn. 

Eruntepyoarea,  Hi  parabunt  hominM.  Ah^«S?;iSn^ 

Linquebuntdivinajura,  Apparebit  tuno  nefandus  nT,.™  u^.S,™    '2,^,'«™  »Jntnm 

Obtliiebuntcynica/  fSIS's  diaboU.  j&«p*e"rM'"  "'"*^ 

FoBminas  diligunt  omnes,                Vociferans  atque  damans  Solutus  vero  est  ille 

FoBminasprajudicant ;  Suis  auditoribus  :  Per  quem  homo  eccidit.  ec. 
Passim  currunt,  passim  qusBrant     Principes,  et  re^s  terrsB, 

Huc  illacque  fmminas.  Consules,  etdtTites,  

Ignoravi,  et  nescivi  Comites,  et  dictatores,  

Corpus  tuum,  mulier.  Prssides,  et  judices ;  

(1 00)  Con  questi  versi  11  mooaco  acutamente  ritrae  tre  la  Chiesa  ero  tribolata  dailo  scisma  di  Anadeio, 
le  trisliziedeltuotempo,  edaquantopare,protrebbe  e  forse  dopo  la  riconciliazione  de'  monaci  sdsma- 
conghietturarsi,questl  versi  esserestati  scrittimen-     tici,  tra  i  quali  Pietro,  con  papa  Innocenzo. 


PTOLEMEI  ET  GREGORIl  PETRI  PATRUORUM 

EPISTOLiE  AD  IPSUM. 
(Exstanthiter  Prolegomena  ab  Ghronicon  Gasinensai  supra,coL  466.) 


1118  BALCONIS  BENCTENTANI  CHRONIGON.  —  MONmJII.  1144 


DESCRIPTIO   SACm  CASINI   MONTIS. 

(Mabill.  Annal.  Bened.t  t  II.) 

M0Q8  CasinQS  in  duos  scindiiar  Tertices,  ceu  ^e-  A  monasteriam  positam  est.  Sed  quoniam  hujus  mon« 

minos  montes  :  unum  eminentiorem  ad  Septentrio-  tis  fastigium  angustius  erat,  quam  ut  omnes  regu- 

nem,  cui  Gairus  Yocabu]um,ubinulla  aedificia  ;alte-  lares  aedes  posset  capere,    monasterium  totum  in 

rum  paulo  depressiorem,   Casinum  dtctum,  in  quo  tripliciplanitietripliciqueconccanerationeconstituere 

Tisum  est.  Ad  hunc  montem  ad  tria  fere  millia  per  dicei  mausolea.  Sub   principe  ara  et  choro  jacet 

sinuosos  tramites  patet  ascensus,  Ubi  ad  primam  crypta  cum  ara  sancti   Benedicti,  duabusgue  aliis, 

portam  perveneris,  occurrit  subobscurus  fornix,  ex  sancto  Placido  et  sancto  Mauro  nuncupatis.  Ibidem 

quo  quadraginta  gradibus  ascenditur  ad  j^rimam  sella  pertusa  ex  porphyritide  visilur,  forte  balnearia. 


aream,  quadratis  statam  lapidibus,  porticibusque  cujus  generis  sellam  yeteres  iolium  appellabant.  Ad 

ornataoQ.  Inde  in  basilic®  atrium,  columnis  et  sta-  dextrara  ecclesiffl,  q[ua  meridiem  spectat.  consistunt 

tuis  insigne,  per  totidem  feregradus,  ac  demum  in  regiilaressdes  ;  capitulumcumadjuncta  bibliotheca, 

ipsam   basilicam    subitur.    In  hac    qaadriporticu  atrium  seu  claustrum,  eique  adhsrens  refectorium : 

exstant  statuse  summorum  pontificum  et  episcopo-  dormitoria,  aedes  abbatis  et  hospitum  nobilium,  de- 

rum,  e  Casinate  monasterio  eductorum ;  tum  ex  una  sinentes  in  turrim,  eam  ipsam,  ut  creditur,  quam 

parte  ecclesiastici,  ex  alia  seBcuIares   benefactores>  sanctus  Benedictus  inhabitavit,  insigni  oratorio  et 

Ad  portam  ecclesise  uterque  parens  sancti  Benedicti  picturis  exquisitissimis  ornatam.  Ad^  frontem  eccle- 

exhibetur  cum  columna  ex  lapide  serpentino,  cui  sise  exstat  dormitorium   noyitiorum :  cui   adhaeret 

impositum  fuisse  tradunt  Apollinis  simulacrumquod  Sanctae  Annfle  sdicula,  in  qua  monachorum  condi- 

comminuit  beatissimus  pater.   Ecclesia,  ut  in  loco  torium  est.  Ad  sinistram  ecclesise  partem  habetur 

ang^usto,  ampla  eteximia;  cujus  bipatentes  port®  3  Tetus  sancti  Martini  «dicula,  in  qua  sepeiiuntur  pau- 

majoris  vah»  ex  sere,  in  ^uibus  universas  Casina-  peres  peregrini,  quorum  hospitium   et  nosocomium 

tium  possessiones  Desidenus  abbas,  is  qui  postea  ex  eadem  parte  ad  primum  atrium  conspiciuntur. 

Yictor  III  dictus,  est,  litteris  argenteis  describi  cura-  Hsec  de   recentiori   monasterii  statu.  Ad  radices 

vit.  Ex  utroque  navis  latere  octo  sunt  omnino  sa-  montis  situm  est  oppidum  sancti  Germani  cum  alte« 

cella  cum  suis  convexis  hemisphseriis.  Chori    navi  ro  monasterio  et  palatio  abbatiali ;  nec  multum 

supereminet  pone  maius  altare,  ab  Alexandro  II  procul  antiqua  Gasini  civitat  cum  reliquiis  veteris 

consecratum.  Hunc  Vidi  Feramoscae,  inde  Petri  Me-  amphitheatri. 

ANNO  DOMINI  MCXXXIX-MCXUI 

FALCONIS  BENEVEIXTANI 

CHRONICON 

(MuRiTOAi  Rerum  Italicanm  scriptorei,  tom.  V.  p.  79.  Mediolani  1723) 


ANTOJNII  CARACCIOLI  PRiEFATIO 

Falco  notarius  et  sacri  palatii  scHba  fuit,  atque  ab  G  stylus,  barbarie    horridus,  arceat,    csetera  abs  te 

Innocentio  II.  P.  M.  obfidei  constanUam,  qua  pon-  laudatumiri  Falconem,  nullus  dubito.Baronio  sane, 

tificias  partes  in  maximis  illis  turbis  tutatus  fuerat,  et  Gordono  placuisse  videtur  ;  quippe  aui  et  eala- 

judex  su»  patrise  renuntiatus  est.  Hoc  vero  Chroni-  mo  exceptum  habuerint,  et  non  semei  ille  in  Anna- 

co,  quod  ah  anno  1102  ad  iiiO  producit,  res  sui  libus,  iste  in  Operis  chronologici  posteriore  tomo 

temporis,  easque  prsecipue  auae  Beneventi  contiffe-  citaverint.  Hoc  igitur  et  tu,  sudiose  lector,    nunc 

runt,  adeo  fuse  et  accurate  describit,  ut  tibi,  lector  primum  aspicienUs  lucem,  per  me  fruere  et  vale. 
oon  legere,  sed  prsesens  esse   videaris.  Et  nisi  te 


MONITUM  CAMILLI  PEREGRINI 

Incultus,  et  semi   quamvis  barbarus,   qui   nunc  ea  civitas  coepit  a  Romano  pontifice  per  prsfectos, 

recensendus  mihi  superest    antiquas  chronologus  vulgo   tunc    dictos    Rectores  :  post  cwvs  principii 

Fdco,  nostratium  nihilominus  historicorum  medi»  obitum  (inquit  anonjmus  Sanctse  Sophi»  part.  ui 

aetatis  ob  fidelem,  nec  prorsus  ineptam  diligentiam  num.  io)  recta  est  civitas  per  Romanam  Ecelesiam; 

facile  princeps,  munere,  ut  ipse  de  se  tradit  ad  an.  namque  in  ejus  demum  devenerat  potestatem  ex 

il33  etii37  Notarius  et  scripta  sacri  Beneventani  causa  exposita  ab  Ostiensi  lib.  11,  cap,  83,  mihique 

palatii,  tandemque  sua  in  eadem  patria  urbe  judex,  ad  Anonjmum  Cassin.  ad  an.  i05i  eursim  delibata. 

uhronicon,  quod  nunc  principio  et  fine  mutilum  At  cur  ita  putarem,  in  causa  erat  ipsius  Falconis 

habetur,  exorsus  ab  anno  mihi  quandoque  est  visus  acephalus  textus  ;  <^i  ante  omnia  sermoneabrupto. 

i077,  in  quo  Beneventanorum   principum  Lango-  praefert  Beneventanos  fere  centum  viros  tum  nobi- 

bardorum,  deflcientein  Landulfo  Vlsuccessioneregi  les,  tum  honesto  loco  natos,  quos^onos  homines  ipse 


iM 


FALGORIS  BENEVENTANt 


1148 


l 


tnctor  tppdlat,  Romam  adiisse,  ae  papam,  sed 
Aruatra,  esse  deprecatos;  ut  past&rem  electum  eor- 
roborare,  hoc  est  suo  assensu  robur  ei,  et  potesta- 
tem  dare  dignareiur  ;  quibus  yerbls  de  electo  aliquo 
archiepiscopo  a  BeneyeDtaDO  populo,  acjuxta  sacros 
canones  a  summo  pontifice  connrmando,  sermo  ibi 
fleri  ?idebatur  ;  quod  pr»fato  anno  4077  contigisse 
conjectabar ;  quoniam  in  eodem  Chronicon  proxime 

gost  dicta^  ad  annum  scilicet  ii07,  notatur  obitus 
eueTentani  archiepisc^opi  RolTridi,  cui  imputantur 
anni  xxxi,menses  2,  dies  20,  indegue  constarc  po- 
terat  electionem  a  Romano  pontifice  improbatam 
prsecedere  oportuisse  preefati  Roffridi  subiimatio* 
nem ;  qua  ratione  Falco  suam  describere  historiam 
ab  exordio  nori  archiepiscopi,  simulque  noyi  ponti- 
flcii  regiminis  convenientissime  suscepisset ;  quam 
nunc  habemus  ingenti  hikin  ud  annum  usque  H03 
fatiscentem.  Rem  tamen  aliter  se  haberi  postmo- 
dum  judicayi  ;  nimirum  cum  adYertissem  Petrum 
episcopum  Portuensem,  qui  Beneyenti  tunc  prsescns 
nt  idem  auctor  perhibet,  Beneyentanos  in  seditio- 
nem  ob  passam  a  papa  repulsam  yersos,  eorumgue 
arma  yix  effiigerat,  ad  remotiora  ilia  temporemini- 
me  referri  posse,  quibus  Portueusem  episcopatum 
haud  ipse  obtiDebat,  qui  ad  eam  dignitatem  longe 
post  eyectus  fuit  a  Paschali  II,  sed  Joannes  :  opinio- 
nem  itaque  abjeci,  saniorique  consilio  sum  persua- 
sus,  Beneyentanos  pastorem  quidem,  sed  saeculari, 
non  autem  ecclesiastica  potestate  prsedicatum,  a 
lapa  confirmandum  petiisse,  quem  usitatiori  yoca- 
lulo  appellabant  rectorem  ;  idque  a  Falcone  meti- 
pso  simul  exponi,  non  dubitayi  :  quandoquidem 
Portnensis  ille  episcopus  non  multos  post  dies,  in 
gratiam  rediens  cum  Beneyentanis,  ex  eorumdem 
petitioae  (yerba  sunt  Fakonis)  oravtt  Dominwn 
papam,  ut  rectorem  nUtteret,  qui  Rossmannum  nuh 
nachum  Rectorem  iterato  constituit :  nimirum  resti- 
tuit,  ut  reor,  quem  Beneyentani  suscipere  recusa- 
rant,  unde  processerat  seditio ;  sieque  ns  ea  omnis 
ac  jurgium  conquieyit.  Verum  enimyero  de  his  cum 
ista  statuam,  haud  tamen  negayerim,  rectorem  a 
Beneyentanis  electum  dignitate  episcopum  exstitis- 
se  :  namque  ejus  fautores  demonstrabat  Falco, 
dicens,  dyile  bellum  inehoatum^  eo  quod  pars  epi" 
seoni  in  campanili  (Ecclesise  catbedralis)  ascendens, 
putatium  Daeomarit  (in  inferiori  urbis  locum  situm 
ad  ocddentem  hibernum,  yulgo  nunc  dictum  la 
Commare  in)  quo  episcopus  ilXe  (Portuensis)  moraba- 
tur,  fortiter  eacjmgnabat.  Rector  itaque  ille  a  Bene- 
yentanisexpetitus,  dignitate  episcopus  fuit,  idemque 
nomine  appellatus  Hiso,  ut  idem  exponit  auctor. 
Qui,  inquit,  ex  parte  Risonts  videbantur,  arma,  et 
belii  apparatus  super  eampanili  imposueruni.  Quo- 
circa  rector  a  papa  iterato  institutus  cum  fueritmo* 
nachus,  obsenrareque  etiam  in  Falcone  possimus, 
ejuidem  urbis  Bsepiui  demandatam  fuisse  curam 
yiris  cardinaiibus,  eLiq^e  in  anno  1120,  Rosseman- 
num  diaconum  praefati  Rossemanni  filium  ordinatum 
rectorem  a  Galixto  secundo,  nulia  jam  de  episcopo 
Risonetunc  electo  a  Beneyentano  populo  reliqua 
nobis  esse  poterit  dubitatio.  Haud  intur  Falco,  ut 
oiim  opinabar,  beneyentanam  histonam  conjuncta- 
rumetiamrerumcasus  comnlectentem,  ab  excussu 
Beneyentani  principis  Landulfi  sexti,  atque  ab  anno 
f077,  sedexrecenhoribnsesteam  initiisauspicatus. 
Illa  autem,  nisi  mea  me  iterum  destituit  conjectu- 
ra,  ea  ipsa  arbitror»  quse  pontificatus  Paschalis 
secundi  primordia  etiam  ruere,  prsesentemque 
Falconis  textum  uno,  ant  altero  anno  yix  antecedunt; 
electusnamquefuit  Paschalis,  Urbani  secundi  suc- 
eessor,  mense  Augusti,  anno  t099,qu]  inanno  1102, 
indictione  x,  ut  perhibet  Romualdus  Salernitanus  in 
Ghronico,  simul  eum  Apuliae  duce  Rogerio  obsedit 
Beneventum  mdximo  eum  exereitu  :  nec  destitit, 
doneoeo,  quiin  eadem  civitate  principabatur,  expulso' 
eepU  tpsam  civitatem.  Hos  itaque  suorumBeneyenta, 
ttomm  casnt  adeo  memoranaos  yideri  ne  poterit 


A  Falco  prsetermisisse,  qni  eoruipdem  historiam  per 
annos  proxime  subsecutos  describendam  suscepe- 
rat  ?  quique  aliam  opportuniorem  scriptitandi  occa- 
sionem  nec  seligere  quidem  yaluisset  ?  Quod  nallo 
yerisimili  argumento  inficiari  cum  possimus,  con- 
sequens  quoque  est,  ut  credamus,  uno  cum  iis  ab  eo 
expositum,  quis  ille,  Romualdo  innominatus,  fuerit 
princeps  atque  quo  fpacto,  et  anno,  Beneyentanam 
obtinuerit  principatum,  At  Falconis  frustrata  haec 
yota  haud  prorsus  irrita  remanebunt;  cnjus  defec- 
tus  ex  prsefati  auctoris  narratione,  exque  Fetri 
Diaconi  dictis  suppleri  utcumque  poterit  :  qui  in 
Auctario  ad  Ostiens.  lib.  ly,  cap.l9,  meminit  cujos- 
dam  oblationis,  quam  circa  annum  1098,  feceralB. 
Benedicto,  ac  Monasterio  Casinensi  Amo  reetor  Bt- 
neventant  principatus  ad  fidelitatem  Romance  Eccle- 
sicB,  et  nobiUs  viri  fratres  sui  Dauferius,  et  Atenul' 
fus,  Joannes  et  Berardus,  Petrus  et  Alfanus,  ei 
Luiprandus^    filH  domni   Dacomarii   Beneventasu 

B  prcBsidis,  Hic  autem  rector  Anso  in  ipso  diplomate 
ejusce  donationis,  seu  prsecepto,  cujus  antigraphum 
exstat  in  Registro  ejusdem  Petri  pag,  285,  non 
Rector,  sed  nuncupatur,  Prtncei»,  quo  etiam  nomine 
est  eidem  auctori  ibidem  diclus  pag.  32,  a  tergo, 
ubi  recitatis  litteris  quas  Urbanus  11,  Beneyento 
rediens  Romam,  dedii  carissimo  filio  A.  Beneventor 
norum  Domino  (sio  ibi)  apud  Ceperanum  3  Non. 
Novembris,  eidem  prsecipiens,  ut  monachorum  Caa- 
sinensiumjura  super  possessione  Ecdesi»  Sanctae 
Sophis  ejusdem  urbis  ssepius  examinata  recogno- 
sceret,  hanc  notulam  subjecit.  Sequenti  anno^inqmln 
papa  defunctus  est  (scilicet  in  an.  I(f99),  Anzo  post 
btennium perdidit  principatum  (in  an.  liOl  quod 
Romualdus  actum  dicit  anno  sequenti)  et  negotium 
ietud  eapropter  mansit  infectum.  Ista  itaque  gesta 
haud  dubie  initio  sui  Glironid  fusius  Falco  exposoe- 
rat;  ouorum  ordinem  poterit  nunc  quisque  pro 
arbitno.  ut  yerisimilius  judicabit,  conjectari,  Ve- 

Q  rumtamen  de  meo  hoc  onum  proferam,  yideri  hone 
Ansonem,  siye  Ansonem,  ex  rectore,  ot  eum  nuncu- 
patPetrusDiacoDusinlaudatoAuctario,  nomen  prin- 
cipis,  atque  dominium  Beneyenti,  qua  dissimulante, 
qua  annuente  papa  Urbano  II  usurpasse  :  qui  illum 
non  prineipem,  sed  Benet^ntanorum  dominum  in 
prsefata  epistola  appdlayit,  idque  a  successore  ej^os 
Paschali  nullo  pacto  fuisse  toleratum :  exdiutumio- 
ri  enim  ejusmodi  rectoratus  magistratu,  quem  An- 
sonis  quoque  pater  Dacomarius,  yir  sane  magni  do- 
minis,  pridem  obtinuerat,  procliye  ei  fuerat  rece- 
ptam  longissimo  annorum  curriculo  in  ea  urbe, 
subinde  ciyibus  acceptissimam,  concupiscere,  et 
demum  adipisci  dignitatem.  At  Falconis  historiam 
paripropemodum  fallada,  quarebar  eam  ductamab 
anno  1077  et  ab  exordio  archiepiscopatus  Roflridi^ 
productam  ad  Guarmundi  Beneyentani  etiam  archi- 
episcopi  initia,  et  ad  annum  il42  m  ejusdemgra- 
tiam  ab  auctore  suo  elucubratam,  sum  quandoque 

D  opinatus,  qu»  quidem  nnllo  con^uo  fine  in  anno 
nunc  subsistit  1140.  Meaque  mihi  arridebat  coniec- 
tura,  quod  ex  Baronii  obseryatione  ad  an.  1113, 
Falconem  crederem,tn  eadem  Beneventana  Eeelesia 
elerieatus  mtmere  functum ;  aui  eopse  in  Opere  ad 
annumll24,  Ecclesiasticum  ailoqui  yidebatur  yirum 
atque  in  dignitate  etiam  constitutum,  eum  bonorifi- 
co  yocabulo  paternitatis  conpelians,  inquit  enim : 
De  miractilis  autem,  quae  ob  preedieti  patris  nostrt 
Barbati  merita^  honoremque  Jesus  Christus  htmani 
generis  amator  nobis  omnibtu  aspictentibus  osfendere 
dignattts  est,  licet  sermone  incuUo  patemitati  vestrts 
explicabo,  Et  ad  an  :  1118  :  De  guerra,  inquit,  Jor- 
danis  comitissupra  memorati^sivestrx  placuerit  eAon- 
iati,  et  eomitis  Rainulphi,  ahquid  sticcincte  ttarrabo^ 
panque  ratione  ad  an.  1137  sic  habet :  a/tud  auooue 
non  tegendum  silentio  fratemitaU  vestrce  explicabo, 
Atqui  iis  sane  tilulis,  eaque  dicendi  forma  haud 
decorum  aliquem  certum  yirum,  sed  quemlibet 
lectorem  moaeste  et  humanitdr,  compeUasse,  een- 


il49 


OHRONIOON. 


liBO 


sQiidas  est :  qaippead  an.  1414,  id  quam  clarissime 
iHDuit,  cam  inqoil:  8ed  si  lectoris  charitati  asperum 
nnn  videhitur,  quos  post  iHatam  excommunicationem 
aclum  Beneventt  sit,  non  prsstereundum  exaraho.  Et 
banc  itaque  malesaoam,  sicut  antecedentem,  abjeci 
opinionem,  de  quo  quid  nunc  statuam  nil  prorsus 
habeo.  Ipse  autem  Falco  cur  reputatus  aBaronio 
fuerit  clericali  militiie  mancipatus,  non  equidem 
assequor  ;  quem  constat,  ex  laicali  munere  notarii 
et  scribae  sacri  Bene?entani  palatii,  ut  initio  dixi, 
injudicem  BeneYentanum  ascitum  :  namque  desitis 
pnncipibus,curia  Beneyentana  adhuc  dici  perseYcra- 
yit  saerum  palatium,  ut  ante  annos  tercentum  prin- 
ceps  Arichis  instituerat,  ac  pieraque  palatina  oracia 
Yel  re  fel  saltem  nomine  tenus  remanserant,  ut 
comes  palatii :  de  quo  idem  luculentus  testis  est 
Falco  aa  an.  1114  et  1137.  Cum  autem  ille  se  civi- 
tatis  judieem  in  anno  H33,  ex  consilio  rectoris,  et 
cardinalis  Girardi,  Rolpotonis  comestabuli,  alio- 
rumquesapientum  ci?ium  factum,  electumque  prodit 
peraue  apostolicum  Innocentii  II  priyiieffium  aeinde 
connrmatum  dicit,  baud  prsetorem  denniendis  liti- 
bas  constitutum,  sed  in  decurionum,  8i?e  dicas 
senatorum  album  credas  relatum,  qui  per  ea  tem- 
pora  plerisque  in  locis  judices  appeliabantur,  unde 
etiamnum  nobile  GapuaB  forum  servat  antiquum  ab 
ejusmodijudicibus  acceptum  nomen.  Et  Beneyenta- 
norum  quidem  plurimorum  judicum  frequens  apud 
Falconem  cum  sit  mentio,  quos  ssepe  sapientious 
Tiris  conjungit,  sflepe  etiam  ipsos  absoiote  Tocat 
sapientes :  eorum  tamen  munus,  quamvis  fortasse 
circajudicla  quoque  versabatur,  ut  Gajet»  olim 
obseryatum  constat,  cseteras  nihiiominus  publicas 
contemplabat  functiones  ;  pontificemque  CalUxtum 
II,  in  an.  il20  Beneyentani  solemni  pompa  in 
suam  urbem  excipientes»  pedes  ejus,  et  habenas  equi 
cives  quatuor  a  Ponte  Leproso  usque  ad  Partam  S. 
Laurentii  (qua  ab  eo  laterc  urbs  aditur)  ducebant : 
deinde  quatuor  atii  ustfue  ad  episcopium ;  ab  episco- 

pio  autem  (fuaiitorjudtees  Joannes^     Persicus 

(deficit  judicis  nomen,  qui  tertio  descriptus  faerat 
loco)  et  Lrnaulphus  usque  ad  saerum  Beneventanum 

Silatiumretulerttnt.  Etinannopariterli37  :  Judices 
eneventanm  duitattscum  altum  eivibus  regemhoge- 
rium  adeuntes,  adAnacleti  fidelitatem,et  ipsitis  regxs 
amorem  civitcUem  submittunt  Benet)entanam.  Ad 
ejosmodi  igitur  judicum  ordinem,  dicendum,  est 
Falconem  ex  notario  fuisse  evectum  ;  pari  ferme 
ratione  ac  vir  nomine  Salernus  ex  medico  judex 
Salernitanffi  urbis  legitur  apud  Hugonem  Falcandum 
institutus,  qui  nihilominus  medendi  exerictta  non 
deseruit.  Et  sane  qui  regendis  civitatibus  sua  tanc 
ferebant  suffragia,  et  pra^cipuum  ordinem,  ut  olim 
decurionos  in  coloniis,  Rom»  vero  senatores,  con- 
stituebant,  judicum  nomine  passim  appellabantur  ; 
nam  rex  Guiiielmus  II  una  cam  matre  sua  Marga- 


Aritalitteras  dans  Andrem  SrUUigoto,  et  jjudieibta, 
ei  universa  populo  Messani,  quas  recitat  idem  Fal- 
candus,  universam  urbem  Messanam  compellasse 
yidetur  :  eodem  pacto  ac  si   antiquiori  ritu  dixisset, 

.  Ordini,  et  populo  Messanensi.  Eamdemque  formu- 
lam  nonafianientepridepi  usurpavit  p.ontifex  Joan*. 
nes  VIII,  cum  epistolam  scriberet :  Omnibuf  ext- 
miis  judieibus,  et  universo  populo  Neapolitano,  aus 
inter  ^us  Decretales  notatur  num.  67,  et  simul  in 
epist.  ^05,  Landuifum  assereret,  omnium  Dei  sacer* 
aotum,  etjudicum,  seu  totitts  Capttanw  plebis  voto, 
parique  consetuu,  fuisse  electum  ejusdem  urbia 
episcopum  (stat  seu  hoc  loco  conjunctive  pro  et, 
acceptatione  non  infrequenti,  ut  opportuniori  occa- 
sione  exponam).  Quorum  quidem  judicum  ordinem 
ex  solis  viris  patritiis  conslitisse,  idem  indicat  Pon- 
tifex  epist.  206,  de  eodem  electo  episcopo  ad  Gaai- 
ferium  Salerni  principem  scribens,  ac  nobilium 
appellans   catervam,    quos  in  antecedenti  judices 

B  nuncupaverat.  Hi  tamen  peculiari  consuetudine  tum 
Neapoli,  tum  Cajetse,  tum  quoqae  Pisis,  sed  dispari 
nonnihil  observatione,  non  loco  apte  exponenda 
dicti  fuere  consules,  unde  nostro  Falconi  ad  an. 
1134,  Alzopardus  et  Canis  consules  Pisanorum, 
neque  Neapolitanis  consuHbus  aliis  relata,  sed  non 
huic  fini,  nec  modo  succurrit  quam  bene  exposita, 
obyiasunt  exempla,  aum  nunc  repetere  non  est 
opus.  Haud  tamen  omittam,  bis  dici  Anastasio  Bibl.in 
Hadrianojffdtce;  cleri,  eijudices  mtYtfta?,  qui  eidem 
ibi  nominantur  primates  BSccUsisen  et  in  Stephano  II 
optimates  militim  :  utrumque  nimirum  Romani  uni- 
yersi  populi  ordinem,  hoc  est  ecclesiasticam,  et 
laicalem,  cleri,  et  militi»  yocabolis  denotans.  Cfuos 
quidem  optimates  ab  prsefato  Hadriano  obviam 
missos  credam  Garolo  magno  Romam  adventanti, 
cum  direxit  in  ejta  occursum,  ut  idem  loquitar, 
universos  judices  ad  ferejtriginta  millia  a  Romatui 
urbe;  cujus  itineris  spatium  ad  numerum  judicum 

Q  retulisse  videtur  parum  lectioni  attentus  Platina, 
legemlumque  judicasse,  tria  mtUta  :  qui  nec  sic 
devitans  immodicum  coetum  judicum,  yocatos  cen- 
suit  hoc  nomine  eos,  qui  neqtMqtiam  sordidis  artibtu 
impliciti  essent,8ed  acceptatione  nunquam  omnino  ob- 
servata.  Deque  his  ipsis  judicibus,  sive  optmatibus 
militi»,  id  estiaicalis  popuii  Romani,  capio  Petrum 
Diac.  in  Auctar.  ad  Ostiens,  lib.  iv,  cap.  37,  qui 
eos  a  dignitaUbus,  muneribusque  appellat,  bi^tos, 
eereostaltirios  {mc  ibi  legendum ;  non  cereostaries)^ 
stauroferoSy  aquitiferos,  teon  feros,  lupiferos,  candi- 
daios,  defensores  et  stratores,  Bx  quibus  intelligere 
erit,  judiees  non  semper  ad  judicia  referendos  esse, 
nostrumque  simui  Falconem  haud  eedesiasticoruni 
judicum  consortio  fuisse  affgregatum,  qui  non  t^i, 
sed  eimiatis  se  judicem  afnrmat  institutum.  Sed  in 
his  dintiusjam  non  moror? 


FALGONIS  BENEVENTANI  CHRONIGON. 


JUUUS  DE  SYNDIGIS,  BENEVANTANUS,  LEGTORI, 

Penrenitin  manus  nostras,  lector  duldssime,  libellus  quidam,  cujus  auctor  notarius  Falco,  scribasacri 
palatii  appellabator  :  in  quo  historiffi  mult»  totius  regni  Neapolitani  scriptsB  sunt ;  prscipue  tamen  Bene- 
ventanorum  gesta  inter  se,  uti  civilia  bella,  ac  etiam  contra  exteros  Normandos,  ut  est  videre  ibidem.  At 

taia  corrosioni,  et  litterarum  obscuritati,  successione  iongi  temporis   videbatur  proximus,  ut  apparet  ei 
efectu  sni  principii  et  sui  finis,  utrinque  enim  paginffi  du»  evulsas  et  deperdit»   sunt^   propterea  ne 
taaiom  opos,  et  auctoris  labor  in  nullam  memoriam  dereniant»  exemplandi  onas  tuscepi ;  commutando 


ilSi  PALCONIS  BENEVENTANI  il5i 

iamen  eharaeieres  Longobardonun  in  Latinos  nostros.  Noli  igitur  mirari,  si  principium  habet  nne  prind* 
pio,  et  finem  sine  fine.  Yale. 


apnd  urbem  Romanam  eum  ab  honore  priyabat, 
quinetiam  animos  BeneTentanorum  saepissime  inci* 
tabat,  ne  prsBter  licentiam  domini  paps  archiepi- 
scopatuiooQ8entirent.Tandem  concives  hujusoemodi 
deliramenta  aspicientes,  neo  mora,  fere  centum 
n'obilium,et  bonorumhominum  Romam  miserunt, 
dominum  papam  precantes,  ut  pastorem  eiectum 
corrobare  dignaretur.  Illi  autem  abeuntes,  coram 
omnibus,  videlicetin  sacrosanctasjnodOyquam  con- 
Btituerat»  eum  indesinenter  postulavere,  quod  mini- 
meobtinere  valuerunt.  Yidentes  autem  iioc»  qui 
missi  fuerant,  indeque  reversioorda  aliorum  move- 
bant  dicentes,  patres,  avo8,proavosnostrostantam 
injuriam  passos  nunquam  fuisse.  Sed  quidpiura?  3 
QuiezparteRisonisvidebantur,  arma,etb6lli  appa- 
ratussupercampaniliimposuerunt ;  audieranteoim, 
quod  Petrus  ipse  Portuensis  episcopus  conj  urationem 
fecisset,  ut  thesauros  ecclesiiB  etejus  bona  virtute 
veiletdiripere.Tuncepiscopus  ipse  incoclerio  arma 
imponi  aapiciens,  tristis  factus,  suos  vocari  preece- 
pit  fideles,  quatenus  consulerent,  quid  super  hoc 
tantotaliquenegotiofieri  debuisset.  Interimbeilum 
inchoatum  est,  eo  quod  parsepiscopi  in  oampanili 
ascendens  palatium  Dacomarii,in  quo  episoopus  iUe 
morabatur,  fortiter  ezpugnabat,  et  episcopi  auzi- 
liarii  deturre  Dacomarii  pugDantes  invicem  crude- 
literpr»liati  8unt ;  duoquidemjuveneBinipsocon- 
fUctu  animas  reddidere.  Postremonocteadveniente, 
vidensseepiscopusipsecircumventum,  medionoctis 
silentio  monasterium  S.  Sophiad  cum  quibusdam 
ascenditi  ibique  temporenon  multo  commoratus  est. 

(1)  ^norum,  indictionumgue  hi  non  coh»rent 
numeri  ;eademque  disconvenientia  praesens  Chroni- 
con  laborat  ab  omnium  primo.  quo  prenotatnm 
habetur  anno,  ad  an.  1142.  Gastigandas  autem  esse 
indiciiones,  qnm  recium  calculum  unitate  ezcedunt, 
tum  ez  iis  qui»  infra  dicam.  tum  ez  die  Paschatis 
hic  descripto,  palam  constat.  Namqoe  in  anno  1109, 
vere  Pascha  celebrari  contigit  vn  Kal.  Maii,  quod 
tempora  subducenies  non  latebit.  Pbrbor. 

(2)  Ez  recta  antecedentiuro  et  subsequentium 
annorum  in  priesenti  Ghronico  descripta  serie  hic 
plane  estannus  iilO.  Atei  non  indictio  quarta,  sed 
tertia  :  nec  quos  Falco  appingit,competunte?entu8, 
sed  anno  1111.  In  antiquo  Vaticano  codice  apud  Ba- 
ronium  captus  notator  Paschalis  ab  Henrico  mense 
Februario,  ffridie  Idui,  anno  Dimintcx  Ineamatianii 
iili,  indietione  lY,  die  Dominieo  ;  cui  antiqua  mo- 
numenta  prorsus  omnia,  et  auctores  conseniiunt ; 
sibiqoe  invicem  bene  congruunitemporum  hi  chara- 
cieres.  Rogerii  etiam  ducis,  ei  Bjemundi  obitum 
nec  in  aniecedentem  refernnt  annum  Petrus  Diac. 
in  Auctar.  ad  Osiiens.  Hb.  iv,  cap.  40.  Romualdus 
Salernitanus,  Anonjmns  Gassinensis  a  merecensiius 
et  qui  receniissime  mihi  innoiuit,  perque  me  posi 
has  casiigaiiones  lucem  primom  aspiciei  ignoius.  ei 
antiquus  civis  Barensis,  Ghronici  Lupi  Protosp.  fere 
paraphrasies,  gui  praeierea  Rogerium  mense  qui- 
dem  Februarii,  ui  hie  dicitor,  sed  Boemundom 
m^seMartii  defunctos  noiai,  eique  asiipulaniur 


PnBterea  cives  metu  ooacti  iimentes,  ne  episcopns 
ille  eo8  apuddominum  papam  affiigeret,eum  coege- 
runt,  quoadusque  eis  fidem  sacramento  praeberet, 
quod  facturum  promisit,  oravitque  dominum  papam 
ut  rectorem  mitteret,  quiRossemanum  monachum 
rectorem  iterato  constituii. 

Anno  1103,  zii  indiotionis. 

Anno  1104^  zm  indictionis. 

Anno  1105,  ziv  indictionis,  mense  Januario,  et 
Februario  niz  magna  fuit,  et  fluminum  inundatio, 
et  stella  cometesad  occasum  apparuit ;  iriduoenim 
posi  venit  papa  Beneventum. 

Sequenii  anno  obiit  Henricus  Teutonicorum  rez. 

Anno  1107,  menseSeptembri,  iindict.,obiitpr»- 
faius  Roffridus  Benevenianus  archiepiscopus,  qni 
sedit  iriginta  annis  et  uno,  mensibus  dttobu8,die- 
buszz. 

In  hoc  anno,  ipso  mense  Septembri  obiit  abbat 
Madelmus,  et  hoomeiiseSeptembriselectusestBer- 
nardus  abbas  in  festtvitate  Sancti  Angeli. 

Anno  1108,  n  indictionis  sterilitas  vini,  mortali- 
tasque  animalium,  et  papa  Paschalis  venit  Bene- 
ventum,  qui  mense  NovembrisordinavitLanduIphum 
archiepiscopum. 

Anno  1109,  mindictionis  obiit  Formatus.  Paacht 
accidit  vii  Kalendas  Maias  (1),  et  die  secundo  in* 
tran  te  mensis  Novembris  combustus  est  thesaurus  S. 
Mariffi. 

Anno  1110,  iv  indictionis  Henricos  rex  venit  Ro- 
mam,  qui  fraude  et  doIopapamPaschalemcepityet 
cardinales  menseFebruario.  fiodemmenseduxRo- 
geriusobiit,  et  Boamundus  germanus  suut  (2). 

Anno  1111,  V  indictionis. 

Emoriualiamonasterii  Gassinensisediia  a  Garacdolo 
Minime  itaque  recepiam  aliis  annorum  supputatio- 
nem  servasse,  censendus  esi  Falco ;  qui  sane  hand 
annos  a  Januario,  sed  a  Mariio  auspicari  deprehen- 
ditor;  nam^oe  singolisfere  prteposiiis  annis  mensem 
staiim  subjicere  solet  Martium  ;  et  qnse  per  Janua- 
riom,  ei  Februarium,  perque  initia  etiam  Martii 
accideruni,in  eomdem  consianii  ienore  eenjieit  an- 
num,  in  quem  retulerai  ea,  quee  per  menses  conti- 

ferani  anieriores.  Sic  nimirum  ad  annum  observat 
112,  ubi  de  PaschaliBeneveniumadvenieniemense 
Decembri,  ibique  sjnodum  celebranie  in  Febrna- 
rio  :  nec  non  ad  an.  1117,  ubi  de  eodem  pon- 
iifice  aliam  sjnodum  ibidem  habenie  mense  Aprili, 
diem  vero  obeunte  zi  Kal.  Februari.  Ei  ad  an. 
|\  1129,  ubi  de  poniifice  Honorio  eadem  in  urbe 
coDsecranieFranconemin  abbatem  S.  SophiflB  mense 
Auffusii,  ac  decedenie  in  Februario.  Et  praierea 
pag.  221,245,252,  ?54,  278,  296,  319et^(Mrtt. 
Carace,)^  annos  ium  ulira  Decembrem  producii,tum 
oidixi,  ad  Martium  usque  exiendii  etiam  indioa- 
ium  ;  qui  tamen  pag.  190  et  320,  diem  quariam  de- 
cimam,  ei  decimam  quiniam  pnedicti  mensiset  pag. 
201 ,  diem  secundam  novo  anno  imputai ;  iia  ut  an- 
nos  non  ab  die,  qua  Verbum  caro  factum  est^  vige- 
sima  quinia  nimirum  Martii,  nec  a  die  Naiiviiaiis 
vel  Gircumcisionis  se  ducere  prodat  ;  quos  nitiilomi- 
nus  ab  communi  epocha  ducii  Nativitaiis,  ac  ^nita 
commonem  calculum  congruas  eis  assign^tindietio- 


U5d 


CttROKtCOI^. 


iltt4 


Anno  1112,  VI  indictioQis  mense  Martio    (3)  papa  A 
Paschalis  faciens  Romffi  sjnodum  fregit  pactiim 
quod  fecerat  cum  Henrico  rege.  Hoc  anno  incoBptum 
est  sdificium  yel  sedificari  Oratorium   Sancti  Bar- 

tholomflei  apostoli 

His  et  aliis  ita  decursis  cernentes  Beneventani  se 
variis  prsedarum  doioribus  affligi,  consilio  habito, 
Landulphumarchiepiscopum,  et  Joannem  judicem 
ad  praefatum  apostolicum  delegaverunt,  quatenus 
cives  ilios  tanta  oppressos  calamitateadportumsa- 
lutis  erigere  dignaretur ;  prsecipue  cum  plerique 
Beneventanorum  civitatem  intrinsecis  conspiratio- 
nibusseepe  turbavissent ;  scilicet  quod  alii  Landul- 
pbum  Burrellum,  alii  Ansonem  civitatis  rectorem 
sine  domini  papae  voluntateconstituere  satagebant. 
Apostolicus  autem  haecaudiens  necmora,  secundo  ^ 
die  intrante  mensis  Decembris  advenitBeneventum 
qui  mense  Februario  synodum  constituit.  Synodo 
autem  facta^  cuminsacroBeneventanopalatio  assi- 
steret,  prsedictamque  conspirationem  factam  pro 
parteilliusLandulphi  Burreiii  deprehendens,  con- 
civesvocari  jussit  aquibus,  qaid  agendum  esset 
super  boc  tanto  et  tali  negotio  subtiliter  sciscita- 
tus  est,  quomodo,  ut  diximus,  coojuratio  iiia  ad 
traditionemcivitatis,  et  detrimentum  fore  videbatur : 
etquodquidam  civium pro  ipsius  Landulphi  auxilio 
turres  portfle  summflenoctucepissent ;  indequemu- 
nitionum  ipsarum  custodem  ejicientes  una  tantum 
nocteeasvirtute  tenuerunt.  Taodem,  Deo  opitu- 
lante,  et  Beneventanorum  complurium  fidelium  so- 
latio,  quorum  mens  erat  sanior,  turres  ipsas  vendi- 
cat«B  sunt,  etB.  Petro  restitut».  At  cives  ipsi  tale  ^ 


nes,  quo  sane  pacto  tertiam,  non  quartam  indictio* 
nem,  ut  editus  codex  depravate  repraesentat,  rite 
ascripsit  an.  1110,  eamque  pari  passu  ad  Martium 
produxit  anni  sequentis ;  nec  de  caetero  est  sincerior 
alia  lectio  ibi  expetenda.  Pbregr. 

(3)  Rescribe  v  indictioniSy  quod  exigit  temporum 
ratio  superius  ezposita ;  et  insuper  card.  Baronius 
testatur  ad  an.  1140»  sic  habenin  hujus  chronici 
antiquo  exemplari.  Falco  Beneventanus  m<iuit,  Chro' 
nicon  $uum  in  hunc  utaue  annum  perduxit,  cceptum 
ab  anno  Redemfiaris  1112,  quinta  indictione,  At  de 
ejus  exordio  sic  quidem  ibi  pronuntiat :  ad  annum 
tamen  1113,  ductum  ipsum  ait  ab  anno  hocipso, 
perque  annos  duntaxat  27  ad  annum  usque  1140 
productum ;  ita  ut  antecedentium,  qu»  suo  operi 
mutilia,  et  per  setum  mutila,  tum  nimis  jejuna  esse 
cognoverat,  nifaili  fecisse  videatur.  CflBlerum  in  Fal- 
cone  e  verbis  illis :  Hoc  anno  inceptum  est  cedifieium, 
vel  cBdifUari,  etc.  expugendum  est  t6  cedincium, 
quod  orationi  non  quadrat,  redundatque  ;glossula 
cum  sit  compendiativerbi,(P(2t/tc.  Apostolicusautem, 
hoc  est  Romanus  pontifez,  tunc  Paschaiis  U,  Bene- 
ventum,  ut  Faico  perhik>et,  cum  advenisset  initio 
mensis  Decembris  hujus  anni  1112,  svnodum  deinde 
ibidem  celebravit  in  Februario,  scilicet  communis 
sequentis  anoi  1113,  hisque  consonat  Petrus  Diac. 
in  Auct.  ad  Ostiens.  lib.  iv,  cap.  48,  qui  praesen- 
tem  adventum  Paschalis  in  has  partes  numero  facit 
tecundum,  priorem  statuens,  in  anno  1 108,  mense 
Octobri^  ut  tradidit  lib.  eod.  cap.  33  assertoremque 
Bostrum  habet  Falconem,  dicentem  tunc  illum 
mense  Novembri  ordinasse  Landulfum  archiepi- 
scopum  Beneventi.  Quo  circa  hoc  anno  ab  eodem 
pontifice  Beneventumpergente  consecratam  credam 


domino  papaeedereresponsum,  ut,quo88U8pect08 
haberet,  vocaret,  et  ab  eis  pleniter  justitiam  sume* 
ret.  Quidplura  ?  Curiaordinatavocantur  maiorum 
(jEiutores,  vocantur  suspecti ;  tandem  legitime  sen- 
tentia  extensa  quosdam  captas  vidimus,  quosdam 
ejectos,  et  domosquorumdamfiscodeditasquorum 
dam  destructas.  Istis  taliter  actis. 

Anno  videlicet  iiS,  supra  miliesimum,  et  xiv 
anno  pontificatus  supradicti  domini  papaB  mense 
Martio,  vi  indictionis  dominusipseapostolicuscivi- 
tatem  Bene  ventanam  variis  prfledarum  persecutioni- 
busex  omni  parteoppressam  aspiciens,  et  civium 
bona  a  Normandis  undisque  vicinantibus  quotidie 
di8trahi,etconfundi  cognoscens,  consilio  habito, 
Landulphum  de  Grflecia  militempraestantem,  et  son 
lertem  comestabulum  Beneventanorum  instituit (4),' 
quatenus,  Deo  juvante  etipsius  prudentia  civitas  a 
praedarum  solita  confusione,  qu»  caepissime  immi- 
nebat,  et  a  conspirationum  seditione  contra  domi* 
num  papam  crebro  erecta,  secura  in  progenie,  et 
progenies  consisteret :  cognoverat  enim  eum  pru- 
dentem,  et  animosum,  sagacisque  ingenii  virum, 
cujus  auxilio,  et  solertia  nedum  Beneventanorum 
populus  sibiadregendumcommissus,  verumetiam 
pleraque  Langobardorum  habitatio  a  Normandorum 
servitute  affligentium  eripi,  et  liberari  contidebat; 
erat  quippe  Landulphus  ipse  bellicosi  spiritus,  et 
minorum  injuriasnon  patiens,  inimicis  omnibus 
quotidie  minabatur.  Nam  si  quisinimicorum  illiin- 
juriam,  vel  praedam  inferret,  mori  prius  velie  desi- 
derabat,  quam  impunitus  aliquo  modo  inimicus  rece- 
deret.  Quid  plura  ?  Landulphus  ipse  comestabulus» 


in  urbe  nuncupata  S.  Agatha  Gothorum.  Ecdesiam 
S.  Menns,  ouam  construxit  R.  Comes,  noc  est  Ro- 
bertus  lilius  Rainulfi,  Petro  Diac.  memoratus  pra- 
fato  lib.  IV,  cap.  S5.  Licet  in  lapide,  operis  sane 
antiqui,  nec  imposturse  indicium  prseferente,  ibi  po- 
sito,  legerimeam  actam  anno  ab  Incam.  Dom.  1109 
11  Non,  Septembr.  indict.  quarta  per  manus  dom. 
Paschalis  secundi  PP.  quse  praeterea  temporum  con- 
signatio  haud  sibi  constat ;  nec  Pasdialem  eo  anno, 
etmense  ad  nos  accessisse,  est  qui  prodat.  Peregr. 
(4)  Baronius  hoc  loco,  et  ad  an.  1 1 15  ex  hoc  ao- 
ctore  appellat :  Landulphum  de  Grascia,  quod  gentis 
nomen  natum  suspicor  ab  Dominio  oppidi  olim  Grce* 
cia  nuncupati,  in  terra  Beneventana,  ut  legitur  in 
regisB  Siculse  tabulario ;  idque  varie  pronuntiatum 
reor,  qui  a  Falcone  videam  infra  ad  an.  1121  memo- 
jv  rari  Gerardum  de  Orcecis ;  sicut  et  ad  an.  1 137  Tha' 
doBum  de  la  Grxca,  nobiles  utique  viros  Beneventa- 
nos.  Porro  Landulphus  honorem  comestatniiflB  a 
papa  Paschali,  nescio  an  dicam  adhuc  in  hoc  anno 
1  i  1 3  apud  Beneventum  commorante,  accepisse  vi- 
detur  mense  Martii  ;  qui  anno  sequenti  (cum  ipse 
dicam  Falcone)  posita  comestabilia  domum  secessit 
eodem  menu,  quo  ordinatm  est :  unius  solummodo 
anni  spatio  in  honore  persecerans.  Ct  vero  haud  hoc 
anno  Paschalis  Beneventi  manens  litteras  dedit  xv 
Kal.  Aprilis  at  patriarcham  Antiochis,  a  Guillelmo 
Tjr.  reiatas  lib.  ii,  cap.  27.  sed  in  an.  1 1 17,  ut  di« 
cam  post ;  qui  alias  etiam  redtat  datas  ab  eodem 
pontince  eadem  die  a  regem  Hierosolymitanorum, 
non  Beneventi,  sed  apud  Lateranum  commorante, 
manifesta  contradictione,  aliis  non  observata.  Pf^ 

flBGR. 


im 


1?ALC0»18  tiEI^EiVErrtrANl 


mt 


ex  omni  parte,  Tirtute,  et  scientia  redimitas  colla 
nulii  minantium  flectere  dignabatur.Cumque,  sicut 
praddictum  est,  Landulphus  ille,  comestabiliae  hono- 
rem  a  supradicto  domino  papa  Paschali  acciperet, 
Tidens  eastellum»  quod  quidam  Robertu8,quiScla- 
TU8  cognominabatur  in  monteSabieta  construxerat, 
Tiromnis  maliti»  et  nequitiae  studio  repietus, 
anxiandocumeo  locutusest,  utcastellumilludde- 
strueretur.  Ob  Beneventanorum  enim  guerram,  et 
inimicitiam  civitatis,  casteUum  illud  Robertus  ipse 
construxerat  mu*abile,valdequelaboriosum.Excu- 
jus  castri  residentibus  multacivesopprobria,  dam- 
norumque  copiam  perpessi  fuerant,  ita  quidem, 
quodquidam  concivium  pro  ipslus  castelUflBdificio 
4>rsMlia,etpossessione8,  quas  circa  eumdem  mon- 
tem  habueruQty  perdidere.  Castello  ilaque  mirabili- 
ter  constructo,  illic  residentes  cum  ipsius  Roberti 
servientibus  quandoque  Beneveutanos  capiebant; 
quandoque,  quod  crudelius  est,  peregrinis  vitam 
cum  eorum  bonis  auferebant  PreBdictusigiturapo- 
stolicus  hsecRomeBaudiensRobertumillum  excom- 
municavit,  doneccastellum  illudcivitaticontrarium 
delevisset,  quod  facere  ipse  Robertus  contempsit. 
Quid  plura?LaDdulphu8  ipse  de  Grsca  comestabulus 
ordinatu8,cumpr8Bdicto  Roberlopactum  incipiens, 
ipsequod  cum  praBdicto  papa  facere  noluerat,  castel- 
Inm  iliud  destruxit,  et  funditus  deievit.  duobus  vi- 
delicet  equis  optimis,  et  ducentis  solidis  datis. 
Deinde  Landulphus  ipsecomestabuluspactumcum 
eomite  Jordano  sacrameato  affirmans,  quotidie  vir- 
tatibus  et  laudis  prflBconio  attollebatur. 

Robertus  itaque  princeps,  et  Robertus,  et  Jorda- 
nuscomites  casteiiumillud  8icdestructum,et  Lan* 
dulphum  illumcomestabuiumdediein  diemvirtute 
et  divitiis  repleri  aspicientes,  invidifle  selo  ex  odio 
Longobardorumperculsiyputantesse  iliiusprudentia 
exhflBredari,  cum  onmibus  Normandis  ex  omni 
parte  vicinantibus  conjuravere^afflrmantes  seguer 
ram  J^neveDti  facturos,  etprflBdamf  donec  Landui* 
phuaipseBeneventanorumcomestabulus  videretur. 
Sacramento  ipso  taliter  confirmato  innumeris  cum 
militibus  et  peditibus  super  Beneventum  venerunt, 
duodecimo  die  intrante  mensis  Augusti,  etinmonte 
qui  Guardia  dicitur»  die  una  tant  um,  ao  nocte  castra- 
metati  sunt,  credentes  etillumejicere,  et  civitatem 
omnino  depopulari  ;seddieipso,quoapplicuerunt, 
bellum  inchoanteset  superati  sunt,  et  quidam  eo- 
rum  capli.  Noote  autem  insecuta,  timorecoBlesti,  et 
Beneventanorum  ternbiliter  commott,  more  latro- 
Qum  per  devia  fugientesexistimabantse  nocte  ipsa 
a  BeDCventanis  capi»  et  turpiter  teneri.  Ita  quidem, 
ut  siout  ex  ore  eornm  complurium  narrantium  au- 
ditumest,  sicomestabulusipse  cum  Beueventanorum 
et  militum  caterva  Ecclesiam  S.  Angeli  ad  crucem 
trauscenderet,  vei  vocis  alicujus  sonitus  audiretur 
ethostes»  et  hostium  apparatus  stipendia  Bene- 

(S)  Palomm  sepem  in  publicum,  privatumve  com- 
modum  structam  ad  arcendam,  constringeudamve 
perennisfluminisaquami  Falco  popalad  tunc  voca^ 


A  veotanoruiii  inmanibusprocul  dubiotraderenfnr. 
Illis  autem  Normandissic  abeuntibus,LanduIphus 
ipse  de  GrsBca  comestabulus,  inimicorum  non  ferens 
impugnationes,  vicemreddenspro  acceptisy  haud 
mora,  militum  fere  Centumel  octuaginta  numero 
armatorum  collecto  et  civium  drciter  quatuor 
millia  multitudiae  congregata,  castellum,  quod 
Terrarubea  dicitur,  adivit,  quod  igne  ferroque 
terra  tenus  prostravit  :  ipsiusque  castri  incendlo 
Robertusquidam  de  Sicilia  dictus,  combustus  obiit ; 
sicqueinnumerabilem  animalium,etaliarum  rerum 
subslantiam  Beneveotum  magno  cum  gaudio  perdu- 
xere.  Nod  post  multum  vero  temporis  iterum  col- 
lecta  equitum  et  concivium  cohorte,  Landulphus 
ipse  castellum  apicem  insilivit,  cujuscastri,  etmo- 

Q  lendinadestruxit,etpr8Bdamanimalium8ecum  gau- 
dens  asportavit. 

Hisomnibusitaperfeclis,  guerra  Normandorum 
quorum  mentionem  fecimus,  durius  inceptae8t;in 
qua  Landulphus  innumeram  auriet  argenti  copiam 
et  equorum  distribuit.  Interea  dum  comestabulus 
ipse  cum  militum  caterva  prope  pontem  Serretell» 
pro  ioimicorum  iosidiis  custodi8set,enadsuntequi- 
tes  Roberti  comitis  fere  qQinquagiota,  qui  et  pro 
dolo  civitatisinterfrutetamorabantur.Quid  dicam? 
insidiisex  utraquepartepropalatis,conflictus  inter 
eos  habitus  est.  Tandem  Dei  misericordia  superve- 
niente,  pars  inimicorum  terga  vertens,  in  fugam 
conversa  est,  adeo  quod  deeorumequitibusduode- 
cim  captivoscomestabulusipsecumarmis  omnibus 

p  eorum  duxit.  PrflBterea  sicut  diximus  guerra  ex 
utraque  parte  fortiter  inchoata,  sflepissime  hinc  et 
inde  deprflsdatum  est.  Contigit  autemdie  quadam, 
Rao,  qui  erat  dominus  casteiU  Ceppalunis,  cum 
Landulpho  Burreilo,  et  aliis  fere  centum  quinqna* 
gtnta  militibus,et  peditum  multitudine  ad  frangen- 
dam,  ut  ita  dicam,  arcaturiamivit  (5).  Cumqueco- 
mestabulus  sicfrangenteaeos  flumen  Sabbati  vidis- 
set,  tantam  nonlerens  audaciam,  inmediumcampi 
ad  ecclesiam  Sanctorum  septem  Fratrum,  stipatus 
militum  collegio  exiit ;  ubi  ad  invicem  decertatum 
e8t;sed,  peccatissupervenieotibus,  pars  comesta- 
buli  ab  insidiis  inimicorum  decepta  p^  plamitiem 
iUam  perseeuta  corruit ;  ita  quo  duodecim  milites 
civitatis  nobiles  cum  omni  armorum  apparatu  re- 
tenti  sunt. 

^  Istis  omnibus,  et  fliliis  sic  deoursis,  inimici  omnea, 
qui  pro  guerraoonjuraverant,  videntescomestabo- 
lum  ipsum  colla  eis  non  flecteotem,  eis  potius  mi- 
nari,etBeneventanos  eum,etejusprflBcepta  jugiter 
sectari,  coBperunt  civitatem  plus  soiito  di8tringere, 
prflBCipienies  ut  omn  3s,  quas  possent  viDeeB  eircum 
astantesinciderentur.  Quod  etfactum  est  rinsuper 
pauperes  aliosque  viros,  quos  invenirent,  caperent: 
sententiaquorumdivuigata,  pierique  homiaum  capti 
8unt. 

bulo,  plerisque  etiamnum  in  locis  usurpato,  appellat 
arcaturiam.  Psrior, 


IM 


dlROfellGOM. 


U5l 


Anno  1114,  mense  Itartio,  vii  mdietioais,  dam 

TineeB  sic  iDcidebantur,  et  capiebantur  homines, 

BeneveDtanorum  quidam,  invidi»  gladio  compulai 

miserunt  ad  prflBdictumpapamLandulphumarchi- 

episcopum,  et  Rachisium  Sancti  Modesti  abbatem, 

ut  ei  necessitatemex  omniparte,quampakiebantur, 

intimarent.  Ipsi  autem  abeuntes,  quam  viderant 

afflictionem  dominopapas  patefecerunt^eumlaory- 

mando  precantes,  ut  gregi  commisso  sicut  pastor 

bonus  8ubvenire,dignaretur.  Necessitateautem  do- 

mino  papee  ostensa^eis  prscepit  (6),ut  pacem  civi- 

tati,  prout  melius  potuissent,  facerent,  et  pauperi* 

bus  subvenirent,  ne  Petrusaposlolus  civitatem  ao« 

quisitam  occasione  perderet  ;  quidquid  autem  de 

pacis  consilio  inveoissent,  ipsi  remitterent.  Archl- 

episcopus  vero  Roma  reversus  aliter  quam  accepe* 

rat,  facienst  misit  Landulpho  comestabulo  dicens, 

ut  condolens  necessitati  pauperum  oomestabiliam 

deponeret,  quoadusque  dominus  papaBeneventum 

veniret.  Postea  vero  aut  pretio,  servitiisqtte,  seu 

civium  precibuspapamipsum  precarentur^eumque 

honori  pristinoredderent:  dummodo  Normandipa- 

cem  facere  nolint,  sacramento,  ut  dictum  est,  eo- 

raminterveniente.Landulphusautemcomestabulus 

hoc  audiens,  in  sacro  Beneventano  palatio  coram 

B.  Petri  fidelibus  respondens,  ait  se  nunquam  co- 

mestabiliamdimissurum,  nisimanuadmanumca- 

ptus  esset,  et  per  vim  retentus.  Insuper  videre 

vellet,  quam  Normandi  pacemBeneventanisfacere 

voluissent,  etdomino  papeepacem  ipsam  descriptam 

delegaret  ;  quidquid  autem  de  pace  prfleoiperet, 

▼el  de  comestabilia  ponendaipsedominus  papaco- 

ram  omnibus  faceret  se  executurum.  Quahter  au- 

tem  insacro  Beneventanopalatiocomestabulus  ipse 

adf uerit,  retexam :  Cum,sicut  preBlatumest,  archi* 

episcopus  Romareversusfuisset,  cum  quo  et  Petrus 

Portuensis  episcopus,  etRomuaidus  diaoonus,san- 

cteBRomaneB  sedis  cardinales  abipsopapamissipro 

paceinveniendafuissent,  absque  mora,  ipso  eo- 

rum  adventu,  eisque  nondum  hospitatis»  populus 

ferina  mente  commotus  palatii  Dacomarii,  in  quo 

comestabulus  habitabat,  ascendens  vociferabatur» 

dicens,  quod  pacem  desideratam,  nisi  cito  feceri- 

tis,  omnino  gladiis  acceptis  per  piateas  moriremur 

lasuper  minas,   et  opprobriacomestabulo  infere» 

bant,  dicentes^  eospro  unius  hominis  comestabilia 

guerram  passuros  non  esse,  et  sic  turpiter  vitam 

finire.  Alia  quidemdie  surgente,  pars  arohiepiscopi 

arma  et  belli  apparatus  super  oampanili  imposuit 

quatenus  Landulphum  armis,  et  lapidibus  debella- 

tum  ejicerent.  SeditionemitaquepopuliPortueosis 

episcopus  deprehendens  cum  eodem  comestal)uio 

et  iidelibus  B.  Petri  ouriamprincipis  advenit,it)ique 

in  coDspectu  omnium  taliter  allocutus  est :  «  Affli- 

(6)  Baronhis  legit.  ifecesiitate  .n.  Domniu  papa 
eis  prxeevit,  etc.  ex  aactoris  plaoe  idiotismo,  opti- 
moque  ^usdem  cxemplari,  quo  est  usus ;  a  cujus 
tamen  flde  videtur  aiicubi  discessisse,  aliquantoque 
concinniasi  et  ad  Latinammagis  normam  dictionem 


4  ctionem,  et  famispenariam,quamdiuprofidelitate 
B.  Petri  passi  esys,  et  patimini,  dominus  noster 
papa,  et  a  quibasdam  aadivit,  et  ab  archiepiscopo 
deprehendit ;  unde  sciatis  eum  toto  mentis  affectu 
constristari,  et  super  audita  mirabiliter  dolere.  Id- 
oirco  nos,  et  archiepiscopum  vestrum  delegavity 
quateDas,Deoadjuvante,pacem  consequi  valeatis. 
Propterea  fidehtatem  vestrammonemus  orando,ne 
superbia  aat  furore  moveamini,dum  nos  com  alits 
sapientibas  viris  pacisconsiiinm  vobis  necessarium 
invenire  possimus,  tam  enim  grave,  et  laboriosnm 
negotium  nemo  preecipiti  animo  agere  poterit.  Ideo 
nemoarmis  superveniat,qaatenu8,8i  Deo  plaouerit, 
pacem,  omni  f urore  deposito,  invenire  mereamur.  w 
Hesc,  et  aliahujusmodi  eoloquente,  vox  populi  ad 

g  sidera  toUiturdicentis :  «  Orationesistas^quas  fun- 
ditis,  nos  ullomodo  audirenonpossumus,  nisi  pa- 
cem  citissime  nobis  dederitis.  >  Tunc  alio  die  ad- 
veniente,  populus  dilationes,et  induoias,  quas  po- 
nebant,  nonferens^domum  Persiei  judioisaggredi- 
tur,  quam  ex  toto  destruxisset,  sed  quorumdam 
amicorum  auxilio  evasit.  Portuensis  igitur  episoo- 
pus  seditionem  popuii  placare  non  valens,  aurora 
alterius  diei  surgente  reoessit,  comestabulo  pr»oi- 
piens,  ut  palatium  principis  ascenderet,  et  sic  po- 
puli  seevientis  rumorem  evaderet :  qui  jussui  ejus 
favens,  taliter  sacram  palatium  habitavit.  Sed  re- 
deamas  ad  oausam. 

Arcchiepiscopus  aatem  dicta  comestabuli  a  udiens 
pacisfirmamentumordinatimdescribens,  sicutpo- 
stulaverat,  ei  mandavit.  Audita  namque  serie  scri« 

^  ptureBpacemcontinentis,  aitcomestabalus.Enpacis 
firmamentum  optimum  est ;  nunc  Domino  nostro 
mittatur,  et  sicut  imperaverit  assequamur.  Interea 
archiepiscopus  ipse,  et  vir  quidamnomine  Falco,in 
episcopio  seBpe  oomplares  civiam  convooans  dice- 
bat :  <c  Nos  domino  papas  vestram  patefeoimus  ne« 
cessitatem,  a  quo  et  aooipimas,  ut  finem  cum  Nor- 
mandis  faceremus  ;idcirco  superfluum  videtur  pa- 
cem  descriptam  ad  eum  remitti*  Giviumvero  qui- 
dam  aiiarum  inimicitiaram  odio  repleti  animoi 
aliorumincitantespalam  exdamabant,se  pro  illius 
oomestabiiia  guerram  passuros  non  esse.  Goasilio 
habito  conjuraverant  intra  episcopium,  quod  Lan- 
dulphum  ilium  de  Greeca  oomestabalum  esse  non 
consentient,  exin,  et  dum  dominus  papa  cum  con- 

D  siho  Normandorum  illum  honori  non  reddidisset. 
Saoramento  talitereo  invento,  archiaplscopus  pres- 
dioto  comestabulo  episcopum  AbeUinensem,et  quos- 
dam  presbjterorum  misit,  ut  honorem  dimitteret, 
sicut  dictum  est,  qui  et  similiter  respondit.  Deinde 
alia  Sabbati  xiv  die  intrante  mensis  Martii  come- 
stabuius  cum  suorum  caterva  armatus  in  medinm 
platees  exivit  dicens  :  Quod  videre  Tellem  eos,  qui 

composuisse.  Singula  nunc  non  prosequar  ejusmodi 
loca,  sed  ea  tantum,  q[ueB  peculiarem  exi|;ent  obser» 
vationem,  eritque  mihi  satis  indicium  fecisse. 

PBEBOa^ 


ilttd 


^ALCONIS  ISBNEVENtAKl 


U6i 


ine  de  palatio  et  hooore  ejicere  miaantur.  Lauda-  A 
biiius  quidem  est  sicaoimam  reddere,quamLta  tur- 
piter,  aut  auri  pondere  promisso  obstrictum,  hono- 
rem  acceptum  dimittere.Audito  igitur  archiepisco- 
pua  belii  apparatu,  et  campaua  palatii  tristiter  ao- 
nante,  suos  jussit  vocari  fautores,  utcum  Norman- 
dis,  quam  posuerant  pacem  firmarent  ;  si  autem 
comestabulus  ipse  resistere  veliet,  paratos  eos  ha- 
beret.  loterimpars  archiepiscopidomum  cujusdam 
ftdeiis  comestabuiiaggreditur.quiaeisnon  conseu- 
iiebat ;  quod  comestabuiusaudiens,  ut  domumag- 
gressam  defenderet  properavit,  sicque  eo  viso  bel- 
lum  inceptum  est  civiie,  intantum  quod  alii  per 
oampaniha,  aiii  per  tecta  domorum,  atque  aiii  per 
plateas  pugnarent.  Postremo  pars  arcliiepiscopi, 
fortunaconversa^victoriamcapiens,  comestabuium  g 
iilum  cum  suis  usque  ad  paiatium  principis  secuta 
est,  quosdam  autem  ez  utraque  parte  vidimusvui- 
neratos.  Comestabulus  itaquesein  palatio  recipiens 
parumper  ibi  moratus  est,  donec  arcliiepiscopus 
ei  fidem  dare  deberet  in  persona  videlicet  sua,  et 
suorum  sequeutium.  Cives  interea  protelationem 
hanc  non  ferentes,  etquodsitibundo  pectore  pacem 
queerebant  optatam»  ei  lapidibus  minabantur,ut  si 
cito  de  paiatio  non  descenderet,  eum  vi  caperent, 
et  membratim  iiium  penmissent.  Ipse  autem  Lan- 
duiphus  se  circumventum  aspiciens,  se  ardiiepi- 
ftcopo,  et  civibus  reddidit ;  iosuperjurejurando  fir- 
mavit,  quod  comestabiUam,  et  rectoraticum,  aut 
aUquam  baUam  pubUcamnonacciperet,  nisi  bona 
voluntate  arcliiepiscopiyetRoffrediarchipresbjteri^  ^ 
6t  Arechisii  archidiaconi,  et  Roffridi  Fohgaderisii, 
et  Roffridi  a  Porta  aurea  (7),  et  Gervasii,  et  Vitaiis 
fiiii  Joannis  GaUi,  et  quod  maium  meritum  archi- 
episcopo,  et  omnibus  Beneventanis  non  redderet» 
et  si  aiiquis  reddere  veiiet,  disturbaret  sine  fraude, 
et  maio  ingenio.  Quo  facto,eta  miUtibus,  qui  eum 
tecuti  sunt,  hujusmodi  fides  accepta  est,  et  sic 
unusquisque  ad  propria  remeavit,  et  Landuiphus 
iUe  de  Gr»ca  domum  posita  comestabilia  sectsssit» 
videJicet  eodem  mense  Martio,  quo  ordinatus  est, 
descendit,  uniussolummodo  anni  spatioin  honore 
perseverans.  Alia  autem  die  surgente  Dominica, 
postquam  hsBc  peracta  sunt,  comes  adveniens  Ro- 
bertus,  cum  militum,etpeditummu]titudine  inca- 
pite  Pontis  majoris  sacramento  ipse,  et  Rao  domi- 

Sl  Scribo.  Rofridi  filii  Gaideriniy  qpH  ad  ann. 
,  absoiute  dicitur :  Roffridus  d$  Gatd$risio :  sic 
enim  ibi  legendum  est ;  non  autem  de  Garderisio 
miippe  apud  Langobardos  proprium  virile  nomen 
fuit  Gaid^rit,  quod  Latioo  magis  ore  enuntiabant, 
Gaideristu,  et  Gaiderisius.  Atque  ex  hoc  FalcoQis 
loco  intelligere  est,  quo  pacto  parentum  nomina  in 
filiorum,  et  in  universse  taodem  stir^is  cognomina 
frequentissime  oJim  iransirent :  nimirum  (}uoniam 
ei  genitorum  nominibus  gnati  sic,  vel  sic,  Qom- 
muni  quadam  consuetudine  denominabantur,  ut  ab 
aliis  consimUi  appellatione  in  gente,  vel  in  vicinia 
nuncupatis  facilius  discernerentur^  quse  semel  in- 
dita  cognomenta  firmius  eis  cum  inhsBrercnt,  genti- 
litia  demum  devenere,  haud  tamen  contracta  illa 
tQCttla/Ut,  semper  express^i»  de  quo  eiempU  obvia 


nus  Ceppalonis,  et  Ugo  de  Castellopotonis  pacea 
promissam  cunctis  vitse  eorumdiebus,  confirmave 
runt.  Idipsum  etiam  Jordanus  comes,  et  Robertus 
Sdavus,  et  Girardus  de  la  Marra juraverunt.  Gum* 
que  sicut  supra  relatum  est  archiepiscopus  in  per- 
sona  comestabuU,  et  aliorumvidelicetmiiitum,  pe- 
ditumque,  velutipsepo8tulaverat,8ecuritatis  verba 
dedisset,  domumhonore  posito  adiit,  ipso  namque 
arcliiepiscopo,  et  Beneventanisvidebatur,  quodpa- 
cem  diu  desideratamlucrarentur.  Deinde  comesta- 
buius  securitate.accepta  domi  residens  ezistimabat 
nihil  aiiud  procul  dubio  agere,  quam  erga  suam 
animam  securiter  impendere,  erat  enim,  ut  fati 
sumus,  graviter  vuineratus.  Amici  igitur  ejus,  et 
B.  Petri  fideles,  quorummenasuperiliiuscontume- 
Uasiujuriasque  fideUter  contristabatur,  die  noctn- 
que^  iicet  non  in  propatulo  eum  solabantur,  ho^ 
tantes,  ne  animus  ejus  circa  accepta  tristii  foret, 
cum  haec  qusB  viderant,  queeque  facta  super  eo 
fuerant,  pro  BeaU  PetrifideUtate  perpessus  fuisset. 
Archiepiscopus  autem,  ejusque  fautores  hasc  au- 
dientes,  suspicionequadamrepieti,sperantes  Lan- 
dulphum  consiUum  pro  comestabiUa  reintegranda 
accipere,  ei  sffipe,seBpiusquemiserunt,utcivitateni 
eziret,  et  amicorum  consorUa  desereret,  dum  do- 
minus  papa  eum,  quaUter  preemissum  est,  honori 
soUto  reddidisset.  Tunc  comestabuius  veri>a  fereo- 
Ubus,  aiiisqueconcivU)uspaiamexclamal>at:  Quod 
super  hujusmodi  verbismiramuromnino,  cum  ab 
omni  Beneventauorumcoetucoactus  comestabiUam 
dimiseriuj,  et  promissam  ab  arcliiepiscopo  securi- 
tatem  circa  nos  versari  quoquomodo  non  yiderim 
Tandem  comestabuius  popuUseevienUs  videns  per- 
Unaciam,  magis  magisqueinflammari^consiUoha- 
bito  die  Donunica  in  Rami  palmarum,  aurorasci- 
iicetsurgeute,  Montemfuscum  paucis  cum  militibns 
ezpetivit.  Deinde  archiprsRsuUsconjuraUonondum 
perfidi»  inchoatffi  fidem  tribuens,  Joannem,et  Persi- 
cum  j  udice8,aUosque  nobiUum  et  i>onorum  hominum 
sacramento  perstrinzit,  quo  comestabulus  ipse  j  ura- 
verat,  aliosque  civium,Umoreomni  remoto,  putant 
eos  inimicitiarum  merita  eis  retribuere  aUegavit. 
Cumque  isUusmodi  facU,  ultraquam  credi  potest, 
nefandi,  preedicU  apostolici  aures  fama  teUgisset, 
tactus  dolore  intrinsecus  super  dUecU  filU  sui  co- 
mestabuU  ezpulsione,  lacrjnus,  sicut  audivimus, 

sunt  satis.  Plurima  autem  talia  gentiliUa  ex  paren- 
tum  nominibus  exerta  cognomina  faciliime  ab  om- 
nibus  nunc  cum  internoscantur,  sunt  tamen  non- 
nuiia,  quflB  nisi  antiquitaUs  peritioribus,  nec  iis 
omnia  quidem  patent ;  nam  propria  iUa  vocabula  ab 
communiori  usn  cum  jam  recesserint,  vnigus  haud 
ex  ipsis,  sed  vel  ex  aUa,  vei  ex  ignota  origine  genU- 
iiUa  piocessisse  putat.  Sed  redeo  ad  Falconem, 
apud  quem  est  boc  loco  Roffridus,  et  ad  an.  iii9. 
Aiferius  cognominedictus  A  Porta  aursa,  quod  genti 
inditum  eadem  plane  occasione  coniicio,  qua  apud 
Salemum  nobHis  qusedam  sUrps  a  Fortee  Roteoiis 
custodia  denominata  tmiDe  Porta:  promiscue  enim 
portee  urbium  olim  a  suis  custodibus,  ut  aUbi  ex- 
posui,  nomina  desumebant ;  eisque  sua  tUouanda 
UDpertiebautur.  PwBaiu 


1161 


CHRONrCON. 


116) 


manantibus,  spiritu  infremnit,  qui  confestim  archi-  A 
prsesulem  Landenulphumab  omni  quod  acceperat 
a  sede  Romana  officiocoramomnibusdeposuit,si- 
militerque  omnes  suos  sequaces  anathematis  vin- 
culo,  donec  satisfecerint,  alligavit.  Sed  si  lectoris 
charitati  asperum  non  videbitur,  quid  post  iilatam 
excommunicationem actum  Beneventi  sit^nonprae- 
tereundem  exarabo.Deum  enim  testor,  nichilaliud 
posuisse,  prfieter  quod  viderim,  et  quod  audiverim 
scripsisse. 

Tali  igitur  anatbematis  sententia  in  B.  Petri  ad- 
versarios  longe  lateque  divulgata,  delegavit  prae- 

fatus  apostolicus  Beneventum  Anastasium et 

Albanensem  episcopum,  cardinales  Romanfle  sedis 
idoneos  (8),  cupiens,quid  Beneventanus  populusin 
animo  haberetcognoscere.Cardinaiibusautemipsis  ^ 
hospitatis,  triduopostcoetus  omDis  Beneventanorum 
in  sacro  Beneventano  palatio  convenit,ibique  omnia 
qualiler  Beneventi  acciderant  negotia.  et  guerrae 
origo  surrexerat  coram  cardinalibus  illis  radicitus 
recitatum  est.Quibus  auditis,  Anaslasius  in  verba 
prorumpensinquit:  c  Ad  videnda,  dominietfratres, 
RomaB  quae  audierat  dominuspapa  nosternegotia, 
etinvestigandanosprsecepto,  sciatis  esse  delegatos. 
Unde  prout  melius,  Deo  annuente,  poterimus,  circa 
pacis,  et  utilitatis  vestrse  proficuum  dos  die  noctu- 
queconsilium,etauxilium  praebebimus. » Istisethis 
similibus  taliter  prolatis,  unusquisque  ad  propria 
remeavit.  Diebus  autem  non  mullis  elapsis,  vir  ille, 

(8)  Duplicescardinalesa  papa  Beneventum  missos 

Enefert  nis  verbis  editus  Faiconis  codex  ;  qui  infra  p 
ac  eadem  pagina  unum  tantum  Anastasium  cardi-  ^ 
nalem  apud,^Beneventanos  loquentem.Beneyentoque 
Romam  recedentem  facit,  et  sane  unus,  et  idem 
Anastasius  cardinalis  simul  et  Albanensis  tunc  erat 
episcopus  ;  quam  lectionem,  ac  csetera  in  eamdem 
sententiam  concorditer  descripta  Baronius  ex  suo 
exhibet  exemplari  etprajterea  verba  ilia,  cupiens 
quod  Beneventanuspopulus  in  animo  haberet  cogno- 
<cere,citat  in  hanc  rormam,  cupiens  quod  Beneven- 
tanus  populus  deberet  se  recognoscere,  et  infra,  nos 
pro  certo  sciatis :  non  prxcepo.  Pereor, 

(9)  Non  ducatum  Apulice,  sed  ducatum  Italice  le- 
gebat  Baronii  optimus  codex.  Pontifex  itaque  dices, 
universam  Itaham  duci  concessit  Guilielmo  in  con- 
cilio  Ceperanensi  ?  Id  quidemapertumquiavidebatur 
mendacium,  Hbrarium  persuasit,  ut  expuncto  Ita- 
liw  nomine,  alterum  Apuliae  induceret  ;  vel  ob  id 
maxime,  quod  fortasse  observasset,  Petrum  Diac.  in 
Auctar.  ad  Ostiens,  lib.  iv,  cap.  49,  pro  illa  sua  stare 
lectione.  In  eodem  concilio.  inquit  Petrus,  idem  ^ 
apostolicus  investivil  Guilietmum  dueem  de  ducalu 
Apuli(B  et  Calabriae,  At  nescius  erat  ex  Graecorum 
tunc  idiotismo,  nostratibus  etiam  Italis  ob  mutuam 
cum  iis  consuetudinem  usurpato,  communi  Italise 
vocabulo  a  Falcone  Apuliam  solummodo  demonstrari 
quam  Langobardis  perindeque  Italicis  dynastis  ipsi 
subtraxerant,Necnoveratobid  recentem  Calabriam, 
sitam  ad  mare  Inferum,  tunc  coniprehensam  sub  eo 
Yocabulo  non  fuisse,  quoniameaOrsecisamissanun- 
quam  fuerat,  nec  Italis  unquampost  JusliniJunioris 
tempora  possessa.  Hoc  autemsiex  superius  laudatis 
ad  Lupum  auctoribus,  et  ex  Lupo  metipso  non 
cognoverat,  poluisset  plane  ex  non  uno  Falconis  loco 
quam  maniiestissime  inteili^ere  ; cui  frequenter  non 
cuncta  duplici  mari,  et  Alpibus  circumsepta  Italia, 
sed  una  tantum  Apulia  eo  nomine  est.  Dabo  ejos  in 

Patrou  GLXXUI. 


cujus  mentionem  facimus,  nomine  Pulco,  ex  hujus 
sfieculi  ergastulo,anathematis  vinculoirretitus,heu  l 
miser,  migravit.  His  taliter  actis,  cardinalis  ipse 
Romam  tetendit :  cumque  cardinalis  ipse  Anastasius 
Romam  peteret,  dominus  papa  Paschalis,  archi- 
episcopis,  episcopis  etabbatibuscoogregatis,mens6 
Octobri  post  primum  ejus  regressum  adveniente, 
Ceperani  concilium  constituit,  ad  cujus  sacri  con- 
ventus  frequentiam  Guillelmus  dux,  et  Robertus 
princeps,  mille  fere  equitum  numero  congregato 
perrexere.  Landulphusverode  Grsca  comestabulus 
iitteris  domioi  paps  speciaiibus  ad  idem  sacrum 
concilium  accersitus  honorifice  commeavit.  Qui  a 
domino  papa  officiosissime  susceptus  est :  hic  namque 
fraudem  devitans  Normandorum  navigio  quodam 
8ecuritertransfretavit.JordaDisautemcome8,timens« 
multorum  suorum  ponderedelictorumoneratus,ad 
tale  tantumque  concilium  pergere^Iegatos  suos  di- 
rexit.ArchiepiscopusveroLanduIphu8suffraganeis 
suis  convocatis,  innumeraque  auri  et  argenti  copia 
congregata,  cum  comite  Roberto  ad  cooveotumillum 
tetendit.  Talibus  igitur,  et  tantis  patribus  proceri- 
busque  congregatis,  in  medio  conventus  ipsius^die 
videlicet  Sabbati  ducatum  ApulisB,  Calabrifie,  et  Si- 
ciiia)  ducipr6Bfatoapostolicusconce8sit(9|.  GoDcilio 
itaque  mirabiliter  ordinato,  apostolicus  ipse  coram 
omnibus  super  Landulpboarchipraeaulelacrymabi* 
liter,  etquod  comestabulum  suum  expulisset  Lau- 
dulphum,  et  quod  litteris  suis  vocatum  ad  eum  ire 

hanc  sententiam  non  ambigua  verba  de  Lothario 
imp.  demoliente  castellum  a  rege  Rogerio  con- 
structum  apud  Barim,  ejusque  defensores  vi  captos 
non  uno  morlis  genere  perimente.  De  tali,  inquit, 
tantaque  vtctoria  tota  Italia,  et  Calabria^  Siciliaque 
intonuit,  Quae  vocabuli  usurpatto  adeo  obtinuit,  ut 
universa  etiam  cis-Tiberim  Italica  regio  nonnun* 
quam  absolute  dicta  fuerit  Italia  :  ut  in  antiqua 
chartula  de  anno  1091,  in  Archivo  monasterii  Ca- 
vensis,  quse  de  quadam  donatione  est  facta  eidem 
monasterio  a  Guaimario  deJefuno,  Lan^obardorum 
principum  Salerni  prognato,  cum  ipse  ibi,  ct  filius 
ejus  sacra  religionis  vota  Deo  nuncuparent.  Etsi, 
inquil  preeclarus  vir  ille,  ante  nostram  consecrcUionem 
miki  et  ipst  Mio  meo  mors  evenerit,  in  quocunque 
loeo  ab  urbe  Homa  in  istispartibus  per  iotam  pertinen' 
tiam  Italice,  statim,  etc.  Atque  hinc  est,  quod  Grseco 
auctori  Nicephoro  Gregorse  constanti  more  Carolus 
Andegavensis,  dicitur  rex  llalice,  qui,  ut  olim  vulgo 
loquebantur,  fuit  rex  Apulicp.  At  hsc  bis  jam  eon- 
stabilita,  nec  dif6cili  dubiove  assensu  doctis  pro- 
bata  amicis  viris,  quibuscum  ea  dudum  commuiii- 
cavi,  supervacaneum  certe  est  longiori  sermone  com- 
raunirc.  Obiter  tamen  addam,  nostrse  huic  Italiae 
idem  propemodum  accidisse,  cum  absolute  Italia  est 
dicta,quod  septem  universae  Italise  provinciis  pridem 
contigisse,  norunt  eruditiores ;  quse  absolutum  Italise 
nomen  sibi  vindicarunt,quoniamessolsB  magistratui 
parebant,  vicario  Italifle  nuncupato,  cseterae  cum 
esscnt  vicario  Urbis  subjectae.  Sed  nec  prceteream, 
nulla  fallacia  a  Falcone  esse  proditum,  confirmasse 
tuncapud  Ceperanum  pontiticem  Paschalem  duci 
Guilielmo  prseter  Apuliam,  et  Calabriam,  Siciliam 
quoque  Petro  Diac,  omissam,  quam  tuncejuspatruus 
obtinebatcomcsRogerius;  namGuilielmus,  utnostcr 
perhibet  ad  an,  ii2S,  nondum  medietatem  suam 
Palermitance  civitatis,  et  Messance,  et  totius  CalabruB 
iidm  comili  coneesserat^  Pbrbor, 

37 


1163 


FLACONIS  BENEVEiNTANI 


1164 


oontempsisset,  condoleDs'coDqnerebatur.  Ipsevero  A  tionem  caooDicam  fuisse,  discernant.  »  Et  prfiecepit 


archiprtbsul  Dolens,  imo  timcDs  coDveDtiim  illum 
sme  loci  elofficii  reslitutioDe  iDgredi,apud  iosulam 
Ceperani  proximam  hospilatus  esl.  Atubiapostoli- 
cumcoDquereDtem  ipse  comperiit,  quosdamRoma- 
norum,  etprflefectum  eliam  vocari  jnssit,  ut  videli- 
cet,  utcumquepotuissent,  misericordiara  a  domino 
papa  pro  eo  impetrarcDt :  qiiinetiam  dicebat  ar- 
chiepiscopus  se  domiuo  papae  ex  omDibus  illatis 
querimoDiissatisfacturum,dummodoeilocumcoD- 
cilii,  et  officium  reslituerel.  Hoc  apostolicusaudito 
coDsiliohabito,  el  locum,  etofficium  ei  reintegravit ; 
cumquetaliterreslitutusfuisset,  absquemora,  con- 
ventum  illum,die  videlicet  lunee,  cum  comite  Ro- 
bertoadivit.Quid  plura?  eum  reintegratumper  dia- 


quibusdam  cardinalibus  quidem  et  archiepiscopis, 
Romaneesedisjudicibus,  ut  inpartem  semoti  super 
hujusmodi  excusationem  archiprsesulis  seDteDtiam 
extcDdereat.  At  ipsi,  iD  partem  euDtes,  seDtentiam 
iliam  diu  veutilaDtes,  taliter  iD  conspectu  omoium 
regressi  judices  ipsi  protuleruDt:  «  Domine  archi- 
episcopeBeDeveDtane.quoniamnonprocontemptu, 
sed  metu  asseris  vocatusadcuriam,tenon  venisse, 
dicimus,  et  judicamus  hanc  canonicam  non  esse 
excusationem;»judicioetenimtaliumtantorumque 
Patrum  extenso,  capitula  sanctorum  Patrum  prcedi- 
catorum  coram  omnibus  exhiberi,etlegi  apostolicus 
praecepit  (10),  confirmala  scilicet  in  conventibus, 
et  super  contemptoribus  ordinata.  His  ita  perfectis, 


conumquemdamadfaciendamjustitiaminpraesen-  g  super  tanta  el  tali  negotioa  cardinalibusetepisco- 


tiarum  apostolicus  vocari  praecepit.  Qui  continuo 
surgens  voce  lacrymabili  coramomnibusrespondens 
inquit : «  Primitus  gratias  ago  Deo,et  B.  Petro,  ettibi 
domino  nostro  papae  Paschalide  restitutioneloci^  et 
officii :  nuDC  autem,  domiue  Pater,  vestram imploro 
paterDitatem,  ut  raisericordiam  super  me,  quem 
Sauctitas  vestraapud  ReDeveDtaDara  sedemplaDta- 
vit^  habeatis.  »  Apostolicus  autem  hoc  audieus  : 
«  Uode  vis,  »  inquil,  «  utmisericordiamsuper  vo- 
bis  habeamus?»  et  archipraesul  :  «  Domine,  quia 
audivi  vos  erga  me  indignatos  esse,  quod  cum  me 
litterisvestris  accersiri  jussistis,curiam  vestram  non 
adveni.  »  Et  apostolicus  :  «  Quare,  »  inquit,  «  ut 
rpse  asseris,  vocatus  curiam  non  advenisti  ?  »  Ad 
haec  archiepiscopus  .•  «  Domine,  »  inquit,  Pater,  ti- 


pis  diu  ventilatum  est.  Sed  quid  plura  ?  Diaconus 
eum  iterato  ad  justitiam  vocavit  faciendam,  qui 
conliuuo  surgcns  :  «  Unde,  >  inquit,  >  et  de  quo 
accusor  ?  »  Etapostolicus  : « Quia  suscepisti  regalia 
bcati  Petri  extra  nostram  voluntatem,  et  claves  tenu- 
isti  portarum,  etpalatium  invasisti,  et  Landulphum 
expulisti,  et  galeam  sumpsisti,  et  clypeum,  et  Pul- 
conem  illum  ad  sacramentum  in)pnlisti.»Hoc  ipse 
archiepiscopus  uudito  respondit  :  «  Yere  regalia 
beati  Petri  non  alia  de  causa  accepi,  nisi  vestra  pro 
fidelitate.  Nam  cum  Beneventi  aderas,  civitatem 
mihi  commendasti.  Portarum  vero  clavesnonego 
susceperam,  hunc  sane^  qui  eas  retinet,  fidelem 
tuura  omnino  confitemur.  Clypeum  profecto  noa 
accepi,  galeam  quidem  tuli  capitis  pro  munitione, 


morecoaclus  vestrae  indignationis,  et  quorumdam      DealiquoIapidesopprimerer.NormaDdos,utdixistis 


mioaDtium,  dod  adveDi  vocatus,  et  quod  legatos 
meos  episcopos  quidem  dod  accepisti,  et  alium 
quemdam,  quampriusdirexeram,adversariiDOstri 
verberibus  afflixere.  »  Ad  haec  apostolicus  :  c  Le- 
gatos  tuos,  quos  dicis  episcopos,idcirco  dod  exau- 
divi,quiaju8liti8e  facicDdaeverbaDon  dixeraDt,imo 
mercediscausapro  Dobis,  vcDerant.  Legatum  autem 
alium,quem  verberatumprofiteris,  uec  vidi,Deque 
ejus  fama  ullo  modo  ad  dos  perveDit.  >  Cumque  ar- 
chiepiscopus  ipse  ex  omui  partedetentum  se  veris 
aspexisset  responsionibus,  aliam  adinvenit  excusa- 
tionem,dicens  :  c  Domine  Pater,  terminum  compe- 
tentem  mihi  veniendi  non  tribuisti,  unde,  venire  nec 
potui;Dec  ut  dixi,  metu  compulsus  aususfui.Et 


DOD  iDtroduxi;  LoDgobardos  verosexdecimpro  auxi- 
lio  populi  civitatem  iugredi  feci.  SacramcDtum  Ful- 
conis  jussu  meo  factum  fuisseet  populi  jusjarandum 
denego,  »  Hisomnibus  apostolicusauditis,  cardina- 
libus  iterum,etpr8efatisjudicibus  pr8ecepit,utsuper 
omnibus  istis,  et  super  contemptu  sentenliam  ezpri- 
merent.Cumque  archiepiscopus  ipse  huj  usmodi  prae- 
ceptum,  ut  itadicam,terribileaudisset,  Guillelmum 
ducem  supra  memoratum,etRobertum  principem, 
et  Petrum  filium  LeoDis,Dec  non  et  episcopos  exor- 
abat  dicens  :  «  Domiai  proceres,  confra-et  episcopi 
tres,  dominum  nostrum  papam  Paschalem,precor, 
orate,DemeinconspectuomniumtaliterconfuDdat, 
etdedccoratumdimittat ;  si  veroejusclementiaepla- 


apostolicus:aSedquialitterasnostrascontempsisti,  D  cuerit,  exilium  petam,velmaretransfretabo,(ii).  » 


asseris  te  dudc  dod  pro  contemptu,  metuautem  ad 
nos  non  venisse.  CompeteDtem  eoim  termiDum  ve- 
niendi  procul  dubiolargitusfui,  ab  Idibus  scilicet 
Aprilis,  et  sex  mensium  spatio  iaterposito.  »  Uade 
lilteras  vocatioDisiamediolegiprascepit.  :c  Verum- 
tamen  isti  nostri  dcliberent,  et  quam  dicis  excusa- 


Tunc  proceres  ipsi  euntes  pedibus  domini  papae 
advoluti,  sicut  archiepiscopusrogaverat.deprecati 
sunt,quodminimeobtinerevaluerunt.Atipsijudices 
ex  prcecepto  euntes,  licet  dolendo,  et  protelando 
reversi  tale  superLanduIphodederejudicium- Jadi* 
cibusenim  ipsis,  utdixi,  moram  facientibus  super 


(10)  Aptus  sane  Baronii  exemplar.  Capit.  sanct. 
Patrum  prasdecessorunit  apud  quera  rcliqua  etiam 
narrutio  dc  Bencventano  archiepiscopo  Landulfo 
in  concilio  illo  deposito,  qua  ad  Falconis  mentem, 
qua  in  decenlioreni  conversa  sermonera  pluribus, 
sed  leviusculis  locis,   castigatior  habetur.  Pereoh. 

(11)  Conjunctive  legil  Baronius,e^  mare  transfre^ 


iabo  :  rei  quidem  congrua  sententia.  At  nec  disjun- 
ctiva  hoc  erat  loco  particula  illa,  vel  ;sicut  nec  apud 
Erchempertura  (domestica  do  exempla,  in  re  non 
difficili,  ut  parcara  verbis)  in  Descript.  regum  Ita- 
lise,  num.  5,  et  in  Historia  Lan^ob.  num,  i.  Nec 
apud  quotquod  in  antiquis  codicibus  descripta  ha- 
bentur  sanctorum  virorum  gesta,  qu8e  passhxi  hanc 


1165 


CHRONICON. 


im 


seDteDtia,  prsecepit  apostolicus  adjurando,  ut  per 
fidem  quaoi  B.  Petro,  et  ei  deberent,  quod  caooDi- 
cum  esset  diceDdum,  dicereat.  At  episcopus  Por- 
tuensi  s  primus  omDium,  licet  aegre  ettaDt«B  senteatisB 
dolore  turbatus,  ait : «  Quoaiam  regaliabealiPetri 
suscepisti,  et  clave  portarum  teauisti  etpalatium 
invasistiy  etLandulphum  expulisti,  et  curiam  venire 
Yocatus  contempsisti^  judicamus  super  vos  deposi- 
tioais  seateatiam,  quia  coatra  beatum  Petrum,  et 
domiaum aostrum  papam  fecisti.  » Idipsum  Gapuaaus 
archiepiscopus,etGregorius  cardiaalis  affirmavere. 
Yolentibusautem  allis  judicibus  eamdemconfirmare 
seateatiafid,  Laadulphus  ipse  e  medio  coaventus 
illius  timore  coactus,  et  senteati»  talis  gladio  per- 
culsus,  surrezit.  0  qualem,  siiateresseslector^fle- 
tam  videres,et  Laadulphi  illius  pallidum  aspiceres 
vultum:  cum  exore  taatoriim  judicum,  quidecora- 


A  tusBenevealaaasede,  etprse  aliis  gloriosus  ubique 
fuerat,  deponebatur.  Quiddicam  ?subsellio  ejusle- 
vato,  metueadum  iiludconcihum,  utmeate  captus, 
dereliquit. 

Hoc  aaao  Ecclesia  B.  MaridB  de  episcopio  am- 
pliata  est  per  coasilium  Laadulphi  de  Grieca.  Hoc 
annoLaaduiphus  Beaeveataaus  archiepiscopus  ca- 
ptus  est,etLaadulphusde  GrsBca,  quiexpulsusfuit 
de  civitate  Beneventana,  reversus  est,  accepta  co- 
mestabilia. 

His  omnibus,  et  aliis  ita  peractis  (12),  apostoli- 
cus  ipse  IX  Kalendas  Septembris  Trojam  tetendit, 
ibique  concilium  statuit,  etfirmavit  (13),  ad  cujus 
sacri  conventus  pnesentiam  fere  omnes  Apulia 
proceres,  archiepiscopi,  et  episcopi  convenerunL 

D  Gonventu  itaque  sancte  ordinato,  inter  caetera  qu» 
ibi  composita  sunt,  Ireuga   Dei  statula  est^  adeo 


praeferunt  epigraphen.  Vita,  val  obitus,  quod  Italice 
soaat.  Vita,  et  morte.  Nec  taadem  apud  coocilium 
Taurinense  canoae  5,  iis  verbis  :  Si  quis  ab  ejus 
(Felicisj  communionesevoluerit  sequestrare,  tn  nostrx 
ianctaBpaeis  consortium  suscipiatur,  juxta  litteras 
venerabtlis  memorix  Ambrosiit  vel  RomansB  Ecclesix 
sacerdolis  dudum  latas.  Super  c[U8e  inutilis  fuit  labor 
HieroD^mi  Alexaodri  Juoioris  m  Dissert.  II,  cap.  3, 
De  regioo.  suburb.  dicentis,  particulam,  vely  eo  loci 
declarandi  vim  obtinere  ;  perinde  ac  si  dictum  fuisset 
^hancilie  putat  plenam  verborumcoocili  seoteotiam) 
juxta  litteras  Ambrosii,vel  utverius  dicamm,  Roma- 
ni  Ecciesise  sactrdotis ;  oamque  plaous  erit  seosus, 
si  juxta  alias  usurpatam  ejus  sigoificatiooem  coo- 
juoctioois  vice  posita  credatur.  Sed  et  disjuoctiva 
iliapariterparticu)a,ieu  .'coDJuoctivaesty  tum  alibi, 
tum  io  Epitome  Coostitutionum  Garoli  Mag.  titul. 
de  Metropolit.  cap.  4  Utepiscopi,  sic  ibi,  de  ince- 
stuosis  hominibus  emendandi  licentiam  habeant  ;  seu 
et  de  viduis  infra  sua  parochia  poteslatem  habeant 
corrigendi.  Ad  quem  locum  frustra  etiam  est  Vitus 
Amerbachius  putaos,  seupotuisse  omitti  ;  aut  positum 
esse  pro,  imo^  stat  eoim  ibi  pro,  iiem.  Sed  hsec  per 
traoscursum.  Csterum  ooo  loogepost  superius  pro- 
dacta  Falconis  verba,  mutilus  est  ejus  textus,  sic  ex 
Barooii  exemplari  instaurandus.  At  ipsi  judtees  ex 
prcecepto  euntes,  iicet  doiendo,  et  proteiando  reversi 
sunt,  ne  tale  super  Landuiphum  archiepiscopum  da- 
rent  judidum,  Judicibus  tamen  ipsis,  ut  aixiy  etc. 
Peregr. 

(12)  lo  antiquo  exemplari  fortasse  scriptum  fue- 
rat.  Eceiesia  B.  M.de  episcopio,  quod  Librario  io- 
terpretari  visum,  B.  Marise,  at  expooeodam  erat, 
B.  Maaimi;  at  idem  Falco  ad  ao.  1123,  argumeoto 
est,  diceos  :  Eodem  anno  Landuiphum  de  Graeca 
supranominatum  xti  Kai.  Decembris  obiiise.  et  ad 
Ecclesiam  suam  S.  Maximi  sepuitum  esse  :  oi  poitui 
sii  ibi  B.  Marios  nomen  restitueodum.  Diu  autem 
anceps  fui,  prfleseos  oe  iotegra  adootatio  sit  Falcooi 
tribueoda ;  ao  ab  extraoeo  aliquo  adootatore  ad  ejus 
codicis  fuerit  oram  adpicta,  ac  demum  ab  imperito, 
novitioque  librario  io  textum  iodacta  ;  quippe  quse 
aotecedeoti,  subsequcotique  haud  apte  aamodum 
cohaeret  sermooi  :  oec  io  Falcooe  apparet.  Laadul- 
fum  archiepiscopum  aote^vel  post  suam  depositio- 
nem  captura,  ut  hic  asseritor,  et  ia  viocula  conje- 
ctum  fuisse ;  quem  Petrus  Diac.  io  Auct.  ssepius  dicto 
lib.  IV,  cap.  49,  palam  proclamat,  papee  seoteotiam 
audire  declioaotem  ex  Ceperaoeosi  coocilio  ad  Cas- 
siaeose  coeoobium  coofugisse  ;  et  iosuper  ood  ob- 
scure  iodicat,  ad  suam  usque  restitutiooem  ibidem 
maosisse;  cum  affirmet,  rogatu  ejusdem  congrega- 
iioois  pootificii  ordioem,  et  papsB  ffratiam  oon  diu 
post  roias  habuisse  ;  scilicet  quaado  idem  Pascba- 


lis  Roma  Beneventam  in  an.  1117  proficisceos,  ad 
praedictum  io  itinere  divertit  mooasterium.  Sed  tao- 
dem  visum  est^  Petrum  Diac.  prfficlari  adeo  aotistitis 
carcerem,  sive  liberam  custodiam  verecuode  re- 
ticuisse  ac  dissimulasse  ;  qui  de  c^tero  hac  ii»8a 
in  oarraliooe  suis  est  etiam  mooachis  blaoditus, 
assereos  illum  io  gradum  suum  resUtatum  rogatu 
congregationis  Cassinensis  :  eum  tamco  Falco  tra- 
dat,  aotequam  Paschalis  Beoeyeataoum  iter  arri- 
puisset,  ac  sybiode  priusquam  Gassioum  coocessis- 
set,  hoc  est  in  anno  1116,  undecimo  die  intrante 
mensis  Augusli  redintegratum  in  archiepiseopatum. 
quod  Barooius  gestum  subdubitat  io  concilio  Late- 
raneosi,  celebrato  jam  dicto  aooo,  meose  Martii: 
quamvis  ad  aonum  dien  lilTPetricoosentiat  dicto. 
Falconis  itaque  praBmissa  adootatio  omoioo  sporia 
p  non  est :  omniao,  ioguam ;  et  eoim  ut  verum  fatear 
^  subolet  ea  mihi  nescio  quid  consciie  orationis,  qusB 
ex  alia  prolixiori  in  mioorem  verborum  circuitum 
preeter  auctoris  morem  videtur  redacta,  et  saoe 
Jaxiorcm  oi  eam  formassct  Falco,  haud  cootiouo 
illam  usurpasset  diceodi  formam,  ac  subjecisset. 
His  omnibus,  et  aiiis  ita  peraclis,  quae  uberrimam 
prsecessisse  oarratioaem,  qui  ooo  iotelligat,  erit 
nemo.  Pereor. 

(13)  His,  inquit,  omnibus,  et  aliis  ita  (nimirum, 
ut  exposui)  peractis  (scilicet  tum  in  conciiio  Cepera- 
nensi,  celebrato,  ut  ipsemet  Falco  adnotarat,  mense 
Octobri,  an  1114  tum  per  menses  proxime  post  con- 
ciiium  subsecutos)  apostolicus  ipse  ix  K  l.  Septembris 
(aooo  videlicet  1115,  quem  oondumsermone  attige- 
rat)  Trojam  tetendit,  etc.  Est  itaque  his  praBfigeodus 
iamdictusaoauslll5,  io  quem  etiam  {Barooius  cx 
boc  auctore  prsBseotem  coojicit  sjoodum  Troiaoam. 
At  Paschalis,  ut  Petrus  Diac.  perhibet  io  faudato 
-^  ooo  semel  Auctario  lib.  iv,  cap.  55  :  Mense  Maio 
^  Roma  egrediens,  venit  ad  monasterium  Cassinense, 
ejusque  abbatem,  tuoc  Girardum,  secum  ducens,  sy- 
nodum  celebraturus  Troiam  perrexit,  indeque  regre' 
diens,  Ecclesiam.  S.  Vincentii  juxtaortum  Voltumi 
fluminis  solemniier  dedicavit,  Sic  ille.  Et  Falco  io- 
super  post  praBdicta  subdit :  Conflrmato  autem  con- 
cilio,  et  pie  fiinito,  papa  Beneventum  tertio  die  in- 
trante  mensis  Septembris  reoersus  est.  Deinde  Romam 
rcversus  est  septimo  Kai.Octobris  ;  quiiuncmonaste- 
rium  S.  Vincentii  (hoc  jam  a  Petro  etiam  iotellexe- 
ramus)  dedicavit.  Igitur  Paschalis, a  meose  Martio,  ia 
ao.  1115,  iloma  abseos  moratusin  his  est  locis  per 
quatuor  fere  meoses,  cum  syoodum  habuit  Troia- 
nam  ;reciiata  namque  Petri  verba  de  alia  syoodoio 
prsefata  urbe  congregata,  quam  de  exposita  a  Fal- 
cooe,haudsuotioteIiigenda  ;  quod  amborum  aucto- 
rum  de  celebrata  tuoc  a  Paschali  dedicutiooe  Ec- 
clsia    S,   YinceotU    concors   assertio    manifcstQ 


ii67 


FALCONIS  BENEVENTANI 


ii68 


quod  comes  jordanus,  et  comes  de  Lauritello,  et 
alii  barones  Apuliae  sacramento  in  preesentiarum 
firmaverunt  treugamDei(l4)  extunc,  et  spatio  an- 
norum  trium  fore  tenendam  et  custodiendam;  sic- 
queconfirmato  concilio»  et  pie  finito,  papa  Bene- 
ventum,  tertio  die  intrante  mensis  Septembris,  re- 
versusest.  Deinde  apostolicus  ipse  civitatisnegotia 
quae  immincbant  dijudicans,  Romam  reversus  est 
septimoKaL  Octobris.Qui  tuncmonasterium  Sancti 
Yincentii  dedicavit. 

Anno  1116  ab  Incarnatione  Domini  nostri  Jesu 
Christi,  et  xvii  anno  pontificatus  Domini  Pascba- 
lis  II,  summi  pontificis,  ei  universalis  papae,  mense 
Martio  ix  indictionis,  dominus  noster  prsedictus 
apostolicus  Romae  synodum  statuit.  Et  hoc  anno 
praefectuB  urbis  Rom»  mense  quidem  Martio  obiit 
(15),  post  cujus  mortem  civiie  bellum  terribiliter 
ortumest,eo  quodRomaniaudierant,quod  Petrus, 
filius  Leonis,  apostolici  consilio,  filium  suum  prse- 
fectum  ordinare  vellet.  Unde  Romanorum  populus 
prsefecti  defuncti  filium  ad  preefectur»  honorem 
erexerunt.  Quoordinato,  ad  preedictum  papam  Pa- 
schalem  miserunt,  suppliciter  postulantes,  quatenus 
eorum  ordinationi  assensum  ipse  prseberet,  et  corro- 
boraret.  Apostolicus  autem  nullo  modo  .eis  assensum 
tribuit  Romani  itaquehsec  agnoscentes,  conjura- 
tione  facta,mirabilia  domorum  sdificia,  et  turres 
compluresradicitus  prostraverunt;eorum  quidem, 
qui  cumPetro  Leonisadid  faciendumconjurabant 
Undefactum  est,  utPtolemsBUS,  preefecti  avunculus, 

probat.  Et  praeterea,  ut  in  castigationibus  ad  Ano- 
nymum  Cassin.  ad  an.  1114  observabam,  Petrus 
dicens,  papam  Paschalem  sequenti  anno  poslquam 
Cassinenses  monacbi  Casteilum  Suium  recuperarunt, 
quod  cap.  54  accidisse  perhibet  in  an.  1115  (sic 
enim  ejusscriptus  codex,  et  editio  praefert  Neapoli- 
tana)  statuens,  inquam,  papam  Roma  dfiscessisse 
se^uenti  anno,  hoc  est  Christi  1 116  Troianum  con- 
cihum  celebraturum,  communem  epocham  Christi 
nati  observatam  a  Falcone  annocerte  praeit;  quo  fit 
ut  Falconi  de  tempore  prsefati  concilii  non  adverse- 
tur.  Qui insuper  spontanea  confessione  coactum  illud 
detegitin  an,  1115,  dumcap.  60et6i  ait  Pascha- 
lemsociatosibiabbateCassmensi  Romam  reversum 
(ex  sjnodo,  nimirumjam  dicta)  diposuisse  mediante 
Quadraaesima  alteram  ibi  sjnodum  celebrare  ;  ac 
deindeloro  cessUse  ob  turbas  a  Romanis  motas, 
occasione  prsefecti,  se  invito,  instituti ;  tandemque 
in  an.  1117  urbe  egressum  (ad  eam  enim  pnus 
ipse  iterum  se  contulerat,  ut  fatendum  est  ibique 
Falco  non  tacet)  Beneventum  recessisse,  ut  Romam 
advenientem  re^em  devitaret,  Henricnm.  Paschalis, 
inquam,  prsefatiregisoccursumsi  indicto  anno  1117 
dedinavit,  in  qucm  csetori  etiam  omnes  id  conji- 
ciunt  auctores  et  praesertim  Falco,  qui  illum  mense 
ApriliBeneventiconstitisseafQrmat,uti<}uepo8tquam 
concilinm  in  Quadragesima  anticedentis  anni  1116 
Romae  habuerat,  eam  deseruerat,  repetiveratque 
Urbem,  acsubindein  anteacto  an  1115,  Trojae,  ut 
Praedictum  est,  prsescns  fuerat,  Quee  autem  tunc  bis 
Bcneventum  pertransiens  ibi  cgerit  Paschalis,  in 
Palcone  desiderantur.  pEnEGR 

(14)  Sic  eliam  infraad  an.  1123  Treugam  Dei  ie- 
nen^am  po5U€run/, hocest,  inducias,  sivepacem  pepi- 
gerunt.  Guilielmus  Nevbr.  lib.  v,  cap.  3.  Induciis^ 
HMQS  treugat  vocant  Tyrius  lib.  i,  cap.  13;  pox, 


A  et  alii  barones  apostolicicastrainvaderent,et  tene* 
rcnt.  Contigit  autem  die  quadam^  quod  praefectus 
ipse  militum  fere  quinquaginta  collegio  stipatus  ad 
explorandum  milites,  quos  apostolicus  miserat, 
extra  urbem  perrexisset.  Comestabulus  autem  apo- 
3toIicushocdeprehendens,ex  improviso  eosaggredi- 
tur,  prostravit,  et  preefectum  comprehendit.  Ptole- 
meeus  igitur  memorati  nepotis  captionem  audiens 
absque  mora  militibus  sumptis  ,papffi  praefectum  co- 
mestabulum  invadens,  nepotem,  qui  captivus  fere- 
batur,  absolvit,  et  secum  gaudens  ad  propria  per- 
duxit.  Dum  hffic  et  alia  Roma  agerentur,  prafatus 
apostolicus  Urbe  exivit,  qui  apud  castrum  quod 
dam,  Setium  nomine  commoratus  est.  Viderat  si- 
quidem  seditionem  iilam  magis,  ac  magis  inflam- 

g  mari,  et  Petrum  Leonis  de  die  in  diem  acriter 
expugnari.  Diebus  autem  non  multis  elapsis,  apo- 
stolicus  ipse  seditionem  illam  placari,  et  minui 
aspiciens,  consiho  accepto  militibus  coUectis.  Ro- 
mam  ingressus  est,  deinde  palatium  Lateranense 
ingreditur,  ibique  missarum  solemnia  decantavit. 
Cum  autem  ipse  urbem  ingressus  fuisset,  Romano- 
rum  coetus,  qui  ei  rebellis  exstiterat  fere  ad  ejus 
imperiumet  voluntalemconversusest;  sicqueapo- 
stolicus  ipse  tranquillitate  inv^taRomam  securus 
habitavit'  His  taliter  actis,  prsdictus  apostolicus 
Landulphum,  quem  deposuerat,  undecimo  die  in- 
trante  mensis  Augusti,  redintegravitad  archiepisco- 
patum. 
Anno  1117  Dominicae  Incarnationis,  et  xvut  pon- 

n 

qu3S  verbo  vulgari  ireuga  dieitur.  Ea  plane  sic  dicta ; 
scriptaque  est  aliis  etiam  auctoribus  ;  et  insuper 
treuva  nostro  auctori  bis  ad  an.  1120,  ubi  per  tjpo- 
graphi  forte  errorem  modohabet.  Treuna.hdi  lupum 
dixi  promiscua  fuisse  ^  et  r  sicut  in  Ugo  et  Uvo,  etc. 
\%\bit  iregua titreuva  idem.  Sed  u  aute  t<  trans- 
ibat  quandoque  in  q  unde,  tregua^  Italice  nunc  ef- 
fertur.  At  in  Ivone  Carnot.  enistol.  90,  et  in  Lupo 
Protospat.  ad  ann.  1089  et  1091  forma  magis  Latioa 
appeliatur  irevia,  quem  auctorem  cum  castigarem, 
subdubitavi,  de  qua  trevia  ille  erat  capiendus :  sicut 
part.  ji,  num  3,  ineditus  testatur  Anonjmus,  tunc 
enim  admemorandaNortmannorumprocerum  bella 
mentem  cum  haberem,  non  adverti  sermonem  ibi 
fieri  de  conciliatis  iis  djnastis  ob  privata  odia,  can- 
sasve  aJias  civibus  armis  mutuo  conflictantibus  : 
quo  morbo  immane  quantum  prxlati  omnes  :  hoc 
estquicunquepreesidenti  aliis  munus,  et  dignitatem 
p.  obtinebant,  per  Langobardorum  tempora,  sicut 
^  ineditus  testatur  Anonjmus  Salernitanus,  ubi  de 
principe  Beneventi  Sicone,  sed  et  per  Nortmanno- 
rum  ffitatem,  ut  ex  prffifato  Lupo,  et  Falcone  con- 
stat,  laborarunt  1  Quibus  nil  modestius  se  gesse- 
runt  inferioris  homines  conditionis  ;  Alexandrum 
Telesinum,  ut  alios  prsteream,  vide  lib.  i,  cap.  21. 
Peregr. 

(15)  Credam  ne  Falconem  mendacem^  an  ejos 
textum  luxatum,  an  potius  hfficab  ipso  rite  ad  an. 
tradi  1 116  relata  aliis  ad  annum  antecedentem  ;qaffi 
acta  fuisse  anno  pacis  quinto,  inilffi  nimirum  inter 
papam  Paschalem,  et  regem  Henricum  mense  Apri- 
iis  an.  111 1.  Petrus  perhibet  bibliothec.  apud  Baro- 
nium,  et  in  an  xvi  pontiflcatus  ejusdem  papffi,  aoi 
etiam  Falconi  reputatur  Christi  jam  dictus   11 15, 

PEKBGa, 


Ii6d 


CHRONrCON. 


1170 


tificatus  domini  Paschalis,  mens^  Aprili  ipse  papa 
syDodum  Beneventi  celebravit  (id). 

Hoc  anno  Hiso  Barensis  archiepiscopus  ab  Ar- 
gyro,  cive  Barensi,  trucldatus  estin  via  Canusina. 

Hoc  anno  Paschalis  papa  obiit  uadecimo  Kaiendas 
Februarii,  et  Gelasius  papa  eiigitur. 

Anno  1118ab  Incarnatione  Domini  nostri  Jesu 
Christi,etanno  primo  pontificatus  domini  Gelasiill, 
summi  pontificis,  et  universalis  papee^mense  Martio, 
xiindictionis;  Factum  est,  cum  prffifatus  ponlifex 
Gelasiusad  pontificale  solium  feretotius  populiRo- 
mani  unanimi  voto,  et  concordia  eligeretur,  archi- 
episcopis,episcopiset  abbatibus  circa  Rotnanam  se- 
dem  morantibus,  missos  Apulifl^  quoque  partibus 
delegavit^  ut  adejus  consecrationis  diem  conveni- 
rent.  Erat  quippe,  ut  retulimus,  cum  electus  luit, 
diaconus,et  cancellarius ;  qui  quidem  non  nisi  in 
canonico  jejunii  tempore  constituto  consecrari  po- 
terat.  Legatione  itaque  accepta,  episcopus  Trojanas, 

(16)  Sane  haud  Trojse,  sed  Beneventani  manens 
Pascnalis  litteras  dedit  hoc  anno,  tum  ad  episcopos, 
r^emque  Angliae  Henricum,  ii  Kal.  Aprilis,  quas 
reiert  ex  Malmesburiensi  Baronius  :  tum  ad  pa- 
triarcham  Antiochiffi,  xv  Kal.  ejusdem  mensis  ;  nam 
scriptse  hfie  fuere,  ut  res,  de  qua  in  iis  agitur,  ma- 
nifestat,  post  alias  pridem  ad  re^em  Hierosoljmi- 
tanorum  directas,  v  Kal.  Julii :  ahasque  ad  praefa- 
tum  patriarcham  ab  eodem  pontiQce  datas,  vii  Idus 
Augusti,  qusis  omnes  Guihelmus  Tyrius,  lib.  xi, 
cap.  27  recitat,  et  ad  annum  refert  ill5,  sed  plane 
postcriores  illse  ad  patriarcham  (cur  non  etiam 
aoteriores,  sic  nimirum  locorura  distantia,  actsB- 
que  reidictante  difflcultate  ?)lransactopr8Bfatoanno 
transmisssB  fuere ;  quae,  ut  praedixi.  datae  le^un- 
tur  apud  Beneventanum  xv  Kal.  Aprilis,  ac  subinde 
in  an.  H17.  Paschalis  enim  haud  anlea  in  cam  ur- 
bem  rediitpost  an.  1115.  Sibique,  non  mihi,  idem 
Tyrius  pugnat,  alias  his  socias  papse  epistolas  prae- 
ferens,  eadcm  die  non  Benevenli,  sed  apud  Latera- 
num  ad  prsedictum  patriarcham  datas.  At  de  Bene- 
ventana  superius  descripta  synodo,  quae  in  litteris 
etiam  memoratur  Gelasii  II  ad  Gallis  archiepiscopo- 

Sos,  episcopos,  etc.,  relatis  Baronio  ex  praefato 
almesburiensi  :  non  de  antecedenti  Trojana  ca- 
piendus  est  Petrus  bibl  in  Vita  Paschalis  iis  verbis  : 
Domtnus  papa,  inquit,  celebrato  concilio,  qnod  in 
partibus  ApulicB  congregaverat,  rediens  cum  Nort' 
mannorum  exercitu  in  Campaniam  (quae  scilicet 
Latium  olim  fuit  appellata)  Pyllum  PuUanumque 
(Petrus  Diac.  lib.  iv,  cap.  61  Pylium  vocat,  per- 
actaaue  heec  dicit  diebus  Pentescotes  ;  sed  ipse  bi- 
bliothecarius  :  Autumnus,  ait,  instabat,  et  calor,  et 
aestus  semen  pontificem  dissolvebat ;  mallemitaque. 
jEstas  instabat.  Et,  Pullanum,  certe  est  Palianum) 
in  maritinis  oppidum  S.  Silvestri  in  sui  deditionem 
convertit.Nec  turbet  te,  quod  dicat,  in  Apulice  par- 
^f6ui,  concilium  illud  congregatum,  in  quibus  haud 
conseturBeneventum  :nam  tunc,et  aliquandoeliam 
)ost,  passim  unius  ApuIiaE»  absoluto  nominecunclam 
taliam  cis  Tiberium  exteri  occidentales  nuncupa- 
runt,  exque  illorum  usurpatione  etiam  incolee  ; 
quandoquidem  Nortmanni  ob  res  primura  in  Apulia 
prsBclare,  et  feliciter  gestas  fonginquorura  ora  ad  se 
solos,  et  ad  unam  Apuliara  converlerant.  Caeterura 
Barensis  archiepiscopi  Hisonis  neccm,  Falconi  levi- 
ter  hiclibatara,  Ignotus  ejusdem  urbis  civis  fusius 
in  suo  Chronico  supcrius  laudato  prsesenti  anno 
patratam  exponit.  fn  quem  etiam  annura  nosler 
obitum  referens  papae  Paschalis,  id  juxta  serva- 
tam  a  se  annorum  facit  rationem  ;  nam  obiit  ille. 
ut  perliibet  praefatus  bibliothecarius,  xv  Kal.  Fe- 


K 


A  archiepiscopus  SipontinsB  civitatis,etaIiicompIures 
ad  ipsius  consecrationis  solemnitatem  properave* 
runt.  Sed  priusquam  memoratus  electus  Gelasius 
consecrationis  acciperet  dignitatem,  rex  praefatus 
Henricus,  instroctis  insidiis,  noctissilentio  Romam 
ingreditur  mensis  Martii  secundo  die  ingrediente. 
Apostolicus  itaque  regis  ipsius  ingressum  sic  laten- 
ter  deprehendens,  reminiscens  qualiter  rex  ipse 
dominumpapamPa8chaIemeju8pr8edecessorem,et 
cardinales  fraude,  et  dolo  cepisset,  absque  mora 
cardinalibus  convocatis,  fluvium  Tiberis  ingressus 
est  ;deindeprosperisventismare  sulcantes  perve- 
nerunt  Calenum  (17).  Rex  autem  aposlolici  egres- 
sum  cognoscens^  eiapudCalenumdelegavitqoate- 
nus  urbemreverteretur,  quoniamad  ejus  consecra- 

g  tionemhbentissimeinteresse,etcorroborare  deside- 
raret.  Pontifex  autem  Gelasius  nequitiam  ejus,  et 
perfidiffi  telum  longe,  luteque  cognoscens  :  «  Mira- 
mur,  inquit,  super  talis  tantique  viri  iegationibus, 

bruarii,  collocatusque  est  xi  Kal.  (hunc  huma- 
tionis  ejus  in  diem  mortis  idem  noster  immu- 
tavit)  hoc  est  desinente  anno  Falconiano  1117  et 
inchoante  communi  1118.  Ex  hac  autem,  quam 
praesens  Falconis  textus  ad  descriptum  annum  stri- 
ctissimam  prsefert  narratiooem,  deciderunt  quce 
ipse  infra  ad  annum  1119,  se  pridem  adnotasse  ait  de 
excidio  montis  militis,  et  Montis  Aperti.  Sane  ea 
nisiex  hoc,  non  ex  alio  excidisse  videntur  loco. 
Pkregr. 

(17)  Ergo  ne  Roma  Galcnum  marino  pervenit  iti- 
nere  Gelasius  ?  Equidera  Plinius  lib.  iir,  cap.  5,  me- 
diterraneam  eam  urbem  facit ;  sed  quid  Plinius? 
Auctorem  prorsus  omnes  a  mari  eam  loneius  remo- 
C  vent,  quam  non  sic,  sed  primitivo  vocabulo  (deriva- 
tivura  est  cnim  Calenura)  appellant.  Cales  ;  ita  ut 
de  Caleno  municipio,  cive.  agro,  vino,  prcelio,  aqua, 
etc,  multa  apud  veteres  cum  habeatur  menlio,  vix 
praeter  Plinium,  aliumreperies,  qui  absolutum  prse- 
reratCaleni  nomen.  In  quo  foede  suot  lapsi  omnes 
fere  recentiores,  vcl  Cales  a  Caleno  pessime  distin- 

f^uendo,  vel  utramque  urbera  unara  recte  quidem 
aciendo,  sed  perverse  Calenura  nunc  esse  tarinu- 
lam  (et  ipsam  mediterraneam)  reputando,  quae  sane 
est  Calci.  At  errorem  ex  auctoribus  videntur  hau- 
sisse,  aui  praeter  aetatem  vixerunt  Nortmannorum, 
Carinularaqueoraniura  prirai  appellare  Latino  elo- 
quio  coeperunt  Calenura  ;  quara  novam  urbem  Lan- 
gobardi  ante  annos  octingentos  duobus  fere  millia- 
riis  ad  Septentrionem  secedentes  ab  antiqua,  nec 
scio  quo  casu  consumpta  Foro  claudio  appellata, 
quae  prius  fuerat  Fo»'um  Pop/ium,  utest  apud  Ptolo- 
maeutn  Geogr.  lib.m,  tab.  6.  Europae,  sive  Forum 
D  Popilium,  ut  apud  Dionysium  Ualicam.  lib,  i,  sed 
apud  Pliniunn  lib.  xiv,  cap.  6  Colonia  Syllana,  nunc 
inanis  locus,  dictus  Civita  rotta,  munitiori  in  se- 
cessu  construxerunt,  ad  denorainarunt  Co/intum, 
sed  de  his  fusius  alibi.  Interim  vero  nunquam  ad 
marecum  fuerit  Calenum  necarabiguum  sit,  papam 
Gelasium  tunc  ad  patriam  urbem  Gajetam  se  reco- 
pisse,  haud  difficili  conjectura  in  Falcone  nomeo  Ca- 
jet«eesse  reslituenduin  apparet :  in  quaaliquantisper 
illccoraraoratus,  in  sacerdotera  primura,  et  mox  in 
papara  tconsecratus  est  infi^a  Kalendas  Martii,  ut 
perhibet  Pandulphus  Pisanus  in  ejus  vita  :  ut  vero 
Petrus  habet  Diac.  lib.  iv.  cap.  64  in  quadragesima  ; 
at  noster  magis  signate,  in  Canonico  jejunii  tempore 
hoc  estin  qualuor  temporum  Yeris  :  Diaconus  enim 
ille  adhuc  erat  cum  in  papam  fuitelectus:  quoanno 
1118,  dies  Cineriimincidit  in  diem  nonum,  non  infra 
Martii  octavas.  Pereqr. 


1171 


ITALCONIS  BE^'EVENTANI 


1172 


cum  ad  nos  Tenturum  se  die  resurrectionis  nuper  A 
transmiserit.  Nuncvero  nocturno  tempore,  et  ante 
condictum  tempus  comperiinuBeum  adventasse.Ego 
verOyDeo  annuente.  consecrationis  accipiam  firmi- 
tatem.  Dehinc  me,  ubicumque  voluerit,  paratum  ad 
propositum  negotiationis  inveniet.  >  Quo  audito, 
qui  missi  fuerant»adregemreyersisunt,festinanter, 
atque  omnia,  qu6B  a  prfiedicto  pontifice  audierant, 
regi  renuntiaverunt.  Deinde  electus  ille  Gelasius 
constituto  acardinalihus,  qui  cum  eo  exierant,  ca- 
nonice  et  ordinate  consecratus  est  apud  Calenum, 
mense  Martio  superius  memorato.  Rex  autem  ponti- 
Hcis  ipsius  responsum  audiens,  pestifero  invento 
consilio,  archiepiscopum  quemdam  Uispanum  in 
poDtificem,etutitadicam,  invasorem  EcclesisBCon- 
stituit,  et  consecravit.  0  nefas  et  terribile  pericu-  B 
lum  t  rex  ille,qui  Romanfle  sedis,  ettotiuscalholic» 
EcdesiflB  defensor  et  adjutor  fieri  deberet,  novam 
hflBresim,et  diramorti  generaperuniversumorbem 
induxit.  Romanoram  igitur  complures,  quorum 
mens  erga  EcclesiaB  RomanaB  fidelitatem  fixa  mane- 
batyVisahujusmodlhflBresietcognita,  aiebant:  «Heu 
miseril  cum  nos  exlongonostrorum  patrum  vetusto 
ritu  sinealicujusregis  adventu,etlicentia,pastorem 
eligebamus,consecrabamu8,quemvolebamus,nunc 
autem  sine  regis  permissu  jam  amplius  alium  neque 
eligere,neqile  consecrare  ausi  erimus.vDeindeprsB- 
fatus,  et  alii  Romanorum  nobiles  (18),  .Gelasio  ca- 
nonice'ordinato,apudCal6num,legaveruntdicentes: 
«  Vestr8BnotescatPaternitati,  Pateret  domine,  nos 
et  nostros amicos consecrationi  illius  excommunicati  n 
viri  in  pontiflcem  scelestum  constituti,  nullatenus 
consilii,  etauxilii  manus  dedisse.  Et  sciatis,  quo- 
Diam,Deo  opitulante,  regis  illius,  viri  iniquissimi 
machinationes,  et  consilia  in  proximo  delebuntur, 
et  vos,Deo  propitio,erroris  et  malignitatis  destru- 
ctor  ad  sedem  propriam,  et  locum  cum  IflBtitia,  et 
honorerevertemini.»  His  taliter  actis,  prcBdictus 
Landulphus  de  Gr8Bca,olimBeneventanuscomesta- 
bulus,  litteras  suasjapud  memoratum  Gelasium  no- 
tificando,  rectorem  Stephanum  Beneventanum^  ei 

(18)  Locus  palam  mutilus,  sed  et  corruptus  in 
voce  bcUenum^  ut  prsedixi.  Quse  autem  hic  desint, 
haud  facile  divinaverim ;  non  abnuerim  tamen  Epis- 
tol»  auctores  extitisse  eosdem  Romanos  proceres, 
qui  Gelasium,  utprffidictusPandulphus  Pisanus  f^er- 
hibet,  e  manibus  eripuerant  Cencii  Frangepanis  :  j) 
eam  vero  per  nuntium  roissam  papa  CapuaB  manens 
accepit,  ubi  proxiroum  Pascha  solemni  pompa  cele- 
bravit,  eodem  Pandulfo,  et  Petro  Diac.  perhibente, 
libiv»  cap.  64  qui  etiam  ibidem  sjnodum  habens, 
damnavit  regem  Henricum  et  idoluro  ejus,  antipa- 
pam  scilicet  Burdinum,  ut  ait  abbas  Uspergensis. 
Et  fortasse  eodem  tempore  Landulphns  ac  Graca, 
olim  Beneventanus  comestabulus,  ut  noster  subjicit 
antedictis,  litteras  suas  apud  memoratum  Gelasium 
notificando,  rectorem  Stepkanum  Benevcntanum,  ex 

?uo  ipse  depositus  fuerat,  justitiam  egentibus  non 
ecissey  nuntiavit.  At  quo  pacto  contigerit,  ut  Lan- 
dulphns  denuo  ejiceretur,  postquamin  an.  1144,  ite- 
rum  f-raBfatam  acceperat  comestabiliam,  in  Falcone 
non  legitur ;  intelligereque  tantum  datur,  id  patria- 
tum  in  an.  1117  ;  nam  in  an.  1120,  mense  Aueus- 
ti  a  pontifice  GalJixto  Bcneventum  revocatus  fuit, 


quo  ipse  depositus  fuerat,  justitiam  egentibus  non 
fecisse,  insuper  etiam  domos  suas,  et  possessiones 
a  Beneventanis  dirutas  nuntiavit. 

Hoc  anno  prcBdictus  papa  GelasiusOalliasivit  se- 
cundo  die  mensis  Septembris  intrante,  et  Pisasap* 
plicuit :  cumque,8icutrelatum  est,pontifex  Gelasius 
apud  civitatem  Pisanam  ivisset,et  archiepiscopum 
civitatis  consecrasset,  inito  consilio,  navem  ingres* 
sus  est;  deinde,  divina  gubernante  clementia,ven- 
tis  secundis,  uUramontanas  partes  transfretavit. 
Continuoarchiepiscopiomnes  etepiscopi,  proceret- 
que  alii  gaudio  eum  ineffabili,  et  honore  imm^nso 
ausceperunt.  Taliter  igitur  Geladius  acceptus,  cam 
prsBdicto  Anglorum  rege  confabulatus  est  (19).  De- 
hinc  apostolicus  ipse  stabilivit,utin  sequenti  mense 
Martio  synodumcum  patribus  FrancieB,Theutonicis- 
que  celebraret,  ibique  de  8acerdotii,et  regni  disci- 
dio,  longe  latequehabito,Spiritu  sancto  mediante, 
loquerentur.Quantas  autem  divitias,  et  muneraar- 
genti,  etauri  partibusin  illis  apostolicus  illelucra- 
tus  est,  si  sigillatum  describere  vellem,  prius  me 
tempusdesereret,  quam  copiarecitandi.  Sed  ante- 
quamterminusstatutus  sjnodumcelebrandi  adve- 
nisset,  apud  monasterium  S.  Petri,  quod  vocatur 
Clunia,  ubi  diligenter  morabatur,  sBgritudinis  mole 
detentusest.  Confestimse  infirmitatis  validfle  disso- 
lutione  teneri  persentiens  (20),  Palestrinum  acciri 
jussit  episcopum,  etimponereilli  tanti  honoris  cul- 
men  RomanaB  sedis  satagebat.Prffividebatenimse, 
ut  fragilitatis  est,  corpore  dissolvi.  Audiens  itaque 
episcopusipseihujusmodi  verbapontificem  proferen- 
tem  :  t  Absit,  inquit,  omnino  absit,  uttantihonoris 
ponderisquecacumenindignus  ego,et  infelixsusci- 
piam?  prsBcipue  cum  auxilio  Dei,et  sfficularlumvir- 
tute  divitiarum,  Romanasedes  temporlbusnostris, 
sub  persecutionis  flagello  dedita,  defendi  oporteat, 
et  muniri.  Si  veromeisacquiescerevelitis  consiliis, 
Viennensem  archiepiscopum,  virum  utique  religio- 
sum,  prudentisque  animi.  et  sfiBcularibus  ornatum 
virtutibus,ad  tale  tantumque  patrocinium  eligamus. 
Dei  namque  consilio,  etbeati  PeU*i  meritis,  et  viri 

eum  per  triennium  Montem  Fuscum  habilasset.  Pb- 

REGR. 

(19)  Anglorum  rex,  qui  tunc  erat  Henricus  I, 
haud  Falconi  antehac  fucratmcmoratus  :  quin  illom 
Gelasius  in  Gallias  profectus  alloqui  minime  valuit, 
qui  post  sjnodum  apud  Viennam  Allobrogum  colle* 
ctam  ineunte  an.  11 19,  ne  Gallorum  quidem  regem, 
nisi  per  nuntioslitterasque  quivit  coropellare,  mino- 
res  tantum  principes  coram  allocutus.  Certe  res  qui 
dcscripsere  prsefati  Heinrici,  illum  prsterquam  coro 
Calixto  II,  apud  Gisortiuro.  et  curo  Innocentio  H, 
apud  Carnoturo  et  Rothoraagum,coIIoqium  cum  alio 
Romano  poniince  babuisse»  non  adnotarunt.  Mancus 
itaque,  et  prneterea  depravatus  cst  hoc  loco  Falco  ; 
nam  de  confabulatione  inler  regem  et  papam  perin- 
ternuntios  habita  si  eum  capias.  incptissimi  serrao- 
nis  ipsum  faois  reura  ;  qui  nec  silere  debuisset,  con- 
siraili  rationc  Gelasium  iuncetiam  Gallorum  regcm 
convenisse.  Pehkgr. 

(20)  Universus  hic  serrao  usque  ad  praesentis  anni 
finera  in  plusculis  variai  apudBaronium  :  locoscoa- 
fer,  eamque  scquere,  quam  sinceriorem  repuiabis 
lectionem.pEREQR. 


1173 


(HUONICON. 


il74 


hujussolafioRomanamsedemsub  tanteBpersecutio-  A  p8e.meQseMartio,xuindictioDis,eodemmenseMar- 


nis  pericuio  diutissime  oppressam^credimusadse- 
renitatem,  triumphumque  sublevari,  >»  Quid  multa  ?  et 
Gelasio  pontifici  infirmanti,et  caeteriscardinalibus, 
aliisque  omnibus  episcopissermocomplacuit ;  nec 
mora,  archiepiscopum  illum  accersiri  jubent,  ut 
dicta  factis  compleant,  et  perseverent.  Qua  vero 
vocatus  viribus  tolis  rehuit,  seseque  tanti  officii 
culmine  indignum  clamitabat,  (amen  coelesti  cle- 
mentiaordinante^ad  pontificalem  infulam,  Gelasio 
eegrolante  et  volente,  promovetur.  Die  vero  altera 
adveniente  Gelasius  pontifex,  iv  videlicet  Kalendas 
Februarii,apud  prsedictummonasterium  feliciterex 
hujus  mundi  ergastulo  migravit  ad  Dominum. 
Protinus,   consilio  invento^  cardinales  qui  illic 


aderant,  Petro  Portuensi  episcopo,  quem  ponlifex  »  davit : 


tiopraedictus  Beneventanus  archiepiscopus  videns 
civitatem  variis  praedarum  afflictiouibus  ex  omni 
parte  confundi  et  devastarisuoequeparochia»  eccle- 
sias  a  raptoribusvexariquotidie,synodum,  decimo 
die  intrante  mensisejusdem  Martii,  celebravit  (21) 
Ad  cujus  sacri  conventus  praesentiam  Tusculanus 
adfuit  episcopus,etUgosupranominatu6  cardinalis, 
et  cardinalisalius,et  Beneventanaesedis  sufifraganei 
circiter  viginti,monasteriuorm  abbatessex  adfuere. 
Inter  caetera  vero  quae  in  ipso  conventu  statuta 
sunt,  omnes  malefacientesHeneventi,et  disturban- 
tes  mercatores  ad  civitatem  venientes,  et  redeuntes 
sub  anathematis  vinculo  alligavit.  Gonventu  itaque 
pie  et  ordinate  finito,  unusquisqueadpropriarepe- 


Gelasius  Romaevicariumdimiserat,  etipsius  Gelasii 
obitum,et  qualiterarchiepiscopumillum  in  pontifi- 
cem  Callistum  elegerant,  studiose  delegaverunt. 
Portuensisautem  episcopus,  litteris  acceptis,  super 
ipsius  apostolici  morte  lacrymis  manautibus  valde 
contristatus  est.  Illico  cardinalescum  eo  manentes 
pluresqueRomanorumfidelium  convocans,  capito- 
lium  ascendit,  ibique^  lilteras  missas  ostendit,  et 
legi  praecepit.  Quibus  lectis  una  voce  et  concordia 
Dominumlaudavere  Omnipolentem,quodeis  virum 
prudentem,  etornatummoribusinpontificem  largi- 
tus  est.  De  obitu  veroapostoliclGeiasiivaldeturbati 
sunt.  His  itagestis,consilii  studioinvento,  prsefatus 
episcopus  Landulpho  Beneventoantistili,  et  Ugoni 
cardinali  Beneventum  regeuti,  clero,  etpopuloBe- 


De  guerra  autem  Jordanis  comitis  supra  memo- 
rati  (si  vestree  placuerit  charitati)  et  comitisRainuI 
phi  aliquid  succincte  narrabo.  Cumque  jam,utdi- 
ctum  est,  Montismilitis  castrum,  et  Montisaperti, 
destructumfuisset,  praefatus  Robertus  de  Montefu- 
sco  casteilum  aliud,  quod  Tuf  um  vocatur,  saepissime 
aggressus  estj  qui  vero,  ut  dominum  castri,  et  ha- 
bitatores  terroribus  variis  commoverent,  bellorum 
machinationibusassiduisacriterexpugnavit.Dcinde 
mortis  inaudito  nuntio,consiiioinvento,  rusticorum 
sata,  etvineasysilvasque  igni,ferroque  depopulatus 
est.  Sata  quidemrusticorum  noviter  aspersa,  quod 
nunquam  a  saeculo  auditum  est,  rastris  et  aratris 
iteratovolvi,6t  devastariprsecepit.  Dominus  autem 
castri,Rao  nomine,nec  bellorum  turbinibus,  neque 


neventano  Gelasii  mortem^  et  Callisti  electionem  ^  tali  mortiferi  confusione  turbatus,castrum  illud  vl 


ordinatim  miltere  curavit.  Coutinuo  Laudulphus 
antistes,  cives,  presbyterosque  omnes,  et  episcopii 
clericos  ad  sacrum  fecit  vocari  palatium,  ut  eis  or- 
dinem  rei  annuutiaret,  quibus  accitis,  litteras  illas 
legi  jussit,  etexponi  ;  ncc  mora  praedicti  Callisti 
electionemunanimiterlaudantescommendaverunt. 
Deinde  Te  Deum  laudamus  canendo  proruperunt ; 
sicque  archiepiscopus  ipse,  et  Ugo  cardinalis,  cle- 
ricorumque  turba  copiosa,  et  civium  multitudo  a 
preedicto  sacro  palatio  ad  episcopium  canendo  de- 
scenderunt.  Postea  vero  eminentiori  loco  anlistes 
ille  ascendens,  cives  exhortatus  est,  ut  fidelitatis 
manum  erga  Roiuanam  sedem  perpetuo  couserva- 
rent.  Quo  facto,  ad  propria  remearunt. 


riliter,  et  animose  tenuitJordanis  comitis  ad  iideli- 
tatem.  Praeterea  Jordanis  comitis  patruus  jam  no- 
minatus  Robertus,  quotidie  adversus  eum  seditio- 
num  conventicula,  etminarum  jucula,  ut  viperei 
cordis,  operabatur :  saepissime  namque  cum  comite 
Rainulpho,  et  Roberto  deMontefusco  deipsius  Jor- 
danis  comitisinfestationibus,et  damnorum  pericu- 
lis  confabulabatur.  Tandem  cordis  sui  silentia  quae 
jujiter  meditabatur  aperiens,castellura,  quod  Tem- 
planum  vocatur,a  comiteJordano  expetiit,  ot  sicfi- 
delis  et  amicus  ejus  diebus  omnibusipse  permane* 
ret.  Agebat  autem  quod  cuidam  filio  suo  naturali, 
quem  diligebat,  castrum  illud  sacramento  comes 
firmaret.  Comes  autem  heec,  audiens,  mentis  affli- 


Anno  1119  et  anno  primo  poniificatus  domini  0  ctione,  ultra  quam  credipotest,perculsus,valde  su- 
Callisti  secundi  summi  pontificis  et  universalis  Pa-      per  his  mirabatur.  Continuosuos  omnes  vocari fecit 


(2i)  Excororounicationis  sententiam  in  hacBene- 
ventana  provinciali  synodo,  cui  praeter  alios  adfuit 
Hugo  cardinalis  Bencventi  rector  a  Gelasio  in  Gal- 
lias  proficiscente  institulus,  torsitLandulphus  archi- 
episcopus  in  Beneventanorum  res,  etnegotia  distur- 
bantes.  Sed  ejusdem  urbis  ad  tatclam  eximie  se 
lunc  praefatum  Hugonem  gessisse  indicat  Landul- 
fus  Pisanus  :  Ugoni,  ioquit  cardimH  apostolorum 
Beneoenianx  urbia  ciutodia,  pro  ut  postea  vidimns, 
non  sine  sancti  Spiriius  oraculo  est  a  Gelasio  com- 
mendaia  ;  nam  paulo  post  deficiente  jwpa,  nisi  ipsc 
resisteret  et  mille  modis  ipsis  sagaciler  obviasset, 
Nortmanni  iltam,  hodie,  et  non  papa  teneret :  deque 


his  successibus  Falconemne  verbum  quidem  fecisse 
cum  appareat,  illum  vel  aliena  injuria,  vel  propria 
Incuria.  sive  malis  induslria,  mancum  putera,  ne- 
cesse  est  :  qui  praediclos  Hugonem,  et  Landulfum 
amicitiam  cum  Jordano  Ariani,  et  aliorum  locorum 
comile,  genere  iNorlmanno,  coluisse  adversus  Rai- 
nulfum  Abellini,  etCalaliae,  pluriumque  pariter  op- 
pidorum  comitem,  genteque  etiam  Norlmannum,et 
asseclas  ejus,  ad  hunc,  et  ad  sequenlem  annum, 
quam  sobriissime  adnolavit.  Hugonis  itaque  indu- 
slrire  ascribendum  est,  cunctos  illos  proceres  in 
Benevenli  damna  tunc  una  non  conspirasse.  Pehegr. 


1178 


FAI.CONIS  BKNEVENTANl 


tl76 


barone8,et8uperhoctanto,  et  tali  negotio  studiose  A  8t6etumbsB,quajacueraDt,coramoinnibuspropala- 


ab  illis  consiliutn  perquisivit.  lili  yero  coraitis  neces- 
sitates,  quae  supererant,  et  Roberii  illius  mentis 
perfidiam  cognoscentes,  etaliterergacomitisfideli- 
tatem  convertinon  posse  aspicientes,  ut  petitionibus 
ejus  usquequaque  faveret,  consilium  tribuerunt. 
Ventilato  itaque,  et  firmato  consilio  in  prsesentia 
Landulpbi  archiepiscopi  et  Ugonis  cardinalis,  alio- 
rumqueBeneventanorum  procerum,quiad  taletan- 
tumque  spectaculum  convenerant,  petitiones  cun- 
etasilliusadimplevit.  Deinde  sacramentomediante. 
comitis  Jordani,  fidelisetcanonicuseffectus  est(22), 
His  taliter  actis,  centum  milites  pro  ejus  servitio 
obtinuit.  Continuo,  vicem  reddens  pro  acceptis,se- 
getes  omnes  militum  Montisfusci  depopulatus  est. 


vit.  Corporibus  nairqueillistaliterforaseductis^ex 
ossibuseorumduoinconspectuomniumciviuman- 
tistes  prffifatus  poni  magna  cum  reverentia,  ut  cre- 
derent,  prcecepit.  Fama  igitur  per  civitatem  venti- 
lata,concursus  magnus  factus  est  virorum  ac  mu- 
lierum,et  cursu  praecipiti,  obiationibus  ossa  illa  la- 
crymando  osculabantur :  qute  vero  ossa  sanctorum 
indignus  ego  osculatus  sum.Biduo  autem  postquam 
corpora  illa  sanctorum  foras  educta  sunt,  praedi- 
ctusantistes  presbjteros  omnescivitatis  adepisco- 
pium  vocaripr8ecepit,quatenus  de  tantorumsancto- 
rum  laudibus  agendis  colloquerentur.  Continuo, 
consilio  assumpto,  dedit  in  mandatis,  ut  primum 
presbyteriPortffi  Summeead  episcopium  jubilando, 


Contigit  autem,  dum  die  quadam  Landulphus  de  g  coreis  et  lampadibus  descenderent ;  et  coram  san 

Grffice,Montisfuscicomestabulus,supercastrumjam  ..      .      .     ~         ^ 

dictum,  nomine  Tufum,  militum  caterva  stipatus 
tenderet,comes  Jordanus  occulte  invigilans,  eos  ag- 
greditur,  prosternit,  et  duodecim  milites  illorum 
comprehendit^armis  omnibus  eorum  acceptis,  inter 
quosmilesnomineEternus^et  Brianus  captivi  per 
ducti  sunt.  Audiens  autem  Rainulphus  comesfide- 
lium  suorum  stragem  immensam,  et  acomite  Jor- 
dano  itasuperari  non  patiens,militum  ferequadrin- 
gentorum  copiam,et  peditum  multitudinem  congre- 
gavit.  Quibus  congregatis  multoties  minabatur  se 
terram  comitis  Jordani  ingressurum,  et  castrum 
aliquodejus  igni,ferroque  consumere.  Tandem  mi- 
htum  peditumque  manu  illa  assompta  Jordani  comi- 
tisterram  ingressusest ;  namsicutipsessepiusdixe- 


ctorum  ossibus  laudes  Deo^  et  eis  decantarent.|Se- 
cundo  quidem  presbyteri  Porlee  aure»  ;  tertio  au- 
tem  Porlffi  Ruffin»  ;  quarto  Forenses  ;  quintojcivi- 
tatis  novffi  ;  postremo  vero  civitatis  totius  pre- 
sbyteriet  viri  quatenus  una  in  honore  Dei  et 
sanctorum  illorum  aggregati,  Omnipotentis  Dei 
misericordiam  invocarent,  ut  eorum  interces- 
sionibus,  delictorum  veniamconsequerentur.  Prse- 
sbjteriautem  pastoris  jussa  audientes,  sicut  im- 
peraverat,  exsecuti  sunt,  et  laudibus  innumeris 
ordinatim  ad  sanctorum  corpora  descendebant.Vi- 
rorum  autem,  et  mulierum,  [et  pauperum  furbam 
canentium,  quffi  prfficedebatetsequebatur,cereisin 
altum  positis  et  accensis,  lector,  si  cerneres,  de 
tanto  gaudio  ultrahumanummodum  exsultares,et 


^ , , , o ,„ 

rat,  non  ausus  est  castellum   iUius  aggredi,  neque  ^  ex  cordis  profundo  lacrymas  rivo  irriguo  produce- 


bellisonitum  prffiparare  ;sed  utnominis  sui  gloria 
levaretur,  et  comitem  Jordanum  terreret^  confinia 
castelli,  quod  Pesclum  nominatur,  intravit  sicque 
nuilo  concursu  suorum  parato  ad  propria,reversu8 
est.  Comesautem  Jordanus,  ut  providi,  et  sapienUs 
erat  ingenii,  Raynulphi  comitis  agnoscens  proter- 
viam ;  et  hujusmodi  audaciam  hon  ex  prudentum 
thesauris  procedere,  trecentorum  militum  caterva 
stipatus  circa  ejus  confiniadistricte  morabatur.  Age- 
bat  quidem  comitem  illum  non  sic  stulte  sectari, 
sedmunitionessuas,  si  oporteret,viriliter  contueri. 
Hocannolxvtdieintrantemensis  Maii,  Beneven- 
tanusarchiepiscopus  Landulphus  (23)  supra  memo- 
ratus,  consilio  salutis  invento,  corpora  sanctorum 


res;  processionem  enim  iosolitamcerneres,etquod 
a  multis  annorum  spatiis  inauditum  est,  Beneven- 
tana  civitas  ob  sanctorum  honorem,  amoremque 
modo  operata  est.  Regem  quidemtestor  coelorum, 
quod  si  lingua  triplicatos  ederet  sonos.  et  vox  io- 
cessabiU  plectro  promeretur,tanti  gaudii  pondus.et 
tantarum  laudum  densitatem  nullo  modo  exarare 
valerem.Quisunquamciviumtempore  isto  viven- 
tium,  sic  prorsus  civitatem  Iffitari,  poterit  recorda- 
ri  ?  Credo  vero  sub  B.  apostoli  Bartholomffii  patrooi 
civitatis  adventum,  ila  prorsus  gaudiomagno  civi- 
tatem  impletam  fuisse.  Nam,  ,ut  Beneventanorum 
memoria  perduasgenerationes  allevaretur,abbate8 
omnes  Ecclesiarumstudiomagno  lignorum  machi- 


Martiani,  Dori,  Potiti  etProsperi,   Felicis,  Cerveli  D  nationesmirabiliconstructasartificiocomposuerunt. 
atque  Stepbani,  quffi  prisco  ex  tempore  non  hone-      Civitatisautem  novffipresbyteri,  utstudiosioresprae 


('22)  Nimirum  cam  in  Feudum  accepiiset  a  Jor- 
dano  castellum  Templanum,  factus  est  ejus  canoni- 
cus  ;  hoc  est  tributariui ;  nam  pensio  passim  olim 
dicta  reperitur  Canon  ;  qaoniam  scilicet  juxta  cano- 
nem,  etcertam  regulam  penderetur  ;  unde  Cassio- 
doro  lib.  n,  epist^  25  solidt  canonin ;  ct  lib.  xii, 
ep.  13,  aliisque  in  locis  sunt  Canonicarii,  qui  tales 
canoncs  exigebant,  deque  iis  etiam  videjudicium 
in  exposiUone  Novell.  Justiniani  128.  Porro  in  Fal- 
cone  paulo  post  lego,  duodecim  mihles  Hhrum  com- 
prehendit^  armis  omnibus  eorum  acceptis  ;  inter  quos 
miles  nomine  Etemus,  et  Arianum  captivi  sunt  per- 
ducti :  non  Etemus,  et  Briinus.  Perbgr. 

(23)   Restituo  xm  die  intrante,  nam   Landulfus 


eductus  e  vetusta  tumba  sanctorum  Lipsanis,  ut  ea 
in  decentiori  reponeret  sepulcbro,  post  transactum 
biduum,  die  videlicet  i4  Maii,palam,universoBene- 
ventano  populo  per  insecutos  dies  octo,  nempe  ad 
21  usque  diem,  ipsa  exposuit ;  et  demum  proxima 
luce,  in  crastinum,  inquitFalco,  die  videlicet  decimo 
satnte  mensisMaiit  hocest  decem  ejus  mensis  diebus 
superstitibus,  ipsoque  die  22  in  prffiparato  loculo 
collocavit.  Beneventanos  autem  regionaUm  ad  eo- 
rumdem  SS.  honorem  vigilias  per  singulos  prffidi- 
ctos  octo  dies  celebraiidas  convenisse,  simulque  in 
Falcone  nominadeesse  duarum  regiooum,  alibi  est 
ameobservatum.  Pereqr. 


4177 


CHRONICON. 


1178 


omDibusyiderentur,lignoruin  machinam  quamdam 
circumquaquecereis,  lampadibusque  immensisob- 
ductam,  ad  sanctorum  corpora  perduxere.  Infra 
eam  vero  juvenes  cum  tympanis,  cum  citharis  tin- 
nientibusvidimusinsultantes.  Campanasnamqueet 
tintinnabula  multa  iutra  slruem  illam  videbamus. 
Sacerdotes  decique  in  albis  vestiti,  cum  vexillis  et 
multo  cereorum  comitatucoramsanctorum  ossibus 
deoantabant.  Novissime  autem  Archisius  archidia- 
conus  talem,  tantamque  per  singulas  civitatis  par- 
fes,  partiumque  anguios  iaetitiam  insolitamfierias- 
piciens,  consilio  accepto»  mirabilem  quamdam  li- 
gnorum  structuram  pro  ecclesi»  Sancti  Laurentii 
bonore,  quam  regebat»  et  totius  civitatis,  pr^cepit 
compoDi ;  illicartifices  multos,  lector,  si  adesses, 
conspiceres  ibistudii  manus  operantes  videres»sub 
quorum  veroindustriaad  naviculasinstarfactaest. 
Qua  demum  peracta,  super  illam  magni  ponderis 
campanam»etmulta  alia  metallorumgeneravocifo- 
rantia,  et  cereos  multos  accensosimponi  praecepit. 
Hominemetiam  lyrizantem,  et  tubas  stridentes  ad 
astra,  ibi  associavit  ;etcircaillamcornuacrepitan- 
tia,tympana  mirabi]iterperoussa,cithar8B  variique 
generis  modulationes  tripudiabant.  0  qualem,  ie- 
ctor,  aspiceres  exsultationem,  quale  gaudium  per 
totius  civitatis  partes  cerneres,  si  interesses,  quod 
revera  putares  crederesque  potius  aliam  vitam, 
aliamque  speciem  cordis,  oculi  etcorporis  imitaril 
Talibus  igitur,  et  tantis  modulationibus  patralis,ut 
archidiaconi  gloria  attolleretur,boves  ad  illam  stru- 
cturam  injunxit,  et  junctus  bobus  usque  ad  S.  An* 
dreee  ecclesiam  perduxere.  Deinde  pro  densitate 
sedificiorum,  quee  super  plateas  inerat,'usque  ad 
episcopium  boves  illam  trahere  nequiverunt.Conti- 
nuo  ad  manus  virorum  multorum  machinaipsasic 
ponderata  ad  sanctorum  corpora  perducta  est ;  et 
ea  perducta,  archidiaconusipsecumclericorumco) 
mitatu  in  albis  vestito  coramossibus  sanctorumvi- 
gilias  cantaverunt;  quibus  tinilis  unusquisque  ad 
propria  reversi  sumus.  In  crastinum  autem  prasdi- 
ctus  antistes,  die  videlicet  decimo  stante  mensis 
Maii,  cum  episcopo  Frequentino,  et  de  Monte  Mal 
rano,  et  Arianensi  corpora  sanctorum  collocavit, 
inter  quos  corpus  associavit  beati  Joannis  XXI,  Be- 
neventani  archiepiscopi,  qui  triginta  et  tresauuos, 
sicut  titulus  testabatur,  in  episcopatum  advixit. 
Item  corpusStephani  levitee,  et  corpus  alterius  san- 
cti,  cujus  nomenignorabatur.Corpusquidemipsius 

(24)  Paulo  diligentiorem  nunc  te  optassem,  Falco ; 
nam  cardinalem  Hugonem  regentem,  Slephanum 
vero  rectorem  cum  appeJlas,  discreta  quid<»m  ea 
fuisse  officia  innuis,  allerumque  altcro  prteslantius, 

?[um  viri  imparis  conditionis  ohtinerenl ;  ut  ctiam 
acis  ad  an.  4127,  ubi  de  Gualterio,  archiepiscopo 
Tarenlino,  Beneventum  modcrante,  et  GuilieJmo 
tunc  cnm  eo  simul  rectore  ;  sed  talium  nuncupatio- 
num  discrimen  tutc  confinxisti,  nec  palam  ipso- 
rum  munerum  aperis  disparitatcm  ;  qui  promiscue 
non  semel  rectores  vocas  tum  eos,  quos  suprema 
illa  poteslate,  tum  quos  minori  praedilos  ruisse, 
verisimile  est ;  quin  ad  an.  il29,  prjefato  Guilielmo 
rectori  substitutum   ais  rectorem  Girardum  cardi- 


A  Joannis  eplscopi,  et  Stephani  levit»,  etalterius  sati- 
cti  anteprffidictoruminventionemsanctorum  Mar- 
tiani,  et  ejus  sociorum  iuventum  est  juxta  altare 
in  quo  ipsi  requiescebant.  Ad  quorumvero  venera- 
bilem  dedicationem  archiprsesul  ipse  quartam  par- 
tem  peccatorum  omnibus  qui  ad  sanctorum  visita- 
tionemconvenerantcondonavit ;  donavitidquoque 
omnibus  aliis  quiusqueadoctavum  diem  apostolo- 
rum  Petri  et  Pauli  venturum,  ad  dedicationem 
hanc  convenerint ;  item  sub  excommunicationis  vin^ 
culis  posuit  contra  omnes  male  faoientes  illis,  qui 
ad  tantorumsanctorumconvenissent  dedicationem. 
Hocanno  Landulphus^  Beneventanus  archiepisco- 
pus,  obiitquartadieintrantemends  Augusti;etRof« 
fridus  electus  est,  qui  erat  tunc  archipresbyter* 

Q  Hoc  anno  septimo  die  stante  mensis  Februariii 
Alferius  judex  a  Porta  Aurea  obiit. 

Anno  1210  Dominicffi  incarnationis,  et  secundo 
anno pontificatus  domini  Callisti  secundi  summi  pon- 
tificis  et  universaiis  papsD,  mense  Martio  xui  indi- 
ctionis.  Hoc  anno  mense  Maio  tertiodie  ante  festi- 
vitatem  sancti  Eustachii  magna  fluminis  Calorisve* 
nit  inundatio,  quam  nemoviyentiumtemporeipso 
potuerit  recordari.  Peridem  tempus  comes  Rainul- 
phus,  cujusmentionem  fecimus,  congregata  mili- 
tum  peditumque  caterva  innumera,  una  cum  Ro- 
berto  de  Montefusco,  super  prsediotum  oastellum, 
quod  Tufum  yocatum  est,  commeavit :  continuo 
moutemquemdammunitum  valde  conscendunt :  in 
quo  castelli  munitiones  mirabiliter  construentes, 
vallo  et  aggere  illud  circumeunt,  et  ligoorum  ma- 

^  chinis  circumquaque  componunt,  eteo  tahter  mu- 
nito,  Tufum  illud  sffipissime,  acriterque  expugna- 
bant.  Raoautem,  castridominus,viriliter  obviabat. 
Comes  igitur  Jordanus  audiens  Rainulphum  comitem 
super  Tufum  illud  castelli  munitiones  construxisse 
et  oris  omnibus  belli  apparatusf  ecisse^  absque  mo- 
ra,  collectaequitumpeditumque  roanu  oopiosa^  ad 
castellum,  quod  Monisfalconis  dicitur,  haud  longe  a 
Rainulphi  comitistentoriistetendit.Deindecardina- 
lem  Ugonem,  Ueneventumregentem,  etStephanum 
rectorem,  Roffridum  electum  accersiri  prsBce- 
pit  (24)  ;  et  eis  advocatis  ad  comitem  Rainulphum 
illos destinavit,  addens  in  mandatis,  quod  libenter  a 
comite  Rainulpho  justitiam  sumeret,  et  ipse  ei  ju- 
stitiam  conferret.  Comes  baec  audiens  pollicitus  est 

D  et  accipere  justitiam,  et  libenter  sectari.  Quid 
plura  ?  Tufum  illud  dimittunt^  et  ad  pontem  S.  Va- 

nalem,  haud  plane  eamdem,  ni  fallor,  sed  celsio- 
rem  jam  dictam  dignitatem  obtinentem  ;  in  qua 
positus  qui  erat,  administrum  habere  solebat  re- 
ctorem  inferiorem  ;  ut  ex  Falcone  metipso  discere 
est  adan.  H37.  Prius  vero,  inquit,  quam  apostolicus 
Innocentiusrfe  civilate  (Hscederet,  Octamm  suhdiaco- 
num.virumprudentem,  et  sapientis  animi,  reciorem 
Beneventi  ordinavtt ;  qui  simul  cum  domino  Girardo 
cardinali  statum  civitalis,  et  pacis  firmamentum  stu- 
dfose  regebat  :  vel  etiamcomestabulum,  etipsum  di- 
gnitate  seminorem  :idcmnosteradan.ll32fautores 
ait  papae  Innocentii  statuisse  Girardum  cardinalem 
prcsbyterum  rectoreni  Beneventanorum,  et  alio  die 
tradidisse  comestabitix  konorem,  et  potestatem  Rolpo^ 


1179 


FAICOMS  BENEVENTAM 


118« 


lentini  magna  procerum  caterva  glomerante  con- 
gregantur.  Confestim  coram  omnibus,  data  fide,et 
accepta,treunam  aseptimo  die  stante  mensis  Maii, 
el  usque  ad  Kalendas  Septembrisfirmiter  confirma- 
▼erunt ;  in  qua  etiam  treuna  civitatem  Beneventa- 
nam  statuere. 

Hoc  anno  quinto  die  stante  mensis  Maii  Capuani 
constitueruntprincipem  Richardum  filium  Roberti 
principis  Dominum  eorum,  eo  quod  princeps  ipse 
genitorejusinfirmabatur;eteoconstituto,Capuanus 
archiepiscopus,  convocatis  episcopis,  aliisque  viris 
prudentibus,  et  RofiTrido  Beneveutano  electo,  die 
Ascensionis  Domini,  quinto  die  ipsius  Maii  stante, 
principemillum  consecravit  Octsvo  autem  diepost 
ejusdem  filii  sui  consecrationem,  princeps  ipse  ge- 
nitor  suus  ex  hoc  ssculo  decessit ;  filius  autem  prin- 
cipis  illius,  postquam  jcoasecratus  est,decem  dies 
advixit :  quo  defuncto,  Jordanum,  prffidicti  Roberti 
principis  fratrem  constituerunt  in  principatus  ho- 
norem. 

Hoc  anno  supramemoratus  papa  Callistus  ab  ul- 
tramontanis  partibus  reversus  est»  et  nono  die  in- 
trantemensis  JuniiRomamingreditur.Unde  faotum 
ost»  ut  Petrus  Portuensis  episcopus,  tunc  vicarius 
cumahis  cardinalibusRomaemanentibus,  aliisque 
clericorumturmis,etviris  utriusque  sexus  obviam 
pontifici  illi  properavit.  Gaudium  igitur  populi  Ro- 
mani,  et  Ifietitiam,  si  lector  aspiceres,  diceres  ad- 
mirans  pr«B  gaudio,  tanto  sub  honore  ettriumpho 
pontificem  quempiam  Urbem  ingressum  non  fuisse 
Audiens  itaque  Ugocardinalis.quitunc  Beneventa- 
nam  civitatem  regebat,  apostolici  adventum,  Ro- 
ncam  festinustetendit,  etoum  illo  cives  complures 
adierunt.  Eodem  anno,  nono  die  intrante  mensis 
Julii,  Rao^nomiue  dominusCeppaIoni,mortuu8est. 

Hoc  anno  Bernardus,  abbas  monasterii  SanctaB 
SophieB,  tertio  Kaleodas  Augusti  migravit  ad  Domi- 
num.Post  obitum  veroipsius  abbatis  qusBdam  mo- 
nachorum  pars  ultimo  die  stante  mensis  Julii,  mo- 
nachum  quemdam,  Ademarium  nomine,  abbatis 

ionideSancto  Eustasio,  qui  taliter  ordinatnsyompit  si- 
mul  cum  cardinali  illo  curisBsiatumreqeref  eijustitias 
otyorffmuntctttgu^d/spar/rW.Comestabiliaenim.sicuti 
ille  minor  rectoratus,  proxima  supremo  rectori  po- 
testas  censebatur,  omnisque  alia  erat  iis  inferior  ; 
indeque  Landulphus  de  Greeca  aseditiosisBeDeventa- 
nis  adactus  est,  ui  iurejurando  firmarei  (verba  sunt 
Falconis  ad  an.  1114)  quod  comestalriliam,el  rectora- 
iicumt  aut  aliquam  baliam  publicam  mn  acciperei, 
quarum  licet  altera  militari,  altera  civili  munere 
esset  prsedita,  in  Falcone  tamen  non  leges,  tunc 
apud  Beneventum  eas  simul,  sed  modo  istam,  modo 
iliam  observatam  :  nimirum  quoniam  si  pro  tempo- 
ris  ralione  arma  erant  tractanda,  vir  prseficiebatur 
gerendo  bello  aptus  ;  qui  sub  militaris  magisLratus 
titulo  utramque  obtinebat  potestalem  :  unde  est, 
quod  praBfatus  comestabulus  Rolpoto,  cnriae  statum 
rexisse,  etjustitiae  vigorem  unicuique  disperliisse 
dicatur  :  elad  an.  4133  quod  cum  B.  Petri  fidelibus 
curiam  animose  gubemarii,  Sin  autem  nuUa  armo- 
rum  aderat  occasio,  non  comestabulus,  sed  re- 
etor  instituebatur  ;  qui  etiam  pro  opporlunitatemi- 
lites  educebat  ad  )>ellum,  ut  de  Guilielmo  rectore 
legitur  ad  an.  1127.   Qu8e  promiscua  cum  essent 


A  Madelmi  nepotem,  in  abbatem  elegerunt,  ad  cujo! 
electionem  Joannes  venerabilis  decanus,  Joannes, 
grammaticus  vir  per  cuncta  laudabilis,  Bao  sacer 
dos  et  monachus,  aliique  monachorum  sapieQtum 
non  consenserunt.  Unde  factum  est  quod  discordia 
ineffabilis  inter  eos  habita  est.  Hoc  anno  dominus 
noster  papa  Callistus,  accepto  consiIio,BeneventuQ: 
advenit,  et  octavo  dieintrante  mensis  Augusti,civi 
tatem  ingressus  est.  Audiens  itaque  Beneventanoi 
populus  ipsius  adventum  longe  lateque  optatum, 
extra  civitatem  duorum  millium  spatio,gaudio  ma- 
gno  repletus,ingrediebatur.  Tandem  apostolicus  ipse 
a  clericis  et  monachorum  turba,  et  a  presbyteris 
civibusque  omnibus,  gloria  et  gaudio  magno  su- 
scipitur.  Pneterea  Amalphitani  omnes,pIateas  cun- 

£  ctas  vestibus  sericis,  palliisque  et  oroamentis 
pretiosis  in  adventu  illius  ornaverunt ;  infra  oma- 
menta  vero,  thuribulaaurea,et  argentea  cum  odo- 
ribus,  et  cinnamomo  posuerunt.Pedesveroaposto- 
lici,  et  habenas  equi  cives  quatuor  a  Ponte  leproso 
usque  ad  Portam  S.  Laurentii  ducebant ;  deinde 
quatuoralii  usque  ad  episcopium^ab  episcopio  au- 
tem  quatuor  judices,  Joannes,  Persicus,...  et  Lan- 
dulphususque  adsacrum  Beneventanum  Palatium 
detulerunt.  Incomitatu  apostoIici,lector,  si  adesses 
et  tympana  percussa,  cymbala  tinnientia  et  lyras 
sonantes  aspiceres,  revera  afiirmares  apostolicum 
alium  tali  sub  triumphoet  gaudio  ingressum  noD 
fuisse  civitatem.Diebus  autem  non  multis  decursis 
tsomplures  civium.  qui  amici  Landulphi,  quondam 
comestabuli,  exstiterant,   apostolicum  precantur, 

^  quatenus  ei  copiam  habitandi  tribueret  in  civitate. 
Comestabulus  vero  per  triennium  Montemfuscum 
habitaverat.  Apostolicusigiturfideliumsuorum  pre- 
cibus  favens,  sicut  postulaverant,  licentiam  impeo- 
dit.  Continuo  obviam  exeuntes  cum  Jordano  comite 
qui  pro  eo  venerat,  Landulphum  illum  civitatem  io- 
troduxere.  Audiensautem  Callistus  pontifez  discor 
diam  iilam,  qu6B  inter  fratres  monasterii  Sanctc 
Sophiae,  pro  electione  facta  supradioti  Ademarii 

munera,  ut  dictum  est,  nonc  intelligimus,  non  is- 
congrueLandulphum  de  Grsecia,  olim  Beneventanom 
comestabulum,  litteras  suas  apud  papam  Gelasium 
direxisse,  notificando  rectorem  Stephanum  Beneve*- 
tanum,  ex  ouo  ipse  depositus  fuerat,  justitiam  egen- 
tibus  non  feeisse.  Comestabuli  itaqoe,  et  rectores 
illi  minores,  sive  uno,  sive  altero  vocabulo  praefiga* 
^  rarentur,  aeque  forensibus,  et  bellicis  prseerant  cod- 
certationibus  ;  pari  raUone  acipsissupremis  rectori* 
bus  utraque  commiti  consuebal  cura.  Honoriai 
papa,  inquit  Falco  ad  an.  1127.  Guallerio  Tareniim 
prxcepit  archiepiscopo.  ui  Benevenium  veniens^  civi' 
taiis  negotia  siudiose  curaret^  ei  ejus  consiHo  civita- 
tem  tuereiur.  Ei  ad  annum  1137,  ait,  ponlificem 
lonocentium  sic  Bencventanum  popolum  inter  alia 
vcrba  allocutum.  Cardinalem  Girardum  nobi^m 
morari  permitiimus,  qui  erga  vesiras  utititates  asst- 
due  inmgilabii,  et  paccm  inier  vos  cimlinebii,  qu« 
tamen  publico  ordme  urbis  consulto,  sive,  ui  Uid<: 
loquebantur,  consullis  Judicibus  ipsi  rectore»  cu- 
rabant.  Amici,  inquit  Falco  ad  an.  1131,  ipsius  Cn- 
sceniii  cardinalis,  ei  prxfati  judices  ad  ^m  animese 
conveniunt,  ei  eum  kortaniur,  ut  Curi»  statum  simul 
cum  eis  obtineai.  perbor. 


118! 


CHRONICON. 


1182 


regnabat,  monasteriuin  adyenit,etcoDgregatisfra- 
iribus,  satis  abundeque  super  electionetaliiocutus 
est.  Tandem  cogoita  rei  veritate,  et  quia  eiectio 
iUa  canonica  et  reguiaris  non  esset,  a  Petro,  Por- 
tuensi  episcopo,  cffiterisque  cardinalibus»  qui  illuc 
convenerant,  irritaetfacta  judicata  esl.  Goofestim 
id  a  pontiAce  Gailisto  confirmatur.  Quidmulta  ?li- 
centiam  fratribus  dedit,  ut,  quem  vellent,  abbatem 
eligerenti  Quofacto,ad  palatium  apostolicus  rever- 
^us  est.  In  craslinum  autem,quarto  decimodiein- 
trantemensisAugusti,  tota  fratrum  coliectiolocum 
capituli  solitum  ingreditur,  ibique  Spiritu  sancto 
mediante,  de  facienda  electione  pleniter  tractavit. 
loterea  prfledictus  Joannes  venerabiiisdecanus  per- 
sonamfratris  adtantum  ferendumpondusidoneam 
elegit,  et  fratribus  in  unum  congregatis  eam  pate- 
f ecit.  Denique  unumquemque  interrogavit,  si  persona 
complaceret.  At  ipi^i  una  voce,  una  concordia  di- 
goam  fore,  dignam,  clamavere.  Fratres  vero  ipsi 
oumero  fere  quinquaginta  convenerant,etcIaman- 
iibus  illis  personam  illam  Joannis  quidem  gramma- 
iici,  virum  prudentem,  ornatum  moribus  compre- 
hender  unt,  et  eum  in  vitum,  et  renuentem,  j  ubilando, 
cathedram  supersedere  fecerunt.  Ipse  autem  indi- 
goum  et  infelicem  secoramnobisomnibus  clamita- 
bat.  Oeinde  factaest  actio  venerabilis  sacra,  etmo- 
oachus  virgam  in  manu  ejuspastoralem  po8uit,et 
eumad  locum  abbatisincapitulostatuerunt.Gonti- 
ouodecanusprimum,  posteafratres  omnes  pedibus 
ejus»  ut  moris  est  advolvuntur  et  anicuique  pacis 
osculum  ipse  donavit.  Electo  autem  eo,  nuntium 
Callisto  pontifici  dirigit  congregatio,  significans 
Joannem  grammaticum  electum  fuisse.  Audiens 
igitur  apostolicus,  quod  regulariter  electio  iila  fieret, 
complacuitei,  et  confirmavit.  Diebus  autem  non 
multis  excursis,  praedictus  pontifex  Callistus  mo- 
oasterium  Sanct»  Sophi»  advenit,  et  inter  missa- 
rumsolemnia,  xivKal!  Septembris,  prsfatum  Joan- 
oem  grammaticum,  quem  congregatio  monasterii 
elegerat  in  abbatem,  consecravit.  Die  vero  ipsius 
consecrationis  dedicatio  altaris  B.  Mercurii  celebra* 
iur  in  Sancta  Sopbia.  Diebusautemnon  multis  ela- 
psis,priusad  prffidicti  Roffridi  electionem  pontifex 
Callistus  inducias  posuit,ut  ad  constitutum  tempus 
jejunii  mensis  quidem  Septembriis  consecraretur. 
Gumque  ad  id  ventum  ost,  magno  cum  honoreetdi- 
ligentiaeum  insacro  Beneventanopalatio  presbyte- 
rum  statuit.  In  crastinum  aulem  die  Dominico 
coram  episcopisdecem  numero,sedisBeneventan8B 
suffraganeis,  illum  ad  pontificalem  infulam  subli- 
mavit :  inter  quos  vcnerabilis  Joannes  monasterii 
Sancts  Sophiae  abbasadfuit;  die  vero  consecratio- 
ois  ipsiiis  festivitas  Saucti  Januarii  celebratur. 

Hocanno  biduo  post  consecrationem  prtiedicti 
archiepiscopi  Roffridi,  Gallistus  pontifex,  consilio 
accepto,  deposuit  Stephanum,  qui  tunc  rector  fuerat, 


A  et ordinavit  rectorem Rossemannum diaconum,filium 
Rossemanni  monachi. 

Anno  M2I  Dominicae  Incarnationis,  et  tertioanno 
pontificatus  domioi  Gailisti  secundi,  summi  pon- 
tiGcis,  et  universalis  papas  mense  Martio  iv  indi^ 
ctionis  (25).  Hoc  anno  domina  Labinia,  abbatissa 
monasterii  S.  Mariffi  a  Porta  Summa,  infirmitate 
valida  detenta  est.  Videns  itaqne  se  ad  moatis 
transitum  tendere,  consilio  accepto,  cunctas  ancii- 
las  Dei  sorores  suas,  vocari  prfficepit.  Quibus  vocatis, 
ita  eas  alioquitur  :  Gredo  vestram  nou  latere  pru- 
dentiam  sorores  charissimfe^  quantum  erga  mona- 
sterium  istud,et  vestram  charitatem  laborum  per- 
pessa  sum.  Unde,  Deo  favente,  et  vestris  orationi- 
bus  succedentibus,  status  monasterii  hujus  enituit, 

g  et  ad  perfectionis  culmen  attinxit.  Nunc  autem, 
sicut  conspicitis,  validffiinfirmitatis  periculoteneor, 
et  certa  sum  ab  hoc  corpore  cilo  dissolvi :  familia- 
ritatem  igiturvestramsuppliciter  postulo,  quatenus 
petitionibus  meis  faveatis  ;  prsBsertini  cum,  Deo 
teste,  nihil  praBter  monasterii  proficuum  a  vobis 
petiero.  Pnevidi  enim  corde  post  meum  disoessum 
discordiam  electionis  oriundam,  etmonasterii  cau- 
sas  ad  delrimentum  pervenire.  Unde  si  vestrspla- 
cuerit  cbaritati  vivente  me,  dissidium  hoc  aufera- 
turetpersonam,  quam  dixero,  abbatissam  statua- 
mus.»  Quidplura?Bethlehem,fiiiamGirardi  comitis 
de  Grscis  patefecit.  Audita  itaque  personaeis  com- 
placuit,  et  studium  electionis  laudaverunt.  Ilis 
actis,  prsdicta  domina  Labiniaabbatissa  migravit 

p  ad  Dominum.  Gontinuo  Roffridum,  Beneventanum 
archiepiscopum,  et  Rachisium,S.Modestiabbatem, 
accersiri  jubent,  ut  factum  illud  firmarent,  et  sta- 
tuereot ;  qui  Yero,petitionibusearum  faventes,  fa- 
ctum  illud  firmaverunL  Diebus  autem  non  multis 
elapsis,  archiepiscopus  ipse  monasterium  advenit, 
etabbatissam  iliam  secundumordinem  regulffino- 
bis,  et  multis  aliis  viris  consecravit  aspicientibus, 
ad  ouj  us  sacrationem  Joannes,  venerabilis  abbas  mo- 
nasterii  S.  Sophiffi,  et  prffidictus  Rachisius,  abbas 
Sancti  Modesti,  conveneruntquartodieintrantemen- 
sis  Aprilis. 

Hoc  anno  xviii  Kalend.  Junii,  Robertusde  Monte- 
fusco  a  Rogerio  filio  Trogisii,  et  fratribus  suis 
apud  Beneventumgladiis,heumiserlaceratus  est; 
quem  si,  lector,  aspiceres  capite  horribiliter  Cffiso, 
membrisque  ejus  divisis,  et  per  partes  diffnsis,  mi- 
seratione  motus  lacrymarum  fontem  supereo  pro- 
duceres,  et  de  tah  tantoque  homicidio  mirareris. 
Prffidictus  autem  Joannes,  monasterii  S.  Sophiffi 
abbas  venerabilis,  cum  qnibusdam  fratribus  adca- 
daver  illud  properavit,  et  eo  viso  mirabiliter  hor- 
ruit,  mirabiliusquelHcrymatus  esLNecmora^illum 
taliter  cruentatum  ad  monasteriumperduci  prffice- 
pit,  quem  juxta  ritum  Ghristianorum  occisorum 
sepelierunt  (26).  Confestim  comes  Jordanus  Mon- 


(25)  Denarii  numeri  notam  oroisit  tjpographus, 
nam  ooc  anno  indict.  censebatur  xiv.  Perkor. 

(26)  Hunc  paulo  clarias  descripsit  ritum  Ajmoi- 


nus  Floriac.  in  Vita  S.  Abbonis  cap.  20,  de  cjus 
agens  nece.  Dubitalum,  inquit,  aliquandiu  est„ 
quoniam  in  loco  poni  deberet,  Tunc  in  communi  pla* 


ii83 


FALCONIS  BENEVENTANl 


1884 


teihfuscum  properavit,  et,  pactis  intervenlentibus, 
suffi  oasteilum  illudobtinuitpotestati. 

Eodem  anno  supradictus  pontifex  Callistusy 
ezercitu  congregato  super  civitatem  nomine  Sutrim 
tetendit.  Gregorius  autem  iiie,  quem  prffldictus  rex 
in  pontificem  statuerat,civitatem  ipsam  obtinebat, 
Quid  longius  moror  ?  viribus  sumptis,  civitatem 
iliam  comprebenderunt^  et  Qregorium  illum  tur- 
pissime»  ultraquamcredi  potest,  injuriis  afflictum 
ligaverunt.  Deindeillum  supercameloimponenteSj 
Romam  talitercaptivum  et  vestibus  propriis  exu- 
tum  perduxere  IX.  Kalend.  Maias.  Pontifex,  igitur 
Gallistus  Deo  et  Petro  apostolo  gratias  ageus*  gau- 
dio  magno  repletus^  Urbem  triumphans  ingressus 
est :  deinde  consilio  invento,  ad  monasterium  S. 
Trinitatis,  quodCavae  dicitur,  illum  delegavit. 

His  ita  peractis  prsedictus  pontifex  Gallistus, 
consiiio  invento,  Salernum  ivit,  quinto  die  intrante 
mensis  Septembris,  ut  pacis  lirmamentum  cum 
duce  Quilielmo,  et  Rogerie  comite  confirma- 
ret(27). 

Hoc  anno,  ivKaiend.Septembris,archiepiscopus 
Salernitanus,  nomine  Alfanus,  defunctus  est.  Quo. 
defuncto,  Callistus  supramemoratus  pontifex,  Ro- 
mualdum,  diaconum  cardinaiemy  archiepiscopum 
Salerni  consecravit  mense  Septembris  mediante. 

Hoc  anno  Robertus  Sclavus  obiit  decimo  die 
stante  mensis  Decembris,  et  Raohisius  abbas  San- 
ctiModesti,  ad  cujus  obitum  Joannes  Venerabilis, 
abbas  monasterii  S.Sophiae,  cumquibusdam  fratri- 
bus  properavit  Continuocadaver  ejus  ex  more  pa- 

cuity  ut  quando  innocenter,  ac  pro  veritatCy  qux 
Christus  est,  interemptus  erat,  in  Ecclesia  ponerelur; 
et  infra  :  Matutino  sane  tempore  feriae  quartas,  cum 
ipsis  (fuihus  indutus  ei*at  vestimentis,  uti  mos  se- 
peliri  interemptos,  inlotus  etiam,  lapideo  tumulatus 
Sarcophago.  tnlotus,  inquit  ;  nam  defunctoiHim  ho- 
minum  cadavera  communiter  olim  lavabantur,  an- 
tequam  humarentur,  atque  vestibus,  quantum  lice- 
bat,  decentioribus  indueoantur  ;  non  sic  occisorum 
sine  causa :  nimirum  quoniam  sanguis  eorum,  si 
dilutusnonfuisset,  divinam  vindictam  in  percussores 
indesinenter  clamare  credebatur  ;  juxta  id  quod 
legitur  Genesis  cap.  iv  :  Vox  sangumis  fratris  tui 
clamat  ad  me  de  terra.  Rex  autem  Ghilpericus  suo- 
rum  temporum  alter  Nero,  ut  est  apud  Gregorium 
Turon.  Histor.  lib  vi,  cap.  nlt.  cum  fuisset  inte- 
remptus,  ablulus,  vestimentisque  melioribus  indu' 
tus,  in  Basilica  S.  Vincentii,  quae  Pansiis  est,  sepe- 
Utur.  Peregr. 

(27)  Acta  haec  dicit  Falco  postquam  Callixtus  an- 
tipapam  Mauritiiim  ex  Sutrina  civitate  vi  extra- 
clum  ad  monasterium  S.  Trinitatis,  quod  Cavas 
dicitur,  iHum  deleg avit :  iWac,  inquam,  tunc  pri- 
mum,  ut  ad  Anonjmum  Gassin.  est  notatum.  Et 
quidem  etiam  Baronius  in  Gailixti  potestalem  Mau- 
ritium  hocan.  1121,  venisse  assentitur,  quod  non 
antea  contigisse,  ad  praefatum  Anonymum  exposui- 
mus.  At  item  dux  Guilielmus,  ut  perbibet  Romual- 
dus  Salernitatus,  quem  praefatus  sequitur  Baro- 
nius,  in  Beneventano  palatio  in  anno  antecedenti, 
ante  captum  antipapam,  ligius  homo  papse  Gallixti 
factus,  ducatum  ab  eo  per  vexillum  recepii ;  eo- 
demquc  mense  illum  Trojam  venientem  officiosis- 
sime  coluit,  A  quo  haud  dissona  tradit  Petrus  Diac. 
lib.  IV,  cap.  69  dficens,  Gallixtum  Benevento  Trojam 
defcendisse^  ac  more  antecessonim  suoituiq  a  duce 


A  ratum  ad  monasterium  sepeliendum  perdaxit : 
deindepefactis  exsequiis,  in  tumba  quadam  marmo- 
rea  positum  est. 

Aliud  quoque  si  placuerit  explicabo  ;  septima 
namquedie  Kalendarum  Martiarum,Agnes,abbatis- 
sa  monasterii  S.  Petri  apostoli,  quod  situm  est 
intra  civitatem  Beneventanam,  iasacroBeneventa- 
no  palatio  ascendit,  et  superBethlehemabbatissam 
monasterii  SanctsB  Marias,  quod  est  constructum  ad 
Portam  Summam  conquesta  est,  videlicet,  quod 
contra  voiuntatem  suam  abbatissa  effecta  esset  de 
prtedicto  monasterio  Sanctae  Mari»,  affirmansqui* 
dem  monasterium  illudsu8editionipositum,etmo-* 
nasterio  Beati  Petri  subditumesse.Apostolicusau* 
tem  hoc  audiens  (28),  praedictam  Bethlehem  vocari 

g  prflBcepit,ut  justitiam  ex  hoc  conscqueretur.  Con- 
tinuo  adveniens  querimonias  audiyit,  et  pefadto- 
catossuos  respondit,  sedictis  illius  fidem  dare  non 
debere,  nisi  rationibus,  scriptis,  quae  dixerat,  pro- 
baret.  Tunc  apostolicus,  quia  valde  inflrmabatur, 
et  curiam  'in  conspectu  suo  servare  non  poterat, 
Dionysio  Tuscnlano  episcopo,  et  Chrysogono  can- 
cellario,  Roberto  Bariensi,  et  aliis  cardinalibus 
preecepit,  ut  super  hoc  negotio  judices  existerent, 
et  discordiam  utriusque  monasterii,  rationibus  co- 
gnitis,  sedarent ;  quod  et  factum  est.  Illis  ita  de- 
cursis  prefata  Agnes  abbatissa  per  advocatum 
suum  ostendit  privilegium  quoddam,  per  quod 
LeoprandfOHra  dux  civitatis  Beneventanfle,concessit 
et  tradidit  prflsdictam  ecclesiam   Sanctfls   Maris 

^  cumomnibus  suis  pertinentiis  subjure,etdomino 

Guilielmo  Odelitate  recepta,  Romam  esse  reversum, 
ac  Mauritium  deiode  cepisse.  Nec  ego  temere  fidem 
his  auctoribus  denegaverim  ;  verum  id  non  apud 
Beneventum,  quod  non  siluisset  Falco,  pluscula 
Callixti  ibi  gesta  prolixius  eiocutus  ;  sed  primum 
apud  Trojam,  quam  causam  illuc  procedenti  habuis- 
sevidetur  papa  :  et  domum  iterum  apud  Salernum, 
in  an.  il21,  mterventu  etiam  Sicilifle  comitis  Roge- 
rii,  peractum  reor.  Pereqb. 

(28)  Septima  die  Kalendarum  Martiarum,  desi- 
nente  annoFalconiano  1121,  inchoato  autem  anno 
communi  1122  corara  Callixto  Beneventi  tunc  de- 
gente,  Falco  perhibens  proclamasse  Agnetem  abba- 
tissam  monasterii  S.  Petri  apostoli  super  Bethlehem 
abbatissam  S.  Mariae,  hoc  quidem  dicto,  non  alio 
apcrliori  sermone  prodidit,  papam  Salerno  digres- 
sum  se  contulisse  Beneventura.  Cui  tunc,  ut  puto, 
Sugerius  abbas  S.  Dionysii,  quod  ipse  de  se  ait  io 
I)  Yita  Ludovici  Grossi,  in  Apuliam  (sic  dicit  Italiam 
hancomnem  cis  Tjberira)  apud  civitatem  Beneven- 
tum  (non  Botontum,  ut  depravatus  ejus  codex  :  nec 
Bitontum,  ut  legit  Baronius,  qui  haec  refert  in  ante- 
cedentem  Gallixti  ad  nos  adventum,  quando  vere 
iile  in  Apuliara,  ac  Trojam  processit)  mxssus  a  Dc- 
mino  rege  Ludovico  pro  quibusdam  regni  negotiis 
occurrit.  Id  aulera  in  anno  1122  cum  Reneventi 
Gallixtus  iterura  adesset,  accidisse,  ex  Sugerio  raet- 
ipso  falendura  est  ;  qui  tradit,  Mauriliura  antipa- 
para  pridera  devictum  fuisse,  annoque  sequenti  ab 
eodera  pontiGce  celebratum  concilium  Lateranense, 
quod  in  anno  actura  constat  \  123  ut  paulo  post  di- 
cara.Quosautcra  raptores  Italiae,  et  Apulifle  tunc  a 
Callixto  perdoraitos  idem  ibi  innuat  auclor,  haud 
novi  Cseterum  secundus  iste  Gallixti  adventus  Be- 
neventum  latuit  Baronium,  quem  non  latuit  Falco. 
Peiieor. 


ii85 


CHRONICON. 


1186 


praedictimonasteriiS.Pclriapostoli.  Oslendit  item  A     Anno  H22.  Dominicffl  Incamationis,  el  quarto 


privilegia,  quibus  Pandulphus  princeps,  el  ejus 
successores  confirmaverant  eamdem  ecclesiam  S. 
Marise  sub  posteslate  jam  dicti  monasterii  B.  Pelri. 
Iterumprotulit  aliaprivilegia,  et  munimina  ipsius 
monasterio  pertinenlia.  Ad  haec  jam  dicta  Beth- 
lehem  abbatissamonasteriiS.MariaB  peradvocatum 
suamproduxitin  medium  chartas,et  instrumenta 
ejusdem  monasterio  pertinentia,  inquibus  contine- 
batur,  aquinquaginta  annis  jam  praBteritis,  et  usque 
ad  praesens  abbatissamcontinuatimin  monasterio 
S.  Mariae  praefuisse  ;  ex  quibus  prior  fuerat  Labinia 
nomine,  secunda  Sicelgarda,  et  alifle,  quarum  no- 
mina  in  earum  instrumentis  legebautur.  Nos  autem 
memoriae  ducimus  ex  moderno  tempore  abbatissam 


anno  pontificatus  praedicti  domini  Gallisti  secundi, 
summipontificis  et  universalis  papas,  menseMartio 
XV  indictionis.  Uoc  anno  dux  Guiilelmus,  fiJius  Ro- 
gerii  ducis,  ad  Rogerium  comitem,  filium  Rogerii 
comitisSiculorum,descendit,  conquerens  deJorda- 
no  comite  Arianensi,  ut  ei  auxilii  manum,  et  virtu- 
tis  militum,  et  divitiarum  ei  largiretur,  quatenus 
ejus  auxilio  de  Jordano  comite  ultionemperciperel. 
Gumque  dux  ipse  ad  comitem  ilium  applicuisset, 
precibusmultislacrymisque  taliter  exorsusest.  u  Ad 
vestram,comesegregie,descendipotentiam,tumpro 
consanguinitatis  vigore,  tum  pro  di vitiarum  tuarura 
magnitudine,  de  Jordano  comi  te  querimoniam  factu- 
rus,  et  suppliciter  postulans,  ut  vestro  vallatus 


Labiniam  eidem  monasterio  secundam  praefuisse.  3  auxilio  super  illo  ulciscar.  Nam  cum   die  quadam 

Similiter  inipsi  muniminibus  legebatur,  praeposj- 

las  ipsi  monasterio  per  se  causas,  et  negotia,  et 

prsefuisse,  et  egisse.  Ostensis   itaque  ab   utraque 

parte  privilegiis,  et  munitionibus   ilUs,    el  iectis, 

praBdicti  cardinales  judices  dati  in   partem  euntes, 

super  auditisquerimoniis  sententiam  protulerunt : 

venlilata  igitur  setentia  ex  communi   consulto  do- 

mino  papae  Gallisto  eamintimavere,  ut  ipse,  quam 

invenerant,   sententiara  confirmaret.  Callistus  au- 

lem  pontifex  absquemora,  dicta  eorum  et  confir- 

mavit,  et  fidem  attribuit;  et  sententia  talis    fuit, 

videlicet  :Ut  praedictum  monasterium  S.  Mariae   a 

modo,  et  perpetuo   propriam  habeat  abbatissam,  a 

Romano   quidem  pontifice  consecrandam,  ita  ut 

sororum  congregatio  apud  idem  monasterium   S. 

MarisB  degentium  potestatemhabeateligendiabba- 

tissam,qualem  voJuerit,  salvo  tamen  censu,  quem 

pars  ipsius  monasteriipersolvatannualiter  adprae- 

dictum  monasterium  S.  Pelri,quatuor  oblatas  scili- 

cet,  etduoscereosin  NativitateDomini,  in  Resurre- 

ctione  totidem  ;  in  Assumptione  Beatae  Mariae  toti- 

dem.    Super  etiam  sententiam  ipsam  apostoiicus 

ipse  scribi  praecepit,  et  a  cunctis  praefatis  cardina- 

libus  coustitutis  super  hocjudicibus,  testari  manda- 

vit.  In  quo  vero  libello  judicii  ipse  pontifex  mana 

propria  sesubscripsit.Gonfirmata  itaque,  et  sic  ro- 

borata  talisententia,praedictaB  Bethlehemvenerabili 

abbatissae  illam  delegavit  talibus  et  tantis  ornatam 

cardinalium  testimoniis,  quatenusamodo,etperpe- 

tuis  temporibus  pars  monasterii  ipsius  quieta  per- 


ego  civitatem  Nuscum  intrarem,  en  comes  ilie  Jor- 
danus,  militumsuorumcateiva  stipatus,  anteportam 
ipsius  civitatis  advenit,  et  contumelias  multas,  et 
conviciamihiinferensminatus  est, «  Quiamantellum 
(( tuum  ego  curtabo  (29).  »  Deinde  civitatem  ipsam 
Nuscum  circumquaqueperlustransomnino  deprflo- 
datus  est.  Ego  vero  quia  praevalere  in  eum  non  po« 
teram,  invitus  sustinui,  et  diem  rogavi  ultionis.  w 
Et  his  actis,  comes  ille  horisomnibusmultis,  varii- 
isque  afflictionibus  nos  dehpnestabat.  Quid  multa  ? 
Medietatem  suamPalermitanae  civitatis^  et  Messanae, 
et  totius  Calabriae  dux  ille  eidem  comiti  concessit, 
ut  ei  super  hisomnibus  auxiiiumlargiretur.  Gonti- 
nuo  sexcentos  milites,  et  quingentas  unoias  auri  ei 
largitus  est.  Nec  mora :  dux  ille  adveniens  terram 
comitis  Jordani  aggrediens  die  S.  Joannis  Baptistae 
castrum  Rosetum,  et  alia  multa  ei  abstulit.  Inde 
procedens  in  festivitate  sanctorum  Joannis  et 
Pauli,  castellum  Montis-Jovis  insiliens,  igne  ferroque 
illud  consumpsit ;  et  quinquaginta  miUtes  ibi  com- 
prehendens,  arma  eorum,  et  spolia  secum  gaudens 
deportavit.  EtindeprocedenscastellumApicis,  ubi 
comesille  morabatur,  obsedit.  Ad  ducisnamqueauxi* 
liumGrescentiuscardinalistuncrectorBeneventanus 
cum  Beneventanorum  coetu  festinavit.  Quidmultis? 
Gomitem  illura,  et  castrum  Apicissuae  obtinuit  po- 
testati.  Gomesitaque  Jordanus,  ducispedibus,sicut 
ipsi  vidimus,  qui  aderamus,  prostratus,  misericor* 
diam  ei  postulavit.  Dux  autem  precibus  multis  co- 
actus,  praecipue  comitis  Rainulphi,  qui  aderat,hbe- 


maneat,  et  sine  aliqua,  a  parte  Beati  Petri,  pertur-  ^  rum  eum,  et  ubi  vellet  abire  permisit  :  qui  vero 


batione,  molestiave  consistat.  Praeterea,  privilegio, 
sigoato,  confimavit  idem  monasterium  S.  Marifie 
cum  omnibuspossessionibuseipertinentibus,  qua- 
tenus  omni  tempore  inviolatum  permaneat,  et  sine 
cujushbet  contrarietate  vigorem  obtineat, 

(29)  In  sacris  litteris  Hb.  11  Reg.  x.  Hanon  con- 
tumeliae  etiamcau8a.pra25Cirfi7  vestes  servorum  Da- 
vid  medias  (Septuagiatale^unt :  Mantella,  quam  le- 
ctionem  noster  imitatus  videtur)  usque  nates,  Sed  et 
regis  Rogerii  cancellarius  Guarinus  apud  Petrum 
Diac.  lib.  iv  cap.  100  paribus  minis  opprobria  etiam 
paria  in  Gassinenses  monacbos  se  iflaturum  vocife- 
rabatur :  dicebatque,  se  incisurum  illis,  et  labrum 


comes  Montemfuscumproperavit:  ethis  actis,civita- 
tem  Ariani,  et  totius  sui  comitatus  confinia,  ejus 
submisit  potestali.  Cumque  comes  ille  Jordanus 
Montemfuscum  ascendisset,diesquindecimibi  mo* 
ratus  est.  Gontinuo  Landulphus  de  Graeca,  ejus  ad- 

et  nares,  et  vestes  illorum  medias  usque  ad  naies, 
qua  contumeUa,  olim  frequenter  solita  irrogari,  qui 
afficiebantur,  cum  abirent,  quia  utraque  pudenda 
manibus  tegere  conabantur,  dicterio  occasioncm 
dedere,  in  eos  usurpari  consueto,  auos  aliqua  cum 
ignomiuia  ad  sua  rediisse,  vel  redituros  notamus. 

PSREQR. 


1187 


FALGONIS  BENEVENTANl 


il88 


versariuscoDspiratione  firmata  euindeMontefusco 
ejecit,  qui  taliter  ejectus  caslrum  Morcouis  adivit, 
ibique  per  anDumhabitavit;quibusitapatratis,  dux 
ipse  Montem  Gorvinum  Salerni  proximum  obsedit. 
Fulcoitaquedominus  castriillius,quia  resistere  non 
poterat,  castellum  illud  ducis  submisit  potestati. 
Eodem  tempore  Richardus,  filius  Guarini  de  For- 
mari,  a  villanis  suis  est  trucidatus.  Audiens  autem 
dux  prsBDominatustaliterRichardumillum  trucida- 
tum  esse,  congregato  exercitu  Montecn  Vicum  festi- 
navit,  et  inauditam  de  homicidis  illis  accepit  ultio- 
nem ,  et  castell  um  illud  igne,  ferroque  consummavit ; 
et  duos  presbyteros,  qui  ad  mortem  illius  consen- 
serant,  laqueo  suspendit.  His  aliisque  negotiis  ita 
decursis,dux  ille  milites,  quosacomiteRogerioac- 
ceperat,  ei  reraisit :  cumque  sicut  prsBdiximus, 
Jordanus  comes  exhseredatusfuisset,  consiiio  Ugo- 
nis  Infantis,  et  Raonis  de  Boscone,  et  Raonis  de 
Fraineta  invento,  Castellum  Paludis  comprehendit. 
Audiens  autem  dux  preenominatas  castellum  illud 
captum  fuisse,  exercitu  aggregato,  castrum  iliud 
obsedit  mensibus  tribus.  Tandem  dux  ille  videns, 
quia  sic  cito  capinon  poterat,  principem  Jordanum 
Gapuanorum  rogavit,  ut  ei  auxilium  praBberet,  et 
pro  auxilio  offerendo  castellum  Apicis,  et  Acernum 
eiIargitur.Continuoprincep8ipse,congregatoexer- 
citu,  super  Apicis  castrum  advenit,  et  ex  hac  parte 
in  planitie  caritrametatus  est.  Prseterea  dux  ipse 
Beneventanis  mandavit,  ut  neque  sibi,  neque  co- 
miti  Jordano  auxilium  praestarent,  et  daret  eis,  et 
concederet  totas  fidaotias  et  pensiones,  qu»  a  ca- 
stello  Fenuculo,  et  usque  ad  castellum  Montisfu- 
sculi  exibant  de  hflereditatibus  Beneventanorum  ; 
quod  Beneventanis  complacuit,etsicpactis  firmatis 
juratum  est  ab  utraque  parte.  Gumque  comes  ille 
Jordanus,  tallter  se  coactum  aspiciens,  in  manus 
praBdictiprincipis  se,  etCastellum  Paludis  submisit: 
et  ipse  cumsuis  preedictis  consociis,  inde  exeuntes, 
ad  propria  reversi  sunt ;  comes  vero  Jordanus  ca- 
strum  Morconis  iogressus  est ;  et  sic  pace  firmata 
princeps  ipse  Capuam  revertens,  temporibus  mul- 
iis  castrum  Apicis,  et  Acernum  obtinuit.  Deindedux 
ille  super  castrum  Morcone  milites,  et  peditum  ca- 
torvas  opposuit,  cogitans  et  comitem  et  castellum 
illud  suse  obtinere  ditioni,  quod  facere  minime  po- 
tuit.  Deinde  dux  preefatus  Salernum  adi?it,  et  de 
multis,  variisque  8udoribu8,quosperpessus  fuerat, 
requiem  adeptus  est ;  sicque  usque  ad  diem  obitus 
sui,  terra  suiducatus  a  bellorum  turbinibus  siluitet 
quievit.  Et  ipso  anno,  duodecimo  die  inlrante  men- 
sis  Augusti,  copiapisciumin  Caloris  flumine  appa- 
ruit,  ita  quod  mulieres,  et  viri  maaibus  tantum,  sine 
retibus,  capiebant. 

Anno  4123  Dominicae  Incarnationis,  et  quinto 
anno  pontificatus  domini  Gallisti  secundi,  summi 


A  pontificis  et  universaiis  papsB,  menseMartio^prim» 
indictionis,  supradictus  Callistus  pontifex  coasih< 
salutis  accepto,  uliramontanos  omnes  fere  episco 
pos,  et  archiepiscopos,  et  abbates,  et  totius,  ut  ita 
dicam,  Italifle  Ecclesiarum  pastores  accersiri  pra 
cepit,  quatenus  (30),  sancta  synodaliconfabulatiom 
flrmata,  pactum  cnm  imperatore  Henrico  positum 
perpetuo  confirmaret.  A  dcuj  us  sacri  conveatus  pr^ 
sentiam  Roffridus,  Beneveotanus  antistes,  honestc 
properavit.  Ordinato  itaque  concilio  tali  et  tanto, 
apostolicus  ipse  sacramentiprivilegium,quod  prae. 
dictus  imperator  constituerat  pacis,  in  conspecta 
omnium  qui  convenerant  adduci  et  legi  praecepit. 
Continuoabomnibus  confirmatum est, et  commen- 
datum.  Inter  cfletera  vero  qufle  ibi  statutasunt, 

g  treugam  Dei  tenendam  posuerunt.  Item  vinculis  ana- 
thematis  alligavit  apostolicusipse,  siquit  Benevea- 
tanam  civitatem  ex  Beati  Petri  potestate  auferre 
tentarct  ;et  multasLlia,  quflehuic  opusculo  afiSgere 
longum  visum  nobis  est:  excogiiansquidemmefa- 
stidia  addere,  si  libello  tali  uuiversacompouerem. 
Aliasvero  scriptaomnia,et  notataiavenietis.  Audi 
vimus  autem,et  quod  revera  est  comperimus,  tale 
tantumque  pacis  firmamentum  infra  Romaoamur 
bem  temporibus  prfledictiapostoHci  advenisse,  quod 
nemocivium,  velaligenigena  arma,  sicut  cousueve- 
rat,  ferre  ausus  est  ;  et  concilio  celebrato,  Bene* 
ventum  venit  prsedictus  apostolicus  Callistus,  et 
qufledam  negotia  Beneventanorum  tractavit. 
Eodem  anno  Landulphus  de  Grfleca  supraoomi- 
natus,  xii>  Kalendas  Decembris  obiit.  et  ad   Eccle- 

G  siam  suam  S.  Maximi  sepultus  est.  Gumque  prsedi- 
ctus  pontifex  Callistus  Beneventum  venisset,  Tocari 
fecit  prcefatum  Roffridum  archiepiscopum,  utau- 
diret  quorumdam  civiumaccusationes,  quaeeiinfe- 
rebantur.  Accusatus  enim  fuerat  quo  d  simoniace 
archiepiscopatus  honorem  accepisset.  Tunc  praesul 
ipse,  vocatis  quibusdam  suffraganeis  suis  et  pre- 
sbyteris  civitatis,  sacrum  ascendit  palatium,  etac- 
cusatoribusauditis,  inducias  postulavit,  et  acceptis 
induciis,  respondit : «  Paratus  sum.  Pater  sauctis- 
sime,  juxta  canonica  instituta  ab  hispurgari  acca- 
sationibus,  et  vestram,  sequi  jussionem. »  Tandem 
juravit  ispeprimum  (31),  cum  duobus  episcopis,  et 
tribus  presbjteris,  simoniace  non  fuisse  ingres- 
sum 

0  Anno  1124  Dominicfle  Incamationis,  et  vi  anno 
pontificatus  domini  Gallisti  papflB.  Hoc  anno  priefa- 
tus  Roffridus  Beneventanus  antistes,  consilio  ad- 
cepto,  corpus  sanctissini  Patris  nostri  Barbati,  Be- 
neventani  prsesulis,  ex  altaris  tumba,  qua  per  m ulta 
annorumcurricula  quieverat,  abstraxit :  altare  vero 
iilud  non  honesteprout  decebat,  habebatur;  prfleci- 
pue  quia  structura  novi  episcopii  ad  locum  ipsiui 
altaris  producebatur :  ideirco  inde    amoveri  juxta 


(30)  In  praesentem  etiam  annum  hanc  Lateranen- 
feem  synodum  conjicit  Robertus  de  Monte,  et  Chro- 
oicon  Giccanense  ;  a  qua  sententia  stat  quoque  Ri- 
gordus  in  Ludovicoy  ut  expositum  cst  supra,   8ed 


Baroniuseam  statuit  ad  antecdentem.  Peregk. 

(31)  Canonica  ea  dicebatur  purgatio,  de  qua  Jo- 
reto  ad  Ivonem,  aliisque  observata,  nonrepeto. 
Perbgr. 


H89 


CHRONICON. 


1190 


fabricsB  senteatiam  oportebat.  Archiepiscopus  ita-  A  stiani  per  dies  octo  teneretur,  yir  quidam,  Joannes 


que  praenominatus  episcopos  d  uos  suos  suffragaoeos 
vocari  pracepit,  quateQus  eorumconsilioetauxilio 
talis  tantusquecopiosus  thesaurus  inTeniretur.Gon- 
tinuoquibusdamoivibusadvocatis,  et  clero.medio 
noctis  8ilentio,arohipr8B8ul  Roffridus  Ecclesiam  in- 
grediens  ad  altare  superius  nominatum  adivit,  et 
coram  omQibus,episcoporum  solatio,iilud  confregit; 
et  altare  fracto  sanctorum  reliquis^quorumnomina 
nesciuntur,  inyentffl  sunt ;  quibus  eductis,in  altum 
todi  prfficipitur,  ut  diu  desideratum  pigQUs  praBfati 
corporis  videretur.  Nec  mora,  lapis  quidam  pretio- 
sus  invenitur,  ex  omni  parte  acriter,miroque  labo- 
ris  opere  conclusus,  quem  vectes  ferrei  sustenta- 
bant :  et  eo  invento,  latitia  eos  invasit  immensa, 
qui  adtollendumlapidem  viribusomnibus  conaban 


Sutor  vocabulo,  episcopium  ingreditur,  et  ante  san- 
otissimi  Barbati  corpus  terratenus  lacrymis  rigan- 
tibus  prosternitur,qui  continuo  a  clero,  populoque 
astante,  qua  de  causa  defleret,  interrogatur,  et  ilie 
cuncta,  quffl  acciderant,  a  vestigio  patefecit.a  Dum 
ego  noctis  silentio  in  stratu  quiescerem,  jneo  cor- 
pori  somno  debito  soporatus,  en  adest  ante  oculos 
virquidam  oanitievencrandus,  vestimentis  indutus 
dealbatis,  qui  vero  paulatim  accedens  stratui  meo, 
appropinquavit:/?/  quare, inqmi,  cum  cceteris  ad  vigi- 
lias  canendas  eoram  ossibus  prxterito  die  non  advenisti 
meis  ?  Etego :  Pater,quoniam  dolore  gravi,uticon$tat 
brachiummeumcum  dextera  tenebatnr ;  sex  etemm 
mensium  spatiomiser  egotaUlanguoreperturbor;^d- 
dique  :  Dieito  mihi,  guo  nomine,Pater,vocaris  f  et 


tur ;  sed  quia  fortiterob  duritiem  operis  tenebatur  ^  ille  :  >  Barbatus,eM,Beneventanxquondam  civitatis 


lapis  ille,  assensu  omnium  frustatim  confringitur 
Quo  sublevato,  divina  gratia  favente,  beatissimi 
Barbati  corpus  invenium  est.  Prfflfatus  itaque  ar- 
chiepiscopus,  primusomniumlocum  ingreditur,*et 
ossa,  cineremque  advolvens,  gaudio  magno,  laudi- 
busque  sonantibus,  ad  m.dium  propalavit.O  quale 
gaudium,lector,aspioeres,etalacritatem,  cum  longe 
margaritas  optatas  temporibus  nostris  invenimus. 
Ossa  autem  collecta  ad  altare  S.  Sebastiani,  cleri- 
cis  cantantibus  hjmnos,  producuntur.  Mane  autem 
facto,totacivita8  catervatim  prorupit,  et  Deumom- 
nium  conditorem  laudabant,quieistaletantumque 
B.  corpus  Barbati  largiri  dignatus  est.  De  ossibus 
namque  ipsiu8vidimusquffidam,etoscuIati  sumus 
Quibu8  ita  peractis,  prfflcepit  archiepiscopus  ut 


episcopus.S\ih]\xnj\i\\Qm:Brachiumetmanumipsam 
cito  mihiostendas.  Tandemego,quiadoIoretorque- 
bar,non  citissimemanum  extendi;extensamtameQ 
tetigit  eam,  et  ita  cursu  rapido  dolor  ille  dilabitur. 
ac  si  nunquam  tamencum  brachium  dolor  ipse  te- 
nuisset.  Protinus  mane  facto  surrexi,  et  sanitatem 
cito  exortam  mirabar.  Adveni  itaque  gratias  et 
landes  Greatoriomnium  Deo,  et  Barbatosacctissimo 
prnsuli,  cujus  meritis  evasi,  redditurus.  »His  ita 
actis  atque  narratis,  tintinnabula  omnia  episcopii 
pulsari  jubentur,  utcivitatispopulusad  audiendum, 
videndumque  tale  tantumque  miraculum  conveni- 
rent.  Prorupitcontinuo  tota  fere  civitas,et  medico- 
rum  omnium  medicum  gloriosiorem  benedioendo 
laudavimus  :  manum  illius  cum  brachio  curatam 


primum  presbyteri  Portffl  Summffl,et  clerioi  simul  G  gcriptor  ego  palpavi :  vicini  namque  illius  testaban- 


cum  laicis  ad  episcopium  descenderent,  et  coram 
«acratissimo  Barbati  corpore  vigilias  celebrarent. 
Confestim  ex  jussuarchiprfflsulis,sacerdote8  conve- 
niunt,  et  cereis  lampadibusque  accensis,  simulque 
magno  laicorum  comitatu  utriusque  sexus  et  setatis, 
jubilando  descendimus;  sicqueunaquaBquecivitatis 
portadiebus  singulis  usque  adoctavumdiem  pere- 
^it.  Die  itaque  ootavo  adveniente,  pridie  Kalend. 
Junii,  sub  altariJapideo  corpus  B.  Barbatiprfflfatus 
archiepiscopusduobus  secum  episcopis  adhibitis, 
locavit ;  et  eo  taUter  locato,  altare  in  honore  B. 
Barbati  dedicavit/adcujusdedicationis  solemnita- 
tem  turba  multa  civitatis  convenit,  quatenus  delic- 
tis  eorumDeus  omnipotensindulgeret.Archiepisco- 


tur,quod  tempore  longo  eum  infirmari  cogno  vissent. 
Quo  visoad  propria,  Istitiffl  referti,  reversi  sumus. 
Aliud  quoque  miraculum,quodRedemptorgeneris 
humani  Ghristus  Jesus  diebusipsisoperatus  est,ad 
prfflfati  Patris  nostri  Barbati  gloriam,enarrabo.  Ru- 
sticus  quidam  de  Castello  Montifusci  habitator, 
tantique  viri  faraam  sanctitatis  audiens,  Beneven- 
tum  venit,  qui  longa  annorum  curricula  nervis 
cruris  pedisque  arefactis  claudicaverat ;  tenebatur 
quidem  jugiter  doloreterribili,  et  quasi  pede  ad 
clunes  ligato  miser  llle  omnibus  horis  cruciabatur. 
Gontinuo  ante  Basilicam  Sancti  Barbati  prosterni- 
tur,  Redemptorem  omniumDeum  efflagitans,  qua- 
tenus  ei  pristinam  restitueret  sanitatem :  et  eo  ta- 


pusitaque  jam  fatus  loco  eminentiori  ascendensut  ^  literorante,  soporis  gravitate  arripitur,  et  ceu  se- 


videri  et  audiriab  omnibusposset^peccatorum  par- 
tem»  divina  favente  clementia,  condonavit.Donavit 
item  aliis  omnibus,  qui  usquead  octavum  diem  fe* 
stivitatis  sanctorum  apostolorum  Petri  et  Pauli  ad 
dedicationem  illam  dcvote  concurrunt.De  miraculis 
autem,  q\m  ob  prffldictiPatrisnostriBarbatimerita 
lionoremque  Jesus  Christus,  bumani  generisamator, 
nobis  omnibus  aspicientibus  ostendere  dignatus  est, 
licet  sermone  inculto,  Palernitati  vestr»  explicabo. 
il  um  cnim,  sicut  aupra  scriptum  est,  B.  corpus  ve- 
nerabile  in  conspectu  omnium  ad    altare  S.  Seba* 


mivivus  noctisunius  spatio  ibi  moratus  est.Noctis 
igitur  ipsius  silenlio,  en  adest  vir  quidam  ffltale  se- 
nili  productus,  canitie  veneranda  locupIetatus,qui, 
sicut  ea  ejus  llngua  audivimus,  cum  taliter  exper- 
gefactus  est :  Surge,  ait,  festinus,  et  propera  altare 
nomini  meo  consecratum  exguirens,  ibique  favente 
Salvatorisclementia,sanitati8  gaudia  longe  lateque 
optatas  consequensf  Et  ille  :  Quis  es,  inquit,5ut  mihi 
tanti  thesauriponduspromittisf  Barbatus,  aiUBene^ 
ventanse  civitalis  episcopus,  Gonfestim  claudus  ille 


Ii9i 


FALCOMS  BENEVEMAM 


i\9l 


audaciamsumeas  loquendi  :  Nonpossum,  ail,t>i/e- 
lia:  ego  sic  pergere ;  videsne  qualiterpede  siccato  cru- 
ciatus  hicego  permaneo^tuaenamquesanctitatisfa' 
mampersentiens  cursu  rapido  asetto  supersedens  ad- 
venifUt  tuis  intercessionibus  satutis  optatcB  iastUiam 
adipiscar,  Nec  mora  ;  Pater  ilie  Barbatus  maaum 
extendens,  pedem  aridumettibiamtaDgit,inquieQs: 
Festina  celeriter.et  sanitate  accepta,  ante  altare  te 
prustemito  f  His  auditis,  surrexit  saaus  qui  fuerat 
claudus,  etalta  voce  Deum  laudat,  per  quem  sibi 
dona  salutis  taiia  donantur,  per  quem  sibi  gaudia 
dantur.  Et  mane  facto  Ecclesiam  ingredltur,Deoet 
Patri  Barbatogratiarum  actionesreddilurus.Narrat 
itaque,  qui  claudus  fuerat,  e  vestigio  cuncta,  quas 
sibi  acciderant,  populo  adveDienti,et  qualiter  longo 
ex  temporeclaudicaverat  nervis  contractis.Fateba- 
tur etiam  praefatum  episcopum  Barbatum  sibi  appa- 
ruisse,  ejus  interventu  sanitatem  accepisse  desi- 
deralam,  Fragor  interea  tanti  miraculi  civitatis 
partes,  partiumque  aogulos  invadit,et  catervatim 
ad  videndum  homioem  cives  properaverunt.  Quo 
Yiso,factoreinomniumlaudantesadpropriaremeavi- 
mus.  Diebus  autem  nonmultiselapsis,mulier  quae- 
dam  manus  aridas,  nervosque  obductus  ferens  ad 
beneficia  prsesulis  Barbati  accucurrit,  qufe  coram 
altaris  praesentia  accubuit.  et  lacrymis  manantibus 
Salvatoris  miserieordiam  invocabat.  Lacrymas  au- 
tem  ejus  Omnipotens  Dominus  ex  alto  aspiciens,et 
confessoris  sui  Barbati  gloriam  ostendere  volens, 
qualis  quantique  apud  cum  triumphi  consistit,  co- 
ram  omnibus,quiconvenerant,  manussicarefactas 
coepit  mulier  iila  ad  coelum  erigere ;  deinde  voce 
clara  prorupitsanitatis  auxilium  in  manibus,  et 
nerviscircumflexissensisse,digitosreveracurvatos 
aperuit,  et  compagesdigitorum  omnium,  gralia  di- 
vina  favente,  soiutae  sunt.  Ad  haec  populus  fere  to- 
tus  festinat, et  coelorum  regem^  Patremque nostrum 
Barbatum  benedicendo  magnificavimus. 

Hoc  anno  tanta  fuit  fertiiitas  viai^  quod  nobis,  et 
multis  aliis  videntibus,  ceotum  saumae  pro  triginta 
denariis  vendebantur.  Eodemanno  supramemoratus 
papa  Callistus,  duodecimo  die  stante  mensis  Decem- 
bris,  migravitad Dominum;post cujusobitum,car- 
dinales  omnes  Ostiensem  episcopum  nomine  Lam- 
bertum  in  pontificem  Honorium  elegerunt;qui  vero 
Gallistus  annis  quinque,  etmensibusnovemponti- 
ficatus  cathedram  gubernavit.  Continuo  Honorius 
ipse  pontifex  ordinatus,  Petrumpresbvterum  cardi- 
nalem  rectorem  apud  Beneventum  delegavit. 

Anno  i  125  Dominicfie  Incarnationis  et  primo  anno 
domioi  Honorii,  mense  Martio  tertiae  indictionis  : 
hoc  anno,  undecima  nocte.mensis  Octobrls  adve- 
niente,  novum  terribileque  Beneventi  advenit  pro- 
digium:  et,  ut  audivimus,  etiampercivitatesalias, 
et  oppida  civitati  Boneventanae  contigua.  Nocte  si- 
quidem  illa,  nobis  omnibus  sopori  debito  incum* 


A  bentibus,  terraemotus  subito  factus  est  inauditus,i<i 
quod  universi  nosexterritimortemexspectabamuL 
Continuo  civitalis  populus  expergefactus^lacrymii 
singullibu8queexfiB8tuans,adepi8Copiumfcstinavit, 
alii  quidem  civiumadmonasteriumSanctaeSophis, 
Deum  precaturi  Salvatoremomnium,fe8tinavimus 
TerriBmotus  vero  sio  terribiliter  accidit^  quod  tur- 
res,  palatia,  et  universa  civitatis  aedificia  concussa 
tremebant ;  terra  quoque,  et  saxa  a  tanti  tremoris 
formidinein  duas  partesscissasunt :  muri  quoque 
civitatisruentes  domos  quorumdam  terratenus  pro 
straverunt.  Regem  vero  testamur  fletemum,terram 
sub  pedibus  cerneres  labefactari.  Quid  dicam?ter- 
ramotu  tanto  8tupefacti,et  prae  timore  insolito  are- 
scentes  ad  ima  descendere  cogitabamus  :  sicque 

Q  usque  ad  soUs  ortum,  locis  sanctorum  gemitibus 
laorjmisque  adbaerentesytletibusmultis  precabamur 
Dominum  corporum,  etanimarum  salubrem  Medi- 
cum,  ut  pietatis  yiscera  nobis  indignis  largiretur. 
Tertio,  utferebant,  et  quarto  terraemotum  illum 
accidisse  nocte  illaaffirmabant.  Die  vero  iosecuta, 
circa  meridiem,  en  adest  iterato  terraemotus  concu- 
tiens,  quod,si,Iector,adesses,oculatafide  universi 
civitatis  aedificia  tremere  et  paipitare  videres.  Prse- 
fatusigiturpontifexHonorius,  quituncapud  sacrun: 
palatium  Beneventanummorabatur.tanti  terrfemo- 
lus  concussionem  nocte  illa  persentiens,  Cameram 
egreditur,  et  S.  Joannis  basilicam  properavit.  Con- 
tinuo  terratenusprosternitur,  et  coramaltari  Saha- 
toris  Dei  misericordiam  lacrjmis  irrigantibus  invo- 
cavit.  Mirares,  etomnibus  inaudita  viventibus,qu» 

^  nusquamtemporibuslistis,etaquibu8  recordaripo- 
tuerit^  sio  evidenter  accidissetl  Nocte  siquidemse- 
mel  terraamotus  concussionem  adveoisse  complures 
memoriae  ducimus  et  firmamus.  Nuno  vero  die  no- 
ctuque  saapissime  ad  quindecim  usque  dies  terrs- 
motus  iempestas  perduravit :  ex  cujus  terrnemotm 
formidine  cives  stupefacti  ad  episoopium,etad  Ec- 
clesiam  S.  Leonis  pap»  cum  ]itaniis,et  magno  la- 
crymarum  singultu  viri  et  muheres,parvul!  quoque 
clamantes  ad  Dominum  festinarunt.  Quin  etiam 
prffifatus  pontifex  Honorius,  oardinalibus  vocatis, 
nudispedibus,  magnassuperhocad  Deumlacrjmas 
preces  effudit. 

Annoii26  Dominic«e  Incarnationis  mense  Mar- 
tio IV  indictionis,  hoc anno  imperator  Henricus  obii t 

D  Annoii27Dominicaelncarnationis  :  hocannodox 
prflenomioatusGuillelmus,  septimo  Kalendas  Augusti 
mortuus  est.  Continuo  uxor  ejus  crines  suos,  quos 
pulchros  et  suaves  nutrierat,  coram  omnibas,  qui 
aderant  totondit,  etlacrjmis  manantibus,vocibus- 
que  adastralevatissuper  ducis  defunctipectus  pro- 
jecit.  Nec  mora,  totius  civitatis  SalernitaoiB  partes 
obitusducisfamaperculsit ;  etsiccatervatimpartes 
prsBcipitipopulusomnisad  palatium  properavit,cu- 
piens  ducis  illius  defuncti  cadaver  aspicere  (32),  et 


(32)  Eodem  rituaconcto  cleroet  populo  civitatis 
Trojee,  pcrturmasscilicetdispertilo,  ducem  Rdvnui- 
fum  sepulturse  traditum  narrat  idem  noster  ad  an, 


1138.  Nec  diverso  admodum  modo  Hugo  Falcandas 
ait  comploralum  primi  regis  Guiliehni  obitum.  Per 
totum,  inquit,  triduummulteres^nobilesqus  maironse, 


1193 


CHRONICON. 


1194 


eo  viso  humilitatis  ejus,  et  pietatis  reminiscentes,  A 
crinibus  genisqueevulsis,  Patrem  eorum,  et  domi- 
num  mirabiJiterinvocabant.  Confestimarchiepisco- 
pus  civitatis,  ciero  accito  ad  deferendum  corpus 
adivit,  et  eo  in  feretro  gloriose  imposito,  quatuor 
ejus,  quosdilexerat,  equos,  ante  feretrum  usque 
ad  episcopium  Sancti  Matthaei  duxerunt,  similiter 
quatuoraurea  vexillacorameoimposuerunt.  Lector 
itaque  si  adesses,  utriusque  sexus  populum  deflen- 
tem  aspiceres,  et  miratus  affirmares  ducem  aliquem, 
vel  imperatorem  tali  submoestitianunquamsepul- 
tum  fuisse.  Exsequiis  igitur  ex  more  celebratis,  in 
tumba  pretiose  parata  ducem  illum  sepelierunt. 
Cumque  ducis  illius  mortem  fama  per  tolius  Apuliffl 
partes  ventilaret^  comes  praBUominatus  Jordanus, 
quia  a  duce  illo  exhseredatus  fuerat^  auxilio  militum  ^ 
arrepto,  Montemfuscum  ascendit,  die  videlicet  se- 
pulturae  prmfati  ducis,  etquia  ibicompluresamicos 
habuerat,  comes  ille  Montemfuscum  obtinuit.  Deinde 
totius  sui  comitatus  comprehendit  civitates,  etob- 
pida,  et  sic  in  integrum  lucratur  quod  perdiderat. 
Diebusprsstereaquindecim  evoiutis,  Robertusfihus 
Richardicomitem  prsefatum  precatur,  ut  in  ejus  sub 
veniret  auxiiio,  quatenus  civitatem  Fiorentinam  ca- 
pere  potuisset,  Comes  itaque  Jordanus,  uterat  ar- 
dentis  animi,absquemora  militibus  sumptis,  festi- 


navit.  Continuo  tubis  sonantibus,  civitas  iila  ex 
omni  parte  aggreditur,  et  comes  iile  ad  portam 
quamdam  insiliens  ingredi  saiagebat ;  custodes  autem 
turris  tantam  aspicientes  audaciam  caeperunt  iapidi- 
busgladiisque  obsistere.  Tandem,  divino  judicio 
superveniente,  oomes  ille  sub  lapidum  densitate 
oppressus  vitam,  ettotiussui  comitatus  amplitudi- 
nem,  quam  acquisierat  morte  infelici  amisit.  Cum- 
que  Rogerius  comes  Siculorum,  mortem  ducis  Guil- 
lelmi  agnovit,  navigiis  septem  paratis  (in  armis  si- 
quidem,etomnibus  necessariis,Salernum  advenit) 
et  diebus  ibi  decem  commoratus  est,  nolens  revera 
de  navi  descendere,  sed  nocte,  dieque  in  navigio 
persistens,  cives  vocarifecitSalernitanos,  etarchi- 
episcopum  eorum  Romualdum,  et  eis  juxta  Uttus 
omnibus  convenientibus  taliter  comes  ille  Rogerius 
exorsus  est :  «  Dominiet  fratres,  sicut  vestra  novit 
sagacitas,  RobertusGuisoardusdux  olim  bonaeme- 
moriae  patruus  meus,  civitatem  hanc,  quam  modo 
vestratenet  prndentia,  invigoreanimiet  prudentia 
multaexpugnans  acquisivit;  deindepostdiscessum 
Rogeriusduxejusfilius,  consobrinus  noster^Pacifice 
tenuit  cum  vestra  prosperitate;indeduxGuillelmu8 
haeres  ejus,et  filius  usque  in  praesentiarum  viriliter 
dominatus  est.  Nuncvero  judicio  Dei  adveniente 
dux  ipse  Guillelmussinefilio  mortuus  est.  Ego  ita- 


maxime  SaracenXy  quibus  ex  morle  regis  dolor  non 
fictus  obveneratf  saccis  opertae,  passis  crinibus,  et  die 
noctuque  iurmatim  incedentes^  ancillarum  praeeunte 
multiludine,  totam  civitatem  ululatu  complebant,  ad 
pulsata  tympana  cantu  flebili  respondentes,  Si  eiiam 
de  Boni  Neapolis  ducis  morte,  ut  legitur  in  ejus  tu- 
mulo,  Neapolitani  turmatim  condolueruot.  Nec  tan- 
tum  in  luctu  ejusmodi  mos  servabatur,  sed  etiam  in 
publica  laetitia.  Idem  Falco  ad  an.  il39  :  Audiens, 
inquit,  populus  Romanus  domini  papx  Innocentii  ad- 
ventum,  catervatim  obviam  exivity  et  illum  gaudio 
magno,  et  honore  suscepit,  Quin  non  alio  ordm3  ad 
sacras  tuncprocedebant,conveniebantque  praecipuas 
solemnitates,  easque  celebrabant.  Anastasium  Bi- 
blioth.  siccapio  in  Leone  III  dicentem,  <juod  Romse, 
qua  die  idem  ponlifex  a  Romanis  clericis  lingua,  et 
oculis  fuit  privatus,  indictis  majoribus  Laetaoiis, 
omnes  tamviri,  quam  feminx  devota  menle  catervatim 
in  Ecclesia  B,  Christi  martyris  Laurentii,  qux  Lu- 
cinae  nuncupalur,  ubi  et  coUecta  prasdicta  inerat,  oc- 
eurrerant,  Nec  nisi  catervatira  etiam  recedebant : 
idque  est  S.  Paulino  Nolano  in  Nalali  7,  sotvere  coe- 
tus  a  templo,  Catervas  autem  tales  regionatim,  col- 
leclas  disco  ex  Gisleberto  in  Vita  S.  Roraani,  lib.  ii, 
cap.  15,  apud  Biblioth.  Floriac,  ubi  de  pueri  cujus- 
dara  matre,  surdi  et  claudi,  quae  viderat  per  som- 
nium,  se  ad  sanctorum  Ecclesias  filium  detulisse, 
sanitatemque  ei  expostulasse.Qut^z^  ita  visis^  inquit, 
superveniente  diei  splendore,  audioit  referri  a  con- 
manentibus,  quod  ad  S.  Romanum  ire,  ac  pecutiare 
deberent  orationem  celebrare  sacrificium.  Quem  la- 
borem  lola  cum  Ms  suscipiens  induatria,  eorum 
juncta  agminij  unicum  detulit  pignus  ad  limina  prx- 
fati  protectons.  Sed  adverte  peculiare  illud  fuisse 
sacrificium,  et  laboriosum  ;  nam  solebant  singula- 
rum  regionura  incoleein  singulos  ccetus  adunati,una 
cura  ecciesiasticis  viris  suae  regionis,  quibus  praeci- 
pua  cura  erat  processionera  ducere,  habereque  tura 
ad  sui  nominis,  tum  ad  suarura  ecclesiarura  decus 
quam  ornatissiraam,  stalulis  diebus,  si  feslum  in 

Elures  dies  producebatur,  ad  sacras  vigilias  cele- 
raodas  procedere  :  sacra  caniica  canentes,  cere08-> 
Patrol.  CLXXIU. 


que,  et  lampades  accensas,  et  vexilla  simul  ^estan- 
tes,  et  pegmata  majoris,  minorisve  molis  vario  arti- 
ficio  elaborata,  in  teraplo  ejus  divi,  cujus  festum 
agebatur,  aiiquandiu  ad  devoti  cuitus  argumentum 
asscrvanda.    Cujus  sacriritus  luculentum   praefert 

Q  exemplura  noster  Fsdco  ad  an.  1119,  exiguumque 
nunc  etiama  Campanis  servatur  vestigium  in  festo 
Inventionis  S.  Stephani  protomart*,  qui  machinulas 
a  sacerdotibus  definitarum  Ecclesiarum  ad  cathe- 
dralem  ecclesiam  delatas,  appellant  (ajos :  detorto 
vocabulo  an  antiguo  Langobardio,  farae,  auod  apud 
Leges  Langobardi.,  lib.  m,  tit.  12,  et  Paulum  Diac. 
lib.  u,  cap.  7,  sive  9,  sonat,  idera,  ac  generationes, 
vel,  prosapicB.  Nam  ipsi  utique  singuli  faji  insignia 
qusedam  esse  videbantur  singularura  regionura,quaB 
urbani  populi  convenientis  ad  eam  synaxim  stirpes 
complectebantnr.  Istamque  nominis  orig^nem  sequi 
penitus  placet :  vero,  quaravis  etiam  simile  videri 
posset.  dictos  esse  phajos,  (^uasi  phalas  :  priscis  sic 
appellatas  turres,  teste  Servio  ad  iEneid.,  lib.  ix,  et 
Isidoro  Etym.,  lib.  xvui,  cap.  7,  quibus  ii  forraa 
maxime  accedunt.  At  a  MiSt  hoc  est  ab  ejusce  no- 
minis  arborura,  sive  aliarura  arborura  virenlibus 
ramis,  quos,  celebri  etiam  in  solemnitate  Transla- 

r.  tionis  S.  Matthaei  apost.  re^ionatim  Salernitanus 
populus,  ac  dioecesani  oppidatira  ad  cathedraiem  ec- 
clesiam  convenientes  laetitiae,  ethonoris  causa  anti- 
quitus  importabant,  sicut  ex  ejusdem  Ecclesise  ve- 
tusto  libro  Rituali  ejusmodi  imagunculis  belle  de- 
dicto  cognovi,  minime  nostros  structiles  dictos  crc- 
dara  fajos.  MuUoque  minus,  quod  tanquara,  phari, 
annexis  ardcntibus  cannellis,  lucernisve  in  noctu, 
dura  procedebatur.  prselucerent  ;  nam  accensee  qui- 
dera  raculae  in  ejusraodi  pocessionibus,  ut  est  di- 
ctura,  praeferebantur,  tuncque  ad  vigilias  faciendas, 
celebrandasque  procedi,  prisco  sane  verbo  diceba- 
tur  ;  sed  rainimenocturnura  illudconstattunc  fuisse 
sacrum  :  Gislebertus,  inquit,  verbis  supra  relatis  ; 
superveniente  diei  splendore,  audivit  raulier  referri  a 
eommanentibus,  quod  ad  S,  Romanum  ire  deberent^ 
etc.  Pbrbqr, 


39 


1195 


FALCONIS  BENEVENTANI 


1196 


que,quiex  ejusprogeDieproductussum,  sivestrfle  A  riusSiculorumcoaies,pr8efalumpontificeQi  flono- 


placuerit  nobilitati,  vestrara  imploro  civilitatem, 
quatenus  consilium  habeatis,  et  me  praster  quem- 
libet  alium  diligentes,  dominium  nostrum,  etamo- 
ris  vinculum  consequamini.  Nam,  Domino  auxi- 
iiante,  et  vita  comite,  ad  melioris  status  vigorem 
pervenietis,  et  divitias,  quas  sub  tempore  pristino 
habuistis.  <c  Quidmulta?Givesilli,  consiliocommu- 
nicato,  civitatemSalerniejussubfidelitati  commi- 
serunt.  Sacramentis  cl  vium  omnium  diligenter  fir- 
matis  poUicentes  suam  nusquam  deserere  diiectio- 
nem.  Juravit  statim  comes  ille  Rogerius,  quod  sine 
judicio,  et  sine  culpa  eos  non  capiat,  neque  capi 
permittat,  neque  extradies  duosinexpeditioneillos 
perducat,  et  castellum  Turris  majoris   de  illorum 


rium  petitionibus  suiscircumflectinon  posse,  prae- 
fatoRaonide  Fraineta,  etUgoniinfanti,omnibusque 
circaBeneventanamcivitatem  fautoribus  snis  prfie- 
cepit,  quatenus  quot  possent  captivos,  perducerent 
Beneventanorum,  et  afflictionibus  multis  civitatem 
infestarent.Qui  vere  magis  quam  fuerat  eis  injunctum 
exsecuti  sunt ;  prtiecipue  Rao  de  Fraineta,  qul  valde 
civitatem  ex  antiquo  oderat.  Guilielmusigitur,  qui 
tu  nc  Beneventanorum  prteerat  rector,  ferociam ,  et  in- 
festationem  praefati  persentiens  Raonis  de  Fraineta, 
consilio  habito,  die  quidem  festivitatis  S.  Martini 
totius  civitatis  partes  submovit,  ut  armis  acceptis 
super  Raonem  illum  festinaret,  qui  iibentissime 
perrexernnt,  ut  ultionem  acciperent  deacceptis.  At 


potestate  non  auferat,  et  si  quis  abstulerit  ejus  au-  ^  praedictus  Rao  quinquagintaferemilites  et  pedites 


xilio  sub  eorum  potestate  restituat.  Et  his  actis 
civitatem  ingreditur,  et  ibi  honeste  commoratur. 
AudiensautemBeneventanuspopuIuscomitemillum 
Salernitanam  habuisse  civitatem,  quosdam  civitatis 
sapientes  ei  miserunt,  dilectionis  vinculum,  et  obse- 
quiapollicendo.  At  comes  ille  gratis,  etretributionis 
munera  remisit  Beneventanis,  vita  comite,  reddi- 
turum.  His  et  aliis  ita  decursis,  universum  du- 
catumAmalphitanorum  circumquaque  comes  ille 
iiuae  subjugavit  potestati  ;  etinde  procedens  Tro- 
janam  civitatem^  et  Melphitanam,  et  totius  fere 
Apuliae  partes  obtinuit.  Landuphum  quoque  de 
Montemarano,  etLanduIphumde  Sancto  Barbato, 
et  Raonem  de  Fraineta,  et  Ugonem  infantem, 
cum  omnibus  eorum  perlinentiis  ad  suam  redegit 
ditionem.  Quibus  peractis  victor,  etexsultans  Sici- 
liamrepedavit.GontinuoconsiIiohabito,adducatus 
arripiendum  hooorem  animum  impulit  elatum  ,  et 
prfiBcepitomnibusin  terrasuamanentibus,  utducem 
Rogerium  eum  vocitarent,  quod  etfactum  est.  Misit 
prffiterea  dominopapee  Honorio  muneramulta  auri 
etargenti,  pollicitandoinsuperetiam  civitatem  Tro- 
janam,  et  Montemfuscum^  ut  ducatus  ei  vexillum 
et  nomen  largiretur  ;  quod  nunquam  tempore  illo 
praedictus  papa  Honorius  ei  concedere  dignatus  est. 
Unde  discordia  multa,  etsanguinisefifusioortaest. 
Qualiter  autemsibi  praedictus  pontifex  Honorius,et 
quando  ducatum  concessit,  in  subsequentibus,  vita 
comite.describam.  Audiens  autem  prffidictus  Roge- 

(33)  Nec  de  discrimine,  in  quo  Beneventana  civi- 
tas  tunc  erat,  nec  de  adventu  papse  Honorii  ad  eam, 
aliisque  eius  gestis  in  hoc  an.  1127,  qaaetamen  ora- 
tio  a  praefato  pontifice  in  conventu  Capuae  habita, 
inferius  descnpta,  utcumque  exponit;  nec  de  prin- 
cipe  Roberto.estin  antecedentibus  quidquamdictum. 
Deficere  nunc  itaque  ea  in  Falcone,  nemo  erit,  qui 
non  fateatur.  Sed  ipse,  ex  industria  foitasse,  quam- 
vis  sane  rudi,  Honorium  cum  faciat  ea  quae  per- 
pessus  fuerat,  in  concione  enarrantem,  reliqua  de 
principe  Roberto  cx  Pelro  Diac.  lib.  iv,  cap.  96,  et 
ex  anonymoCassin.  amc  castigato  sunt  petenda  : 
scilicet  eodem  anno  H'^7,  quo  e  viris  decesserat 
dux  apuliffi  Guilielmus.  in  fata  ctiam  concessisse 
Capuse  principem  Jordanum  U  (huius  obitus  inanti- 
quis  Emorlualibus  notatur  xiv  Kal.  Januarii)  eique 
in  principata  successisse  prsefatum  Robertum  ejus 


multossecumoccultaverat.  tJndeex  improvisoinsi- 
liens  multosBeneventanorumin  fugam  conversos 
comprehendit.  et  eos  turpiter  influmine  Sabbati,et 
extrainvenit.  Sicquead  castrum  Ceppaluni  secum 
perduxit  captivos,  eteis  taliter  alligatis  bona  illo- 
rum  argenti,  et  auri  pro  redemptione  accepit.  His 
taliteromnibussuperiusnarratisevolutis,pr8edictus 
pontifex  Honorius  nihil  utilitatis,  virtutis  erga 
civitatemBeneventanam  agere  deprehendens,  con- 
siliosalutisacceptoinKalend.Januarias  Capuanam 
civitatem  adivit.Continuoprsedictus  Robertusprin- 
ceps  officiosissime  illum  excipiens  ad  palatium 
episcopiiCapuanigaudiomagno  eum  castrametari 
praecepit  (33).  Nccmora  :  praefatuspontifex  hono- 
rius  archiepiscopos  et  abbates  accersiri  praecepit, 
quatenus  ad  principis  unctionem  convenirent,  qui 
euDtesdiestatutoexsultationeingenti  ad  Cupuanam 
e^clesiam  convenere.  Archiepiscopus  itaque  Capua- 
nus j uxta  praedecessorum  suoru m  privilegium,  prie- 
sente  tanto  ac  tali  pontifioe  Honorio  cum  turha 
virorum  religiosorum,  quae  convenerat,  et  |episco- 
porumconventu,  praedictum  Robertum  in  princi- 
patus  honorem  inunxit  et  confirmavit.  0  quantus 
exsultationisetgaudiiadfuitaffectuscoeiorumregem 
testamurviventem,neminemprincipum  vetustorum 
tali  jubilatione  et  jucundilate  nobilitatum  fuisse. 
Audivimus  profecto  sicut  ex  eorum,  qui  interfuere 
comperimus  testimonio,qui  nquemilJia  virorum  ad 
tanti  principis  unctionemconvenisse.  Pontifex  au- 

^  filium,  hujus  nominis  secundum  ;  quod  utique  Falco 
pluribus  exposuerat  ;  sicuti  ejusdem  etiam  descri- 
psitinaugurationem,  enarransquo  pacto  Arehiepi- 
scopus  Cape<anti5  (erat  tunc  Oiho)  juxta  pradecesso' 
rum  suorum  privuegium,  ac  juxta  antiquum  princi- 
pum  Langobardorum  ritum,  prassente  tanto,  actali 
pontifi^  Honorio  cum  turba  virorum  religiosorum, 
qu(e  convenerat,  et  episcoporum  conventu  {episcopoSy 
non  archiepiscopos  cum  abbatibus  ad  eam  solerani- 
lalem  a  papa  accersilos  in  Falcone  legendum  est  ; 
ni  mavis  ulrosque  :  nam  sublimationi  principis  Ri- 
ciiardi  III,  actie  in  an.I120,  eidemque  auctori  de- 
scriptae,  adfuit  ctiam  RofTridus  eleclus  archiepisco- 
pus  Benevenli)pra?^tc/ttm  Robei'turn  in  principatm 
honorem  inunxit  (oleo  scilicet  sancto  perfudit)  et 
eonfirmavit :  mense  nimirum  Januarii,ineuntecoromQ- 
ni  anno  1128,  qui  Falconi  usque  ad  sequentem  Ma^ 


1197 


CHRONICON. 


il98 


tem  Honorius  taniam  episooporum,  et  proborum  A  deditum  super ci vitatem  inducant  Beneventanam, 


virorum  multitudinem  aspiciens,  principe  illo  sa- 
crato,  eminentiori  ascendens  loco,  taliter  exorsus 
est :  «  Domini  et  charissimi  fratres,  sicut  vestra  co- 
gnovil  charitas,  diu  est,  quo  Romanam  sedemre- 
linquens,  apud  civitatem  Beneventanam,  qunsspe- 
cialis  Romanae  attinet  sedi,  pacificus  venerim,  et 
omnibus  abjectistempestatibus^circa  convicaneos 
nostros  hospitatus  sum.Biduo  autem  post  nostri 
adventus  praBsentiam  Rogerius  comes,  B.  Petriad- 
versarius  circaci  vitatem  Beneveatanam  milites  fere- 
quadringentos  ob  civitatis  ruinam,  nostri  dedecus 
inauditum  induzit,  qui  vere  horis  omnibus  civium 
bona  depraedati  sunt,  et  eorum  possesioaes  assidue 
incisioni  posuerunt.  Nos  autem  universas  illorum 


et  de  B.  Petri  virtute  eductam,  suas  obtineant  di- 
tioni,  el  polestati.  Insuper  vobis  omnibus,  quioivi* 
tatum  dominia,  et  castrorum  vigores  tenetis,  ter- 
roribus  multis,  vanisque  tempestatibus  minitatur, 
quatenus  uniouique  vestrum  munitiones,  et  in  qui^- 
busconfiditisarcesauferat,  etsecundumejus  velle 
vitam  vesiramdispooat,  et  proutvult  et  quomodo 
vult,  de  civibus  peregrinos  faciat,  et  de  viris  locu* 
pletatis  pauperes  [statuat,  et  egenos.  Nos  itaque 
mentis  suse  iniquitaien* ,  et  excogi  tationes  quibusdam 
signorum  conjecturis,  pereos,  qui  hactenusperpessi 
sunt,  cognoscentes,  longe  lateque  vitavimus  et, 
pollioitationes  suas  tanquam  virus  mortiferum  fu- 
gientes,nulio  modo  paruimus,  ncque,  utiladicam, 


sustinentes  afflictiones,  ut  ab   iilorum  desisterent  g  auribus  percipere  dignati  sumus.  Auri  quippe  et 


pertinacia,  excogitavimns :  insuper  etiam  praediclus 
comes  Rogerius  cum  Ugone  infante,  et  Raone  de 
Geppaiunipro  civitatis  detrimeoto  gravissime  con- 
foederatus  est,  existimans  nostimori  ejussuccum- 
bere,  et  nef andis  ej  us  petitionibus  operam  dare .  Ugo 
itaque  et  Raoconjuratione  tali  alligata,  quotidiecon* 
finia  civitatis  igne  ferroque  consumere  coeperunt, 
Nos  autem  omnia,  qu8B  ingerebantur,  aspicientes, 
solam  Dei  Omnipotentis  misericordiam  praestolan- 
tes,  ccelestis  Regts  auxilium  et  beati  Petri  invoca- 
bamus.  Deindene  civitas  prorsus  turbaretur  Bene- 
ventana,  talibus  commota  affliciionibus,  militum 
amicorumdepoposcijuvamen ;  sicqucprout  potui* 
mus,  obsistere  coepimus  corum  pertinaci».  Cumque 


divitiarum  o  quantas  pollicitus  est  cumulationes, 
duntaxat,  si  ei  ducatus  honorem  largiri  vellemus, 
divitiarum  sane  iUarum  multimodas  evitans  pro- 
missiones,  tum  pro  Romanffi  sedis  honestate,  quam 
coDservare  certavi,  tum  pro  vestri  exsilii,  quod  horis 
omnibus  terrore  expavi,  Deum  omnium  factorem 
sfficulorum,  qui  renes  scrutatur,  etcorda,  dejeciet 
dedignatus  sum.  Pro  vestra,  credatis,  confusione  et 
expulsionedivitias  tantas  promiserat ;  excogitans  ad 
ejus  libitum  me  usquequaque  devolvere,  etconsen- 
sumvestrae  largiri  exsulationi.  Ego  vero  dilectionis 
vestrffi  vinculum  amplexatus,  mori  prius  vobiscum 
elegerim,  quam  ej  us  pollicitationibus  nefandis  adhae* 
r^re.Vitam  igitur,mortisqueasperitatem,  oharissimi 


proquibusdamimminentibusnegotiiscivitatemTro-  n  confratres,  et  fflii  in  vestra  tenetis  electione,  etvo- 


janam  adissemus^praefaiusRao  deCeppaluni  Bene- 
ventanos  cives,  qui  ob  vindicandas,  quas  passi 
fuerant,contumelias,  diefestivitatisB.  Martinicirca 
ej  usdem  Raonis  confinia  exieran  t ;  ira  divina  et  f  urore 
coelitus  adveniente,  ducentos  fere  captivos  tenuit, 
et  in  ima  carceris  denudatis  corporibus,  alligavit. 
Deinde  quosdam  captivorum  civium  Ugoni  infanti 
viro  nefandffi  memoriffi,  et  tyranno  horribili,  ut 
cruciatibus  et  suppliciis  afficerentur  donavit.  Qui 
Ugo  dentibus  eorum  radicitus  evulsis,  et  membratim 
diiaceratis,  pretio  eorumaccepto,  distraxit.  Eos  vero 
quos  Rao  ipse  detinuit,  periculo  farois.  etfrigoris 
jugiter  affligere  nondesistit.  Quidmulta  ?  universa, 
qu6e  excogitari  possunt,  convicia  Beneventanis  ca- 
ptioni  positis  inferuntur.  Praeterea  die  noctuque 


luntate,  dummodo  pugnare  veiitis,  et  vigorem  hone* 
statistueriad  invicem  exaestuatis :  prudentiam  ves- 
tram  certissimam  expertus  sum,  nihilque  restat, 
nisi  utomnidesidiaabjecta,  et  cordistorporedepo- 
sito,  Romanee  sedis  dignitatem,  quffl  pro  vobis  om- 
nibus  assidue  intervenit,  defendatis,  et  vobisipsis, 
quem  tenetis  vigorem,  et  filiis  vestris  conservare 
conemini.  Subvenite  itaque,  virifortissimiet  bella- 
tores  perspicui,  et  dum  tempusprosperitatissucce- 
dit,  viribus  ounctis  justitise,  quam  amplectimur, 
severitatem  ad  ardua  sublevemus.  Deus  enim,  qui 
justitiae  via  est,  et  lux  veritatis,  et  B.  Petri  apostolii 
interventio  nos  quotidie  liberabit,  et  auxilium  a 
sanctoejus  soliopietate  assueta  largietur.  »  Hsc  et 
multahis  similiapontificeHonoriolacrjmis  irngan- 


minantu,  ut  comitem  illum  Rogerium  anathemati-  ^  tibusprsedioante^voxmilitumpopuliqueomnis,  qui 


tium  estii27.  Porro  quia  Campanus  archiepiscopus 
praefato  privilegionon  antea  donatus  censendus  est, 
quam  Principaius  Capuae  digniias  ab  Othone  i, 
impcriaJi  auctoritaie  fuisset  confirmaia,  prsesidenle 
tunc  in  ca  urbe  Pandulfo,  cognomine  Caput  ferreo, 
dequopauca  libavi  lib.  I,  plura  diciuruslib.  n  Hist. 
Langobard.  ea  plane  prserogativa  nec  ab  alio,  quam 
a  Joanne  XIII,  qui  Campanam  Ecclesiam  per  eadem 
tempora,  ei  in  an.  968  in  archiepiscopaium  erexit 
videiur  auctus.  Hanc  auiem  nosirae  ecclesiae  meiro- 
politicam  dignitaiem  aeiaie  minorem  faccrecum  ne- 
queant,  qui  eam  suse  ecclesise  pari  decore  aliquanio 
recenlius  preediiae  anieferri  doleniy  mira  res  est,  ad 
quot  in  dies  nova  se  vertaniargumenia,  sedet  dimi- 
nuta  etiam  (non  credam  fraude)  tanquam  e  sinu, 


proferant  prisca  monumenia,  et  auctores  ;  quorum 
lallaciam  nunc  non  deiegam,  nam  ipsi  sunt  sibi  in- 
viccrasui  indices  erroris.  At  nobiscurhanc  invident 
nosii*6e  seneciuiis  prserogaiivam.  quse  recens  est 
prae  aniiquissima  illa  ab  usque  Ecclesiae  Chrisiianae 
primordiisenaiaCampanse  sedisdigniiaie?  Sane  qui 
miiio  prsesentis  saeculi  de  regionibus  Suburbicariis 
peracuie,  summaque  cum  erudiiione  disputaruni, 
uliro  Campanam  Elcclesiam,  non  aliam,  in  omni 
Campaiiia  per  ea  tempora  archiepiscopali  munere 
exornatam  consenserunt,  ac  velul  rem  exploraiissi- 
mam  consianterasserere,  de  caeiero  discordes,  non 
dubitarunt.  Oralioncm  autem  a  papa  Honorio  in 
Campanoconventu  habitam,et  a  Falcooedescripiam, 
in  multis  legcs  apud  Baronium  mcliorem.  Perbcr. 


il99 


FALCONIS  BENEVENTANI 


1200 


convenerat,eflBcitur,  et  unaconcordiaclamaverese, 
suaque  oninia  pro  B.  Petri  fidelitate,  et  sua  tradi- 
turos.  NovissimeRoberlusnoviterprinceps  statutus 
coram  omnibus  taliter  pollicelur  :  (tEn,Pater  vene- 
rabilis,  et  personam,  quamaspicis,  ettotiusprinci- 
patus  mei,  quemtradidisti,  virtutemtuie  committo 
dilioni,  etadtuum  imperiumomniasnbjacebunt.  » 
Idipsum  Hainulpbuscoraes,etmultialii  procereset 
episcopi,  qui  convenerant,  pollicentur.  0  quales, 
lector,  promissiones,  si  adesses,  aspiceres,  quee 
ex  eorum  promissis,oriebanturlacrymationes,  quas 
81  universas  eoarrare  voluissem,  fastidium  auditoribus 
oriretur !  AudiensautemapostolicusHonoriusmul- 
titudiuem  illam  ad  ejus  exorationes  consentaneam 
dedisse  concordiam,  Salvatori  omnium  Deo,  et 
beatis  apostolis  Petro  et  Pauio  gratias  egit,  qui  in  se 
sperantibus  subvenit,  etquotidianuni  prsebet  auxi- 
lium.  Continuo  exauctoritatedivina,  et  beataeMariae 
Yirginis,  et  sanctorum  Apostolorum  meritis  talem 
eis  impendit  retributionem  ;  eoram  videlicet,  qui 
delictorum  suorum  pcenitentiam  sumpserint,  si  in 
expeditione  illa  morientur,  peccata  universa  remi- 
sit:  iliorum  autem,  qui  ibi  mortui  non  fuerint,  et 
confessi  sunt,  medietatem  donavit.  Audiens  itaque 
prfisfatusprinceps,  etcomesRainulphus tanti  bene- 
ficii  gratiam  ab  Honorio  pontifice  prolatam,  ala- 
critate  ingenti  locupletati,  cum  universis,  quicon- 
yenerant  ad  eorum  propria  secesserunt.Nec  mora: 
totius  sui  principatus  orbem,  et  comitatus,  preeco- 
nibus  tonaniibus  feriunt,  ut  unusquisque  ad  pon- 
tificis  paretur  solatium.  Populus  autem  universus 
eorum  imperio  consensit.  Accesserunt  interea  prte- 
dictus  princeps,  et  comes  Rainulphusad  pontificis 
prflBsentiam,  et  ei  salutis  coiisilium  inventum  inti- 
mavere,  prius  videlicet  Ugoneminfantem  a  comite 
ilio  conveniri  oporteret,  q  uoniam  quidem  datis  in  ter- 
se,  et  acceptis  securitatibus  alligati  videbantur. 
Apostolicus  autem  dictis  illorum  et  assensum  prae- 
buit,  eteorumfidemcommendavit.  Gonfestim  quos- 
dam  suorumprocerum  comes  ilie  accipiensad  Ugo- 
nem  conveniendum,  utjustitiam  ei  sequatur,  dele- 
gavit,  addensinmandatis,  utobsides,  etfldejussorei 
acci  peret,  quatenus  securitate  omni  adhibi  ta,  curiam 
comitisadjustitiam  faciendam  veniret.Quid  multa? 
neque  obsides  voluit,  nec  curiam  comitis  adivit. 
Gomesigitur  protinusomnia  pontifici  Hooorio  pate- 
fecit,  deiode  praefatus  princepsetcomes,,  sicut  polli- 
citi  sunt,  militum  copiosam  manum  et  peditum  inuu- 
meram  multitudinem  arripiens  super  casteilum 
«psius  Ugonis  infantis,  nomine  Lapiilosa  commea- 
vit.  Audiens  Guillelmus  tunc  rector  Beneventanus 
castellum  iilud  sic  obsessum  fuisse,  civitatis  totius 
partes  voce  praeconis  intonuit,quatenus  arrai«educ- 
tis  ad  expeditionemillam  properarent.  Populusita- 
que  paratus  ad  necessaria  expeditionis  citissime 
festinavit.  Triduo  autem  post  preefatus  rector  sum- 
ptis  secum  fere  duobus  miliibusbominum  superca- 
stelium  iilud  tetendit.  Gumque  sic  acriter  castrum 
Ulud  obsessumfuisset,  silva,  quaa  ob  ipsius   oastri 


A  tuitionem  longo  extempore  surrexerat,  celeriter 
incisa,  et  in  ignem  est  conversa.  Deinde  Beneven- 
tanus  populus  unanimiter  aggregatus  castri  illius 
aggrediturmunitionem,eteoaggresso,  viriliter  ex- 
pugnatum  e.^t  capi :  quidem,  et  comburi  potuisset, 
dummodo  comitis  Rainulphi  auxiiiumsubveniret; 
sed  quia  comes  ille,  prout  poterat,  auxiliari  noluit, 
Beneventanus  populus  ad  suacastrafatigatusreyer- 
titur.  Altera  autem  dic  adveniente  Beneventanus 
aspiciens  populuscomitis  auxilium  et  principes  non 
ita  viriliter  adesse,  prout  polliciti  sunt  apostolico, 
pavore  tflBdioque  correpti  super  talibus  dilationi- 
bus  mirabantur.  Mane  autem  facto  praedictus  prin- 
ceps  tentorium  suum,  et  apparatum  ejus  amoveri 
praecepit.  Deinde  comes  f^ainulphus  pro  tempore 

Q  nivali  et  periculoso  instanti,  manere  excusabat  in 
tanta  expeditione,  sicque  una  oum  principe  dis- 
cessit.  Rector  igitur  illorum  deprehendens  excu- 
sationes,  ut  populus  omnis  ad  civitatem  reverte- 
retur,  praecepit.  Nec  mora,  jussa  sumentes  cursu 
rapidorepedaverunt :  obsidioautem  illa  iv  Kalsnd. 
Februarii  facta  est.  Prcefatus  itaque  pontifex  qui 
apud  Montemsarculum  morabatur  castrum  illad 
sic  dimissumfuissedeprehendens,  etpollicitationes 
principis,  et  oomitis  non  circa  eum  prospere  com- 
morari  dolore  inaudito  turbatus,  ultra  quam  credi 
potest  condoluitinfremendo.  Gontinuoiter  arripiens 
Romanos  fines  adivit.  Princeps  itaque,  et  comes 
dolosassuasmachinationes  circapontificem  excusa- 
bant  Honorium.  Apostolicus  autem  universa  quee 
facta  fuerant,  et  audita,  cordissecretoconservans, 

^  torvo,  ut  itadicam,  lumine  eos  aspectans,  sicat 
mente  conceperat,  festinavit.  Quibus  ita  peractis, 
G  ualterio  Tarenti  no  praecepit  archiepiscopo,  ut  Bene- 
yentum  veniens  civitatis  negotia  studiose  curaret, 
etejus  consilio  civitatem  tueretur.  Insuper  etiam 
rectori  prsefatomandavit,  ut  sohdos  deregalibusac- 
ceptos  archiepiscopo  iili  coromitteret,  de  quibus 
militescivitatis  armarentur,  et  auxiUum  secundura 
yires  prseberetur.  Rector  itaque  solidos  illos  miii- 
tibus  largiri  distuiit,  cum  usque  iitteris  propriis 
mandatum  accepisset,  etimperio  accepto  equitibus 
solidos  illos  largitusest. 

Anno  ii28  Dominicee  Incarnationis,  et  iv  anno 
pontificatus  domini  Honorii  papse,  mense  Martio  vi 
indictionis  ;hocannopapaUonorius  venit  Beneven- 

0  tumcum  ducentismilitibusRomanorum,  et  invenit 
Robertum  principem  Capuanum,  etcomitem  Rainui- 
phum  cum  exercitu  magno.  et  civium  Beneventano- 
rum  muititudinesuper  casteiium  turris  palatii,  et 
illud  vaide  expugnantes,etobsidentes,quodcastel- 
ium  erat  Ugonis  infantis.  Ugoenimipsecontraprae- 
dictum  principem,  et  comitem  Rainulphum  insta- 
bat,  etcastro  iilosic  obsesso,  et  mirabiUter  expu- 
gnato,  dominus,  qui  illud  observabat,  quia  iUud 
defendre  non  valebat,  in  potestate  principis  et 
comitis  tradidit.  Quibus  ita  peractis,  prasdictos 
apostolicus  Honorius  audiens  comitem  Rogerium 
Sicuiorumcontraejus  voluntatem  quotidie  iasistere 


ISOl 


CHRONICWN. 


4201 


et  Apuliee  parteftdetinere,  Robertumprincipemno- 
mineetcomitem  submovit,  ut,exercitu  congregato, 
super  comitem  illum  Rogerium  festinent  :  quid 
multa  ?  simul  cum  principe  et  comite  iilo  Apnliam 
descendit  preedictus  apostolicus,  et  Grimoaldum 
Barensem  et  Tancredum  Tocari  praBcepit,  utomnes 
unanimiter  adversus  comiten  Siculorum  insistant, 
quod  et  factum  est.  Gomes  itaqueRogeriussentiens 
apostolicum  cum  exercitu  valido  militum  et  pedi- 
tum,  etbaronibus  iilis  adversus  se  venientem,  in 
montana  secessit,  devitans  aposlolici  virtutemi  ne 
aliquo  modo  aliquideisinistrumcontingeret,  etsic 
per  quadraginta  dies  apostolicus  ilie  ardenti  sole 
mensis  Julii  fatigatuscomitemiliumobsedit.  Interea 
praedictus  princeps,  quia  delicati  corporis  erat  et 
laborem  sustinere  non  poterat,  coepit  a  fidelitate 
apostolici  declinare,  ezcogitans  quaJitercastraejus 
dimitteret,  et  ad  propria  repedaret,  et  tentoria  sua 
amoverifecit,etiterarripereconabatur.Apostolicu8 
itaque  principis  fraudem,  et  aliorum  baronum  de- 
prebendens^  pactis  iutervcDientibuSyducatumpraB- 
dicto  comiti  Rogerio  por  cancellarium  Americum, 
et  cencium  Frajapanem  sedaturum  promisit,  et  ut 
comes  ille  circa  Beneventum  venit,  ibique  ducatus 
honoremeifirmaret.  Ct  hisactus,  Beneventumapos'* 
tolicusiilerevertitur,  et  comes  ille,  exercitu  suo 
aggregato,  Beneventum  venit,  et  in  monte  Sancti- 
Felicis  castrametatus  est.  Inde,  pactis  inter  se 
compbsitis  et  promissionibusadimplendis,  prsediotus 
apostolicus  in  octavo  die  Assumptionis  sanctse  MarisB 
duoatus  honorem  comiti  ilii  in  conspectu  fere  vi- 
genti  miiium  hominum  largitus  est,  adPontemsci- 
licet  Majorem  juxta  fluminisripam  post  solisocca- 
sum,  multi  enim  negotiis  interveoientibus,  dies 
illetotusdisputandointerseconsumptus  est.  Etquia 
comes  ille  civitatem  Beneventi  introire  dubitabat, 
ideo  praedictus  apostolicus  foris,  ut  diclum  est  ad 
praedictum  Pontem  exivit,  et  ducatus  ei  tribuit  ho- 
norem  et  ducatu  acoepto,duxille  saoramentojura- 
vit  non  esse  in  facto  vel  consensu,  ut  B.  Petrus  et 
dominus  papa  Honorius ,  ej  usque  s  uccessor  es  Catho- 
licicivitatemBeneventanamperdant,etprincipatum 
Capuanum  non  capiat  vel  permittat  ad  capiendum. 
Ethisomnidus  actis  Salernum  revertitur,  et  Sici- 
liam  repedavit.  Diebus  autem  non  multis  elapsis  prae 
diclus  pontifex  Honorius  consilio  accepto  Romam 
reversus  est.  Sed  priusquam  urbem  Homani  ingre- 
dcretur,parsqu6edam  Beneventanorum  secundo  die 
stante  mensis  Seplembris,  Guillelmum  tunc  Beno- 

(34)  Per  plateam  Benevenii,  inquit,  non  per  pla- 
ieas  :  quae  tunc  quoque  et  sacro  Beneventano  pala- 
tio,  in  summa  urbis,  re  et  nomine  rpgione  sito, 
ducebat  recto  uec  minori  ilinere,  quam  omnis 
ejusdem  urbis  extenderetur,  nuncque  cxtendalur 
longitudo,  ad  Portam  Sancli  Laurentii,  in  regione 
positam  inferiori.  Apud  quam  exterius  de  more 
erat  carnarici,  faitque  etiam  ad  Salernitan»  urbis 
Portam  Novam,  el  ad  Capufie  Portam  pariter  No- 
vam  siveCastelli  olim,  nunc  diclam  Porlam  Nea- 
polis  :  hoc  est  locus  sub  dio,  muris  septus  ad 
quem  suspendii   morte,  unde  ei  fortasse  nomen. 


A  ventanum  rectorem  in  sacro  palatio  Beneventano 
gladiis  eductis  occidit.  Videlicet  miser  ille  rector 
furorem  partis  illius  fugere  tentans  post  altare 
S.  Joannis  de  Capella  palatii  fugit  et  ibi  se  occul- 
tans  infra  pedesJoannispresbyteri,  qui  ibi  missam 
tunc  celebrabat,se  abscondit,  sed  evadere  non  potuit. 
Ibi  vero  cultris  percussus  est,  el  foris  eductus  de 
palatio  illo  projicitur,etpedibu3ejusfunem  ligave- 
runt,  sicque  per  civitatisplateam  usque  ad  Carnariam 
Sancti  Laurentii,heu  miser  llapidibus  obrutus  pro- 
ductus  est  (34),  Et  eodefuncto,populuscivitatisfu- 
rore  arreptus,  domumPotonisSpitamete^et Joannis, 
et  Guislltii  judicum,  et  Transonis,  et  Laurentii,et 
Lodoici  medici  destruxerunt.  Ipsi  vero,  et  Daufe- 
rius  judex  populi  caventes  superbiam  ad  Montem« 

Q  fuscum  fugiunt.  Continuo  communitateintraseor- 
dinata,  populus  fere  totusjuravit,  ut  extunc,  et  sep- 
tem  annis  completis,  et  quadraginta  diebus  nonesset 
habitator  civitatis  praedictus  Poto  Spitameta  cum 
aUis  supradictis,  qui  civitatem  exierunt. 

Eodem  anno  Joannes  abbas  Sanctfle  Sophiee  octavo 
die  stantemensisNovembrismortuus  est,etFranco, 
qui  tunc  erat  mansionarius  electus  est.  Audiens  au- 
tem  praedictus  pontifex  mortem  rectoris  illius  sic 
contigisse,  dolore  turbatus  valde,  civitali  Beneven- 
lanae  minatur  ultionem  pro  tali  facinore  insectari. 
Gontinuo  consilio  accepto  miserunt  ad  prsedictum 
pontificem  legatos,qui  dicerent  mortem  rectoris  per 
stultos  et  viros  iniquos  advenisse,  rogantes  ut  rec« 
torem  idoneum  mitteret,  et  pacem  donaret  Bene- 
ventanis.  Pontifex  autem  consilioacceptodominum 

^  Girardum  cardinalem  rectorem  nobis  mandavit. 
Annoii29  Dominicae  Incarnationis.  Hoc  anno 
praedictus  papa  Honorius  Bene  ventum  venit,et  mense 
Augusto  prasdictum  Franconem  abbatem  monaste- 
rii  SanclflB  Sophise  consecravit,  et  precatur  Bene- 
ventanos,  qui  communitatem  fecerant,  ut  prsedic- 
tum  Potonem  Spitametam  cumjam  dictis  civibus, 
quos  de  civitateejecerant,etincivitatemrevocarent 
Beneventum,quod  obtinere  non  potuit.  Undeapos- 
tilicus  valdeiratusdeBenevento  exivit,et  ad  vicum 
quemdam,  qui  dicitur  Leocabante,  secessit  et  ro- 
gavit  praedictum  ducem  Rogerium,  qui  ibi  mora« 
batur,  ut  in  mense  Maio  venturo  cum  exercitu  ve- 
niret  et  de  civibusBeneventanis  ultionem  acciperet, 
quod  dux  ille  sacramento  juravit  taliter  facturum. 

D  lade  apostoiicus  ille  ad  castrum  Geppaluni  adivit. 
el  civitatempraedarifecit,  et  sic  valde  iratus  Romam 
repedavit.  Ethocanno  corporasanctorum  Januarii, 

nam  Latine  est  carnarium  cella,  ubi  caro  salsa  sus« 
peoditur :  alterove  supplicii  genere  peremptl,  sed 
et  viiissima  capila  semihumanda  comportaoantur  : 
Italice  lunc  diclus,  carnaro  et  carnajo  quem  Flo- 
rentina  academia  in  suo  Dictionario,  in  verbo  car- 
nnme  valere  ait,  sepoltura  eomune  di  Spedali,  o  di 
simili  luoghi.  Si  itaque  dicas,  ad  ecclusiam  Sancli 
Laurentii,  sitam  etiamnumextrapraefatamBeneven- 
tanoe  urbis  Portam  cognomincm,  ubi  vetustissimo- 
rumetiam  operum  ruderaapparent,  ctadejus  Noso- 
comion,  quod  inibi  fuerit,  spectasse  id  geous  sepul- 
turae  atque  Carnariam  non  repugnabo.  P£Rbgr. 


1203 


ti^ALCONIS  BENEVENTANI 


iM4 


Festiet  DesideriiRofiridustuDC  archiprasul  foras 
produzit  de  altari,  in  quo  antiquo  tempore  jacue- 
rant,  et  revera  non  honeste,  sicut  decebat  loco  illo 
manebant.  Undeinbasilicam,quam  Gualterius  Ta- 
centinus  archiepiseopus  pro  sanctorum  illorucn  di- 
lectione  construi  fecerat,  magno  cum  honoreetlsB- 
titia,  prsedictorum  sanctorum  ossa  coilocata  sunt, 
nobis  videntibuset  deiilorum  ossibusosculantibus. 

Eodem  a  nno  dominas  papa  Hooori  us  medio  mense 
FebruarioYiamuniyerseBcarnisingressus  est  adDo- 
minum  ;  et  dominus  lonocentius  electus  est,  post 
quem  Innocentium  die ipso ad  horam  tertiamPetrus 
Portuensis  episcopus  Petrum  filium  Petri  Leonis 
elegit  pro  Anacleto.  Deindelnnocentii  illius  electio- 
nem  damnantes,  Anadeti  pontificis  electionemcon- 
firmabant :  cumque  Leo  Frangenspanem,  qui  partem 
inoocentii  sequebatur,electionemAnacleti  audivis- 
set,  coepit  Romanos  cives  fideles  suos,  et  amicos 
exbortari^  ut  ejus  faverent  auzilio.  Inde  Leogerma- 
nus  prffifati  Anacleti,  srario  aperto,  totum  fere  po- 
pulum  Romanum  rogavit,  ut  juxta  vires  fratris 
electionem  tueretur,  quod  et  factum  est.  Sicque  ab 
utraque  parte  graviter  civile  bellum  8»vissimum 
incoBptum  est. 

AnnoDominicffilncarnationis  1130,  mense  Mar- 
tio  vmindictionis. Gum  predictus  Anacletus electus 
fuisset  Beneventanismandavit,qualiter  ipseelectus 
fuisset,  et  utBeneventani  sibi  facerent  fidelitatem. 


A  Prffifalus  igitur  Innocentius  consecratus  pontifez 
videns  populi  Romani  divisiones  et  civilia  bella 
quotidie  oriri,  consilio  habito  ultramontes  perrexit 
ad  regem  quidem  Francorum,  et  ad  alios  Romana 
sedis  fideles,  qui  honeste  et  diligenti  cura  ab  eis 
susceptus  est.  Gontinuo  apud Rhemensem  civitatem 
synodum  celebravit;  adcujusconventus  prssentiam 
archiepiscopi  et  episcopi  ferecentum(sicut  accepi- 
mus )  et  quinquaginta,  convenere.  Ibi  Anadetuoi 
illumet  ejusfautores  yinculis  excommunicationis 
alligavit. 

Eodem  anno  prsddictus  Roffridus  Beneventanus 

archiepiscopus  mortuus  est,  et  Landulphus  filius 

Roftridi  de  Garderio  electusest  in  archiepisoopum. 

Eodem  anno,  praedictus  Anacletus  YenitBeneTen- 

Q  tum,deinde  Abellinum  civitatem  ivit,  etcum  pr»- 
dicto  duce  Rogerio  stabilivit,  ut  eum  regem  coro- 
naret  Sicilias.  Et  his  statutis,Anacletus  ille  Beneven- 
tumrevertitur,  etdux  ipse  Salernum,  deindeSici- 
hamremeavit.  Anno  igiluripsoprffidictus  Anacletus 
cardenalem  suum,  Gomitem  nomine,  ad  ducem  illum 
direxit,  quem  die  Nativitatis  Domini  in  civitate  Pa- 
lermitana  in  regem  coronavit.  Princeps  vero  Ro- 
bertusGapuanuscoronamin  capiteejusposuit  ( 35), 
cui  non  dignam  retributionem  impendit.  Et  eodem 
anno  ipse  Anacletus  consecravitRomffi  prffidictum 
Landulphumarchiepiscopum.  El  his  omnibus  actis, 
idem  rex  Rogerius,  eiercitu  congregato,  compre- 


(35)  De  Rogerio  in  regem  coronando  convenerat 

Erimum  inter  ipsum  et  Anacletum  apud  Abellinum 
oc  anno«  aliquanto  ante  v  Kalendas  Octobris  :  et  q 
deinde  prffidicto  die  Anacletus,  jam  Abellino  Bene- 
ventum  reversus,  Diploma  conscripsit  de  regio 
titulo,  ac  regno  eidem  impertiendo,  quod  prostat 
apudBaronium  ;  et  tandem  in  Dominicffi  Nativitatis 
proxime  subsecuta  celebritate  ea  coronatio  peracta 
est  apud  Panormum,  ordine,  c^uem  exposuit  supe- 
rioribus  verbis  Falco,  sed  fosius  Alexander  Teles. 
lib.  11,  cap  1  et  seqq.  Sed  haud  latet  me  esse,  qui 
affirment,  non  semel,  sed  bis,  nec  tunc  primum,  sed 
anno  antecedenti,  Idibus  Maii,  Rogerium  pro- 
prio  arbitrio  persuasum,  regia  se  corona  etiam 
apud   Panormum,  redimitum    fuisse    per   manus 

guatuor  archiepiscoporum  ;  Bencventani  videlicet, 
ampani,  SalernitanietPanormitaniastantibus  com- 
pluribus  aliis  episcopis,  abbatibus,  ac  viris  religiosis 
prsBter  Djrnastas  nobilesque  milites  admodum  fre- 
quantes.  Qui  ejusce  narrationis  auctorem  se  habere 
contestantur  meditum  Ghronicon  Maraldi,  nec  di- 
cunt  quant»  antiquitatis.MonachiGarthusiani ;  qui-  d 
bus  facile  assentiri  Bon  possom,  tacentibus  omni- 
bus  antiquis,  et  prfficipoe  Alexandro  Telesino,  gui 
Rogerii  benevolus  et  familiaris  coronationem  e|us 
summo  sumptu  bominumque  omnis  conditionis  fre- 
qoentiain  Dominicis  Natalitiis,  ac  perinde  in  exitn 
anni  4430,  Antipapffi  Anacleti  auctoritate  actam,  et 
aFalconedescriptam,Iitteris  cum  consi^net  :  haud 
antecedentem.  vel  in  ipsius  Rogerii  gratiam,  siluis- 
set,  nec  pompa,  nec  antistitum,  procerumque  mi- 
noriconventu,  quin  nullo  tuncin  Romana  ^cclesia 
schismate  vigente ;  sed  HoDorio  sedente,  Rogerii  eo 
temporis  moraento  araicissimo,  celebratam  :  uni 
Fazellosuperiori  sfficulo  descriptam  Decade  n,  lib. 
vUfSedvah!  quam  inconvenientia  simul  compo- 
nenti.  Sane  quisquis  ille  fuerit  Maraldus,  is  quidem 
unius  tantum  meminit  coronationis,  sicut  facit  Fa- 
zellus  ;  et  prffiterea  non  incongrue  coronam,  Roge- 
rio  a  prffifatis  archiepiscopis  impositam,  est  commen* 


tatus  ;  quippe  regem,  quiSiciliam,cujus  metropolis 
Panormuscunctamque,  cis-Tyberinam  Italiam,  Be- 
neventano  olimy  Salernitano  etGampano  principatu 
fere  comprehensam  obtinebat,  ab  arcniepiscopis 
earumdem  urbium  condccebat  coronari  ;  quibos 
suos  principes  inungere,  ex  antiquo  more,  et  privi- 
le^io  competebat ;  atque  ea  ratione,  velut,  quadru- 
plici  corona  unico  actu  redimiri,  ad  instar  scilicet 
quatuor  Dynastiarumeodem  ab  rege  sub  unicoregno 
possessarum ;  nam  id  antiquitus  exemplo,  ut  autu- 
mabant,  petito  ex  sacris  litteris  usurparunt :  atque, 
ut  Hincmarus  episcopus  Remorura  in  Goronatione 
Garoli  Galvi  de  regno  Lotharii  Metis  acta  in  an.  869. 
quffi  exstat  unacura  ejusdemregiscapitulis,  est  ad 
populura  praefatus,  Reges  quando  regna  obtinuenmt : 
singulorum  stbi  diademata  imposuerunt.  Et  prffiterea 
non  ab  uno  episcopo,  sed  a  piuribos  siraulcoronam 
regi  imponi  solitam,quod  inpriori  iila  Ro^eriicoro- 
natione  observatum  fuisse,  Maraldus  tradidit,  ex  al* 
teraejusdem  coronationis  Garoli  Calvi  descriptione, 
adjecla  ad  finem  praefatorum  capitulorum  clare  pa- 
tet.  Sed  ad  verara,  et  a  nostro  Falcone  descriptam 
re^is  Rogerii  coronationera,  ut  me  convertam  : 
Princeps  Roberlta  Capuanus,  ait  iWe,  eoronamin  ea- 
pite ejus  posutt  ;  quod  scilicet  suae  di^nitati,  qua  cffi- 
teros  oranes  barones,  ipsuraque  Sergiura  mag.  mili- 
tum  Neapolitanum,  ut  est  apud  Telesinum  lib.  n, 
cap.  I,  Rogerio  tunc  obnoxios  supereminebat,  ac 
subjectioni,  qua  eidem  obstrictus  erat,  condecens 
fuit ;  nara  Roberti  patruus  decessor,  princeps  Ri- 
chardus  II,  ut  perhibet  Gaufredus  Malat.  lib.  iv, 
cap.  26,  homo  Rogerii  qoondam  Apulix  ducis  facttis 
/■fiera^  riijns  ducatus  jam  ad  prffisentera  Rogerium 
pervenerant  jura  ;  simillimoque  exemplo  legitur 
apud  Rigordora  coronatus  Remii  Philippus  rex 
Francorum  a  Reraensium  archiepiscopo  Homanao 
Sedis  Legato,  astante  Henrico  rege  Anglia  et  tx  um 
parte  super  caput  ejus  ex  debita  subjectume  coronam 
portantf,  Pireor. 


1205 


CHRONICON. 


ISO0 


hendit  Amalphiam ;  cumque  prffidictus  Anacletus,  A  sictruoidatusetyulaeribusmultisafiElictusdeeorum 


ut  supra  cum  duce  Rogerio  apud  civitatem  locutus 
esset  Abellinum,  Benevenlum  revertitur,  etconsilio 
accepto  vocari  fecit  prsBdictum  Joannem,  et  Daufe- 
rium,  et  Benedictumjudices,etLodoicummedicum 
et  Potonem  Spitametam,  et  accipiens  ab  eis  ducen- 
tos  solidos  reduxit  illos  in  civitatem,  etomues  iilo- 
rum  possessiones  concessit  eis,  deiode  cum  illis, 
et  aliis  suis  faUtoribus  tractavit,  quomodo  commu- 
nitatem  frangeret,  quteiDfracivitatem  coujuraverat 
a  tempore  mortis  prsenominati  Guilklmi  rectoris. 
Sffipissime  etenim  relatum  fueral,  quod  ob  ejus  in- 
festationem,  et  civitatis  detrimentum  communitas 
iUa  fuisset  ordinata  maxime  a  tempore  prcedicti 
papae  Honorii,  quatenus  idem  papa  eis,  qui  recto- 


manibus  semivivus  evasityqui  pluresposteaadvixit 
annos.  Cumque  prafatus  Rolpoto  cum  sequacibus 
suis  taliter  captus  fuisset,  statuitpraediclusAnacle- 
tus,  ut  Persicum  et  Roffridumjudicescaperet,  qui 
actibus  illorum  consenserant,  et  quorum  consiiio 
loQgo  sictemporecommunitas  illa  regnaverat.  Prs- 
dictus  autem  Persicus  et  Rofifridus  judices  hujus- 
modi  consilia  per  amicos  sentientes,  civitatem  si« 
lentio  exeuntes  manus  Anacleti,etinimicorum  eva- 
serunt ;  sicque  per  dimidium  fere  annum  exsulave- 
runt.  Audiens  itaque  praedictus  Anacletus  sic  Per- 
8icum,et  Rofifridum  dififugientesmirabiiitercontris- 
tatus  est,  et  mirabatur,  quomodo  ejus  consilium  es- 
set  patefactum.  Excogitaverat  enim,  ut  si  judices 


rem  illum  interfecerant,  nocere  non  posset.  Item  g  illi  capti  fuissent,  in  Siciiiam  illos  captivos,  Bene- 


8ibinarratumfuerat,quomodoidempontifexHono- 
rius  Beneventum  venisset  post  mortem  prffidicti 
rectoris,  et  cum  civibus  satis,  satisque  fuissetlocu- 
tus,  ut  judicesillos,quiabillius  morte  rectoris  exsu- 
laverant,  in  civitatem  permitterent  introire,  et  ad 
domos  eorum,  quamvis  destructas,  remeare,  quod 
obtinere  non  potuit.  Unde,  ut  prsBdiximus,  idem 
pontifex  Honorius  valde  iratusde  Beneventana  civi" 
tate  exivit,  et  cum  duce  Rogerio  de  civitatis  tracta- 
vit  desolatione.  His  et  aliismultisprtedicto  Anacleto 
de  communitate  illa  sic  ordinata  relatis,  continuo 
coQsilio  prffidictorum  judicum  et  aliorum  ejus  fauto- 
r  um  communicato,  A  nacletus  ipse  Robertum  Capua- 
num  principem,  qui  tunc  sibi  favebat,  vocari  prse- 
cepit,  ut  virtute  militum  copiosa  stipatus  ad  eum  fes  ti- 
naret,  qui  nunciis  acceptis,  sicut  mandaverat  accelera- 
vit.  Gonfestim  fractionem  communitatis  faciendam 
cum  eo  disponens,  precatur  eum,  u  t  super  hoc  viriliter 
auxilietur.  Quid  multis  ?  die  constituto  in  octavis 
quidem  Epiphaniee,  et  praefato  principe  cum  suis 
insistente,  vocatur  Rolpotode  S.  Eustasio,  qui  prae- 
cipuus  superilla  videbaturcommunitate  ferventior, 
et  Beneventus  deJoanne  deRocca(36),  et  Rofifridus 
de  Anselmo,  et  Dauferius  Barbse  majoris,  aliique 
ejusdem  Rolpotonis  sequaces^  qui  acciti  in  palatio 
Dacomarii,  ubi  tunc  Anacletus  ipse  consilio  cele- 
brato  morabatur,  conveniunt,  ut,  quid  Anacletus 
peteret,  audirent.  Ex  adverso  denique  Crescentius 
tunc  rector  fere  quadragintos  suos  vocaverat  fau- 
tores  armatos,  uteos  vocatossineaudientiacaperet. 


ventum  nunquam  reversuros  transmitteret.  Et  his 
actis  a  compluribus  praedicti  Rolpotonis  amicis 
Anacletus  ille  Rogatur  ut  Rolpotonem  illum  a  vin« 
culis  solvat,  qui  orationibus  eorum  favens  a  vinculis 
eum  absolvit,  quisacramentofirmavit  jam  amplius 
communitatem  illam,  vel  aliam  nunquam  tenen- 
dam.  Alios  vero  ejus  sequaces  sacramentis  ligatos 
de  civitate  projecit,  ut  sine  ipsius  Anacleti  volun- 
tate,  vel  sui  rectoris  non  ingrediantur  civitatem. 
Quibus  omnibus  ita  peractis,  prsedictus  Anacletus 
die  Kalendarum  Martiarum  Salernum  ivit,  deinde 
consilio  accepto  Romam  redeundi  disposuit.  Cum- 
que  de  captione  praedicti  Anacleti  Rolpotoille  eva- 
deret,  coepit  mirabiliter  mirabiliusque  multas,  va- 
,  riasque  in  pectore  moliri  machinationes,  qualiter 
'  contra  Anacletum,  et  ejus  fautores,  qui  se  turpiter 
comprehenderant,  et  quorum  institutione  hortum 
suum  vendiderat  sexaginta  Romanatos,  quos  prae* 
dicto  dederat  Anacleto ;  aiebat  quidem  Rolpoto  ille 
morti  sepriusvellesuccumbere,  quamcaptivitatem 
suam,  etamicorum  suorum  impunitam  dimittere. 
Coepititaquenovaquotidieexpeririconsilia,etcontra 
suos  adversarios  torvo  semper  vultu,  et  animo  ex« 
cogitare. 

Anno  1131  DominicffilncamationismenseMartio: 
diebus  non  multis  evolulls  prffidictus  Beneventus 
cum  sequacibus  suis,  octavo  die  intrante  mensis 
Maii,  armis  acceptis,  Beneventum  ingrediuntur,  et 
domumipsius  Dauferii  Basaforteascendunt,  ibique 
audacianimopermanserunt.  Miseruntitaqueamicis 


Continuo  Anacleti  fautores  sic  armati,  et  principis  ^  suis,  ut  ipsis  in  plateam  propalatis  unanimiter  sub- 


vigorem  habentesinsurgunt,  armisque  eductis  Hol- 
potonem  illum^  et  cunctos  qui  cum  illo  venerant, 
turpiter  comprehendentes  in  palatio  illo  Dacomarii 
vinctos  tenuerunt,  deinde  perplateaseorumamicos 
inventos  comprehenderunt.  Joannem  vero  quem- 
dam,  ut  ita  dicam,  jocularium  ultra  quam  credi 
potest,  lapidibus  gladiisque  diversis  trucidant^  qui 

(36)  Recte  auidem,  non,  Beneoenutus,  Sicuti  vir  alter 
apud  Falcandum  ab  nomine  urbis  Salerni  Salernus 
est  appellatus,  ita  et  hic  a  Benevento,  Benevenlus. 
Horum  itaque  filii  si  a  genitorum  nominibus  fors 
tulisset,  ut  gentilitia  traxissent  cognomina,  facile 
nuQC  nonnemo  gentes sic  denominatas  genus  duxisse 


veniant^  et  de  adversariis  suis  accipiant  ultionem, 
quorum  consilio  de  civitate  expulsi  fuerant :  nec 
mora,  praedictus  Beneventus,  et  ejus  sequaces  coe- 
perunt  viriliter  gladiis  lapidibusque  debellare.  Au- 
diens  igitur  prfiedictus  Crescentius  rector  sic  eos 
audacter  civitatem  fuisse  ingressos^turbatusanimo 
et  valde  admiranscampanamPalatiipulsariprsece- 

ex  principibus  earumdem  urbium  autamaret;  scili- 
cet  quoniam  pari  ratione  plures  familias  a  possessis 
locis  et  oppidis  appellatas  constat :  at  patrii  etiam 
loci  nuncupatio  in  stirpis  nomen  ssepius  transivit, 
quodnotum.  Peregr. 


iS07 


t^ALCONIS  BENEVENTANl 


1208 


pit,  quatenus  omnes  sui  fautores  cursu  rapido  A  dem  ei  fuerat,  quod  sicutpraBdictusGuillelmusrec- 


ad  eos  ejiciendos  festinent.   Quid  plura  7  armts 
eductisaddomum  Dauferii  Basafortedescendunt,et 
yiriliter  defendereconantur,ne  siccivitas  ab  eorum 
invasione  turbetur.  Beneventusautem,  etsocii  ejus 
amicorum  suorum  auxilium  non  adesse  aspiciens, 
domum  iUamDauferii  ascendunt,etperdomosalias 
diffugientes,  etplateas,  decivitateexeuDt,etde  ma- 
nibus  persequentium  incolumes  evaserunt,  et,  eis 
sic  fugientibusdomumpraedictiDauferii^etaliorum 
qui  eis  consenserant,  prostraverunt.  Ab  illo  autem 
die  discordia  muita  et  inaudita  inter  concives  orta 
est.  Persicus  interea,   et  Roffridus  judices,  timore 
inimicorum  coacli  civitatem  Beneventanam  ingredi 
nonaadebantytandemcognoscentespraBdictumAna- 
cletum  Capuanam  civitatem  applicuisse,  ut  Romam 
reverteretur,habitoconsiIiocivitatemipsam  Capua- 
nam  audacter  ingrediuntur.  Inde  Robertum  princi- 
pem  tunc  Anacleti  fidelem  suppliciter  precantur,ut 
ejus  intercessione  amorem  Anacleti  invenire  me- 
reantur,  etlicentiamad  possessionessuasremeandi. 
Robertus  itaque  princeps  absque  mora,  Anacletum 
adiit,  et  eum  prsB  diiectioue  eorum  invenienda  pul- 
savit.  Quid  muItis?petitionibusprincipisAnacletus 
favens  litieris  datis,  licentiam  redeundi,  et  secure 
babitandi  in  civitate  eis  largitur  ;  ii  vero  redeuntes 
ad  Portam  sancti  Laurentii  pervenerunt,  disponen- 
tes  ad  propria,  fronte  libera,  sicut  ad  Anacleto  ac* 
ceperant,  reverti.  Sed  turba  inimicorum  copiosa 
simulcumprsBdictoCrescentio  insurgens,  crudeliter 
ne  introirent,  minatur.  Ipsi  veroproterviam  eorum, 


tor,  ita  et  ipse  in  palatio  trucidari  disponebatiir, 

qui  quidem  ferociam  talem,  et  mortis  asperitatem 

devitans,  quasisecurusinfraipsiusmonasterii  claus- 

tra  manebat.   Amici  igitur  ipsius  Crescentii,    et 

prsBfati  judices  ad  eum  animose  conveniunt,  et  eum 

bortantur,  ut  curiaB  statumsimulcum  eisobtineat 

Ipse  vero  Crescentius  borlationibus  eorum  et  mo- 

nitis  nullo  voluit  modo  favere.  Nam  per  amicos 

revera  suos  saepe  ei  referebatur,  quod  si  palatium 

reverteretur,  membratim  eum  dividerent  morte 

inopinata  ;  unde,  ut  prsBdiximus,  Crescentius  ipse 

minas  illorum  etterrores  devitans,  infra  idem  mo- 

nasterium  usque  ad  festivitatem  Sancti  Angeli,  qus 

m  Kalend.  Octobr.  colitur,  moratus  est.  Cernens 

prwterea  preBdictus  Crescentius  rector  Rolpotonem 

illum,  et  ejus  auxiiiarios  die  noctuque  minarum 

terrores,  et  convicia  super  se  exercere  et  evidenter 

super  eum   velle  insurgere,  coepit  cum  fautoribus 

suis  studiose  tractare  qualiter  tanti  veneni  morti- 

feri  flammas  posset  exstinguere.  Preedictus  interea 

Rolpotohorisomnibus  minabatur,  quod  si  Crescen- 

tius ipse  sexagiuia  Romanatos,  quos  Auacletus  ei  abs- 

tulerat  ei  non  reddidisset,  remota  omni  caligine,  de 

corporeejusinauditam  sumeret  ullionem.  Advocans 

igiturprsBdictusCrescentiussuosomnesfautoresccB- 

pitcum  eis  agere,  quidsuper  boc  esset  faciendum. 

Parsquippeejusamicorumdiligenier,  etdoloremoto 

Crescentium  iilum  hortatur,  et  monet  utiilossexa- 

ginta  Romanatos  de  curisB  regalibus  prsedicto  redde- 

retRoIpotoni,quatenusveIsicatantaruina,ettimons 


et  minarum  copiam  sentientes  salutis  consilium  r%  tempestate  secure  possent  permanere.  Ad  bsBc  Cre- 

arripiunt,  et  adpraBdictum  suntreversi  Anacletum,      *'  -  * -•-»--^   -  ^ »^-  • 

qui  adhucGapu8B  morabatur.  Continuopedibus  ej  us 
prostrati,  omnia,  quee  dicta  quaeque  facta  super  se 
fuerant,  e  vestigio  retulerunt.  Anacletus  igitur  super 
boc  iratus,  csepit  contra  Beneventanos  mirabiliter 
minari.  Tandem  exconsultoprincipiseos  adcivita- 
tem  remisit^  dans  eis  cardinalem  suum,  ut  eo  viso 
et  audito  fidem  darent,  eosque  pacificeadpropria 
eorum  reverti  permitterent.  Venerunt  itaque  cum 
prsBdicto  cardinali,  quo  audito,  omnique  deposito 
furore  cum  ci  vibus  cives  ipsi  permanserunt.  Interea 
praBfalus  Rolpoto  amicorum  suorum  fretus  auxilio 
die  noctuque  nova  semperconsilia  et  conventicula 
super  prsBfato  Crescentio,  et  ejus  conspiratoribus 
palamquandoque,  privatim  aliquandoadinveniebat 


scentius  ipse  coram  eis  aiebatse  Romanatos  ipsos 
ei  reddere  dubitare,  preecipuecum  Anacletus  illein 
scriniis  suispecuniamillamdetulisset.  Unde  timens 
asserebat^  quod  si  pecuniam  illam  sine  Anacleti  con- 
silio  redderet,  proculdubio  ejus  incurreret  furorem. 
Dum  b8BC,  et  alia  Beneventi  geruntur,  Crescentius 
ipselegatum  suum  ad  Anacleium  direxit,  notificans 
omnia  qusB  ei  acciderant,  et  qualiter  pro  pecunia 
Rolpotoni  ablata,  ipsecum  amicis  suis  mortem  quo- 
tidieexspectaret.InsuperquodproipsiusRoIpotonis 
timore  de  palatiodescendisset,  et  infraSanctee  So- 
phi6B  coBuobium  permansisset :  nunc  vero  et  de  pe- 
cunisB  illius  redditione,  et  de  cseteris,  quaB  ad  vos 
misimus,  quid  sit  agendum,  nobis  remittatis  (37j. 
Prsedictus  itaque  Anacletus  bujusmodi  sinistrum 


Tractabat  quidem  Rolpoto  de  Crescentio  et  ejus  ^  accipiens  legatum,  dolore  cordis  turbatus,  vocari 


consentaneis  ultionispoenamaccipere,  reminiscens 
doloris,  et  captivitatis,  simulque  horti  sui  venditio- 
nis,  et  qualiter  sexaginta  Romanatos  per  eos  perdi- 
disset.PrflBdictusautemCrescentiusRoIpotonisillius 
et  ejusamicorum  murmur,et  minarum  terrores  de* 
prehendens  de  palatio  curiaB  descendit,  et  apud  mo- 
nasterium  SanctsB  SopbisB  permansit :  relatum  siqui- 


fecit  quosdam  suorum  amicorum,  et  cum  eis,  quid 
facto  opusesset,  tractavit.  QuflBdam  vero  parsejus 
amicorum,  ut  redderetur  pecunia,  pro  qua  reclor 
ejus,  et  civitas  turbata  trepidabat,  confirmavit.  Sed 
Anaclelus,  ut  erat  viperei  cordis,  dejecil  consiiium, 
et  Crescentio  delegavit,  pecuniam  illam  non  red- 
dere.  Vita  enim  comite,  ipse  Benevenlum  venirel, 


(37)  Dissonam  qui  videas  eodem  in  contextu  ser- 
monis  formam  usurpari,  ne  deesse  hic  quidquam 
suspiceris  ;  sicuti  nec  ad  annum  ld37,  ubi  non 
omnino  impar  legitur  elocutio  :  non  enim  infre- 


quens  fuit  ea  variatio  apud  auctores  medisB  «piatis. 
Vide  Hisloriam  Miscell.  lib.  xv,  ubi  de  Juslino  imp. 
et  Anastasium.  Bibl.  in  Sikerio  bis,  te  in  Vigilio : 
omitto  Anonjmum  Salernit.  ineditum.  Perkgr. 


1209 


CHRONlCOxN. 


1210 


et  tempestalishujus  turbinem  ad  portumperduoeret 
salutis.Reversusigilurab  Anacleto  legalus  litteras 
hadcomnia  continentesprsefatodedit  Oescentio,qui 
mHgis  magisqueconfisuslitterarum  continentias  ad- 
implevit.  Audiensautem  preefatusRolpoto  Anacle- 
tum  sic  prscipientem,  etCrescentium  redderedu- 
bitantem,  coepit  ferventius  inflammari,  etcum  Ro- 
berto  principe  Capuanorum  et  Rainulpho  comite 
meditari,  qualiter  de  Crescentio  rectore  et  ejusami- 
cis,  qui  causa  perditionis  ejusfuerant,  ulciscatur, 
quod  postea  rei  probavit  eventus.  His  etaliis  con- 
flictationibus  inter  se  habitis,  et  pro  multis  anti- 
quis  inimicitiarum  generibus,  quas  ad  memoriam 
ducebantur,  concordiailla  adfructumtranquillita- 
tis  perduci  non  potuit.  PraBfatus  igitur  princeps  et 
comes  Raioulphus  Rolpotonis  iliius  dulcia  audientes 
coUoquia,  et  aureas  argenteasque  pollicitationes, 
sacramentis  communibus  juraverunt,  cum  res  et 
tempus  ezpostularet,sibi  ad  invicem  subvenirent.Sed 
netempus  tarditatis  me  apprehendat  describendi, 
ad  ea  quae  necessaria  imminent  et  opportuna  vi- 
dentur,  succincte  festinemus.  lo  subsequenti  igitur 
tractatu,vita  comite,  describemus,  qualiter  pree- 
dictus  Crescentius  cum  prasdictis  judicibus,  aliis- 
que  eorum  amicis,  et  alii  fere  quadringinti  tali  in- 
yenta  occasione  de  civitate  fuerunt  exsulati.  Plura 
etenim  veritate  munita,  et  qu8B  ipse  viderim  omni 
remota  dubietate  si  singillatim  describere  vellem, 
et  tempus  deficeret^  et  ego,  licet  incultus,  sub  tanti 
laboris  sudore  defessus  succumberem.Nibiletenim 
lectoribus^  et  audientibus  proderit  mendacia  pro- 
ferre,  et  vanitate  repleta,  cum  tot,  utprsedizi,  vera 
habeantur,  quse,  Domino  favente,  ad  posteritatis 
memoriam  ducere  curamus. 

Anno  igitur  (1132  Dominicae  Incarnationis^mense 
Martio  ix  indictionis  (38)^  luna  splendorera  ortus 
sui  derelinquens  in  sanguinis  colorem  couversa 
quamnos  aspicientes  prodigium  fore  credidimus. 
Hoc  anno  praedictus  Anacletusvenit  Salernum.Eo- 
dem  anno  prsefatusrexRogeriusvidensTancredum 
de  Gonversano  virumutique  prudentum^et  animo- 
sum,*rebellem  sibi  et  resistentem,  consilio  habito 
exercitum  congregavit,  et  super  castrum  Brindisii 
'ejusdem  Tancredi  festinavit,  illud  terra  marique 
obsedity  sicque  mirabiliter  expugnatum  suae  illud 
obtinuit  potestati,  ethis  actis  super  civitatem  Ba- 
rensem  exercitu  convocato  festinavit.  Nec  mora  : 
civitatem  illam  diversis  coepit  expugnaremachina- 
tionibus,  perquindecim  verodiescivitasillaobsessa 
etexpugnataest.Tandem  civium  Barensium   tra. 

(38)  Scribe,  x  indictionis,  et  ad  an.  ii35  indi- 
ctione  xiii,  non  xii.  Nec  de  recta  dubites  aDnorum 
consignatione,  quibus  cceterse  omncs  bene  compe- 
tunt  a  Falcone  assi^nata)  indictiones ;  et  praeterea 
apprime  eis  consentiunt  temporum  characteres  plu- 
nbus  hujus  Chronici  iocis  descripti,  scilicet  ad  an. 
il09,  1114,  1120.  bis,  1122  etll37.  Pereqr. 

(39)  Non  igilur  vi  capla  a  Rogerio  fuit  Baris;  sed 
ejus  cives  dfeditionem  fecerunt,  nempe  posl  tres 
fere  heddomadas  obsidionis,  ut  ait  Alexander  Teles. 


A  ditione  manifestataciyitasipsaad  regis  potestatem 
tradita  est  (39),  et  civitate  ipsa  sic  comprehensa, 
Grimoaldus  princeps  virvaldemirabilis  et  bellicosi 
spiritus  a  quibusdam  concivibus  captus  est,  et  ad 
regis  potestatem  perductus,  quemrex  ipse  confes- 
tim  captivum  cum  uxore  sua  et  filiis  ad  Siciliam 
mandavit,  sicque  totamApuiiamsuaBsubegit  pote- 
stati.  His  ita  peractis  minabatur  rex  ipse  princi- 
pem  Robertum,  et  Rainulphum  comitcm  exhaere- 
dure.  Bodem  anno  rex  praefatus  depreheodens  co- 
mitem  ipsum  Rainulphum  convicia  multa,  et  affli- 
ctiones  Mathildi  uxori  suae  inferre  ejusdem  regis 
sorori,  quam  ultra  quam  credi  potest,  diligebat, 
consilio  habito,  ipsam  suam  sororem  vocari  man- 
davit,  quam  honeste  accipienseamduloibuscollo- 

Q  quiis  consolatur,  et  eam^in  Siciliam  mandavit.Hoc 
anno  rex  ipse  praedictum  principem,  et  comitem 
Rainulphum  cum  ducentis  miiitibus  ad  auxilium 
prsedicti  AnacIetiRomam  delegavit^eteiseuntibus, 
sicut  prsedixi,  uxorem  jam  dicti  comitis,  et  filium, 
et  civitatem  Abeilinum  ei  abstulit :  oum  autem 
princeps  et  comes  Roma  reverterentur,  turbati 
animo,  et  dolore  immenso  percussi  mirabantur, 
qaaliterrex  ipseejus  uxorem  abstulisset,  praecipue 
tamen  comes  Rainulphus,  cujus  uxor  charissima, 
et  filius  sic  ablata  fuisset,  palam  quandoque,  ali- 
quandoprivatim  lacrymis  conquerebaturmananti- 
bus,  injuste  conjugem  et  filium  perdidisse.  Inde 
per  seipsos,  et  amicos  eorum  praedictum  Anacle- 
tum  rogaverunt,  uta  regeRogerioimpetraretreddi 
filium,  et  uxorem.  Anacletusigiturregem  per  nun- 
tios  precatur,  ut  uxorem  comiti  redderet,et  filium, 
quod  obtinere  non  potuit.  Unde  comes  ille  dolore 
accensus,  ultionis  tempora  rogabat.  Quid  multa  ? 
cum  praedicto  principe  et  magistro  militum  Nea- 
poiitanorum,  et  aliis  amicis  aUigatus,  cum  duobus 
millibus  equitum  et  pedestrium  multitudinepropa- 
latus  exivit.  Exivit  quidem  Iffitanti  animo,  el  intre- 
pidus,  et  morti  primum  succumbere  desiderabat, 
quam  exhsredatus  ab  illoaliena  peteret,et  incogni- 
tas  partes  adiret.  Famam  vero  Barensis  civitatis, 
et  Grimoaldi  principis,  et  Tancredi,quos  olim  diie- 
xerat,  ante  oculos  ferens,  .qualiter  eos  afflixerat 
malis,  mori  gladio  orabat,  et  ense  deficere,  quam 
tali,  tantaqueregispotestate  collaligare.  Necmora, 
princeps  ille  et  comes,  ut  fati  sumus,  cum  duobus 

D  millibus  equitum,  etpedilum  armatorum  magnitu- 
dine  innumera  pugnaturus,  et  defensurus  a  regis 
proposito  in  planitiem  montis  Sardi  castrametati 
sunt.Coelorumquidemregemsuppliciterprecantur, 

lib.  II,  21,  qui  non  in  aliam  sententiam  est  ca- 
piendus.  Idque  Falconis  plane  denotat  sermo,  usur- 
pari  solitus  iisquisin  Forensibus  concertationibus 
judicio  victi  uianus  dabant,  ac  manifestare  se  de  re- 
injusle  possessa,  boc  est  eam  legitimis  dominis  re- 
nuntiare,  publico  scriplo  profitebantur.  Sic  etiam 
Aymoinus  Jib.  v,  cap.  5  de  Barcinone  ab  imp.  Lu- 
dovico  Pio  recepta.  Traditaf  inquit.  et  patefacta  ci- 
vitate  (quod  idem  valet,  ac  manifeslata)  jn^imo  qui- 
dem  die  custodes  Hlac  rcx  destinavit,  Peregr. 


Itll 


FALCONIS  BBNEVENTANI 


im 


ut  coelesti  aociocta  auziliominas  regis,  ettimorem 
eYadere  possint.  Quotidie  comes  ille  suos  lacrj- 
mando  oratet  monet,quatenu8  soliusDeiflduciam 
habentes,  timoremabjiciantet  terrorem  deponaot; 
gloriosius  quidem  toto  mundo  narrabitur  nos  in 
justitia  confidenles,ct  propria  tuerietmoriprimum 
in  ore  gladii,  quam  pati  alieoas  manusnobisviven- 
iibus  nostra  invadere,  et  civibus  delicatis  pere- 
grinos  efQcere.  Vox  itaque  omnium  una  efficitur, 
ad  iliorum  petitiones  vertuntur  ;  sicque  die  noctu- 
que  invigilantes  ^coelestem  victoriam  invocabant. 
Gumque,  ut  supra  diximus,  rex  Hogerius  civitatem 
Barensemsuas  subjugassetpotestati^et  Tancredum 
de  Conversano  a  totius  Apuliae  finibus  expulisset, 
exercitu  viriliter,  acriusque  congregato,  circa  Bene- 
ventanosfinesadvenit.  Continuoinplanitiem  pontis- 
Sancti  Valentini  civitati  proximam,rex  ips()  tertio- 
decimo  die  mensis  Juliiintrantecastrametatus  est. 
Deinde  consilio  accepto  legatos  Roberto  principi 
Capuanoet  comiti  Rainulpho  mandavit,  ut  justi- 
tiam  sibi  exmultisvariisquequerimoniisconsequa- 
tur.  Princeps  autem,  nuntiis  auditis  in  conspectu 
omnium  suorum,  taliter  respondit :  <  Sciatrevera 
rex  vester,  quem  dicitis,  quoniam  nullo  modo  ei 
justitiam  faciemus,  donec  comiti  Rainulpho  uxo- 
rem  et  filium  reslaurabit ;  super  etiam  civilatem 
Abeilinum,  etcastrum,  quod  sibi  abstulit,  in  ejus 
potestate  largietur(40}.  »  Et  legatis  illis  revertenti- 
bus  princeps  ille  universos  8Uos]miiites  tria  miilia 
fere  numero  etquadragintamiliapeditum  armato- 
rum,  quosrogaveratcongregari,  mandavit,  quate- 
nus  adtale  tantumquenegotium  viribus  totisparati 
invigilarent,  et  taliter  oratio  incoepta  discreta,  et 
diligenti  cura  alloquitur:  c(Certissimum,dominiet 
fratres,  agnovimus  vos  pro  libertate  vestra  augenda. 
domos^  uxores  filiosque  vestros,  et  universa  bona 
dimisisse,  etarmissolummodo  vestris  acceptis,  so- 
lamdeiSaivatorismisericordiaminvocantes  in  me- 
dium  couYenisse.  Audistis  etenim,  et*nos  veritate 
perfecta  accepimus,  qualitererga  civitatem  Baren- 
sem  gesserit,  etquomodo  talem,tantumque  Grimo- 
aldumprincipemabhonorisgloriaturpiterafElictum 
exsulaverit  catenatum.  Tancredum  vero,  et  ejus 
probitatemquid  memorem?  vos  ipsiaudistis,quali- 
ter  ei  civitates  omnes,  et  oppida  dolo  invento  eri- 
puit,  et  transmarinas  partes  eum  destinavit.  Gififre- 
dum  quoquecomitemad  qualem  afflictionem  civita- 
tum  suarum  perduxerit,  credimus  vestram  non  la- 
tere  probitatem  :  omnesnamque  potentes  viros,  et 
illorum  divitias  gutture  aperto  desiderat,  et  ne  ei 
resistant,  terratenussternit,  et  inpulveremgloriam 
illbrum  sine  aliquamanupietatisinducit.  Heu  nefas 
etmortedignissimum,  sicomniumnostramgloriam 
sitibundo  pectore  velle  consumere  et  gladio  evagi- 
nato  sine  misericordifiB  fonte  nos  omnes  ad  mortis 
periculum  destinare  t  Succurite  itaque  viri  fortis- 


A  simi,  et  vobis,  inquam,  ipsis  subvenite,  ut,  dum 
tempus  auxilii  et  consilii  nobis  superest,  a  tanti 
viri  faucibus  et  potestate  effrenata  liberari  yalea* 
mus.  Sola  namque  salutaris  Dei  fiducia  ia  omni 
nostra  manet  dispositione,  etin  vestris  armis,qus 
accepistis,  omniumquebonorumamissione  vestro- 
rum  consolatio  vestraimflammetur.  Consolandom 
qulppe  est,  ut  spes  in  victoria  habeatur.  Nos  pro 
augenda  libertate  sanguinemvolumusfundereyetin 
alienas  manus  nullo  modo  pervenire.Timorem  ila- 
quemorti8abjiciamushujusmodi,etjustitiamdefen- 
dentes  unanimitermoriamur,  ut  toto  orbe  terrarum 
fama  nost»  virlutis  inveniatur.  Rex  coelorum  Do- 
minus,  fratres,  justitiam  nostram  inspiciat,  etqoi 
MachabflBorum  orationesclamantium  exaudiyit,no- 

^  stras  dignetur  accipere  afflictiones.  Quidenim  pro- 
dest,  diiectissimi,  turpiter  in  mundo  isto  manereet 
afflictionibus  subjacere,  cum  postmultasmiserias, 
et  pericula  qu»  nobis  succedunt,  mors  ex  impro- 
viso  horribilis  accidit,  et  calamitatibus  nostris,  di- 
vitiisque  finem  terminumque  imponit  ?  Gloriosius 
igitur  erit  pro  justitia,  quam  speramus  deficere, 
quam  gentis  nostrse  mala  videre,  et  periculose  ex- 
sulati  diem  claudere  extremum.  Notum  prsterea 
vestrflB  significamus  fraternitati,  ut  pro  securitate 
nobis  ad  invicem  data  obsides  filiorum  nostrorum, 
et  consanguineorum  ponamus,  ponendum  quippe 
est,  et  Iffitanti  animo  faciendum,  ut  unusquisque 
nostrum  securus,  et  timore  deposito  alter  alteri 
fidem  attribuat.et  vigoris  alacritatem.  »  Hsc  ethis 
simiUa  principe  illo  orante,  unusquisque  militum, 

^  et  peditum,  divina  instigante  clementia,  petitioni- 
bus  principis  consentaneam  deberc  concordiam.et 
sic  singiUatim  filios  suos  unusquisque  bonorum  in 
principis  potestate  obsidis  loco  largitus  est.Legati 
itaqueregis  aprincipe  reversi,e  vestigio  cuncta  eis 
injuncta  narraverunt,  Quibus  auditis  rex,  coasilio 
iterato  accepto,nuntios  alios  eidem  principi  legavit, 
ita  continentes  :  «  Miramur  valde  super  his  qu« 
princeps  nobis  destinavit ;  prsecipue  cum  ejus  sua- 
sionibus  et  legatis  ego  in  partibus  istismodo  adve- 
nerim,  poUicens  se  nobis  justitiam  de  querimoniis 
nostris  facturum.  Prflestolamur  itaque  ejus  promis- 
siones,  et  die  constituto  in  crastinum  monemus 
illum  adjustitiam  nobis  sequendam  ;deinde,  vita 
comite,  quid  super  bisopussit,faciendum  tractabi* 

D  mus.  »  Princeps  vero  eadem  regi  remisit,  quae  et 
primum  mandaverat.  Rex  autem  Rogerius  dicta 
principis  et  comitis  audiens,  dolore  multo  accen* 
sus,  et  quia  quod  mente  conceperat,  aliter  fieri 
cognoscit,  satis  satisque  turbatus  est. 

At  princeps  continuo  Crescentium  cardinalem, 
Beneventanum  rectorem,et  Landulphum  Beneventa- 
num  archiepiscopum  vocari  mandavit,  quatenus 
cum  quibusdam  sapientibus  civibus  Beneventanis  ad 
regem  ipsumfestinarent,  et  nuntioaccepto,as8um- 


(40)  Castrura,  cujus  nomen,  vel,  auctor,  vel  librarius  omisit,   Alexandro  Teles.  lib.,  ii,  cap.  22,  dicitar, 
m$rculianum.  Pireqr. 


ISiS 


GHRONKX)N. 


I2i4 


ptis  secum  Beneyentanis  judicibus,  et  trigintaaliis 
probis  viris,  ad  regem  festinaverant.  Rex  itaque 
diligeater  eos,  et  honeste  accepit^  deinde  cuactis 
longelateque  confabuiatus  est,ut  ejus  amore,  et 
Anacleti  fideiitate  secum  alligat,  et  sacramentis 
confoederati  guerram  adversus  principem  Gapua- 
num,  etcomitem  Rainulphum  facerent  (41).  Pro- 
mittebatideapacem  civitati  Beneventaniedaturum, 
et  BeneventaDorum  hareditates  a  Northmannorum 
servitute,  et  tributis  liberare.  Quid  multa  ?  Gardi- 
nalis  ezaudienssimul  cumarohiepiscopo  et  civibus 
Beneventum  reversi  sunt.  Nec  mora  ;  Beneventano* 
rum  nonmodicam  partem  C0iigregari,prfficepit»qua- 
tenus  super  his,  qusB  a  rege  acceperant,  consilia- 
rentur  ;  pars  autem  populi  procepto  cardiDalis  fa- 
veas  curiam  sacri  paiatii  ascendit,  deinde  ordinem 
rei  ezponens,  et  quid  civitati  poUicetur  nominatus 
rex,  e  vestigioaperiens,consiiiumab  eis  perscruta- 
tus  est.  Exposuit  etiam,  quoniam  sine  sacramento- 
rum  firmatione  istud  negotium  agere  noiuisset. 
Quid  iongius  moror  I  petitio  regis  audita  cursura- 
pido  quibusdam  compiacuitBeneventanorum.Con- 
tinuo  in  ipso  sacro  palatio  cives  illi,  qui  coavene- 
rant^  judicesprimum  Joannes,  Persicus,  Dauferius, 
Benedictus,  Roffridus  juraverunt,  non  esse  infacto 
consiiio,  vel  concesu,  ut  rex  iiie  vitam,  vei  corporis 
membra  perdat,  aut  capiatur,  et  vivam,  et  conti- 
nuamguerramprincipi  nominato,et  comitifaciant, 
et  alia  quae  in  Capituiari  faclo  iegebantur^  salya 
tamen  fideiitate  Petri  apostoii.  Quibus  ita  pera* 
ctis  cardmalis  de  paiatio  descendit,et  per  civitatem 
quot  inveniri  studuit,  sacramento  eodem  aliigavit. 
Gumque  taliter  a  Beneventanis juratum  esset,fama 
terribiiiscivitatem  Beneventanam  percuisit,  et  lin- 
guis8oiutisvociferabaDluraiii,|quibus8acramentum 
iilud  dispiicebat,  quodcardinaiis  Grescentiussimui 
cum archiepiscopo  LaQdulpho,et judicibus nomina- 
tis,  et  Beneventanis  quibusdamcivitatem  Beneven- 
tanamregi  ROgerio  dare  voluisset,  et  in  ejus  po- 
testate  iargiri.  Affirmabant  quoque  uncias  auri  a 
rege  innumeras  accepisse.  Factum  est  autem  cum 
taliter  fama  hujusmodi  per  civitatem  ventilaretur, 
en  subito  armis  acceptis  maxima  civitatis  turba  in 
plateas  exivit,  ei  furore  arrepto  super  cardinalem 
Grescentium,  insurgens  in  fugam  iiium  perduxit. 
Cardinaiisautem  timore  coactuscivitatem  fugiendo 
deseruit,  et  ad  regem  festinanter  acceleravit.  Nun- 
tiavititaque  omnia^quaB  Beneventi  acciderant,  et 
quaJiter  in  eum  lapidibus  armisque  acceptis  insur- 

(4i)  Gapuse  ilaque  princeps  Robertus  Beneven- 
tanos  ad  regem  l^o^erium  ire  persuasit,  ut  adversus 
se  fcedera  cum  illo  inirent  ?  Quid  sane  absurdius  ? 
Sed  adverte,  ne  fallax  lectio  ad  alia  a  vero  aecjue 
alienacommentanda  te  seducat  ;  nam  Falco  inquit  ; 
Princeps  vocari  mandavit,  etc,  scilicet  ad  w,  et  prae- 
terea  quod  cardinalis  Grescentius,  et  archiepiscopus 
Landulphus  assumpiis  secum  Beneventanisjudicibus^ 
et  triginta  aliis  probis  viris  adregem  festinaverunt  : 
foedera  scilicet  cum  eo  ioitnri.  Non  princeps  igitur, 
sed  rex  iJlos  vocari  mandaverat  ;  qtii  in  planitiem 
nontis  S,  VaUntiniy  eivitati  Beneventana  proximam, 


A  rezisset  turba  civitatis.  Landulphus  autem  archie* 
piscopussic  cardinalem  fugientem  aspiciens  pala- 
tium  episcopiiascendit,etibitimore  coactusmora- 
batur.  Quibus  ita  peractis  popuius  in  unum  cater- 
vatus,  armis  eductis,  paiam  vociferabatur,  quod 
sacramenta  regi  Rogerio  noviter  facta  non  obser- 
ventur.  «  Nolumus  quidem  sic  regi  alligari,  et  sa- 
oramentis  astricti  in  ezpeditionibussuiscumSicuiis 
et  Galabridibus,  Apuiisque  sole  ardend  etsudorefa- 
tigati  anhelare.  In  deiiciis  quidem  positi,  et  peri- 
cuiis  ezercitalibus  nunquam  assueti  cum  tali  tan- 
toque  rege  consortia  minime  habemus.  »  His  ita 
pramissis  memoratus  princeps,  et  comes  Rainul- 
phus,  nuntiisacceptis,  Beneventanis  miseruntpacis 
yerba,  et  securitatis  dilectionem. «  Notum  sit vobis, 

n  quoniam  princeps,  et  comes,  et  Rao  de  Fraineta 
et  Ugo  infans  sacramentis  intervenientibus  dimittet 
in  perpetuum  Beneventanis  omnes  fldentias  et  tri- 
buta,  quffi  nobis  soivere  solebatis ;  dum  tamen 
neque  regi  Rogerio,  neque  nobis  auziiiamen  tribuatis 
Revera  yestrum  auzilium  tempore  isto  accipere 
nolumus  civitati  providentes,  ne  tali  occasione  ci- 
vitas  Beneventana  contrarietatem  incurrat ;  volu- 
mus  tamen  securi  transire,  et  timore  deposito 
securiores  manere.  >  Quid  muita  ?  iicet  cardioali 
Grescentio,  Beneventano  rectori,  pactum  iliud  di- 
splicuisset,  tamen  Beneventanis  animo  libentisatis 
satisque  complacuit.  Princeps  itaque,  et  comes 
Rainuiphus  miiitibus  accitis  ad  Pontem  majorem 
venerunt,  et  coram  Landulpho  Beneventano  anti- 

Q  stite,  et  turba  muitaBeneventanorum^  sicut  in  su- 
periori  tractavimus,  simul  et  Bao  de  Fraineta,  et 
Ugo  infans  juraverunt.  Juraveruntquoque  B.  Petro 
iideiitatem,  et  scripto  sigiilato  ordinem  conve* 
nientiae  et  sacramentorum  tirmitatem  adnotari  j  usse- 
runt,  peromnes  civitatis  portas  scriptum  signatum 
de  convenientia  iiia  ad  posteritatismemoriamdili- 
genti  cura  positum  est.  Gumque  taiium  sacramento- 
rum,  et  convenientisB  cum  principe  firmiter  fact» 
Rogerii  regisaures  fama  tetigisset,  ultraquam  credi 
potest,  admirans  obstupuit,et  doiore  cordispercui- 
sus  aiebat :  quomodo  civitas  Beneventai\a,  cujus 
auziiium  habere  putabat,  erga  principis  et  comitis 
Bainulphi  diiectionem  adhfiesisset,  revera  sicut  a 
muitis  comperimus,  non  aliadecausa  regem  ilium 

D  circa  Beneventanos  finesvenisse,  nisiutBeneyenta- 
norum  auxiiio,  et  virtute  principem  invaderet,  et 
eum  in  fugam  duceret  desolatum.  Undo  a  mentis 
propositodecidens,cogitationibus  variis  frangebatur 

tertio  decimo  die  mensis  Julii  intrante  castrametatus 
fuerat  ;  et  per  legatos  semel,  et  iterum  principem 
Rohertum  interpellaverat,  t«<}'tts/i^tV7m  sibi  exm^Htis 
vairiisque  querimoniis  eonsequeretur ;  sed  illum  ad 
debita  obsequia  sibi  praestanda  allicere  cum  ncqui- 
visset,  dolore  multo  accensus,  et  quia  quod  mente 
conceperat,  aliter  fieri  cognovit,  satis  satisque  lurba- 
tus  est,  et  continuo  Crescentium  cardinalemrectorem 
Beneventanum  (sic  plane  legendum  ;  non,  At  prin* 
ceps  continuo)  et  Landulphum  Beneventanam  archiS' 
piscopum  vocari  mandant,  etc.  pereqr. 


iSiS 


FALC0NI8  BENEVENTANl 


ISU 


assidue,  etquodmeDtecoDceperat,ad  effecium  dod 
posse  perducere,  oculata  fideceruebat.  Quid  igilur 
dicebat,  ab  ezteris,  Siculisque  partibus  huc  adveai 
cum  iD  his  qucB  excogitayerim  fortuoa  volatili.aDi- 
mo  defeci  t  Et  tali  fractus  aogustia  excercitum 
suumUopartes  divisit,etquasiad  beUaudDmductu- 
rus  acies  diversas  exercitus,et  mauus  armatorum  in* 
struxit.  Ipse  vero  rex,  ut  erat  providi  auimi,  et 
cordismeticulosi,  etueabiaimicorum  cogaoscere- 
turiastaDtia,quasibellaadi,et  resisteudi  adiaveait 
securitatem.  Nocteeteaimiasecutacubiculariissuis 
etsapieatioribus  cousilii  ejus  patefecit  excessum^et 
qualiter  iade  amovere  desiderat,  sigaificavit.  Coa- 
tiauo  clamarivoce  pracoais  jussit,  ut  vexilloejus 
viso  uaiversus  exercitus,  quaparteduceretur,coa- 
sequatur.  PreBcouis  itaquevoce  audita,  timoremre- 
gis  seatieates,  prout  poteraat,  paraatur  ad  profici- 
sceadum.  Nec  mora,  cohortibus  militaribus,  et  pe- 
ditum  turmis  divisis  fugieado  potius  quam  resi- 
steado,  castra  iade  amovere.  Deum  quidem  testor 
ffiteraum,  qui  cordiura  occulta  cogaoscit ;  remotio 
illaregisia  fugam  uocturaam,  timoremqueascribi 
poterit,etmemorari.  Etregem  illum,cujus  poteatia 
ccBlum  hacteaus  verberabat,  aocturais  umbrisiasi- 
lire  perdevia,  et  cursu  celerifestiuare.  Maae  autem 
facto  circa  Saleraitaaos  fiaes  applicuit,  ibique 
fatigatus,  et  aliquaatisper  deposito  cordis  timore 
circaflueata  moatis  Atrupaldi  quievit(42).  Octo 
vero  dies  ia  plaaitiem  poatis  Saacti  Valentiai  rex 
illemoratus  est,  etillo  taliteribi  moraute  muUafru- 
meutorum  coafusio,  etruiaamobiliumasuis  pera- 
cta  est.  Gumque  taliter  rex  locum  illum  fugieado 
dimisisset,  adexercitumpriacipis  auditum  est.Goa- 
festim  Rao  de  Praiaeta,  caterva  militum  accita,  post 
eum  viriliter,  et  aaimose  iasequitur  :  iusequitur 
cum  deatibus  freadeas,  etultioaem  deeositibundo 
pectore  aahelabat :  aovissimequosdamSarraceno- 
rum  regis,  qui  eum  sequebaatur  Rao  ipse  aggredi  tur, 
et  eoscapieus  captivos  secum  perduxit ;  uai  vero 
eorum  caput  absidi  praecepit,  quod  nomine  glories 
ad  principem  delegavit.Priacepsautem  caputillud 
Capuam,ut  fama  laudisejus  attoIleretur,maadavit. 
RexautemSarraceaorum  suorum  stragem,etcapti- 
vitatem  audieap,  satis  abuadeque  coudoluit :  miaa- 
batur  iasuperdolore  commotus,  uttemporeultionis 
accepto,  vicem  redderet  pro  acceptis.  lade  castra 


A  amoveas ad  castrum  Nuceriam valde  maaitum ,qQod 
praefati  Roberti  priacipis  erat,  e  xercitu  coogregato 
festiaavit.  Coatiauo  tubis  soaaatibus,  et  teatoriis  pa- 
ratis  castellum  illud  Nuceriam,  prope  muros,  et 
turres  obsedit,  et  eo  acriter  circumquaque  vallato 
rex  ipse  Rogerius  prsecepit  poatem  hgaeum  fraogi 
qui  super  flumea  Saraum  positus  aatiquitus  erat, 
ubi  Scafati  cogaomiaatur,et  fractumillum  ODiDioo 
de  loco  illo  tolli,  et  amoveri.  Dubitabat  revera  ne 
priaceps  et  comes  Raiuulphus  hostium  multimoda 
mauu,  auditaobsidioaisfama,  super  eumirrueDtes 
sese  affligereat.  Seourus  itaque  rex  ipse  castellum 
illud  Nucerium  obsidebat,  et  ex  omuiparte  expo- 
goatum  credebat  su»  obtiaere  voluatati.  Princeps 
igiturRobertus,  et  oomes  Nuceriam  taliter  obsessam 

g  seatieates  meatecoafusi  mirabiliter  doleat.etsuos 
omaes  coa  vocaates  cursu  rapido|ad  liberandum  coo- 
curruat,  Nuoeriumcastrum,  quodobsessumaudie- 
rat,  festiaaat,  cito  citissimevictorem  Domioum  m- 
vocaates,  et  gladio  moH  desideraat  priusquam  a 
taato  capiaatur  iavasore  ;  et  eis  sic  sitieater  cur- 
reatibus  adprnfati  flumiuis  Sarai  oram  castrameta- 
ti  suat.  Coatiauo  legatos  exploraadi  destinant  io- 
quireates,  utrum  obsidio  castelli,  sicut  audierant, 
vera  haberetur,  et  veritate  iaveata,  tractare  iater 
secoeperunt,  quomodoobsidioaem  castri  illius  virili 
aaimo  liberareat.  Novissime  iaveato  consilio,  pon* 
tem  ordiaari,  et  firmari  feceruat  super  prfBdictum 
fluvium  Saraum,  et  vigore  accepto  coatra  regisacies 
ad  liberaadam  obsidioaem  expediti  accelerareoL 
Deiude  poate  illo    superposito,  priaceps   ille,  et 

^  comes,  milites  cuactos  armatos,  et  peditum  suorum 
copiosam  multitudinem  traasire  die  Dominico^qui 
aderat,  maadavit,  quiato  videlicet  die,  postquam 
castrum  illud  obsessum  fuerat,  et  eis  trans  flumeo 
euatibus  absquemora,  priacepsipsesalutifero  usus 
coasilio  milites  suos  mille  rogatos  iu  duas  divisit 
cohortes.  At  comes  Raiuulphus,  ut  erat  sapieatis 
aoimi,  et  ad  quem  doloris  magaitudo,  et  uxons 
amissa  dulcedo  spectabat,  similiter  equites  suos 
mille  aumero  et  quiageatos  iu  quiaque  divisitca- 
tervas ;  duceatos  vero,  et  quiaquagiata  mililes  ad 
defeadendum  Nuceriam  traasmiseraat,qui  viriliter 
contraregem  pugaabaat.  Cumque,  ut  dictum  est, 
adpraeliaadum  taliterpriaceps  etcomesparatiiasta- 
reat,  subito  ad  regis  aures  fama  eorumperveait. 


(42)  De  Saleraitaais  finibus  alibi  erit  sermo  pe- 
cuiiaris.  Nnnc  adverto,  Atrupaldi  moatem  ipsosesse 
colles,  qaos  amois  Sabbatus  prseterfluit,  oppido  im- 
mioeotes  i4/rupa/<^o.*quaado(}ue  etiam  ouncupato 
Alropaldo,  sive  si  ejus  primitivum  nomen  retioere 
malis,  Tripaldo,  quod  etiamnum  obtinet,  cum  di- 
catur  :  Lalripaida  pro  La  Tripalda  ;  unde  oppidani 
Atrtum  Palladis,  vel  Atram  Paludem  nomini  occa- 
sionem  dedisse  poetico  sane  flgmento,  sibi  persua- 
deot.  Sed  reveracum  per  Langobardorum  tempora 
in  adversa  Sabbati  ripa  civitas  adhuc  staret  Abeili- 
num  (ibi  ouncmonasterium  et  ecclesia  S.  Joaonis 
Baplist»,  et  rudera  antiquae  urbis  noo  obscura) 
speculatrix  turris  a  quodam  Paldo  io  edito  colle 
eo  structa  fuisse  videtur,  dictaque  perinde  Turris 
Paldif  et  per  sjocopeo  Tri  pdldif   et  taadem  TVt- 


palda  ;  ad  quam  pleri(iue  Abellioates  io  patris 
excidio,  quaodo  ea  io  tutiorem  paulo  locum  secedere 
coacta  est,  se  receperiot,  sed  taodem  ad  ima  itemm 
seosim  desceodenot,  tum  aquarum  ad  varia  opificit 
opportunitate,  tum  erga  excavatum  ibi  antiquitus 
coemeterium  S.  Hippoljti  Mart.  Devoto  cultu  aflecti: 
sicuti  S.  Felicis  apud  Nolam,  et  apud  Capuam 
S.  Prisci  Ghristi  discipuli  coemeteria,  habitatoribas 
etiam  ab  aotiquo  frequentata  fuisse  constat.  Sed 
hoc  oppidum  in  Tabulis  monasterii  Cavensis  de  an, 
1174,  scripturo  legi  Trupj>odldum,  ei  tabularii,  ot 
reor,opinione  :  qui  ab  viri  nomine  ipsum  appella* 
tum  audierat,  nullumqne  Tripaldi  vocabulo  ma^s 
accedere  sentiebat,  quam  lYuppoaldi,  viris  ohm 
impooi  coosuetum.  Pbreqr. 


Mi7 


CHRONICON. 


»18 


Quid  mnlia?  Prfficonis  voce  pulsatur  quatenus  A 
omnis  ezcercitus  ad  preelium  armaretur.  Qonfestim 
armis  acceptis,  armaticoramrege  apparuere;  illico 
rez  ipse,  ut  audivimus,  octo  acies  militum  suorum 
et  peditum  pugnaturus  divisit :  quibus  ita  divisis 
ad  invicem  applicuerunt.  Quantas  lacrjmas  ab 
utraque  parte  armatorum,  lector,  si  adesses,  aspi- 
eeres,  victorem  Deum  inYocantes,  ut  justitiam  ez 
allo  inspiciat,  et  sanguinem  innocentem  liberaret! 
Et  subitoprimaregisaciescontrapriucipis  cohortem 
insilivit,  quijuztaeorumpotentiam  defendendopu- 
gnaverunt,etsicad  invicem  aliquantulum  dimicatum 
est.  QuibusitapreBliantibuSytimorterribilis  pedites 
principis  etcomitisez  improvtsoinvadit,  etusque  ad 
flumen  nominatumtergavertentesfugerunt :  multi 
yero  per  pontem  transeuntes  evasere ;  alii  namque  |^ 
milley  sicutoobisnuntiatumest,  pontemillum  desi- 
derantes  in  aquam  fluvii  ingrediuntur,  evadere  co- 
gitantesanimassuasingurgite  illo  amiserunt,  armis 
eorum  bibulis  aquis  immersis.  Qualisigitur  stridor, 
luctusque  morientium  accidit  ?  quem  si ez  toto  scri- 
bere  voluissem,  prius  me  tempus  desereret  quam 
copia  recitandi.  Sedredeamusad  causam.  Secunda 
itaque  principis  manus  stragem  tantam  militum 
peditumque  presentiens,  virihus  animisque  acceptis 
ad  principis  intravit  auxillium.  Regis  quoqueacies 
ad  regis  juvamenex  adverso  posite  incurrerunt  ; 
sicquespatiointerpositoacriter  duriterque  decerta- 
verunt.  Revera,  sicut  ez  orenarrantium,  qni  inter- 
fuerunt,  audivimus,  sic  instanti  animo  pars  regis 
pr8Bliabatur,quod  principis  acies,fugajam  inchoata 
deliciebat  ab  armis  ;sed  divina  providentis  guber-  ^ 
nante,  in  cujus  dispositione  non  fallitur,  justitiae 
partem,  sicutnostr»  fragilitati  apparuit,  ez  alto 
prospezit.  Gomes  enim  Rainulphus,  qui  ez  adverso 
positus  erat,eyentum  pugnse  jam  fallentis  aspiciens, 
equis  concitatis  quingentorum  militum  caterva  sti- 
patus,  regem  animose  invadit,  vigorem  iilico,  et 
constantiamprincipi  pugnanti  attribuit,  et  clamori- 
bus  ad  astra  levatis  ezpugnabant.  Deinde  secunda 
comilis  acies  accurrit,  et  regem  atrociter  pugnan- 
tem  aliquantisper  impulit.Quid  iongius  morer?tertia 
ejusdemcomitis  manus  ardentianimoagitata,  fati- 
gatos  suos  agnoscens,  ex  adverso  exiens,  sicut  Leo« 
Dis  tridnana  fames  dentibus  ezasperata  pervolat  et 
in  medio  prfieliantium  iutravit,  et  sic,  Domino  auzi- 
liante,  in  fugam  et  stragem  rex  ille  conversus  est.  D 
En  clamor  popuii  pugnantis  ad  sidera  tollitur,  regem  ^ 
fugieQtemsigniGcans,suosqueadhortans,utsequan- 
tur,  quatenus  victoria  ccBhtus  concessa  de  taU  tan- 
toque  viro  ulciscatur,  Rex  autem  volens  miiitibus 
suis  animositatem  constantiamque  reparare,  ne  taii 
infortunio  campum  dimittant,  coepit  hasta  accepta 
obsistei  e,  et  suis  fugientibus  nomen  suum  manife- 
stare  :  nihil  tamen  manifestatio  nominis  profuit, 

(43)  Cur  viii  KaL  vigilias  B.  Jacobi  celebrari  di- 
cat^  quaehoc  an.  1171  vere  in  Dorainicam  incidere; 
ipsumc[ue  festum  infra  ad  an.  H39  in  vu  Kal.  con- 
jiciat,  ibiexponam.  Cum  autem  prsdicta  die  iogen- 


nihilque  fugientibus  auxiiii  accidit,  cum  jamtaHs, 
tanlaquevictoriaabexcelsoSalvatoris  solioprincipi 
etcomiti  orta  est.  Rex  igitur  sic  suos,  ultra  quam 
credi  potest,  fugientes  aspiciens,  hastam  projicit; 
de  soia  fuga  et  vita  custodienda  cogitabat,  et  equo 
mirabili  quem  supersedebat,  concitato,  ut  auditum 
est  quatuor  secum  militibus  adjunctis  fugiendo  et 
mirfiLbiUteriugendoevasit.  Sicque  tanta  districtus 
angustia,  etmentis  calamitate  circumquaque  satia- 
tu8  Salernitanamcivitatem  ai  sohs  occasumintro- 
ivit.  Cives  autem  Saiernitani,  sic  eum  fugientem 
sentientes,  regemillumsuscepere.  AtcomesRainul- 
phusmilitesarmatosaccipiens  propecivitatem  ipsam 
regem  iilum  fugientem  insequitur.  Revertitur  comes 
intrepidus ;  audierat  enim  regem  Salernum  intra- 
visse,  et  eo  revertentesimul  cum  principe,  barones 
regis  viginti  fere  numero,  et  septingentos  milites 
prfieter  multos  alios,  quos  nominare  silentio  dedi- 
mus,  comprchendit :  alios  vero  in  fugam  conversos 
occisioni  expositos  crudeliter  fore  audivirous.  Quid 
plura  ?  lotusregisezcercitusmilitum  peditumquein 
fugam,  occisionem,  captivitatem  perductus  est; 
auri  vero  copiam,  et  argenti  ineffabilem  multitudi- 
nem,  et  vasorum  aureorum  abundantiam  et  vesti- 
mentorum  intinitas  varietates,  etequorumcongre- 
gationes,  et  loricarum  densitatem,  cunctorumque 
mobilium,  qua  in  victoria  illa  captasunt,  Regem 
regumtestamus  6Bternum,  si  universaetsingiilatim 
describerevellem,  priusinscribendodeficeremquam 
universa  exararem.  Quid  plura  ?universa  illa  mobi- 
liumgloriosa  magnitudoadpotestatemprincipis  et 
comitis  pervenit.  Lffitatur  itaque  princeps  et  comes 
de  taU  triumpho  ccBiitus  concesso.  Quibus  omnibus 
ita  peractis,  fragor  victorisB  et  regis  fugientis  cala- 
mitas  Apuhffi  partes,  Sicili»,  et  totius  Italise  into- 
nuit,  et  super  inauditis  occisionibus,  et  registerro- 
ribus  valdcTmirabatur.  Nemo  quidem  temporeisto- 
Tiventium,  recordatur  talem  tantamque  prfieliorum 
strageminfra  Christianos  accidisse.  Cum  autem 
Tictorifle  fama  Beneventanam  civitatem  tetigisset,  en 
subito  civitatis  populus  gaudio  magno  repletus  ad 
episcopium  et  monasterium  S.  Sophise  jubilando 
convenit ;  ibique  gratiasDeo,et  Petro  apostolo,  la- 
orjmis  manantibus,  egit ;  deinde  cereorum  magno. 
rum  frequentia,  et  luminarium  iignorum  accepta, 
oum  clericis  et  presbjteris  catervatim  ad  B.  Bartho- 
iomffiiapostoUbasilicam  et  monasterium  S,  Sophiae 
yigiiias  et  laudes  persolvcntes  laetabantur.  Laetaba- 
tur  quidengaudio  inefiabili  totius  civitatis  populus^ 
ac  si  omnisiUavictoriaaBeneventanis  facta  fuisset 
Dies  vero,  quobeUum  iUud  factum  est,in  vigiUs 
B.  JacobiapostoU  habebatur,  octavo  videUcetKal. 
Augusti  (45) 

Hocanno  duodecimodie  intrante  mensis  Augusti 
obiitLanduIphus  Beneventanus  archiepiscopus.  His 

tem  victoriam  de  rege  Rogerio  Robertum  principem 
oblinuisse,  nuniius  Benevenlum  pervenisset  :  En 
subitOt  inquit  idem  noster,  eivitatis  populus  gaudio 
viagno  repletus,  in  episcopium  ei  monasterium  S.  5o- 


1119 


FALCONIS  BENEVENTANI 


im 


ita  gestis,  prsedictus  rex  Rogeriusconsilio  commu- 
nicato  in  Apuliam  desceadit,  et  apud  civitatemMel- 
phitanam  diebus  non  mnltis  moratus  est.  CoDtinuo 
quosdamex  baronibus  suis  Tocari  mandayitquos 
valde  praBcipiendo  admonuit,  quatenus  in  ejus  per- 
manereDtfidelilate  et  dilectione.  Mandavit  etiam  ut 
juxta  eorum  vires  aTancredi  de  Conversano  con- 
sortio  caveant ;  oderat  enim  eum  rex  ipse  Rogerius 
odio  mortifero,etsicut  praemisimus^atotiusApulifiB 
finibus  eum  depeilere  conatus  est.  Quibus  peractis 
Salernumrepedavit,  ibique  procerum  suorum  fre- 
quentiamagDificatusdeinimicitiisprincipisCapuani, 
etcomitis  Rainulphi  satis  abundeque  tractabat. 
Consiliabatiir  quotidie,  qualiter  eos  vincere  posset; 
quoniam  quidem,  sicut  prsediximus,  ab  eis  victum 
et  in  fugamconversumeorum  virtutelongelateque 
audivimus.DiebuspraBtereanonmultisevolutis,rex 
praefatus  Rogeriusconsilio  cardinalisCrescentii  tunc 
Beneventani  rectoris,  etaliorum  Beneventanorum, 
Kicutaudivimus,civitatem  Beneventanam  depraeda- 
datus  est ;  viros  quidem,  et  muiieres'  et  aniraalium 
multitudinemcaptivosapudMonterafuscum  perdu- 
xit.Oqualem,  lector,  si  adesses,  luctum  Beneven- 
tanoruro  audiresetrairatuslugeresiquoniam  qui 
demcivitassecnritate  a  rege  accepta,  jugiter  ad 
possessiones  eorum  et  vineas,  quia  vindemiarum 
t9mpus  inerat  sine  tiraoris  aliqua  dubietate  exibat. 
Die  itaqueipso,  cum  talis  depraedationis  crudelitas 
acta  est,  civitatis  fere  totus  populus  armin  eductis 
apud  monasteriuraS.Sophiae^ubipraedictus  cardi- 
Dalismorabatur,  furoreaccepto  properavit.  Confe- 
8tim  eum  ad  preefatum  regem  licet  invitura  trans- 
mittunt,  quatenus  cives  a  vinculis  regis  absolvat,  et 
pr8edamBeneventanoruminnumeramreducat:aiebat 
siquidem,  quoniam  ej  us  consilio,  et  fautorum  suorum 
talis  tantaquedeprmdatio  factaest.  Cardinalisigitur 
absque  mora,ad  regem  festinavitJurabat  cardinalis 
illesacramentorum  verbis  coram  oronibus  consilio 
suo  prsedami  ipsam  factam  non  fuisse.Cardinalis  ita- 
que  adregem  veniens  nullo  modo  impetrarepotuit, 
utmultitudoilladeprfledationisetciviuracaptivorura 
redderetur.  His  ita  decursis  jussitprfiefatus  rex,  ut 
horis  omnibus  circa  Beneventanara  civitatera  raili- 
tes  sui  insilirent,  et  quos  cives  invenire  possent, 
captivos  ligarent.  Ipse  autera  rex,  navigio  parato, 
octavo  die  raensis  Decerabris  intrante,  raareingre- 
diens  ad  Sicilice  partes  transfretavit,  sed  antequant 
rex  ipse  ad  navigandum  pararetur,  Bernardum  de 
FraiDCta,  quidominuseratdecastelloBalba,  suasit 
nuntiis  interjectis,  ut  castrum  illud  ejus  traderet 
potestati,  qiiod  et  factura  est.  Accepit  itaque  ab  eo,^ 
sicut  audiviraus,centumunciasauri:  ipse  vero  Ber- 
nardusad  Sarlernitanam  civitatem  recessit.  Mandavit 

phicB  jubilando  convenii,  deinde  cereorum  magnorum 
frequentia  et  luminarium  lignorum  accepta^  cum  cle' 
ricis  et  preshyteris  calervatim  ad  B.  Barthoiomcei^ 
apost,  basilicam  et  monastenum  S,  Sophice  mgiliaSr 
€t  laudes  persoiventes  Iwtabantur,  Quod  inobserva- 
lura  prseterirc  nolui,  ut  videres  sacras  vigilias  clara 
die,  sicut  Buperius  notabam,  non  in  nocte  a  populo 


A  continuo  rex  ille  centum  fere  viros  armatos  ad  ca- 
stellum  illud  munienduci.  Rao  igitor  de  Fraineta, 
qui  erat  dominus  praefati  Bernardi,a  quo  castrum  illod 
tenuerat  dolore  cordis  perculsus,  eastelli  illius  per- 
ditionem  deprehendens,  Beneventum  venit,etdili- 
genter  eosprecatur,quatenus  ei  subveniant,  et  celeri 
cursu  festinent.  Deindeprincipem  Robertum  Capua- 
num,  et  comitemRainulphumadivit,  eosquehorta- 
tur  utad  ejus  auxilium  veniant  Princeps  illico  et 
comesprfiefatisimulcum  Beneventanisad  obsiden- 
dumcastrurailludtotis  viribus  festlnaverunt,  ibique 
lignorum  machinis  ad  turrem  illlam  destruendam 
citissimeutuntur,  custodes  autem,quiturrem  iliam 
observabant,  nihil  omninoeoruraqufie  inferebantar 
raetuebant :  railites  vero  regis,  et  pedites  in  conspe- 

Q  ctu  principis,  et  Beneventanorumcastmm  iilud  »• 
curiintrabant,armaquoqueetcunctaeis  necessaria 
corara  oranibus  deferebant.  Pricneps  itaqae  talem 
tantamque  eorum  constantiam,et  animorura  alacri- 
tatem  aspiciens  castrasuaindeamovit.etcivitatem 
Capuanam  ingressus  est :  comes  auteraRainuIpbns 
et  Rao  de  Fraineta  dolore  cordis  turbati  similiter 
cura  Beneventanorum  coetu,  qui  aderat,  adpropria 
reversi  sunt :  raachinas  quidera  lignorum,  quas  Rao 
deFraineta  adobsidionem  illara  ducifecerat,  timore 
interveniente,  diraisere.  Confestira  viri  de  turre  illa 
exeuntes  raachinasillas  coram  omnibus  capiant,et 
laetan  ti  animo  eas  introducunt :  sicque  castellum  illud 
dimissura  est,  etsubregis  potestate  magis  magisqae 
alligatur. 
Per  idera  terapus  pars  quaedam  Beneventanae  d- 

^  vitatis^  concilio  habito,  dominQm  Girardum  c  >rdi- 
nalem  presbjterum,  qui  cum  dominopapalnnoceo- 
tio  aderat,  in  civitatem  Beneventi  introduxerunt : 
firmabat  enim  pars  ipsacivitatispartemlnnocentii 
Papae  tenendam  fore,  Anacleti  vero  electionem  contra 
€anones  fore  etiniquam.  Statuit  itaque  prflBfatum 
cardinalem  rectorem  Beneventanorum  ad  Romaos 
eccleaifie,  et  ejusdemdomini  papeefidelitatem  mense 
Novembrimediante.  Alioautemdiepostejus  adven- 
tum  in  sacro  Beneventano  palatio  coram  Beneveo- 
tanorum  coetu,  qui  convenerat,  tradidit  comestabilis 
honorem,  etpotestateroRolpotonideSancto  Eusta- 
sio,  quivero  taliter  ordinatus  ccepit  simul  eum 
eardinali  illo  curiae  statum  regere,et  justitias  vigo- 

|.  rem  unicuique  dispartiri.Militesdeniqueetservien- 
tes  rogavit^  ut  civitati  subveniant,  et  contra  regis 
milites  civitatis  inimicos  insurgant,  sicquede  guerra 
civitatis  studiosus  apparuit.  Comestabulus  autem 
Montisfusci  a  rege  ibi  ordinatus,  ut  Beneventan» 
civitati  tiraorem  induceret,  preecepit  vineas  omnes, 
etpossessionesBeneventanorumigneferroqoedeva* 
stari,  quod  et  factum  est.  Prfiefatus  igitur  Rolpoto 

et  clericis  turmatim  cereos  et  lignea  luminaria  de- 
ferentibus  celebrari  consuetas  :  quae  sanc  luminaria 
Fais  non  correspondent  Carapanis ;  n&mhi  tanquam 
donaria  qufiedam  divo  oblata  super  templi  chorum 
affiguntur:iliae  templo  reportabantur  ad  eosdem 
usus,  quoties  accideret,  adhibeuda.  PsaiGa. 


12S1 


CHRONtCON. 


i%n 


BeDeyeQtaDuscomestabulus,  tantamaspicieDscontra  A 
civitatem  adversitatem,  assidue  iasurgere,  vicem 
reddeus  pro  acceptis  absque  mora,  civitatis  partes 
praecoois  voce  commovit,  ut  armis  eductis,  unus- 
quisque  adecclesiam  Sancti  Martiani  conveniat.  Qui 
vero  praeceptis  ejus  faventes,  simulcum  Rainulpho 
comite,quicum  trecentis  adveneratmilitibus,  super 
castellum  Famitum,  quod  erat  Raonis  Pinellae,  ul- 
timo  die  stante  mensis  Januariiadivit.Quidmulta? 
tota  rusticorum  babitatio  igne,  ferroque  consumitur, 
deinde  tota  eadem  manus  habitantium  utriusque 
sezus  et  aetatis  in  timorem  f  ugamque  conversa,  bona 
8ua  dimisit,  sicque  a  civibusviri  multi,  et  mulieres 
parvuliquedispoliati  suntetdepreedati;  mobiliavero 
illorum  innumera  et  animaliainoppido  illo  inventa 
sunt.  Dominus  autem  castriillius  captivus  perduci-  g 
tur :  et  his  actis  ad  propria  Beneventani  ipso  die 
vertuntur.  Aha  autem  die  insurgente,  simul  cum 
praefato  comite  civium  multitudo  ad  castellum,  quod 
Plescumnominatur,  properavit.  Robertus  itaque  de- 
la  Marra,  cujus  castellum  illud  erat,  viros  armatos 
centum  fere  intromisit.  Prfiefatus  autem  Rolpoto 
comestabulus  constantiam  illorum  aspiciens  ad  civi- 
tatem  Beneventaoam  repedavit,  et  sic  oastellum 
illud  a  Beneventanis  dimittitur,  deinde  securiter  et 
illaesum  permansit.His  ita  peractis  Rogerius  comes 
Jordani  comitis  filius,  qui  in  captione  comitis  Rai« 
nulphi  tenebatur,  ez  quo  praedictus  rez  Rogerius 
sicut  in  superiori  tractatu  dictum  est,  in  fugam  con- 
versus  fuit,  consilioamicorumsuorumaccepto,  sa- 
cramento  Grmavit,  ut  principis  Gapuani  et  ipsius  ^ 
comitis  Rainulphi,  et  civitatis  Beneventanaefidelita- 
tem  teneat,  et  contra  jam  dictum  regem  jugiter 
adversetur :  idipsum  Robertus  de  la  Marra,  et  Bar- 
tbolomeeus  de  Petrapolicina  aliique  milites  jurave- 
runt. 

Anno  H33  Dominicee  Incarnationis,  his  ita  pe» 
ractis,  Tancredus  de  Conversano,  vir  valde  bellico- 
sus,  et  prudentis  animi  simul  cum  comite  Rainul- 
pho^  et  aliis  baronibus  ApuIiaB  consilio  salutis  acce- 
pto,  mille  fere  milites,  etpeditummultitudinemco- 
piosam  rogavit,  et  civitatemVenusiam  supersedit. 
Populus  itaque  civitatis  libertatem  optatam  ezspe- 
ctans  gratuita  voluntate  sub  Tancredi  de  God  versano 
fidelitate  collasubmisit,  deindealiascivitates  Apuliae 
8U8e  obtinuit  potestati. 

Dum  hoec  et  aliain  ApuIi8efinibu8geruntur,1nno-  ^ 
centiuspapasimuIcumLotharioimperatoreRomam 
perveneruot.  Audivimus  revera  duo  millia  militum 
secumduzisse.  Apostolicus  itaquehoneste  susceptus 
palatium  Lateranense  ingreditur,  ibique  gaudio 
magnoethonoriscopia  supersedit.  Imperatorautem 

(44)  Falco  certe  dictus  est  hic  auctor,  non  Fuleo : 
ut  alicubi  legiiur  apud  Baronium  per  tjpographi 
forte  errorom.  Quod  nomen  quia  syilaba  crescit  in 
obliqnis,  lialice  dicitur  Falcone  ;  sed  Beneveniani 
cives  efferunt  Fa/co  .*quos  non  reprehendo  ;  siqui- 
dem  promiscue  olim  vulgo  dicebaiur.  Fako,  ei  Falr 
cone ;  Leo,  ei  Leone ;  Panao,  ei  Pandone  ;  Scipio,  et 
Scipione ;  Ugo,  et  Ugone,  cic,  unde  ez  iis  variae 


circa  monasterium  S.  Pauii  cum  exercitu  suo  viri- 
liter  castrametatur.  Misiinamque,sicut  audivimus, 
ad  Anacletum,  ut  consilio  reiigiosorum  virorum 
communicato  adesset,  et  Spiritu  sancto  mediante 
tanti  erroris  et  homicidii  magniiudini  Bnem  pone- 
ret,  quod  Anacletus  ille,  sicut  accepimus,  facere 
contempsit.  Audiens  itaque  Robertus  princeps  Ca* 
puanus,et  Rainulphus  comes  apostolici  Innocentii, 
et  imperatoris  Lotharii  adventum  longe  lateque 
optaium,  trecentum  fere  militum  caterva  stipati, 
8imul  cum  domino  Gerardo  cardinale,qui  tunc  Be- 
neventanus  recior  prsef uerat,  et  civibus  quibusdam 
sapientibus  Beneventanis,  Romam  festinarunt.Qui 
yeroeuntes,  ordinem  omnem  afflictionis,quam  civi- 
tas  Beneventanadudum  perpessa  est,  e  Testigioio- 
timavere,  lacrjmis  oraDteSyUt  civitatem  Beneventa- 
nam  a  comiteRogerio  Siculorum  jugiteroppressam 
liberarent.  eteam  libertati  redderent  longelateque 
desideratee.  GumquepreedictusGirardus  cardiualis 
rector  praeesset  civitati,  consilio  oum  prffidicto  Rol- 
potone  comesiabuio accepto,  et  aliis  ci vitatis  sapien- 
tibus,  Falconem  notarium,  scribam  sacri  palatii, 
istius  opusculi  factorem  (44),  sicut  in  principio  le- 
gitur,  judicem  civitaiis  ordinavit,  et  eo  ordinato- 
siout  praedizimus,  Romam  repedavit.  Gontinuo  car, 
dinalisille  simul  cumcivibusBeneventanis,quicum 
ipso  inerant,  civitatis  negotia,et  pericola  multa, 
quae  patiebamur,intimavit  preedictodominopapaB. 
Inier  catera  vero  annuntiant  eiqualiterconsilioco- 
mestabuli,  et  civium,cardinalis  illeFalconemscri- 
bam  sacri  palatii  judicem  statuisset.  Quid  multa? 
Aposiolicus  iile  pelitionibus  eorum  favens  confirma- 
vit,  et  privilegiosignatomisit  civitati  Beneventanae 
per  Gregorium  Beneventanumelectum,qui  Romam 
ierat,  se  Falconem  praefatum  judicemconfirmasse 
Beneventanum. 

Eodem  anno,  triginta  et  duo  Beneventani  cives, 
qui  apud  civitaiem  Salemum  captivi,  tenebantur. 
Domino  auziliante  de  vinculis  liberati  sunt :  dies 
vero  eorum  liberationis  Sancti  Eustachii  martjris 
colebatur.  Princeps  itaque  et  comes  Romam  eun- 
tes,  non  sicut  voluerunt  ab  imperatore  conseouti 
sunt.  Et  eis  illic  moraniibus,  en  ez  improviso  prae- 
dictus  rez  Rogerius  Siculorum,  ezercitu  Sarace- 
Dorum  congregato,  Pharum  transivit ;  deinde  in 
Apuliam  cursu  rapido  acceleravit,  et|continuocivi- 
tatem  Yenusiam^quam  Tancreduscomprehenderai 
et  alias  civitates  virtutecomprehendens^igneferro- 
que  consummavit :  virosquoqueetmuIieres,parvu- 
losque  earum  variis  mortis  generibus  necavit,quos« 
dam  vero  eorum  comburi  fecit.  Regem  testamur 
aeternum,  tanta  crudelitate  inChristianosillosezar- 

etiam  gentes^  ei  cognomina  processere  apud  Ca- 
puam,  ei  alibi  :  nempe  de  Falco,  ei  de  Falcone ;  de 
Leo,  ei  de  Leone ;  de  Pando,  ei  de  Pandone  ;  de  Sci- 
pio,  et  de  Scipione  ;  de  Ugo,  sive  Uvo,  et  de  Ugo- 
ne,  qufle  una  gens  esi,  in^ue  ea  ante  annos  fere  60 
in  poetices  siudiis  emicuit  Benedicius  de  Uva,  pa- 
iruo  meo  Gamillo  amicissimus.  PiaBOR. 


1223 


FALCONIS  BENEVENTANI 


121^ 


sity  quod  vix  aut  nunquam  a  sfleculo  est  auditum. 
CoDtinuo  principi  et  comiti  RotnfiB  morantibus  est 
nuntiatum  :  ut  citissime  redeant,  et  tanto  tjranno 
resistentes,  Apuliam  totam,eteorumbonaa  gutture 
tanti  prsBdonis  defendant.  Itaque  nuntio  accepto  ce- 
leriler  redeunt,  et  praeconis  vocelonante,principa- 
tum  totum  Capuanum  et  civitatem  Bene^entanam 
exagitant,  ut  armiseductis  contra  perfidiam  illius 
et  tyrannidem  viriliter  resistant ;  quod  factum  est, 
et  praeparatum.  Comes  itaque  Rainulphus  millefere 
milites  accipiens  circa  Trojanos  fines  acceleravit : 
misit  continuo  Jegatossuos  ad  Trojanam  civitatem 
ut  8acramenta,qu6B  comiti  etprincipi  civesTrojani 
promiseraat  adimplerent.  Trojanus  vero  populus 
timore  praedicti  regiscoactus,  etverbis  regisdoiose 
pacificis  fidem  attribuens,  comitis  voluntati  favere 
penitus  recusavit.  Inauper  etiamepiscopuscivitatis 
populum  omnem  suaserat,  ut  regis  fidelitatem  non 
dimitteret.  Comes  autemhsec  audiens  quadraginta 
dierum  spatio  illic  commorans  apud  Ueneventum 
repedavit. Dum  eth8ec,et  alia  geruntur,rex  prsefatus 
civitatem  nomine  Materam  obsedit,  quam  acriter 
expugnans  proditione  populi  comprehendit;ibique 
Oififredumfilium  Giffredi  comitis  dominum  civitatis 
ailigayit.  Quibus  ita  peractis,  civitatem  aliam  no- 
mine  Ansam  suae  obtinuit  potestati.  Revera  thesau- 
rum  auri  et  argenti  Alexandri  comitis  invenit.Quid 
multa?  omnes  civitates  ejusdem  Alexandricomitis, 
et  oppida  suee  submisit  ditioni.  Alexander  itaque 
comes,  sicut  naufragus,  apud  praedictum  comitem 
Rainulphum,  heu  miser!  mortuus  est.  Deinde  civi 
tatem  Tranum  et  totam  Apuliam  igne  ferroque  rex 
ipse  trucidavit.  Quid  dicam?  quod  nunquam  a  sse- 
culo  est  auditum  I  rex  ipsein  Christianos  operatus 
est.  Deinde  amoto  exercitu,  rex  ipse  Rogerius  hu- 
mano  nundumsauguine  satiatus,montemPiiosum, 
ubiTancredusde  Conversano  etRogerius  de  Pieuto 
viri  bellicosi  et  strenui  aderant,  obsedit;quindecim 
vero  dies  ibimoratus  est.Tancredus  itaque,et  prfle-* 
dictus  Rogerius  viriiiter  et  animose  regi  Rogerio, 
et  ejus  exercitui  obsistebant.  Rex  autem  Rogerius 
constanliam  eorum  aspiciens,  machinas  lignorum 
et  beiii  apparatussuper  montem  Pilosumfieriman- 
davit.  Rusticorum  itaque  manus  montis  Pilosi  fero- 
citatem  regis,  et  prseiiorum  terrores  persentiens 
pugnare  contraeumnolebant :  clamabantetiam  se 
minime  defendereposse.  Quidlongius?tubis  sonan- 
tibus,  et  prseiii  apparatu  circa  muros  inchoato, 
montem  Piiosum  circumquaque  vocibus  ad  astra 
ievatis  expugnat.  Tancredus  autem  de  Conversano 
etprcedictus  Rogerius  aggressionemipsamaspiciens 
equos  ascendunt,  et  miiitibus  eorum  secundum 
vires  obsistunt.  Novissimeautem  judiciodivinosu- 

(45)  Attende  quo  more  olim,  qui  suspendii  morie 
erant  plectendi,adsupplicium  ducebantur  ;  namex 
eorum  collopendentem  laquei  funemcarnifex  manu 
servabat,  ac  praeibat.  Fetrus  Diac,  lib.  in,  cap.  47 
abhacestmente,  animam  dicens  cujusdam  Adonis 
adfiBternoscruciatusdamnatam,  visam  esse  Gebi- 
zoni  monacho  CtLsAnensi  junientorum  more  ligalum 


A  perveniente,  et  eorum  infortunio  horribili,  civita^ 
ipsa  monlis  Pilosi  captaest.  Tancredus  quidem,  e 
miser  ipse  Rogerius  armis  projectis,  per  latebras 
et  loca  civitatis  abscondita  latuerunt.  Inveniuntar 
tamen  a  persequentibus,  et  coram  rege  Rogeric 
perducuntur.  0  quantus  dolor,  et  lacrjmarum  hor- 
ror  insoIitu8?quod  si  lector  adesses,  dolore  turba 
tus  expavesceres,  ContinuoRogeriumipsumlaqucc 
suspendi  praecepit.  Prsecepit  etiam  ut  Tancredni 
ipse,  manu  sua  funem  laquei  traheret  (45) :  hec 
nefas  et  dictu  terribile  !  Tancredus  ipse  invitus 
regis  voluntati  obtemperavit.  Mirabatur  omois 
exercitus,  et  facta  regis  horrebat,  coelorum  Regem 
deposcens,  ut  tanto  tyrannoetcrudeliviro  resistere 
dignaretur.  Quo  facto,  Tancredum  de  Conversano 

Q  virum  mirabilem  custodiri  mandavit.  Et  sicut  au- 
divimus  apud  Siciiiam  captivus  perducitur.  Nec 
mora,  civitatemipsammontisPilosi,  et  monasteria. 
viros  et  mulieres,  omnes  habitatores  cum  parvulis 
eorum  inoreignis  et  gladii  trucidavit.  Inde  exerdtu 
amoto,  cursu  rapido  super  Trojanamcivitateai  ad- 
venit.  Civesautem,  quiaverbisejus  indolo  pacificis 
crediderant,  securiter  eum  exspectavere.  Episcopas 
itaque  Guillelmus  nomine,  civitas  clerum  omoeD 
civitatis  et  monachos,  et  cives  convocans,  in  albii 
vestitus,  eumlaudibus  etprocessionibuscoram  rege 
ob  viavit,  cogitans  animi  ferocilatem  sedare,  corpora, 
ut  audivimus,  sanctorumadejus  gloriam  anteeum 
perduxit.  Rex  autem  ipse  furibundus  civitatem  io- 
gressus  et  securitatis  datae  oblitus   proi^ssionem 

Q  ipsam  et  gloriam  aspiciens^  catholicae  fidei  imme- 
mor,  et  Christianee  religionis  expugnator,  ocahs  ar 
dentibus  processioDem  illam  destruxit :  «  Nolo,  in- 
quit,  nolo  hujusmodi  gloriam,  sed  vita  comite^ 
omnesdestruam,etomnesexsulabo. »  Clerus  aut^n 
et  populus,  qui  obviam  oxiverant,  in  fugam  cod- 
vertuntur,  et,  sicut  potuit,  quisque  absconditur. 
Continuo  cives  multos  Trojanorum  comprehendit 
et  muheres,  et  eorum  infantes  vinculis  destinavit. 
Judicem  quoque  Robertum  nomine,  etquatuor  alios 
viros  sapienteslaqueosuspendiprsecipit.  Multiyero 
Trojanorum  cum  uxoribus  et  filiis  substantiam  om- 
nem  relinquentes,  adBeneventumfugerunt.  Domos 
insuper  Trojanorum,  et  eorum  bona  igne  ferroque 
consumi  prsBcipit.  0  quantus  luctus  mulierum  et 
infantum  per  totam  civitatem  Trojanam  surrexit! 

*^  Quod  si  centenas  voces  lingua  exprimeret,  prius 
deficerem  scribendo,quamomoiasingiiIatim  enar- 
rarem.  Diebus  autem  non  multis  evolutis,  exercita 
congregato  rex  prsefatus  apud  Melphitanam  ci  vitatem 
festinavit,  quam,  sicut  audivimus,viriIitercompre- 
hendens  suaesubmisitpotestati.  Hocanno  praefatu^ 
Robertus  princeps  videns  ferocitatem  Rogerii  regi^ 

ad  supplieium  trahi.  Nec  aliter  capiendus  Ostiensi! 
lib.  11,  cap.  2,  iis  verbis :  Videns,  inquit,  Adenulfm 
se  non  posse  principis  manus  evadere,  funem  in  eol- 
lum  suum  misit,  et  per  manus  conjugis  suce  ad  prim- 
cipispedes  se  trahi  prxcepit :  scilicet  ut  reut,  mortis. 
Peregr. 


1»8 


CHRONICON. 


im 


et  Apuliam  totam  in  confusionem,  et  mortis  peri- 
culum  perrenire,  timens  etiam,  ne  rex  ipse  princi- 
patnm  suura  invadereUconsilio accepto.apud  Pisa- 
nam  civitatem,  navigiis  paratis  festinavit,  qui  qui- 
dem  honorifice  susceptusinterrogatur,qaadecausa 
tantilaborissndorem  subiret.Princeps  itaque  regis 
Rogerii  ferocitatem,  etminas  ejas,  et  terrores  illa- 
tos  evestigio  exponens  precatur  suppliciter,  utcivi- 
tas  Pisana  auxilii  manum  et  consilii  ei  largiretnr, 
pactis  eorum  intervenientibus,  sicut  in  inferiori 
tractatu  continebitur.  Octavo  quidem  Kalend.Julii 
princeps  ipse  mare  ingressus  est,  et  Pisas  transfre- 
tavit ;  qualiter  autemcum  Pisanisegerit  nondum 
plenissime  ad  nostramperventumestnotitiam.Sed 
redeamus  ad  causam. 

Cum  praBfatus  rex  RogeriusTrojanam^et  Melphi- 
tanam  civitatem  depopulatus  est,  sicnt  accepimus, 
exercitus  sui  magnitudinem  per  partes  dividens 
apud  Barensem  civitatem  repedavit.  Umc  inter pras- 
fatus  comes  Rainulphns  principatum  totum  Ga- 
puanum  submovit,  et  totius  terras  su8b  auxilium,et 
Rolpotonem  Beneventanum,comestabulum,et  Bene- 
ventanflB  civitatis  partes,  partiumque  angulos,  ut 
omnes  armis  eductis  regni  tjranno  resistant,  qui 
unanimiter,  etmente  devota  comitis  Rainulphivo- 
luntati  famulantur.  Clamabant  quidem  prius  morti 
velle  succumbere,  quam  sub  nefandi  regisimperio 
colla  submittere.Quidlongius  moror  ?  milie  nume- 
ratos  equiles,  et  viriliter  armatos,  et  peditum  fere 
vigintimillia  comesipse  congregavit.Come8tabulu8 
autem  Rolpoto  prflsconis  vocecivitatemBeneventa- 
nam  exagilans  innumerabilem  civium  multitudinem 
secum  gaudenseduxit,  eteis  in  unum  convenien- 
tibus,  dum  rex  ipse  taliter  Apuliam  consummaret, 
consilio  virtutis  arrepto,  super  castrnm,  quod  la 
Pelosa  vocatur,  festinavere.  Castrum  illud  Ugonis 
infantis  fuerat,  qui  perjurio  facto  comitem  Rainul- 
phum  dimiserat,  et  regiRogerio  adhassit.At  castrum 
illud  obsessum  per  quatriduumacriterexpugnatum 
est :  machinascontinuo  lignorum  ad  murosdestruen- 
dos  comes  ipse  ordinari  prsBcepit,  aquamveroflu- 
minis,  quod  prope  aderat,  et  fontes  ibi  contiguos 
die  noctuquecustodiri,ne  arusticis  hauriretur,  vi- 
riliter  prflefatuscomes  et  comestabulusmandavere 
Mililes  itaque  castellum  illud  servantes  terrorem 
machinarum,etdomos  rusticorum  alapidibusdiru- 
tasaspicientes,  etsitis  periculum  imminentis  sen- 
tientes,nec  igne  ferroque  caperentur,  exterriti  ca- 
strum  illud  reddiderunt  adprflefaticomitis  potesta- 
tem.Deinde,sacramentis  intervenientibus,8ub fide- 
litate  comitis  alligantur.Inde,  consilio  aceeptb,prflB- 
dictus  comestabulus  cum  Beneventanis  civitatem 
Beneventanam  gaudens  ingreditur.  At  comes,  snis 
omnibuscongregatis,licentiam  redeundiad  propria 
largitur,  s^cramento  firmantes,  ut,  cumnecessitas 
incumberet,  omnes  armis  eductis  convenirent  ;  et 
sic  ad  propria  unusquisque  repedavit. 

Eodem  annoCrescentiuscardina]is,de  quo  snpe- 
rius  mentionem  fecimus,  cum  prflsfato  regeRogerio 

Patrol,  CLXXIII 


A  consiliatur,  ut  vineflB  omnes  Beneventanoram  et  pos- 
sessiones  incenderentur,  exoogitansterrorem  Bene- 
ventanflB  civitati  induoere,  et  sic  civitatem  sub  na- 
fondi  regis  imperio  subjugare.Rexitaquehi^usmodi 
nefaudo  consilio  communicato  prflBcepit,  ut  vine» 
omnes  Bene  venianorum  et  hflmreditates  igne  ferroqoe 
consumerentur.Necmora ;  parsquflBdfltmvinefluram, 
etpossessionum  inciditur,  pars  qufledam  combasta 
est.  Lector  quidem,  si  adesses,  turbatus  expavetce- 
res  de  tanta  vinearum  ineisione  et  oombustione  pos- 
tessionum.  Yindemias  dimisimasyfamis  qoidempa- 
nuriam,  et  sitis  mortisque  genera  suftinentes  ore 
vociferabamur  aperto,  prius  pelago  et  morti  terri- 
bili  coila  sabmittere,  quam  ejus  imperio  famulari. 
Quis  unquammortaliumtantiregiBnelaadifurorem 

Q  audiens,  ejusdominium  subire  non  pertimesoat? 
Regem  vero  testamur  flBtemum,  judicemqae  com- 
munem,Neronem  crudeiissimum  imperatorem  pa- 
ganorum  inChristianos  stragem  tfldemnonlegimus 
exercuisse.  Cumque^sicutprflBdiximus,  prflBfatus  rex 
Rogerius  civitates  ApuiisB  et  oppida,  viros  et  mu- 
lieres  eorum  crudelimanu  depopulatusestyconsilio 
acoepto,  Saiemum  venit,  ibique  congregati  manda- 
vit  proceres  quosdam  juxta  Salernitanam  oommo- 
rantes»  et  eis  acoitis  tractavit  cum  eis^quflditarcives 
Saiemitatos  et  Amalpkiitanos,  sicut  Apuii»,  ferooi 
manuperderet.Sedquiacoagmum  sibi  tempusnon 
videbatur,  quod  cordeoonceperat,  imperfeotum  di. 
misit,  excogitans  tempore  opportuno  adimplere.D6* 
indenavigio  parato,mareingredien8Siciiiamtran8- 
Iretavitxn  Kfldend.Novembri8.  Audivimus  prflBterea 

^  viginti  et  tria  navigia  auro  et  argento  onerata» 
et  mobilium,quflB  de  oivitatibusApulia  exBpoliave* 
rat,  in  profundo  maris  se  submertisse,  in  quibus 
navigiis  muiti  viri  et  mulieres  ex  omnibus  CLVitati« 
bus  ApuliflB.  et  infantes  Ilgati  exsules  dacebantur, 
patriam  parentesque  suos  nunquam  visuri ;  qui  ia 
eodem  naufragio  sufibcatiauntU)  qaantus  iuctus^et 
dolor  horribilis  uni versosfines  ApuliflB  inva8it,c<JBlo« 
rum  tamen  regem  coUaudantes^quod  de  variis  mor- 
tis  generibus  et  exsihi  pericalo^  eos  liberavit»  et 
momento  ono  de  mundl  hujus  voragine  eos  eduxit. 
Dum  bflBcetalia,  qu8B  scripta  suntjuxta  Apuham 
geruntur,  preBnominatus  pontifex  Innocentias,  et 
RobertusCapuanus  prinoeps,  salutis  aocepto  consi- 
lio,  mense  Septembri  mediante,  navem  ingrediun- 

D  tur,  et  ventis  secondis  Pisas  transfretavere  ;  nam, 
sicnt  accepimus,  exercitus  navium  et  armatorum 
viromm  ,et  imperatoris  Lotharii  virtutem  quflsrentes 
cordi  proposuere,  ut  Domino  favenkecivilatemBe- 
neventanam,  multis«yariisque  calamitatibusoppres* 
sam  a  gutture  nefandi  regis  Rogerii  eripiant.  Ive- 
rat  enim  prflsfatus  prinoeps  Roi>ertu8  ad  civitatem 
Pisanam,  et  cum  coQsulibus  et  sapientibusvirisd- 
vitatis  satis  abundeque  traetavit^  utauxilium  jiava- 
lis  exercitus  ei  largirentur.  Qui  tamen  sine  {populo 
Januensi  hoc  promittere  noIuerant.Tandem  definito 
consiho,  sacramentis  intervenientibus,paolttm  sta- 
bilivere,  ut  oiroa  mensem  Martium  luturum  oum 

39 


in? 


FALCONIS  BENEVENTANI. 


1228 


centamnavigiisparatisarmatorumsupernefaDdum  A  cti  Angeli  adCrucem,  quee  est  infra  cODfinia  portap 


regemRogeriumfestiDeDt.Audivimu8quoqueducem 
Venetiarumadejus  auxilium  manum  dedisse :  ideo- 
que  princeps  ipse  Romam  reyertitur,etomDia  quffi- 
oumque  cum  Pisauo,  et  Jaouensi  populo  tractavit, 
domino  papffiloooceDtio  evestigio  patefecit.sicque 
cum  eodem  pootifice  ad  pactum  illud  firmandum 
Pisas  festinavere.  Cumque  sicut  prcelatum  est,  rex^ 
Rogerius  Siciliam  peteret,  prfiBfatusGresceDtiusoo- 
mioe  taotum  eardiDalis,  aspicieos  quod  sui  ipsius 
regis  potestate  siout  tractaverat,  BeoeyeDtaoam  ci- 
vitatem  oon  posset  submittere,  yalde  coepit  ipse 
-cum  aliis  BeoeveDtaDis  de  ciyitate  projectis  cootri- 
stari.Deiodemultisyariisque  iosidiis,  et  coospira- 
tiODibuscoepitquosdam  eorum  muneribus,quosdam 


Summffi,  latitareut,  qui  stragem  illam  et  capti- 
vitatem  seutieotesy  Portam  Summamvirtute  intra- 
rentydeiade  viros.et  mulieres,et  parvulos,  etomnia 
civitatis  bona  in  ore  ignis  et  gladii  confunderent,6t 
ita  civitatem  in  potestate  regis,  et  dominio  submit- 
terent.  Sed  Salvator  omnipotens,  qui  castigat  et 
salvat,  qui  ducit  adinferoset  reducit.etpostlacrj- 
mationem  et  fletumezultationeminducit,mortifera 
eorum  consilia  et  nefandas  dispositiones  reprobayit 
Ipse,  ioquam,  quireprobatconsiliagentium,cujus, 
consilium  manetin  ffiternum,  reprobavit  revera,  et 
subvertitmaligDorum  macliiaatioDes,et  longe  aliter 
quam  ipse  Cresceotius  cum  hostibus  tractaverat, 
peractura  est.  0  dolor  et  dictu  terribile  1  sub  colorato 


polIicitatioDibu8sacrameatisioterveaieDtibus,alli-g  nomine  Romanffi  sedis  Beneventanam  civitatem 


gare.AUigavit  reyera,ut  comestabulum  Rolpotonem 
occiderent,etejus  sequace8,quod  invenirepossent, 
et  sic  armis  eductis  civitatis  plateas  invaderent, 
pacem  nomine  doloso  clamitando.  Quibua  sacramen- 
to  taliter  alligatis,  alios  Beneventanos  sanioris  sen- 
sus^  et  prudentiores  prffifatus  Crescentiusdecipien- 
do,  mandavit,  ut  prffifatis  fautoribus  suis  manum 
consilii  et  auxiliilargirentur,quibusdamyeropecu- 
niam  traDsmisit,quibusdam  honoris  dignitatem  pol- 
licebatur.  Nam,  sicut  accepimus,  prsfatum  come- 
stabulum  die  solemnitatis  omnium  sanctorum  tru- 
cidare  disposuere.  Sed  humani  generis  Salvator, 
qui  reprobat  con8iliagentium,cujusconsiliumma« 
netin  ffiternum,  dispositiones  eorum  subvertit.De- 
inde  prffifatus  Crescentius  per  totum  mensem  No 


quffi  in  vigore  libertatis,  et  in  B.  Petri  fidelitate 
longe  lateque  permanserat,  sub  prffidicti  regis  Ro- 
gerii  crudelitate,  exsecrandffi,  utitadicam,  memo- 
riffi,  submittere  dispoaebaut.  Regem  quidem  testa* 
mur  ffiteroum,  quouiam  per  civitatis  Beneventans 
hbertatem  viriliter  custoditam,  et  merita  apostolo- 
rum  Petri,  et  Pauli,  et  Bartholomffii,  et  aliorum 
sanctorum,  miseram  Apuliam  a  nefando  illo  rege- 
captivatam,  et  usque  in  Romanos  fines  proyincia» 
de  manu  ejusdem  regis,  et  desiderio  ereptam  fore, 
et  ad  gloriam  perductam  sine  dubio  sperabamus. 
Sperandum  quippe  erat,  et  ante  oculos  jugiter  ha- 
bendum,quoniamquidem  Innoceatius  pontifexcum 
Roberto  Capuano  principe  sudoremultoet  periculo 
arrepto,  pronobis  omnibusredimendislaborabant, 


vembris  cum  prffidictisfautoribussuisdeinvasione  ^  sicut  insuperiori  tractatuprffimisimus,  modo  vero 


civitatis  et  destructiooe  subtiliter  et  studiosissime 
tractare  oon  desiuit.  Quid  multa?  pestifero  inyento 
consiiio  die  festivitatissancti  Andreffi  apostoli  sta- 
tuenint,  ut  ipse  Grescentius,  congregatis  fere  du- 
centis  militibus  et  peditummultitudine  copiosa,ad- 
incidendas  vineas  Beneventanorum,  qu»  sunt,  in 
loco,  ubidicitur  Rosetum,yenirent.Incisionemillam 
cum  cives  Beneventani  vidissent,  ad  defendendas 
yineas  suas  exire  pugnaturi  deberent,  cum  quibus 
exeuntibusprffidictum  comestabulum  Rolpotonem 
aggredi,  et  in  fugam  convertere  disposuerunt,  ita 
quidem,  utsimulata  fideetfraude  mortifera,  pri- 
mum  ipsi  terga vertentes  quosdam  suorum  militum 
et  peditum  captivosinmanusdimitterent  Beneven- 


apud  hostes  civitatis  disponebatur,  nos  omnes  io 
mortem,  et  deprffidationem,  et  dispersionem  subji- 
cere.  Sed  redeamus  ad  causam. 

Prffifati  igitur  Crescentii  fautores,  yelocitate  ac* 
cepta,  Beneventanorum  sanguinem  sitientesadven- 
tum  inimicorum  ciyitatis,qui  secum  conjurayerant, 
sicut  superius  dictum  est,  non  expectavere.  Conti- 
nuo  in  prffidictafestivitate  sanctiAndreffi  apostoli, 
armis  acceptis,  in  plateas  exierunt.  Quid  dicam  ? 
mente  confusi,  fideles  B.  Petri  percutientes,  pacem 
se  velle  clamabant«  Ro£fridum  quidem  judicem,  et 
abbatem  Paroaldum  gladiis  percusserunt.Mirares! 
Quid  defuDCto,  vel  ad  mortem  percussis  pax  talis 
proticeret?  pacem  yero  firmari  etcoosolidari.armis 


taoorum.Qua  dere  prffifatus  comestabulu8|cum  ci-  D  depositis^  yidimus,  et  audivimus,  et  eis  in  plateas 


yibus  eos  prosequi  et  invadereprotinus  deberet,et 
eis  ita  persequentibus^  quidam  Beneyentanorum. 
prffifdti  Crescentii  fautores,  et  hominicidio  civitatis 
alIigati,portam  sancti  Laurentii  clauderent,etporta 
illa  viriliter  clausa  nominatus  comestabulus  cum 
Beneyentanis,qui  secum  exierant,ciyitatem  ingredi 
Donpossent^  et  sicprffifatus  Crescentiuscummiliti- 
bus  regis  Beneyentanosinsequerentur  usquead  pr»- 
dictam  portam  sancti  Laurentii,  ad  quameumca- 
pere  de8tinaverunt,et  quodcivium  invenire  potuis- 
8ent;sicque  omnesparticulatim  trucidarent.Dispo- 
suerunt  etiam,  ut  centum  milites  adecdesiamsan- 


exeuntibus  existimabant,  ut  tota  fere  civitas  dictis 
eorum,et  factis  obtemperarent.  Comestabulus  au- 
tem  Rolpoto  tunc  in  civititate  non  aderat ;  iyerat 
enim  comitem  Rainulphumallocuturus.  Gonfestim, 
spiritu  fidelitatis  accepto,  populus  omnis  Beneven^ 
tanus  insurgens,  armis  celeriter  assumptis,  ciyita- 
tem  Beneventanam  animose  etstudiose  obtinuimua. 
Quid  plura?  nefandos  illos,  viros  Grescentii  fautores 
comprehendimus.  Gomestabulus  autempropecivi- 
tatem  Beneventanam  adveniens,  et  eam  lurbatam, 
et  in  taliruina  positam  audiens,  oonfisus  in  Beati 
Petri  fidelitate,  civitatem  ingreditur,  mori  prios 


1229 


CHRONICON. 


1230 


velle  desiderans,  quam  sic  inopinate  ciTilalem  de- 
structam  videret.  Armis  itaque  acceptis  viriliter  et 
animosecumquibusdammilitibusBeneyentanisse- 
cum  venientibus  per  plateam  civitatis  ascendit,  et 
adPortam  Summam  acceleravit,  invenit  revera 
Portam  ipsam  firmiter  clausam,  et  a  fidelibus  ho- 
neste  custoditam.  Milites  interea  Montisfusci  cum 
Beneventanis,  qui  projecti  de  civitate  fuerant,  foris 
portam  Summam  venerunt,  ut  civitatem  intrarent 
et  desideria  cordis  perficerent,  sicut  intersetracta- 
verant.  At  ubi  portam  ipsam  clausam  aspiciunt, 
paulisper  ibi  morati  sunt :  fideles  autem  B.  Petri 
turrim  Portee  Summae  ascendentes  milites  iilos  la« 
pidibus  projectis  ejiciunt,  et  eam  fideliter  defen- 
dunt.  Nec  mora,  miiites  illi   terga  vertentes  cursu 


A  magistro  militum  Neapolis,  et  Rainulpho  comite 
susceptus,  omnia,  qufe  cum  Pisanis  et  Januensibus 
firmaverat  coram  papa  innocentio!pr«dictopatefe- 
cit,  et  quaiiter  tria  miilia  librarum  argentiPisanis 
in  auxilium  suum  venientibus,  saoramento  mediante 
dare  deberet :  prsdictus  autem  magister  militum 
etcomes  Rainulphus  hac  audientes,  gaudiomagno 
gavisi  sunt,  factisque  omnibus  a  principe  recitatis 
fidem  attribuerunt.  Nec  mora,  per  Blcciesias  Neapo« 
litanae  civitatis  et  Gapuanae  discursum  est,  etpecu- 
niam  illamargenti  cursu  celeri  congregavere.Quid 
plura?  thesaurum  ipsum  argenti  ad  Pisanos  trans- 
miserunt,  rogantes,  ut  cum  festinatione  ad  eorum 
auzilium  subvenirent.  In  quorum  comitatu  Grego- 
riumBeneventanum  electum  cum  quibusdamsacer- 


praecipiti  ad  suos  revertuntur.  Confestim  comesta-  ^  dotibus  suis  mandaverunt,  quatenus  afflictionem 

Beneventanae  civitatis  domino  pap»,  qui  iliic  ade- 
rat,  et  Pisanis  intimaret.  Quibus  ita  peractis,  rex 
Rogerius  memoratus,  navigiis  galearum  fere  se- 
xaginta  paratis  Salernum  pervenit.  Continuo  ga- 
leas  iiias  ad  civitatem  Neapolim  debeiiandam  man* 
davit,  et  eis  applicantibus  usquead  portum  Neapo- 
lis,  expugnatum  est.  Cives  Neapolitani,  armis  ac- 
ceptis,  viriJiter  galeas  illas  pepulerunt,  deinde  ca- 
stella  Neapolitanorum  ibi  contigua  deprsedati  sunt, 
sicque  ad  regem  remeaverunt.  His  et  aliis  ita  de- 
cursis,  praefatus  rex  Rogerius,  congregato  exercita 
Siculorum  et  Apulorum,  Abellinumcivitatemadve- 
nit.  Inde  amoto  excrcitu,  aurora  surgente,  castellum 
quoddam  nomine  Prala,  quod  erat  Guiilelmi  de  Abi- 
nalia,  insilivit.  Castrum  quidem  ipsum  putans  fore 
securum,  etatantoexeroituimparatum  fuerat.Quid 
dicam  ?  momentouno  captum  est,  etin  oreignis,et 
gladii  oonsummatum  :  ibi  milites  mortuos,  vulne- 
ratos,  et  captivos  audivimus.  Eadem  die  castrum 
iliud  Alta  cauda,  et  Gructa,et  sub  monte  ad  Ranem 
de  Fraineta  pertinentto,  comprehendit  (47).  Dum 
hsBc,  et  alia  crudeli  manu  agerentur,  Beneventa- 
nam  civitatem,  totumque  Capuanum  priacipatum 
timor  invasit.  Rogabamus  itaque  Saivatorem  om- 
nium,  ut  nobis  omnibus  soUta  pietate  subveniret. 
Quantas  autem  lacrymas  et  voces  inaitum  lcTatas 


bulus  ipse  Portam  Summam  aperiri  praBCipiens 
cum  militibus  armatis  eos  mirabiiiter  insequitur, 
qui  sane  timore  coacti  ad  Montemfuscum  repedave- 
runt :  in  quorum  persecutione  vir  quidam,  nomine 
JoannesBenedicti,  qui  Beneventanus  erat,  quique 
cum  praefato  Grescentio  exierat,  captus  est.  Praefa- 
tus  autem  comestabuius  ad  civitatem  reversus  cum 
B.  Petri  fidelibus  curiam  animose  gubernavit.Quid 
muita  ?  prffidictum  Joannem  Benedicti  iaqueo  sus- 
pendi  prsecepit ;  deinde  Cfleteros  aUos  prsBditores, 
quos  comprehenderamus,  suspendi  jussit.Joannem 
quidem  de  Lepore,  virum  nefandee  memorice  pras- 
fati  Grescentii  fautorem  capite  verso  in  foveam 
mergi  prfiecepit,  et  pedibus  in  aitum  levatis  ;  heu 
miser  !  vitam  inaudita  morte  finivit.  His  etaiiisita 
decursis,  Beneventana  civitas  a  turbine  tanto,  et  ^ 
tempestate  quievit.  Quosdam  praeterea  Beneventa- 
nos,  qui  in  suspicione  iila  tenebantur,  prsBfatus 
comprehendit  comestabuius,  et  vinculis  ailigari 
mandavit  per  comitis  Rainulphi  municipia. 

Anno  DominicsB  Incarnationis  ii34  ^mense  Mar- 
tio  xu  IndicUonis.  Hoc  anno  preefatus  princeps  Ro- 
i>ertus  cumduobus  consulibus  PisanorumAlzopar- 
do  videUcet  et  Cane,  viris  sapientibus,  et  cum  aliis 
fere  miiie  Pisanis  ad  principatum  suum  Gapuanum 
revertitur  iv  Kaieiid.  Martii  (46).  Qui  diligenter  a 

(46).  Si  initio  hujus  anni  Falconiani,  inchoati  a 
Martio,  Robertus  ad  suum  rediit  priDcipaium,  id 
utique  non  iniv  Kal.  Martii,  nam  sic  in  exitu  ejus 
anni  contigisset,  sed  in  iv  Nonas  incidit,  yel  Idus. 
Ipseplane  princeps,  ut  idem  noster  tradit,  an.4i33,  [) 
vm  KaL  Julii  mare  ingressw,  Pisas  transfretavit ; 
faetumque  cum  Pisanis  stabilivit,  ut  circa  mensem 
Martium  futurum  cum  centum  navigiisparatis  arma- 
torum  super  nfifandum  regem  Rogerium  festinarent. 
Pereor. 

(47)  Scribo  Raonem ;  ut  pluries  illum  dicit  Falco, 
quem  non  conTundas  cum  altero  Raone,  Ceppaluni 
similiter  domino,  jam  ab  anno  1420  preemortuo  : 
nec  distinguasaRadolfo,utipsumappeUatAlexander 
Telesinus  Ttb.  n,  cap.  54,  namque  Nortmanni  hoc 
nomen,  Rao^  yidentur  efTerre  etiam  consueyisse, 
Rayno,  Radolfus,  sire  Raydolfus^  et  Ranolfus  sive 
Raynolfus  :  dequonunc  non  afferam  exempla.Ipsum 
potius  Telesinum  pnefato  loco  emaculandum  colia« 
tione  nostri  Falconis  obiter  indicabo  ;  qui  Radol- 
fum  de  Frameto,  pro  de  Fraineto.  Grintla  Simonto, 


et  Altacunda  habet,  pro  Gructa,  Submontum,  etA/to, 
sive  Alzacauda,  Et  insuper  subsequenti  cap.  55, 
sicut  etiam  antecedenti  cap.  25  est  depravatus  in 
vocabulo  oppidi  Tressancti  pro  quo  utrobique 
nn nc  legitur  Cremnto  ;  nimirumerrorenato,  quod 
Nortmanni  inducta  super  majusculum  Ctransversa 
quadam  lineola,  facile  lectorem  fallebant,quiipsum 
ab  T  ob  consimiliimam  formam  non  distinguebant  ; 
unde  ipse  etiam  Alexander  cum  esset  abbas  CoBnobit 
Telesini,  reputatus  est,  ac  dictus  abbas  CeUsinus  : 
Sed  nec  prceteream,  eodem  cap*  55,  legendum  esse 
Suis  proceribus  baronibusque  instanter  omnibus  mit^ 
tens  :  non,  principibus  jProcerum  etiam  lego  apud 
eundem  lib.  eod.  cap.  37,  non  prindpum)  qui  sane 
sub  magno  caeteroomn  comite  Rajnulpho  fuere  nulli: 
Falce  hac  pag.  ii9  dicit  milites  omnes  et  proceres, 
uirosque  ecclesiasticos  tunc  convenisse.  Sed  et  ipse 
auctor  noster  pag.  eadem  auxilio  eget,  yerbo  dimi* 
nutus,  ubi  legendum,  quadraginta  e^uites,  et  milU 
fere  pedites  Beneventanos  transmmU  (<Mac  dest 
pedites,  Pkbkgr* 


1231 


PALCONIS  BENEVENTANI. 


iS3S 


BeDeyentanorunif  Neapolitanorum  etCapuanorum 
omniumque  oircumquaque  habitantium,  lecto  si 
ndesses,  mirareris,  etcrinibus  solutis  miserioordem 
Dominum  invooabamus,  etcastris  illis  ita  oompre- 
faensis  rex  ipse  Rogerius  revertens  castra  Roberti 
principit  comprehendit,palmam  quidem  et  Sarnum. 
Audiens  autem  talem  tantamque  stragem,  et  inya- 
Bionem  comes  preedictus  Rainulphus,  et  Rol>ertU6 
princeps  et  magister  militum,  mirabiliter  mirabi- 
Uusque  insiliuntyOt  prfficonisvoce  tubisquesonanti- 
bus  civitates  suas,  etoppidaet  vicos  submoverint, 
ut  unusquisque  armipotens  omnibus  eorum  armis 
eduotisinsurgeret,  ettaii  tantoquetyrannoobviaret 
Quid  longiusmorerTCoelorumRegem  testamur,mi- 
litesomnes,  prooeres,  sacerdotes,  cierici,  juvenes 
el  senes  ooourrerunt,  et mirabili et  potentissimo  ezer 
eitu  oongregato,  gaudio  magno  festinant  vocibus 
apertis  diceates :  Melim  est  moriin  bello,quam  vt- 
deremalagentisnostrx  etsanctorum ;  et  eis  itacon- 
gregatis  apud  castellum  Marilianum,  exercitusipse 
eastrametatus  est.  Ad  auxilium  vero  eorum  Roi- 
poto  Beneventanorum  comestabulus  quadraginta 
equites,  et  mille  fere  Beneventano8transmisit.Gum- 
que  prffifatus  rex  taiiter  oomitem  Rainulphum,  et 
principem  paratos  persensisset,  super  castrum  Nu- 
cerium  festinavit,  putans  illud  momento,  siout  et 
otttera  oomprehendi,  et  oiroa  flumen  nomine  Sar- 
Bum  milites  et  sagittarios  posuit,  ne  oomes  oum 
luis  adeum  transiret.  Interea  castrumillud  Nuce- 
rium  aoerrime  ab  exercitu  regis  expugnatum  est. 
Rogerius  autemde  Surrento  aprincipeibiordina- 
tus,  cum  centum  quinquaginta  miliUbus,  et  sagit- 
tariis  multis,  et  armatis  viris  fidelibus;  nibil  eorum 
quffi  inferebantnr  trepidabat,  et  quotidieet  animose 
castrum  iUud  tuebatur.  Quid  muitis  ?  proditione 
quorumdam  regis  amicorum,  castrum  illud  Nu- 
cerium  in  potestate  ipsius  regis  datum  est ;  deiude 
castrum  Tarni  et  Lauri,  et  universa  oppida  rex  ipse 
SUQB  obtinuit  potestati.  Gumqueoastrumillud  Lauri 
siocomprehensum  esset,  praddictusprinceps,  etco- 
mes  Rainulphus,  et  magister  miiitum  mirabiliter 
turbati  sunt.  Gongregant  itaque  mille  fere  equites 
etmultitudinem  peditumcopiosam,  utcastrum  iliud 
Lauri  de  regis  potestate  evellant,  sed,  prooeres 
prinoipisetoomitisHainu]phi,peouniaregisaccepta 
auxiiium  eis,  sicut  juraverant,  inferre  distuierunt. 
Unde  princeps  ipse  doiore  commotus,  Neapoiim. 
properans  Pisas  transfretavit.  Prffifatus  autem  co- 
mes  Rainulphus  baronum  suorum  nequitiam  com- 
prehendens,  et  quia  tanto  regi  obsistere  non  pote- 
rat,  sacramento  interveniente  sub  regis  potestate 
coUa  submisit.  Audiensautem  Rolpoto  Beneventa- 
nus  comestabulus  oomitem  iilum  Rainuiphum  ad 
regis  imperiumpervenisse,  animoconsternatusdie 
Kalendarum  Julii  de  civitate  Beneventana  exiens 
Neapolimingressusestquem  comestabulum  miile, 
eteoampliusBeneventanorum  secuti  sunL  Triduo 
autem  post  comestabuius  ipse  Rolpoto  timore  per- 
cukus  nayigio  parato,  nein  manusregis  traderetur, 


A  cumquibusdamfidelibussui8,et  duobus  fiiiis  Pisas 
festinavit,  et  eis  navigantibus,  judicio  deisuperre- 
niente,  navisilla  oonfringitur,  et  sioipse  cum  uno 
filio  8U0,  et  duobns  fidelibus  suiS)  inter  procellas 
marismortui  sunL  Alter  vero  fiiius  evasit.  Rex 
autem  comite  illo  acoepto,  Capuam,  et  Aversam, 
ettotum  prinoipatum  comprehendens  Saleraum 
adivit,  et  ibi  non  multis  diebus  commoraas,  vi- 
otorque  effectus  Siciliam  repedavit.  Pontifex  autem 
sub  Anacletinomineooloratus  oursurapido  Bene- 
ventum  venit,  et  oivitatem  iilam  ipsius  regis  virtute 
sufie  obtinuit  voluntati,etdomo6quorumdam  Bene- 
yentanorum  destrui  prffioepit.  Princeps  preeterea 
Gapun  a  papa  Innocentio,  qui  Pisis  aderat,  hono- 
rifioe  suscipitur,  et  ibi  usque  ad  mensem  Martiiim 

l^  permansit. 

Anno  4135  Dominio»  inoamationis,  et  sexto 
anno  pontificatus  domini  Innooentii  mense  Martio 
indiotionisxiu  Hoo  anno  prinoeps  ipse  septimo 
die  stante  mensis  Aprilis  cum  viginti  navigiis 
Neapolim,  yenit,  et  comprehendit  Aversam  etCuc- 
oulum,  quibus  comprehensis  Neapolim  princeps 
ipse  revertitur,  et  ibi  immoratus  est  oum  Pisanis 
ipsis.Eodemanno  praefatus  oomes  Rainulphus  venit 
Neapolim  oum  quadriLgentis  militibus,  et  civitates 
8uas,et  oppidadimisit.  Hisita  peracUspraefatusrex 
medio  mense  Junio  venit  Salemum,  et  exercitum 
congregavit,  et  super  Aversam  perrexit,  et  oam 
igne,  ferroque  est  depopulatus,  et  bona  eorum  di* 
ripuit  Gumque  rex  ipse  stragem  illam  fecisset, 
super  Neapolim  Tenit  et  diebus  novem  eam  obse- 

^  dit,  sed  populus  civitatis.  et  princeps  nihil  ex  hoo 
trepidabant  HexautemciTitatemillam  capere  non 
posse  aspiciens,  eam  dimisit,  et  Ayersam  perrexit, 
^t  eam  resBdificari  priecepiL  His  ita  deoursis  pr»- 
fatus  popuius  Pisanorum  oum  aliis  viginti  navigiis, 
quffi  supervenerunt,  civitatem  Amaiphitanam  per- 
gunt,  eteamcomprehendunt,  etejusuniversabona 
diripiunt,  sicque  divitiis  multis  locupletati  Pisas 
redeunt  simul  oum  priuoipe.  Rezautem,Pisanorum 
exercitum  reverticomprehendens,  iternm  Neapolim 
obsedit,  oumque  die  quodam  in  festivitate  Nativi- 
tatis  SanctflB  Mariee,  Rei  ipse  navale  bellum  cqm 
Neapolitanis  incipere  vellet,  en  subito  tempestas 
adfuit,  et  omnes  naves  illas  divisit ;  ita  quod  in 
profundum  mergi  putarent,    et   sic  ad  portum  Pn- 

D  teolanum  revertuntur.  Tunc  rex  videns  nequemari 
neque  terra,  contra  civitatem  agere,  navigia  illa 
reverti  praecepit,  et  ipseSaIemumrepedavit,deinde 
Sioiliam  ingressus  esL  Gumque  Robertus  princeps 
Pisas  reverteretur,consiIio  dominipapffilnnocentii 
simul  cum  domino  Girardo  cardinali,  et  Riccardo 
comitis  Rainulphigermano  ad  gloriosumLotharium 
imperatorem  festinavit,  qui  honorifioe  ab  ipso  im- 
peratore  suscipiuntur,  et  ei  qualiter  principatum 
suum  perdidisset,  lacrymis  multis  intimaviL  Pre- 
catur  etiam,  utproamore  domini  pap»  sibi  suocur- 
reret,  et  quod  injuste  perdiderat,  redintegraret. 
Imperator  itaque  muneribus  multisei  datisipromt 


IS3S 


GHROraCON. 


1S34 


nt  86  ipso  anno  yentnrum  ad  Roman»  sedis  liberta* 
tem,  et  ejusdem  prinoiiHs  restitutionem,  et  sie 
princeps  ipse  reversus  domino  pape  Innocentio 
cuncta  narravit.  Ipso  anno  magister  militum  Pisas 
perrezit,  ut  auxilium  ab  apostolico  Innooentio  et 
Pisanis  inveniret,  qui  a  Pisanis  diligenter  susceptus 
esty  et  promiserunt  libentissime  ei  auxilium  in« 
ferre,  sed  quorumdam  inimicorum  consilio  auxilium 
illudpromissum  destructum  est.  Unde  magisteripse 
militum  vehementer  turbatus  Neapolim  revertitur» 
et  civitatem  suam  viriliter  tenuit« 

Annol43d  Dominics  Incarnationis,  et  septimo 
anno  papffi  Innocentii,  dum  hsec  et  multa  alia  age- 
rentur,  prasfatus  imperator  apostolico  Innocentio 
mandavit,  ut  eum  praestolaretur,  quia»  Domino  fa- 
yente,  sicut  promiserat,  in  festivitate  S.  Jacobi 
venire  despondebat.  Pontifez  autem  spirituali  gaudio 
gavisus  magistro  militum  destinavit  omoia,  quas 
imperator  ei  mandaverat,  deinde  princepsipseau- 
diens  civitatemNeapolimfamis  periculo  urgericum 
c[uinque  navigiis  ad  eamdem  civitatem  venit,  et 
imperatoris  adventum  firmiter  propalavit  et  cursu 
ceieri  Pisas  revertitur.  Continuo  ad  imperatorem 
festinans  invenit  eum  Montes  descendisse  (48),  et 
super  civitatem  Gremonam  castra  sua  posuisse. 
lllico  pedibus  ejus  advoivitur  iacrymis  rogans,  ut 
sibi  ezh»redato  subveniret  Interea  ad  tantam  famis 
asperitatem  civitas  pervenit  Neapolitana,  quod  iu- 
fantes  multi,  pueri,  adolescentes,  juyenes,  senes 
etiam  utriusque  seztus  per  ciyitatis  plateas,  et  do« 
mos  spiritum  ezhalabant.  Sed  magister  militum,et 
ejus  fideles,qui  libertati  invigilabant  civitatis,  qui- 
que  antiquorum  suofum  sequebantur  honestatem, 
moriprius  famis  mortemalebantquam  subnefandi 
regispotestate  colia  submittere.HaBcinterprsfatus 
imperator  litteras  suassignataspropriislegalissuis 
magistro  miiitum^  et  oivibus  suisdestinavit  conso- 
lationis  yerba  describens,  ut  fidelitatis  propositum 
teneat,  qui,  favente  Domino,  in  prozimo  ad  ejus  li- 
berationem  festinaret.  Legati  vero  illicoramomni- 
bus  juraverunt  imperatorem  iilum  ad  civitatem 
Spoletum  dimisisse.  Diebus  autem  non  multis  ez- 
cursis,  en  adest  iegatus  aiius  ipsius  imperatoris  lit- 
terasferens,consoiationissimiliter  verba  continen- 
tes,  qui  eum dimisisse  apud  fluvium  Piscariam  affir- 
mavit.  Itemin  subsequentibusdiebus  aiias  transmi- 
sit  imperator  litteras  continentes  se  in  prozimo 
Tenturum  in  Apuiiam,  et  italiam  a  tanta  perditione 
redempturum.  Arcbiepiscopus  prseterea  Marinus 
civitatis  NeapolitansB,  et  Pbilippus  de  Acerra  civis 
Neapolitanus  vir  prudentis  ingenii,  et  Rainulphus 
comes,  qui  obviam  imperatori  dudum  exierant, 
similiter  litteras  suas  consolationis  magistro  mili- 
tum  deiegavit.  Litteris  itaque  taiibus  acceptis,  et 

(48)  Scribe  littera  grandiuscula :  MonteSf  quo  ab- 
soluto  nomine  nobis  Italis  dicuntur  Alpes  :  pari  ra- 
tione^  ac  omnes  altitudines  montium,  teste  Servio  ad 
^n.  lib.  X  :  A  Gallis  Alpes  vocantur ;  proprie  tamen 
maniium  GalUeorum  sunt^  illorum  sciiicet  quibus 


A  tall  suspensi  Neapolitani  promissione,  lieet  fame 
coacti,  imperatoris  tamen  ilHus  exspectabant  ad- 
Tentum. 

Anno  1137  et  anno  ootavo  ponlificatus  Domini 
Innocentii  (49)  mense  Martio,  xv  Indiotionis  pr»* 
fatus  apostolicus  Innocentius,  qui  tuncPisis  mora- 
batur,  consiliocommunicato  de  civitate  Pisana  exi* 
vit,  et  apud  civitatem  Bitervum  advenit,  prsfatum 
imperatorem  allocuturus.  Imperatorigitur  Henncum 
generum  suum  com  tribus  millibus  equitum  ad  pon- 
tificem  destinaTitlnnocentium,  addens  se  facturum 
ut  Homanos  fines  teneat,  et  principi  Roberto  prin- 
cipatum  suum  restituat.  Ipse  Tero  Marcas  adire 
disposuit.  Apostolicus  autem  continuo  Romanos 
fines  advenit,  et  ciTitatem  Albanum,  et  proTin* 

Q  ciam  totam  Campanie  suse  obtinuit  fideUtati. 
Romam  quidem  ingredi  noluit,  ne  in  Romanorum 
negotiis  impediretur.  Prsfatus  autem  imperator 
flumen  Piscarie  adTcniens,  Pascha  Domini  ibi  ce- 
IebraTit.Indeflumen  itludtransiens,  ciTitatem  Ter^ 
mulensem,  et  illius  proTinci»  comites  obtinult,  et 
inde  amoto  exercitu,  ApuIiamingreditur,etciTita- 
tem  Sipontum,  et  montem  Sancti  Angeli  octaTO  die 
intrante  mensis  Maii  comprehendit.  Tantus  itaque 
timor  totam  iuTasit  Apuliam,  quod  uniTersus  po« 
pulus  usque  ad  crvitatem  Barum,  ad  ejus  im- 
perium  alligatus  est.Ethisactisapo&tolicus  ipsead- 
civitatem  Sancti  Germani  pervenit,  quam  suad  sub- 
misitditioni.  Inde  Capuam  veoiens  Rol>erto  prinoipit 
eam  restituit,  et  his  actis  Beneventum  Tenit  prasdi- 
ctus  apostolicus  decimo  Kalendas  Junii,  et  retro 

^  montem  Sancti  Felicis  prope  BeneTentum  cum  Hen- 
rico  duce  praedicti  imperatoris  genero  castrametatus 
est.  Continuo  dominum  Girardumcardinalem  Tirum 
prudentem,  et  discretum  prope  civitatem  misitBe- 
neTentanam,  utcum  Beneventanis  loqueretur,  utrum 
cum  eo  pacis  firmamentum  ponere  velient.  Yenerunt 
itaque  ad  eam  quidam  de  civibus  Beneventani8,et 
cum  illis  satis  abundeque  de  civitatisconcordia  tra« 
ctaverunt,  et  his  actis  ad  dominum  apostolicum  om« 
nia,  qun  dicta  sunt,  exposuit  pr»dictus  Girardus 
cardinalis.  Alio  autem  die  adveniente  prodictus  apo- 
stolicus  consilio  arrepto,  castra  inde  amovit  die 
Tidelicet  Sabbati,  et  ex  hac  parte  praedicti  montis 
SanctiFelicis  transiTitcum  exercitu  prsBdicti  ducii 
Henrici,  et  in  planitie  Sancti  Petri  apostoli  juxta 

D  flumen  Sabbati,  viriliter  et  animose  castra  apponi 
prsecepit.  BencTentanusautem  populu8horum,quo 
fiebant,  nihil  agnoscere  poterat.  Cumque  taliter  in 
praedicta  planitie  Sancti  Petri  castra  apostolici  et 
ducis  illius  ponerent,  fama  talis  tantique  facti  ciTi- 
tatempercussitBeneTentanam,et  Rossemannus,  qui 
tunc  prseerat  Romanae  sedis  adTcrsarius  ciTCs  fere 
universos  submovit,  ut  contra  apostolicum  Tenien- 

Gallia  ab  Italia  separatur.  Pbrkgr. 

(49)  Descripta  a  Falcone  hoc  anno  recitat  ez  eo 
Baronius  verbisplerisque  in  iocls,  sed  leviter,  immu- 
tatis,  siculi  nonnulla  etiam  alia  anno  1138  et  1139. 

PXRWR. 


1S35 


FALCONIS  BENEVENTANl. 


1236 


tem  inf urgerent,  et  ad  eorum  posse  resisterent.  Neo 
mora,  prwdictus  Girardus  cardinalis  Tocari  fecit 
Landulphum  judicem  Reneventanumi  et  Lodoicum 
medioum,  et  Malfridum  de  Grimaldo  abbate,  ut  de 
pacis  faedereloquerentur,  et  civitatem  domino  papae 
Innocentio  redderent.  Exierunt  itaque  yiri  illi  vocati, 
et  petitionibus  apostolici  faventes  oivitatem  rever- 
tuntur.  Praetereaad  horamfere  nonam  quidam  Bene- 
ventanorum  ezeuntes  cum  Teutonicis  pugnare  coe- 
perunt,  putantes  eis  timorem  inducere,  et  eos  in 
fugam  sectan.  Dux  vero  iliorum  nominatus  Henri- 
cus^  audiens  Beneventanos  ita  super  se  insilire,  ar- 
mari  suos  omnes  occulte  prfiecepit,  et  catervatim  eos 
a  caslrisexire  disponenspraecepit,  utBeneventanos 
sic  stulte  et  furiose  exeuntes,  insidiis  positis,  prseoc- 
cuparent.  Quidmultis?en  eximprovisoleonum  more 
frendentesTeutoniciinsiliunt,etBeneventanosillos, 
qui  contra  eos  pugnabant,  usque  ad  Pontem  majo- 
rem  in  fugam  convertunt.  Infugaveroillorumqua« 
draginta  ferme  capti  sunt,  et  quidam  illorum  truci- 
dati,  inter  quos  Petrus  de  Populo  vocatus,  capite 
abcisso,  heu  miser !  exhalavit.  Alter  vero,  Priscia- 
nus  nomine,  civitatis  notarius,  ibi  mortuus  estvul- 
neribus  multis  affliotus.  Decem  vero  vulneratorum, 
qui  de  captione  evaserunt  post  dies  quadraginta 
mortui  sunt  intra  oivitatem.  Gumque  taliter  cives 
Beneventani  capti,  trucidati,  et  morti  dediti  essent, 
timor  continno  civitatem  invadit  Beneventi,  et  lu- 
ctus,  quod,  si  lector  adesses,  moricum  eisputares 
et  affiictione  multa  deficere.  Nocte  itaque  insecuta, 
cives,  qui  capti  fuerant,  vinculis  districti  sunt,  et 
alligati.  Mane  autem  facto,  diequidem  Dominico,  ad 
dominum  papamveniuntquidamde  oivibus  Bene- 
ventanis  viri  sapientes,  et  disoreti,  qui  omnia,  quse 
apostolicut  exquisierat,  assecuti  sunt,  continuo  oa- 
ptivos  cives  Beneventanos,  quosTeutonici  compre- 
henderant  dominus  apostolicusabsolvijussit,  etad 
propria  reverti.  Et  sio  sacramentis  firmatis,  fideli- 
tatem  Dominopapascomplurescivium,  quiad  ipsum 
pontifioem  exierant,  juraverunt.  Gumque  talitersa- 
cramenta  illa  perficerentur,  vir  quidam  Jaquintus 
nomine,  oivis  Beneventanus,  quique  per  triennium 
exsulaverat,  ultionem  reddere  de  acceptis  excogi- 
tans,  Teutonicos  omnes  submovit,  ut  civitatem  in- 
gredientes,  quot  possent,  caperent  et  bona  eorum 
auferrent ;  quicursu  rapido  armis  acceptisinsiliunt, 
et  usque  Portam  Hufflni  festinaveruot,  sedquia  Por- 
tam  illam  hi,  qui  intrinsecus  erant,  firmiter  clause- 
runt,  oivitatem  ingredi  non  potuere.  Fama  itaque 
tant®  invasionis  oum  ad  aures  pontificis  innocentii 
pervenit,  priBdictum  ducem  Henrioum  vocari  man- 
davit,  utexercitumillumcompesceret,  eta  tali  mor- 
tifera  agressione  illum  prohibeat.  Confestim  dux 
ille  pervolat,  et  totumillumexercitum  ad  castrare- 
verti  mandavit ;  sicque  civitas  ab  eorum  invasione 
evasit.  Jaquintus  vero  ille  percla?icam,qu8B  Sancti 
Renati  TOcatur,ingrediens,  cum  quibusdam  conso* 
ciis  suis  ad  sacrum  palatium  curiaB  festinans  perrexit, 
et  Crescentium  cardinalem  pontificis  Innocentiiad- 


A  versarium,  quituncibioccultabatur  comprehendit. 
Nec  mora,perplateamillum  ducentes  ad  dominum 
papam  captivum  illum  trausmiserunt ;  deinde  in  ea- 
demplatea,  Bernardum,  quicomespalatii  vocabatur, 
ejusdem  pontificis  contrarium  Jaquintusille  invenit, 
quem  audacia  assumpta  capere  conatus  est,  quate- 
nus  eum  in  captionem  prsedicto  apostolico  delegaret; 
qui  Bernardus  videns  se  sic  turpiter  capi,  quibusdam 
siciis  suis  secum  equitantibus  exclamavit,  ut  quan- 
tocius  succurrant,  et  euma  tantacaptioneeripiant, 
qui  statim  ensibus  evaginatis  Jaquintum  iilum  fe- 
riunt,  et  plagis  crudeli  manu  impositis  terratenus 
illum  de  equo  prosternunt,  et  sic  Bernardus  ille  & 
captione  illa  liberatur.  Invaditigitur  civitatem  illam 
timor  mirabilis,  et  bonis  suis  oblitis,  cives  attoniti 

Q  ruinam  inauditam,  et  deprsedationem  metuebanL 
Praefatus  autem  Jaquintus  ita  crudelitervulneratus 
ad  manusquorumdam  ad  sororis  domum  perdnciiur, 
et  sic  novem  dies  sine  sensu  et  memoria  advivens 
mortuus  est.  Dominus  autem  apostolicus  sic  illum 
vulneratum  et  mortuum,8uaquespontetaliterfuiss6 
perductum  audiens,  uteratsapientisanimi,  etpaci- 
fici  cordis,  nullam  cum  Beneventanis  qui  eum  inter- 
fecerant,excitavitqu8estionem.  Bossemannus  autem, 
qui  tunc  contra  voluntatem  ipsius  apostolici  episco- 
pus  fuerat,  et  qui  civitatem  violento  nomine  tenu- 
erat,  noctis  silentio  timore  coactus  fugit.  Quibusom- 
nibus  ita  peractis,  ita  prsedictus  Falco  judex,  et 
Falco  abbatis  Falconis,  et  Saductus,  et  Pando,  et 
Potofridus.  et  \donibezet,  qui  per  triennium  exsu- 

p  les  fueramus,  cumaliisBeneventanis  similiter  exsu- 
libus,  licentia  preedicti  pontificis  ad  propria  reversi 
sumus.  CcBlestis  quidem  regis  magnallalaudantes, 
quipost  tribulationem,etfletumexsultationem  indu- 
cit.  Prfiefatus  autem  apostolicussupranominatumGi- 
rardum  cardinalem  ad  civitatem  mandavit,  ut  a  ci- 
vibus  universis  fidelitatem  acciperet,  quod  et  factum 
est. 

His  omnibus  ita  evolutis,  pontifex  Innocentias  sa- 
cramentis  fidelitatis  acceptis,  consilio  habito,  iter 
arripuit  yin  Kalend.  Junii,  ut  ad  imperatorem  nomi- 
natum  festinaret ;  veniens  autem  ante  Portam  Sum- 
mam,  populumcivilatis,  quieum  ibi  prflestolabatur, 
pontifex  ipse  taliter  allocutus  est : «  Gratias  vobis 
agimus,  fratres  et  domini,  quia  corde  hilari  et  volun- 
tate  sincera  fidelitatem  nobis  peregistis  ;  rogo  itaque 

^  fraternitatem  vestram  et  probitatem  ut  pacem  tene- 
atis  et  constantiam  justitise  inter  vos  ;  civitatem  vero 
intrare  modonon  possumus  pro  multis  variisquene- 
gotiis,  quee  cum  domino  imperatore  definienda  de- 
crevi.  Sed  his  divina  clementia  definitis,  ad  ?os  re- 
vertemur,  et  de  civitatisutilitate  tractabimus  ;nunc 
vero  prsedictum  fratrem  nostrumcardinalem  Girar. 
dum  vobiscum  morari  permittimus,  quierga  vestras 
utilitates  assidne  invigilabit  et  pacem  inter  voscon* 
tinebit.  »Ua)c  el  his  similia  ponlifex  ipse  ubi  allo- 
outus  esset,  iter  coeptum  arripiens,  ad  priedictum 
imperatorem  tetendit  Lotharium,  quem  super  civi- 
tatem  Barensem  eam  acriter  obsidentem   inveoit 


iM7 


CHROmCON. 


1238 


Gardinalis  igitarnominatusOirardusjussu  prsdicti  A 
apostolici  in  BcDeventana  civitate  moratus  est,  ei 
confestim  sacrum  Beneventanum  palatium  ascen* 
dens,  civitatis  utilitates,  data  pace  circumquaque, 
operabatur.  Inter  eseteras  ejusdispositiones  praeci- 
pue  pacem  tenendam  viribus  totis,  ore  etcorde  prts- 
dicabat.  Prius  vero  quam  apostolicus  de  civitate 
discederet.Octavianumsubdiaconum,virumpruden- 
tem,  elsapientisanimi,  rectorem  Beneventi  ordina- 
vit,  qui  simulcumdomino  Girardo  statum civitatis, 
et  pacis  firmamentum  studiose  regebat.  Gumque 
ponlifex  ipse  apud  imperatorem  pervenissei  cum 
prsefato  duce  Henrico,honore  mirabili  et  gaudio  ab 
imperatore  suscipitur.  Deinde  Barensispopulus  ca- 
stellum  civitatis,  quod  pro  eorum  affliclione  rex 
Rogerius  fabricari  jusserat,  valde  terribile  et  muni-  g 
tumexpugnaverunt,sicqueperquadragintadiesillud 
obsidentes  cum  Teutonicorumauxiliovirtute  multa 
castellumillud  comprehenderunl,  etterratenuspro- 
straveruntXustodesautemcastelli.quiajamamplius 
illud  defendere  nonpoterant,  capti  et  trucidati  et  in 
mare  prsecipitati  sunt.  Sicque  de  tali  tantaque  vic- 
toria  tota  Italia,  et  Calabria,  Siciliaque  intonuit,  et 
Regi  ccBlorumgratiasagensdetanti  tyranni  gutture 
cripi  gaudebat.  Inde  maritimaomnis  usque  ad  Ta- 
rentum,  et  Galabriam  adimperatoris  fidelitatem  al- 
ligari  satagebat.  Cumque  castellum  illud  Barense 
taliter  comprehensum  est,  super  civitatem  Melfium 
apostolicus  et  imperator  venerunt,  et  eam  viriliter 
obsidentes,  diebus  non  multis  elapsis,  comprehende 
runt,  et  suae  obtinuerunt  fidelilati.  Hcbc  inter  Pisa- 
norum  exercitus,  sicut  juraverat,  centum  navigiis  ^ 
armatis  ad  civitatem  pervenit  Neapolitanam.  Nec 
mora  ;  jussu  prcedicti  imperatoris  super  civitatem 
Amalphitanam  festinat,  excogitans  igne  ferroque 
eam  depopulari.  Givesautem  Amalphitani,  consilio 
salutis  invento,  pecunia  multadata,  ad  imperatoris 
et  Pisanorum  permansit  fidelitatem ;  inde  super  Re* 
bellum,  ei  Scalam  properanteseasinvaduntetuni- 
versa  eorum  bona  diripientes  in  ore  ignis  et  gladii 
eas  consumunt.  Viros  quoque  et  mulieres  cum  eo- 
rum  parvulis  captivos  perducunt,  sicque  super  tali 
vindicta  gavisi,  ultra  quam  credi  potest,  insultant. 
Interim  pr8Bfatusimperator,etapostoHcus  civitatem 
dimisit  Melfium,et  civitatis  Potentiae  fines  descen- 
dit :  ibique  juxtafluenta  delacuPeseleperdiesfere 
triginta  moratur.  Inde  universa  Apuliae  oppida,  et 
civitates  ad  suum  imperium  alligavit.  Et  his  actis  D 
maodavit  imperator,  utPisanorum  exercitus  Saler- 
num  obsideat  ;prfecepit  quoqueBoberto  principi  et 
magistro  militum  Neapolitanorum,  ut  viribus  totis 
et  armis  simul  cum  Pisanis  eamdem  Salernitanam 
obsiderent  civitatem  ;quodetfactumestxvRalend. 
Augusti.  Quinetiam  Rainulphum  comitem,  quem 
affectione  multa  secum  detinebat,  mille  Teutonico- 
rum  viris  ei  dati8,super  civitatem  ipsamSalernum 
destinavit :  quibus  ita  convenientibus  prope  muros 
obsederunt.  In  civitateiUareveraquadringenti  mi- 
lites  aderant,  qui  civitati  invigilantes,  Pisanos  et 


principem,  suosque  omnesquotidie  expugnabant. 
Quadam  itaquedie,  sicut  accepimus,  certatumad  in- 
vicem  validissime  est  intereos,  etde  militibus  illis 
Rogerii  Siculorum  captiviductisuntet  alligati.  Gou- 
sules  prseterea  Pisanorumcivitatis  constantiam  as- 
picientes,  quiatalis  tantaquecatervamilituminter- 
erat,  consilio  communicato,  lignorum  machinam 
mirabilitermirabiliusqueexcelsam,  et  ultraquam 
credl  potest,  terribilem  construi,  summaque  cum 
festinatione  levari  mandaverunt.  Unde  factum  est, 
quod  populus  civitatis  mortis  periculo  oppressus 
mortem  exspectabat.  Audiens  autem  imperator  ci  vi- 
tatis  Salernitanae  constantiam,etquiaigneferroque 
Pisani  eam  obsidebant,consilioinvento,simulcum 
domino  apostolico  ad  eamdem  civitatem  celeriter 
festinavit.  Sequenti  igitur  die  sapientes  civitatis  ad 
ipsum  imperatorem  venere,et  pactis  intervenienti- 
bus,  civitatem  ipsam  suo  imperio  submiserunt.  Qui- 
dam  veromilitum  illorum,  securitateacceptalicen- 
tiam  exeundiimpetrarunt;  quidam  veroetpraedicti 
Rogerii  proceresad  turremmajorem,qua3  super  ci- 
vitatem  erat  confugerunt.  Sicque  civitas  ipsa  in 
gaudium  conversa,  sub  tali  tantoque  imperio  exsul- 
tabat.  Audiens  antem  popuIusPisanorum  civitatem 
Salerni  sineeorumconsilio,  etvoluntateabimpera- 
tore  captam  fuisse,  mirabiliter  contristati  sunt,  e 
furore  arreptomachinamlignorumfactam  combus 
serunt,  et  paratis  navigiis  Pisas  regredi  disponebant, 
sed  apostolicilnnocentiiprecibus  etpromissionibus 
coacti  ad  imperatoris  voluntatem  reversisunt.  Sic- 
que  castrum  illud  Turris  majoris  proeorumdiscor- 
dia  dimissumest.  Hisitaperactisprsefatus  impera- 
tor  et  apostolicuscastrainde  amoventes,  Abellinum 
venerunt;  deinde  Beneventum  et  juxta  fluviumCa- 
loris  ex  hacparte  Urbiani,  adeccIesiamSancti  Ste- 
phani  castrametatisunt,  secundo  die  stante  mensis 
Augusti.CumautemAbellinumvenissetapo^toIicus 
ipse  Innocentius,  ducemad  defensionemApuIieBor- 
dinare  nomine  suo  satagebat.  Imperator  vero  no- 
mine  suo,  contra  voluntatemapostoliciordinarevo- 
lebat.  Unde  factum  est,  ut  per  triginta  fere  dies  ad 
invicem  discordatum  sit,  sed  sapientum  consilio 
communicato  discordia  talis  destructa  est.  Quid 
multa  ?  diviDafaventecIementia,et  ipso  imperatore 
favente,  omnibusque  suis,  apostolicus  nomine  suo  ad 
B.  Petri  fidelitatem  comitem  Rainulphum  virum  utique 
prudentem,  etdiscretuminducemeIegit,eteo  electo 
vexillumadhonoremducatusapostolicusetimpera- 
tor  in  conspectuomuium  eitradideruntet  confirma- 
verunt.  Unde  nemo  tempore  isto  viventium  recordari 
poterit,  tali  laetitia  et  honoreducem  aliquem  fuisse 
electum.  Cumque  taliter  in  prsedicto  loco  castrametati 
sunt,triduopost,dievidelicetKaIendarumSeptembri8 
imperatrix  nomine  Floridas,  militibus  fere  centum 
assumptis,  ad  ecclesiam  B.  Bartholomaei  apostoli 
venit  Portam  auream  ingrediens,  et  missarumso- 
lemnia  ibi  audiens,  palliumquoddamsuperaltare 
Beati  Barthoiom8Bi,etIibram  unamargentiobtulit. 
Pr»  gaudio  vero  Beneventanuspopulus  utriusque 


U39 


FALC0NI8  BENEVENTANI. 


iS40 


B6zu8,quia  per  innumeraaiiQorumcarriculaimpe-  A 
ratricem  siveimp6ratoremnonTidimus,cursu  prs- 
cipiti  ad  ipsam  intueudam  imperatricem  ez  omni 
parte  civitatis  festiuavimus,  et  gratias  Deo  ageutes 
ez8ultavimus,quia,quod  patres,avi,  proavi  videre 
Qonpotueruat,  teinporibusnostris  vidimus.  Eaautem 
basilicam  ipsam  B.  Barthoiomsi  egrediensperme- 
diam  plateamcivitatis  ascendit,etper  Portam  Sum- 
mameziensadezercitum  suum  remeavit.Triduo  autem 
post  imperatricis  adventum  prnifatus  apostolicus  Be- 
neventanam  civitatem  intravit,  eta  Gleroet  populo 
universo  honorificesusceptus  est.  Altera  autemdie 
adveniente  in  sacro  Beneventano  palatio  sedens  in 
conspectuderiet  popull  Benevenlani  clamavit,  ut 
d  quis  contra  personam  sive  electionem  Gregorii 
Beneventanielecticanonice  etrationabiliteropponere  g 
yellet,  libera  fronteopponeret;sedclementiadivina 
opitulaote  et  quiaelectusipsevitamsuam  religiose 
custodieraty  nemo  civium  contraejus  electionem  ob- 
jecit.  Apostolicus  itaque  hoc  aspiciens  gratias  Deo 
egit,  et  ipsede  persona,  etvitaelecti  testificatus  est 
honeste  et  religiose,  et  eidemelectopr8Bcepit,utde 
peccatissuis  confiteatur,  et  die  Dominico  adveniente, 
Spiritusanctocooperanteconsecratiouemacciperet. 
Quid  multa  ?  die  adveniente  Dominico  apostolicus 
ipse  Ecclesiamepiscopiidescentiit^quinto  dievide- 
licet  intrante  mensisSeptembris  electum  ipsum  con- 
secrevit,  ad  cujus  consecrationem  patriarcha  in- 
terfuitAquiJeisB,  et  complures  alii  archiepiscopi, 
episcopi  et  abbatesTeutonicorum  viri  religiosi.  Le- 
ctor,  si  interesses,  revera  miratus  dioeres  archie-  ^ 
piscopumquemlibetBeneventanum  tantohonore  et 
reverentia  consecratun:  nunquam  fuisse,  et  eo  con- 
secrato,  apostolicus  ipse  palatiumrevertitur.Hisita 
peractis,  judices  et  sapientes  civitatis  eumdem  Do- 
minum  papam  precantur,  quatenus  apud  imperato- 
rem  intercederet,  ut  de  antiqua  afflictione,  quam 
civitaslonge  lateque  perpessa  est,  imperator  ipse 
Beneventanosliberaret ;  videlicet  de  vinearumfidan- 
tiis  etangariisyterraticoetde  omnibusredditionibus 
quas  Normandis  reddere  soliti  sunt,  quoniam  qui- 
dem  nos,  et  patres  nostri,  avl  et  proavi  Deum  ora- 
Timusy  ut  imperatoris  adventum  partibus  istislargiri 
dignaretur,  percujusadventumlibertatis  vigorem 
et  securitatis  consequeremur.  Nunc  vero,  Pater  san- 
ctissime,  et  quia  voluntas,et  potestasconcessaest 
bene  nobis  faciendi,  lacrymis  omniumoramus,  ut  ^ 
de  tanto  periculo  tributorumcivitatemB.  Petri  eri- 
pias.  Apostolicus  itaque  pietate  divina  correptus 
super  civitatis  longa  afflictione  condolens  patriar- 
chLm  Aquileis  aliosque  cardinales,  et  Girardum  spe* 
oialiter  cardinalem  suam  presbyterum  virum  valde 
▼enerabilem»  et  discretum  ad  imperatorem  direxit, 
qui  foras  iu  praefato  loco  castrametatus  erat,ezpo- 
Btulans,  ut  comiti  Rogerio  de  Ariano  praeciperet, 
ejusque  baronibus,  ut  fidantiasetomnesredditus, 
quosJdehflereditatibusBeneventanorum  habere  soli- 

fSO)  Haec  omnino  cum  iis  congruunt,  qu8B  io  Serie 
aboatum  Gassia.  de  tempore  observabam,  quo  Inno- 


tus  erat,  quietus  dimiteret,  Imperator  itaquepreci- 
bus  apostolici  acceptis,  absque  mora,  vocari  fecit 
prsefatum  comitem,  ut  cumbaronibussuisveniret, 
et  sacramentointerveniente,petitionibus  apostolici 
obtemperaret.Comesitaqueadvenienscoramimpe- 
ratore  confessus  est,  se  hoc  juravisse  et  confirma- 
visse  tempore  comestabuli  Rolpotonis,  qui  pro  civi- 
tatehoc  petierat.  Denique  barones  quos  secum 
duzitjurare  coegit,  sicut  apostolicus  ezigebat.  In 
primis  Alferius  Draco,  et  Robertus  de  la  Marra«  et 
BartholomflBus  de  Fetrapulcina,  et  Tadeus  de  la 
GraBca,  et  Girardus  de  Lanzulinu,  et  Sarolus  de  lo 
Tufo,  et  sic  juraverunt :  «  Juro,  et  promitto,  quod 
ab  hac  hora  in  antea  non  qufieram,  nec  queeri  per- 
mittam  de  cunctis  hflBreditatibus  Beneventanorum 
fidantias,  angarias,  terraticum,  olivas,  vinum,  salu- 
tes  nec  uliam  dationem,  scilicet  de  vineis,  terris 
aspris,  silvis,  castanetis,  et  ecclesiis,  et  liberam  fa- 
cuitatem  tribuo  in  hflBreditatibus  Beneventanorum  ve- 
nandi,  aucupandi.etineiset  deeisquodcumquevo- 
luerint  faciendi,  et  per  hoc  mercatum  civitati  non 
disturbabo,  nec  disturbariconsentiam.  Hsec  omnia 
atteudam  bona  fide  sine  fraude.  »  Talitereis  juran- 
tibus,  prflBcepit  imperalor,  ut  alios  suos  barones 
Montisfusculi  vocaretad  idem  sacramentum  facien- 
dum.Quibusactis,prflefatusGirarduscardinaliscum 
sapientibus  civitatis  omniahaec  domino  papae  retule- 
runt.  Hoc  sacramentum  factum  est  sezto  die  intrante 
mensisSeptembris.  Altera  autem  dieidemGirardus 
cardinalis  cum  judicibusad  imperatorem  tetendit, 
ut  ab  ipso  comite,  et  suis  baronibus  sacramentum 
hujusmodi  acciperet.  Comes  vero  Rogerius  sacra- 
mentum  iliud  facere  noluit,  confitens  se  tempore 
preeterito  illudfecisse,  suos  verobarones  deMonte- 
fusco  jurare  prflpcepit,  videiicetRaonem  delo  Tufo, 
Accardum,  Gemundum,Eternum,Onfridum,  cflete- 
rosque,  qui  circa  Beneventum  fidantias  accipiebant, 
et  his  taliteractis  Salvatori  Deo,  et  InnocentiopapflB 
gratias  egimus,  cujusvirtute,etgratia  tantamcon- 
secuti  sumus  libertatem.Quibusitaperactis  praefo- 
tus  imperator  de  preBdicto  loco  castra   amovens, 
viam  Romam  redeundi  arripuit,  qui   ante  Portam 
Summam  cum  toto  suo  ezercitu  transivit,etpr8edi- 
ctus  apostolicus  cum  illo  festinavit  nonodie  intrante 
mensisSeptembris  (50).  Tuncipseimperatorcastra 
metatus  est,  ubiTres-Sancti  nominatur ;  deinde  Ca* 
puam  petens,  Romam  transierunt.  Quid  multa  ?  Im- 
perii  sui  fldtitudinem  et  palatiaimperator  ille  repe- 
davit.  Apostolicus  autem  Innocentius  palatiumLa- 
teranense  adivit.  Audiens  itaque   nominatus  rex 
Rogerius  imperatorem  iilum  viam  redeundi  sirri- 
puisse,  ezercitu  convocata  Salernum  venit ;  conUnuo 
super  N  uceriam  veniens,iilud  suab  obtinuit  potestati , 
deinde  castra  amovens  totam   terram  Rainulphi 
comitis  obtinuit ;  inde  procedens  Capuam  furore 
multo  et  louipHstatecomprehendit,  eteamigne  fers 
roque  depopulatur ;  universa  siquidem  civitatis  illus 

centius  et  Lotharius  apad  Cassinum  simul  fuerunt. 
Peregr. 


lUl 


CHRONIGON. 


12li 


spolia  et  divitias  partim  igne,    partimque  yirtute  A 

coQsumi  prcBcepit ;  eoclesias  quidem,  et  earum  or-  - 

namentadiripuit,mulieresquoque»et8anctimoaiale8 

inopprobriumconvers8B8unt,ethis  taiiter  evolutis 

Abellinum,  et  usque  ad  confinia  fieneventi  obtinuit. 

Ck)nfestim  magister  militum  Sergius  civitatis    Nea- 

politanss  ad  suam  convertitur  fidelilatem  :  deindet 

judioesBeneventanaBcivitatiscum  aliis  civibus  re- 

gem  ipsura  adeun  tes  ad  A  nacleti  fideiitatem,et  ipsius 

regisamorem  dvitatem  submittunt  Beneventanam, 

Innocentii  pap»  fidelitatem  parvipendentes,  et  bis 

actis  convocato  exercitn  dvitatem  Beneventanam 

appiicuit,  et  ante  Portam  Summam  medio  mense 

Octobris  transiens  ad  montem  Sarchum  festinavit, 

quod  SU88  obtinuit  potestati.  Et  inde  procedens  super 

civitatem  comitisRiocardicursuvoiucri  properavit,  n 

quam  comesille  dimittens  ad  ducem  confugit  Rai- 

nulphum;  sicque  civitatem illam  suadvoluDtati  alli- 

gavit.  Inde  montem  Gorvinum  oapiens  in  ore  ignis 

et  gladii  illud  consumi  prncepit,  et  spolia  ejus  diri- 

puit.  Duz  igitur  Rainulphus  memoratus  audiensre- 

gem  illum  ob  ejus  confusionemApuliam  fuisse  in- 

gressum,  et  ojus  desolationem  quotidie  tractare, 

Barensem  populum  et  Tranensem,  Trojanum  et 

Melphiensem,  etmille  quingentos  miiites  congrega^ 

vit  affirmans  prius  morti  veile  succumbere,  quam 

vitam  duceremfelicem,  et  taUterduz  iile  paratus 

properegisexercitum  adivit.  IntereaabbasdeClara- 

valle,  vir  valde  mirabihs  et  discretus,  qui  adregem 

iilumveneratprotantidissidiiiufestationesedanda, 

inter  regem  ilium  et  duoem  paeis  fcedera  alligare 

oonatur ;  sed  promuitisvariisquenegotiisquffiinter  ^ 

eos  queerebantur,  apud  Salvatoris  Dei  potentiam 

n(Hidum  compiacuit  ooncordia  aiiigari.  Quid  {^ura? 

Rex  ipse  ezercitum  suum  divisit,  et  ad  beliandum 

illum  virihter  stabilivit,  Bimiliter  et  duz  iile   suos 

omnes  sapienter  ordinavit,  Primum  quidem  regis 

acies  ordinata  aggreditur,  et  inter  ducis  armatos 

intravit.  Ulico  aciesilla  regis  prosternitur.  Rez  au- 

tem,  qui  cum  aliis  aciebus  suis  armatis  inerat,  Dei 

adveniente  judicio.  timore  perculsus  ipse    primum 

terga  vertens  in  fugam  conversus  est  sicque  uni- 

versa  regis  congregatio  cursu  prcBcipiti  confugit, 

dimissis  omnibus  divitiarumsuarumapparatibus  et 

tentoriis,  auri,    argentique  magnitudine  infinita, 

quorum  numerarecopia  nonest  humancB  scientiaB. 

Quid  muita  ?  Duz  ille  victor  e£fectus  de  regis  exer-  D 

citu  comprehendit,  et  occidit,  omnemque  iiiam  ma« 

gnitudinem,  divitiasque  tam  ipse,  quam  popuius 

Barensis  et  Tranensis,  ceeterique  quosrogaveratad 

propriaiocupletati  detulerant.  Trismillia,  sicut  au- 

divimu8,^ominum  inbello  mortuasunt  Ibi.  Sergius, 

magister  roilitum  Neapolitanfie  civitatis,mortuus  est: 

ibi  Eternus  de  Montefusco,  etGirardusde  Luzulino, 

9t  Saroius de  loTufo, etcomplures,  quorum nomiua 

prodiflioultatenumeraudisilentiotegimus.  Secuudo 

vero  die  stante  mensis  Octobris  bellum  hoc  actum 

est.  Rex  itaque  nominatus  taliter  cum  sequacibus 

suis  anfugiens  noctis  tempore,  aitera  quidem  die  ad 


eastrum  Paludis  pervenit,  deinde  Salernum  festina- 
vit;  diebusautemnonmultisevoiutis,  Rossemannus 
Beneventanns antistes,  consiho  accepto  cum  judici- 
bus  oivitatis  et  sapientibus  quibusdam  ad  regem 
ipsnm  oonsoiandum,  et  servitia  civitatis  offerenda 
festinavit,  Precatur  insuper,utiibertatem  possessio- 
num  Beneventanorum,  quam  supradictus  imperator 
ooooesserat,  populo  Beneventano  ipse  largiretur. 
Rez  igitur,  precibus  eorum  acceptis,  pro  totius  ci- 
vitatisamore  inveniendo,  priviiegio  facto  et  signato 
omnes  fidantias  et  ezactiones,  quas  soliti  fuimus 
persolvere,  condonavit,  et  privilegii  pagina  aooepta 
gaudio  ineffabiii  civitatem  sunt  regressi  Beneventa- 
nam :  privilegii  pagina  ita  est  continens : 

a  In  nomine  Domini  Dei  Salvatoris  aeterni  Jesu 
Christi  :DominicieIncarnatioaisanno  1137,  mense 
Novembri  primae  indictionis :  Ego  Rogerius  Dei  gra- 
tiaSiciliae  Italise  rez,  Ghristianorum  adjutor  et  cly- 
peus,  Rogerii  primi  oomitis  filius  :  Regalis  Ezoel- 
lentiffi  nostrae  provooamur  liberalitate  fideUbus  no^ 
stris  tanquam  de  nobis  bene  promeritis  beneficia 
ampUori  manu  dei)ere  impendere,  ut  non  solum 
fidelioresinvenientur,  sed  ut  cfieteri  spe  retributionis 
adjuti  in  nostro  servitio  promptiores  habeantur. 
Eapropter,  venerabilis  BeneventaDe  Rossemanne  ar- 
chiepiscope,  qni  semper  in  omnibus  fidelis  ezstitisti, 
petitionibus  tuis,  et  Bernardi  Beneventani  comesta- 
buli,  etBeneventanorum  judicum,  aliorumque  piu- 
rimorum  civiumclementius  annuentes,  quia  vos 
semper  nostrds  fideles  ezperti  sumus,  pro  amore 
SummiRegis,  perquem  subsistimus,  et  regnamus, 
etamore  et  fideUtate  vestra,  quam  in  nobis  habetis, 
et  in  aoteahabituri  estis,  dimittimus  et  condonamus 
vobis  ea  omnia,  quse  nos  et  prffideoessores  nostri 
Normandi  oiroa  Beneventanam  civitatemhabuerunt, 
fldantias  subscriptas,  videUcet  denariorum  redditus, 
salutes  angarias,  terraUcum,  herbaticum»  camaU* 
cum,  KalendaUcum,  vinum,  oUvas,  relevum,  po- 
stremo  omnes  aUas  exacUones  tam  ecolesiarum 
quam  oivium,  et  omnia  prfledicta  et  possessiones 
Uberas  facimus,  etquietas,  undecunque  aUquidac- 
ciperesoUtisumusutquandiu  innostra  permanseri- 
tis  fideUtate,etnostrorumhffirednm,  liberietquieti 
V08,  et  vestri  hfieredes  ab  omnibus  supradicUs  ma- 
neati8,et  in  vestris  prffidii  venandi,  piscandi,  aucu- 
pandi  Uberam  facultatem  habeaUs,  et  ut  firmiter 
hoc  tenere  valeaUs  privilegium  istud  sigUIo  aureo 
nostro  signari  fecimus  :  Si  qua  vero  persona,  quod 
absit,  magna  humiUsve,  hujus  nostrae  concessionif 
paginam  in  aliquo  violare  praesumpserit,  viginU  U- 
bras  auri  purissimi  in  misericordia  nostra  palatio 
nostro  componat,  prflesensque  privUegium  robur 
prisUnum  obtineat.  Athujusconcessionis  judicium 
per  manus  Henrici  nostri  notarU  scribi  prsecepimus, 
etbuUaaureaiusigniri,  AnnoregninostrisepUmo.  i» 

Gumque  pri vilegium  hoc  coram  Beneventanorum 
coetulectumesset,  Deo  Salvatori  omnium,  prsefato- 
queregi,  etjam  dicto  antisUUgratiasegimu8,quia 
quod  avi  et  patres  nostri  viderenon  potuerunt,  Ih 


ii43 


FALCONIS  BFNEVENTANl. 


ISU 


bertatis  et  securitatis  donumnobisdignatusest  mi 
sericordia  sua  Jesus  Ghristuslargiri,  etmeritis  non 
nostrisofferre.  Quid  multa?  ex  tanto  nobis  concesso 
beneficio,  etfirmato,  civesuniversi,  servitia,  et  ho- 
nore  prfisfato  regi  polliciti  sunt,  et  sine  offensione 
ad  ejus  prseceptum  famulari  (54).  Dux  prseterea  Rai- 
nulphus  supra  memoratus  audiens  regem  illum  sic 
devictum,  et  animo  consternatum  cum  paucis  Saler- 
nitanamcivitatemfuisseingressum,  consilio  habito» 
mille  fere  equites,  et  Apulorum  peditum  multitudi- 
nem  congregavit;  nec  mora,Trojam  dioiittens  capti- 
vatam  totam  susb  aUigavit  potestati,  et  inde  proce- 
dens  super  comitis  Rogerii  deAriano  comitatum 
advenit,  qui  continuo  Alferium  Draco,  et  Robertum 
de  la  Marra,  et  Robertum  de  Petramajori,  et  Ro- 
bertum  de  Potofranco,  aliosque  Barones  ipsius  co- 
mitis  SU8B  subjugavit  ditionf.  Postremo  eumdem 
comitem  Rogerium  ad  suam  coegitvoluntatem.Qui- 
bus  ita  peractis  dux  ipse  prope  castellum  Paludis 
suorum  virtute  stipatus  castrametatur^  die  quidem 
Kalendarum  Decembris.  Mirabatur  intereapopulus 
Beneventanus  de  ducis  iilius  Rainulphi  continentia, 
et  in  prffidicti  regis  amore  et  fidelitate,  et  Anacleti 
servitio  die,  noctuque  simul  cum  Domiao  Rosse- 
manno  antistite  invigilabat* 

Aliud  quoque  non  tegendum  siientio  fratemitati 
vestrflB  explicabo.  Cum  praefatus  abbas  de  Glaravalle, 
vir  valde  mirabilis  et  discretus  de  foedere  pacis,  et 
EcclesieB  unitate  cum  nominato  rege  confabularetur, 
assidue  rex  ipse  cum  abbate  illo  stabilivit,  ut  tres 
cardioales  ex  parte  Innocenti  papsB,  quiejus  inter- 
fuissent  electioni  ad  regem  ipsum  venirent,  et  tres 
ex  parte  Anadeti  et  ordinem  electionis  utriusque 
regiipsiinsinuarent^deinderexipse,  ordine  audito, 
utriusquepartissauctiorem  et  justiorem  eligeret  ele- 
ctionem,  et  sic  Spiritu  sancto  favente,  ad  pacis 
perveniret  cum  totius  sui  regni  magnitudine  firma 
mentum,  quantum  in  sui  arbritrio  et  scientia  conti- 
neret.  Gognoverat  enim,  firmiterque  crediderat^  to- 
tius  mundi  Ghristicolas  parti  favere  Innocentii,  et 
ejus  pontificatum  venerari ;  ipse  vero  solus  cum 
regni  sui  latitudine  discordabat.  Gontinuo  ad  Inno- 
centium  papam,  et  Anacletum  delegatum  est,  et 
cursu  rapido  regis  positio  destinatur.  Placuititaque 
eis,  et  consilio  eorum  firmato  ex  parte  Jnnocentii 
Aimericus  cancellarius,  et  Girardus  cardinalis  vir 
valde  venerabilis  simul  cum  prndicto  abbate  de 
Glara  valle  Sale  m  u  m  su  per  h  u j  usm  od  i  elec  tione  ven- 
tilanda  advenerunt.  Ex  parte  vero  Anacleti  Mat- 
thaeuscancellarius,  et  Petrus  Pisanus  cardinaiis,  et 
cardinaiis  alius  nomine  Gregorius  similiter  accele- 

(5i)  Fortasse  :  sine  olfemione  Romani  pontificis. 
Beneventani  autem  liberi  ab  exactionibus  omnibus 
Rogerii  privilegio  redditi,  sua  servitiaei  promise- 
runt  ;sed  pfidem  concesserat  Anacletus.  Auxiliwn 
hominum  ^^n«c;en^t,inquitindiplomate  superius  re- 
lato,  contra  hostes  tuos  largimur,  et  con^rmamus. 
Quos  auno  sequenti  1138  obsequii  sui  specimen  ei- 
dem  dedisse,  perhibet  Falco,  cum  ait :  Praedictus 
rex  dominum  papam^  Innocentium  in  patrem,  ei  do- 


A  ravere.  Quibus  ita  congregatis,  rex  ille,  ut  eratsa- 
gacisanimi,providiqueconsihi,  priuspartem  inno- 
centii  quatriduo  usque  ad  occasum  mirabiliter,  et 
ultra  quam  credi  potest,  examinavit ;  sequenter  au- 
temAnacletipartemquatriduosimiliterperscrutatus 
est.  Studiose  ig]tur,et  diiigenter  partibus  utriasque 
electionis  auditis,  rex  ipse  clerum  omnem  et  popu- 
lum  civitatis  SalernitanaB  oongregari  mandayit,  et 
episcopos,  et  abbates  monasteriorum,  quiconvene- 
rant,  et  coram  eis  taliterexorsusest :  «  Dominiet 
fratres,  credimns  vestram  non  latere  prudentiam, 
qua  de  re  cardinales  istos  partis  utriusque  fecerim 
convocari ;  putavi  etenim.  quantum  nostr®  attind 
virtuti,  tali  et  tantonegotio  finem  imponere,  et  ju- 
stitifiBsemitam  evidentersectari,  sed  quia  multis 

Q  quflBstiooibusvariisqueresponsionibusanimus  ooster 
impedilur,  solusego  superhoctantonegotio  finem 
impendere  nequeo  :  undesi  dominisistis  cardinali- 
bus  videtur,  ordinem  utriusquescribant  electionis, 
et  abutraqueparteunusmecumin  Siciliam  descen- 
datcardinalis,  ubi,  favente  Domino  Nativitatis  Jesu 
Ghristi  Salvatoris  festivitatem  celebraturi  sumus, 
ibique  sapientes  archiepiscopos ,  episcopos,aIiosque 
inveniemus  prudentis  animi  viros,  quorum  consilio 
Anacleti  partem  usque  modo  sectatus  sum  :  tunc 
enim  ipsorum  alior  umque  sapientum  consilio  super 
hoc  negotio,  divina  inspirante  clementia,  certissi- 
mum  finem,  quantum  meieattinet  potestati,  impo- 
nemus.  »  Gardmalis  ad  hasc  Girardus  respondit : 
c  Sciatis  revera,  quoniam  ex  parte  nostra  ordinem 
partisnostrfiBnosomnesscribemus  :  audistisenim 

^  ex  ore  nostro  seriem  electionis,  audistis  omnia  qu« 
cumque  circa  nos  gesta  sunt :  cardinalem  quidem 
mittemuB  Guidonem  de  Gastello,  sapientem  utique 
virum  et  discretum;  qui  vobiscum,  sicut  petitis  ad 
Siciliam  veniat,  deinde  sicut  sapientiaB  vestrae  pla- 
cuerit,  perficiatis,  Spiritus  sanctus  Paracletos  cor 
vestrum  illuminet,  et  corde  recto  ad  Ecclesiam,  et 
veritatis  lumen  perducat.  >  Et,  his  actis,  unusqois- 
que  ad  propria  remeavit.  Altera  die  ad veniente  pr»- 
dictus  Girardus  cardinalis  cum  suisreversus  est: 
solus  autemGuidoprffifatus  cardinalisremansitcum 
rege  rpofecturus,  sicut  statutum  est.  Ex  parte  vero 
Anacleti  simiUter  cardinalisaliusdestinatur.  Quibui 
patratis.navigio  parato,rex  ipse  ad  Siciliam  transfre- 
tavit.  Dux  prsBterea  Rainulphus  jam  nominatus 

D  prflBfatumcasteliumPaludisviriliter  obsedit,  quod 
pr8Bliismnltis,etmachinationibusquotidieexpugna- 
bat.  Yidens  autemdux  ipse  castellum  iliud  capere 
non  posse,  consihohabito,  castellum  illud  dimisit,  et 
in  finibus  Alifanis  secessit :  qui  continuo  civitatem 

minum  accepit,  etcivitati  Beneventana,  etper  totius 
regni  suipartes  mandavit,eum  patrem  etdominum 
accepisse.  Nos  autemlitteris  ejusacceptii,  dominum 
illum  etpatrem  vocavimus.  Schismati  sicrenuntiasse 
videtur  Rogerius  ;  pax  tamen  inter  illum,  et  Inno- 
centium  secuta  haud  est,  quem  anno  1139,  ut  idem 
noster  habet,  praBfatus  papa  in  Romana  sjnodo  rts- 
culis  excommunicationis  alligavit.  Pereor. 


1245 


CHRONICON. 


me 


illam,  et  munitionem  castelli  comprehendit^  et  suffi  A 
obtinuit  potestati. 

Hoc  anno  Anacletus,  qui  subnominepontificatus 
advixit,  septimo  die  stantemensis  Januarii  mortuus 
est,  qui  sedit  annis  septem,  et  mensibus  undecim, 
etdiebusvigintiduobus.  Innoceotius  itaque  ponli- 
fex  continuo  viribus  sumptis,  et  amicorum  virtute 
accepta  contra  inimicos  viriliter  insilivit.  Rosse- 
mannus  igitur  episcopustotiusciyitatistintinnabula 
BeneventanaB  pulsare  prsBcepitimortemipsiusAna- 
clcti  significando. 

Hoc  anno  prsBdictus  imperator  cumad  imperium 
suumrevertebatur,  mortuusest  inpartibusTusciaB, 
et  eo  defuncto  Gorradusad  imperiumunanimivoto 
sublimatus  est. 

Anno  H38  etnovo  anno  pontificatus  domini  In-  g. 
nocentii  secundi  summi  pontificis,  mense  Martio 
primffi  indictionis.Gum  prffidictus  Anacletus  mortuus 
esset,  cardinales  sui,  consilio  accepto  a  fratribus 
ipsius  Anacleli,|adregem  miserunt  Rogerium  ipsius 
Anacleti  mortem  significantes,  ut  si  ei  placeret  pa- 
pam  constituerent.  Hex  itaque  ut  domini  papoB 
lonocentiipartem  impediret,voluntati  eorum  assen- 
8it,etpapameIigendipotestatemdedit  ;qui  Romam 
reversi  fautoribus  eorum  congregatis ;  medio  mense 
Martio,  Gregorium  cardinalem  papam  sibi,  et  inva- 
sorem  coostituerunt,  Victoremqueeam  vocaverunt. 
Sed  Dei  misericordia  auxiliante,  hffiresis  illa,  et 
invasio  pauco  tempore  regoavit.  Diebus  autem  doq 
multis  evoiutis,  fratres  prffidicti  Anacleti,  tantam 
cogoosceotes  turbatiooem,iosereversi,DomiDofa-  ^ 
veote,  cum  prffidictodomiooIoDOcentiopapapacis 
firmameotum  composueruDt,etipsi,  etomoes  ejus 
adversariiad  ejusfidelitalem  cooversi  suot,et  sce- 
leratusille,  qui  sub  Victoris  oomioe  apparuit^  ve- 
8tem,etmitramdeposuit,  etad  voluotatem  pootifi- 
cis  loooceotii  perveoit.  Sicque  gaudio  magoo^  et 
gloria  exaitatioois  tota  Romaoa  civitas  exsultavit, 
et  pootifex  ipse  loooceotius  ad  uoitatem  Ecclesiffi, 
et  coocordiam,  auxiliaote  Domioo,perducitur.  Die- 
bus  autem  ooo  muItis,evolutis,pr8edictus  apostoiicus 
coocilib  accepto  Albaoum  veDitdispooen8,exercitu 
coogregato  adducem  Raiouiphum  veoire,sediDfir- 
mitate  percussus.  veDireooopotuit.  loterea  rex  Ro- 
gerius  coogregato  exercitu  io  fioibusveoit  Apuliffi 
cogitaos  civitates  sibi  ab  imperatore  ablatas  suffi 
submittere  potestati.  Dux  igitur  Rainulphus  regis  ^ 
iilius  sentieos  advcDtum,  totiusApuliffi  partessub- 
movit,  ut  cootraejusrabiein  uDaoimiter  iosistaot. 
Necmora,  cursu  rapido  ad  ducem  festioaot  Domioa 
turo,et  sic  contraregisillius  ferociam  meosibus  fere 
duobusresistunt  Hfficioter,sicutnobisest  reiatum, 
prffidictus  rex  domioumpapamlDDOceotiumiopa- 

(52)  Vere  Gaivum  (ubi  olim  Cales,  diutissime  quffi 
deserta  maosit)  et  ab  ejus  constructionis  priraordio 
in  ipso  confinio  fuit  agri  Gampani;  quippe  in  an. 
879  ab  Atenulfo,  qui  dein  comes  Gapuse,  et  demum 
princepsBeneventi  evasit,  aedificari  coeptum  in  limite 
Galinii,  incurrente  in  Gampanum,  cx  Ercbemperto 
num.  40  et  45  est  ioteiligere ;  de  quo  oflTeodebatur 


trem  et  domioum  accepit,  et  civitati  Beoeveotaoffi, 
et  per  totius  regoi  sui  partes  maodavit  eum  patrem 
etdomioum  accepisse.  Nosautem  litteris  ejus  acce- 
ptis  domioum  iUum  et  patrem  vocavimus ;  quibus 
peractis  Rao  de  Fraioela  Beoeveotaoffi  civitati,  et 
regi  Rogerio  rebeliisapparuit,  etTioeas  Beneveota- 
oor  um  iDcidi  mandavit.  Gi  ves  itaque  coosiiio  accepto 
Raoois  illius  iDfestatiooes  regioomioatomaodave- 
ruot,ut  citissime  eos  ab  illiusadversitatibus  eripiat. 
Rex  iiiico,  con  gregalo  exercitu,  iter  arripuit,  et  io 
ipsius  sui  adveotus  virtute  Mootemmaraoum,  et 
casteila  alia  comprehendit,  et  igoe  comburit.  lode 
superGeppaluDumadveoieossimuI  cum  Beoeventa- 
ois  illud  obsedit,  et  die  ipso  viliam  rusticorum  com- 
preheodit,  eteorum  booadeprsBdatasuot,etdomus 
omoes  eorum  destructffi.Sequeoti  vero  die  turreset 
muoitiones  castelli  iopotestateregisdatffisUDt.Rao 
etenim  de  Fraioeta  timore  regis  coactus  castellum 
illudtriduoaote  exierat  cum  uxore,  et  ad  ducem 
festinavit  Raioulphum  simulcumRaooedeloTufo, 
et  Orrico  de  Saroo,  qui  similiter  faciem  regis  fu- 
gieotes  castella  sua  dimiseruot.  Gives  cootiouo  Be- 
oeveotaoi  regem  precaotur  suppliciter,utcastellum 
illud  Geppaluoi  civitati  cootrarium,  ad  destrueodum 
Iargiatur.QuidmuIla?Rexispe  petiliooibus  populi 
faveos  permisit  ad  dirueodum.Nec  mora,  caterva- 
tim  Beoeveotaouspopulusfestioatad  destrueodum^ 
et  sicradicitusuoiversa  ffidificiacastelli  evulsa>uot 
et  civitas  tota  super  illius  gaudebat  destructiooe. 
Nam  si  uoiversas  crudelitates,  et  pericula^  quffi&d 
illius  castelli  domioi  passi  sumus,  describere  vel- 
Iem,Dec  lioguadicere^oequestyio  proouotiarepos- 
sem.  Uode  Deumlaudaotesregigratiasegimus,  qui 
oobis  illud  ad  destrueodum  coocessit.  Et  his  actis 
prffifatus  rex  Gapuaoos  fioes  adivit,  et  castellum, 
quod  Galvum  dicitur,  compreheodit(o2).  Dux  pras- 
tereaRaioulphusexercitu  coogregato  horisomoibus 
invigilabat,  ut  regem  illum  virtute  iosiliat  et  acci- 
piat  ultiooem.  Rex  vero,  ut  erat  sapieotiscoosilii, 
per  mootaoa  qu8eque,et  locaardua  castrametatur^ 
et  sic  ducis  vitabat  prudeotiam,  et  yirtutem,  uode 
dux  ille  vehemeoter  coodoleos  meote,  et  corpore 
fremebat,  quia  cordisdolorem  osteodereooo  pote- 
rat.  Novissime  apudAiifas  moratur,  existimaos  re- 
gem  iUum  Alifisveoire.  Rexvero,  utdiximus,duci8 
coDstaotiam  fugieos  a  castello  Galvo  rf^vertitur,  et 
io  finibus  S.  Agathes  teotoria  sua  pooi  prnpcepit, 
Beoeveotum  veoire  dispooeos  ;  eliodeamotoexer- 
cilu  castrametatus  est  prope  Beoeveotum,  ubi  di- 
citur  Plaocelia,  et  ibi  muDsit  duobus  diebus.  Tuoc 
accepto  coosilio  iode  recessit,  et  districto  exercitu 
flumeo  traosivit  Caloris,  etcastra  posuit  superpoo- 
tem  Valeotioum,  maositqueibiduobusdiebus.Dux 

Gapuffi  tunc  Gastaldus  PaodoDuIfus.  Eadem  autem 
descriptio,  cum  postea  suus  ager  Galvo  fuisset  assi- 
goatus,  immutata  noD  est,  quod  ex  prscepto  princ. 
Pandulfi  in  Hist.  PP.  Langob.  lib.  i  et  ex  privilegio 
quodam  regioffi  Joannffi  It  in  Archivo  GampansB  ur- 
bis  aperitur :  atque  etiamnum  maoet,  de  quo  alibi. 
Peheqh. 


m^ 


FALCONIS  BENEVENTANI. 


1348 


aufem  nommatus  RaiDolphas,  ut  erat  prudentis 
animi,  in  finibusmorabatur  Petraemajoris,  pertra- 
ctans,  ut  castellum  Apicis,  quod  rex  minabaturob- 
sidere,  virtute,  et  animos  illud  liberaret.  Rex  ita- 
que  nominatus  Beneventanos  precatur,  ut  in  ejus 
auxibo  unanimiterfestinarentjRossemannus  igitur, 
qui  tunc  prsBsul  aderat,  amore  regis  coactus  cives 
universos  rogavit,  et  in  ejus  mandavit  auxilio.  Au- 
diens  autem  rex  ipse  castellum  Apieis  a  militibus 
et  yirisprudentibus  armatum  fore,  consilio^accepto, 
castra  amovit  et  PetrffipolicinsB  casteilum  aggredi 
prfficepit,  et  igne  ferroque  illud  depopulatur  ;  et 
inde  procedens  castella  alia  comprehendit,et  com- 
buri  mandavit.  Pontem  LandulphiFarnitum,  Gam- 
pugattari,  et  Guardiam,etcivitatem  comprehendit, 
Alipham,  etigne  consumpsit,  universam  quidem 
substantiam  civium,  etCcclesiarum  omatus,galiotffi 
regis,  et  turba  innumeraprffidonum,  quffieum  se- 
quebatur,comprehendit,rapuit,  dispoliavit,et  unus- 
quisque,  prout  potuit,  dispartitur.  Lector  itaque,  si 
adesses,  super  talitantaquecivjtatisstrageetconfu- 
sione  turbatus  deficeres,  et  firmares  a  Grfficorum 
tempore  et  paganorum,  tantam  in  Gliristianos  rui- 
nam  etcombustionemnon  accidisse.  Gumquetaiiter 
civitatem  iliam  Alipbam  cousnmpsisset,  exercitu 
indeamoto,  in  finibus  fesiinavit  Benafri,  civitates 
iUas  suffi  submittere  potestati.  Gontinuo  jussu  cru- 
deiitatis  a  rege  illo  inj  uncto,ci  vitatem  illam  Benafrum 
aggredi.etexpugnarimandavit.Gives  autem,  prout 
poterant,  et  se  et  civitatem  defendebaut.  Rex  ita- 
que  eorum  constantiam  aspiciens,  crudeli  manu 
jussionis  minatur,  ut  civitatem  illam  insiliant. 
Gontinuo,  peccatis  imminentibus,  civitas  ilia  val- 
de  munita  et  divitiis  plena  capiiur  ;  et  civium 
omnium  bona  ei  divitiarum  magnitudines  ab  hosti- 
bus  capiuntur,et  divisnper  partes  ad  nihilum  sunt 
conversffi.Viri  itaque,et  mulieres,parvalique  eorum 
per  montana  fugiunt,  omnibuseorum  i>onisinma- 
nibus  rapientium,et  prffidonum  dimissis,8icque  civi- 
fas  illa,  et  turrlum  ejus  munitiones  in  potestate 
regis  subacta  est.  Et  tali  crudelitate  auditaPrffisen- 
tianum  castellum  et  Roccaromana  ad  regis  volun- 
tatem  convertitur,  et  alia  castella  circumquaque 
contigua.Quibus,  actis,  rexinderevertensBeneven- 
tum  venit,  et  ad  Palucis  castellum  castrametatur 
duodecimo  die  mensis  Septembris  intrante.  Dux 
interea  Rainulphus,  qui  tantoregi  resistere  non  po- 
terat,dolorecordis  concussuscirca  Aliphanos  fines 
morabatur.  Inde  procedens  rex  ipse  ad  civitatem 

(53)  Manent  etiamoum  hujus  Ecclesiffi  rudera  in 
planitie^  ut  nostri  Falcoois  usurpem  verba  ad  an. 
1437,  juxta  flumen  Sabbati ;  eamque  Theoderada, 
uxor  ducis  Romualdi,  qui  sedit  ab  an.  961  ad  an 
977  construxit ;  quo  in  loco  muUarum  amnllarum 
Z)et  e(sno6tt<m  tni/t/ut^  ut  perhibetPaulus  Diac.  lib. 
VI,  cap.  1.  At  hoc  Rogerii  tempore  ibi  non  aderant 
Moniales,  ut  reor ;  qu»  monasterium  S.  Petri  apost. 
pariter  nuncupatum,  memoratumque  Falconi  ad  an. 
4121  intra  urbem  situm  incolebant.  Theoderada  au« 
tem  eamcxtraBeneventimoeniaconstruxisse  videtur 
Ecdesiam,  ut  pio  quodam  affectu  D.  Petri  in  Vatt- 


A  Melphiumivityputanseamsuffi  submitterepotesta- 
ti,quodobtinerenonpotuit,  etinde  reversus  soper 
castellumToccum  adivit.Gontinuo  machinas  ligno- 
rum  fieri  mandavit,  virtute  quarum  turres  casteOi 
illius,  et  munitiones  destruerentur  ;  sicque  pars 
quffidam  turriumdirutaest.Dux  intereaRainolphus 
circa  eumquotidieinvigilabat^nerexilleterras  Ro- 
gerii  comitis  de  Ariano  invaderet.  Populus  autem 
castelli,  virtutem  regis,  et  furorum  aspiciens  sub 
ejus  potestate  et  ditione  colla  submisit»  et  oastel- 
lum  illud  in  ejus  dominatione  subactum  est  ^tertio 
Kalend.  Octobris,  octo  quidem  dies  castellum  illud 
Toccumobsedit.  Quibusitaperactis,rex  ipsecastra 
inde  amovit,  et  tempore  valdepluvialiBeneventum 
venit^  et  ipse  intra  ecdesiam  Sancti  Petri  apostoli 

B  prope  civitatem  sitam  castrametatur  (53).  Totui 
quidem  ejusexercitusinfracivitatem  hospitatiisest 
Beneventi,  ibique  mansit  diebus  tribus :  tempus 
enim  terribile  pluviarum,  etvaldepericulosumine- 
rat,  et  pro  inveniendis  ad  exercitum  necessariis, 
nullo  modo  adire  valebant ;  unde,  sicut  diximus, 
infra  civitatem  Beneventi  ad  refocillandum  exerd- 
tum  commoratisunt.Rex  interea  nominatus  civita- 
tem  intravit  Beneventanam  quarto  die  intrante 
mensis  Ootobris,  et  Ecclesias,  et  civitatis  palatia, 
et  curiam  apostolicistudioseperquisivit,etexercitii 
refocillato,  castra  a  civitate  amovit  et  prope  castel- 
lum  S.  Severi  castrametatus  est.  Inde  procedens 
castellum  Morcone  sus  obtinuit  potestati,  et  his 
actis  castellum  Sancti  Georgii,  et  Petre  majons 

^  comprehendit.  Comes  igitur  Rogerius de  Arianohee 
audiens  Apicis  castellum  dimisit,  et  viilanis  omni* 
bus,  ut  regi  obedirent^  licentiam  largitur,  et  ipse 
civitatem  intravit  Arianum ;  ibique  confidens  duds 
Rainulphi  auxihum  adinvenit ;  qua  de  re  nullo  mo* 
do  ad  regis  voluntatem  pervenire  voluit.  Gontinuo 
rexipse  castellum  Apicis  su»  alligavit  fidelitati,  et 
rexipsead  castellum  Tamarum  diebus  quatuor  mo* 
ratusest.Prnfatus  autem  dux  exeroitu  congregato 
prope  civitatem  Arianum  venit  custodiens,  ne  rex 
ipse  quoquo  modo  eam  invaderet,  et  sic  rex  ipse, 
et  dux  ad  invicem  laborabant.Ethis  decnrsis  pr»- 
dictus  rex  a  Tamaro  illo  castello  discedens  eirea 
Melphitanos  fines  festinavit ;  et  inde  procedens  oa- 
stellum  S.  Agathes  valde  munitum  suffi  obtinnit 
potestati,  et  alia  castella  ibi  contigua.  Dux  interea 

^  nominatus  civitatem  regebat  Melphium,  ne  rex  ille 
quoquo  modo  ingenio  eam  invaderet :  praefatus 
autem  rex  cognoscens  ducem  Rainulplum  jugiter 

cano  campo  extra  Romam  conditam  Basilicam  imi- 
taretur;  sicuti  non  alia  occasione  excitatas  reputo 
extra  Gapuam,  Tarentum,  Viennam  (Nolam  mitto, 
aliasque  urbes)  Ecclesias  eidem  divo,  summo  culta 
olim  habitas,  quarum  prima  dcscripta  habentur 
nostro  Michaeli  monacbo  in  suo  Sanctuario  par.  m  ; 
altera  Petro  Diac.  lib.  m,  cap.  42  et  57;  tertia  vero 
in  quodam  Diplomate  raemoratur  Callixti  II  apod 
Bibl.  Fioriac.  qua  deinde  labentibusannisignorata, 
vulgus,  quem  secuti  postea  sunt  dociiores,  longe 
alias  earumdem  construendarum  excogitavit,  pias 
quidem»  rationes.  Pebbqr. 


1S49 


CaRONlGON. 


1280 


contra  se,  et  auos  obsistere^et  Apuli®  civitatestue* 
riyConsiliocoininuDicato,  casteJla,quffi  c^mprehen- 
deraty  militibus  et  Yiris  armati8muniri,etobservari 
mandavit,  et  ipse  rez  Salernum  adivit  dispoaens 
ad  Sieiiiam  reverti,quam  longotempore  dimiserat. 
At  dux  Dominatus  Barum  descentlity  et  marinos 
fines  visitavit,  populum  omnem  bortando,  ut  tem- 
pore  opportuno,  viribus  sumptis,  et  armis,  contra 
regem  obsistant,  qui  unanimiter»  et  corde  devoto, 
paratoskNre  clamitabant 

Anno  1139,  Dominicn  Incarnationis,  et  decimo 
anno  pontificatus  domini  lonocentii  secundi  summi 
pontifteis,  et  universalis  papaamenseMartiosecun- 
dee  indictionis,  hocannoprsefatusapostolicus  Inno- 
centius,  octavo  die  intrante  mensis  Aprilis,  Romes 
sjnodum  celebravit*  Ad  cujussaori  conventuspres- 
sentiam  arehiepiscopi^episeopi  etabbatesinnumeri 
conveneraDt  :  ibique  inter  cotera,  qu»,  Spiritu 
aancto  mediante^statutasunt,  vinculis  ezcommuni- 
cationisalligavit  regem  Rogerium  prffidictus  aposto- 
licus  Innocentius  in  pr»sentia  omnium  Catholico- 
rom  virorum,  qui  convenerant,  et  ejus  omnes 
tequaces.  HocannoRainulphusduZydequoinsupe- 
riori  tractatu  mentionem  fecimus,  ardentissimo  fe- 
bris  synoche,  calore  correptus,  ultimo  die  stante 
mensis  Aprilis  ez  hoc  mundo  decessit  apud  civita- 
tatemTrojanam,  quem  ducem  GuiJlelmus  venera- 
bilisipsius  civitatisepiscopus  cum  UDiversocieroet 
populo  diligenter  ethoneste,  lacrymisquemananti- 
bus  sepulturs  infira  episcopium  tradidernnt.  0  quan* 
tns  iuctus  omnium,  et  virginum,  et  viduarum,pue- 
rorum,  et  senum  utriusque  sezus,  et  militum, 
civitatem  illam  invasit  1  quemsi  radicitus  describere 
tentarem,  necdies  snfficerent,  neccopiadescribendi, 
Barensis  itaque  populus,  et  Tranensis,  llelphiensis, 
Canusinus,  et  omnes,  qui  sub  ejus  dominio,  et  pro- 
tectione  confidebant,  consolatione  oblita,  crinibus 
avulsis,  pectoribus  laniatis  et  genis,  ultra  huma- 
num  modum  lugebant.  Lugebant  enim  ducem 
piissimum,  et  ad  rem  universorum,  qui  totius  sui 
ducatus  habenas  duicedine,  et  humanitatis  suavi- 
tate,  furore  omni  deposito  disponebat.  Quid  mul* 
ta?de  mortis  illius  compassione  inimicornm  etiam 
acerbitas,  et  de  ejus  prudentia  condolens,  lacry- 
mansque  compatiebatur  :  sicque  tota  fere  Italia 
de  ejus  probitate,  et  praeliis,  horis  omnibus  reci- 
tabat.  Audiens  autem  prsenominlEitus  rez  Roge- 
rius  ducem  Rainulphum  virum  bellicosum,  et  nxa- 
gnanimum  ez  hoc  mundo  obiisse,  vanilatis  et  ela- 
tionis  spiritn  accensus  ultra  humanum  modum  ga- 
visus  est.  Gavisusutique,  etmortecommuni  oblitus 
ez8Bstuat,  animoque  concipiens,  ut  ezercitu  con- 
gregato  ApuliffifinesiDsiiiat,  eamque  suffisubmittat 
ditioni  et  fidehtati.  Quid  multa  ?  septem  navigiis 
armatorum  paratis,  etauri,  argentiquemagnitudine 
ditatis,  die  septimo  stante  mensis  Maii,  Salernum 
transfretavit.  Conlinuocleras  omnis  et  populusSa- 
lernitanus  laudibus  multis  hymnisque  sonantihus 
regem  iilum  snscepit.  Neo  mora,  rez  ipse  litteras 


A  omnibus  suis  circumquaque  maDcntibus  direzit, 
ut  armis  eductisad  eumconveniant.  Litteris  itaque 
ejus  acceptis  ad  imperium  ejus  obtemperaverunt; 
deinde  rez  ipse  ezercitu  congregato  Beneventum 
venit,  et  sic  contra  iuimioos  ezpugnindos  festina- 
vit 

Hoc  anno  iv  Kalend.  Junii,  mons  ilie,  qui  prope 
civitatem  Neapolim  esse  videbatur,ignem  validum, 
et  flammas  visibiies  projecit,  per  dies  octo,  ita  ut 
oivitates  ei  oontiguffl,  et  castra  mortem  ezspecta- 
bant,  ez  cujus  iacendio  pulvis  niger,  et  horribilis 
ezivit,  et  usque  Salernum,  et  Beneventum,  et  Ga- 
puam,  et  NeapoUm  puivis  ille.a  facie  vcDti  pervo- 
lavit ;  igois  vero  ilie  perdies  octo  visus  est,  de  quo 
pulvere  cives  multi  Beneventanorum,  et  ego  istius 

B  operis  descriptor  collegimus,  per  dies  vero  triginta 
pulvis  ille  super  terram  visus  est.  Cumque,  ut  su- 
pra  dictum  est,  rez  Rogerius  ezercitum  congregas- 
set  super,  comitis  civitatem  festinus  adi vit,  et  civi- 
tatem  illam  acerrime  ezpugnans  su»  eam  ailigavit 
ditioni.  Comes  autem  fugampetens  Trojam  ingrea- 
sus  est.  Deinde  rez  iile  civitates,  et  castra  Gapita- 
natsB  suas  obtinuit.  potestati.  Ouz  praterea  filius 
praefati  regis  civitatescunctasApuliffi,  etmaritimas 
ad  suum  convertit  imperium,  pacem  omnibus,  et 
securitatem  afflrmans.  Barum  quidem  civitatem 
valde  munitam  obtinere  non  potuit;  quadringintos 
enim  mihtes  princeps  civitatis  secum  detinebat, 
prffiter  cives  quinquaginta  millia  habitanlium.  Duz 
itaquenominatus  civitatemillam  Barum  cognoscens 

p  eapere  non  posse,  ezercitu  suo  convocato,  ad  patrem 
regem  Rogerium,  qui  in  Trojanis  morabatur  confi- 
nibus  pervenit,  et  eis  in  unom  con venientibus,  stu- 
diose  tractare  coeperunt,  quahter  eivitatem  Troja- 
nam  su»  submittant  potestati.  Quatuor  quidem  mil- 
libus  interjectis  a  civitate  Trojana  comes  Rogerius 
Ariani  cum  septingentis  militibus  de  mortedespera- 
Us  morabantur.  Cives  revera  Trojani  cum  eztraneis 
qui  ad  eos  confugerant  pr»  timore  nominati  regis 
civitatem  illam  tuebantur.  Rsz  itaque  civitatem  il- 
lam  sic  a  tantorum  virorum  virtute  munitam  persen- 
tiens  ad  castcllum  Bacharezzaibi  vicinumducentos 
miiites  dimisit  pro  civitatis  illius  infestatione,  et 
ipse  cumduce  nominato  fihosuo,  simulque  eorum 
ezercitu  advocato  supercivitatem  Arianum  comitis 
Rogerii  venit.  Continuo  rez  ipsecivitatemillamob- 

D  sedit,  et  lignorummaohinasad  ezpugnandumeam 
fieri  mandavit.  Cives  autem,  et  miUtes,  qui  cum 
eis  erant,  nihii  ez  his,  qum  ingerebantur,  metue- 
bant ;  ducentos  enim  miiitcs  et  viginti  fere  miiiia 
armatorum  in  civitatem  introduzerunt.  Rez  itaque 
sic  eam  paratam  et  munilam  aspiciens  castra  amo- 
veri  prfficepit  et  furore  commotus  vineas,  o]ivas,et 
ari>ores,  et  sata  eorum,  que  inveniripoterant,  inci- 
di  mandavit,  et  devastari,  et  siccrvitatem  illamdi- 
mittens  biduoper  confinia  iilius  moratus  est 

Eodem  tempore  prffifatus  apostolicus  lunocen- 
tius  praddictum  ducem  Raiuulphum  obusse  audiens^ 
■atis  satisque  condoiuit,  et  consiho  commonicato, 


iS51 


FAL00N18  BENEVENTANI. 


i25! 


urbem  Romam  exivit,mille  equitum  caterva  stipa- 
tus,  et  peditum  multitudiae  copiosa,  deiade  ad  civi- 
tatem  Sancti  Germani  pervenit.  Cumque  praefatus 
rex  apostolicum  illum  urbe  egressum  persensit, 
legatos  suos  prasdicto  apostolico  de  pace  manda- 
vit,  et  voluntatem  apostolici,  et  petitionem  poUi- 
cetur  periicere.  Apostoiicus  autem  legatos  regis 
honeste  accipiens,  cardinales  duos  ad  regem  ipsum 
transmisit  pacis  et  dilectionisfirmamentum  descri- 
bens,  et  ut  ad  civitatem  Sancti  Germani  rex  ipse 
festinaret.  Quid  multa?  Cardinales  illos  rex  ille  di- 
ligenter  et  honeste  accipiens,  civitatem  Trojanam, 
quam  obsidebat  dimisit,  et  cursu  rapido  ad  prsBdi- 
ctum  apostolicumcumducefiliosuo,  et  exercitibus 
suis  festinat ;  continuo  per  legatos  suos  ab  utraque 
parte  de  pacis  foedere  interlocuti  sunt.  Apostolicus 
itaqueprincipatumCapuanum  arege  petebat,quem 
injuste  principi  Koberto  abstulerat.  Rex  vero  nullo 
modo  principatum  illum  reddere  voluit,  et  sic  per 
dies  octo  disceptatio  talis  inter  eos  habita  est ;  et  his 
actis  prffifatus  rex  suo  omni  exercitu  coacervato,  ad 
terrasi  qu8B  hliorum  Burelli  vocantur,  acceleravit, 
de  quibus  terris  partem  quamdam  castrorum  su«e 
submisit  potestati.  Apostohcus  autem,etqui  cum  eo 
erant,  regem  iilum  in  partes  illas  recessisse  cogno- 
scentesy  castrum  quoddam  nomine  Galiuzzum  ag- 
gredi  prsBcepit,  et  devastari.  Nec  mora,  praefato 
regi  nuntiatum  est  qualiter  jam  dictus  apostolicus 
castellum  illud  esse  taggressus.  Quid  multa?  cursu 
rapidissimo  rex  ille  ad  terram  SanctiGermani,  ubi 
9postoiicus  ipse  morabatur,  pervenit.  En  subitode 
regis  adventu  fama  terribihs  pervolat,  et  continuo 
eastraregis  contixa  sunt.  Apostolicus  itaque,  et 
princepsRobertus  Capuanus,etRomanorum  militia 
regis  adventum  sentiens  castra  eorum  omnia  amo- 


A  veri  jubent,  ut  in  securiori  parte  manerent.  Dtn 
autem  regis  iilius,  mille  fere  equites  accipieos  sic 
apostolicum  discedentem  deprehendens,  iDsidiis 
constitutis,  super  aposfolici  milites  insilivit,  quipo- 
tentiam  etinsidias  sentientes  terga  vertentes  fugam 
petunty  etsecundum  vires  perlocailladiversaaufa- 
giunt.  Prffifatus  vero  princeps,  et  Riccardus  de  Sa- 
pacanina  (5^),  et  Romanorum  multitudo  evasit, 
mulli  vero  militum,  et  peditum  in  flumine  mortoi 
sunt,muitos  in  captione  regisfordaudivimus.  Aposto- 
licus  autemlnnocentiuspostsuosomnesquasi  seeo- 
rus  incedebat.  En  ex  improviso  miiitum  caterva 
eum  aggreditur,  heu  dolor  ?  et  illum  comprehen- 
dunt^  omnique  suo  thesauro  et  omatu  diviso,  da- 
cunt  illum  ante  regis  aspectum  et  sio  contomeliis 

n  ditatum,  captivum  illum  in  tentorio,  quod  rex  illi 
transmisit,  intromittunt:  etconsequenterapostoliei 
cancellarium  Aimericum  et  cardinalescaptivos  pe^ 
ducunt.  Decimo  autem  die  stantemensisJuIii^poih 
tifex  ipse  Innocentius  captus  est  (55).  0  quantos 
iuctus,  et  moeroris  abundantia  mentes  fidelium  et 
civitates  apostolici  invasit !  quod  si  radicitus  desch- 
bere  vellem,  nec  dies,  nec  tempus  sufficerent.  Quid 
multa?  Continuo  rex  ille  per  legatos  suos  pontifici 
Innocentio,  quem  captivum  tenebat,  suppliciter,  et 
ultra  quam  credi  potest,  mandavit  humiiiter,  ut 
pacis  et  concordiffi  manum  componat.  Apostolieos 
itaque  se  destitutum  virtute  et  armis,  et  desolatuo 
aspiciens,  precibus  regis  et  petitionibus  aasensit 
et  capitularibus  et  privilegiis  ab  utraque  parte  fir- 
matis,  rex  ipse,  et  dux  fihus  ejus,  et  princeps  se- 

C  ptimo  decimo  diestantemensisJuIiianteipsiusapo- 
stolici  prflBsentiam  veniunt,  etpedibusejusadvoluti 
misericordiam,  petunt,  et  ad  pontificis  imperium 
usquequaq^ueflectuntur.  Continuoper  Evangeliafii^ 


(54)  Non  sic,  sed  De  Rupecanina,  quod  oppidi  est 
nomen  in  episcopatu  Allifano.  tiic  Richardus  frater 
fuit  Raynulny  qui  ex  Abellini,  aliarumque  plurium 
civitatum,  oppidorumque  comite,  dux  Apulise  ab  in- 
nocentio,  et  a  Lothario  fuit  institutus  ;  exque  Comite 
Roberto  natus  erat,  filio  scnioris  comitis  Raynulfi, 
germani  fratris  principis  Capuse  Richardi  I,  ut  alibi 
est  dictum.  Pbeeor. 

(55)  Baronius  non  habet  t6  stante,  et  absolute  le- 
git,  decimo  die  mennt  Julii,  ac  perinde  id  conti- 
gisse  censuit  vi.  Id  Juiii.  Sed  certe  Innocentius 
captus  a  Rogerio  fuit  ii.  Kalendas  Augusti,  decem 
tantum  diebus  Julii  restantibus  ;  nam  quarto  die, 
inquit  Anonjmus  Cassin .  pace  facta  eonfirmavit  illi  D 
totam  terram :  die  nimirum  pr»dicti  mensis  ;  a  quo 
nosler  die  tantum  discrepat.  Die  vero,  illa  ait,  in 
qua  prxdictus  apostolicus  pacem  cum  rege  firmavit, 
B.Jacobi  festivUai  celebratur,  Quocirca  in  codem 
Faicone  ante  haec  verba  legam :  Rex  ipse,  et  dux 
filius  ejus,  et  pnnceps  septimo  die  stante  mensis  Julii 
ante  ipsius  apostolici  prxsenliam  veniunt,  non  septi- 
mo  decimo.  Sed  in  antecedentibus,  ut  dixi,  nil  mu- 
tandum.  Nec  ubi  de  eodem  Rogerio  pag.  428,  qui 
die  septimo  stante  mensis  maii  Salernum  transfre- 
tavity  a  quo  simul  loco  Baronius  expunxit,  ro  stante. 
Sane  quinto  die  stante  mensis  Maji{tovieLSse  vi,  non  v) 
an.  ll!20aCainpanis  constituium  principem  Richar- 
dam  hujus  nominis  tertium,  cum  idem  dicit  Falco 
ac  subdit,  die  Ascensionis  Domini  guinto  die  ipsius 
jlfau  s^an^e  a  Campano  archiepiscopo  iilum  conse- 
cratom,    utique   ipsam    consecrationem   tl    die 


Maii  actam  demonstrat ;  in  quam  praefato  anno 
festum  contigit  Dominicee  ascensionis.  Huncqne 
Faiconis  locum  familiari  in  sermone,  meo  mo- 
re,  apud  amicum,  doctumque  virum,  ut  seepe  etiam 
pleraque  alia  antiqua  minus  trita,  sic  etiam  olim 
enarrabam ;  qui  applausu  tunc  suo  meam  ample- 
xatus  interpretationem,  nescio  curpostea  eam  scnp* 
to  tradens,  per  me  profecisse,  (quod  non  hac  tan- 
tum  vice  commisit)  dissimulavit;  Baroniumque  grt- 
vissimum  absque  controversia ;  sedquem  ea  nonse- 
mel  fugerat,  ut  dictum  est,  maluit  super  hoc  laudare 
auctorem.  integros  autem  uniuscujusque  mensis 
dies  in  tres  sectiones,  hoc  est  in  dies  intrantis, 
medinntis  et  exeanti8,quos  stantes  appellabantycum 
olimdistinguerent  (Sjnesius  epist.  4  mdies  tantom 
intrantes,  et  exeuntes  partitur,  menses)  de  quo 
exempla  sunt  nimis  obvia,  priscorum  Latinorum 
Nonas,  Idus,  et  Kalendas  aliquo  pacto  videntur  vo- 
luisse  imitari;  sed  ea  praster  afias  adhibita  exce- 
ptione  ;  ut  stantem  diem  ab  ultimo  mensis  die  di- 
stantem,  non  a  Kaiendis,  et  a  principio  sticcessuri 
mensisy  ut  rem,  non  sicut  docueram,  tradidit  idem 
amicus  meas,  denotarent ;  quam  differentiam  Faico 
vel  nesciens,  vel  non  curans^  non  diverso  calculo 
dies  Kalendarum,  (juo  dies  stantes  supputavit ;  Fe- 
stumqueD.  Jacobi  Apost.  celebrari  dixit  vii  Kal. 
Angusti,  quod  vui  Ral.  ac  septimo  die  stante  Jaiij 
veneratur :  ad  annum  tamen  1131  festum  S.  Aogeli 
flgit  lii  Kal.  Octobris  nuUo  errore  :  quippeibi  recen- 
situs.  Persqr. 


1253 


CttRONICON. 


i384 


maveruntB.  Pelro,etInnocentiopapaB,eju8que8Uc-  A  civitalem  regressi  regis  intentionemomnibuspate- 


cessoribus  canonice  intrantibusfidelitatemdeferre, 
cffiteraque,  quffi  conscripta  sunt.  RegiveroRogerio 
statimSicilifiBregnum  per  vexillum  donavitejusduci 
filio  ducatum  Apuliffi,  principialteri  fllio  ejus  prin- 
cipatum  Capuanum  largitus  est.  Die  vero  illa,  in 
qua  prasdictus  apostolicus  pacem  cum  regefirmavit 
B.  Jacobi  apostoii  fesiivitas  celebratur ;  vu  Kalen- 
das  Augusti.  Ethis  actis,  missffisolemniacelebravit 
apostoilcusipse,  ubi  satis  abundeque  de  paciscon- 
tinentiatractavit.L8Btitiaigitur,  etgaudii  abundantia 
aniversos  inhausit,  et  coelor  um  regem  magnificantes 
super  pacis  firmatflB  et  concordis  dextra  Iffitatisunt 
Beneventanus  itaquepopuluspacem  audiensfirma- 
tam,  et  regem  voluntati  apostolici  alligatum,  tanto 


faciunt,  etiicel  dolorecommoticivesex  tantaregis 
responsione,  quatuor  tamen  militibus  praeceperunt, 
ut  sepulcrofracto  cadaver  ducis  Rainulphi  extra- 
heretur,  et  extra  civitatem  educerent,  utfuroreregii 
sedato,  ad  eos  pacifice  ingrediatur. Jusserunt  etiam 
inimici  ducis  prflefaticuidam  militi  nomine  Gailicano 
quiducis  illiusfideiissimus  fuerat,  ut  ipse  Gallica- 
nus  ob  injuriamducis  defuncti,  et  ej  usdem  Gallicani 
dolorem,  tumuium  frangeret,  et  ducis  ossa  peiii,et 
fetori  adhus  circumpiexa  manu  sua  extraheretiqui 
Gaiiicanus  tioaore  coactus,et  ne  tanti  regisfurorem 
incurrat^  (heu  dolorl)  quasi  mente  hilari  cum  aliis 
ducis  ossa  in voiuta,  ut  diximus,  eduxit.  Gontinuo  in 
eoilo  ducis  defuncti  fumen  iigari  fecerunt,  quiejus 


gaudk)  et  exsuitatione  triumphat,  quod   si  ex  toto  ^  inimici  exstiterant,  et  usque  ad  casteiium  civitatis 


describerem,  daficerem  in  tempore  et  iocutione. 
Apostoiicusigitur,  pace  firmata  cum  nominato  rege 
Beneventumingressus  estdieKaiendarum  Augusti, 
quem  Beneventanus  populus  honoremullo,etdevo- 
tione  cordis  suscipiens,  quasi  Beatum  Petrum  in 
came  aspiciens,iffitatu8  valde  gaudel>at.Rex  autem 
foris  civitatem  Beneventi  castrametatus  est,  quia 
rex  usque  ad  Portam  SanctiLaurentiicumdomino 
apostoiico  comitaiur.  Die  vero  ipsa  ad  Yesperam 
rexipse  civitatem  ingreditur,  et  curiam  domini  papse 
ascendens,  cum  eo  aliquantum  moratur,  deindead 
episcopium  pergit,  et  Beata  Mariae  basiiicam^  et 
Barthoiomei  apostoii  ingredieus  prosaiute  sua  ora- 
vit.  Intravit  quoque  monasteriumS.SoptiiaB^etaQte 
aitare  D.  Mercurii  se  prostravit.  Inde  procedens 
ciausa  monasterii,  et  dormitorium,  et  refectorium 
perambuiavit,  et  monachorum  orationibus  se  com- 
mendans,  civitatem  exivit  per  PortamSummam,et 
ad  castra  gaudens  remeavit.  Rossemannus  autem 
quicontra  voiuotaiem  apostolici  quotidie  pugnabat 
arcliiepiscopus  a  Petro  L.eonisconsecratus,  de  Be- 
nevento  expuisus  est,  et  miser  ipse  cum  domino 
rege  festinavit.  Et  liis  actis  castelium,  quod  Rosse- 
m^nnus  iile  ad  Portam  Summam  fabricari  jussit  ; 
dominus  papa  destruxit :  et  inhis  diebus  civesNea- 
poiitani  venerunt  Beneventum,  et  civitatem  Neapo- 
lim  ad  fideiitatem  domini  regis  tradentes,  ducem 
fiiium  ejus  duxerunt ;  et  ejus  fidehtaticoilasubmit- 
tunt.  Pr»fatus  praeterearex,  exercitu  amoto^Trojam 
adivit,  et  civitatem  ipsam  suse  submisit  potestati 


per  piateas]|traxerunt,deinde  reversi  usque  adCar* 
l>onarium  foris  civitatem,  ubi  stagnum  Juteum, 
putridumqueinerat,ducisipsiussufibcaveruntcada- 
ver  (56),  heu  nefas  atdictu  mirabiieltotamprotinus 
civitatem,timor  etiuctus  invadit,  quod  unusquisque 
mortem  optabat,  et  amicorum  ducis  ipsius,  et 
inimicorum  (Regem  quidem  testor  «eternum,  Judi- 
cemquesflecuiorum)tale  tantumquefactum  horribile 
in  generationibus  prfleteritis,  et  inter  paganorum 
sectam  nunquam  iegimus  accidisse.  Habc  siquidem 
crudelitatis  potentia  quid  regi  iiii  profuit  ?  qusB 
victoria,  vel  majestatis  gloria  ei  succesil  ?  sed  ut 
meotis  susb  furorem  pacare  desiderans,  quod  non 
potuit  exercere  in  viventem,  operatus  est  in  defun- 
ctum.  Revera,dumdux  prfiBdictusvixerat,licetcum 
paucis  adessetjipsetamenrex  nulio  modocircaducis 
ipsius  aciem,  et  si  eum  decem  miliibus  armatorum 
instaret,  propinquare  audebat.  Unde  ei  viaum  fuit, 
mentis  susb  rabiem  aliquantisper  fore  mitigatam. 
Sed  redeamus  ad  causam  ;  dux  itaque  regis  illius 
filius  factumhujusmodi  audiensad  patrem  accessit 
audacter,  et  facti  iliius  ordinem  redarguit,  et  pre- 
catur  patrem,  ut  sepulturfle  Jux  ille  dehonestatus 
traderetur.  Rex  igitur  ducis  fiiii  favens  orationi  se- 
pultursB  ilium  tradi  mandavit ;  et  his  actis  civitatis 
populus,  ut  ingrederetur  ad  eos,  exspeclabat,sicut 
promiserat.  Qui  nec  sic  voiuit  civitatem  Trojam 
introire,  sed  castra  inde  amovcDs  civitatemBaren- 
semadivit :  quam  terra,  marique  obsedit;cumque 
praedictus  apostolicuscivitatem  introissetBeneven- 


episcopus  autem  Trojanfle  civitatis  Guiiielmus  no-  D  tanam,omnemordinationemaPetro  Leonisfactam 

deposuit,etaRossemanno:dieveroAssumptionisS. 
Marifle,  et  in  passione  B.  Barthoiomflei  episcopium 
descendit,et  missarumsolemniahoneste  ceiebravit 
et  his  actis,  prsedictus  apostoiicus  a  Romanis  sflepe 
vocatus,  secundo  die  stantemensis  Septembris,iter 
arrripuit,  et  Domino  favente,  Romam  repedavit. 

Et  fortasse  iocus  pridom  sub  muro  urbis  Neapoiis, 
qui  etiamnum  antiquo  nomine  appellatur  Carbonaria 
eidem  usui  fuit ;  sed  multo  quidem  ante  Francisci 
PetrarchaB  cetatem,  qui  Giadiatorum  munus  se 
spectante  ibi  exhibitum  ait  lib.  v  Famil,  epist.  6. 
Pbrisor. 


mine,  et  populus  civitatislegatosprflefatodelegave- 
runt  regi,  ut  civitatem  ingrediatur,  et  intcr  suos 
fideles  et  amicos  honeste  maneat,  et  secure.  Rex 
vero,  iegatis  acceptis  : «  Non  civitatem,  » inquit, 
«c  ingrediar,  donec  traditor  iiie,  Rainuiphus  scilicet, 
inter  vos  manserit.  »  Continuo  qui  missi  fuerant 

(56)  Extra  urbes  sub  ipsis   muris  ad   excpieDdas 
sordes  omnes  de  more  ccenosa  ista,  et  fcetida  sta- 

?na  tuDc  deputabantur.  Loci  quid  tale  descripsit 
oannes  Boccacius  in  Fabeila  de  Magistro  Simeone 
iis  verbis  :  Erano  allora  per  quella  contrada  fosie, 
nelle  quali  i  lavoratori  di  quei  campi  facevan  votur 
la  C(mt€ssara  CivUlari,  ver  ingrauare  i  campi  loro. 


1258 


FALGCiNIS  BENEVENTANI. 


1151 


HoG  anno  Gregorius  Beneventanus  antistes  a  do- 
mino  papa  Innocentio  consecratusBeneventumin- 
travit  secundo  die  intrante  mensis  Septembris,  et 
dominus  papaGuidonem  diaconum  cardinalem  re- 
ctorem  Beneventiordinavit.  Audiensautem  populus 
Romanus  domini  papas  Innocentii'adventumcater- 
yatimobviamexivit^etilium  gaudio  magno  ethonore 
suscepit,  deinde  eum  hortabatur,  ut  pacem,  quam 
cum  rege  Rogerio  posuerat,  consilio  eorum  con- 
fringeret.ApostolicusautemnuUomodopetitionibus 
eorun  consentire  voluit ;  dicebat  quidem  sic  Do- 
mino  placuissey  quod  per  ejus  captionem  pax  hu- 
jusmodi  facta  f uisset.  Gumque,  ut  supra  dictnm 
est,  prffifatus  rex  civitatem  obsedisset  Barensem, 
Innocentius  papa,  cum  intra  civitatem  esset  Beneven 
tanam,  episcopum  Ostiensem  virum  valde  venera- 
bilem  ad  civitatem  Barensem  delegavit,  populum 
civitatis  monencio,utad  regis  fidelitalem  collasub- 
mittant,  et  ejus  voluntati  famulentur.  Populus 
autem  Barensis,  ut  erat  superbi  animi,  et  elatione 
suppositus,  episcopum  illum,  ut  ciyitatem  ingrede- 
retur  nuilatenus  est  passus,  dictisquoque  ejus  nut- 
io  modo  credere  pertentavit.  Quid  muita  ?  Episco- 
pus  ille  revertens,  Barensis  populi  ferociamy  et  ela- 
tionem  Domino  intimabat  apostolico  ;  inde  ut  di- 
ctum  est,  Dominus  papa  Romam  reversus  est.  Rex 
igitur  Rogerius  populi  iiiius  Barensisaspiciens  su- 
perbiam,  consilio  habito,  machinas  lignorum,  et 
turres  triginta  fere  ordinari  praBcepit,  ut  civitatis 
muros,  et  munitiones  prostemat ;  quibus  peractis 
prope  civitatis  murum  maohinas  ilias  appropinquari 
virtute  multa  mandavit,  et  continuo  turres,et  muri 
oivitatis  prostrati  frangebantur ;  palatia  etiam  civi- 
tatis,  qu8B  prope  civitatis  murum  intrinseous  erant 
fracta  ruebant ;  sicque  duorum  mensium  spatio 
Augusti  videlicet,  et  Septembris  ruinam  illam,  et 
timorem  passi  sunt,  famis  etiam  esperitatem  et 
sitis  sustinentes,  panem  unum  sex  romesinis  eme- 
bant,  camem,  ut  audivimus,  equorumcomedebant. 
Novissime  autem  tum  pro  fame,  tum  pro  populi 
seditione,  qusB  inter  eosortaerat,  quosdamcivium 
cum  Rogerio  de  Sorrento,  princeps  civitatis,  Ja- 
quintus  nomine,  ad  prsBfatum  regem  mandavit, 
addeasin  mandatis,quiacivitatemanimo  libentiei 
redderet  dummodo  securi  circaeum,  pace  acceptai 
consistant ;  et  rex  captivos  civitatis,  quos  habebat. 
eis  reddat,  similiter  homines  regis,  quos  civitas 
habebat,  dimittat.  Nec  mora,  pactio  talis  et  ordina^ 
tio  et  regi  placuit,  et  civitatii  sicque  civitatis  popu- 
lus,  pace  accepta  acquievit,  et,  sacramentis  datis< 
pax  constituta  apparuit.  His  ita  peractis,en  adest 
miles  quidam,  cui  praefatus  civitatis  princeps  ocu- 
lum  evelii  praecepitypedibus  regis  prostratusoravit 
ut  justitiam  sibi  de  pnacipe  Barensi  faciat,  qui 
lumen  oculorum  sibi  evulsit.  Rex  itaque  oontinuo 
furore  accensus,  et  ultra  quam  credi  potest  admi- 
rans,  cursu  rapidovocari  fecit  judices  Trojanorum 
Tranensium  et  Barensium,.ut  de  pacto  judicareat 
quod  rcx  cum  civitate  Barensi  posuerat,  videlicet^ 


A  utexutraquecaptivi.8ani,etincoIumesredderentur, 
Quid  pIura?aJudicibus  Barensibus  judicatumestot 
princeps  ille  Jaquintuscivitatis,  quieiooulum  jussk 
evelii,  et  ejus  consiharii  in  potestate  essent  regn. 
Ck)nfestim  princepsille,  et  consiliarii  ejus  Guaiferius 
quidam,  et  Abint,  cceterique  eorum  consocii  ante 
regem  confessi  sunt,ju8su,  et  consilio  eorum  lamen. 
oculorum  militi  prffidicto  evelli  fecisse.  Neo  mo- 
ra;prinoipem  illumetpriedictos  viros,aliosqoe  decem 
laquo  fecit  suspendi  prffifatos  rex,  et  decem  alios 
oculis et  membris  truncari,  civesque  alios  priuientet 
ligari,et vinculis teneri»eorumquebona auferri :.  sio- 
quedecivitateillaBarensi  inauditam  feoitultioiiem« 
Timor  i  taque,et  tremor  tantus  civitatem  illam  invuit 
quod  nemo  virorum  et  mulieram  per  f plateas,  et 
^  vioos  incedere  palam  aodebat  Laorymis  quideiB, 
et  suspuriis  Salvaforis  miserioordiam  invocabant, 
uteorum  afBliotioni  subveniredignaretur.  His  ita 
gestis,  concilio  accepto,  rex  ipse  exeroitam  divi- 
dens  Salernum  adivit  quinto  die  stante  mensis 
Octobris,  ibique  de  negotiis  suis  et  actibus  tracta- 
vit.  Octo  retro  diebus  intrantibus  mensis  Octobris 
oivitas  illa  Barensis  sic  afflicta  et  exagitata  est 
Gumque  Salemum  rex  ipse  advenisset,  inimicis 
suis  terras  omnes  eorum  abstulit,  et  sacramento 
eos  perstrinxit,  ut  ultra  montes  festinarent :  quod 
et  factum  est.  Comitem  vero  Rogeriom  de  Ariano 
ejus  adversarium  simol  cum  uxoresua  navigiopa- 
rato  in  partes  SicilisB  captivum  mandavit,  sicque 
vindictam  perficiens  super  inimicis,  quioto  die  io- 
trante  mensis  Novembris  navigio  armato  Fanor- 
^  mum  transfretavit. 

Hoc  anno  xi  Kalend.  Februarii  primo  pnllorum 
oantu  terrttmotus  magnusfactuse8t,itaquod  domos 
oorruereputabamos :  cnmqoe,  ut  pnedixinms,  papa 
Innocentius  civitatem  Beneventanam  recuperaret, 
Guidonem  diaoonum  Roman»  sedis  virom  valde 
discretum,  et  moribus  ornatum  rectorem  civitatis 
BeneventanfiB  ordinavit.  Qui  rector  usqoe  ad  Ka- 
lendas  Martii  in  civitate  permansit.  Deinde  aposto- 
licus  alium  misit  reotorem  Joannem  nomine,  con- 
sanguineum  sunm,  8ubdiaoonum,et  Guido  ille  Ro- 
mam  repedavit. 

Annoii40et  undeoimoanno  pontificatos  pro- 
dicti  domini  Innocentii.  mense  Martio  tertiae  indi- 
ctionis.Hoc  anno  prfiBdictus  rex  Rogerius  Amphosom 
D  filium  suum  prineipem  Capuanorum  magno  eum 
exercitu  militum  et  peditum  trans  civitatem  Pisca- 
riam  misit,ut  provinciam  illamsueesubjugaretpo- 
testati ;  qui  veroprinceps  exercituillo  accepto,sicot 
rex  pater  ejus  jusserat,  labore  multo  peregit,  et 
Piscariam  transiens  castella  copiosa  ibi  contigua, 
et  vicos  comprebendit,  et  spolia  iJIorum  praddatus 
est,etqu8Hlameorumigneconsumpsit,Diebusautem 
non  multis  interj  ectis,pr8Bfatus  rex  Rogerium  duoem 
filium  suum  mille  cum  militibus  et  peditum  manu 
copiosainauxiliuoiprGBfdti  principis  delegavit.Diu 
itaquecumprincipefratre  suo  simul  alligati  provin- 
eiamiliam  propeRomanosfinefladjacentem  liAiore 


il67 


GHROmGON. 


im 


multo  ad  eorum  imperiam  submiseruot,  uude  prm-  A 
dictasapostoIicuslDnocentiusturbatus,  consilio  ae- 
cepto  Romanorum,  ad  eos  per  cardinaies  direxit, 
ne  aliena  invaderent,  etRomaais  fines  noo  usurpa- 
rent^quiapostolico  rescribentes  responderunt,  non 
aliena,  petere,  sed  solummodo  terras  ad  principatum 
pertinentes  yelie  redintegrare  (57). 

Dum  hsBC  et  alia  geruntur,  nominatus  rex  medio 
mense  Julio  navigiis  paratis  Salernum  yenit,  ut 
fLlioram  ducis  et  principis  fticta,  quos,  ut  supra 
dixi,  cumexercitibus  miserat,  agnosceret ;  insuper 
cum  dominoapostolicoliinocentioalloqui,et  simul 
esse  excogitabat.  Continuo  rexille.consilio  habito, 
Salernum  exivit,  et  ducentis  militibus  aggregatis, 
propecivitatemvenit  Beneventanam,etcum  Joanne 


sabdiacono  Roman»  sedis  tuncBeneventano  rectore 


B 


etaliis  Beneventanis  de  pace,  etcivitatis  utilitati* 
bus^  etdominiapostolici  fidelitate  tenenda  satis, 
abundeque  locutus  est,  et  inde  procedens  Capuam 
ingressus  est,  ibique  diebusnon  multis  commorans, 
de  quibusdam  suis  negotiis  tractavit,  deinde  apud 
SanctumGermanum  festinavit.  Illico  habito  consiiio 
legatos  duci,|  et  principi  fiiiis  suis  mandavit,  ut  ad 
eum  revertcrentur ;  audieratenim  rex  ipse,  aposio- 
licum  Innocentium  de  provincisB  illius  invasione 
valde  turbatum  esse,  etcontristatum.Dux  autem,  et 
priaceps  nuntiis  acceptis  ad  patrem  eorum  reversi 
sunt,  universa  verooppida,  quee  comprehenderant, 
necessariis  omnibus  muniverunt.  Et  his  actis  nun- 
tios  rex  ipse  prffifato  apostolico  delegavit,  supplici- 
ter  impetrando,  ut  si  neri  posset  cum  illo  alloqui, 
et  de  multis,  varibque  negotiis  terminare  desidera-  ^ 
ret.  Apostolicus  autem  consilio  habito,  tum  pro 
temporis  tempestate,  tum  pro  aliis  negotiis  instan- 
tibus  eum  alloquinonposse  rescripsit.  Rex  igitur 
aggregato  exercitu  Capuam  repedavit,  et  ibi  ali- 
quantispercastrametatus.exercitumomnemdimisily 
licentiam  adpropriaremeandi  unicuique  prffibens. 
Ipse  vero  rex  quingentis  acceptis  militibus  Pisca- 
riam  tetendit,  quam  supradiximus  filios  suoscom- 
prehendisse.  Inde  prooedens  totam  iilam  regionem 
apraedictisfiliisejus  obtentamcircuivit,etei8  omni- 
bus  studioseperscrutatis,  Arianum  civitatem  adve- 
nitibiquede  innumerissuisaclibus  curia  procerum 


et  episcoporum  ordinata  tractavit.  Inter  castera  et- 
enim  suarum  dispositionum,  edictum  terribile  in« 
duxit,  totius  Italispartibusabhorrendum  et,  morte 
proximum,etegestati,  8cilic8t,utnemoin  totoejus 
regno  viventium  Romesinas  accipiat,  vel  in  merca- 
tibus  distribuat,  et  mortali  consilio  acccpto  monetam 
8uam  introduxit,  unam  vero,  oui  ducatus  nomea 
imposuit,  octo  Romesinas  valentem,  quie  magis 
magisque  erea,  quam  argenteaprobata  tenebatur. 
Induxit  etlam  tres  follares  »reo8  Romesinam  unam 
appretiatos,  dequibus  horribilibus  monetis  totus 
Italicus  populus  pauperlati  et  miseriie  positus  ett, 
et  oppressus,  et  de  regis  iUius  actibus  mortiferisy 
mortcm  ejus  et  depositionem  regni  optabat.  Quibus 
ita  mortalibu&  edictis  et  monetis  inductis,  rex  ipsa 
militibus  sois  congregatis  Neapolim  tetendit.  Ar* 
chiepisoopusitaqueNeapolitanus,  Marinus  nomine, 
clerumomnemcivitatiscongregariprsoepit ;  simul 
et  cives^et  adventum  regis  eis  annuntians  hortatur, 
ut  honeste,  et  Istitia  multa  eum  suscipiant.  Givei 
igitur  simul  cum  militibuscivitatis  foris  Portam  Ca- 
puanam  exierunt  incampum,  quem  Neapolim  di- 
cunt  (58),  et  regem  ipsum  honore  et  diligentia  multa» 
ultra  quam  credi  potest,  amplexati  sunt,  et  sic  U8« 
que  ad  preedictam  portam  Capuanam  perductus  est. 
Continuo  presbyteri,  et  civitatis  cierus  ad  eamdem 
portam  obviam  exivit,  et  eumhymni^,  etlaudibus 
ad  astra  levatis  civitatem  introduxenmt.  Quatuor 
iliico  viri  nobiles  habenas  equi,  et  pedesregisipsius 
tenentes,  aliiquatuor  usqueadepiscopum  civitatis 
regem  ilium  introduxerunt.  Frequentiam  vero  po- 
puli  per  plateam  incedentis,  et  mulieres  viduas, 
coDJ  ugatas  et  virgines  per  f enestras  existentes,  lector, 
si  aspiceres,  miratus  afifirmares,  Imperatorem  aut 
regem  alium,  sive   principem  tali  sub  honore  et 
gaudio  Qunquam  civitatem  Neapolim  iogressum  fuisse* 
Quid  multa?  Rex  ipse  taU  et  tanto  honore  ditatus  ad 
episcopium  descendit,  et  in  camera  archiepiscopi 
hospitatur ;  die  vero  altera  adveniente,  totam  intrin- 
secus  civitatem,  et  foris  rex  ipse  equitavit,  et  pala- 
tia,  etsedificia  circumspexit.  Inde  navigio  parato  ad 
castellum  Sancti  Sal vatoris  civitati  proximum  ascen* 
dit,  etcivibusNeapolitanisibi  vocatis,  negotiaqued- 
dam  cum  illis  de  libertate  civitatis,  et  utilitate  tra- 
ctavit(59).  Donavitinsuper  unicuiquemiliti  quinque 


(57)  Ad  Capuaa  ne  priacipatum  provincia  trans 
civitatem  Piscariam  pertinebat  ?  De  hoc  alibi  vide-  ^ 
rimus.  Paregr.  ^ 

(58)  fluncetiam  campum  demonstrabat  Ignotus 
Cassin.  num.  28,  et  Joannes  Diac.  de  episc.  Neapol. 
in  S.  Athanasio.  Sed  cur  ipse  prscipue  dictus  fuerit, 
de  Neafolisise  NeapoUs,  hoc  opers  erat  pretium,  ut 
litterati  Neapolilam  viri,  omnigeneeque  antiquitatis 
periti  intactum  non  praBterirent.  PfiKEOR. 

(59)  De  Neapolitana)  civitalis  immunitate  rex  cum 
ejus  civibus  traclavit,  quam  Falco  consueto  tunc 
vocabulo  appellat  libertalem.  Sicut  ad  an.  1437.  Pre- 
catur  insuper,  inquit,  ut  libeitatem  possessionum 
Beneventanorum  quam  imperator  Lotharius  concesu- 
rat^populo  Beneventanoipse  rex  Rogeriusiar^tre/ar 
Quam  sane  immunitatem  Siculi  eripi  sibi  timebant. 
apud  Falcandum.  Non  difficile/m(iuii,persuaserant 
canceHarium,  sidiu  verseueraveritineo  culmine  po* 

PATaoL.  CUUUU. 


testatis,  universis  popuUs  Sicilim  libertatem  quam 
haetenus  habuerant  sublaturum.  Et  infra  ;  Ut  uni» 
versi  popuU  Siciiiae  redditus  annuos  et  exactiones 
solvere  cogerentur,  Juxta  GalUmconsuetudinemqu» 
eives  Uberos  non  haberet.  Nec  diversse  rationis  lioer- 
tate  et  immunitate  Neapolitani  praediti,  ea  participes 
fecerunt  negotiatores  ducatus  Amalfitani,  66genles 
Neapoli :  de  guo  in  priviiegio  apud  Latinam  Uisto« 
riam  Neapohtanam  lib.  i,  cap.  12  sic  le^itur :  Ut 
sicutistacivitas  Neapotis  privUegiolibertatuprxful' 
^et,  itaet  vos  negotiatores,  campsoressiveapothecarii 
m  perpetuum  gaudeatis.  Sed  quanam?pergitprivi- 
legium.  Ut  nulla  conditio  [scribo  condictw]  ae  perso* 
nis,  vel  rebus  vestris,  sive  hmredum  et  successorum 
vestrorum  negoiiatorum  %  n  NeapoU  habitantium  requi" 
raiur ;  sicut  non  requiritur  de  civibus  NeapoUtanis. 
Haud  igitur  eo  in  privilegio,  ut  censuit  ejusdem  Hi« 
storia  auctor^ iibertas NeapoUtana prmponUur,qum 

«0 


1259 


FALCONIS  BENEVENTANI  CHRONICON. 


U60 


modia  terr»,  et  quioque  vilanos  (60),  et  promisit 
eis,  vita  comite,  munera  multa,  et  possessiones 
largiturum.  lutereauoctissiieatio  prspfatus  rexto- 
tamcivitatem  Neapolim  extriosecus  metiri  fecit» 
cognoscere  volens,  quantae  essetcircumquaque  lati- 
tudiuis ;  invenit  itaque  studiose  metiendo  in  gjrum 
passus  duo  millia  ter  centum  et  sexaginta  tres.  Kt 
passibusiUis  ita  inventis,  dum  populus  civitatis 
ai^gregatus  essetyinejusconspectuquasi  dilectionis 
affectu,  eos  interrogare  coepit  utrum  scirent,  quot 
passus  civitas  illorumpercircuitumhabuissety  qui, 
ultra  quam  credi  potestadmirantes,  se  nescire  pro- 
fitentur.  Rex  autem  sicut  studiose  invenerat,  men- 
suram  passuum  quos  ci  vitas  eorum  tenebatpatefecit. 
UDdepopuiusomnisregemipsum  sapientiorem  aliis 
antecessoribusetstudiosioremprsBdicabat,  et  quod 
nunquam  factum  fuerat,  super  civitatis  mensura 
mirabantur,  quomodo  rex  iile  tieri  contractasset. 
Et  his  omnibus  ita  peractis  ipse  Saiernum  propera- 
yit,  et  ibi  diebus  non  multis  moratus,  quarto  die 
intrante  mensis  Octobris  navigio  parato  mare  in- 
gr^ssus  est,  deindePanormumfestinavit.  Dux  vero 
filius  ejus  in  Apuliee  partibus  remansit,  etprinceps 
alter  ejus  MusapudcivitatemCapuam  mansitavit. 
Cumque,  ut  prfiediximus,  praedictus  rex  Rogerius 

ab  3edificationis  primordiis  secum  vixit,  quippeillam 
libertatum  intellexisse  videtur,  c[ua  municipia  com- 
muoiter  omnia,  fcederatsque  civitates,  ac  perinde 
ipsi  Neapolitani  olim  cum  fruerentur,  a  auibus  sli' 
pendium  et  naves,  ut  est  apud  Livium  lib.  xxxv, 
Romani  ex  fcedere  exigebant,  magistratus  sibi  crea- 
bant ;  nec  satis  exploratum  habetur  an  ei  cesserint, 
quando  in  anno  urbis  conditas  663  ante  Cbristum 
natum  fere90.  Sociali  bello  universa  pene  Italia  in 
Romanos  ^uia  conspiravit,  lege  Julia  civitas  est  so  • 
ciis  et  Lalmis  data  *  in  quo  magua  contentto  Hera- 
cliensium  et  Neapolitanortm  fuit,  teste  Cicerone  pro 
Balbo,  cum  magna  pars  in  iis  civitatibus  furis  sui 
Ubertatem  civitati  anteferrent,  Sed  sane  ei  tandem 
renuntiarunt,  utindicio  estidem.  Cicerocont.  RuII.S, 
qui  enumeratis  coloniis  et  municipiis  Campanise, 

ause  RuIIos  suis  colonis  occupare  destinaverat,  haud 
eapolim,  sed  Puteolos  in  sua  potestate  tunc  faisse 
perhibet.  Calenum,  inquit,  municipium  complebunt» 
Teanum  oppriment,  AteUam  Cumas,  Neapolim,  Pom- 
pelos,  Nuceriam  suis  prascidiis  devincient,  Puteolos 
vero,  quinuncin  suapotestate  sunt,  suojurelibei^ta- 
teque  utuntur,  totonovopopuloatque  adventitiis  co- 
piis  occupabunt,  Porro  dein  et  ipsum  vetusoppidum 
Pu/eo/t,ulait  Tacitus  Annal.  lib.  xiy  jus  coioniae  et 
cognomentuma  Nerone  adipiscuntur,  cum  sciiicet 
primitivae  ('oloniae  illuc  deductae,  de  qua  Livius  lib. 
xxxivet  Velleius  noster  lib.  i  jam  exsofevissentjura ; 
recentisque,  dequa  Frootinus  inCatal.  Coloniarum 
abolita  fuissent.  Sed  idem  Tacito  lib  \\\  Hist.  adhuc 
iuter  niunicipia  collocari  judico  Puteolos;  qui  ait  a 
ClaudiiSy  Faventino,  et  Appollinari  et  ab  Apinio  Ti- 
rone  Municipia  cotoniasque  imputsas  praecipio  Pu' 
teolanorum  in  Vespasianum  studio  supra  Capua 
Vitellio  fida  (erat  haec  certo  colonia)  municipalem 
aemuliitionem  bellis  civilibus  miscuisse:  quippe  jus 
coloniee  adeptos  fuisse,  non  coloniam  missam  prsB- 
dixerat.  Sic  Pompeius^  ut  tradit  Asconius  Pedian, 
ad  Orat.  in  Pison.  Transpadanas  colonias  deducens, 
non  novis  colonis  eaf  constituit ; sedveteribus  incolts 
mancnlibus.jnsdedit  Lntii^vt  possent  haberejus  quod 
caeterx  Latinv  coloniae:idet  ut  petendimagistralus 
gratia  dviUstem  Aomanam  adipitcerentur.  Qualem 


A  monetas  illas  superius  dictas  iotroduceret,  domioo 
Joanni  subdiaconosanctffi  Romaoffi  sedis  Beneveo- 
tano  rectori  et  civibus  Beneventanis  delegaTit,  nt 
monetas  ilias  infra  civitatem  suscipiat,  quod  praedi- 
ctus  rector  audiens  mirabiliter  contristatur.  Aiebat 
quidem  rector  ipse  quoniam  sine  domioi  papae  li- 
oentia  monetas  illas  recipere  noo  posset,  pnedpue 
oum  ad  totius  Italiae  mortem  monetarum  iilarum 
introductiospectaret.TandemcommunicatoeoDsilio 
rector  praefatus  prmdicto  pontifici  regisedictamao- 
davit,  ut  quid  super  his  negotiis  esset  agenduoi  mit- 
tere  digoaretur.  Pootifex  itaque  loooceotius  his 
auditis,  ultra  quam  credi  potest  coodoluit,  et  super 
regis  Rogerii  exseeraodis  actibus  mirabatur.  Con- 
festimBeneveotaois  maodavitlitteras  suas  ita  cooti- 

g  oeotes : «  Facta  regiset  mooetarum  suarum  ioTea- 
^iooes,  et  avobisaccipimus^etaliisoobisioTeritate 
refereotibus  ;  uode  maadamus,  ut  ooo  terreamioi ; 
neque  jam  mentes  vestras  moveatis,  quooiam  traos- 
itura  sunt,  et  cito  possunt  emeodari.  Nos  aotem 
eirca  utilitates  vestras  quotidie  iovigilamus.  »  Lit- 
teris  talibus  acceptis  et  lectis,  gratiarum  egimus 
actiooes,etaIiquaotuIum  roborati  respiravimus ;  et 
his  actis  prsBfatus  pootifex  lonocentius  ad  regem 
transmisit  Rogerium  sigoificaodo,  qualiter   totos 

etiam  colooiam  fuisse  Neapolim,  valde  8ospicor,qus 
patrios  GraBcanicos  ritus  nunquam  dimisit.  Hsc  ao- 
tem  civitas  quae  mirabile  dictu,  post  Romanum  tm- 
perium,  ut  cum  Alexandro  Teles.  dictam  lib.  ii,  cap. 
iS  et  66  cujus  sententiam  rigide  noncoon  examino, 
vixunquam  a  quoquam  subditafuit,  nunc  vero  Ro- 

C  gerio,soLo  verbopraemisso,submittitur,  Grsecisnam- 
que  impp.  oon  armis,  domita,  sed  ex  antiquissima 
subjectione  ;  ut  reliqua  multo  etiamtempore  Italia : 
longo  annorum  curriculo  obediverat ;  de  quo  dicam 
lib.  n  Uist.  Langob.  Peregr. 

(60)  Unicuique  militi,  inciuit,  non  comiti,  non  ma- 
gnatt,  in  feudum  dedit  exigoumterrssmodium  cum 
{[iebse  ascriptis  colonis ;  ut  prastito  sibi  periode  ab 
usfidelitatisjurameoto,  urbem  io  officio  strictiori, 
velut  nexu  devinctam  detinerct.  Alexandrum  Teles. 
lib.  II,  cap.  37  huo  advoco,  ubi  de  eodem  rege.  Be 
quod,  inquit,  supradictorum  adversum  se  prtncifnsm 
(lego  procerum,ui  monni  snpTA)compererat  cum  per- 
jurio  factam  conspirationem,  tanta  quidem  eomira  eot 
rapitur  indi^naiione,  tantoque  mentis  erupit  furort, 
ut  non  comitt,  non  ma^nati,  non  etiam  cuilibet  miUti^ 
qui  ita  perjurantes,  tn  eum  colta  erexerant,  peniius 
parceret,  Sed  attende  temporum  vices.  Rullus  olim, 
ut  Oicero  perhibet  de  lea,  agrar.  h  quincioe  millia 

D  colonorum  Capuam  scnbi,  quos  e  rusticis  tribubas 
sortiri  decreverat,  et  in  singulos  tum  dena,  tum 
duodena  iugera  dispertiri  jusserat,  hoc  est  nostros 
terrffimodios  plos  minus  octo.  Porro  Fazellus  Poster. 
Decad.  lib.  va  non  contentus  res  plures,  tempora  et 
personas  perperam  immiscuisse,  hoc  etiamaddit; 
quod  postquam  inter  Innocentium  et  Rogerium  con- 
venit,  ipse  rex  Neapolimingreditur,  magno  tum  suo* 
rum,  tum  civium  applausu ;  quo  die  centum  quinquek- 
ginta  milttes  instituit,  duosque  menses  ibidem  festot 
egit.  Noster  sane  nil  habet  tale  quem  pro  hoc  dicto 
a  viris  parum  cordatis  (tales  enim  nuperrimo  ezpe- 
rimento  contra  spem  se  prodideront  meam)  citari 
video.  Et  prseterea  ipse  Falco  diserte  dedarat,  hoc 
anno  Rogerium  medio  mense  Jutio  Satemume  Sidlit 
venisse,  et  quarto  die  intrante  mensis  Qctobris  mar* 
ingressum,  Panormum  festinasse  ;  variis  ioteiim  n^ 
gotiis  itioeribttsque  distentum*  Pbbbgb^ 


iS6i  MATTHiEI  GARD.  EPISC.  ALBAN.  EPIST.  ET  DIPLOM.  1S6S 

popalasItaluB^eteitradeintruduotlonemooetarum  A  deyenisset 

istarum  doluisset^et  quomodo  ad  famis  afflictionem        Hacteniu  eodex  Bmevent.  papyraceus. 


ANNO  DOBONI  MOXXXIX 


MATTHiEUS 

GARDINALIS  EPISGOPUS  ALBAWENSIS 


NOTITIA  HISTORICA 

(UoHELU,  Italia  sacray  1. 1,  p.  254,  in  episc.  Alban.) 


MaithffiQS,  Gallus,  nobilibus  opuleQtisque  parentibus  editus,  in  Remensi  proTincia  monachuSy  ac  prior 
Gtuniacensis,  ab  Honorio  II  electus  est  episcopus  card.  Albanus  1125.  Kic  a  primis  annis  cum  pietate  di- 
sciplinarum  periliam  felici  successu  conjunxit,  cumqueantea  canonicus  Remensis  esset^  monasticam  vitam 
professus  est  in  celebri  coenobio  S.  Marlini  de  Campis  Parisiensi,  cujus  i)ostea  abbas  electus  est.  Gum  pos- 
tea  ad  episcopatum  assumptus  fuisset,  adeo  intcr  beatioris  Yiim  obsequia  instituti  prioris  non  fuit  oblitus, 
ut  cstersB  vitse  austeritati  etiara  duriora  addiderit,  ita  ut  sanctimonisB  yi\m  rarissimis  exemplis  illustrarit 
Ecciesiam.  FamiliarisD.  Bernardo  fuit.  atque  ad  obsequium  veri  pontiOcis  traducendis  deviis  indifiduus 
ejusdem  coUega.  Sub  Honorio  II  in  Galliis  legatione  functus  est,  ubi  in  Trecensi  concilio  militare  Templa- 
riorum  institutum  favorabilibus  diplomatibus  indultis,  conOrmavit.  Ab  eodemlegatus  ad  Montem  Gasinum, 
Oderisiura  Nicolaumque  exuit  dignitate,  ac  Signorettum  in  eiusdem  loci  abbatem  eligendum  curavit.  In- 
terea  cum  inter  Innocentium  Ilatque  antipapam  Anacletum  oborturaschisraa  fuisset,  Matthaeus  miro  anirai 
candore  Innocentii  partes  consecutus  est,  atque  antipapaB  scelerosos  ausus  inscctatus  :  curaque  a  Petro 
Leone  expulsus  Roma  fuisset,  in  ea  plena  flerumnis  sive  fuga,  sive  peregrinatione,  officii  sui  egregie  me- 
mor,  Gallos  atque  Germanos,  ad  quos  pervenerat,  ad  veri  pontiOcis  obsequium  ot)edientiamque  deraum 
adduxit.  Sub  vitse  Gnem,  D.  Bernardo  colle^a,  Ligustica  legatione  eliam  functus  est,  in  qua  Mediolanen- 
sibus  auctor  fuit  ut  Innocentium  verura  pontiOcem  venerarentur.  Demum  Pisas  reversus,  uoi  per  id  tempus 
pontifex  morabatur,  exlaboribus  contracto  morbo.  vitamOnivit,  die  Natali  Domini  sacro,  dum  adhuc  cre- 
pera  luce  sacrum  perageretur  anno  1139,  sepultusque  apud  S.  Frigidianum,  gloria  rairaculorum  clarus, 
Prsefuit  etiam  conciliis  Moguntino  et  Parisiensi.  kjus  Vitam  perscripsit  ven.  Petrus  Gluniacensis  abbas, 
tametsi  in  Cluniacensi  Chronico  ejusdem  gesta,  vitaque  rursus  narrentur  ;  cujus  Baronius  merainit  tom. 
XII  Annal.  eccles.  Eius  ibidem  laudes  S.  Bernardus  in  quibusdam  epistoiis  sincere  deprompsit,  in  quibus 
▼el  oura  gravi  consultoque  viro  gravissiraa  transigebat  negotia,  vel  sanct»  farailiaritatis  ergo  mutuam 
charitatem  alebat. 

MATTHJEa  GARDINALIS 

EPISGOPI  ALBANENSIS 

EPISTOL^  ET  DIPLOMATA 


I.  B  Dus  Garnotensis  et  BuRCHARDUsMeldensis  episcopi : 

Diploma  Uaithmi  Albanemis  episeopi,  nec  non  san'  Notum  fieri volumus cunctfs  iidelibus, tam  futuris 

ctaeRomana Ecclesixeardinaliseilegatifiupercon'  quam  prcBsentibus,  quod  inter  Seaoneosem  archi- 

cordiainter Eenricum Senonensemarchiepiscopum  2,.;^^,^^,.^  u^;.^..;^.,»^  ^^ /.«r^^ni^^o  <zt«^T^^r^^^^ k.. 

et  canoni'  os  Stampenses.  episcopum  Hemricum,et  canonicos  SUmpenses hu- 

(Anno   1127.)  jusmodi,  Deo  auctore  concordiam  apud  Sanotum 

[Fleubiau,  Anttquitds  dEstampes,  p.  40.]  Dionysiumcomposuimus^quodidemarchiepiscopus 

la  nomine  sancte  et  individuae  Trinitatis,  ego  nostrOyCt  reUgiosarum  personarum   quae  aderant, 

MATTHCiBiis,  Dei  gratia  Albanensis  episcopus,  san-  consilio,benigaeiiIiscoDces8itut  ipsi  ia  perpetuom 

cteequeRomaaiB  CcciesisB  cardiaaUslegatus^GiUFai-  saoerdotem  ia  eooiesiam  Saaoti  Basilii,<]mB  adipso^ 


1263 


MATTaEI  GAR.  EPI8C.  ALBAN. 


ite4 


pertinet,  sine  siniDnia  provideant,  nec  ipse  calum- 
niamallquam»nec  debitQmexofficlo,  sacerdoti  illi 
imponet,  et  si  personaejus  legitima  et  recipienda 
faerit.  archiepiscopns  animarum  ilH  curiamconce- 
det.Goncessit  etiam  qnoddata  sibianimarumcura, 
sacerdos  ille  prsedictis  canonicis  censam  tribuat,et 
eis  plenam  securitatem  inde  faciat,  et  archiepisco- 
pus  nullo  modo,  aut  perse^autpersubmissamper- 
sonam  censam  iUam  canonicis  illisimpediet.Etipse, 
sicut  sacerdos  et  episcopus,  concessit,  et  promisit 
quodhujusmodi  concordiam  integrametinconcus- 
sam  servabit  et  tenebit. 
II. 

Authenticum  cardinalium  super  compositione  facta 
inter  Stephanum  episcopumParisiensem  et  Theo' 
baldum  archidiaconum. 

(Anno   1127.) 

[CartulairedeNotre-Dame  deParis,  tom.  I,  p.  28.] 

HflBc  est  concordia  quamnosMatthflBUseplscopus 
Albanensis  et  Joannes»  de  titulo  Sancli  Grisogoni^ 
et  Petrus  de  titulo  Calixti^  cardinales,  interdomi- 
num  Stephanum,  Parisiensem  episcopumet  Theo- 
baldum,  notarium  archidiaconum  ejusdem  Eccle- 
8i(B,  ex  mandato  domini  pap®  [Honorii]  composui- 
mus.  Non  liceat  archidiaconoin  ecclesiis  presbyte- 
rum  ponere.Episcopi  autem  erit  ecclesiasordinare 
per  archidiaconum  tantum,  sicat  per  ministrum 
8uum  ;ita  utepiscopussacerdoticuram  commitlat 
flmimarum ;  per  archidiaconum  vero  ecclesiam  et  res 
assignet  ecclesifle.  Archidiacono  sacerdotemab  of- 
ficio  suspendere  nullatenus  liceat,  si  episcopus  in 
parochia  fuerit ;  deponere  autem  omnino  non  li- 
ceat :  neque  poenitentias  dare,  sed  neque  reconci- 
lisre  nisi  ex  licentia  debebit  episcopi.  Excommuni- 
care  autem  aliquem  dericum  aut  absolvere  archi- 
diacono[non]  licet  nisi  per  mandatum  episcopi. 
Episcopus  vero»  quotiens  expedierit,  paroehianos 
suos  conveniet  per  archidiaconum  et  adjustitiam 
invitabit :  quod  si  contempserint  et  justitias  dicta- 
verit,  excommunicare  Ucebitepiscopo  rfactam  vero 
excommunicationem  archidiaconus  observabit.Gle- 
ricos  vero  ad  ordines  promoveri  uon  faciet  archi- 
diaconus,nisi  per  mandatumetsigillum  episcopi,si 
tamen  in  proviocia  fuerit.  Si  vero  episcopus  tres 
mensesabfuerit,etarchidiaconus  mandatum  habe- 
bit  episcopi,  necessitateurgente,etclerico8promo- 
veri  faciet,  et  ecclesias  canonice  paterit  ordinflire. 
Collectas  veroepiscopus,  absque  arohidlacono»per 
parochiam  ipsiusnon  faciet^nisiautRomaoiveniat, 
autconcilium  in  provincia  celebretur,  autforte  do- 
minum  papamin  Ecclesiasua  suscipiat ;  quod  ta- 
men  consultoarchidiacono  faciet :  in  quibusquidem 
cellectis,quia  expensse  omneseruntepiscopi,archi- 
diaconus  nullam  habeat  portiooem.  In  cfleteris  vero 
communibus  coUectis,  archidiaconus  ut  moris  est 

(i)  Qufi  sequuntar  deprompta  sunt  ex  parvo 
ehartulario,  fo  36,  v®.  In  alio  ejasdem  concordias 
apographo,  ibid.,  fo47,legitur : «  Interfuerantetiam 
hi  testes,  domnus  T.  prior  Sancti  Victorisi  R.  ar- 


A  terUam  partem  obtineat.  Archidiacono  anCem,  in 
tota  parochia,  coUectas  sineepiscopi[facere]noQli- 
cebit.  Quod  si  quis  archidiacono  de  suo,  precibus 
aut  ultro,donare  voluerit,  nequaquam  debebit  epi- 
scopus  contradicere.  DebitumveroquodPranci  ca- 
tate  vocant,  quod  archidiaconusdebebat  episcopo 
usque  ad  [hunc]  diem,  precibus  nostrls  et  pacis 
amore,  totum  flLrchidiacono  dimisit  episcopus.  De 
cflBtero,  archidiaconusomne  debitum  persolvetepi- 
scopo,  ita  tantum  siinpace  et  concordiahac  fluxhi- 
diaconus  perseverat.  De  scholis  vero,  unde  inter 
episcopum  etcanonicosParisienses  emersitdiscor- 
dia,  dominus  Theobaldus  contra  voluntatem  epi- 
scopi  nuUatenus  veniet.Si  veropacemhancnonob- 
servaverit  archidiaconus,  et  si  semel,  secundo  aut 

Q  tertio  admonitus  erratum  su um  non  emenda verit,aat 
jusUtiam  facere  comtempserit,  tunc  Ucebit  episcopo, 
sicut  prius,  debitum  omnesuum  requirere.  Si  quis 
in  parochia  clericus,  sive  laicus,  archidiacoDO  aut 
alu  injustitiam  fecerit,  et  per  eumdem  archidiaco- 
num  emendare  noluerit,  siepiscopus  in  loco  fuerit 
et  negoUum  ante8etractarevoluerit,archidiaconus 
usque  ad  sentenUam  non  procedat,  sed  causam 
suam  ad  episcopumdeferat,quieicanonicamiQoaH 
nibus  observet  jusUUam.  Si  vero  episcopus  abseos 
fuerit,  aut  audire  noluerit,  archidiaconus  jusUtiam 
faciat,  ex  mandatotamen  episcopi.ethocinlaicoa. 
Hancconcordiam  fecimus,8alva  inomnibusaposto- 
Ucfle  sedis  et  domini  papaB  auctoritate  et  debita  re- 
verenUa.  Huic  paciinterfuerunt,  et  eorum  consilio 

^  factaest,  venerabUes  fratres  nostro  Gaufridus  Gar- 
notensis  et  Burchardus  Meldensis  episcopi. 

Actum  est  Romfle  (1)  apud  Palladium,  aono  Do- 
minicfle  Incarnationis  1427,  ponUUcatusdominiHo- 
norU  papfle  secundi  anno  tertio. 

III. 

MatthmusAlbanensiselectionem  Udonis,  S.Peiri  Cor- 

notensis  abbatis   confirmat. 

(Anno  4188.) 

[Mabillon,  Annal,  Bened,  VI,  164.] 

Servorum  Dei  quieU  sicut  in  prflBsenti  consulere 
piumest,  sic  etinposterum  providere  opportuoum. 
Proindeego  MATmsoB,  Albanfle  Ecclesifle  Deigratia 
humiUs  episcopus,  et  sanctfle  Romanse  atque  apo- 
stoUcfle  sedis  cardinaUs  et  in  GaUiis  legatus,  omni- 
D  busquibusoportuerit  notumessevoloUdeUbu8,quia 
moaasterto  S.  Petri  GamoU  eam  qnam  hactenus 
habuisse  cognosciturabbatem  eUgendi  libertatem, 
prflesente  venerabUi  Gaufrido  Gamotensi  episcopo 
ipsius  suggestu  atque  rogatu,ex  Roman»  Ecclesis 
auctoritate  prflesens  inejusmonasterU  capituloprfle- 
sidente  ei  Udone  recens  electo  abbale,  viva  voce 
conUrmaverim,  et  hoc  idem  scripto  atque  sigillo 
nostro  me  facturum  promiserim.  Hic  ergoeamdem 
confirmationem  repeten  tes,ex  domini  papae  Hoaorii^ 

chidiaconus  Gameracensls,  A.  eancellarius,  T.  ar- 
chidiaconus  Meldensis,  T.  monachus,  Hugo  mona- 
chus  Resbaci,  Albertas  Stampensia.» 


iS65 


EPlSTOLiE  ET  MPLOMATA. 


mt 


cujusin  Galliarumpartibusyicem  geHmus,auotori- 
tate,  et  exRomanaB^cuiipseprflBsidettSedispotestate 
scripto  et  sigiilo  isto  decernimus  atque  statuimus, 
ut  prsefati  monasterii  S.  Petri  Garnoli  capitulo  ab 
omni  tam  ecclesiasticaquam  ssecuiari  potestate  om- 
nino  libera  sit,  et  iirma  abbatis  sui  electio ;  et  sicut 
hactenus  licuit,perpetuo  liceat  monachisquancun- 
que  yoluerint  personam  regulariter  duntaxat  sibi 
in  abbatem  eligere  ;itaqueelectum,8inecujusquam 
contradictione,  sine  prsBJudicio  vel  surreptione»  lo- 
cum  firmiter  obtinere.  Quod  decretum  nostrum  si 
quis  unquam  quolibet  ingenio  ausus  fuerit  aliqua- 
tenus  scienter  temerare,  ez  ipsius  domni  papaa  au 
ctoritatCi  etex  sanctaBatqueapostolicffi  sedismaje- 
stateeum,  quicunque  iile  fuerit,  anathematizamus, 
atque  a  regno  Ghisti  et  Dei,  nisi  hoc  digna  cum 
satiaiaotione  emeodaverit  sequestramus. 
IV. 

Litterse  MaUhaei  Albanensis  effiicopi,   qubus  Argm- 

toliense  monasterium  abbatice  S,  DionysH,  de  sen- 

tentia  coneiliiParisiensis  apud  S.  Germanuma 

Pratii  habiti,  restituitur. 

(Anno  tl29.) 
[labbb,  ConeiL  t.  X,  col.  936.] 

In  nomine  summi  Dei  et  Salvatoris  nostri  Jesu 
Ghristi,  MATTHiSus,  diyinaBgrfiBtisB  dispositioneAlba- 
sensisepiscopuset  apostolics  sedis  legatus. 

Quoniam  ad  nostraB  dignitatis  potestatem  perti- 
nere  constat  circa  ecclesiasticsB  cultum  religionis 
summa  sollicitudine  fideliler  elaborare,  immunda 
cunctaeiiminare^utiliaquoque  studiose  supplan- 
tare,ideo  summoperenobisinjuncto  ofiQciooportet 
invigilare. 

Ea  propter  cum  nuper  in  praesentia  domini  sere- 
nissimi  regis  Francorum  Ludovici,  cum  firatribus 
nostris  coepiscopis,  Remensi  scilicet  archiepiscopo 
R.  fRainaldo]  Parisiensi  episcopo  StephaQO,  Gar- 
notensi  episcopo  G.  [Qaufrido]  Suessionensi  epi- 
scopo  G.  [Gosleno]  aliisque  quamplurimis,  de 
sacri  ordinis  reformatione  per  diversa  Gailiarum, 
in  quibustepuerat,monasteria,  Parisius  ageremus, 
subito  in  commuDi  audientia  conclamatura  est  su- 
per  enormitateet  infamia  cujusdam  monasteriisan 
ctimonialium,  quod  dicitur  Argentolium,  in  quo 
paucfiB  moniales  multipliciinfamia,  adignominiam 
8ui  ordinis  degentes,  multo  tempore  spurca  etin- 
fami  coDversatione  omnemejusdemlociaffinitatem 
foBdayerant.  Gumque  omnes  qui  aderant  illarum 
expulsioni  insisterent^yenerabilisabbasS.  Dionysii 
Suggerius,  emunitatibus  suis  apostolicorum  confir* 
matione  certissimis  in  medium  ostensis,  prsBfatum 
monasterium  ad  jus  ecdesiaB  su8b  pertinere  satisen- 
denter  ostendit. 

Undenos,  cumfratribus  prsBUominatis  participato 
consilio,  et  quia  illud  venerabile  coenobium,  potis- 
simum  in  suis  temporibus  inter  aUa  GalliaB  totius 
monasteria,  Deimisericordia,  et  sanctorummarty- 
rum  intercessione,  omni  religioue  irradiatum  yidi- 
muB,  non  solum  ejus  justitifiB,  verum  etiamillarum 
miseri®  consulentes,  hanc  ei  injunximus  obedien- 


A  tiam,  ntilhs  in  religiosislooatis  monasteriis^ibidem 
monachos  suos,  qui  Deo  reiigiose  deseryiant,  sub- 
stitueret. 

Et  uthfiBC  nostrte  restitutionisconcessiotam  sibi 
quam  posteris  firmissima  inpost6rumhabeatur,ei 
apostolica  auctoritate,  nostrique  sigilli  corrobora- 
tione,  in  sempiternum  confirmavimus :  hoc  idem, 
ParisiensiepiscopoStephano,  in  cigus  parochiaest, 
primnm  faciente  et  confirmante. 

V. 

Epistola  Maitk3riAlbanensisepiscopiad  fircUres  c<m 
seriptos,  etc..,  abbates,  etc. 

[D.  BocQUBT,  Reeusil,  tom.  XIX,  p.  419.1 

Fratribus  conscriptis  coelestis  curias  senatoribus, 
B  abbatibus  illis  qui  condizere  singulis  annis  Remis 
convenire  pro  monastici  ordinis  correctione,  Mat« 
thsBUs  Dei  gratia  Albanensis  episcopus,  eorum  fra* 
ter  et  devotus  amicus,  gratia  et  paz  a  Deo  patre  et 
Domino  Jesu  Ghristo,  et  qui  ab  utroque  procedit, 
Spiritu  paracleto. 

Yestrffi  strenufB  probitatis  et  ardentissim®  reli- 
gionis  fragrantia  ad  nos  usque  pervenit,  et  qui  de 
sanctis  studiis  vestris  procedit  odorsuavissimus  vi 
scera  nostra  replevit.  Benedictus  sit  Deus,qui  licet 
nstante  Antichristi  tempore,  cujus  faciem,  quem- 
admodum  scriptum  est,  prcBcedet  egestas,  ad  hsBC 
misera  tempora  tales  reservavit  personas  :  et  ad 
tenebras  effugandas,  qu8B  quasi  palpabiles  sua  te- 
tra  caligine  monasticum  ordinem  in  partibus  illis 
Q  offuscaverant,  vostanquamclara  luminasideraque 
rutilantia  constituit  :  etnon  solum  vestra  propria 
loca,  verum  etiamalia  qusBdam  sauctitatis  vestr» 
radiis  irradiavit,  et  in  ruinosa  monastici  ordinis 
fabrica  in  frigidis  iliis  regionibusy  tanquam  firmas 
et  immobiles  columnas  super  bonum  firmaentum, 
quod  est  Ghristus,  fundavit  et  stabilivit  t  Et  quem 
admodum  illa  evangeiica  devotaque  mulier  pre- 
tiosum  super  pedes  Domini  effudit  unguentum,  et 
tota  domus  odore  repleta  est ;  ita  et  yos,postquam 
vestras  odoriferas  aperuistis  thecas,  odor  gratissi- 
musatque  suavissimus  circumquaque  diffususest, 
et  merito  cantare  potestis  ;  «  Nardus  mea  dedit 
odoremsuavitatis. »  Bonasiquidemaromataquanto 
magisi  tractantur  atque  teruntur,  tanto  suavius 
aspirant,  tantoque  delectabilius  redolent.  Quoniam 
^  quidem  in  claustris  vestris,  quapriustanquam  de- 
lubra  voluptatum  ezstiterant,  in  quibus  habitabat 
ericius,  ululffi  morabantur,  sireneB  cantabant,  sal- 
tabant  pilosi ;  nunc  ezpulsis  illis  viriliterque  dam 
natis,  gloriosa  Ghristi  ovilia  delectabiliaque  pra- 
sepia  reparastis,  iis  quibus  nunc  pascit  Gliristus  et 
pascitur,  reficit  etreficitur^  nutrit  et  nutritury  fo- 
vet  et  fovetur,  gaudet  et  delectatur.  Nam  religio 
quffi  ibi  floruit,  et  humilitas  qusB  ibi  viget,  et  obe- 
dientia  qufle  ibi  regnat,  et  charitas  r  qu»  ibi  omnet 
attrahit,  et  amplectitur  et  saginatur,  bona  mater 
sanctaque  Rebecca  docuit  dilectum  filium  suum 
Jacob  cibos  prfleparare,  quibus  pater  Isaac,  qui 
mti5  interpretatur,  libenter  vesoitur;  vosquoque 


1287 


S.  OTTONIS  BAMBERGENSIS  EPISGOPI 


1968 


mater  gratia  oibos  praparare  docuit,  qoibus  verus  A 
risus  venimque  gaudium  Dostrum  DominusJesus 
Christus  libenter  et  delectabiiiter^  uec  noncum 
magna  ayiditate  yesoitur,  etc. 

{In  iubsequentibus  autem  instttultm  in  elaustris 
perpetuum  silenHumrepreh^dit,  deeurtatampsalm<h 
diam,  neglecta  solitudinis  studioruralia  etmanualia 
opera,mtnoratumquoque  kumilitatis  erga  religionis 
eultum  ;  ac  tandem  sit  concludit  : «  Dilectissimi, 
qucBso,  redite  ad  cor,  et  noLiteambulare  in  magnis 
neque  in  mirabilihus  super  vos.  ») 

VI. 

Charta  McUthaei  Albanensis  episcopipro  ecclesia  5. 

Martini  de  Campis. 

[dugh^b,  Hist.  des  cardinaux  frangais,  tom.Il, 
p.80.] 

Ego  MATTHiEUS  Albanensis  episcopus  et  sedis  apo  » 
stolicie  legatus,  notum  facio  tam  praBsentibus  quam 
futuris,  quod  in  nostra  HyenuillaB,  et  fratrum 
nostrorum  Reginandi  Remensis  archiepiscopi,  Go- 
sleni  Suessionensis,  BartholomaBi  Laudunensis, 
Simonis  Noviomensis,  Oaufredi  Carnotensis,  Joan* 
nis  Aurelianensisi  Stephani  Parisiens,  Burchardi 
Ueldensis  episcoporum,  Gaufredi  S.  MedardiSues- 
sionensis,  SugeriiS.  Dionysii  abbatum  prsBsentia, 
charissimus  filius  noster  Ludovicus  rez,  nostro  et 
omniumpreedictorum  rogatu,  et  etiam  precibus, 
Adelaidis  reginsB,  Radulphi  Vermendensis  comi- 
tis,  nec  non  et  Philippi  fiiii  regis,  in  regem  desi- 
gnati,  terram  quam  apud  Pontisaram  ecclesia  San- 


cti  Martini  de  Gampis  hahebat,  ab  omnibus    eoo- 
suetudinibus  ad  res  pertineotibus  liberam  feoertl, 
ezcepta  sola  ezpeditione  per  propriam  vel  dapiferi 
sui  personam  submonita. 
VII 

Decretum  Matthxi  Albanensis  episcopi,  et  sanci4F 
sedis  apostoliccelegati  deexpulsionemoniaUumab 
ecelesia  5.  Marije  et  S.  Joannis  Laudunensi. 

[Anno  4137.] 

[OomMARLOT,  Melropol.  i{m.,II,  301.] 

Matthasus,  Dei  gratia  Albanensis,  episcopus,  al 
apostolic»  sedislegatus  univerAisfidetibussalutem, 

Quod  in  oonventu  Atrebatensi,  sancto  Spiritu  eo 
operante  a  venerabilibus  fratribus  Raynaldo  Re- 
mensi  archiepiscopo,  Bartholomffio  LauduDensi, 
Gisleno  Suessionensi,  caBterisque  illius  dioecetis 
episcopiset  abbatibus,  alliisque  religiosis  persoois 
de  ezpulsione  monialium,  in  ecclesia  S.  Miu*ie 
Sanctique  Joannis  Laudunensis  minus  honeste  vi- 
ventium,  etdesubstitutione  abbati8,et  monachorum 
ibidem  Deo  religiose  servientium,  oonstitutum  est, 
Ludovico  rege  Prancorum  praBsente,  annuente,  et 
suo  prsecepto  firmante,  nos  in  Remensi  conventu, 
consilio  et  petitione  venerabilium  fratrum,  Remen- 
sis  et  Senonensis  archiepiscoporum,  atque  abbatum 
plurimorum,  aliarumquereiigiosarum  personamm 
comprobavimus,  et  sedis  apostoiicffi  auctoritate,  et 
munimine  in  perpetuum  confirmamus. 


ANNO  DOMINI  MCZZZIT 


SANCTUS  OTTO 


BAMBERGENSIS  EPISGOPUS 


SANGTI  OTTONIS  VITA 

(Episcopatus  Bambergensis  chronologiceacdiplomaHceilltistratmoperaet  studioP,  ^milianiilJssKRuxim, 
bibliothecarii  5.  Blasii,  —  Typis  San-Biasianis,  1802.) 

SUMMARIA. 


I  Vitffi  ejus  scriptores.  II.  Patria,  studia»  adoIescenUa.  III.  In  Henrici  IV  Gaesaris  aula  innotescit.  IV.  Otto  in 
aula  CkBsaris.  V.  Ejus  ibi  negoUa.  VI.  Baraben^ensis  episcopatus  a  rege  oblatus.  VII.  Quem  Otto  recusat,  ac 
demum  suscipit.  VIII.  Bambergam  venit.  lA^  Ejus  de  nac  re  ad  papam  litteree.  X.  A  quo  conflrmatur 
XI.  Henrici  regis  ad  Ottonem  litterse.  Xil.  Otto  in  lUnere  Romam  captuset  liberatus.  XIII.  A  papa  consecrari 
peUt.  XIV.  A  quo  Anagnioe  ordioatur.  XV.  Quod  Ecclesiae  suoe  perscribit.  XVI.  Papae  hac  de  re  emstolse. 
XVII.  Ottoad  suam  Ecclesiam  reversus.  XVIH.  Gura  pro  Ecclesia.  XIX.  Plura  construit  monasteria.  aX.  Et 
cellas  regulares.  XXI.  Qus  a  papa  confirmari  petit.  XXII.  Quaedam  alia  gesta.  XXIII.  Coenobia  Proningen, 
Osterboven.  XXFV.  Cathedralis  ecclesia.  Pallium.  XXV.  Ecclesiee  suse  proedia  comparat.  XXVI.  Epistola  Bruno- 
nis  ad  Ottonem .  XXVII.  Banthense  coenobium.  XXVIII.  Otto  Hf»nri«^o  Ot>sari  suspectus.  XXIX.  Ob  Gaesarero 
reprehensus.  XXX.  Quod  a  conventibus  episcoporum  abstineat.  XXXI.  Quae  hujus  rei  causa  ?  XXXU.  In  S.  Bfi- 
chaelis  coenobium  largus.  XXXIII.  Ottonis  parentum  sepultura  et  ffenus.  XXXIV.  Monasterium  Michelfeld  et 
R^instorf.  XXXV.  Otto  iterum  de  absentia  sua  objurgatus.  XXXVI.  Pax  redintegrata.  XXXVH.  Ottnnis  gesta 
Pomeranica.  XXXVIII.  Pomeranine  eo  tempore  status.  XXXIX.  Otto  illuc  invitatus.  XL.  Ad  iter  se  parat. 
XLI.  Quod  ingreditur.  XLH.  Per  Poloniarn  m  Ponieraniam  venit.  XLIII.  Otto  Camini.  XLTV.  WoIIini  seu  Ju- 
linae.  XLV,  Stetini.  XLVI.  Polonorum  ducis  ad  Stetinenses  littcnB.  XLVII.  Qui  fidem  amplectuntur  cum  aliia 
XLVIIl.  Duz  Julinip  episcopatum  instituit.  XLIX.  Otto  Golbergae  et  alibi.  L.  Disciplinie  capita  Pomeranis  trt- 


im 


VITA. 


1270 


dita.  LI.  Doctrina  de  sacramentis.  LIl.  Otto  io  patriam  redit.  LIII.  Ejus  ffesta  post  reditum.  LIV.  Altera 
Ottonis  in  Pomeraniam  sacra  expeditio.  LV.  Sacn  ejus  ibidem  labores,  LVI.  Pacem  Pomeranis  a  duce  Polonice 
impetrat.  LVII.  In  patriam  revocatus  redit.  LVIII.  Gesta  domi  in  ejus  absentia.  LIX.  Olto  ad  synodum  voca- 
tur.  LX.  Gesta  qucedam.  LXI.  Aliud  Ottonis  iter  in  Bohemiam.  LXII.  Varia  monasteria  dotat.  LXIIl.  De 
monasterio  Mallertorf.  LXIV.  Synodus  Bambergensis.  LXV.  Ottonis  encydica  ad  mooasteriorum  abbates. 
LXVl.  Ultima  Ottonis  acta.  LXVII.  Postremus  ejus  annus.  LXVIII.  Et  obitus. 


I,  Ex  tot  anoorum  et  malorum  procellis  tandiu 
agltata  Bambergensis  Ecclesia,  Deo  providente,  per 
illum  ipsum  ereptaest,  qui eorum praecipua  causa 
fuit,  HenricumlVimp.  inteiligo,  qui  eam  duobus 
successive  contulit,  Hermanno  etRupertoobSimo- 
niacas  artes  notatis ;  felicior  tamen  in  deligendo 
ultimi  successore  Ottone,  qui  suce  Ecclesiae  dein 
restaurator  fuit  et  decus  maximum  ;  digaus  adeo^ 
incujuspriora  fata  et  posteriorafactacuratiusnon- 
Dihil  inquiramus  :  seposita  interim  lite  de  Ande- 
chsiana  ejus  progenie,  ne  geoealogicis  his  tricis  lecto- 
res  inutili  opera  destineamus :  de  quibus  tamen  in- 
ferius  nonnulla.  Ad  certiora  igitur  progredimur,  ex 
quibus  majorem  quam  a  quacunque  iliustri  prosapia 
laudem  et  gioriam  promeruit  Otto. 

Ut  vero  in  tanta  scriptorum  varietate  tuta  ince- 
damu8via,fontes,undehausimus,  praBcipuos^prius 
indicare  juvat.  Diversosenim  vits  scriptores  nume- 
ramus,  ut  plurimum  interpolatos  aut  posterioris 
eetatis,  quibus  fidem  tribuere,  saltem  in  omnibus, 
instiluti  nostri  ratiohaudpatitur.IUosigiturpaucis 
considerabimus,  qui  temporibusproxiraiores  viden- 
tur,  et  quos  etiam  actis  suis  inseruit  I.  B.  SoUerius 
in  commentario  pr»vio  (1).  Hos  Sefridum,  Ebbo- 
nem  et  Tiemonem  appellat,  ita  tamen  in  unum 
confusos,  ut  quid  cuique  tribuendum  sit,  plane 
ignores.  Id  soium  constat^  unum  illorum  seu 
Sefridum  s^ribam  seu  notarium  S.  Ottonis  fuisse 
ejusque  inmissionePomeranicasocium ;  quodipse 
non  semel  in  libro  secundo  prodit,  dum  de  illo 
agens  in  prima  persona  plurali  loquitur.  Id  cum 
in  reliquis  duobus  Vitae  Ottonianae  libris  haud  obn 
servetur,  indicio  est,  illosab  aliis  scriptoribus  esse 
exaratos.  Hos  tamen  non  multum  fuisse  suppares, 
indicat  prologus  in  Vitam  (2) :  «  Scripta  autem  sun^ 
in  libro  hoc^  qufie  religiosi  ac  probatissimi  viri  ab- 
ipso  gesta  oculis  suis  viderunt,  et  nobis  fideliter  enar- 
raverunt,  ut  in  tesUmonio  yeritatis  nihil  privati 
amoris  et  gratisB  inseratur,  sed  opera  ejus,  quee  in 
Deo  facta  sunt,  summam  sinceritate  et  veritate  in 
honorem  Dei  et  utilitatem  EcclesieB  proferantur.  » 
Notandum  quoque,  ab  illis  Ottonem  nuoquam  san- 
ctum,sed  beatum  autyenerabilem  appeilari,  adeo- 
que  jam  ante  a.  i  f  89  sen  illius  canooizationem  lit- 
teris  fuisse  mandata. 

II.  Otto  igilur  ex  Suevia  seu  Alemannia  duxit 
originem,  circo  annum  1062  natus,  cujus  parentes 
Otto  et  Adelheida  nobilitate  quidem  clari,  opibus 
autem  mediocres^  filium  suum  in  primaeva  eelate 
litteris  erudiendumtradiderunt,  quorsum  vero,  haud 
notatur.  Litteris  itaque  diligenter  excultus  et  in  di- 
scretiouis  annis  constitutus  parentes  amisit,  Fride- 

(1)  T.  I  Jul.,  Rolland.,  p.  349. 

(2)  L.  c,  p.  378. 


A  rico  fratre  ejus  milite  futuro  facuitates  paternas 
adepto.  Certe  dehoo  Frederico  testatur  Necrologium 
S.  Michaelis  Bambergee  ad  d.  25  Oct. :  u  Fredericus 
frater  Ottonis  episcopi.  »  Hic  cum  fratri  suo  Ottoni 
sumptus  ad  prosequendastudiahaudsuppeditaret, 
is  partim  necessitate,  partim  litterarum  amore  in 
Poloniam  migravit,  ubischoiam  puerorum  aperiens 
aiios  docendo  seque  ipsum  instruendo,  brevi  tem- 
pore  ditatus  et  bonoratus  est.  Ibi  etiam  gentis  lin- 
guam  edoctus,  qua  virtute,  qua  corporis  elegantia 
magnatum  primo  sibi  familiaritatem,  brevi  post 
etiam  ipsius  ducis  Polonifie  gratiam  promeruit,  qui 
illum  seu  clericum  per  aliquot  annos  apud  se  deti- 
nuit.  Dux  iste  ab  aliis  Boleslaus  dicitur,  at  revera 
fuit  Uladislaus  Boieslai  il  regis  filius,  qui  tamen  ob 

Q  papse  reverentiam  duois  tantum  titulo  utebatur. 
Mortua  igitur  sua  uxore  Juditha,  ducis  Bohemiae 
filia,  Otto  duci  auctor  fuit,  ut  Sophiam,  quam  alii 
Juditham  appellant,  Henrici  IV  Gsesaris  sororemet 
SalomonisregisHungarifleviduampeteretconjugem. 
Delegatus  itaque  cum  aliis  ad  Henricum  est  ipse 
Otto,  ut  sponsam  illamabeo  postularet,  quam  eta. 
1088  obtinuit atque  in  Poloniam  comitatus  est,  cujus 
dein  capellanus  fuit  et  iitterarum  ad  fratrem  suum 
Henricum  bajulus.  Hacoccasione  Henrico  regi  in- 
notuit,  seque  magis  ac  magis  in  ejus  gratiam  insi- 
nuavit,  adeo  utiliumdeniqueasororeejusquema- 
rito  duce  expeteret  ceu  obsequiis  suis  necessarium, 
quem  etiam  ab  eis  o^gre  licet  obtinuit,  cum  magnis 
muneribus  a  sedimissum. 

III.  Hicjam  ase  invicem  dissentiunt  memorati 
biographi,  dum  Ottonem  ceu  Judithae  capellanum, 
tunc  primum  cum  ea  in  Poloniam  venisse  volunt : 
qua  etiam  occasione  ob  frequentem  transitum  per 
Wirceburgum  ibidem  hospitale  erexerit,  de  quo 
alibidiximus  (3).  Ottonem  quoque  post  obitum  Ju- 
dith&eRatisbonempervenissetscribuntetintercano- 
nicos  moratum,  donec  ab  abbatissa  inferioris  mona- 
steriiibidera  domus  suaedispensator  sit  constitutus, 
ibi  autem  ab  Henrico  rege  neptem  suam  invisenle 
postulatus  et  in  aulam  suam  accitus  :  ubi  varia 
quoqiie  narrantur  utriusque  amicitine  argumenta 
quae  uberius  discutere  non  vacat.  Cum  autem  nec 
de  anno  emortuali  JudithaeseuSophieePolonieere- 
ginee,  nec  de  aliqua  Henrici  regis  nepte  abbatissa 
Ralisbonensi  aliunde  quid  constet,  certura  tempus 

D  determinari  nequit,  quo  in  aulam  Ceesaris  perve- 
nerit  0lto,quamvi8  ia  demum  circa  a.  1096  factum 
existimem.  Id  saltem  extra  dubium  est,  Ottonem 
priusinPoloniafuisse,  antequam  quacumquedemum 
ratione  ad  Henrici  regis  aulam  delatus  sit.  Patetid 
aperte  ex  vita  scriptore  quem  sequimur,  qui  (4) 


(3)  Episcop.  Wirceb.,  p.  194. 

(4)  L.  u,  c.  1.  n.  53. 


1S71 


S.  OTTONIS  BAMBBR6ENSIS  EPISCOPI 


If72 


testatur,  Ottonis  Bambergensis  episoopi  famam 
late  in  regnis  Polonise  efflornisse  Boleslai  III  regis 
tempore»  «  eo  quod  et  hunc  in  adolescentia  pater 
ejusy  »  Ladislaus  nempe, «  sui  capellani  more  obse- 
quentem  notum  et  cbarum  babuerit. »  Quin  et  ipse 
Boleslaus  in  data  ad  eum  epistola  (5)as8erit,  quod 
in  diebus  juventutis  susb  Ottonis  «  apud  patrem 
suum  decentissima  bonestate  con  versati  meminerit. 
Natus  est  iste  Boleslaus  an.  4086 ;  igitur  Otto  saltem 
usque  ad  decimumfere  ejussetatis  annumin  Polo- 
nia  perstitisse  debuit,  ut  eum  noscere  potuerit  Bo- 
leslaus. 

IV.  «Imperatoryero,pergitscriptornoster  »primo 
in  levibus  rebus  Ottonem  exercens,  familiari  ejus 
servitio  in  multis  bene  usus  est,  psalmos  et  oratio- 
nes  privatas,  si  quando  vacabat,  cum  eo  ruminare 
solitus.  »  Plurima  ejusmodi  pietatis  exercitia,  in 
psalmodia  prsecipue  memorattam  idemquamreli- 
qui  YitflB  scriptores  fusius.  Noster  quoque  Ottonem 
hoc  tempore  etiam  cancellarium  regis  factum  me- 
morat,  postquam  alius  ad  episcopatum  sitsublima- 
tus.  Humbertus  is  forte  est,  qui  ab  a.  1086  usque 
1402  cancellarius  in  chartis  Henrici  legitur,  eodem 
adhuc  aano  factus  archiepiscopus  Bremensis.  Ibi 
factum  esse  potuit,  quod  Ebbo  in  vita  refert,  allato 
Bremensis  episcopi  baculo  et  annulopastorali,  im- 
peratorem  h»c  insignia  Ottoni  sibi  unice  dilecto 
conservanda  tradidisse.  Et  forte  hanc  ei  sedem  de- 
stinaverat,  nisi  paucos  post  dies  regi  etiam  Ruperti 
Bambergensis  pariter  defuncti  pontificalia  iasignia 
fuissent  deiata,  qusB  Ottoni  destinarit.  Speciosa  haec 
8unt,  sed  tempora  non  conveniunt.  Liemarusenim 
Bremensis  d.  47Maii,a.  1401  obiit,  eteodemadhuc 
anno  Humbertum  successorem  habuit ;  Rupertus 
autem  sequente  primum  anno  d.  11  Jun.  decessit. 
Haud  ergo  utriusque  EccIesiaB  legati  simul  adesse 
poterant  episcopum  a  rege  petituri;  nec  regi  jam 
integnim  fuitinter  utramqueelectionemdeliberare, 
Bremensi  sede  priore  jam  anno  concessa  Humberto» 
cujuscancellariatusofficiumrex  deinOttoni  capei- 
lano  suo  dedit.  Ulum  saltem  ex  cancellario  factum 
esse  episcopum  Annalista  Saxo  aliique  scribunt, 
quamvis  nullum  diploma  ab  eo  recognitum  occur- 
rat  (6). 

y.  Aliud  Ottoni  in  anla  degenti  negotium  ascri- 
bunt  biographi,  commissam  nempe  eidem  ab  Hen- 
rico  rege  curam  perficiendsB  ecclesifiB  Spirensis  fa- 
bricffi,  quam  jam  Gonradus  II  inchoaverat,  Henri- 
cus  III  auzit,  sed  filius  ejus  Ottonis  nostri  studio 
et  diligentia  demum  perfecit.  Ecclesia  hsBc  illa  est 
S.  MariaB  seu  S.  Joannis,  nunc  collegiata  S.  Guido- 
nis,  de  qua  Hermannus  Gontractus  ad  a.  1047.  Hen- 
ricus  III  «  corpus  B.  Widouis  PomposisB  monasterii 
abbatis  magno  secum  cum  honore  de  Italia  redlens 
devexit,  et  in  incoBpta  eztra  urbem  basilica  tumu- 
lari  fecit  (7).  >  Hermanni  autem  continuator  ad 


A  a.  1056imperator  Henricus  defunotus,  «  Nenoietam- 

que  translatus,  in  ecciesia  S.  Mari8B,  quamipsecon- 
struzerat,  adhuo  imperfectajuztapatremmatrem- 
que  sepultus  est. »  Diu  adhucimperfecta  permansit, 
donec  tandem  exeunte  hoc  sfficulo,  ut  dictum,  ab 
Henrico  IV  fuit  absoluta,  in  quam  dein  circa  an. 
1097  Bertham  coDJugem,  ab  a.  4088  Moguntiie  se- 
pultam  transtulit  (8),  acipse  post  quinquennium  ab 
obitu  an.  1 1 1 1  juxta  majoressuos  in  eadem  ecclesia 
sepultus  est.  Hffic  de  primordiis  Ottonis,  nuno  ejus 
pontificatum  videamus. 

VI.  Ruperto  episcopo  Bambergensi  d.  11  Jun.  a. 
1102  mortuo  adsunt  in  aula  illius  Ecclesiffi  legati, 
baculumet  annulum  ejus  afi^erentes,  novumquea 
rege  pastorem  postulantes.  At  ille  sex  mensium  tem- 

£  pus  statuit,  quo  de  ea  re  mature  deliberet,  Bam- 
bergeusi  interim  clero  ac  populo  Deum  pro  felici 
successu  ezorante.  Elapsis  induciis,  imperator  Ec- 
clesiffi  dignum  inventum  esse  episcopum  Bamber- 
gensibus  nuntiavit.  «  Abeuntibus  ergo  ad  atUam 
nuntiis,  summis  et  pmcipuis  de  ipsa  Ecclesia  viris 
tam  clericis  quam  laicis,  reliqui  omnes  a  minimo 
usque  admaximuminprozimaDominica  ante  Nati- 
vitatem  Domini,  d,  21  Dec.elatiscrucibus  cumpro- 
cessione  montem  B.  Micbaelis  ascendunt,  ut  stre- 
nuum,  bonum  et  gnarum  super  se  provisorem  acci- 
pere  mererentur.  >'  Legatis  ab  Henrico  beoe  ezce- 
ptis  et  depastore  sciscitantibus,  is  «  manu  arripiens 
Ottonem  capellanum  suum  :  En,  inquit,  hic  est  do- 
minus  vester,  hic  est  Bambergensis  Ecclesiffi  an- 
tistes.  »  His  auditis,  hffisere  quasi  attoniti  circum- 

^  stantes  nobiles,  qui  ez  suis  aliquem  nominandum 
sperabant ;  Bambergenses  autem  legati,  quorum  ca- 
put  erat  Berengerus  comes  de  Sulzbach,  uti  ez  alio 
soriptore  colligitur :  «  Subtristes,  sperabamus,  in- 
quiuDt,  aliquem  ez  dominis  et  principibus  curia 
nostrffi  parentatum  ac  nobis  notum  dominatorem  nos 
accepturos;  nam  hunc  quis  sit  aut  unde  sit,  igno- 
ramus.  »  Quis,  quffiso,  hinc  uobilem  tuno  et  notis- 
simam  Andecensium  comitumfamiliam,  unde  ortus 
sit  Otto,  vel  somniando  sibi  imaginetur  ?  Imperator 
autem  reprobationem  personffi  haud  sustinens,  et 
vultis,  ait,  scirequissit?volumus,inquiunt.  c  Pro- 
fecto,  ait,  ego  pater  ejus  sum,  et  Bai>enberg mater 
ejus  debet  esse.  Verbum  hocmutare  nonpoterimus. 
Si  quis  autem  huic  nostr»  ordinationi,  qus  a  Deo 

D  est,  contraire  tentaverit,  effensam  nostrffi  indigna- 
tionis  procul  dubio  incurret.  Non  enim  levitate  aut 
privatiscommodisducimur,  sedquod  honestissimum 
et  mazime  illi  Ecclesiffi  necessarium  esse  perspezi- 
mus,  id  simplici  animo  in  hoc  sectati  sumus.  De 
ezpertis  rebus  non  incertum  judicium  est,  longa 
hunchominemezperientiaetprobationedidicimus, 
patientiam,  sagacitatem  et  diligentiam  in  ezsequen- 
dis  parvis  rebus,  strenuitatem  ejus  in  magnis  nego- 
tiis  notara  habemus.  Denique  absentatio  ejus  ma- 


5)  Cod.  proba.  t,  n.  Lxzvni. 
16)  Vid.  Chron.  Gottwic,  p.  302. 


Vid.  t  III  Mart.,  BoIIand,  ad  d.  31  mensis. 
[8)  Annal.  Hildesh.  h.  a. 


4273 


VITA. 


»74 


gnnmdomuinostrflRimpedimentamfietqnamipsede  A  ptionis  sn»  antaqnam  deaHis  rdiras  suis  ordina 


omDlbusrebusstrenueacfideliterexpediresolebat.» 
Vli.  Sed  quid  interim  Otto  ?  So  ad  Cfiesaris  pedes 
projicit,  cummultislacrjmismunussibi  impositum 
deprecatur,  se  pauperem  et  indignum  profitetur, 
dignitatem  in  alios  claros,  nobiles  potentes  ac  di- 
vites  concapellanossuostransferrirogat.  «Cemitis, 
ait  imperator,  qua  hic  homo  feratur  ambitione  ? 
jam  tertiorecusat,  jamduosepiscopatus  sibi  oblatos 
ad  socios  transferri  rogavit.  Augustensi  episcopa- 
tui  eumiocarevoluimus(5i^e/Wrfoa.  i096  defuncto), 
sed  ilie  eos,  qui  se  priores  in  laboribus  et  exercitiis 
curi»  nostrae  exstiterunt,  prius  ad  quietem  ve- 
nire  justum  esse  dicebat.  Postea  vero  de  Halber- 
stadensi  epicopatu  sibi  a  nobis  oblatosimiliterfe- 
cit  (9).  «  Nec  mora  :  traditis  annulo  et  baculo  in- 
Testitum  legatis  consignavit.  « In  ipso  igitur  arti- 
culo  adhuc  in  curia  votum  vovit  Domino,nuDquam 
se  in  episcopatumansurum,  nisi  et  consecrationem 
pariter  et  investituram  canonice,  consensu  et  peti- 
tione  Ecclesiae  sucb,  amanudominiapostolicisusci- 
pere  meretur.  Diem  Natalis  Domini  MogunticB  cum 
imperatore  oelebravit :  dehinc  retenlis  ex  parte,  ex 
parte  dimissis  legatis,  qui  prose  venerant,incuria 
mansit  diebus  pene  40  decoremagno  et  honestate, 
imperatore  ipso  et  omni  aula  plurimum  ei  defe- 
rente.  »  Atque  haec  singularis  est  Ottonis  ad  episco- 
patum  nominatio  ipsi  sBqueacHenrico  regi  gloriosa 
et  honorifica. 
VIII.  «PosthaBc,»pergit  scriptornoster, «  princeps 


ret,  t  DuntiossuosadPaschalemllRomam  misisse 
cum  litteris,  quas  recitat  una  oum  responsoriis 
papaB.  Alter  vero  seu  Ebbo  asserit,  illum  «  conse* 
crationis8U8Bgratiamlongo  tempore,  id  est,  per 
triennium  »  distuiisse,  ut  ad  hancsemagisprsBpa» 
raret.  Veram  autem  hujus  dilationisoausamrefert 
in  dissidium  hujustemporis,quodRuthardu8  archi- 
episcopns  Moguntinus,  a  quo  consecrari  debuerat. 
«  quasi  rebellis  imperatori,  et  pro  hoccathedrasua 
depulsus,  in  Thuriagia  jam  per  octo  anuos  morabaf 
tur  ;  plurimi  quoque  episcoporum  in  Tentoniois 
partibusoffioiisacerdotalissuspensione  multati  fue* 
rant :  •  unde  et  ab  ipsopapaoonsecrari  petiit,  da< 
tis  ad  eum  aliis  litteris.  Hsb  a  prioribus  diversa 
g  sunt,  neulraB  tamen  certi  temporis  notam  prasfer unt. 
Prior  tamen  ex  his  epistolis  seopo  Ottonis  in  sua 
nominatione  sibi  proposito  magis  congruere  videtur, 
ubi  ita  loquitur :  c  Vobis  igitur,  Pater  sanctissime, 
et  sanctaB  matri  nostrsB  BomanaB  EoclesiaB  collum 
devote  submittens  auxilium  et  oonsilium  de  rebus 
meis  flagito.  In  obsequio  enim  domini  mei  impera- 
toris  per  annos  aliquot  dcgens,  et  gratiam  in  oeulis 
ejus  inveniens,suspectam  habens  de  manu  principii 
investituram,  semel  et  iterum  cum  dare  vellet,  re- 
nui  episcopatum.  Nuno  verojam  tertio  in  Baben- 
bergensi  episcopatu  me  ordinavit,  in  quo  tamen 
minime  permanebo,  nisi  vestraB  complaceat  sancti- 
tati  per  vos  me  inyestire  et  consecrare.  Quidquid 
ergoplaceatdiscretioni  vestrae  de  me,  per  nnntioi 


Auguslensi  et  Wirburgensi  mundat  episcopis  aliis  ^  ™*^^  significate  servovestro  ne  forte  in  vacnum 


que  de  curia  sua  honoratis  viris,  qui  honestissima 
societate  atque  ingenti  comitatu  ad  sedem  suam  in 
vigiJia  Purificationis  beat®  semper  virginis  MariaB, 
quaB  a.  1103  eratDominicaSexagesimaB,  Babenberg 
eum  deducant,omnicleroetpopuloin  magno  desi- 
derio  et  exspectatione  positis.  »  Addit  Ebbo,  illi, 
cum  emenso  itinere  ad  villam  Ampfarbach  perve- 
nissetjOccurrisseeminentioresquosqueBambergen- 
sium,  et  magnaexsultatione  patrem  desiderantissi- 
mum  excepisse.  «Itaque  appropinquanteille  ad  lo- 
cum  ubi  primitus  conspicere  potuit  monasterium 
cathedrale,  ad  equo  descendit,  calceamentasolvit| 
humilitatem  cordishabitu  corporis  ostendit,  frigora, 
Dives  et  glaciem  Februarii  nudis  pedibus  usque  in 
SBdem  B.  Georgii  calcavit,  occurrentibus  ei  longo 


curram,  si  ad  vos  currere  iucipiam.  » 

X.  Pontifex,  lectis  his  literis,  gayisus,  maxime 
quod  pauciepiscopi  in  regno  Teutonico  EcclesiaBsuaB 
matri  deferrent,  ita  ad  eum  resoripsit :  cPaschalis 
—  Ottoni  dilectofratri  Babenbergensis  EcclesiaB  ele- 
cto.  —  Pilius  sapiensIaBtificatmatremsuam.  Opera 
tua  et  consilium  tnum  virum  preferunt  sensatum. 
Nos  igitur  te  honorare  et  profectus  tuos juvare  con- 
gruum  duximus.  Nihil  ergo  de  nostra  benevolentia 
dubitans  tuamnobis,  quantociu8vales,pre8entiam 
exhibelo,  certi  enim  sumus,  quod  divina  sapientia 
eliam  malis  hominibus  bene  uti  novit  (10). »  DataB 
autem  videntur  hoc  an.  i  103  atque  ad  confirmatio- 
nem  Ottonis  in  episcopatu  spectant,  a  qua  nonnun- 
quam  sui  pontificatusannosnumerat.  Abhaoautem 


examine  dericis  etmonachis,nobilibusqiielaici8  in  ^  confirmatione  discernendaest  ordinatio  seu  conse- 


multitudine  copio8a,cumuniversa  plebeBabenber- 
gensis  EcclesiaB  in  pompa  et  processione  gloriosa, 
in  ornamentiis  et  reliquiissanctorum,  in  hjmniset 
oonfessionibus  personaB  ac  tempori  opportunis :  tan- 
taque  fuit  exsultado  et  decus  susceptionis,  ut  ver- 
bis  explicari  non  queat. 

IX.  Hic  jam  magis  inter  se  dissentire  videntur 
vit8B  scriptores,  dum  ille  quem  hucusquesecuti  su- 
mus^  memorat,  Ottonem  «  post  paucos  dies  susce- 


cratio  de  qua  intelligendus  est  Ebbo,  quaBve  pri- 
mum  an.  Ii06  peracfa  e8t,utipaulopostdicemu8  : 
quautiquedistinctione  ambo  hi  scriptores  faoile  in- 
ter  se  conciliantnr. 

XI.  Otto  igitur  jam  confirmatus  episcopus  ab 
HenricoIV  e.  a.ll03,  d.  45  Jul.  amplissimum  pro 
sua  Eoclesia  accepit  privilegium  (il),  in  quo  iliom 
iterato  septimum  EcclesiaB  Babenbergensis  episco- 
pumnumerat,non  computato  nempe  Hermanno  de- 


(9)  A.  1101. 

(10)  Labb.,  GoncU.,  t.  X,  p.  688. 


(11)  God.  probat.,  u.  lv. 


im 


S.  OTTONIS  BABfBBRGENSIS  EPISGOPl 


1876 


posito,  Ad  ipsum  qaoqae  annam»  et  si  haud  nota*  A  hardus  Ck^nstantiensis  per  oecnltas  Alpiam  semitas 


tUDi,  spectantaliaDejusdemimperatoriB  ad  Ottonem 
litterce,  quibus  illi  pontificatus  sui  anspicia  gratula- 
tur(i2),  et  pulcherrima  monita  suggerit  Exposito 
enim  suo  gaudio,quod  ab  Ecclesia  suahonorifice  sit 
reoeptus  :  c  Gonsulimus,  inquit,  hortamuret  peti- 
mus,  ut  quod  facis  facias,  ne  primitiasbonae  fam», 
si  manum remiseris,  perdas,  quiabonainceptio  sine 
fioe  (13)  speciosi  corporis  instar  est  sine  capite. 
Nemo  teadelectuecclesiastico  secundum  justitiam 
utilitatisterrore  detorqueat,  pretiofiectat,  suadendi 
fellito  melle  seducat,  quoniam  tentatus  his  omni- 
bu8,  siprobatusfueris,facileomnia  propalsabis.  Si 
quid  autem  grave  tuis  viribus  SBstimabis,  ad  nos 
tibi  procul  dubio  succursuros  ex  nostri  deferas  oc- 
casioneprfiBcepti.  » 

Difficultatem  haud  modicam  pariunt  alis  Hen 
ricilVimp.  littersBadepiscopum  Babenbergensem, 
cujustamen  nomen  autannumhaudpr8eferunt(i4). 
In iis  praesulem ad expeditionem  contra  Robeitum 
Flandrice  comitem  circa  Kalendas  Nov.  ineundam 
evocat.  HsBC  autem  omnium  historicorum  fide  ex- 
eunte  autumno  an.  1102susceptaestabimperatore, 
quo  tempore  necdum  episcopuserat  Otto,  sed  sedes 
Babenbergensis  adhucvacabat.  Hsecitaqueepistola 
nec  ad  Ottonem,  nec  adRupertum  dari  potuit,  ut- 
pote  prius  jam  defunctum.  Yelergoerratum  est  in 
nomine  Ecclesiae,  vel  formulare  tantum  fuit  sede 
vacanteconceptum,  si  interim  aliquis  episcopus  no- 
minaretur,  unde  et  nomen  abest.  Potius  tamen  ar- 


ad  pontificem  pervenit :  Otto  quoque  Bambergen- 
sis,  cujus  miles  erat  iste  Adalbertus,  in  libertatem 
assertus  est.  Prfficipue  id  factum  arbitror  bpe  Wel- 
fonis  ducis  Bajoariie,  qui  hac  captivitate  percepta 
perruptis  locurum  daustris  et  fugato  Adalberto  ca- 
ptivos  in  libertatem  as  ;eruit  (17).  Faciunt  huc  lit- 
terie  aBambergensiscleroinscriptffi  c  iilustri  et  ma- 
gnifico  N.  (18)  duci  »  pro  liberatione  sui  episcopi 
(19),  ubi  inter  alia  ita  conqueruntur : «  Neque  enim 
simplici  in  eumgenere  ssvitum  est ;  cum  enim  et 
episcopo  et  ad  sedem  apostolicam  religioso  habitu 
proficiscenti  sacrilegas  manus  injecissent,  deinde 
ingentes  pecunias,  quas  ad  tanti  itineris  impensas 
paraverat,  diripuere  :  nec  alhuc  tanta  praeda  con- 
Q  tenti^  nunc  ab  eo  mille  manseros  (20),  id  est,  totua 
episcopiipatrimonium  extorquere  conantur.  >  Hee 
tamen  rursus  per  Welfonem  recuperasse  videtur 
Otto,  qui  libertati  redditus  ad  Ecclesiam  suam  tan- 
topereproipsosollioitam  reversusest,  tranquiiliora 
tempora  exspe^tans,  donec  tutus  ei  ad  pontiflcem 
pateret  aditus. 

XIII.  Hunc  brevi  patefecit  Henrici  IV  captivitas  et 
Henrici  V  filii  coronatio,  qua  tam  regni  tranquilli- 
tas,  quam  viarum  Romam  versus  securitas  ab  Hen- 
rico  seniore  hucusque  turbata  aliquatenus  fuit  re- 
stiluta.  Cuncta  haec  constantexaliis  Ottonis  litteris 
ad  Paschalem  II  papam  pro  sua  consecratione  datis 
(21),  quae  ita  ordiuntur  :  «  Quiatandem,  Doaiino 
miserante  et  Ecelesiae  suffi  navem  moderante,  post 


bitramur,  nomenAugustiimperatorisperperamhis  ^  nubilas  errorum  tempestates  serenae  lux  yeritatis 


litteris  praefixum,  easque  ad  Henricum  V  regem  per< 
tinere,  qui,  teste  Urspergensi,  an.  1107  circa  Oc- 
tobrem  aliam  contra  Robertum  in  Flandriam  ex- 
peditionem  instituit,  ad  quam  invitari  potuit  Otto. 
Alise  binsBsunt  Henrici  IV  ad  Ottonem  epistolae  (15), 
quibus  ejus  auxilium  contra  Henricum  filium  suum 
rebellemimplorat,  neve  ad  ejus  partes  transeat 
admonet.  Dats  sunt,  dum  filius  castrum  Nurenberg 
obsideret,  adeoque  an.  1105. 

XII.  Ourante  hoc  inter  utrumque  Henricum  dis- 
sidio,  mediante  filio  magnus  principum  conventus 
Moguntiae  habitus  est  in  Natali  Domini  an.  1105 
(19),  ubi  instantibus  legatisapostolicissolemnis  ad 
papam  legatio  decreta  est  ut  Ecclesi»  per  Germa- 
niam  diuturna  discordia  turbatfle  in  communionem 


occidentali  refulsit  EcclesifiB,  ante  omnia  et  super 
omnia  desideramus  scire  sanctitatem  tuam,  ia 
omnibus  nos  paruisse,  uti  decuit,  legato  tuo.  epi- 
scopo  videlicet  Gonstantiensi  Gebhardo,  et  summa 
devotione  cuncta,  quae  peripsum  edocti  sumus,  par- 
tim  exsecutos  fuisse,  partim  si  vita  detur,  exsequi 
paratos.  •  Etpost  aiia  haec  de  suaordinatione  sub- 
jungit:  «  Auctoritati  tuae  tota  mento  desideramus 
inniti,  tu  nobismanum  porrigc,  quod  nobis  velis 
facere  jube.  Si  mandas,  ut  ad  to  veniamus,  opes 
nostrae  licet  rapina  (in  viz  prmterita  captivitate)  et 
igne  sint  attritae,  tamen  desiderio  te  videndi  et  con 
secrationis  gratiam  consequendi,  cum  debita  servi- 
tutis  nostr»  benedictione  tuee  majestatis  (nos)  pr»- 
sentabimus  aspecUbus.  Dignentur  ergo  viscera  pie- 


cum  papa  redirent.  Delecti  hanc  in  rem  sunt  iegati  D  tatis  tufie  super  hoc  negotio  aliquo  nos  rescripto 

certum  reddere,  quo  et  iter  tutius  ad  te  veniendi  no- 
bisprflemonstretur,  et  benedictionem,  quam  devoti 
efflagitamus,  a  to  percepturos  esse  significetur.  » 
Cur  vero  abipso  papa  consecrari  postuiet,  moxad- 
dit :  <c  Quam  nimirum  propterea  a  tufls  sanctitotis 
manu  tantopere  expetimus,  quia  metropoiilanus  no- 
ster,  etsi  per  to  habeat  consecrationis  gratiami  ta* 


ex  praecipius  regoi  provinciis,  interque  eos  e  Fran- 
ciaOttoBabenbergensisdesignatus,  uteum  Anna- 
Irsto  Saxo  hac  occasione  appeilat,  quippe  necdum 
ordiuatum.  Hi  omnes,  ineunte  a.  1106,  io  Italiam 
iter  aggre8si|dum  in  Tridentinam  vallem  pervene- 
rant,  ab  Adaiberto  provinciae  comite  per  Henri- 
cum  lY  pr»monito  capiuntur ;  et  solusex  iilis  Geb- 

(12)  Ludwig.  Script.  Bamb.,  p.  814. 

(13)  Bono. 
(U)L.c.,p.8iS. 
n3}L.  c.,p.  813. 
(16)  Usperg.  h.  a. 


17)  Annal.  Saxo.  ad  ann. 

18)  Welfoni  scUicet. 

19)  God.  prob.,  n.  ux. 

20)  F.  mansos. 

|21)  God.  proi>at,  n.  lx. 


1106. 


ii77 


men»  quod  Binelacrymis  fateri  nequimus,  magnam 
cooperalorum  spintualis  doni  patitur  penuriam;  » 
quod  nempe  pleriqueGermaui»  episcopi  Gaesari  ad- 
htieseriat.  Metropolitanum  autem  hic  intelligit  Ru- 
thardum  Moguntinum,  qui  abanno  1098  usque  ad 
hunc  1106  se  ob  metum  Henrici  IV  in  Thuringia 
detinuerat. 

XiV.  Fausta  fuisse  pap»  responsa  dubium  non 
est :  quibus  acceptis,  Otto  Romam  in  Ascensione 
Domini,  qu6B  a.  1106  dies  tertia  Maii  erat,  venit, 
et  inde  Anagniam  ad  papam  perrexit.  Huic  totam 
rei  seriem  exposuit,  etposito  bacuio  veniam  preca- 
hatur,et  ab  eo  usque  adfestum  Pentecostes  exsp&- 
ctare  jussus,  ad  hospitium  rediit.  Nocte  igitur  in 
pastoralis  oneris  meditatione  transacta,  priyatus 
viyere,  etin  patriam  sine  consecratione  re?erti  de- 
crevit.  Jamque  cum  suis  itinereunius  diei  Sutriam 
usque  retrocesserat ;  quod  ubi  papflB  innotuit,  mis- 
sis  illico  nunliis,  illum  Anagniam  redire  sub  obe- 
dientia  jussit.  Igitur  illucre?ersusOtlo,  in  diePen- 
tecostes  petentibus  EcclesiaB  suse  legatis,  ab  ipso 
papainter  missaiumsolemniain  episcopum  conse- 
cratus  est.Addit  £bbo,Pentecosten  tunc  in  tertium 
idus  Maii  indicisse  seu  festum  S.  Gingolfiaut  Gan- 
golfi  martjris;  quodia  Martjrologio  d.  il  Maii  no- 
tatur,  olim  etiamd.  9  aut  13ejusdem  mensis  pro 
locorum  varietatefuit  celebratum  inquo  uitimo  Pen- 
tecoste  hoc  anno  evenit.  Inde  manifestissime  con- 
stat.Ottonem  nonjaman.HOS,  quod  pluresvolunt, 
sed  hocprimum  annoll06trienniopost  electionem 
fuisse  ordinatum,  a  quo  temporeetiampontificatus 
sui  annos  potissimum  numerat. 

XY.  Hujus  facti  plures  circumstantias  prodit  ipse 
Otto  in  suis  ad  capitutum  Bambergense  litterisde 
sua  consecratione  (22).  a  In  die  sancto  Penteco- 
stes,  Deo  sic  ordinante,  in  Anagnia  civitate  Campa- 
nm,  qusBRomanlam  dividit  etApuliam,  episcopalis 
benedictionis  munus,  quamvis  indignus,  Domino 
largiente.suscepi,  beatissimo  papa  Paschalimanum 
imponente,  csteris  vero  episcopis  plurimis  coope- 
rantibus,  clero  quoque  Roman»  Ecclesiss,  cujus 
magna  pars  eadiein  eamdem  civitatem  convene- 
rat,  astante  et  consentiente.  Et,  quod  nuHi  a  Ro- 
manopontifiice  consecrato  nostris  temporibus  con- 
tigit,  sine  oblatione  alicujusjuramenti  consecratus 
8um.  Hujus  loci^hujus  diei,  hujus  gratuitffi  mis&- 
ricordiae  Dei  semper  memores  esse  velitis  cum 
omnigratiarum  actioneobnixe  precamur ;  prascipue 
cum  alies  complures  venerand»  personssdemagnis 
rebusapud  apostolicam  sedem  agentesinfectonego- 
tio  redierunt.  »  His  brevem  adjuogit  paraenesinde 
implorando  divino  auxilio,  utsuo  munere  pastorali 
rite  et  salubriter  perfungi  possit. 

XVI.  Eamdem  consecrationem  ipse  Paschalis 
papa  adclerum  etpopulum  Bambergensem  perscri- 
psit,  eos  addebitamobedientiamexhil>endamhor- 

(22)  Cod.  probat,  n.  l%i\. 

(23)  Ibid.  n.  lxii. 

(24)  Ibid,,  n.  lxi. 


VITA.  i278 

A  tatus  (23)  :  «quanto,  inquit,affectionisdebitoBam- 
bergensis  EccJesia  abipsosucB  institutionis  exordio 
sedi  apostolicse  constringatur,  etsi  nos  lateret, 
litterarum  vestrarum  significatio  manifestat.  Quod 
affectionis  debitum  venerabilis  fratcr  Otto  vestr» 
Ecclesiae  electus  constanter  tenuisse  ao  tenere  co- 
gnoscitur,  cum  per  tot  ettanta  pericnla  ad  aposto- 
lictt  sedis  visitationem  percurrat.  Nos  igitur  debitiB 
benignitatis  affectione  snscepimus,  et jnxtadiiectio- 
nis  vestr»  desiderium  nostris  tanquam  B.  Petri 
manibus,  salvo  metropolitani  jure,  vobis,  per  Dei 
gratiamprsBsulemordinavimus.  m  Hocjnsmetropo- 
litioum  ut  salvum  prastaret  pontifex,  alias  quoque 
litterasad  Ruthardum  archiep.  Moguntinum  dedit 
d.  21  Maii  h.  a.  (24),  in  quibus  ita  loquitur : «  Con- 

Q  gruum  duximus,  ut  venientemad  nos  venerabilem 
fratrem  nostrum  Ottooem  BabenbergeDsis  Ecolesie 
electum  integra  et  perfecta  prasteritiB  familiaritatis 
gratia  susciperemus.  Prsterea  quoniam  Ecdesia 
eadem  perdiuturna  jam  temporaepiscopalisofficii 
sollicitudine  caruit,  et  propter  preteriti  schismatis 
ultionem  inTeutonicispartibus  perpauci  episcopali 
funguntur  officio  Juxtaipsius  Ecclesiss  postaiationem 
eidem  fratri  nostro,  cum  per  multa  adnos  venisset 
pericula,  consentientibus  et  unanimi  sententia  de- 
cernentibus  omnibus  qui  nobisoum  aderant ;  epi- 
8copaIisbenedictioni8manum(25),DominoIargien- 
te,  contulimus,  salva  nimirum  debita  tu®  metropo- 
lis  reverentia  :  »  prout  nempe  a  precedentibus  fue- 
rat  constitutum.  Prieterea  in  dicta  ordinatione  Ot- 
tonem  usu  pailii  et  prnferends  cracisinsua  Eecl6" 
sia  fuisse  donatum,  reffert  Ebbo.  Id  tamen  revera 
nonnisian.  1111  factum  videbimus. 

XVU.  Quid  porro  postea  RomaB  actum  sit,  idem 
Ebbo  paucis  narrat :  «  Consecratione  solemni  ab 
apostoIicohonorificeprovectus,aIiquanti8per  ab  eo 
humanitatis  gratia  est  detentus.  »  Forte  ibi  etiam 
depace  et  tranquilUtate  Ecclesiarum  Teutonioarum 
actum  est,  maxime  cnm  simul  adfuerit  Gebhardus 
Constantiensis  legatus  hanc  ob  rem  ad  papammis- 
8Us.H»cetiam  eodem  anno  1106.  d.  22  Octobr.  in 
concilio  Guastallensisancita  est,  preBsentibuspIuri- 
bus  Germani»  episcopis  (26),  quos  intertamen  Ot- 
tonemhaud  reperio;  antea  igiturjam  Italiaexces- 
serat.  De  hnjus  reditu  hsec  habet  Ebbo :  Rom» 
«  optata  potius,emissione  prospero  itinerisdecur- 

D  su,  transcensis  Alpibus,  Carinthiam  venit,  i  ibi 
forte  de  rebus  et  bonis  suaB  Ecclesifis  ordinaturus* 
f<  Post  hflBC  ad  curiale  coUoquium,  quod  Henricus 
imperator  universi  regni  optimatibus  Ratispon» 
indixerat,Otto  novus  antistesoccurit.vld  adnatale 
Domini  statuit  Urspengensis.  Ibidem  oblatumOtto- 
ni  somnium  monastsrioPruflingensiortumdedisse 
narrat  Trithemius  ad  a.  1114.  c  Sicque  regia  cu- 
mulatus  munificentia  post  ardusB  peregrinationis 
angariam  pastor  pius  ovium  suarum  curam  susce- 

(25)  Leg.  munus, 

(26)  Ladb.  Concil. 


1270 


S.  OTTONIS  BAMBERGENSIS  EPISCOPI 


12» 


pturus  Babenberg  ingreditur,  ibique  a  clero  et  po- 
pulo  debitffi  jubilationistripudiohonorificesuscipi- 
tur.  »  Id  ad  initium  anni  1107fieridebuit. 

XVin.  Inter  oves  suas  jam  constitutus  pastor 
optimussaiuti  earum  et  commodis  omni  curalnvigi- 
lavit,  easque  in  sequente  dissidio  Henrici  Vsemper 
in  communione  papaBconstanles  8ervavit,canonici8 
duntaxat  pro  temporalium  rerum  conservatione 
magis  regi,quam  pap»  faventibus.  «  Quapropter, 
aitEbbOydecommissa  sibi  cura  sollicitus,  ecdesia- 
Btics  libertati  diebus  invigilabat  ao  noctibus,  dans 
operam,quomodo  bona  Ecclesi»  su»  vel  augeret 
inventa,  vel  restauraret  dispersa.  >  Majori  adhuc 
studio  sacrnm  EccIesisB  sufle  statum,  antecessorum 
incuria  et  diuturn®  discordi»  aeerbitate  deprava- 
tum  reformare  agressus,  oierum  inprimis  nimium 
quantum  comiptum  optimo  quo  potuit  modo  ad 
canonioas  leges  reducere  sategit.  Pr»primis  autem 
restituends  disciplinfiB  monastic»  erat  in  tentus  ,bene 
gnarus,  quantum  id  et  cleri  et  populi  reformationi  in- 
serviret.  Quem  in  ftnem  di  versis  temporibus  tam  in 
propria  quam  aliis  quoque  dioecesibus  in  locis 
tamen  ad  Ecdesis  justemporalepertinentibus.plura 
coenobiaefundamentisconstruxit;  <  quibus,»exbio- 
grapho,  «  honesta  et  eleganti  fabrica  compositis, 
prsdia  emere,  siivas  et  agros  et  pratacomparare, 
yei  aliis  justis  modis  acquirere  satagebat. 

XIX.  Monasteria  autem  reoens  constructa  ab 
Ottone  hoc  modo  a  vitfle  scriptoribus  recensentur. 
In  Wirceburgensi  dioecesi  Uraugia  S.Laurentii  ad 
Salam  in  palromoniali  fundo  ecclesiaea.  1108,  et 
UrahaS.  Petri  seu  Herrenaurach  in  fundo  adventitio 
o.  Ii08,  de  quibus  in  historia  ejusdem  episcopatus 
aotum  (27).  In  propria  Bambergensi  duosdificavit 
monasteria,  Lauckheimense  pro  Gisterciensibus  in 
advenitio,  et  Micheldense  in  fundo  Ecdesiffl  pro 
nigris  monachis.  In  Eistettensi  Heilsbrunnam  ma- 
gnis  sumptibus  provexit  in  abbatiam.  In  RatistK)- 
nensisex  monasteria  construxitquinquede  ordine 
Cluniacensi,  unum  Ensdorf  ab  Ottone  Palatino 
oomite  aocepium,  alterum  Pruffling  utrumque  in 
adventitio  fundo ;  tertio  Munster cumadjacente  co- 
gnomine  parochia  ab  Heinrico  duceBavarin  et  Die- 
poldo  marchione  comparatum  ac  regaliLothariipri- 
vilegioEcciesiaeBambergensicollatum.  Quintum  et 
sextum  Biburch  et  Mallerstorf,  utrumque  fundi 
adventitii^perinde  ac  septimum  Wind  ebergde  ordine 
Nortpertinorum.In  Halberstadiensi  abbatiam  Wir- 
zenburg  nuncReginstorff  comomnibus  pertinentiis 
ab  imperatore  Heinrico  acceptis  Babenbergensi  ad- 
jecitEcdesi»,'etbonaejusdem  coenobii  duplicavit. 
In  Pataviensi  Alderbachseu  AlterspachetCIunicen- 
se  seu  Gleinck,  quod  a  Leopoldo  marchione  com- 
paravit.  In  patriarchatu  denique  Aquiieiensi  in 
Garinthia   decimum  quintum  coenobium   in  ca- 


Y!)  P.  iii,  p.  419. 

;S8i  Vid.  Monum,  Boic,  t.  419  V,  p.  107. 

29)  Honnebergensis. 


A  stro  Arnoldenstein  construxit  in  diruto  oastro  i. 
1107, 

XX.Praeter  qulndecim  hsec  monasteria  quinqoe 
insuper  cellas  seu  minoracoenobiainstituit.Haru(D 
primaestAspachin  dicecesiRatisbonensi,  «  cujus 
fundum  et  prffidiumBabenbergensisEccIesiamulto 
tempore  perdiderat,  sed  Otto  illud  solerti  cura 
requisitumeellam  fecit  monachorom,  eaque  in  ab- 
batiam  convaluit,  praediorum  donatione  copiosa 
ab  ipso  primum.deinde  ab  aliis  fidelibus  ditata  (38). 
Secunda  cella  est  in  loco  Babenbergensi  in  domate 
S.  Michaelis  sita, »  de  qua  infra  in  ejus  -monastehi 
historia  agemus.  «  Tertia  est  Rotha  in  episcopatu 
Herbipolensi,  quam  episcopus  ab  Agnete  Paiatina 
etejus  sonore  Adelheide  cum  sexaginta  mards 

B  EcclesicB  Bami>ergensi  donatamaccepit ;  circumja- 
centia  vero  ecdesisD  cellfie  emit  bona  d  ucentis  septut- 
ginta  quinque  marcis  cum  ministerialibus,  sciiioet 
agris,silvis  et  pratis,pascuis  ac  melendinis,  et  cum 
utilitate  acjure,quoGhuno  dux  idem  prfledium  nos. 
citur  habuisse.  »  Si  recte  conjicio,  Chuno  dux  baud 
alius  erat,quamConradusFranconi8e  dux,po8teaim' 
perator,cujus mater  AgQes,qufiB  hicpalatina  dicitur, 
filia  Henrici  IV  imp.  Friderico  de  Hohenstauffen 
copulata  erat,  sicut  soror  ejus  Adelhaidis  Boleslao 
ni  Poloniffi  regi. 

«  Yezeram  quartam  cellam  Goteboldus  comes 
(29)  aedificare  inchoaverat,  quam  episcopus  ab  eo 
sibidatamsuscipiens  suis  eam  promovit  impensis. 
De  utraque  hac  cella  jam  in  episcopatu  Wircebur- 

Q  gensi  (30)  egimus,  uti  et  de  aliis  duabus  Nichardel- 
sehausen  seu  Nitarshausen  in  pago  TuIIefelt,  et 
Tuckelnhausen(31).  His  alii  alia  addunt,  aS.Ottone 
restituta  seu  reformata  potius  quam  primitus 
fundata,  de  quibus  hinc  inde  et  infra  §  LXV  mentio 
recurret. 

XX(,  Facile  porroprsBviderepoteratsagacissimus 
hic  praesul,  multos  fore,  qui  hunc  agendi  modum 
carperent,  ac  nimiam  ei  prodigalitatem  objicerent 
in  exstruendis  totmonasteriis,  quibus  aliunde  jam 
oneratus  sitmundus.  Histamenobtrectatoribusqot 
ratione  obviaverit  Otto,  apud  vitae  scriptorem  legi 
malim  quam  ipsius  scribere  acceuCicero  pro  domo 
suggiIIari.|Ut  vero  cunctahaecfirmiorapersisterent 
apostolica  illa  auctoritate  roborari  voluit.  Unde  t 
Callisto  II  papa  htteras  accepit  ui.  Non.  April.,  i. 

D  il23  datas  (32),quibus  monasteria  hucusqueabeo 
c  propriis  sumptibus»  constructa,  et  Babenbergens 
Ecdesise  collata,  inHomaniB  Ecclesi»  protectionea 
suscipit,  cunctaque  eorum  t>ona  saiva  esse  yult. 
Decernit  quoque,  <i  ut  ordinationes  abbatum  vel 
monachorum  suorum  a  catholids  episcopis  dioece- 
sanis  accipiant,  rerum  vero  ipsorum  monasteriomni 
ourametadministrationem  inOttonis  ejusquesuc- 
cessorum  potestate  manere  statuit.  »  Numerantor 


(30)  Pag.  496  et  486. 

(31)  L.  c,  p.  461  et  493. 

(32)  Cod.  prob.«  n.  lxxi. 


4281 


VITA. 


iS82 


inter  ea  S.  Joannis  BaptisUe  in  Regnisdorf,  S.  Jo-  A  Hirtaugia  annb  1114  primum  abbatem  pr»fecit,ao 


annis  e?ang.  in  Michelinvelt,  S.  Jacobiin  Entisdorf, 
S.  Laurentii  in  Urowa^  et  S.  Georgii  in  Bruvinin- 
gen  ;  unde  cffitera  tunc  necdum  absoluta  esse  vi- 
dentur.  Ab  Innocentio  II  insuper  post  a.  1130  obti- 
nuit  decretum»  «  utin  c(Bnobiis,qu6Bvelanliquitus 
in  ej  us  parochia  coostructa  sunt,  vel  ipse  devotionis 
intuitu  »  constituit,  sacrficreligionis  ordocfirmiter  in 
eis  perpetuisfuturis  temporibns  conseryetur.»Gon- 
stituit  etiam,  «  utineisdem  ecclesiis  nuliusperSi* 
moniacan  h«resin  statuatur,  sed  honestsB  personaa, 
quibusutique,  morum  etstatusdignitassuflragatur 
inibi  ordinentur  (33).  y> 

XXII.  Sed  jam  gesta  Ottonis   singiliatim  prose- 
quamur.  Ipsum  ineunte  ann.  1107  Roma  ad  suam 


multapraBdia  undiqae  coaqui8Uaattribuit,qu8Bom- 
Dia  a.  1123  dalis  litteris  roboravit  (39). 

Alterum  in  Bavaria  Osterhoviense  mooasterium, 
quod  olim.  S.  Pirminius  sub  Utone  duce  pro  Bene- 
dictinis  sodalibusexstruxerat^etab  Hunniseversom 
Henricus  IV  Bavarifis  dux  S.  Cunegundis  frater  pro 
canonicis  quibusdam  ssBCularibus  restauraverat, 
HenricusII  imp.  EcclesiaeBambergensitradidit^ubi 
a.  1110  c  flsdificata  est  basilica  B.  Marifis  V.  et  cir- 
cumstantibus  turribus  honorifice  decorata,a  vene* 
rabili  dominoOttoneepiscopoBambergensi  donata 
et  dedioata  ad  honorem  Dei  et  genitricis  suas 
Mari»  i ;  In  hac  etiam  anniversarium  diem  Hezli 
ducis,  prafati  seilicet  Hezilonis  seu  Henrici  restau- 


Ecclesiam  fuisse  reversum  jamdiximus.Illumcerte  ^  ratoris  instituit,  qui  a.  1125,  d.  l^  Sept.  defunctus 


jam  in  Paschatecum  rege  fuisse  Mogunti»  constat 
exejus  diplomatepro  coenobio  S.  Maximini  dat. 
vu.  Non.  (34)Maii,  a.  1107(35),  in  qua  notatur 
Otto  Babenbergensis.  Ouid  vero;  antequam  Bam- 
bergam  accederet,  in  Carintbia  egerit,non  constat. 
Ibidem  coenobium  Arnoldstein  tunc  ab  eo  fuisse 
ordinatum  aliqui  volunt,  quod  de  ejus  inceptione 
intelligendum  esse  existimo.  De  hoc  ita  vitiB  scri* 
ptor :  «CcenobiumincastroAmoldensteindestructa 
munitione  construxit.  Quadraginta  vero  etquinque 
annishoc  castrum  cum  nonaginta  quinquemansis 
ad  se  pertinentibus  Ecclesi»  Babenbergensiabalie- 
natum  fuit ;  sed  ipse  multolaboreetimpensarecu* 
peravityOt  additiseisexaginta  mansisabbatiamesse 
fecit ;  1  sed  annum  non  addidit.  Eodem  anno  1108 
pontificatus  sexto»  scilicet  a  confirmatione,  in  alio 
castro  Aurach  seu  Urach  in  dioecessi  Herbipolensi 
coenobium  S.  Laurentii  construere  coBpit,et  quinto 
post  anno  dedicavit,  variisque  prffidiis  dotavit,  ut 
ipse  fatetur  in  suis  litteris  hac  de  re  a.  1122  datis, 
quas  ex  Frisio  vernaculas  alibi  dedimus  (36). 

XXIU.  Anno  ll09,d.  25  Jul.  ecdesiam  collegia- 
tam  S.  Jacobi  extra  muros  Bambergenses  a.  1071 
ab  Hermanno  episcopo  inchoatam,  a  se  autem  per 
fectam  consecravit.  Ad  huncipsum  annum  referun- 
tur  initia  monasterii  Pruflingen  propeRatisbonam. 
Villa  olim  erat  ad  Nabi  et  Danubii  confluentes, 
quam  ab  a.  999  Otto  III  imp.  Taginoni  Henrici 
adhuc  Bavari»  ducis  capellano  concessit,  a  quo  ad 
preeposituram  veteris  capell»  RatisboneB  devenit ; 


ibidem  cum  conjuge  sua  Mariasepulturam  accepit. 
Anno  autem  1127  Otto  ad  preces  Norperti  Magde- 
burgensis  archiep.  canonicos  Prasmonstratenses  ibi 
constituit  (40). 

XXIV.  Adannum  1111  Casare  jam  in  Italiam 
profectorevocat  Hofifmannus  (41 )  restaurationem  ec- 
clesi»  cathedralis  sub  Ruperto  antecessore  a.  1081 
flammis  absumptas.  Hoc  ita  describit  biographus  : 
«  In  diebus  ipsius  Ottonis  cathedralis  ecclesifiemo- 
nasterium,  quodsub  antecessore  suo,Dominoper- 
mittente,  usque  ad  solos  muros  superstites  confla- 
gratum  erat  incendio,  multis  sumptibus  ab  eo  ad 
prislini  decoris  nobilitatem  reparatum  est ;  i  quod 
dein  fusius  enarrat,  uti  et  bona  eidem  coUata.  Vix 
tamenmihi  persuaderepossumOttonem  construen- 
dis  aliis  ecclesiis  tantopere  hucusque  intentum, 
propriam  suam  cathedralem  tandiu  neglexisse. 
Perinde  incertum  videtur  quartum  jam  episcopi 
iter  in  Carinthiam,  eodem  anno  ex  Hoffmanno 
susceptum,  quo  demumcastrum  Arnoldsteinreou- 
perarit,  in  monasterium  dein  conversum  ;  de  qua 
jam  supra  §  XXII  dictum.  Hoc  autemanno  lllldie 
15  Aprii.  absque  controversia  Ottoni  episcopo  Pa- 
schaiis  Ilconcessit  t  palUum  adsacraMissarum  so« 
lemnia  celebranda,  »  pro  certis  tamen  diebus,  una 
cum  preferendfla  cr  ucis  « in  tra  Babenbergensis  Eccle 
sisB  parochiam  »f acultate,  c  salva  videlice  t  Mogu  ntinse 
metropolis  reverentia  (42), »  quidquid  in  oontrarium 
scripserint  alii. 

XXV.  Occurrit  his  et  sequentibus  annis  frequens 


posteaabeodemHenrieojamregeEcclesiaBBamber-  D  Ottonis  nostri  memoria  in  pluribus  chartis,  quas 


gensi  collatam.  Ibi  igitur  ceuloco  amoeno  coenobium 
oonstructurus  Otto,  divinitus  admonitus  (37),illam 
alterius  pnedii  permutatione  comparavit,  et  anno 
Domini  li09construxit  ibidem  inhonoreDei  omni- 
potentisetS.Georgii  M.monasterium  monacborum 
secundom  regulam  B.  Benedictl  degentium  (38) 
juxta  codieem  traditionum,  eique  Erminoldum  ex 

(33)  Ludwig.  Script.,  p.  429. 

(34)  Leg.  Kal, 

(35)  Guden.  eod.  diplom.  t.  p.  8, 

(36)  Episcop.  Wirceburg.  prob.,  p.  29. 

(37)  Trithemius  ad  annum  1114. 


tamen  recensere  haud  interest,  nisi  de  aliqua  ejus 
epocha  agatur,  quodam  facto  insigni.  Talis  juxta 
Hoflmannum  est  annus  1112  quo  Ecclesi»Bamber- 
gensicastrum  Albisteinseu  Bothenstein  cum  oppido 
traditum  est  a  Richwino  advocato,  et  diplomate 
confirmatum :  quibus  Otto  addiditoppida  et  castra 
Hilpolstein,  Geilrut,  HensefeldetEbersberg^deqoi- 

(38)  Monum.  Boic,  t.  XIII,  p.  2,  3. 
(39)Loc.  cit.,p.  141. 
(40)  Monum.  Boic,  t.  XII,  p.  323.  seqq. 
f41)  Ludwig  Script.  Bamberg.,  p.  97. 
(42)  Cod.  probat.,  n.  lxv. 


1183 


S.  OTTONIS  BAMBERGENSIS  EPISCOPI 


iSS4 


bus  itabiographus : «  Rem  familiarem  episcopii  sicut 
praediis  et  possessionibus,  ita  etiam  eBdifioiis  et  ca- 
8troruminunitioaibu8adjuyitatquesubiima?it.Nain 
per  diversa  loca  et  curtes  episcopii  quatuordecim 
basilicas  et  quatuor  coBnacuta  elegautis  fabriciB 
construxit.  PrsBterea  sex  castella,  quas  pridem  non 
habuit,  dominio  episcopatusadjecit,  unum  yidelicet 
Abuinestein,  secundum  Lupoldenstein.tertium  Geu- 
teareut,quartum  Hempfenveld,quintum  Ebersperck 
sextum  Eschenveld.  Castrum  vero  Albuinenstein, 
quod  etiam  dicitur  Bottenstein,  fere  in  medituliio 
situm  episcopatus,  octingentis  argenti  libris,  neo 
non  septemdeci  in  auri  talentis  compara vit.  p  His  alia 
quoque  plura  addidit,  qun  omnia,  ne  a  quoquam 
suorum  successorum  immutarentur,  Gallisti  Ilcon- 
firmationem  expetiit,  qui  datis  ad  eum  d.  13  April. 
a.  1124  (43),  iitteris  h8BC  omnia  banno  suo  rata  ha- 
buit,  statuens, «  utnuliisuccessorum  vel  alicuiho- 
mini  hceat  eos  (44)  venderci  sive  in  iaicorum  bene- 
ficium  tradere,  vei  in  usus  alios  commutare,  sed 
sicut  a  te  dispositum  est,  de  unoquoque  prsedictorum 
mansorumdeoariusanaBanaiSBingulisBabeDbergeQsi 
Ecclesiffi  proanimaimperatorisHeinrici  fundatoris 
ejusadconcinnandaluminariaconferatur.Abbatias 
yero  et  regularescanonicas,perindustriamtuamin 
religionis  ordine  slabilitas,  et  aliaate  recte  consti- 
tuta  nullihominumfacultas  sitin  posterumimmu- 
tare.  » 

Eodem  anno  H12,  eodem  teste,  Otto  prodigio 
quodam  territus  graveminmorbum  incidit,atquea 
Wolframo  S.  Michaelis  abbate  monasticum  habitum 
petiit :  qaivotoabillorecepto,  ubi  eumconvaiesoere 
yidit,atepiscopu8  esse  pergeret^subobedientiaprsB- 
cepit. 

XXVI.  Circaeumdem  annum  lil2producit  Hah- 
nius  (45  epistolam  Brunonis  Trevirensis  archiepi- 
scopi,  qua  Ottonem  nostrum  Spiram  evocat,  ad 
cognoscendam  ej  usdem  urbis  eleoti  episcopi  causam 
Bruno  hic  Ottoni  ante  jam  optime  notus  f uerat, 
quo  etiam  mediante  e  captivitate  dimissus  est,  in 
quam  unacum  illo  a.  1106  Romam  perrecturusin 
Tridentina  valledeyenerat(46),  ut  partimjam  su- 
perius  dictum.  Is  ad  initium  anni  1110  oum  aliis 
legatus  missus,  fuerat  ab  Henrico  V  rege,  ut  impe- 
rialem  proeo  coronama  papapeteret(47),quocum 
forte  etiam  in  sua  coronatione  a.  1 111  ibidem  ad- 
erat,et  postea  adhuo,  utex  oitata  epistola  colligitur; 
quam  hio  ceu  parum  cognitam  reoitamus  integram 
DOtis  subin  iliustratam  : «  Bruno  Treverorum  Deigra 
tia  provisor  indignus  0.  Bambergensis  EcolesiaB 
sanotopontificisincer»  charitatis  obsequium.  Bea- 
titudini  yestres  magna  hilaritate  oongratulor,  quo- 
niam  non  absque  magno  sanotitatis  vestriB  merito 
proyenire  (48),  memoriam  vestri  dominum  papam 

US)  Ladwig  Script.,  p.  434. 

(44)  Mansos. 

(45)  Collect  monum.,  t.  T,  p.  202, 

(46)  Annal.  Saxo.  ad  e.  a. 
(47)Annal.  Hildes.  ad.  a.  1109. 
(48)  Existimo. 


A  tam  dulciter  retinere.  Cum  enim  domini  regis  lega> 
tione  functus  essem  (49),  de  obedientia  vestrse  cha- 
ritatis  mecum  contuUt,  vobisque  salutem  et  aposto- 
licam  (50)  per  me  mandayit.  Inito  autem  dispensa- 
tionis  suaB  consilio  nobis  injunxit,  ut  eleetum 
Heistettensem  atque  Spirensem  consecraremas, 
yosque  inadjutorem  et  cooperatorem  nobis  yoea- 
remus.  » 

Igitur  Trevirensi  adhuc  apud  papam  moraute 
uterque  episcopus  interim  eleotus,  seu  a  rege  pro 
more  nominatus  est.  De  neutrius  certa  epochacoo 
stat.  Si  Trithemio  iides,  Brunojama.il  10  Oebbardo 
in  sede  Spirensi  successitauctoritateregia  promotas. 
Et  certe  Bruno  Spirensis  jam  legitur  mease  Aprili 
a.  1 1 H  in  prima  conventione  papam  inter  et  regem 
HomsB  inita  (51).  Alia  quffistio  est  de  Odalrieo 
Eichstettensi,  quem  Eberhado  d.  6.  Jan.  a.  1112 
suocessisse  scribit  Gretserus  et  Falokeastein  in 
illorum  episcoporum  catalogo,  quod  tamen  po- 
tius  anno  priore  factum  crediderim  ex  hac  ipsa 
epistola,  in  qua  ita  prosequitur  Treyirensis  : 
<  Quiatamen  deSpirensiquffidamsibi,  •  papie  sei- 
Uoet,  «  signifioata  fuerunt,  prscepit,  ut  sanoto  cam 
studioexaminaremus,  etsiordinefratrum  quiades- 
sent  testimonio  possetse  deobjectis  expurgare,ad 
Dei  honorem  et  Ecclesifflnecessariamproyidentiam 
ipsumordinaremus.  Ex  parteigiturdominipapaB  yos 
moneo,  ut  ad  hoc,  quia  causa  Dei  est,  ne  per  vos 
proteletur,  studeatis,  et  a  die  Dominic»  Resurre- 
ctionis  infra  15  dies  ad  nosSpiram  veniatis.  a  Cum 
itaque  Bruno  Spirensis,  de  quo  sermo  est,  anno 
1111  cferiatertia  postPaschas,  »  quadie  subscripta 

C  est  conventio,  adhuc  BomfiB  fuerit,  examinari  Spirae 
hoc  anno  non  potuit,  sed  aut  1 110,  aut,  quod  potius 
crediderim,  a  1112  quo  electus  est  Eiohstettensis 
in  hac  epistola  pariter  memoralus.  CsBterum  Bruno- 
nis  causam  noo  aliam  fuisse,  quam  quod  regia  au- 
ctoritate,  adeoque  pendente  adhuc  lite,  per  ann  ulum 
et  baculum  promotusfuerit,  innocens  tamea,utvi- 
detur,  inventus,  oum  deinceps  optimum  Bcciesi« 
sueB  pastorem  egerit.  Sed  hfiBo  occasione  Ottonis 
nostri.  cujus  gesta  prosequimur. 

XX VII*  Anno  1113  ecclesiam  Laurentii  in  Uraha, 
et  a.  1  li4,d.  21  Sept.,illam  Banthensis  coBnobii  dedi- 
cavit.  Hocoiim  Alberada  fundatrix  a.  1071  Ecdesia 
Bambergensiobtulerat,  sedcnegligentia  praBlatorum 
suorum  spiritualibuset  temporalibusbonisiKlesoIa- 

D  tum  ipse  Otto  innoyavit,  et  in  ecclesiastioum  sta- 
tum  erexit,  constitutoibiBalduinoabbate  cum  aliis 
yiris  fidelibus  et  religiosis,  ac  reatitutis  bonis  ex 
prim8B  va  fundatione  ad  iilud  pertinentibus ;  cui  etiam 
a.  1127  Montem  Stekkilze  donavit,  et  jusadyocatisB 
a  comite  Bapotone  redemit.  Patent  haBC  oomia  ex 
ipsius  Ottonis  litteris  c.  a.  1127  datis  (32),  quibas, 

(49)  A.  1110. 

(50)  Benedictionem. 

(51)  Vid.  Calies  Annal.  ecclcs.  Germ»,  t.  VI,  p.  i, 
p.  128. 

(52)  Episcop.  Wirceb.  probat.,  p.  30. 


1285 


VITA. 


1988 


subsoribuntur  Egiibertus  decanus,  Gerunckdecanus 
deTuirsiatt,  Sterikor  comes,  Reginboto  comes. 

XXVni.  Interea  Otto  suspicionem  Henrici  V  im- 
per.  ineurnt,  ne  durante  inter  ipsum  et  pontificcm 
dissidiocffiteros  episooposa  seaverteret,  cum  ipse, 
ne  qaa  alienfficulp8econtagionemacularetur,a  fre- 
quentanda  curia  abstineret.  Experimentum  igitur 
fidei  ejuscapturusGsesarJpsiusBambergam  acces- 
sit,  Nataiem  Dominia.  Iil3ibicelebraturus,  quem 
Otto,ut  oonceptamergasesuspicionem  amoliretur, 
magnifice  suscepit  et  per  eosdem  dies  babuit,  ut 
scribit  Aanalista  Saxo  et  Urspergensis  ad  a.  1114  : 
« IperatorNatalemDomini  Bambenberchcitmsumma 
magnificentiacopiosaque  principum  multitudinece- 
lebravit,  et  boc  non  dmpliciter,  quia  virum  Dei  Ot- 
tonem  urbis  episcopum,  propter  quaedam  jam  in 
regno  orientia  scandala  curiam  frequentare  reni- 
tentem,  ex  parte  suspectum  babebat.  Ipse  vero  rebus 
transitoriis  pro  concordiaecolesiastica  non  parcens 
beneficiis,  indefessis  animositatem  regis  gloriose 
devicit.)>NequeetiamOttonemabomnicommunione 
cum  Henrico  imp.  abstinuisse  patetex  facto  Erme- 
Doldi  abbatis  Prufflingensis  nuper  ab  Ottone  con- 
stituti,  qui  non  adeo  prudenti  zelo  imperatorem  in 
ejus  comitatusuummonasteriuminvisentem  susci- 
pere  noluit,  et  ipsum  episcopum  de  hac  commu- 
nione  quodammodo  redsrguit,  ut  quidem  refert 
Trithemius  in  Annalibus  ad  an.  1114. 

XXIX.  Sed  et  ab  ipsis  episcopis  ob  nimium,  ut 
sibi  videbatur,  erga  Henricum  iiup.  favorem  seu 
conniventiam  reprehensus  est  Otto  suo  exemplo 
comprobanSyquamdifficUesitadbibitaquoqueomni 
prudentia  interduas  partes  contrarias  medium  te- 
nere.  Cum  enim  idem  Henrious  eodem  anno  d.  6. 
Dec.  in  sjnodo  Beliovacensi,  ac  iterumd.  28  Mart. 
a.  1115  in  Remensi  anathemate  perculsus  esset, 
absente  semper  Ottone,  Fridericus  Ck>Ioniensis  ar* 
chiepiscopus  saiis  acerbam  epistolamad  eum  per« 
scripsit,  quaei  suam  negligentiamexprobrat,  etad 
defeusionem  vel  saltem  ad  liberam  deplorationem 
grayissimi  Ecclesi»  casusexcitat^quemipse  etiam 
acerbe  depIorat(5d) ;  ac  illum  taodem  ita  alloqui- 
tur  :  «  Nolite  nos  longa  exspectatione  ulterius  sus- 
pendere,  sed  de  vestra  sententia  scripto  nos  certi- 
ficate.  Salutatvos  dominus  Chuono  pronepos  tuus, 
episcopus  et  Roman8sEccle8ifiBlegatus,quiimpera- 
torem  et  Monasteriensem  episcopum  ,et  Hermann  u  m 
de  Winoenburg,  cum  omnibus  Galiiee  episcopis  in 
concilio  Belvacensi  excommunioavit,  et  hoc  vobis 
notum  fieri  prsscepit.  Eamdem  sententiam  iterabil 
in  prsedictosetin  omnes  compliceseorumin  conci- 
lio  Remensi,  quod  »  erit  Isstare  Jerusalem  (5^), 
«  cum  aliistribus  episoopis  noviter  a  Romana  sede 
directis.  »  Chuno  cardinalis  PrfiBnestinus  Ottonis 

(53)  Cod.  prob.,  n.  lxvii. 

(54)  Seu  28  Martii. 

(55)  Neugart,  Cod.  dipl.  Alem.  t.  II,  p,  44,  not 

(56)  Crns.  Annal.  p.  ji,  1.  9,  c.  20.  Vid.  Schmid- 
lin  Wurtemberg.  Bejrtrage  tab.  (itoaeal.,  p.  129. 


A  nostrl  pronepos  forte  ex  linea  materna,  filius  erat 
Egenonis  fatoris  comitum  de  Uhrah  in  Wurember- 
gia  (55).  Fratrem  habebat  Eginonem  H  comitem  et 
sororem  Mathildem  nuptam  Manegoldo  oomiti  de 
Sumetingen  sen  Sunemotingen  (56).  His  tamen  lit- 
terls  permotus  Otto  eodem  anno  ante  Natale  Do- 
mini  CoIoniamvenit,ad  synodum  alegatoindiotam 
ubi  legato  mortuo,  a  quo  Adalbertus  Moguntinus 
oonsecrationem  exspectaverat,  illam  ab  Ottone  no- 
8tro  in  nativitate  S.  Stephani  die  26  Deo.  susoo- 
pit(57). 

XXX.  Exeunte  anno  1115,  Spiras  Natalem  Do- 
minicelebravitimperator,  desuo  in  italiam  itinere 
deliberaturus,  uttcRomanaBsedi  etreipublicfiB  t  oon- 
8uleret.<{  Quapropter  necessarionostros  principescon 

n  vocamus,  ut  inde  sicuti  justum  est,  eorum  consi- 
lium  et  auxilium  habeamus  ; »  ut  soribit  in  suis  ad 
Ottonem  litteris  (58).  «  Ad  quod  plurimum  indige- 
mus  tuffi  fidei  prssentia  et  tui  consilii  prudentia, 
quoniam  ette  cordetenusdiIigimu8,et  tibideomni 
honore  nostro  pront  nobismetipsis  indubitanter 
oonfidimus.  Confidenter  igituret  intimerogamus 
tuam  dilectionem,  ut  die  Veneris  post  proximum 
festum  S.  MarisB  (59),  venias  ad  nos  Spiram,  et  ibi 
superhis  tuo  etaliorum  nostrorum  principumcon* 
silio  ad  Dei  honorem  de  regni  et  Cbristianie  pacis 
statu  tractabimus  ;  et  hilariter  faoias  hoo,  sciens 
quod  te  cito  dimittemus.»  Exfamiliaribus  adeolit- 
teris  intimum  quis  Ccesaris  amicum  fuisse  Ottonem 
suspiearetur  ;  nec  tamen  illum  in  eo  conventupr»- 
sentem  lego,  uti  nec  in  itinere  Italioo  brevi  postea 

C  suscepto  socium. 

Eodem  anno,  mense  Martio,  Pasohalis  H  in  Late 
ranoooncilium  congregavit,  ubiquideminvestituras 
proscriptffisunt,  nontamen  ipseimperator.Qu»  ipsa 
oausa  fuisse  videtur,quodOtto  illum  nunquamseu 
exoommunioatum  habuerit,  utpote  necdum  ab  ipso 
papa  ut  talem  declaratum  :  unde  et  plerumque  ab 
ejusmodi  conventihus  abstinuit,ubiidem  negotium 
urgebatur.  Imo  nequidem  in  Coloniensi  synodo 
papee  jussu  in  diebus  Rogationuma.  1118  abeodem 
Conone  legato  indiota  comparuit.  De  quo  graviter 
oonquestus  est  Adalbertus  Moguntinus  in  suis  ad 
eum  litteris  (60)  :  «  Quod  proxime  dominus  Pra- 
nestinus  RomaneBEccIesiffilegatus  nobis  apostolica 
auotoritate  denuntiayerat,  nostraquoque  diligentia 

D  per  omnia  Romanss  auctoritati  subdita  solertim 
impleverat,denuntian3  et  vobis  sub  eadem  auctori- 
tate  etnostra,  uti«ad  conciiiumCoIonisBcelebran- 
dum  vestra  veniret  praesentia.  Sed  quia  hoo  nescio 
quaprfiBtermissumfueritnegiigentia,  eadem  quidem 
qu8Betc8Bteris  ejusdemconciliineglectoribus,  vobis 
quoque  injuncta  esset  sententia,  sciHoet  vel  divini 
offioii  suspensio  vel  a  communione   oorporis  et 

(57)  Annal.  Sax.  ad  a.  1116. 

(58)  Cod.  prob.,  n.  lxix. 

(59)  Parificatffi  scilicetseu  4  Febr.  a.  1116. 

(60)  Eccard.  Corp.  hist.  med.  «vi  t.  II,  p.  294, 


1287 


S.  OTTONIS  BAMBBRGENSIS  EPISCOPI 


1288 


sanguinis  Domini  formidanda  interdicUo,  nisi  no- 
str»  petitionis  diligentia  hoc  pervenisset,  eteximia 
sanotitatis  vestnB  reverentia,  ne  id  fieret,  apud 
Ecclesiam  promeruisset.  Quibus  simul  concurrenti' 
bus  causis  et  cooperantibuslioctandemobtinuimus 
ne  quid  severitatis  Testra  subiret  dilectio,  cujus 
hactenus  in  Ecclesia  valuisset  devotio.  Dignum  ni- 
mirum  arbitratus  sum,in  omnibus  honori  yestro 
et  reverentifiB  parcendum,et  proposse  loco  et  tem- 
pori  providere  et  eonsulere,  cum  sanctitatis  yestr» 
dilectio  beata  magno  se  devoteB  charitatis  nobis 
obiigaverit  munere.  »  Hicconsecrationem  suam  ab 
Ottone  acceptamintelligit.«(  DecsBtero,  sicutinman- 
datum  accepimus,  denuntiamus,  ut  ad  concilium  ▼ 
Kalendarum  augusti  FridislarieB  a  praBdicto  legato 
eelebrandum  indubitanter  yeniatis,  ne  et  hujus 
mandati 'neglector  effusus  austerioris  sententieB 
decretum,  mea  petitione  nil  amplius  praBvalente, 
vobisindicatis.  »  Sedethancsynodumsupersedisse 
evincitur  Ottoex  aliisejusdem  Adalberti  litteris(6l) 
c  Excommunicationem,  quam  communicato  fratrum 
et  principum  concilio,  (62)  in  regni  invasoremfeci- 
mus, « jamdudum  fraternitati  vestrss  per  lltteras 
nostras  significavimus.»Sedquia  dubitamus,utrum 
ad  vos  pervenirent  litters,  «  audivimus  enim,quod 
Ecclesia  vestra  velit  eas  ignorare, »  mittimus  iterum 
prosentes  aspices,  monentes,  ut  quod  fecimus  nos, 
et  vos  faciatis,  et  per  omnes  ecclesias  vestras  ipsum 
iniquitatis  auctorem  cum  fautoribus  suis  acommn- 
nione  Ghristiana  etomni  divino  officio  arceriprsB- 
cipiatis.  »  Litterashasprimuma.  ill9essescriptas 
indicium  est  titulus  legati  sedis  apostolicfiB,  quem 
sibi  hoc  demum  anno  in  litteris  tribuit  Adalbertus. 
Nisi  forle  ad  Adalbertum  Ilspectent,  quiConradum 
ducem  regni  contra  Lotharium  inyasorem  simili 
poena  affecit. 

XXXI.  Miratur  nobiscum  Gallesius  '(63),  quid 
eaussB  fuerit,  cur  Otto  Bambergensis  ab  hujusrrodi 
sTnodisabfuerir,  sanctus  alioquin  preBsul,et  sanctae 
sedi  si  quis  alius  addictus.  Gausam  conjicil  in  iti- 
nera  a  Gsssarea  factione  undique  obsessa,  et  illum 
pastoribus  intentum  curis  subterfugisse  consilia, 
qu«  non  magno  sane  Eoclesiffi  emolumento  novas 
easque  ingentes  Germani8B  turbas  dalura  timeret. 
Ecclesis  enimsufflresduntaxatcurabat,  decaeteris 
regni  turbis  parum  soUicitus  :  imitatus  in  hoc  Pa- 
schalem  II  qui  in  concilio  Lateranensi  a.  1146,cum 
omnes  Henricum  V  damnari  peterent,  investituras 
et  oaetera  ab  eo  perperam  gesta  reprobasse  conten 
tus,  personsB  adhuc  pepercit,  saniore  quam  Grego- 
rius  vnususconsilio.  Abhac  autem  agendi  ratione 
eum  longe  alienus  esset  Adalbertus  Moguntinus, 
turbulenti  ingenii  homo  et  privato  potius  in  Henri- 
cum  odio  quam  publico  bono  intentus,inter  illum 
et  Ottonem  virum  pacificum  et  pacis  amantem  con- 

(61)  Ludwi^  loc.  cit.,  p.  829. 

(62)  In  Fridislariensi  concilio  a.  1149. 

(63)  Annal.  ecdes.  Germ.  t.  VI,  p.  i,  p.  169 

(64)  Eccard,  Hist.  med.  »vi  t.  II,  p.  293. 


A  veniri  haud  potuit  Aversum  Adalberti  erga  OttODea 
animum  produnt  etiam  ejus  litteraBsatis  tumide  ad 
clerum,  primores  et  subditos  Bambergenses  bae 
ipsa  occasione  datee  (64)  :  c  Nos  in  partem  aposto- 
licffi  soUicitudinis  vooati,  fungentes  tenore  Yidt 
nobis  deiegatffi,quiascimus  anathemaexcommuni- 
catSB  communionis  inter  vos  esse,  interdicimus  in 
omni  loco  hoc  divinis  officiis,  verbo  Domini  et  ju- 
dicio  Spiritussanoti,  usqueadsatisfactionem  vestri 
episcopi.  »  Verum  bruta  haBofulmiha  facile  arerte- 
ritepiscopus,qui  Romanum  pro  se  debet  defenso- 
rem.  Saltem  quid  inde  coosecutnm  sit,  naliibi 
proditum  legimus. 

XXXII  Sed  jam  a  turbulentis  his  ad  pia  Ottonis 
negotia  revertamur.Anno  iil7,cum  in  Italia  «eqoe 

£  ac  Germania  terrsB  motus  plurima  passim  aniiticia 
everteret,  etiam  BambergsB  monaterii  S.  Michaehs 
ecclesia,aliunde  ex  vetustate  scissa,adeoconciis8a 
est,  ut  totius  cQBnobii  ruinam  minitaretur.  Hane 
igitur,  ut  habet  primus  VitsB  scriptor^  «  a  funda- 
mento  destruxit^et  ingenti  sumptu  ao  pecunia  ma- 
joris  et  elegantis  fabricaB  monasterium  in  laudem 
et  gloriam  Dei  et  miUtisD  coBlestis  erexit.  Stipendia 
quoque  fratrumtalentisplusquamnonaginta  redi- 
tuum  per  singulos  annos  cumulavit.Multa  quoque 
ornamentaeidem  loco  contulit,ipsumque  usque  ad 
novissimam  tubametvocem  fiiii  Dei  locum  habita- 
tionis  suo  venerando  corpori  elegit.  »  Sed  de  his 
plenius  infra  in  illius  monasterii  historia  disserea* 
dum  erit. 
XXXIIT.  Inter  donationes  huic  ccBUobio  factasab 

^  Ottone  notari  praBprimis  illa  meretur,  qua,  teste 
£bbone,u  Ecdesiam  juxta  Albuch,  hsreditario  sibi 
jure  propriam,  monasteri  eidem  cum  duabus  aiiis 
ecclesiis  donavit,  ob  memoriam  videlicet  sui  >  pa- 
rentumque  suorum  inibi  corpore  quiescentium. 
Parentes  episoopi  Ottonem  et  Adelheidam  ex  pro- 
vincia  Alamannorum  seu  Suevia  supra  yidimos, 
tamen  de  eorum  familia  constet.  Aliquam  saltem 
hic  lucem  effundit  citatus  ex  biographo  loou8,ubi 
Ottojuxta  Albuch  ecclesiam  « haBreditario  jure 
propriam»habuis8elegitur^etcumibi  t  parentesejot 
sintsepulti, » totuslocus  cum  viciniaadeosdem  per^ 
tinuisse  videtur.LocumhuncinSueviaad  Brentzam 
amnem  constituunt  geographi  in  pago  alba  (65), 
adeoque  in  con  Anibus  Wurtemt>ergensis  et  Ulmensis 

D  territorii,ubiRechbergensiumcomitnm  dominium. 
Albuch  specialem  AlbaB  pagi  tractum  fuisse  volunt 
quem  vero  oommuni  AlbeBpaginomine  censeri  as- 
serit  Besoldus  (66).  Albuc  tamen  in  citato  scriplore 
haud  intelligendum  esse  certum  quemdam  distrie- 
tum,  sed  potiuslocum  particularem,  indicat  eccle- 
sieB  htereditarisB  et  parentum  ibi  sepultur»  mentio. 
Hujus  nominis  villsB  ad  Brenzam  meminit  Ifunste- 
rus  (67),  illam  vero  in  nuilishucusque  mappisgeo- 

(65)  Ghron.  Gottwic,  p.  534. 

(66)  Docum.  rediv.  monast.  Wurtemb.  Tet  editi 
p.329. 

(67)  Cosmogr.  i.  v»  o.  244« 


iS89 


VITA. 


1290 


graphiois  videre  licuit.  Neque  etiam  verosimile  est  A  censium  comitumprosapia  repetuntrecentiores,  de 


ab  Oitone  simplicem  quamdam  villam  monasterio 
Baiiibergensi  tantopere  dissito  fuisse  donatam  ma- 
xime  quam  aiiaB  dusB  adhuc  ecclesiaB  ibidem  exsti- 
tisse  memorentur. 

Haudfrustraigitur  conjicimus,  memoratum  Al- 
buch  non  aliud  esse  quam  Albech  seu  Albeck  ex 
Munsteroin  eodem  pago  Alba,  antjuxta  Chronicon 
Gottwicense  (68)  in  Alpengow^e  priori  eontermino, 
unde  et  nomen  Albeck  orlum  videtur.  Est  vero 
Albeck  nunc  partim  dirutumcastrum  in  monte  cum 
subjecto  cognomine  oppido,  aliquotab  Ulma  horis 
distans.  Ab  hoc  olim  denomiaati  sunt  milites  ac  dein 
comites  de  Albeck,  quorum  priinum  anonymum  jam 
ad  annum  933  sub  Henrico  Aucupe  producit  Frid. 
Lucae  (69),  qua  fide,  ipse  viderit.  Primum  certum  n 
hujus  familiffisurculum  reperio  <  Wittigovum  nobi- 
lem  de  Albecke,  qui  pro  salute  et  remedio  animee 
8U8B  et  omniumparentum  suorum)>inmonte  S.  Mi- 
chaelis  prope  Ulmamdomum  hospitaleminstituita. 
1183  sub  cura  canonicorum  regulariumqui  postea 
in  urbem  ad  insulas  Wengenses  translati  sunt^  ubi 
hodieque  subsistun  t  (70) .  Notantur  adhuc  i  n  ej  usdem 
oanoniflB  scriniis  «c  Beringerus  comes  de  Albecke 
frater  fundatoris,  uti  et  Sibotto  comes  de  Albecke» 
eorumdem  frater,ac  «  Wittigovus  fiiius  dicti  Siboito- 
nis,  «quiultimussuffi  famiiiisBdecessisememoratur. 

Inde  hic  comitatus  ad  Werdenbergenses  perve- 
nit  (71),  ex  quibus  Rudolphus  castrum.i.  1383  Ul- 
mensibus  vendidit.Ex  his  ergo  verosimilius  arbi- 
tramur,  sepuituram  Ottonis  parentum  in  Aibeck 


quoante  Braschium  ne  unus  quidem  prudens  som- 
uiavit,  autsi  qui  in  ea  opinione  fuerunt,  Ottonem  I 
cum  II  episcopo  indubitato  illius  stirpis  surculo  confu- 
derunt.  Nec  etiam,  quce  hucusque  diximus  de  me- 
diocri  ejus  fortuna,  unde  nec  studia  quidem  prose- 
qui  potuit,  factus  demum  in  Poionia  ludimagister, 
aut  quod  in  sua  electione  Babenbergensibus  piane 
incognitus  fuerit,  altam  autdivitemejusprosapiam 
produnt.  Sed  de  his  genealogicis  tricis  satis,  de 
quibus  legendus  CI.  Schoilinerin  eruditissimadis- 
sertatione  de  Ottonis  nostri  genere.  Hic  certe  mun- 
dano  hoc  splendore  opus  haud  habuit  qui  genus 
suum  propriisfactis  et  virtutibus  multo  illustrius  red- 
didit,  quam  accepit. 

XXXIV.  Anno  1119,  d.  6  Maii  diploma  dedit  de 
monasterio  S.  Joannis  evangelist»  in  Michelvelt  in 
Palatinatu  superiore  sua  ope  et  studio  constructo 
(75),  cui  coliatas  a  se  viiias  ibidem  enumerat,  et 
comitem  c  Berengerumde  Sulzbach»  iliius  advoca- 
tum  constituit.  «  Gontulit  ei  y>  quoque  c  confessio- 
nis,  communionis,  baptismi  et  sepuituraB  commodi- 
tatem,  «  seujuraparochialia.Annoll21HenricusV 
imp.  vm.  Kal.  Aprii.  indict.  xiii  (76).  RatisbonsB 
Ecclesiae  Bambergensiconfirmavittraditionem  mo- 
nasterii  ReginstorfindioecesiHaiberstadiensi  eidem 
factam.  De  istohaec  habet  biographus ;  «Abbatiam 
Witzenburch,  qu»nunc  mutaiolocoetnomine  Re- 
ginstorf  appellatur,  oum  omnibus  pertinentiis  ab 
Henrico  imperatore  acceptis  priviiegiis  Babenber- 
gensi  adjecit  EcclesiaB.  »  VocaturaiiasetiamReins- 


potuitcastroquam  in  villa  ignota  Albuch  essequaB  ^  dorf  seu  Reinersdorf,  silum  ad  Unstrutam  Thurin- 


rendam,  ubi  Ottoni  saltem  aiiquid  paternaehaeredi- 
tatisreiictum  est,  dum  fraterejus  «Fridericusmiies 
f  uturus  possedil,  qu«  parentes  in  possessionibus  et 
pecuniareliquerunt.  »  Aliam  adhuc  ecclesiamin 
Aibuoch  in  pago  Nahgowe  in  Lothariogia  Moselia- 
nica  seu  Francia  nova  reperio  in  Ottonis  I  imp. 
diplomate,  quo  Ottol  imp.  eamdema.9612ca5nobio 
S.  Maximini  Treviris  attribuit  (72).  Dubium  vero 
est,  an  idem  sit  locus,  qui  in  charta  Adaiberti  I^ 
arcbiepiscopi  a.  It35dicitur  vilia  Albe^ho  sita  in 
pago  Nachowe  in  comitatu  Emmechonis  comitis 
abbatia  S.  Albani  Mogunti6edonata(73).  AhasAl- 
bacha  seu  Aibachermarca  dicebatur,  hodie  Aibich 
prope  Aizeium  in  eodem  pago,  seu  vicino  Worma- 


gisB  amnominterScheidungenetMemieben.De  hoc 
ita  scribit  auctordefundatione  coenobiiBigungien- 
sis  (77) : «  Nobiiis  quidam  Viro  de  Wyzenborch, 
consanguioeus  Wicperti  (78)  moriens  ipsum  sta« 
tuit  haeredem.  Is  congregationemsanctimoniaiium 
ih  eodem  casteiio  instituerat.  Quo  defuncto  Wio- 
bertus  venerabilem  matrem  suam  dominam  Sige- 
nam  jam  secundo  viduatam  ibi  pausare  usque  ad 
finem  vitae  in  sancta  conversatione  concessit  Qua 
mortua  ibidemque  sepuita,  cumreligiositas  ibidem 
omnis  deperisset,  Wicbertus  consiiio  Ottonis  episcopi 
Baml>ergeD8is  in  vicinia  ejusdem  casteili  juxta  flu* 
vium  Uostrut  monasterium  monachorum  instituit 
in  ioco,  qui  Reyndorp  dicitur,  cui  abbas  Wjndol- 


tiensis  (74).  Qui  veropagi  nimis  dissiti  videnlurab  D  tus  (79)  fratrem  Ludigerum  de  Corbeia  revocatum 


Alemannia  seu  Sueviaundeparentesejusortierant, 
in  Aibuch  sepuiti,  qui  iocus  paternae  haereditatis 
jure  Ottoni  attinebat. 

Uiteriushic  conjectari  nolumus,  Id  unum  ex  his 
oertum  est,  quod  Otto  suam  haereditatem  sicui  e» 
parentes  sepuituram  in  Suevia  habuerit,  non  in  Ba- 
Taria ;  unde  tamen  ejus  originem  ex  iliustri  Ande- 

(68)  Pag.  537. 

(69)  Graffensaal,  p.  836. 

(70)  Kuon,  Script.  ecci.  t.  V,  p.  n,  p,  292. 
(7»)- 


\ 


Vid.  Laziusi.  vm,q.  543,  514 et 558. 

72)  Lunig  archiv.  t.  XVi,  p.  260. 

73)  Joannis  rer.  Mogunt,  t.  li,  p.  746. 
Paxrou  CLXXUI, 


abbatem  instituit.  »  Id  ad  annum  1110  revocant. 
Monachi  annol49tBursfe)densi  reformationi  no- 
men  dedere,  pauio  post  dispersi,  et  monasterio  in 
usus  profanos  commutato. 

Hoc  item  anno  1121  Otto  ecclesiam  coBUobii  S. 
Michaelisconsecravitd.  i  Sept.  postquam  ante  cen- 
tum  annos  prima  fuerat  dedicata. 

(74)  Vid.  Chron.  Gottwic,  p.  699  et869. 
(75)Cod.  prob.,  n.  lxx. 

(76)  Ai.  XIV. 

(77)  iiofmann  Rer.  Lusat  t,  1,  p.  122. 

(78)  Marchionis  Lusati®. 

(79)  Begaugiensis, 

41 


i29i 


S.  OTTONIS  BAMBERGENSIS  EPISGOPI 


iSM 


XXXV.  Taadem  imperii  principes  diulurneF)  dis- 
cordise  pertaesi  iasolemni  conventu  Wirceburgensi 
eodeni  anno  d.  29  Septemb.  de  pace  cum  Ccesare 
tractarunt.  Quo  consentiente  Romam  legati  missi 
sunt,  qui  causaBejusarbitiumadpontificem  etcon- 
ciiium  generaie  referrent.  «  Designati  quoque  sunt 
in  prsesenti »  cooyeutu  «  domus  Otto  Babenber- 
geasispreesul,  dux  Heinricus,  comes  Beringerus(80), 
qui  hfiec  omnia  Noricis  principibus,  qui  tunc  forte 
aliis  occupati  reipublicfiecau.sis  preedicto  conventui 
deerant,  apud  Ratisbonam  Kal.  Nov.  convocatis 
intimarent  quosetad  omnia  hsec  voluntariosinve- 
nerunt(81). »  Verumnovainterim  dissensionis  causa 
subortaest  an.  1122,  dum  Erlongo  Wircebrrgensi 
episcopo  morluo,  Henricusimp.Gebhardum  intru- 
sit,  clerus  autem  et  populus  Ruggerum  elegit,  a 
iegatis  apostolicis  confirinatum,  et  ab  Adalberto 
Moguntino  in  csenobio  Schwarzacensi  consecra- 
tum. 

Ab  hoc  autem  actu  dum  iterum  abesset  Otto, 
denuo  ab  Adalberto  Moguntino  acriter  objurgatus 
est,  indataad  eumepistola(82) :  Dilectionivestrse,  i 
scribit, «  pridem  significavimus,  utsanctse  aposto- 
lic6B  sedis  legato  et  fratribus  nostris  coepiscopis 
vestris,  ac  ceeteris  catholicis  principibus  in  loco^ 
qui  dicitur  Prefeld  (83)  occurrere  veiletis,  et  Wir- 
zeburgensisepiscopiinteresseordinationi.Adquam 
utique  prompto  et  alacrianimoetiam  non  rogatus 
venire  debueratis  non  solumquia  coepiscopus,  sed 
eliam  quiaconcivis  vester  est,  etjure  propinquita* 
tis  ipsum  quodammodofamiliariusetspecialius  di- 
ligere  debelis.  »Ambiguah8ecsunt,numdepropin- 
quitate  locorum  Wirceburgi  et  Bambergae,  an  de 
illa  sanguinis  inter  Oltooem  et  Ruggerum  intel- 
ligenda  sint ;  quod  si  uitimum,  novum  hic  sup« 
peleret  SuevicaB  originis  episcopi  Ottonis  argu- 
mentum.  Ruggerum  enim  Frisius  et  alii  comitibus 
deVaihingen  annumerantin  ducatu  Wurtember- 
gifle  (84). 

Sed  quia,  pergit  epistola,  venire  neglexistis, 
dominus  cardinalis  usque  ad  satisfactionem  a  divino 
ofiBcio  caeteris  consentienlibus  vos  suspendere  voluit 
Nos  autcm  pro  singulari  amore  et  reverentia,  ne 
quid  durius  contra  vosdiffiniri  deberet,  vix  obi- 
nuimus.  Nunc  itaque  fraternitatem  vestram  roga- 
mus,  et  ex  auctoritate  domini  papoe  et  apostolicfie 
sedis  legati  et  nostra  prsecipimus,  ut  universali 
consilio  in  Nativitate  sanctse  Dei  Genitricis  Mogun- 
tise  celebrando,  omni  amputataoccasione,  vcstram 
exhibeatis  prffisentiam,  ubi  et  domini  papa  lega- 
tionem  cognoscatis,  et  destatu  Ecclesiffiuna  nobis- 
cum  in  commune  consulatis.  Si  qui  vero  episcopo- 
rum  huic  sanclo  consilio  interesse  neglexerint, 
Eciant  se  ex  auclarilate  domini  pap»  et  apostolic® 

(80)  Sulzbacensis. 

(81)  Annal.  Saxo  ad  h.  a. 

C8-2)  Ludewig  Script  Bamb.,  p.  822. 

(83)  Forte  Pleinfela  Eichstettensi  oppido. 

^84)  Vid.  SatUer  hist.  topogr.  Vurtemb.,  p«  244, 


A  sedis  legati,  et  totius  concilii  synodali  senteoUs 
qua  hujusmodi  prffisumptores  ferieDdisunt,  DQodls 
omnibus  subjacere.  » 

XXXVl.  Verum  mutata  sententia  synodus  ista 
deinWormatiffi  eodem  die  viu  Sept.  a  1122  babiU 
est,  in  qua  cum  gravissimum  negotium  de  pace 
imperiumintcretsacerdotiumrestitueudaageretur, 
tam  importuno  monitore  opushaudhabuitOtto,  at 
ibi  adesset.  Adfuit  Igitur,  et  cum  aliis  principibas 
conventioni  Henrici  V  imp.  qua  prffilatos  rltui  per 
annulumet  baculuminyestiendirenuntiavit,  ac  sic 
funestffi  dissensioni  finem  imposuit  d.  23  Sept.  a. 
1122  (85).  Eodem  quoque  a«ino  idem  Henricus  imp. 
Ottoni  et  EccIesiffiBambergensi  perpetuo  possiden- 
dum  obtulit  Cronacum  oppidum,  jam  patri  suo 


Henrico  IV  ab  Henrico  de  Marchen  collatum.  Lit- 


terffi  desuperWirceburgi  datffisunt  anno  imperii 
Henrici  XI,  indictione  xv^86). 

XXXVIL  ilucusque  Ottonis  in  patria  et  episco- 
patu.suo  gesta  recensuimus  :nunc  ad  illa  quoque 
enarranda  pergamus,quffi  peregrepro  fideipropa- 
gatione  et  gentiumconversioneapostolice  peregit; 
apostolatum  ejus  in  Pomerania  intelligo,  eumque 
non  unum  sedgeminum,  passim  tamen  a  scriptori- 
busconfusum  seuperperam  assignatum.  Huncadeo 
Ottoni  nostro  tam  gloriosum  si  prolixius  nonnihil 
dilucidavero,  rem  lectoribus  haud  ingratam  me 
prffistiturum  confidcr.Hfficautempleraque  exlibrou 
Vitffi  OttonianaedesumptasuntyCujus  scriptorSefri- 
dushis  gestis  ceutestis  aderat,  utab  initio  monui- 
mus. 

^  XXXVIII.  Cmch  adhuc  gentilitatis  tenebris  invo- 
luti  erant  Pomeraniffi  populi,  variis  nominibas  ap- 
pellati,  de  quibns  consulendi  sunt  scriptores  pro- 
fani,  gentis  hujus  bistoriam  pertractantes.  Diyer- 
sis  regulis  seuducibusparebant,  ex  quibus  Suanti- 
bor  Bogislai  filius  a.  \  107  mortuus  terram  inter 
quatuor  filios  divisit,  Uratislaum,  Ratiborem,  Bo- 
gislaum  et  Suantopelckum,  quorum  duo  primi  in 
citeriore,  aUiduo  inulteriore  pr»erant,quffipostea 
Pomerania  parva  seu  Pomerelliae8tappellata(87). 
His  crebra  erant  bella  cum  vicinis  Danis  etmaxlme 
Polonis,  quorum  dux  Boleslaus  III  a.  iil7  et  f  ll9 
magna  eos  clade  affecit  adeo,  ut  ei  subjecti  Ghristi 
finem  amplecti  promitterent.  Constat  id  ex  ipsios 
Boleslai  ducis  epistola  ad  Ottonem  nostrum   circa 

D  an.  i  123  data  (88). «  Nosti  enim,  »  inquit,  «  ut  ar- 
bilror,  quomodo  Pomeranorum  cruda  barbaries  non 
mea  quidem,  sed  Dei  virtute  humiliata»  sooiaii 
Rcclesiffiperbaptisimi  lavacrum,  sequeadmiti  peti- 
vit.  Sed  eccepertriennium  laboro,  quod  nailum 
episcoporum  vel  sacerdotum  idoneorum  mihiqne 
aflQnium  ad hocopus  inducere  queo. »  Memoritaque 
veteris  cum  Ottone  amicitiffi,  dum  in  diebus  juven- 

(85)  Annal.  Saxo  h.  a.  etHarzheim  GoncU.Germ. 
t.  III. 

(86)  Leg.  V. 

(87)  Vid.  VArt  de  vMfier,  t.  m,p.  496  et  505, 

(88)  Godi  prob.,  n.  lxxyuu 


1293 


VITA^ 


im 


tutis  apud  ejus  patrem  Uladislaum  decentissime  A 
coaversaretur,  Bolesiaus  dux  eumad  hocopus  suis 
litteris  iavitavit,  promittens  «  impeDsas  omnes  et 
socios  itinerum,et  linguas  interpretes,elooadjutore8 
presbyteros,  etqusecunqueneoessaria  fuerint.»Nec 
diu  se  rogari  passus  Otto  consuetam  ad  id  facul- 
tatem  a  Gallisto  II  papa  petiit  et  facile  impetra- 
vit. 

XXXDC.  Indixerat  Henricusimp.  solemnemcon- 
ventum  Bambergam  ad  d.  17  Maii  a.  1124  qui  ta- 
men  jam  mense  Aprili  fuit  anticipatus»  ut  patet  ez 
privilegio  imperatoris  pro  mona^terio  Schyrensi 
(89) : «  Acta  sunt  haec  anno  Domini  i  124,  indictione 
xm  (90),incuriaBabenberch  vii  Kai.Maii. »  Hic  An- 
nalista  Saxo  et  Urspergensis  notanteadem  delibera- 
htate  Ottonis,  quae  jam  ada,  1113  in  primoBam-  B 
bergensi  conventu  notarunt.  Dein  addunt :  «  Com- 
positis  causis  ejusdem  conventus  insinuatOttotam 
augusto  qoam  primatibus  universis,se  htteris  atque 
nuntiisquampiuribus  aduce  PoloniaePoIiziao  voca- 
tum,insuper  etiam  domiai  papas  Galhsti  permissione 
atque  benediclione  directum  ad  gentemscihcetPo- 
meranorum,  quam  nuper  idem  dux  sibi  finitimam 
8ubegerat,etadChristianitatisconfugiumimpulerat. 
Annuit  tota,  qu»  convenerat  Ecclesia,  annuit  et 
aula,  prosperitatem  piis  conatibus  imprecantes  : 
8oli  Babenbergensis  Ecclesiffi  filii  patrem  dulcissi- 
mum  inviti  deserunt,  multis  eum  lacrjmis  ac  si 
funus  prosequentes. » 

XL.  Evangelio  contraria  videri  posset  pr»para- 
tio  Ottonis  adsacramhanc  missionem,  nisioptima  G 
intentio  et  feUcioreventushanccomprobasset.Hano 
ita  describit  Sefridus  itineris  socius  ;  a  Otto,  quia 
terram  Pomeranorum  opuIentamaudiverat,etege- 
nos  sive  mendicos  penitus  non  habere,sed  vehemen- 
ter  aspernari,  et  jamdudum  quosdam  servos  Dei 
prsedicatores  egenos  ac  censu  tenues  propter  ino- 
piam  contempsisse,  quasi  nonpro  salutehominum, 
sed  pro  sua  necessitate  relevanda  officioinsisterent 
prsdicandi:  quamin  rem  legendus  Ebbo,  deBer- 
nardo  quodam  episcopo  ob  vilemhabitum  a  Pome- 
ranis  ejecto),  8tudioseprocuravit,ut  non  solumiilis 
non  indigens,  verum  etiam  opulentus  appareret,non 
opes  eorum  sibi,  sed  ipsos  potius  velle  Deo  lucrari. 
Assumplis  ergo  clericis  idoneis,  ei  eisdem  ad  iter 
abunde  procuratis,missaIesahosqueIibrosetcalice8  d 
cum  indumentis  sacerdotahbus,  et  aliaqufieque  alta- 
ris  utensiUia^quffiingente  pagana  subito  nonposse 
invenirisciebat,  providaUbeiuhtate  secum  fecit  por< 
tari,  ne  sine  instrumento  agricola  fidus  in  agrum 
domini  sui  exire  videretur.Vestes  quoqueet  pannos 
pretiosos  aUaque  donaria,  nobUibus  ac  divitibus 
apta,  evangelista  simplex  et  prudens  in  viam  por« 
tavit  EvangeUi,  ne  forte  indigentifiB  causa  paganis 

(89)  Monum.  Boic  t.  X,  p.  449. 

(90)  T.II. 

(91)  Annal.  Hager,  p.  vi,  p.  173. 

(92)  Bohemi»  daci8| 


videreturevangeUzare,sed  noveUasplantationi  sua 
potius  conferre,  quam  iUius  appetere.  » 

XLI.  Yix  igitur  aut  necdum  plenofinitoconventu 
praedicto  c  paratis  omnibus,  qu»  ad  perfectionem 
erant  necessaria,  proxima  die  post  festum  S.  Geor* 
giiM.  »  quodtum24Aprii.  celebrabatur,»  salutato 
ckro  et  populo  suo,  tanquam  hoc  opere  viam  suam 
8anctifioaret,duas  ecclesias,  unaminLuchenberge, 
et  alteramin  Vehendrere  consecravit  Hinc  transito 
nemore  Bohemico  venitad  Cladrim  coenobium  Giu- 
niacensis  ordmis,  ubihonorifice  susceptus  dedicavit 
ecclesiam  in  honore  S.  Nicolai.  •  Est  hoc  monaste- 
rium  Kladran  seu  (^drubium  in  districtu  PUsnensi, 
a  Zv^ifaltensibus  monachis  tunc  inhabitatum.  c  A 
Oladhm  digressus  pervenit  Bragam,  inde  per  Sa- 
cischam  in  Albis  fluminis  ripa  sitam  ecclesiam  » 
(Sacza  est  coUegiata  eociesia)  «  ad  castrum  ducis 
Bohemici,  quod  MUeciam  dicunt,  unde  a  duce  ipso 
susceptuset  donis  honoratus  est.  »  Idjam  Pragas 
factum  memorat  Ebbo  ducemque  Bohemite  La- 
dislaum  appeUat.  Per  Mileciam  castrum  P.  Gelasius 
Dobner  veterem  arcem  MUetium  in  Hradistiensi 
districtu  intelligit  (91),  Burdam  penitns  ignorat. 
«  Inde  per  aUud  ejus  ^92)  castrum,  Burda  nomine, 
usque  adNemetiam(93)urbemduci8  Poloniae^atque 
indepertres  episcopatus  Poloni»,  Bretzla^ensem 
videlicet  (94)  et  CalUsensem  (95)  et  Poznanensem 
usque  ad  archiepiscopatum  Guezneosem  cum  gaudio 
et  pace  conducti  sumus  : »  en  scriptorem  itinerii 
socium. 

XLII.  Fusius  dein  Sefridus  Ottonis  et  sociorum 
iter  in  Pomeraniam  prosequitur.  Guesnas  igitur  a 
Boleslao  duce  et  optimatU>us  Poloni»  solenmiter 
excepti  et  per  septem  dies  humanissime  habiti» 
accepUs  aduce  prster  alia  itineris  necessahainter- 
pretibus,tribu8  capellanis  etcenturionePauUUoiter 
Pomeraniam  versusingressi  sunt.Dehorumadventu 
prcBmonitus  dux  Urastislaus,quem  Worcizlaumap- 
pellat  Bcriptor,  eis  ad  flnes  suos  occurrit,  ac  be« 
nigne  excepUs  ex  suis  ductores  et  ministros  dedit 
Inde  (ransito  flumine  terram  Pomeraniasintrarunt, 
aciteradcastrum  Pirissam  seu  Piritseam  direxe- 
runt.  Ibi  postaliquam  ipsis  injectammoram^ingenti 
fructu  populum  in  Christi  fide  instruunt,  in  dicto 
triduanojejunio  post  viginU  dierum  spatium,  quo 
inter  eos  demoraU  sunt,  ad  septem  fere  milUa  ho- 
minum  bapUzarunt.  Confirmata  itaque  et  insUtuta 
PirissflB  ecclesia,  legatis  eos  deducentibus  adducis 
civitatem  Caminam  perveneruntinNavitate  S.Joan- 
nis  BapUstsB  a.  1124. 

XLIII.  CaminifavoreducissffiUsusOtto  cum  suis 
magnam  popuU  mulUtudinemsua  praedicaUonead 
fidem  perduzit^  sacroque  fonte  cum  duce  ejusque 
conjuge  abluit,  cuietiam  persuasit,  ut  omnes  con- 
cubinas  dimitteret,  cujus  exemplum  et  aiii  plures 

(93)  Nimpschin  SUesia. 

(94)  Bresslau. 

(95)  KaUsch. 


i29i 


S.  OTTONIS  BAMBERGENSIS  EPISGOPI 


int 


XXXV.  Tandem  imperii  principes  diuturnoB  dis- 
cordifle  pertflBsi  in  solemni  conventu  Wirceburgensi 
eodem  anno  d.  29  Septemb.  de  pace  cum  Cfflsare 
tractarunt.  Quo  consentiente  Bomam  legati  missi 
sunt,  qui  causfleejusarbitiumadpontificem  etcon- 
ciiium  generale  referrent.  «  Designati  quoque  sunt 
in  preesenti »  coDventu  «  domus  Otto  Babenber- 
geasispr8esulyduxHeinricus,comesBeringerus(80), 
qui  hfiec  omnia  Noricis  prlncipibus,  qui  tunc  forte 
aiiis  occupati  reipublicflecausis  pr»dicto  conventui 
deerant,  apud  Ratisbonam  Kal.  Nov.  convocalis 
intimarent  quosetad  omnia  hsec  voluntariosinve- 
nerimt  (8i ). »  Verum  no  va  interim  dissensionis  causa 
subortaest  an.  1122,  dum  Erlongo  Wircebrrgensi 
episcopo  mortuo,  Henricus  imp.  Gebhardum  intru- 
sit,  clerusautem  et  popuius  Ruggerum  eiegit,  a 
iegatis  apostolicis  confiriuatum,  etab  Adalberto 
Moguntino  in  caenobio  Schwarzacensi  consecra- 
tum. 

Ab  hoc  autem  actu  dum  iterum  abesset  Otto, 
denuo  abAdalbertoMoguntino  acriter  objurgatus 
est,  indataad  eumepistolaC82) ;  Dilectioni  vestrse,  > 
scribit, «  pridem  significavimus,  utsanctse  aposto- 
licflB  sedis  legato  et  fratribus  nostris  coepiscopis 
vestris,  ac  ceeteris  cathoiicis  principibus  in  loco^ 
qui  dicitur  Prefeld  (83)  occurrere  velletis,  et  Wir- 
zeburgensis  episcopi  interesse  ordinationi.  Ad  quam 
utique  prompto  et  alacri  animo  etiam  non  rogatus 
venire  debueratis  non  solumquia  coepiscopus,  sed 
etiam  quiaconcivis  vester  est,  etjure  propinquita* 
tis  ipsum  quodammodofamiliariusetspecialius  di- 
ligere  debetis.  »Ambiguah8ec8unt,numdepropin- 
quitate  iocorum  Wirceburgi  et  Bambergse,  an  de 
illa  sanguinis  inter  Ottooem  et  Ruggerum  intel- 
iigenda  sint;quod  si  ultimum,  novum  hic  sup- 
peteret  SuevicsB  originis  episcopi  Ottonis  argu- 
mentum.  Ruggerum  enim  Frisius  et  alii  comitibus 
deVaihingen  annumerantin  ducatu  Wurtember- 
giflB  (84). 

Sed  quia,  pergit  epistola,  venire  neglexistis, 
dominus  cardinahs  usque  ad  satisfactionem  a  divino 
ofiBcio  caeteris  consentienlibus  vos  suspendere  voluit 
Nos  autem  pro  singulari  amore  et  reverentia,  ne 
quid  durius  contra  vosdiffiniri  deberet,  vix  obi- 
nuimus.  Nuncitaque  fraternitatem  vestram  roga- 
mus,  et  ex  auctoritate  domini  papoe  et  apostolicfle 
sedis  legati  et  nostra  prsecipimus,  ut  universali 
consiiio  inNativitate  sanctse  Dei  Genitricis  Mogun- 
tioe  celebrando,  omni  amputata  occasione,  vestram 
exhibeatis  praesentiam,  ubi  et  domini  papde  lega- 
tionem  cognoscatis,  et  destatu  Ecclesiaeunanobis- 
cumincommune  consulatis.  Siqui  vero  episcopo- 
rum  buic  sancto  consilio  interesse  neglexerint, 
sciant  se  ex  auctaritate  domini  papfle  et  apostolicfle 

(80)  Sulzbacensis. 

(81)  Annal.  Saxo  adh.a. 

(Si)  Ludewig  Script  Bamb.,  p.  822. 

(83)  Forte  Pleinfela  Eicbstettensi  oppido. 

^84)  Vid.  SatUer  hist.  topogr.  Vurtemb.,  p«  244, 


A  sedis  legati,  et  totius  concilii  synodadi  sentenlhe 
qua  hujusmodi  prflBsumptores  feriendisunty  aaodis 
omnibus  snbjacere.  » 

XXXVI.  Verum  mutata  senlentia  synodus  ista 
deinWormatifle  eodem  die  vin  Sept.  a  U22  babita 
est,  in  qua  cum  gravissimum  negotium  de  pace 
imperiuminteretsacerdotiumrestitueudaageretar, 
tam  importuno  monitore  opushaudhabuitOtto,  ut 
ibi  adesset.  Adfuit  igitur,  et  cum  aliis  principibus 
conventioni  Henrici  V  imp.  qua  prselatos  ritui  per 
annulumet  baculuminvestiendirenuntiavit,  ac  sie 
funestae  dissensioni  finem  imposuit  d.  23  Sept.  a. 
1122  (85).  Eodem  quoque  a<inoidemHenricus  imp. 
Ottoni  et  EcclesiaeBambergensi  perpetuo  possiden- 
dum  obtulit  Cronacum  oppidum,  jam  patri  suo 


Henrico  iV  ab  Henrico  de  Marchen  collatum.  Lit- 


terflB  desuperWirceburgi  datfls  sunt  anno  imperii 
Henrici  XI,  indictione  xv^86). 

XXXVn.  liucusque  Ottonis  in  patria  et  episco- 
patu.suo  gesta  recensuimus  :  nunc  ad  illa  quoque 
enarranda  pergamus,quflB  peregrepro  Bdeipropa- 
gatione  et  gentiumconversioneapostolice  peregit; 
apostolatum  ejus  in  Pomerania  intelligo,  eumque 
non  unum  sedgeminum,  passimtamenascriptori- 
busconfusum  seuperperam  assignatum.  Hunc  adeo 
Ottoni  nostro  tam  gloriosum  si  prolixius  nonnihil 
dilucidavero,  rem  lectoribus  haud  ingratam  me 
preesliturum  confid(7.  Hflec  autem  pleraque  ex  libro  u 
Vitfle  OttonianaBdesumptasunt,cujus  scriptorSefri- 
dushisgestis  ceutestis  aderat,  utab  initio  monui- 
mus. 

^  XXXVni.  Geecis  adbuc  gentilitatis  lenebris  invo- 
luti  erant  Pomeranifle  populi,  variis  nominibns  ap- 
pellati,  de  quibus  consulendi  sunt  scriptores  pro- 
fani,  gentis  hujus  historiam  pertractantes.  Diver- 
sis  regulis  seu  duoibus  pflu*ebant,  ex  quibus  Suanti- 
bor  Bogislai  Blius  a.  1107  mortuus  terram  inter 
quatuor  filios  divisit,  Uratislaum,  Ratiborem,  Bo- 
gislaum  et  Suantopelckum,  quorum  duo  primi  in 
citeriore,  aliiduo  inulteriore  pr8Berant,qu8Bpostea 
Pomerania  parva  seu  PomerelIiaestappeUata(87). 
His  crebra  erant  bella  cum  vicinis  Danis  etmaxime 
Polonis,  quorum  dux  Boleslaus  HI  a.  1117  et  llf9 
magna  eos  clade  afifecit  adeo,  ut  ei  subjecti  Cbristi 
finem  amplecti  promitterent.  Constat  id  ex  ipsius 
Boleslai  ducis  epistola  ad  Ottonem  nostrum   circa 

D  an.  1 123  data  (88). «  Nosti  enim,  »  inquit,  t  ut  ar- 
bitror,  quomodo  Pomeranorum  cruda  barbaries  non 
mea  quidem,  sed  Dei  virtute  humiliata»  sociaii 
RccIesiflBperbaptisimi  lavacrum,  sequeadmiti  peti- 
vit.  Sed  eccepertriennium  laboro,  quod  nollum 
episcoporum  vel  sacerdotum  idoneorum  mihique 
aflQoium  adhocopus  indueere  queo. »  Memor  itaque 
veteris  cum  Ottone  amicitiflB,  dum  in  diebus  juven- 

(85)  Annal.  Saxo  h.  a.  etHarzheim  Goncil.Germ. 
t.  HI. 

(86)  Leg.  V. 

(87)  Vid.  VArt  de  vdrifiery  t.  m,p.  496  et  505. 

(88)  Godi  prob.,  n.  Lxxvm« 


1293 


VITA^ 


1294 


tutis  apnd  ejus  patrem  Uladislaum  deceniissime  A 
conversaretur,  Boleslaus  dux  eumad  hocopus  suis 
litleris  invitavit,  promittens  «  impeDsas  omnes  et 
socios  itinerum,et  lingu»  interpretes,elcoadjutores 
presbyteros,  etquaecunquenecessaria  fuerint.»Neo 
diu  se  rogari  passus  Otto  consuetam  ad  id  facul- 
tatem  a  Gallisto  11  papa  petiit  et  facile  impetra- 
vit 

XXXIX.  Indixerat  Henhcus  imp.  solenmem  con- 
ventum  Bambergam  ad  d.  17  Maii  a.  1124  qui  ta- 
men  jam  mense  Aprili  fuit  anticipatus,  ut  patet  ex 
privilegio  imperatoris  pro  monasterio  Schjrensi 
(89) : «  Acta  sunt  hffic  anno  Domini  \  124,  indictione 
xm  (90),incuriaBabenberch  vu  Kai.Maii.  •  Hic  An- 
nalista  Saxo  et  Urspergensis  notant  eadem  de  libera- 
litate  Ottonis,  qu»  jam  ad  a,  1143  iu  primo  Bam-  B 
bergensi  conventu  notarunt.  Dein  addunt :  «  Com- 
positis  causis  ejusdem  conventus  insinuatOttotam 
augusto  qoam  primatibus  universis.se  litteris  atque 
nundisquampluribus  aduce  PolonifiBPoliziao  voca- 
tum,insuper  etiam  domiai  papsd  Galiisli  permissione 
atque  benediclione  directum  ad  gentemscilicetPo- 
meranorum»  quam  nuper  idem  dux  sibi  finitimam 
subegerat,etad  Christianitatis  confugium  impulerat. 
Annuit  tota,  quee  convenerat  Ecclesia,  annuit  et 
aula,  prosperitatem  piis  conatibus  imprecantes  : 
soli  Babenbergensis  Ecclesiae  filii  patrem  dulcissi- 
mum  inviti  deseruot,  multis  eum  lacrymis  ac  si 
funus  prosequentes. » 

XL.  Evangelio  contraria  videri  posset  praepara- 
tio  Ottonis  adsacrambanc  missionem,  nisioptima  G 
intentio  et  felicioreventushanccomprobasset.Hano 
ita  describit  Sefridus  itineris  socius  ;  a  Otto,  quia 
terram  Pomeranorum  opulentamaudiverat,etege- 
nos  sive  mendicos  penitus  non  habere^sed  vehemea- 
ter  aspernari,  et  jamdudum  quosdam  servos  Dei 
prsedicatores  egenos  ac  censu  tenues  propter  ino- 
piam  contempsisse,  quasinonpro  salutehominum, 
sed  pro  sua  necessitate  relevanda  officioinsisterent 
prsdicandi :  quam  in  rem  legendus  Ebbo,  de  Ber- 
nardo  quodam  episcopo  ob  viiemhabituma  Pome- 
ranis  ejecto),  studioseprocuravit,ut  oon  solumiilis 
non  indigens,  verum  etiam  opulentus  appareret,non 
opes  eorum  sibi,  sed  ipsos  potiusvelleDeoIucrari. 
Assumptis  ergo  clericis  idoneis,  et  eisdem  ad  iter 
abunde  procuratis,missaIesaliosquelibrosetcalice8  d 
cum  indumentis  sacerdotalibus,  et  alia  quaeque  alta- 
ris  utensillia,quiBingente  pagana  subito  nonposse 
invenih  sciebat,  providaliberalitate  secum  fecit  por- 
tari,  ne  sine  instrumento  agricola  fidus  in  agrum 
domini  sui  exire  videretur.Vestes  quoqueet  pannos 
pretiosos  aliaque  donaria,  nobilibus  ac  divitibus 
apta,  evangelista  simplex  et  prudens  in  viam  por- 
tavit  Evangelii,  ne  forte  indigenti»  causa  paganis 


videreturevangelizare,sed  novellflBplantationi  sua 
potius  conferre,  quam  illius  appetere.  » 

XLI.  Yix  igitur  aut  necdum  plenoflnitoconventu 
prsdicto  c  paratis  omnibus,  qu»  ad  perfectionem 
erant  necessaria,  proxima  die  post  festum  S.  Geor- 
giiM.  »  quodtum24ApriI.  celebrabatur,]»  salutato 
ckroet  populo  suo,  tanquamhocopereviamsuam 
8anctificaret,duas  ecclesias,  unaminLuchenberge, 
et  alteramin  Vehendrere  consecravit  Hinc  transito 
nemore  Bohemico  venitad  Cladrim  coenobium  Glu- 
niacensis  ordinis,  ubi  honorifice  susceptus  dedicavit 
eoclesiam  in  honore  S.  Nicolai.  •  Est  hoc  monaste- 
rium  Kladran  seuCladrubiumin  districtuPilsnensi, 
a  ZvT^ifaltensibus  monachis  tunc  inhabitatum.  c  A 
Cladrim  digressus  pervenit  Bragam,  inde  per  Sa- 
cischam  in  Albis  fluminis  ripa  sitam  ecclesiam  » 
(Sacza  est  coUegiata  eoclesia)  «  ad  castrum  ducis 
Bohemici,  quod  Mileciam  dicunt,  unde  a  duce  ipso 
susceptuset  donis  honoratus  est.  »  Idjam  Pragas 
factum  memorat  Ebbo  ducemque  Bohemite  La- 
dislaum  appellat.  Per  Mileciam  castrum  P.  Gelasius 
Dobner  veterem  arcem  Miletium  in  Hradistiensi 
districtu  intelligit  (91),  Burdam  penitus  ignorat. 
c  Inde  per  aliud  ejus  v92)  castrum,  Burda  nomine, 
usque  ad  Nemetiam(93)urb6mduci8  Poloni8e,atque 
indepertres  episcopatus  Poloniae,  Bretzlaviensem 
videlicet  (94)  et  Callisensem  (95)  et  Poznanensem 
usque  ad  archiepiscopatum  Guezneosem  cum  gaudio 
et  pace  conducti  sumus  : »  en  scriptorem  itinens 
socium. 

XLII.  Fusius  dein  Sefridus  Ottonis  et  sociorum 
iter  in  Pomeraniam  prosequitur.  Guesn»  igitur  a 
Boleslao  duce  et  optimatibus  Poloni»  solenmiter 
excepti  et  per  septem  dies  humanissime  habiti, 
acceptis  a  duce  prceter  alia  itineris  necessaria  inter- 
pretibus,tribu8  capellanis  etcenturionePaulitioiter 
Pomeraniam  versus  ingressi  sunt.  De  horum  adventu 
preemonitus  dux  Urastislau8,quem  Worcizlaumap- 
pellat  scriptor,  eis  ad  flnes  suos  occurrit,  ac  be« 
nigne  exceptis  ex  suis  ductores  et  ministros  dedit 
Inde  Iransito  flumine  terram  Pomeranieeintrarunt, 
ac  iterad  castrum  Pirissam  seu  Piritseam  direxe- 
runt.  Ibi  postaliquam  ipsis  injectammoram,ingenti 
fructu  populum  in  Ghristi  fide  instruunt,  in  dicto 
triduano  jejunio  post  vigiuti  dierum  spatium,  quo 
inter  eos  demorati  sunt,  ad  septem  fere  millia  ho- 
minum  baptizarunt.  Gonfirmata  itaque  et  instituta 
Pirissee  ecclesia,  legatis  eos  deducentibus  adducis 
civitatem  Gaminam  pervenerunt  in  Navitate  S.  Joan- 
nis  Baptisteea.  1124. 

XLIII.  Gamini  favore  ducissfle  nsus  Otto  cum  suis 
magnam  populi  multitudinemsua  preedicationead 
fidem  perduzit,  sacroque  fonte  cum  duce  ejusque 
conjuge  abluit,  cuietiam  persuasit,  ut  omnes  con- 
cubinas  dimitteret,  cujus  exemplum  et  aliiplures 


(89)  Monum.  Boic  t.  X,  p.  449. 

(90)  T.  II. 

(91)  Annal.  Hager,  p.  vi,  p.  173. 

(92)  Bohemi»  duciSi 


|93)  Nimpschin  Silesia. 
94)  Bresslau. 
;95)  KaUsch. 


im 


S.  OTTONIS  BABfBBRGENSIS  EPISGOPi 


1M6 


secutisunt.  «  Ezstructa  quoque  illio  basilica,  et  A  <  filii  cujusdam  nobilisdeciyitate,  domumQOstram 


saacliOcatoaltarietsaDctuario,  coUatisque  iliucper 
ducem  preediisac  doteia  sustentatioaem  sacerdotis 
paterliberalissimus,  sicut  omnibus  iu  terra  illa 
ecclesiis  faciebat,  libros  contuiit  et  indumcnta  sa- 
cerdotalia,  calicem  quoque  argeoteum  cumcaBteris 
utensilibus,  deque  suis  sacerdotibus  unum»  quipo- 
pulum  posset  instruere,  eidem  prsfecit  ecclesisB.  » 
XLIV.Gum  Ottoquinquaginta  ferediebusCamini 
8ubstiti8set,cum  suisnavigio  Wollinum  seu  Julinum 
se  contulit,  additis  a  duce  iegatis  et  conductoribus, 
quieos  sine  turbis  illam  in  urbem  inducerent. 
Nocte  igitur  urbem  ingressus  in  aedibus  ducis  per- 
Doctat ;  postridie  autemconcursuciviumfaoto,noa 
sine  capitis  periculo  urbe  rursus  excederecogitur, 


frequentare,  ac  familiares  se  prffibere,paulalimqae 
de  Deo  nostro  et  de  fide  qucerere  coeperunt.»  Hortim 
indole  delectatus  Otto  eos  in  fide  satis  instructos 
baptizavit.  Quod  ubi  rescivit  iUorum  mater,  Gbri- 
stianis  parentibus  nata,  praB  gaudio  accurrit,  et 
pretiosade  pelliculiscblamyde  abepiscopodonata, 
familiaresetiam  et  domesticossuosadCbristi  fidem 
adduxit.  Pueriautem  isti  neopbytielegantibus  vesti' 
bus  abepiscopodoaati  etiam  aequaies  suos  ad  san- 
ctumOttonemetfidemaliiciebant,  qui  turnatim  ba- 
ptismum  receperunt. « A pueris  «dtaque»  et  j uvenibus 
canapatrumprudentia  se  passaesterudiri,flamma- 
que  fidei  paulatim  progrediente  concaluit  civitas 
universa  ;  neque  jam  occulte  vel  pauci,  sed  pubiice 


Gravius  tameninfuga  pericuium  subiit,  namfuste  g  et  multi  simul  quotidieveniebantadfldem.>Resta- 


percussus  a  barbaro  e  ponte  in  iutum  dejicitur, 
ejusque  socii,  dum  episcopum  protegunt,  fustibus 
quoque  graviter  mactantur.  «  Abeuntesergo  trans 
lacum,disjecto  poate  a  tergo  nostro,ne  iterum  im- 
petum  super  nos  facerent,  in  campo  inter  areas  et 
loca  borreorum  decumbendo  respiravimus,  »  ut 
torU>it  Sefridus  inviduus  sancti  in  bac  expeditione 
comes,qui  et  testatur,Ottonem  bicesseconquestum, 
martyrii  palmam  sibi  a  sociis  fuisse  ereptam.  Dum 
autem  perquindecim  dies  secus  stagnum  manerent, 
jl  uiinenses  nonnibU  mitiores  effecti  episcopum  bono* 
ris  grati(^  invisere  coeperunt,  quos  iUe  ad  Cbristi 
fidem  an;iplectendam  amice  hortabatur,injectoetiam 
ducisPoionorum  metu.TandemSteUnensium  eiem- 
plum  secuturos  se  poUicentur :  t  banc  enim  civita- 
tem  anUquissimam  et  nobissimam  dicebant  in 
terra  Pomeraaorum  matr^mque  civitatum ;  et  saUs 
injustum  fore,  si  aiiquam  novss  reUgionis  obser- 
vantiam  admitterent,  qu»  iUius  auctoritate  priua 
roborata  non  fuisset. » 

XLY.  SteUnum  igiturcumsuisnavigio  profectus 
Otto,  sub  noctem  in  urbem  PauUtio  ductus,  et  ia 
aedibus  ducis  collocatus  est.  Postridie  Poionorum 
legaU  causam  adventus  episcopi  primoribus  libere 
exponunt :  qui  tamen  se  patrias  leges  in  gratiam 
EvangelU  dimissuros,  prffifracte  negarunt  Ita  spe 
frustraU  menses  duos  et  ampUus  sine  fructu  ibi 
bsBserunt.  Tandem  iegatos  ad  ducem  Polonorum 
decreverunt,  sciscitatum,  an  ipsis  in  sterUi  solo 
diuUus  remanen,dum  esset,aDveroredeundum.His 


bat  adhuc  amborum  pueronim  pater,  tunc  domo 
abscens,  qui  bancquidemmutationem  graviter  tuUt, 
suorum  tamen  precibus  etvicinorumexempio  motus 
animum  et  ipse  mutavit. 

XLVI.Rediere  interim  e  Poloaia,  legaU  cam  Utte- 
ris  Boleslai  ducis.  Has  recitat  Vit»  scriptor  apud 
Henr.  Canisium  (96)  in  hunc  modum.  «  PoUslaus 
omnipotenUsDeifaventeclemeaUaduxPoloniorumi 
bosUs  omnium  paganorum,  genU  Pomeranicee  et 
populo  SteUnensi  promissa  fidei  sacramenta  seryan- 
tibus  pacem  firmam  et  longas  amiciUas,  non  ser- 
vanU  vero  ceedem  et  incendiaetaeternasinimicitias. 
Si  occasiones  qucererem  adversum  vos,  juxtaesse 
poterat  indignaUo  mea,  quod  quasi  fidei  vestrs 
transgressores  vosretrorsum  abire  conspicio,  et 
^  quod«  dominum  etpatremmeum  Ottonemepisco- 
pum,omni  bonoreac  reverenUa  dignissimum,  vita 
et  famainomai  popuioet  geateprfieclarum,  vestrs 
saiuU  a  Deo  vero  et  nostro  nunisterio  desUnatum, 
sicut  oportuit  non  suscepisUs,  neque  hactenus  se- 
cundum  Dei  Umorem  ilUus  doctrinee  [obedisUs.  » 
Omnia  beBOvestrfle  valebantaccusaUoni ;  sedinter- 
peUavere  pro  nobis  responsaies  etmeietvestriyho- 
ooraU  viri  ac  prudentes,  €  pnecipue  autem  ipse 
pontifex  apud  vos  manens,  evangeUsta  vester  et 
apostolus.»  HorumergoconsUioac  peUUoniaoquie- 
sceredignum judicans,servituUs  ao  tribnU  pondus, 
«  ut  jugum  CbrisU  eoalacrius  suscipiaUs,  vhocmodo 
reievare  decrevi.  Tota  terra  Pomeranorum  ducibus 
Poloniae,  quicumque  sint  iUi.  trecentas  tantum  ar- 


etStetinensessuosnunUosadjuDxere,cumpromisso,  D  gentimarcas  publici  ponderis  annis  singulis  per- 


«  ut  si  apud  ducem  perpetu»  pacis  stabUitatem 
obUnere,  tributumque  aUeviare  queant,  hisibi  co- 
ram  suis  etnostris  legaUs  ex  scriptofirmatis,Chri- 
sUanisseiegibus  sponte  inclinarent.  »  Atque  hsBC 
quidem  anno  1124  sunt  acta. 

Interim  Olto  cum  suis  Stetini  veram  fidem  bis 
persepUmanam,  praelata  cruce,  sacerdotaU  cultu 
ornatus,  pubiico  in  forro  praedicabat,  plebe  agresU 
magnonumeroconfiuente.Necidsinefructu:  «  duo 
enim  pulcherrimi  adoiescentes,  >  utscribit  Sefridus, 


solvant.  Si  bellumingrueritei,hocmodoeum  juva- 
bunt  .*  novem  patresfamiUas  decimnm  in  expedi* 
Uonem  armis  et  impensis  abunde  procurabunt^  et 
ejusdem  fanuUaeinterimdonUfideUter  providebont. 
Ista  servantes,  et «  fidei  ChrisUanfle  consenUentes  » 
nostram  pacem  porrectioae  pacis  et  manusetfleter* 
nse  vitflB  gaudium  coasequemini,  et  onmibus  op- 
portunitaUbus  vestris  prnesidia  semper  et  auxiUa 
Polonensium  tanquamsocii  etamiciexperiemioi.» 
XLYII.  His  in  pubUca  concione  iecUs  ingens  in 


(96)  Edit.  Basaag.,  t.  III,  p.  u,  p.  69. 


1297 


tltA. 


im 


populo  IsBtitia  oritur,  qui  s6  certatim  episcopo  in 
fide  erudiendos  obtulerunt.  Hoc  fervore  uteodum 
ratuM  Olto  publica  ad  Stetinenses  habita  oratione 
illos  ad  fidem  proTOcavit,  atqne  in  tantum  anima- 
vit,  ut,  dum  ipse  cum  suis  sacerdotibus  et  clericis 
urbis  fana  et  simulacra  dirueret,  ipsi  quoque  cives 
in  illis  demoliendis  operam  suam  conferrent.  His 
peractis  illos  in  fide  instruxit,  ac  ingenti  numero 
baptizavit.  «  Ordinatis  autem  illic  omnibus,  quae 
rudi  eccIesiaB  profutura  credebantur,  exstructaque 
basilica  diligenti  curain  medio  foro  Stetinensi^col- 
latisque  omnibus,  qu®  sacerdotalis  officii  ratio  posce- 
bat,  qui  populo  prseesset,  siculubiquefaciebat,  sa- 
cerdotem  investiri  curavit.  »Indepostea  discedens 
ad  Gratizcenses  et  Lubinenses  in  confinio  positos 
pervenit,  quibus  fidem  pariter  amplexis  exstructo 
altari  et  ordinatis  illic  sacerdotibus  per  Oderam 
fluvium  prospero  vento  ad  Julinse  littora  cum  suis 
reversus  est. 

XLVin.  In  illa  civitate  ab  incolis  ad  Stetinensium 
exemplum  melioraedoctiscum  gaudioexcepti  brevi 
temporetotam  fere  urbemetprovinciamDeoacqui- 
sierunt.  «  Et  quia  oivitas  haec  in  meditullio  sita  est 
Pomeraniffi,  civesque  Julinenses  fortes  etduraB  cer- 
vicis  sunt,  cum  dux  Vrotizlaus  et  principes  terree 
sedem  episcopatus  fore  censuerunt :  scilicetutgens 
aspera  exjugi  doctorispr8esentiamaDsuesceret,nec 
ad  pristinos  rediret  errores ;  el  quod  de  medio  ad 
omnes  terrse  terminos  chrisma  et  alia,  quse  ab  epi- 
acopo  accipienda  sunt,  facilius  deportari  possent. 
Itaque  duas  illic  basilicas  fieri  praecipiens,  altaria 
tantum  etsanctuaria  sanclificavit  Otto  ad  aliafesti- 
nans.  Episcopus  enim,  ut  postea  scribit  Sefridus, 
propterfestinationem  deepiscopatuPomeranicB  pro 
Yoto  suo  tunc  ordinare  non  potuit,  sed  de  prudentia 
ducis  confisus,  ei  ex  otio  commisit  ordinandum.  At 
illeduxunumdecapellanissuisAdalbertumnomine, 
quem  de  latere  suo  cum  aliis  duobus  sacerdotibus 
inadjutoriumconcesserat  episcopo,  prsesulatus  ho« 
nore  in  gente  illa  sublimavit.  »  Patet  id  quoque  ex 
bulla  Innocentii  de  a.  H40  (97)  ad  hunc  ipsum  Al- 
bertum  Pomeranorum  episcopum  :  statuimus  c  ut 
in  civitate  Wolhnensi  in  ecclesia  B.  Alberti  episco- 
palis  sedes  perpetuistemporibushabeatur.  »  Etipse 
Adelbertus  se  primum  Pomeranorum  apostolum 
scribitin  litteris  a.  il53datis  (98).  «  Ex  quo,  ait, 
primum  gens  Pomeranorum  devoto  studio  domini 
Boiizlai  gloriosi  Polonorum  ducis  ac  praedicatione 
Ottonis  venerandi  Babenbergensis  episcopi  fidem 
Christi  ac  baptisma  suscepit  sub  principe  eorum 
Wartizlavo,  communis  eorumdem  principum  electio 
et  domini  papse  Innocentii  consecratio  mequamvis 
indignum  primum  Pomeraniae  prflefecit  episcopum 
sub  aposloIiciBconfirmationis  testato.  > 

XLIX.  WoUino  seu  Julina  digressi  novi  apostoli 
Dordonam  ibi  in  honorem  S.  crucis  insignem  basi- 
licam  construxerunt  et  baptizatis  incolis  Golobre- 


A  gam  seu  Colbergam  superKttus  marissilam  perve- 
nerunt  ubi  oonversionis  negotium  cunctantius  non 
nihilprocessit,  quodcivium  plerique  urbis  marilimfle 
negotiandi  causa  abessent  ac  caeteri  in  eorum  ab- 
sentia  nihil  inreligionemutandum  censerent.  Cre- 
bris  tamen  Ottonis  exhortationibus  moti  et  ipsi  su- 
scepto  baptismo  EccIesicB  sunt  aggregati,  fundato 
ibi  pariter  altari  et  sanctuario.  Hinc  unius  diei  iti- 
nere  progressi  ad  Belgradiam  seu  Belegardiam  ca- 
strum,  metam  ibisacraesucB  expeditionis  etiam  hu« 
jus  loci  conversione  posuerunt. 

Otto  igitur,  ut  tempore  paschali  an.  1125  ad 
Ecclesiam  snam  Bambergensem  reverti  posset,  an- 
tequam  e  Pomerania  discederet,  singula  adhuc  loca 
in  reditu  lustrare  voluit,  ut  qnse  forte  primo  labori 

g  defuissent  secundis  curis  suppleret  aut  perficeret. 
Et  vero  maximo  suo  gaudio  ecclesias,  quas  primo 
rudes  et  imperfectas  reliquerat,  jam  interim  con- 
summatas  reperitope  sacerdotum,quosubiquecon- 
stituerat ;  quas  etiam  consecravit,  et  fidelibus  recens 
conversis  confirmationis  sacramentum  impertivit. 
Id  quoque  ingenti  ei  solatio  accidit,  quod  plures 
adhuc,  qui  in  primo  ejus  adventu  peregre  aberant, 
salutari  unda  cceteris  aggregare  potuerit. 

L.  Priusquam  autem  neophytis  suis  valediceret, 
quaedam  disciplinse  morumque  capita  litteris  consi- 
gnata  reliquit,  uttestatur  Urspergensis  ad  a.  H25 
ex  quo  illa  huc  apponimus,  quia  exinde  EccIesiaD 
hujus  temporis  disciplina  et  gentis  mores  optime 
cognoscuntur,  quae  partim  etiam  refert  Sefridus. 

r  Itaque  Pomeranis  m  conversis  et  baptizatis  ecclesias 
construxit  Ottoet  consecravit ;  ethaecsecundum  SS. 
Patrum  instituta  eos  servare  docuit.  Scilicet  ut  fe- 
ria  sexta  abstinerent  a  came  et  lacte  more  caetero- 
rum  Christianorum. »  Ergo  lacticinia  cque  ac  car- 
nes  tunc  erantprohibita  indiebus  abstinentiae,  qui- 
bus  tamen  Sabbatum  necdum  accensebatur.  «  Do- 
minica  die  vacentab  omni  opere  malo,  et  ad  eccle- 
siam  divinumofficium  audituriveniant,  ibiqueora- 
tionibus  studiose  insistant.  »  Opus  malum  hictam 
de  opereservili  prohibito,quamdequocunquepec- 
caminoso  saltem  publico  intelligi  potest.  c  Solemni- 
tas  Sanctorum  cum  vigiliis,  velsecundum  quod  eis 
indicatum  fuerit,  cum  omni  diligentia  observent.» 
Festa  ab  eis  observanda  heec  reoenset  Sefridus  in 
vita,  de  Incarnatione,  de  Nativitate,  Circumcisione, 

"  Apparitione,  Preesentatione,  Baptismate,  Transfigu- 
ralione,  Passione  et  Resurrectione  atque  Ascensione, 
de  Adventu  Spiritus  S.,  de  vigiliis  et  natalitiis  apo- 
stolorura  et  aliorum  martyrum  et  sanctorum.  «  Sa- 
crosanctaro  Quadragesimamjejuniis,  vigiliis,  elee- 
mosyniset  orationibusdiligentissimeobservare  stu- 
deant :  r>  quibus  Sefridus  etiam  Quatuor  Tempora 
addit. 

Qu8B  sequentur,  in  Sefrido  omissa,  ritus  bapti- 
smi  tunc  temperis  usitatos  concernunt.  Infantes 
8U0S  in  Sabbato  sancto  Paschae  et  Pentecostes  cum 


(97)  Dregeri cod.  diplom.  Pom.,  p.  1. 


(98)  Loc.  cit.,  p.  3. 


1299 


8.  OTTONIS  BAMBBB6ENSIS  EPISCOPI 


1300 


candelis  6t  oappa,  qu»  didtur  Testis  candida,  et  A  Harzheim  (99),  unde  nos  notabiliora  excerpsimns. 

patriniscomitantibus  adbaptismum  deferant,eos- 

quevesteinnocentiffiindutosper  singulos  dies  usque 

in  octavamdiemejusdemdieiSabbati  adecclesiam 

deferant,  et  celebrationidiyini  oflBcii  intcresse  sata- 

gant.  «  Hoo  etiamdistrictaredargutioneprohibuit, 

ne  filias  suas  necarent,  quod  nefas  maxime  inter 

eos  vigebat : »  ne  etiam  filios  soos  aut  filias  suas 

ad  baptismum  teneant,  sed  sibi  patrinos  qusBrant, 

patrinis  etiam  fidem  et  amicitiam  ut  camalibuspa- 

rentibus  servent.  «  Interdixit  etiam,  ne  quis  com- 

matrem  suam  ducat  in  uxorem,  neque  propriam  co ' 

gnatam  suam  usque  insextamet  septimam  genera- 

tionem.  »  En  gradus  cognationis  camalis  et  spiri- 

tuaiis.  c  Unusquisque  contentus  sit  una  uxore.  » 


<c  Discessuras  a  vobis  tradovobis,  qusB  traditasunt 
nobis  a  Domino,  arrham  fidei  sacct»  inter  vos  et 
Deum,  septem  scilicet  sacramenta  Ecclesiffi  quasi 
septem  sigaificativa  dona  Spiritus  sancti,  quibus 
intendendoin  laboribus  etcertamine  hujusvitflBnon 
deficere,  scd  proficere  vestra  possit  Ecclesia,  suos- 
que  defectus  reficere.  Videte  ergo  et  tenete,  ut 
sciatis  diligenter  enumerare  quaB  tradimus  vobis 
discedentes  a  vobis.  » 

Enumerat  postea  illa  sacramenta  alio  nonnihil  or- 
dine,  baptismum,  quem  «  tempore  oportuno,  scili- 
cetin  Sabbato  sincto  PaschflB  ac  Pentecostes  »  con- 
ferri  prsBcipit.  De  sacramento  oonfirmationis  seo 
unctione  chrismatis  in  fronte  monet,  illud  «  non 


SequentiaadpaganosPomeranommritus  spectant:  n  usque  in  senectam  differendum  >»  esse, «  ut  qaidam 


«  Ne  sepeliant  mortuos  Christianos  inter  paganos 
in  silvis  autin  campis,  sed  in  coBmeteriis^sicutmos 
est  omnium  Christianorum.  Ne  fiistes  ad  sepulcra 
eorum  ponant.  Omnem  ritum  et  pravitatem  paga- 
namabjioiant;domo8  idolorum  non  construant; 
pythonjssas  non  adeant ;  sortilegi  non  sint.  »  His 
quffidam  addit  ex  primitiYffi  Eoclesiffi  more  desum- 
pta,  eodem  tamen  ex  finenunc  Pomeranis  ad  tem- 
pu8  inculcata,  quo  gentibus  recens  conyersis  per 
apostolos  imposita,  quorum  adeo  decretum  incon- 
oilio  Hierosoljmitano  necdum  sflBculo  xu  pleneexo- 
leverat.  Sequitur  enim  :  a  Ne  quid  immundum 
comedant,  nonmortioinum,non  suffooatum,neque 
idoiothjtum,  nequesangoinemanimalium.Necom- 
municent  paganis,  nec  cibum  aut  potum  cum  eis 


putant,  sed  in  ipsius  adolescentiflB  fervore  perci- 
piendum,  quia  illaetas  magis  obnoxia  est  tentatio- 
nibus.  »Tertio  locoponitunctionem  infirmorumab 
omni  Christiano  in  agone  morlis  desiderandam  et 
percipiendam.  Quartum  dicit  sacramentum  eucha- 
ristiaB,  ad  quod  sumendum  frequenter  missas  cele- 
brari  jubet.  aOportet  tamen, »  addit,  «et  vos  ipsos 
ter  vel  quater  in  anno,  si  amplius  fieri  non  potest* 
et  confessionem  facere  atque  ipsi  sacramento  com- 
municare.  »  De  quinto  seu  poBnitentia  nil  aliud  spe- 
ciale  monet ;  t  quinque  autem  haBC  saoramenta 
quasi  generalia  sunt  et  omni  Christiano  necessaria : « 
reliqua  autem  duo  particularia,  pro  certo  tantum 
hominum  statu  instituta  et  cuivis  libera  ;  sextum 
nempe  seu  conjugium^  ac  septimum  seu  ordines 


aut  in  vasculis  eorum  sumant,  ne  in  his  omnibus  ^  saori.  PrflBprimis  hic  uxorum  pluralitatem  genti  huic 


oonsuetudinem  paganam  repetant.  > 

c  Injunxit  etiam  eis,  ut,  dum  sani  sunt,  veniant 
ad  sacerdotesEcclesiffi,  ut  oonfiteantur  peccatasua: 
in  infirmitate  autem  sua  vocent  presbjteros  ad  se, 
ut  confiteantur  peccatasua,  etcorpus  domini  acci- 
piant.  Instituit  etiam,ut  de  perjuriis,  de  adulteriis, 
de  homioidiis,etde  cffiteris  criminalibus  secundum 
canonum  instituta  poBuitentiam  agant,  et  in  omni 
Ghristiana  religione  et  observatione  obedientes 
sint.  »  Testantur  hflBC  de  usitata  tum  adhuo  Eccle- 
siis  ciroa  poBnitentesdisciphna.  Demum  «  mulieres 
postpartum  adeoclesiam  veniant,  et  benediotionem 
a  sacerdote,  sicut  mos  est,  acoipiant.  »  Recitat  dein 
Urspergensis  nomina  civitatum,inquibus  prsBdica- 


usitatam  prohibet.  «  Si  quis  ergo  in  vobis  est,  • 
inquit,  «  qui  plures  habuerit  uxores  ante  bapti- 
smum  nuno  unam  de  illis,  qun  sibi  magis  placet, 
eligat,  dimissisque  aliis  hanc  solam  habeat  ritu 
Christiano.  »  Ad  sacramentum  ordinis,  a  qui  mori- 
bus  ac  scientia  magis  idonei  sunt,  invitandi  potius 
quam  trahendi.  »  Undeeosexhortatur,utdelib6ris 
suis  ad  clericatum  tradant «  liberalibus  studiis 
priutt  diligenter  instructos,  »  ut  ipsi  per  se,  sicut 
aliffi  gentes,  de  iingua  sua  Latinitatisconscios  pos- 
sint  habere  clericos  et  sacerdotes. 

Sermonem  suum  ita  tandem  concludit : «  Quapro- 
pter  omni  honore  ao  reverentia  eadem  saoramenta 
servate  diligenter  et  veneramini :  docete  ea  filios 


vit  Otto,  perperam  tamen  ineditis  expressa  :  Piriz,  D  vestros,  ut  memoriter  teneant  et  diligenter  obser- 


Stetin,  Yulingnmen,  i.  e.  Wolin,  Camin,  Coiberch, 
Belgrado,  Lubingresch  seu  Lubin  et  Gresoh  sive 
Gradiz. 

LL  Facile  vero  quis  hio  videt,  potissima  tantum 
ecclesiasticffi  disoiplinffi  oapita  pro  Pomeranis  esse 
oonscripta,  nonipsam  dogmaticam  doctrinam,  quam 
in  libris  ab  eo  haud  dubie  relictis  legere  poterant, 
non  item  priora.  Dootrinam  quoquede  sacramentis 
eis  vaiedicens  sermone  primum,  dein  etbrevi  scri- 
pto  commendavit.  Hano  refert  Sefridus  et  ex  eo 


vent  in omnes  generationes.  Ecce  habetis  ecolesiam, 
habetis  sacerdotem,  dehis  omnibusetqufficunqae 
sunt  necessaria  vobis,  abundantius  vos  instruere 
scientem.  Ipsum  ergo  sicut  me  audietis,  honorantes 
et  amantes  eum,  et  qufficunquevobisdiieritfacien- 
tes.  Et  nuno  ego  vado,  iterum  cito  reversurus  ad 
vos.  Valete  in  Domino,  dilectissimi.  » 

Lll.  Igitur  Otto  a  dilectis  soisneophjtis  non  sine 
laorjmis  (egre  avulsus,  adhuc  mense  Februario 
anni  1125  in  Poloniam  rediit,  ingenti  gaudio  a  Bo- 


(99)  Concil.  Germ.,  t.  III,  p.  302. 


1301 


VITA. 


1302 


leslaoduceexceptus,  atqaemagoificedonatus  splen- 
dldissitno  cutncomitatuia  Bohemiam  reductus.  Ibi 
Uladislaum  ducem  peue  jam  in  exlremis  agentem 
reperit,  eumqueadpacemoumSobiesIaofratre  suo 
exsule  et  paulo  post  successore  persuasit.  Yel  uni* 
cum  hocfactum  Oltonis  reditum  ad  annum  1125 
extra  omne  dubium  ponit  ;Uiadislau8  enimpaulo 
postdie  l2April.  hujus  anni  defunctus  est.  Otto 
autemomnis  moreimpatiens  Rambergam  contendit, 
per  Gladubriam  monasterium,  ubi  priore  an^io 
transiens  ecclesiam  dedicaverat,  suam  dioecesin  in- 
gressus.  Redilum  hunc  paucis  describit  Ebbo  alter 
ejus  biographu8:<c  tandemflnesperegrinationissuiB 
egressus  »  ad  monasterium  c  Michilvet  venit  »  feria 
tertia  majoris  hebiiomadas  seu  d.  21  Martii,  ubi 
«  occurrentibus  sibi  raultis  de  clero  etpopulo  Bam- 
bergensi  coenam  Dominicam  celebravit.  »  Eaocca- 
sione,  ut  videtur,  eidem  monasterio  donationem  a 
Carolo  de  Smalenohe  banni  obligatione  stabilivit, 
sigillique  sui  impressione  munivit «  ipsa  die,  qua 
ipsumpersecorpusilliusinibi  sepultursBtradidit,  » 
ut  ex  ejus  arcbivo  liquet  (tOO).  Inde  autem  disce- 
dens  «  Sabbato  sancto  PaschsB  Turstatt »  seu  Tener- 
statt  S.  Jacobi  ecclesiam  in  suburbio  Bambergensi 
«  adiit,  sed  ea  die  urbem  intrare  distulit.  Maneergo 
primo  resurrectionis  Dominic»  (1  )i)  Bambergen 
sem  Ecclesiam  geminata  excepit  laetitia  tam  j  ucnndi- 
tate  paschalis  festi,quam  etiam  adventu  pii  Ottonis 
illustrata.Convenitetiamtotacivitas  novum  nostri 
temporis  apostolum  excipiens-.  »  —  «  Sic  infinito 
stipatus  agmine  processit  ad  ecclesiam,  quibus  ille 
verbum  Dei  solitaeructans  dulcedine,  Pomeraniam 
Ghristilegibussubjugatam  annuntiabat,  et  cuncto- 
rumafTectusad  considerandam divinae  pietatisgra- 
tiamaccendebat.»  Intertantostam  enlfletitiaeapplau- 
sus  non  deerat  pio  pastori  commiserationis  doior 
de  incendiOy  quod  Bambergensis  civitas  in  ejus 
absentia  perpessa  est  a  1124,  d.  28  Aug.  quafesti- 
yitas  S.  Hermetis  M.  agebatur, «  cujus  pretioso 
corporelocusipsein  primordioperfundatorem  suum 
R.  Hearicum  nobiliter  est  insignitus. 

LIII.  Quseporrogesseritsanctus  praesulpoststmm 
in  dioecesin  reditom,  paucis  recensuit  Sefridus. 
«  Omnia,  qu8B  dudum  inoboaverat  coenobiorum  et 
ecclesiarum  septa,  quantocius  consummare  accele- 
rabat,  ne  si  quid  in  bis  neglectum  foret,  subtractum 
de  mercede  sua  posteadoleret»Huc8pectatcbarta 
Ottonis  «  data  et  confirmata  anno  Dom.  Incarnationis 
1126,  indict.  XIV,  (102)  xii  Kalend.  Junii,  feria  m, 
in  synodo  Babenbergensi  in  prsesentia  cleri  et  popiih 
(103).  »  In  illaprofiteturd  Otto, «  secellam  S.  Fidis» 
in  occidentali  parte  montis  B.  Michaelis  a  se  con- 
structam,  cum  omcibus  appendiciis  suis  coenobio  S. 
Michaelis  donasse  ea  conditione,  ut  septem  fratres 

(100)  God.prod.,  n.  lxxxj. 

(101)  D.  29  Mart.  a.  1125. 

(102)  L.  IV. 

(103)  Ludwig  script.  Bamb.,  p,  1122, 

(104)  F.,  aceersiantur. 


A  etdnoconversiexeodemcoenobioibihabitent,  «qui 
in  eadem  cella  quotidianas  circa  divinum  obsequium 
excubias  agant,  et  propriis  utilitatibus  tam  foris 
qoamintra  serviant.  »  His  etiam  abbas  Hermannus 
incircuitu  CelleBtriginta  jugera  ad  fariendos  horlos 
et  pomaria  contulit^utietepiscopusdiversaprsedia 
cum  «  hospitali  S.  Gertrudis  »  ex  altera  parte  flnmi- 
nis  ;  quorumadvocatiasvariis  advocatiscommisit, 
scilicet  a  Gebehardo  comiti  de  Sulzbach,  Bortolfo 
comiti  de  Blassenberg,  Botoni  comiti  de  Gichen, 
Poponicomiti,  Hermanno  deBamherg,  Rapotoni  co- 
mili  »  et  aliis,  et  quidemhocpacto,«utper  semet- 
ipsossine  subadvocatis  easadministrent,  placitum 
yero  cum  colonis  nequaquam  ponant,  nisi  aut  de 
percussura,  aut  de  furto  aut  de  irrupto  agrorum 

B  iimite,  vel  certe  si  adversianlur  (lOi)  a  praeposito 
vel  priore.  Quinque  dies  in  anno  quilibet  rusticus 
suo  operatur  advocato.  »Snbscribuntur  inter  alios 
«  Eberhardus  preepositus  et  Egilbertusdecanus.  » 

Henrico  V  imp.  ad  an.  1125,  d.  25  Mail  mortui 
ac  SpirflB  sepulto,  Adalbertus  Mognntinus  aliique 
episcopiacprincipesdatisadOttonem  nostrum  litte- 
ris  illum  ad  curiam  in  festo  B.  Bartholomaei  apud 
Mogunliampro  eligendonovoregecelebrandam  in- 
vitarunt  (105j.  Eum  tamen  electioni  Lotharii  regis 
d.  30Aug.interfuissehandle$ro.  Aiia  adhuc  ejusdem 
Moguntini  exstat  epistola  (106),  qua  Ottonem  post 
mortem  Ruggeri  Herbipolensis  episcopi  pro  substi- 
tuendo  successore  ad  synodnm  invitat ;  id  quod  ad 
anDumlt25spectareaIibi  (107)ostendimus:  nec  ta- 

p  men  ibidem  comparuisse  videtur, 

Ad  quem  porro  annum  pertineat  Ottonis  Halber- 
stadiensis  episcopi  adnostrum  epistola  (108),  qua 
ei  miserum  suum  statum  conqueritnr,  ejusque 
auxilium  implorat,  haud  facile  statuerim.  Data  ea 
estpost  proximam  expeditionem,  in  qua  ob  hono- 
rem  regni  et  Ecclesifle  diligentius  cffiteri';  lahoraverit- 
Id  de  infausta  Lotharii  regis  expeditione  contra 
Sobieslaum  Bohemise  ducem  mense  Februario  a. 
1126  suscepta  intelligendum  existimo,  in  quaSaxo- 
nes  magno  numero  interfuere,  ut  refert  Annalista 
Saxo  et  annales  Hildesienses.  Heec  itaque  epistola 
ad  eumdem  annum  consignanda  videtur,  quod  etiam 
ejus  epiloguspersuadet.ccProinderogamus,  qnate- 
nus  litteras  vestras  ad  metropolitanum  dirigatis,et 
ut  in  causa  nostra  diligens  esse  velit  causa  vestri. 

D  efflagitetis.  Rogamus  quoque,  ut  ubicunque  conci- 
lium  prohuj  us  rei  discussione  con  vocetur,  vos  adesse 
velitis.NecdumigilurhacdecausasynodusquaBdam 
habebantur,  qucB  primum  a,  1129  Moguntiae  fuit 
decisa,  reverso  jam  alteraviceOlloneePomerania. 
LIV.AnxiahucusqueOttonemnostrum  sollicitudo 
tenebat  de  novella  sua  in  Pomerania  plantatione. 
Hsec  eo  magis  necessaria  erat,  quod    inaudierat, 

(105)  God.  prob.,  n.  lxxxu. 

(106)  Harzheim  concil.  Germ.  t.  III,  p.  298. 

(107)  Episc.  Wirceb.,.  p  61. 

(108)  Ludwig  Script.,p.  824. 


1303 


S.  OTTONIS  BAMBIRGENSIS  EPISCOPI 


1301 


Stetinenses  et  Julinenses  sacrificulorum   suorum  A  chizatos  ac  pro  tempore  instroctos  baptizavit,  et 


suasu  ad  avitas  superstitiones  rediisse»  Christum 
simul  et  idola  colentes,  quod  fuse  enarrat  Ebbo. 
Secundam  adeo  profectionem  in  Pomeraniam  necessa- 
riam  duxit,  de  qua  ita  scribit  Sefridus :  «  Post  haec 
triennio  domi  detentus  Otto,  post  quadriennium, 
quamvis  multis  domitenereturnegotiis,ipsetamen 
amore  noveUsB  coloniffi  suaB  flagrans,  omDibus  post- 
positis  ijlam  revisere  aggreditur.  »  Dubium  inde 
scriptoribusmotum,quoanno  alterumhoc  inPome- 
raniam  iter  sit  institutum,  pierisquein  annum  1128 
consentientibus.  Nos  annum  1 127  praeferendum  cen- 
semus,  ductirationibus  partim  in  ipsa  narratione 
occurrentibus,  partimpostea  refcrendis.  Triennium 
itaque  a  Sefrido  memoratur  de  incepto  tantum  in- 


totam  illam  helxiomadamdoctrinflesacrisqueoperi- 
bus  instabat  gaudio  ingenti,  adeo  ut  vere  Spiritus 
sanctipraesentiam  iliic  adesse  certissimeconstraret. 
Ilaque  concilium  hoc  oon  antea  solutumest,  quam 
principes  ipsiet  omnes,quicum  eis  advenerant,ba- 
ptismi  sacramenta  percepissent. » 

Substilit  ibi  adhuc  cum  duce  episcopus,  acduos 
antese  prer^byteros  UdalricumetAlbinum  preemisit 
HoiogastumseuWolgastum,  viam  Cvangelio  ]>ara^ 
turos.IUuc  jam  in  prima  sua  preedicatione  penetrare 
volebat  Otto,  uti  et  in  reliquas  adhuc  tres  civitates 
cum  vicis  et  insuiis  earum,  Uznoimiam ,  Gozgangiam 
etTiminam.  Wologastum  itaque  venientes  prcedicti 
sacerdotes,benignequidema  prflefecticonjuge  sunt 


telligimus,  areditu  nempe  a.  1125^  d.29  April.  us«  g  excepti,  sedabincolis  mox  adnecem  quaesiti, qnaio 


quead.  3l;Mart.  1 127.Quadriennium  vero  abincepto 
primo  itinere  d.25  April.  a.  1124  meliorem  auctores 
conciJiandi  viam  doctoribus  relinquentes. 

(( Igitur electus  Dei  pontifex,  a  ut scribit  Ebbo,  »  au- 
diensinimicum  bono  seminizizaniasuperseminassey 
petitabenedictione  a  domino  apostolico  Honorio  II 
et  serenissimo  rege  Lothario  barbarorum  fines 
rursum  adire  disposuit.  PraBparatis  itaque  viae  ne- 
cessariis,  pluribus  etiam  ministris  et  cooperatoribus 
assumptis,  in  CcenaDomioi  sacratissima(i09)post 
confectionem  chrismatis  et  missarum  solemnia  de- 
vote  peracta,  jejunus  et  sandaliis,  sicut  altari  asti- 
terat,  ornatus  eiato  crucisvexilloiterpraedicationis 
arripuit.  )>Nolim  hic  reoensere  quae  porro  actame- 
morant  in  hoc  itinere,  quod  hac  vice,  ne  Bohemiae 
etPoloniae  ducibusdenuomolestus  esset,perSaxo-  ^ 
niam  et  marchiam  Brandenburgicam  disposuit,  et 
apud  Hallamnaves  victualibus  onerans,perAlbam 
flumen  in  Havelam  perlapsus  Leutitiaeusq^uelittora 
adductus  est.lbi  cuDcta  sua  quadr&ginta  curribus 
imponensTiminam,hodieDemmin,civitatemPome- 
raniae  transportavit.  IbiWortisIaum  ducem  a  Lui- 
titiorum  expugnatione  reyersum  reprit,  a  quo  pro 
veteri  amicitia  susceptus,  res  suas  navigio  impositas 
tridui  itinereUznoimam,  nunc  Ussedom  praemisit, 
ipse  pedestri  itinere  ducem  illuc  subsecutiis. 

LY.  Hoc  in  loco  interim  sacerdotes  ab  Ottone 
prima  vice  relicti  populum  jam  magna  ex  parte 
converterant.  Dux  vero  sancti  prsBsulis  monitu  re- 

gionis  totius  primoribus  generalem  conventum  ad 


et  adducto  secum  illuc  episcopo  fere  omoes  ad  se- 
cipiendam  ejus  praedicationem  et  fidem  eleganti  ora- 
tione  persuasit :  unde  etiam  perorantem  sibi  episco* 
pum  tranquille  audierunt.Laetimihujus  conventus 
exitum  ita  describitSefridus :  (c  Quosdam  jamdudum 
Christianosy  sed  errorepaganismidenuo  inquinatos, 
praesenti  sermone  ad  compunctionem  et  validam 
cordis  contritionem  emollitos,  cum  roagno  fructu 
aspicientium  per  manus  impositionem  Ecclesiae  re- 
conciliavit  ;aIiosautem  certatimseofferentes.cate- 


nec  effugissent,  nisi  superveniensdux  cum  episcopo 
tumultum  sedasset,  eiquepablice  loquendi  faculta- 
tem  impetrasset.  Erat  tunc  animorum  mira  muta- 
tio  :  nam  «  tandiu  mansitin  loco  illo  disputans  et 
suadensderegnoDei^  quousqueomnis  populuafidei 
sacramenta  percipiens  fana  sua  destrueret,  et  ec- 
clesiae  sanctuarium  cum  altari  praepararet :  quod 
episcopusconsecransJoannempresbyterum  eis  or- 
dinavit,  et  ut  reliquam  basilicae  formam  post  suum 
discessum  promoveret,  admonuit.  » 

LVI.WoIgastodigressus  Otto  sineWortislaoduce 
Gozgangiam  seu  Gozgaviampervenitoppidumtunc 
cum  castro,nuncvicumadPanim  flavium  Gutzkow 
nuncupatum .  I  ncolae  opera  praeprimis  Mizlai  ioci  do- 
mini,  quem  nuperUsedomibaptizaverat,faciieqai- 
dem  aurespraebuere,  metuebant  autem  fano  suo, 
quod  insignerecens  magnissumptibusexstruxerant. 
Ab  episcopo  autem  demum  persuasi,  ipsi  suis  ma- 
nibus  delubrum  cum  simulacris  demoliti  sunt,  et 
paulo  post  baptizati.  Ut  vero  eos  de  amisso  fano 
consolaretur,  basilicam  ibidem  construxit,  et  non- 
nihil  absolutam  solemni  ritu  dedicavit. 

Interim  maximain  populo  fiebat  perturbatio,  quod 
Boleslaus  Poloniae  dux  cum  infesto  exercitu  Poroe- 
ranise  Qnibus  immineret,  eorumperfidiam  et  a  fide 
defectionem  graviter  ulturus.  Unicum  hic  in  sancto 
episcopo  perf ugium  erat,  quieorumrogatuassum- 
ptis  secum  clericis  et  gentis  legatis  duci  obvium  se 
dedit,  eique  aegre  tandem  persuasit,  ut  firroatis  de- 
nuo  prioribus  sacramentis  et  pace  reddita  ad  sua 


projimamPentecosten  d.22MaiiUznoimamindixit,  D  rediret.  Quo  ipso  magis  in  fidefirmatisunt,  eteam 


rursusamplectendam,  quam  partiro  abjecerantpar- 
tim  paganis  superstitionibus  vitiaverant,  animaU 
Stetinenses  et  JuUnenses.  Ad  hos  igitur  profectus 
Otto,qnamvis  non  sine  magno  vitae  discrimine,in- 
genti  labore,  pluribus  miracuHs.  et  Witsaci  civis 
opuIenti,quiaDaniscantus  insigni  miraculo  perOt- 
tonem  liberatus  fuerat,  impigra  apud  conci ves  opera 
Stetinensesprimo,  deinetJuIinensesad  ejuratam  re- 
tigionpmrftr1iixit,acsemidirutamabipsisS.AdaIberti 
ecclesiam  suis  sumptibus  reparari  curavit 


(109)H.  a.  d.  dlMart 


1305 


VITA. 


i306 


Qao  autero  temporehfficcontigeriDt.palain  fitex 
narratioDe  Sefridi  de  rustico  divinitus  punilo,  qui 
in  agro  cum  uzore  sua  fruges  metebat  in  festo  As- 
suraptioDisB.MariflB,  qufleerat  feria  secunda.  Hic  a 
preBtereuDteOttonis  saeerdotemoDitus,  ut  cessaret, 
et  festo  hooorem  haberet,  reposuit.  «  Heri  propter 
DomiDicam  dod  liouit  operari,  etiterum  hodie  va- 
caredebemus.Quaeest  hfiec  doctriua,  quae  hominAs 
a  rebus  Decessariis  boDis  jubet  cessare  ?  quaodo  ergo 
collectas  videbimusfruges  Dostras?  »  Vel  sola  hsec 
nola  secuDdiehujusPomeraDicaBexpeditioDis  epo- 
cham  determinat,  aDoum  uempe  1 127  quo  festum 
AssumptioDis  in  secuDda  feria  evenit. 

LVII.  Hisio  Pomeraniapro  fidegestis,  etiam  ad 
Rutheros  seuRugiauospergere  coDslituit :  quos  ta- 
men  cum  sub  dauorum  archiepiscopi  jureesse  re- 
scivit,  alieDae  messi  se  immittere  Doluit.  Domum 
igiturredire  parabat.miuis  etiam  ac  litt^ris  evoca- 
tus:  c  Lotharius>ieDimrex,utscribitEbbo,acaBteri- 
que  priucipes  diuturuam  beati  viri  segre  fereutes 
absoDtiam,  utpote  qui  coDsiUis  et  piis  artibus  pree 
caeteris  tUDc  temporisregDumDobilitare  coDSueve- 
rat,  prfiBcipieudo  simul  et  peteudo  maDdaot,  ut  se 
quautociusexpediret,  etBabenbergensem  Ecclesiam 
desiderato  suo  rediturecrearet.  >  Quiuimo  rex  jure- 
jurando  afiQrmaverat,  se  res  jd  ejus  suum  redactu- 
rumdomiDium,Disiquamprimum  rediret(llO).  His 
miDis  aocessere  WigaDdi  abbatis  Tharisiensis  lit- 
tersB(lll),  quibuseum  summopere  ad  reditumhor- 
tabatur,  etiamabEcclesi6Bsu6Bdamna  prfficaveuda 
necetsarium,  uDdeetilhcircafestum  S.  Mauritiiin 
SaxoDiam  usque  obvius  processerat. 

His  igitur  c<  legationibns  coutraire  dod  valcDs  » 
FomeraDorum  apostolus  c  yisitatis  circa  circum 
fidelibus  et  iu  fide  coufirmatis,  Christo^  eui  credi- 
deraDt,  eoscommeDdaDs,iter  cum  suis  aggressus 
est.  Cumque  emcDso  itinere  iD  PoIoDiam  veDisset, 
dux  Boleslaus  autiquus  su8b  familiaritatis  custos  so- 
lita  eum  beuigDitate  excipieDs  taota  meilifluaB  do- 
ctriD»  ejus  iDlendebat  aviditate,  ut  evolutis  octo 
diebus  vix  dilecto  patri  liceutiam  abeuudi  iodulge- 
ret.TaDdemlongoperegriDatioDis  hujus  laborecoD- 
summato,  iu  vigilia  S.  Thom»  apostoli  Otto  Deo 
digousepiscopusetPomeranorum  apostolus  Eccle- 
siam  suam  desiderabili  adventu  laBtificaus,  omDi 
utriusque  professiouis  etsexus  plebeiu  uDum  cod- 
currcDte  summa  cum  j  ucunditate  et  spirituali  gaudio 
pater  a  fihis  suscipitur.  »  Duravitautem  altera  haec 
sacra  expeditio  a  die  31  Martii  usque  ad  20  Dec. 
a.  4 127  cui  potius,  ut  vidimus,illiganda  est,  quam 
sequeuti  auDo,  quo  plerumque  domi  erat. 

LVIil.  Ex  superius  citata  Wigaudi  abbatis  ad 
OltoDem  epistolaqoaedamadhucreferrejuvat,  qu» 
GermaDiseac  praecipuffidioecesisBambergeDsis  sta- 
tum  coocerDUDt.  «  Nolumus  vos  igDorare,  scribit, 
quia  ex  quo  recessistis,  semper  immiDebat  nobis 


A  dies  aDgustiffi  et  tribulatiouis.  ViraDDuseuim  Cod- 
radus  totopeaeaDoo  iDcastello  Nurembergensimo- 
ratus  booa  episcopatus  sibi  viciDa  devastavit,  de 
redditibus  vestris  frumeutum  ex  parte  abstulit, 
ceosumsibi  persolvi  statuit,  viliicumde  Rustall  bis 
captivatum  omoibusrebus  suisdispoiiavit.  losuper 
urbem  Babeoberg  callida  machioatiooe,  ut  fertur 
appreheodere  studuit ;  sed,  Deo  gratias,  iDiquitas 
ejus  nequaquam  prsavaluit.  Ego  eoim  et  Cooradus 
custos  de  dispeosatiooe  oobis  credita  solliciti  prffi- 
sidia  et  custodes  cum  cnteris  fidelibus  vestris  de- 
putavimus.militibus  prout  opus  erat  stipendia  ero- 
gavimus,  reiiqua  omoia,  qu»  commisistis,  dihgeo- 
ter  procuravimus. » 
CooradusistefratereratFriderici  de  HoheDstauf- 

Q  fen  ducis  Sueviae,  qui  suam  matrem  Agoetem 
Heorici  V  imp.sororem  propinquius  jus  ad  regnum 
se  habere  arbitratut,  cootra  Lolharium  regem  re- 
bellisaooo  1 127  regioumoomeo  priocipibusquibus- 
dam  sibi  favenlibus  assumpsit,  a  rege  post  Peote- 
costeo  io  castro  Nuremberg  frnstra  obsessus,  ac 
demumin  cooveotu  Wirceburgeosiin  Natali  domioi 
a  tribus  archiepiscopis  aoathemate  percusAus  est. 
Haocsenteofiam  Ottooi  jamtum  reverso  Adalbertus 
Moguotinus  per  litteras  iDdicavit(ti2).  Quorsum 
autem  sequeotia  dictffi  epistolffi  specteot,haud  facile 
dixerim : « iDter HermaDoumetFredericum  maxima 
guerra  habetur^iosidiffidiversffialtriosecus  teoduo- 
tur,  rapioffi  rapioisjioceodia  ioceodiis  redduotur  : 
iaterquffi  villa  subjaceosLapidi  BotoDis  cum  ecclesia 

p  combustaest.Fridericus  quadamDOCtemuoitiooem 
Niesteiocnro  militibussuis  clam  iogressus  viriliter 
agere  coepit.  Sed  qui  io  arce  eraot,  missis  jaculis 
et  jactis  lapidibus  uoumdesuis  occideruot,  plures 
vnloeraveruDt,  sicque  iofecto  oegotio  vlx  cum  suis 
omoibus  evasit.  Prffiterea  per  totam  proviociam 
mnlta  mala  grassaotur^rapiois,  iDcendiisomoiava- 
staotur.  >» 

LIX.  Ad  aooum  H28pertioeDt  litterffi  Cooradi 
archiepiscopi  Salisburgeosis  ad  Ottooem  episcopum 
etcaoooicos  Bambergeoses  de  eorum  decaoo  io 
patrmrcham  AquileieosemeIecto,dequibus  infra  io 
Egilberto  agemus.Eodem  aooo  Lothariusrex  Nata- 
lem  B.  Virgiois  Bambergffi  egit,  ubi  Scampachium 
vicuma  S.  Heoricoimperatore  cum  decimis  etpos- 
sessiooibus  Ecclesiffi  huic  attributum,  a  se  autem 

D  iostauritum  amplissimo  firmavit  privilegio,  dat.  xv 
Kal.  Sept.,  iodict.  vi,  aooo  regoi  sui  tertio  Babe- 
bergae. 

Mortuo  ad  a.  t430  Hooorio  II  papaio  successoris 
electiooe  schisraa  exortum  est ;  unde  loooceotius 
legatos  ad  regem  io  Germaoiam  misit,  qui  ob  eam 
causam  meose  Octobri  coosilium  Herbipolim  io  dixit, 
ad  quod  papffi  legati  Ottooem  his  litteris  iovitaruot 
«  loter  priDcipesfraleroitatem  vestramprimamaut 
ioter  primos  pro  servitio  Ecclesi»  ad  curiam  festi- 


^IIO)  Vid.  Goldast  coostit.  imperial.,  t.1,  p.260. 
(lll)Cod.  prob.,  II.  Lxxxv. 


(112)  Harzheim  coocil.  Germ.  t.  lU,  p.  305. 


4307 


S.  OTTONIS  BAMBBRGENSIS  EPISCOPI 


13M 


nasse  credidimus»  quippe  quem  inter  reliquos  epi-  A 
scoposregDi  Teutonicimater  nostra  Rooiana  Eccle- 
sia  quadam  praBrogativa  dilexit,  et  tanquam  spe- 
cialem  fiiium  creans  propriis  manibus  benedizit. 
Rogamus  itaque  delectionem  ye5tram,et  in  eafide 
etdevotione,quammatri  vestrae  RomanaB  Ecciesi» 
debetis,  mandamus  ul  omni  occasione  et  ezcusa- 
tione  remota  quantociusadnos  veDiatis,et  in  causa 
Ecclesiffi  taoquam  fidelis  et  catholicus  nobis  assi- 
stendo  legationem  domioi  papsB  cum  litteris  suis 
una  cum  aiiis  fratribus  recipiatis  et  obaudiatis.  y> 

Nec  tamen  ibi  ab  io  ilio  salteui  adfuisse  videtur  Otto 
morbo  prffipeditus,  ut  patetez  ipsius  Lotharii  regis 
ad  eum  litteris  (ii3)  :  «  Propter  instans  etvalde 
necessarium  EcclesiaB  et  regni  negotium  Wirtzburch 
gratia  spiritus  sancti  tractandum,  de  infirmitate  B 
tua,  quffiadventum  tuumadnos  tardavit,dolemus 
quia  prudentiflB  tusB  discretiooe  ac  consilio  ad  opus 
Ecclesiae  et  regni  potissimum  nunc  indigemus.Ve- 
rum  qua  virtus  in  infirmitate  perficitur,  in  chari- 
tate,  quam  EcciesiflB,  pro  qua  Dei  gratJa  semper 
devote  laborasli,  debes,  commonemus  te  et  quam 
intime  rogamus,ut  si  alio  vehiculo  non  possis,na- 
▼igio  saitem  ad  nos  et  conventum  venerabilium 
confratrum  et  coepiscoporum  tuorum  Witzbiu*ch 
una  nobiscum  adveutum  tuum  desiderabilem  prn 
stolantium  venire  properes.  Yale.  »  Similis  fere 
tenoris  est  Gonradi  Salisburgensis  ad  eum  epi- 
stola  (114;.  «  Miramur  et  satisdolemus  vestram  non 
adesse  prsBsentiam,  cum  in  hocnegotionemoposset 
nobisesse  magis  necessarius.  Obnixe  itaque  digni-  q 
tatem  vestraro  monemus  et  rogamus  ut,remotape- 
nitus  omni  occasione  vei  excusatione,  adhuc  tentetis 
venire.  scientes  omnes  principes  desiderare  prse- 
sentiam  vestram  et  ezspectare.  i»  Satis  haec  osten- 
dunt,  quantae  auctoritatis  et  existimationis  apud 
summos  etiam  Germaniae  principes  ob  suam  pru- 
dentiam  ezstiterit  sanctus  hic  prflesul. 

LX.  Hoc  ipso  anno  4130  Non.  ApriL,  indict.  ziu 
regni  sui  v  Babenberg®  ad  S.  Andream  in  rolundo 
sacelloLotharius  rez  dato  diplomate  vicum  Staffel- 
stein  in  Radenzgau  turribus  et  moenibus  cinxil,  ac 
mercatu  certisqueprivilegiisinstructum  per  manus 
Reginbodonis  comitis  de  Giech  EcclesiflB  Bamber- 
gensi  obtulil.  Otto  autem  episcopus,  teste  Hof- 
manno,  inunte  eodem  annoS.  Michaelis  coenobium 
amplificare  aggressus,paradisumetvicinum  hospi- 
tium  ad  nsum  eorum  construxit,  qui  illucnegotio- 
rum  causa  diverterent.His  sacellum  B.  Virginis,  et 
oratoria  S.  Bartholomflei  et  S.  Oswaldi  adjunxit, 
qu8B  omnia  magnifice  exornavit,  variis  paramen- 
tis  sacris  instruxit,  locumque  sibi  in  sepulturam 
eiegit. 

LXL  AdannumliSlinsigneOtlonisfactumlegitur 
apud  unicum  continuatorem  Gosmffi   Pragensis. 

ni3J  God,  prob.,  n.  n.  Lxxxvni. 

(114)  Hansiz  Germ.    Sacr.  t  II,  p.  229. 

(115)  Eccard.  corp.  hist,  t.  H,  p.  370. 

(116)  Vid.  Galles  Annai.  eccles.  Germ,  t.  VI,  p.  i, 


dignum  proin,quod  hic  cffiteris  ejus  gestis  inseft 
tur,  Meinhardus  Pragensis  episcopusin  peregrina- 
tione  Hierosoljmitana  absens  apud  Sobieslaim 
Bohemiffiducemconjurationisineum  conflataB  reai 
agebatur.  Hic  Pragam  redux  et  talia  audiens  ac 
veritus,  ne  inimicorum  suorum  machinationibu^ 
sede  sua  deturbaretur,  ab  Ottone,  quem  ex  prioo 
inPomeraniam  itioeresibi  amicissimum  habuit^pei 
litteras  consilium  et  auxilium  expetiit.  Preestiiii 
Otto  quod  petebatur,  et  scripta  ad  eum  epistda 
(115)  consilium  dedit,  ut  se  de  objectis  in  sua  Ec- 
clesia  apud  ducemet  principes  terr®  purgare  sati 
gat.  Meinhardo  igilur  duci  ad  omnia  judicia  sob- 
eunda  paratum  se  o£ferente,  hujus  jussu  missi  duo 
ecclesiastici  viri  causffi  arbitrium  ad  AdalberlDn 
Moguntinum  et  Ottonem  Bambergensem  detulerQnt 
Gausaab  illis  discussa,  etepiscopi  innocentia  pro- 
bata,  legati  in  Bohemiam  snnt  remissi,  comitante 
eos  Ottone  nostro.  «  Ibi  iv  Kal.  Octobris  an.  1131 
prffisui  Bambergensis  et  antistes  Olamucensis  cuc 
septem  Bohemiensibus  abbatibus,  astante  duce  So* 
bieslaocum  populoetclerico  MegtnardumPragens^ 
Ecclesiffi  episcopum  ab  omni  culpa,  qu»  sibi  prioj 
iilata  fuerat,  per  depositionem  stolarum  suaroD 
expurgaverunt  profitendo  videlicet,  Meginardua 
opiscopum  niliil  adversi  duci  Sobieslao  c6gitassc 
Hffic  stolarum  depositio  solemnis  ea  ffitate  ecdesiasth 
corum  juramenti  rituserat,quocIerus  se  indignoB 
sacrorumordinum  munere,ipsisque  privandumde- 
ciarabat,  nisi  veritatem  ediceret.  Pacile  vero  credi 
derim,  Ottoni  hunc  hooorem delatnm  fuisse  aduee 
Sobiesiao,  quod  ejus  potissimum  opera  cnm  Ula- 
dislao  fratre  suo  reconciliatus  fuerit,  dum  in  prioo 
suo  e  Pomeraniaredituan.l425Pragam  pervenerat 
ut  snperius  jam  probavimus  ex  vitffi  scriptoribus. 
qui  etsi  ultimi  hujus  facti  non  meminerint,  illud 
tamen  ob  scriptoris  nostri  sinceritatem  extra  do- 
bium  est  (116). 

LXIl.  annoinsequenteli32<{  Locum  LanebeiiD, 
ut  porro  refert  biographus^  a  tribus  fratribus  He^ 
manno,  Wolframmoet  Gundelocho  ministerialibw 
S.  Georgii  sibi  suffiqueecclesiffitraditum,  innomai 
abbatiffi  provexit,  et  beatissime  virgini  Marus  di- 
cavit,  tribuens  eidem  loco  predia  in  usus  frt- 
trum  Deo  inibi  servientium  profutura  »  qun  reeeo- 
set  et  confirmat  Ottonis  successor  Cgiibertus  an. 
1142(117). 

Hoc  item  anno  1132  aliud  Gisterciensium  cceno- 
bium  condidit  in  dioecesi  Eichstettensi,  Heilsbrono 
seu  fon$  salutis  dictum,  cujus  fundationis  litteras 
hoc  anno  Bamberg»  datas  recitat  Hocker  (118)* 
unde  sequentia  notamus.  Pnedictum  Heilsbrunne 
coemit  ab  Adelberto  comite  ejusque  fratre  Gonrado 
ac  tribus  eorum  sororibus,  quod  per  manus  Adal- 
beronis  de  Tagsletten  Ecclesiffi  suffi  Bambergensi 

p.  328  et  Dobner  Annal.  Hagec,  t.  VI,  p.  217  et 
seqq. 

(iil)  God.  prob.,  n.  xcvin. 

(118)  God.  prob.,  lxxxix. 


309 


vnPA. 


i310 


btulit,  ibique  iD  honorem  B.Yirginismonastenum 
t  ecclesiam  ereiit  atque  abbatem  instituit,  cui  per 
aanus  WignandideBeerbach  prffidiumapud  Adei- 
dorf  pretio  comparatum,  item  Witramsdorf^Erlehe 
^berendorf,  Velsendorf,  et  Peccemannesdorf  tradi- 
Lit  eique  non  alium  quara  Bambergensis  EcolesiflB 
xivocatum  constituit,  Testes  eraot  Adeibero  de 
'agstetten,  Adelbertus  de  Dachsbach,Fridericu8de 
[ergoldispach,  aliique  plures  ;  de  canonicis  vero 
Igilbertus  decanus. 

Annus  iidSalteriusmonasteriidedioatione  nobi- 
itatus  est,  Biburgi  sciiicet  in  Bararia  et  dioecesi 
tatisbonensi,  dequo  ita  Hundius  (i49)  s  c  Anno 
125  Gonradus.  Ergo  et  Bertha  de  Birbnrg  consilio 
it  <  auzilio  S.  Ottonis  episcopi  Bambergensis»  de 
uo  patrimonio  Benedictinis  viris  et  feminis  coeno- 
^ium  ffidificare  coeperunt,  et  octavo  anno  comple- 
'erunt,  hoc  est  anno  ii33,  quo  etiam  in  die  Simo- 
lis  et  JudfiB  D.  Otto  Bambergensis  episcopus  et 
lenricus  pontifex  Ratisbonensis  templum  Bibur- 
^Qse  consecrarunt.  Innocentius  II  comprobavit 
lanc  fundationem  et  diplomate  confirmavit.  «  Da- 
,um,  id  est  vii  Id.  Jan.  an.  il39  (i20),  ubi  testatur, 
*eligionem  secundum  B.  Benedicti  Regulam  «  per 
(tudium  atque  industriam  Ottonis  Bambergensis 
^piscopi  »  ibi  institutam  esse  ;  c  quascunque  prae* 
lerea  possessiones,  quaBCunque  bona  idem  fra- 
ler  Qoster  Olto  episcopus  prsfato  monasterio  B. 
Hariffil  Biburgensis  consensu  fratrum  Babenber- 
a^ensium  contulit  illibata  permaneant.  »  In  bulla 
Uexandri  III  an  il77  statuitur,  ut  abbas  <  oum 
3onsilioet  auxihoBabembergensisepiscopi»  advo- 
satum  eligat,  et  inutilem  removeat,  adnitentibus 
I  episcopo  Babenbergensi  ratione  fundi^  «  et  Ra- 
tisbonensi  ratione  diopcesis  :  quod  item  in  diplo- 
mate  Friderici  I  imp.  an.  ii77  legitur :  unde  mo- 
Qasterium  hoc  feudumBambergense  fuisse  constat. 

LXIII.  Annoll35  Lotharius  imp.  xvi  Kal.  April. 
celebremBambergfficonventumegit,  ubi  Fridericus 
Sueviffi  dux  eidem  reconciiiatusest(120*  IbiCffisar 
diplomadedit  pro  monasterio  Mallerstorf,  etiam 
ab  Ottone  Barabergensi  subscriptum.  Legitur  illud 
in  monumentis  Boicis  (122),  uti  et  ejus  confirmatio 
dictffl  fundationis  an.  1129  Mallerstorf  Bavariffi  mo- 
nasteriumbiographi  inter  illa  referunt,quffiaS.  Ot- 
tone  fundata  sint  aut  restaurata,  cuj  us  tamen  operam 
buio  fundationi  impensam  in  chartis  saltem  haud 
reperio.  Primam  huc  monachorum  coloniam  sub 
primo  abbate  Burkardo  e  S.  Michaelis  Bambergffi 
coenobio  an.  ii09  fuisse  traductam,  ipsi  academici 
Boici  suspicantur.  Nexum  autem  aliquem  huic  mo* 
nasterio  cum  Bambergensi  Kcclesia  intercessisse 
prodit  bulla  Innocentii  an.  1139  d.  7  Jan.  vivente 
adhuc  Ottone  data,  qua  Epponi  abbati  privilegiaet 
possessiones  suas  confirmat,  «  salva  nimirumjusti 

(li9)  Metrop.  Salisburg.  t.  n,  p.  i38. 

(i20)L.c.,p.  141. 

(12i)  AnnaL  Saxo.  ad  h.  a. 

(122)  T.  XV,  p.  266 ;  conf.  p.  263. 


A  tia  et  reverentia  Bambergensis  Ecolesiffi,  cui  idem 
coenobium  cum  suis  pertinentiis  tuo  studio  ac  peti- 
tione  constatessedelegatum  atque  subjectum  (123) 
Hoc  quoque  a.  Ii33  ut  saltem  HofTmannusasserit 
Lothariusimp.Ecclesiffi  Babenbergensi  privilegium 
dedit,  quo  regium  tributum  quatuor  gentis  Henetffi 
seu  Yenetffi  provinciis  relaxayit,  et  permittente  AI- 
berto  Urso  marchione  Brandenburgensi,  in  cujus 
marchiffi  iinibus  esdem  provinciffi  inclusffi  erant, 
Ottoni  episcopo  beneficii  loco  attribuit ;  dignum 
existimans,  ut  qui  indestruendaidololatria  etcon- 
vertenda  Slavorum  barbarie  primus  in  ea  vicinia 
laboraverat,  in  terris  adhuc  aliquem  laboris  fructum 
perciperet.  Produxisset  modo  asserti  sui  tabulas. 
Hoc  item  anno    Godeboldus  oomes  de  Henneberg 

Q  coenobium  Yesseram  ad  altare  B.  Petri  in  Bamberg 
tradidit  (124). 

LXIV.  NuUibi  etiam  reperio  acta  aut  mentionem 
saltem  synodi,quam  solusiterum  Hoffmannusad  a. 
il36  recital.  «  Otto  frequentem  omnium  dioeceseos 
8U8B  dericorum  et  provincialium  conventum  Baben- 
bergam  advocavit,et  mentione  deformando  Eocle- 
siffi  et  reipublicffistatu  illata,  labentem  monacho- 
rum  disciplinam  coercuit.  Ibi  sublata  vetere  Amor- 
bacensium  regula,  rigidam  et  reiigione  plenam 
Hirsaugiensium  disciplinamin  coenobio  montis  ar- 
changeli  Michaelis  instituit,  et  additis  viginti,  qui 
dudum  ibi  consederant,  quinquagintaampliusmo- 
nacbis,  et  eruditione  et  pietate  conspicuis,  in  com- 
muni  eos  vitam  agere  et  divinis  iaudibus  insistere 
prfficepit,et,ut  cffiteros  monasteriorum  suorum  abba- 

^  tes  ad  pulcherrimi  hujus  facti  imitationem  accen- 
deret,  ob  id  eos  sub  divini  numinis  obtestatione 
litterisadhortatusest.»  DeJitescuntadhuo  in  scriniis 
hffic  acta,  aut  in  eorum  recensione  aberravit  Hoff- 
mannus,  qui  ad  posteriores  Ottonis  annosretulisse 
videtur,  qu»  ad  priores  spectant.  Ex  hucusque 
enim  dictis  et  suo  loco  dicendiscoliigitur,abOttone 
in  potissimis  suis  monasteriis  jam  in  eorum  exor- 
diononnisiHirsaugiensesmonachos  esse  constitutos 
In  coenobio  quoque  S.  Micbaelis  a  se  reformato  an« 
1112  Wolframum  pariter  ex  Hirsaugia  abbatem  or- 
dinavit.  Jam  tum  igitur  Hirsaugiensis  disciplina  ibi 
fuit  introducta,  abrogata  Amorbacensi,  quam  pri* 
musejusabbasBattoantesfficuIuminvexeratPorro 
de  collapsa  celebris  alias  hu  j  us  monasterii  di  sciplina 

D  regulari,  circa  a.  1 140  ex  Hirsaugia  quoque  resti- 
tuta  legendus  est  P.  Ignatius  Gropp  in  ejus  histo- 
ria  (123). 

LXV.  Provocat  dein  Hoffmannus  ad  litteras  S. 
Ottonis  ad  monasteriorum  suorum  abbates,  quosad 
regularem  observantiam  exhortatur.  Datum  ist® 
nullum  prffiferunt,  quod  adeoaliunde  eruendum  est. 
Inscriptffi  sunt  Wulframo  abbati  S.  Michaelis,  Wi- 
gando  Tharisiensi,  Baldewino  Bauzensi^Eggehardo 

(j23)L.  c,  p.  271. 
(124)Episc.  Wirceb.,  p.486. 
(125)  Hist.  Amorb.,  p.  150. 


iUi 


S.  OTTONIS  BAlilBBRGENSIS  EPISCOPI 


131 


Uraugiensi,  ImbricoDi  MichelveldeDsi,  Walchuno 
de  Eatsdorf,  Eriboni  de  Pru?eningen,Friderico  de 
Gengenbach,  Eberhardo  Scuturensi,  Ottoni  Siei- 
nensi,  Liugero  de  Regenstorff,  Ingramo  de  Arnol- 
stein,  et  prsepositis  de  Ciunikenet  Osterhofen  (126) 
In  vivis  adeo  tunc  simul  agebantmemorati  abbates, 
et  Bambergeusi  Ecclesiffi  jam  traditaeorum  coeoo- 
bia  et  ab  Ottone  reformata.  De  monte,  S.  Michaeiis 
jam  diximus,  cujtisabbas  Wolframus  d.  22  Oct.  a. 
1(23  obiit,  ultra  quem  igitur  annum  dictae  litter» 
differri  haud  possunt ;  imo  cum  Imbrico  MichelfeK 
densis  nonnisi  biennio  ab  a.  i  U9  usque  1121  pr»;- 
fuisse  legatur,  intra  hos  annos  sunt  referendee :  quo 
tempore  jam  abbas  erat  Wigandus  et  Baldewinus 
ac  Eggehardus.  Difficultatem  hic  faciuni  Eribo  seu 
Erbo  de  Priflingen  et  Walchunus  de  Ensdorf,  ex 
quibus  primus  successit  S.  Ermenoldo  a.  1421,  d. 
6  Jan.  defuncto  ;  alter  vero  juxta  acta  domestica 
primum  a.  Ii23e  nostro  D.  Blasii  mooasterio  En- 
sdorfium  dimissus  est ;  quod  tamen  prius  iieri  debuit 
ut  cum  Imbricone  a.  1121  mortuo  notari  possit. 
Idem  de  Ottone  Steinensi  dicendum.  De  Ludigero 
seu  Luigero  Regoisdorfensi  supra  ad  a.  1121  dixi- 
mus.  Ingramus  jam  a.lH6primuBabbasinArnold- 
stein  ordinatus  est.  Fridericus  in  Gengenbach  a. 
II i8  abbas  factus  est,  quem  Gallia  Ghristiana  jam 
a.  1120.  d.  19.  Oct.  defunctum  scribit,  qaod  supe- 
rioribus  repugnat.  De  tempore  Ebehariii  Schutte- 
rani  nilconstat.  Supersuntindicta  encyciica  duae 
praBpositurffi  in  Osterhoven  et  Glunicken.  De  priore 
tunc  adhuc  saecularium,  ab  anno  autem  1127.  Nor- 
bertinorum  canonicorum  collegio  diximus  supra» 
cui  adeo  post  cDdificatam,  ibi  a.  lllOabOttone  ba- 
silicara  praepositum  fuisse  datum  ex  hoc  loco  colli- 
gitur.  Glunick  seu  Gieinck  superioris  Austriee  0.  S 
B.  monasterium  prope  Stiram  ab  Arnhalmo  de 
Glunic  et  Prunonio  filio  fundatum  ;  ac  circall21 
Ottoni  Bambergensi  esse  traditum,  pluribus  pro- 
bat  Aquilinus  Gassar  (427),  ubi  tamen  abbas  se* 
rius  aliquantulum  institutus  fuisse  yidetur,  cum  hoc 
loco  pr«positu8  tantum  nominetur.Notandum  pne- 
terea,  nullam  in  hac  epistola  reperiri  mentionem 
de  aliis  monasteriis,  quse  jam  post  primum  quam 
secundum  e  Pomerania  reditum  adhuc  exstruxit, 
qua»  nec  etiam  in  Callisti  II  bulla  a.  1123memoran- 
tur.  Haud  igitur  multum  aberravero,  si  hauc  ency 
chcamadannum  1121  revocaverim,  scriptamad- 
huc  ante  dictam  Gallisti  btillam,  cum  Otto  non  pon- 
tificifie  sed  episcopalis  tantum  su8b  confirmationis 
meminerit. 

LXVI.  Gonstitutus  mortuo  Lothario  novus  rex 
Gonradus  Ecclesiae  Babenbergensi  antea  infestus,in 
proxima  Pentecoste  a.  1138  generalem  principum 
curiam  Bambergam  indixit,  ubi  novus  archiepisco- 

(126)  Cod.  prob.,  n.  lxxvu. 

(127)  Annal  Styr.  t.  I,  p.  144,  606,   743    et   841. 

(128)  Chron.  S.  Pantal.  ad  h.  a. 

(129)  Monum.  Boic.  t.  XIII,  p.  158. 

(130)  Cod.  prob.,  n.  xcv. 


A  pus  Moguntinus  Adalbertus  II  in  Sabbato  Qoaiuo 
Temporum  d.  28  Maii  sacerdotio  initiatiis,  et  «  m 
quenti  die  octavis  videlicet  Pentecostes  ab  Ottaa 
ipsius  EcclesiflB  Bambergensis  antistite  episcopa 
consecratus  est  (128).  »  Eodem  anno  Otto  ecclesi&n 
in  monasterio  Vessera  a  se  oonstructam  d.  16  Oet 
ceu  Dominica  dedicavit.  Die  autem  11  Deo.  amptis 
simas  pro  monasterio  Prufiingensi  litteras  dedil 
quibus  ejus  fundalionem,  possessiones  etsabjectk] 
nem  ad  Bambergensem  Ecclesiam  denuoconfirmad 
«  Actum  Babenbero  anno  Dom.  1138,  indictioneL 
iertio  Idus  Decembris,  anno  Chuonradi  re^s  Urtt 
primo,  anno  vero  ordinationis  domini  Ottonis  Bt- 
benbergensis  episcopi  octavi  xzxu  scilicet  a  cos- 
secratione  (129).  » 

Q  LXVn.  Pervenimus  iandem  ad  annura  1139,  qoi 
iot  Ottonis  laboribus  gloriosum  finem  imposoit, 
quiniamen  ab  iis  ante  quiescerei,  quam  vivereces- 
saret.  Perfecerai  quidem  monasteria  a  se  hucusqot 
sive  constructa,  sivealiasin  meliorem  staiuai  red- 
acia.  Adhuc  tamende  eorum  firmitate  sollidtas 
ablnnocentio  Ileorumomniumconfirmaiionem  pe 
iiit,  et  daia  Laterani  x  Kal.  Febr.,  indici.  n  ser 
a.  1139bulla  obtinuit  (130).  Quin  nec  his  conteo 
ius  monasterium  Alderspaceose,  quod  circaa.  ll^ 
licet  pauperculum  canonicis  regularlbus  tradidenl 
interim  taroen  auctum  morii  jam  proximus  confir* 
mavit  a.  1139  (131 )  :  «  Salva  proprieiaie  et  jureBt- 
benbergensis,  neo  non  eiiam  debiia  subjeciio» 
Patavietisis  Ecclesiffi.  » 

^  Eodem  insuper  anno,diehaud  notato,  deditiitl^ 
rasfundaiionisjdoiaiionis  etconftrmationisproiBO- 
nasterio  in  Ensdorf  pridem  a  se  consiructo,  io  qm- 
bus  notum  facit  omnibus,  qnaliter  <  in  episcopk 
Ratisbonensi  juxta  Viisamin  prtedio  Palatioi  comi- 
tis  Ottoois  de  Wittelinespach  ipsius  rogatu,  «»■ 
sensu,  auxtlio,  ei  consilio  locum,  cui  Ensdorf  no- 
menestinditum,  in  salvationem  animarum  proTi- 
dimuseligendum,  consiruentes  ibidem  in  hooorea 
Dei  omnipotentis  et  S.  Jacobi  aposioli  monasteriaa 
secundum  ReguiamB.  Benebicti  degentiam,  »quod 
idem  Palatinus  Ecclesiae  Bambergensi  defendendue 
iradidii.  Recensei  deinde  praedia  tam  a  se  quam  t 
Palaiino  ad  victum  ei  vestitum  concessa,  iUaqii« 
confirmai  ac  libera  declarat,  «  sicut  io  initio  apo- 
stolica  et  regia  auctoritate  sanciium  est.  Aono  iJt 

^  carnationis  Domini  millesimo  centesimo  irigesiiao 
nono,  indici.  n.  Acta  suni  hsBC  anno  Kuonradi  111 
regis  secundo,  episcopatus  vero  domini  Ottonij 
xxxii.  Babenberg  feliciter.  Amen  (132).  » Ibidem 
etiam(133)  habetur  Ottonischarta  incerii  anni,qua 
decimasnovalium  inter  PrufliogenseseiRaiisboneih 
ses  controversas,  ne  ntrisqueperirent,  Ensdorfensi- 
bus  aitribuit. 

(131)  Monura.  Boic.  t.  V,  p.  291  et  353. 

(132)  God.prob.,  xcui  ex   Anselm.   Meiller  hiit 
Ensdorf.,  p.  267. 

(133)Pag.261. 


3i3                                              EPKTOLifi  ET  DIPLOMATA.  13i& 

Sed  hio  jam  metaIaborum,quos  si  quis  aliussui  A  illo  suo  semper  familiari  coUegio  virorum  religio- 

miporis  episcopus  exaQUavit,sive  proconvertendis  sorum  tam  monacborum  quam  clericorum  psalmis 

^ntibus,  sive  pro  oonservanda  ecclesiasUcaBdisci-  etorationibusagonemejusdevoteDeocommendan- 

lin8B  ac  fidei  puritate  :  quem  in  finem  tot  ubique  tium^plenam  operibusboniseteleemosynis,plenam 

^lidae  doctrinflB  ao  pietatis  domicilia  aut  meliorem  honoris  et  gratiae  animam   ezaltavit  in  coelum.  » 

%  ordinem  redegit,  aut  immensa  fere  liberalitate  DiemobitusbaudnotalSefridu3,quemsignatEbbo: 

rexit.  Acoedunthis  prasdia  et  possessiones,quibus  <c  Nocte,  qua  festivitas  seu  commemoraUo  S.  Pauli 

topriam  suam  auxit  ac  eieemosyn8e,qua8in  pau-  apostoU  agitur,hora  dieiprima  pius  Otto  coelo  red- 

eres  Uberalissime  distribuit,  dicere  solitus,  »  se  didit  animam.  »  Obiit  ergo  pridie  Kal.  Julii  seu  30 

[uanto  magis  in  opera  Dei  erogaret,  tanto  magis  Junii  feriasexta  a.  1139,  qua  die  notatur  in  Necro- 

[uod  erogaret,  h&l)ere.  »  Pr«ter  prudentem  vero  logio  S.  Michaelis.   Pergit  Sefridus :  t  Per  totum 

sconomiam  aliorum  quoque  nobiliumac  divitum  triduumdormitionis  ejusdiiecU  corporis  gleba  pcr 

ubsidio  etopibusinpio  suo  propositosuffiilcieba-  omnes  ecclesias  circumferebatur,  Jugi   sacriUcio 

ur.  Hos  inter  priecipui  erant  UraUslaus  Pomera-  indefessisque  oraUonibuset  mulUs  eleemosynarum 

asB,  Boieslaus  Poloni«,et  Uladislaus  Bohemiae  du-  largitionibusbeataejusanimaDeocommendatafue- 
es,  nec  non  Belall  Hungariae  rex,  amiciUa  eidem  ^  rat  abomnibus.  Quarto  die  ubi  ad  locum   tumuli 

ODJuncUssimi :  quorumauxUio  adjutusin  raiseri-  ventum  est,  episcopus  (Wii*oeburgensis  Embrico) 

ordifle  operibus  tantus  erat,  «  ut  sui  temporisscp-  commendaUonem  celebravit,  atqueinter  missarum 

ula  huno  solum  hunc  unum  taotae  misericordiae  solemniaadmoerentemetlagentem  conversusmul- 

irum  M  habuisse  pubUce  cootestatus  sit  Bmbrico      titudinem  brevem  intulit  sermonem Sic  ergo 

Virceburgensis  episoopusinsermooe,queminOt-  finita  missa,  in  loco,  ubi  cernitur,  in  ecclesia  B. 

oais  funere  Bamberg»  dixit  :  qui  cum  prsecipuas  MichaeHs,  comitibus,  marchionibus,  seu  aliis  qui- 

jus  laudes  atquevirtutes  complectatur,  infrainter  busUbet  nobiUbus  feretrum  ejus  oertatim  gestanU 

»robaUooe8  0omparebit(i34).  bus,  sarcophagum  levantibus,    seu   alia,  quae  ibi 

LXYIU.  Cum  itaque  jam  ultra  septuaginta  setatis  erant  necessaria,  operariorummore  suis  manibus 

innos  numeraret,  etBcolesiam  triginta  sex  annis  devotissime  agentibus,eju8  corpustumulatumest. 

lon  minore  prudenUa  quam  sanoUtate  administra-  anno Dominicae  Incarnationis  1 1 39,  terUoNonas  Ju- 

;et,  morbis  et  viribus  corporisexhaustus,  ubi  «  se  lii  feliciter.  Amen.  »  Cum  autem  hoc  modo  sexto 

Lorius  premente  languore  io  proximo  ad  Dominum  demum,  nonquartopostobitum  diesepultusfuisset, 

iperaret  migraturum,  illud  amioum  sibi  semper  ao  Solleriushicpro  tertio  Nonas  Julii  legendum  cen- 

(olitumopuseleemosymfetantae  ardenUus  exercuit,  set  tertioJuUi.  Festus  Ottonis  dies  in  Martyrologio 
]uanto  illi  ooostabat,  quod  diu  hfleo  exercere  non  ^  Romanosecunda  Juliicon8ignatur,Bambergaedie39 

iaretur.  «  Inde  »  suppUci  et  pura  confessione  prae-'  Sept.  celebratur,  qua  saorum  ejus  corpus  a.  1189 

missa,  «  uooUooe  sacri  olei  delibutus,  >  propitiabile  in  ejus  canonizatione  translatum  est,  ut  iofra  io 

riaticum,  oorpus  Domini  peroepit,  et  circumstaote  Ottooe  li  dioemus. 

(134)  Cod.  prob.,  n.  xcvi. 


SANCTI   OTTONIS 

BAMBERGENSIS    EPISCOPI 

EPISTOL^  ET  DIPLOMATA. 

INTBEIMISGENTUR 

VARIORUM   AD  IPSUM  LITTER.E 

Episcopatus  Bamberg,  cod.  prob.  p.  55.) 


I.  D  quod  est,  tam  devotfie  quam  debita  RubjeoUoois 

S.   Ottonis  Bamberg.    ep,  litterm  ad  Paschalem  II     orationeset  serviUum. 

PP.  de  sua  electione.  Quia  toUusecclesiasUcfle  dignitaUs  ac  religionis 

(Anno    1103.)  firmamentum  in  Christo  petra  est,  etc.  Vide  in  Pa* 

'  Domioo  8U0  Pasgh4U  saoot»  apostoUcfla  sedis     schali,  Patrologise  tom.  CLXI11|  coL  464« 
universaUepisoopo^  Otto  Kambergeosis  Ecclesifle  id 


1318 


S.  OTTONIS  BAMBERGENSIS  EPISGOPI 


Ul 


Paschalis  papx  respmsum, 
Pasgaus  servus   servorum   Dei,  Ottoni  dilecto 
fralri  Bambergensis  Ecolesi®    electo,  salutem  et 
apostolicam  beDedictionem. 

Filius  sapiens  i«tificat  matrem.Operatua  et  coii- 
silium  tuum  virum  prfleferunt  sensatum.  Nos  igitur 
honorare  et  profectus  tuos  juvare  congruum  duxi- 
mus.Nihil  ergo  de  nostra  benevoien  tia  dubitans  tuam 
nobis  quantocius  vaies  prflBsenttam  exhibeto.Certi 
enim  sumus  quod  divina  sapientia  etiam  malisho- 
mioibus  bene  uti  novit. 

U. 

HenricilV imp. memorabile diploma  pro  ecclesia 
Bambergensi. 

(Anno  1103,  Jul.  lo. 

In  nomine  sancts  et  individufle  Trinitatis,  Hein- 
Ricus,  divina  faventeciementia,tertius  Romanorum 
imperator  augustus. 

In  examine  Dei  cuncta  conspicientis  flequaleme- 
ritum  credimus  fore  dantis  et  corroborantis.  Cre- 
dimus  etiam  ad  regalem  nostram  majestatem  per* 
tinere  totius  regni  curas  prflBcipueque  omnium 
sanctarumDei  ecciesiarum  commoda  considerare, 
et  omnia  eisdem  adversantia  sub  omni  festina- 
tione  abolere,  ne  vel  gravi  incommoditate  vile- 
scant,  vel  qualibet  pro  nostra  culpa  orta  occa* 
sione  a  pristinocuituet  religione  recedant,  quate- 
nus,  dumhoo  proamore  pariterque  timore  Dei  fide- 
liter  peragimus,  iliorum  qui  hffic  pio  affectu  Deo 
contulerunt  meritis  et  gioriflB  communicemus. 

Proinde  omnibus  in  Christo  fidehbus,sciiicettam 
futuris  quam  prflBsentibus,  notum  esse  voiumus, 
qualiter  ob  hanc  spem,  et  ob  memoriam  avinostri 
imperatorisCuonradi,  etaviflBnottrflB  GiseiaB  impera* 
tricis  augustflB,  nec  non  patris  nostri  imperaloris 
Heinrici  et  matris  nostrflB  Agnetis  imperatricis,  ac 
memorandflB  conj  ugis  nostr»  imperatricis  BerthflB  et 
prflBcipue  ob  memoriam  pii  Heinrici  imperatoris, 
nostri  consanguinei,  fundatorisSanclflB  Babenber- 
genris  ecclesi6B;prfleterea  per  interventum  dilectissimi 
fiiii  nostri  Heinrici  V  regis,  consilio  preBcipue  prin- 
cipum  nostrorum,  qui  inferfuerunt,  Frederici  Colo- 
niensis  archiepiscopi,  Brunonis  Treverensis  archi- 
episcopi,  Huberti  Premensis  archiepiscopi,  01>erti 
Leodiensisepiscopijoaniys  Spirensis  episcopi,Bur- 
chardi  Monasteriensis  episcopi,  Utonis  Hiltinishei- 
mensisepiscopijHeinriciBoidelbrunnensisepiscopiy 
Burchardi  Trajectenssis  episcopi,  Wttiionis  Min- 
densis  episcopi,  Manzonis  Virdunensis  episcopiy 
Walcheri  Cameracensis  episcopi  Frederici  ducis 
SueviflB,  Henrici  ducis  LotharingiflB,  Magni  ducis 
SaxoniflB,  Heinrici  marchionis  de  Isenburc,  Utonis 
maichionis  de  Staden,  prsBcipue  cflBterorum  prin- 
cipumaliorumquefidelium  nostrorum,qui  aderant; 
pro  amore  etiam  dilecti  fidelisque  nostri  vii|^(f3o) 
ejusdem  EcclesiflB  episcopi  Otthonis,ettmdem  locum 
a  divoimperatore  Heinrico  secundo  pro  sua  suo- 

Hermanno  deposito  non  connumerato. 
Ulc  ab  aliis  omisius  haud  flilius  est  ac 


p 


A  rumque  anima  in  episoopatum,  divina  inspiraal 
clementia,  perfecte  fidei  spei  charitatisque  deTOtioc 
in  honorem  principis  apostolorum  Petri  et  sfliiie 
Georgii  martyris  sublimatum  consensa  lidelioi 
nostrorum,  sancimus  et  omnium  contradictioa 
remotaregaiisnostrflB  majestatis  auctoritate  corrc 
boramus.  Omnes  etiam  res  mobiles  et  immobili 
ejutdem  sanclflB  Dei  ecclesiflB,  quas  ipse  divus  m 
perator  pro  ardore  coBlestis  patris  ibidem  larg 
manu  contuiit,  ea  ratione  oomfirmamtis,  ut  fidetj 
noster  Ottho  vu  ejusdem  loci  episcopus  ejusque  I 
perpetuum  sucoessores  secura  eas  trsuiquilJitftli 
possideant,  et  liberam  potestatem  hal^eant,  res  H 
proprietates  ejusdem  ecclesiflB  cum  consenso  dm 
etpopuliordinare,  componere,  commatare^et  aig^ 
Q  mentare. 

Nostraquoqueauctoritate  sancimus  io  abbatn, 
monasteriis,  comitatibus,  foris,  meroatiSy  mooeiis^ 
nauUs,  theloneis,  oflisteliis,  yiiJis,  vicis,  areis,  servH, 
anciliis,  tributanis,  decjmis,  forestibu8,8iiTis,ve«- 
tionibus,  pisoationibus,  moiis,  moiendiois;  aqss 
aquarumque  decursibus,  campis,  pratis,  pascau. 
terriscuitisetincultis»  hbris,auro,  argento,  genusis 
vasis,  ornamentis  vel  aJiquibus  utensiiibus  in  cm- 
tum  et  reiigionem  Dei  et  ibidem  ooilatis,  et  in  oid> 
nibus  terminis  et  rebusejusdem  ecciesiflB,  ae  qmd 
quid  adprflBsens  iiiucpertinet,velexlus  flunpliiieaii 
potest,  nullasit  infestatio  tjrannorum,  noila  poi^ 
stas  ibi  per  vioientiflim  irruat,  nuiius  ibi  comes  U 
judexlegem  faoere  prflBsumat  infra  url>em,  prsier 
episcopum  ejusdem  ioci,omnispossessio  famQlu- 
C  tium  ibiDeoproimmunitflLtehabeatur.SitiUeeptsoo- 
patus  iil>er,etfld>  omni  extrancea  et  iniqua  secorBs 
potestate,  quatenus  idem  Deo  famulantes  et  pnBi 
constructoris  memoriam  oeiebrare,  nosque  fautores 
et  corroboralorespossint  et  velintDeoprecibussuis 
commendare.  Et  uthflBcnostreB  auctoritatis  tradiuc 
firmaetinconvulsapermaneat,  hocpriviiegiuminik 
conscriptum  manu  propria  corroborantes  sigil^ 
nostri  impressione  jussimus  insignin. 

Signum  domini  Heinriei  tertii  Bamanontm  «si^ 
raloris  invictissimi. 

Erlongus  canceiiarius  (136)  vioe  Rothaurdi  ardu- 
Cancellarii  recognovit. 

Datum  idus  Julii  anno  Dominicfle  Incaro.  li(^ 

indict.  xi,anno,autem  domini  Heinrici  tertii  Romta« 

D  imperatoris  Aug.  ordinationis  l,  regni  xltui,  iio- 

perii  vero  xx^  anno  autem  ordinationis  fiiii   ejus 

Heinrici  iv. 

Actum  L.eodii  feficiter  in  nomine  Domini.  Amen. 

IH. 

HeinricuslV imp.  S.  OttoniBambergensi  graiulaPff 

ponlificatus  sui  auspiaa, 

(Giroa  ann.  1103.) 

HEffBicusDei  gratia  R.  I.  A.  Ottoni  Babenbe^ 
gensis  EcclesiflB  episcopo,  gratiam,  dilectiooem  et 
onrne  bonum. 

Perfectus  amorcum  utiquedomesticuscordissit, 

Erlongus  ab  eo  anno  sequente  in  sedem  HerbipolflH 
sem  intrusu8« 


317 


EPISTOLiE  BT  DtPLOMATA. 


1318 


lon  ad  oculum  taatuin  yalet,  Donadoculuaispec- 
at,  noD  peodet  ex  tempore,  per  quem  absentes 
[uanto  loogius  separautur,  taotoarctius  mutaapro 
e  soUicitudine  coastrioguntur.  Nos  certe  absentis 
ai  ampliorem,quamdumadfaisti,  curamgerimus, 
lodem  quo  te  proveximus  animo  cuncta  tibi  pros- 
^racupientes,  adversa  et  si  nonaccidant  quiapos- 
untacoidere,  verentes.  Uode  maximo  nobis  gaudio 
kst,  quod  adhuc  derebus  tuis  optata  comperimus, 
e  videlicet  ab  Ecclesia  tua  honorifice  receptum, 
p*ata  omnibus  responsionum  habitibus  et  actuum 
emperaotia  placuisse,  et  io  preestandis  baneficiis 
Lecer^sariam  laudabiliter  exhibuisse  cautelam. 

Qua  de  re  coosuiimus^  hortamur  et  petimus  ut 
[uod  farisfacias^  ne  primitias  bonflB  famse,  si  manum 
emiseris,  perdas,  quia  bona  ioceptio  sine  finespe- 
iosi  corporis  io  star  est  sine  capite.  Nemo  te  a  delect  u 
»cclesiasticaB  secundum  justitiam  utiJitatis  terrore 
letorqueat,  pretio  flectat,  suadeodi  fellito  melle 
(educat,quoQiamtentatushis  omoibuSjSi  probatus 
ueris ,  facile  omoia  propulsabis.  Si  quid  autem  grave 
uis  viribus  nstimabis,  ac  nostibi  proculdubiosnc- 
^ursuros  ex  nostrideferasoccasionepriBcepti(i37)« 

IV. 

Heinricut  IV  imp.  Bambergensi  epUcopo  seribU  de 
expediiionein  Flandriam. 

(Incerti  anni.) 

Ueiiibicus  D.  G.  R.  1.  A.,  Babenbergensi  epi. 
scopo,  suo  fideli  charissimo,  gratiam  et  omne  bo- 
num. 

Cum  Dei  provideotla  etmagnaB  pietatis  ejus  coo- 
silio  deoostro  regoo  ubiquepacificato  gauderemus 
adveoeruot  oobis  ouotii  ex  parte  G.  ducis  Loth,  et 
B.  Balduini  comitis  aliorumque  fidelium  oostrorum 
marchiffi  Flaodreosis  iotimaotes^  eos  diutius  non 
posse  8u:itinere  molestias  Roberti  comitis,  qui  re* 
gnum  oostruminvasit,  et  adigoomioiam  omnium, 
qui  in  eo  sunt,  sibi  oostrum  Cameracensem  episco- 
patum  usurpavit.  Unde,  quemadmodum  res  horta* 
batur,  nostros  priocipes  coovocatos  consuluimus,  et 
ab  eis  sapieoter  re  ootata  coostituimus  eorum  con- 
silio  no8  facturos  expeditionemin  Flandriam  supra 
tampraesumptuosumhostem^quinosterrailesdebet 
esse,  ne  diutius  de  immioutione  et  dedecore  regoi 
nostri  impune  superbiat.  Hoc  siquidem  tam  maoi- 
festum  et  tam  commune  regoi  oostri  dedecus  tibi 
fieri,  si  tuum  honorem  diligis,  pensare  debes  corde 
tenus. 

Ut  igitur  fideliter  hoc  facias  et  prudenter,  roga- 
mus  te  sub  spe  remunerationis  gratissimsB,  et  per 
fldelitatem,  quam  nobis  et  regno  debes,  monemus 
ut,  omni  occasione  deslructa,8icuthonorest  regni 
atque  tuus,  ad  expeditionem  venias,  sciensquodin 
proximo  festo  Sanctorum  Omoium  Tuogris  juxta 
Leodium  conveniemus,  parati  superFlandriamequi- 

(137)  Insigne  ABstimationis  argumeotom,  qoam 
Heioricus  IV  imp.  erga  S.  Ottonem  (^erebat,  quo  si- 
mol  ejosdem  intima  sensa  de  ecclesiastico  regimine 


A  tare.  Nec  mirerismutatumesseadventum  nostrum 
Radisponam,  sicut  intellexeras,  quaodo  oobiscum 
eras,  quiahujusrei  necessitasintervenit.et  utiliter 
ad  decus  regoi  firmiter  est  laudata  ab  omoibus  no- 
stris  expeditio  nostra  super  hostes  in  Flandriam 
(138). 

V. 

Heinncus  IV  imp.  datis  Utteris  S.  Ottonis  Bamb. 

auxilium  eontra  filium  implorat. 

(Cirea  an.  1404.) 

HeinricusD.  G.  R.  L,  OTTONiBabenbergensiepi- 

scopo,  suo  dilecto  et  certo  fideli  gratiam  et  omne 

bonum. 

Nunc  imminente  necessitate  debet  apparere  qui 
sint  fideles  nobis,  et  ipsa  evideotia  rei  maoifestau- 

g  dum  est  quaotumoosdiHgaotethoooremoostrum. 
Scias  igitur  quod  oos  usque  Wirzeburc  venimus 
cum  multis  militibus^  et  adbuc  ibidem  plures  exspec- 
tamus,cupieotescumDeiadjutorioioimicosoostro8 
iovadere,  et  castrum  oostrum  Nureoberc,  quod  obsi- 
dent,  liberare.  Quapropter  tibi,  sicutoptimo  fideli» 
rogando  mandamus  ut  ad  nos  venire  festioes  cum 
omoibus  quos  habere  poteris,  sicuttibi  coofidimus. 
losuper  etiam  diligeoter  te  rogamus  utio  praBseoti 
nostram  coosideres  oecessitatem,  et  A.  qui  nobis 
est  necessarius,  concedas  beoeficium  quodatepos- 
tulat,  animadvertensquomoJo  nos  prsBsens  pericu« 
lum  compeliit  multis  suppiicare,  et  eorum  volunta- 
tem  faciendo  ipsos  inoostra  fidelitate  confirmare  et 
hac  ratiooe  coostrictos  de  his  et  de  ahis  multis 
oportotoos  te  rogarealiterquam  vellemus.  Sed  oos, 

^  Deo  voleote,  si  prosperilas  adveoerit,  te  et  eccle- 
siam  tuam  sicut  digoum  est  respiciemus.  De  hac  re- 
fac  secuodum  qnod  tibi  dicit  N.  ex  oostri  parte. 

VI. 

Alia  etjusdem epistola  ad  eumdem  similis  argumenti. 

Hbinricus  D.  G.  R.  I.  A.,  Othoni  Babenbergensi 
episcopo,  gratiam  et  omne  booum. 

Scimus  quia  legatiooibus  filii  oostri  frequeoter 
fatigaris,  siout  nobis  per  tuum  nuntium  mandasti. 
Gonfidimus  autem  de  tuffi  bonitatis  fide  quod  nec 
precibus,  nec  miois,  oec  persuasiooibus,  nec  blan- 
ditiis  unquam  acquiescas  ooslris  cootrarius  inimicis 
sedsemper  tideiiternobiscumpermaneas.  Quaotas- 
Ty  cuoque  autem  persecutiooes  ab  ioimicis  oostris 
sustioeas,  nuliatenus  tamen  terrearis,  sed  certus 
esto  quod  te  non  deseremus  sive  in  pace  sive  in 
periculo,  etfiduciam  habeasin  omnipotente  Domino 
quod  nobiscum  cito  a  praesente  hberaberis  peri- 
culo.  Sicut  ergo  de  te  confidimus,  et  per  nuntium 
tuum  tibi  mandavimus,  ad  diem  et  locum,  quem 
tibi  coodiximus,  veoire  oon  dubites.  Igitur  per  fi- 
dem,  qaam  nobisdebes,  neque  precibus  nequemi- 
nis  ahquatenus  terrearis,  ut  ad  filium  nostrum 
transferaris,  et  ab  omni  Ecclesia  atque  per  omnes 
coogregatiooes  tibi  commissas  oratiooes  sioeinter- 

declaraotur. 

(138)  De  hac  expeditione  et  epistola  diximus  8u,- 
prainVitaOttonis,  SXI. 


IU9 


S.  OTTONiS  BAMBERCENS18  BPtSCOPI 


131 


missione  fao  fieri  ad  Deuro  pro  nobis.   Castram  A  ipsumcdoctisumus^parlimexseciitosfuisse,  pariii 


B 


etiam  tuum  itadiligentercustodirifacias,  nealiquis 
excustodibusabeo  descendat.  Nunliumetiam  luum 
ad  consolandos  mittas  Nurenbergenses. 

VII. 

BambergensisEcclesiaeliUerx  ad  Welfonem  B^joa- 

rix  ducem  pro  liberaiione  episcopi  sui  Ottonis, 

(Anno  1106.) 

lUustri  el  magnifico  N.  duci,  humilis  et  luctaosus 
Bambergensis  clerus,  devotas  in  Chrislo  orationes. 

Quia  magnificentiam  vestram  non  magis  fortitu- 
dine  insigoem  quam  clementiaplacabilemexbon» 
opinionis  vestrflBodore  [qui]latediflfunditur[cogno- 
scimus],  contra  indignissimum  facinus,  quod  in 
Deum  et  episcopumnostrum  admissum  est,  utpro 
indignitate  rei  Christianissimus  animi  veslri  zelus 
insurgat,  per  ipsum  vos  Ghristum  obsecramus.  Ne- 
que  enim  sirapliciineumgeneresaevitumest  ;cum 
enim  et  episcopo  et  ad  sedem  apostolicam  religioso 
habitu  proficiscenli  sacrilegas  manus  injecissent, 
deinde  mgentes  pecunias,  quas  adtantiitinerisim- 
pensas  paraverat,diripuere,necadhuctanta  praeda 
conlenti  nunc  ab  eo  miles  manseros,  id  est  totum 
episcopii  patrimonium,  extorquere  conantur. 

Quis  rogo  barbarus  crudelius  in  aliquem  capti- 
vum  sfieviret  ?  Certe  periculosus  iste  temporum  mo- 
tus  bunc,  quia  titulum  non  fert,  pro  correctione 
morum  et  meliorando  statu  Ecclesiarum,  ea  quae 
usquequaquc  patimur  actitat.  Itaneveroper  sacri- 
legia  et  rapinas  boni  illi  mores  nobis  revocantur  ? 
Itane  vero  per  vastationem  et  direptionem  floren-  G 
tissimflB  eccIesiflB  damna  ecclesiarum  resarcienda  spe- 
rabimus  ?  Vestram  ergo  gloriosam  eminentiam  et 
pro  hberatione  pastoris  nostri,  qui  innocentissimus 
tenetur,  et  pro  incolumitate  Ecclesiee  nostrfle  omni 
genere  supplicationis  imploramus,  ut  a  patronis 
nostris,  beato  videlicet  Petro,  Georgio  dignam  com- 
pcDsationem  meritorum  vestrorum  ante  illud  terri- 
bile  Cbristi  tribunai  consequi  mereamini. 
VIII. 

S.  Oltonis  Bamberg.  ep  litierce  ad  PaschalemlL  P. 
pro  sua  ordinatione. 

(AnnoilOe.) 
Domno  apostolico  Paschali,  prsBrogativa  merito- 
rum  et  sancUtate  morum  RomanflB  sedis  apice  con- 

digne  subUmato,  OrroDei  gralia  Babenbergensis  D  ^«««j^^"^^^^;  ^^ff''*^^?^ 
electus,  oum  omni  devotione  orationes  promptissi- 


si  vita  detur  exsequi  paratos,Quamobrem  vesligii 
pedum  tuorum  advoluti  obnixe  flagitamus,  ut  pi 
ternitatis  tua^  ser?um  patienter  audias,  si  quideoi 
mundo  jam  in  maligno  posito,  cum  vix  caiqudoc 
creditur  homini  aut  loco  (141),  non  parvaB  nos  to^ 
quentangustiflspro  ordinationisnoslrfle  assecutiooe 
Proinde  dubius,  et  anxius  et  fluctibus  curama: 
naufrago  simillimus  cum  principe  apostoloroa 
cujus  vicem  tenes,  ad  te  clamo  :  Domine,  salva  me 
Et  ut  paucis  summam  nostreB  oause  condodamas, 
in  faac  hora  etpotestate  tenebrarumtesolamr^ 
ciuntoculinostri,  tibidebitam  servare  obcdienliaa 
parati  sumus.  tecum  aut  consistere  aut  pro  te  in 
carcerem  ire  decrevimus. 

Auctoritati  ergo  tufls  tota  mentedesideramos  ii- 
niti,  tu  nobis  manum  porrige,  quod  nobis  velisfi- 
cere  jube.  Si  mandas  ut  ad  te  veniamus,  opes  oo- 
strfle,Iicetrapina  et  igne  sint  attritfle,  tamendesid^ 
riote  videndietconsecrationis  gratiam  conseqneDdi 
cum  debita  servitutis  nostrse  benedictione  (14! 
tueemajestatis  praBsentabimusaspectibas.  Dignentar 
ergo  viscera  pietatis  tuae  super  faoc  negotio  aliqno 
nos  rescripto  certum  reddere,  quo  et  iter  tutiusai 
te  veniendi  nobis  prasmoDstretur,  et  benedictiooem 
quam  devoti  efflagitamus  a  te  percepturos  essesi- 
gniflcetur.  Quam  nimirum  propterea  tuas  sanctiu- 
tis  manutantopereexpetimus,  quia  metropolitaoo^ 
noster  (143),  et  si  per  te  faabeat  consecrationis  gra- 
tiam,  tamen  quod  sine  lacrjmis  fateri  nequimas, 
magnam  cooperatorum  spiritualis  doui  habet  inju* 
riam  |/.  penuriam]. 

IX. 

Paschalis  II.  P.  S.  OtionemBamberg.  ep  a  se  onfr 
natum  Ruthardo  ep.  Mcgunt,  commendai. 

(Anno  1105,  Maii  21.) 

Paschalis  episcopus....  RuTHAflDo  Moguntinoar* 
chiepiscopo... 

Quantum  a  suflB  institutionis  exordio  Babent>er- 
gensis  Ecclesia  sedis  apostolicfle  familiaris  ezstiterit 
prudentiae  tusB  notum  esse  existimamus.  CoDgruaci 
igitur  duximus,  etc.  Vide  in  Paschali.  Pairologist. 
CLXIU.  coL  191. 


mas  etservitium  tam  voluntariumquamdebilum. 
Quia  tandem,  Dominomiserante  et  ecdesiee  sufle 
navem  moderante,  post  nubilas  errorum  tempesta- 
tes  serenflB  lux  veritatis  Occidentali  refulsit  Ecole- 
8i8B(139),  ante  omnia  et  super  omnia  desideramus 
scire  sanctitatem  tuam  in  omnibus  nos  paruisse, 
uti  decuit,  legato  tuo«  episcopo  videlicet  Constan- 
tien8i(140),  et  summa  devotione  cuncta,  quae  per 

(139)  Sublato  Yidelicet  post  mortem  Henrici  IV 
dissidio. 

140)  Gebehardo. 

De  capti?itate  sua  in  priore  itinereloquitor. 


(140) 
(140) 


bergensem  deOttone  episcopo  a  se  ordinato. 
(Anno  1106.) 

Paschalis  episcopus,  servus  servorum  Dei,  clero 
et  populo  Bambergensi... 

Quanto  afiectionis  debito  Bambergensis  Ecclesia 
ab  ipso  sufiB  institutionis  exordio  sedi  apostolica 
constringaturet  si  nos  lateret,  litterarum  vestraruai 
significatio  manifestat.  Quod  afTectionis  debitum,  etc 
Yid^  ubisupra,  col.  192. 

(142)  Recognitione  a  Bambergensi  ecclesia  peo- 
denda. 

(143)  Ruthardus  Moguntinus  In  Thuringia  exfol. 


I3ii 


ErtSTOUe  ET  DIPLOMATA. 


13M 


XI. 


S.  Ottmis  Bamb.  ep,  ad  suam  Ecelesiam  liiierxde 
peracia  sua  tonsecraiime. 

(Aono  ilOd.) 
Otto  Dei  gratia  BambergeDsis  episcopus,  Egil- 
BBRTO  (144)  pr»posito,  ADELBBRTO  decaDO,  cflBteris- 
que  frairibus,  omDe  bonum. 

Quantum  ego  novi  et  expertus  sum  charitatem 
vestram,  scio  vos  jam  diu  exspectare  eventum  no- 
stri  iaboris,  ut  de  nostro  successu,  siquidem  bene 
per  misericordiam  Dei  successerit,  gaudeatis.  Ne 
ergo  diutius  suspensi  aut  dubii  de  nobis  sitis,  sed 
ut  justum  est  sincerissime  congratulemini,  litteris 
istis  significare  vobis  decrevimus  quam  misericor- 
diter  Deus  more  suo  post  immensos  labores  et  su- 
dores  plurimos  nobiscum  operatus  sit. 

In  diie  sancto  Pentecostes,  qui  dies  ei  adventu 
sancti  Spiritus  sacratus  ei  cunctis  iidelibus  jure 
solemnis  est,  illo^  inquam,  die  Deosic  ordinante  in 
Anagnia  civitateCampaniae,  quffl  Romaniamdividii 
eiApuliam,  episcopalis  benedictionis  munus  quam- 
Tis  indignus  Domino  largiente  suscepi,  beatissimo 
papa  Paschali  manum  imponente,Cffiteris  vero  epi- 
scopis  plurimis  cooperantibus,  clero  quoque  Ro- 
manaB  Ecclesifie,  cajus  magna  pars  ea  die  in  eam- 
dem  civitatem  convenerat,  astante  et  coasentiente. 
Et,  quod  nulli  a  Romano  pontifice  consecralo  no- 
siris  temporibus  contigit,  sine  oblationeahcujusju- 
ramenticonsecraius  sum.  Hujusloci,  hujus  diei,hu- 
jus  gratuit»  misericordiee  Dei  semper  memores  esse 


A  IIL 

Paschalis  II PP,  monasierium  Weissenoensecofifir- 
mai. 


(Annoil09,  die  14  April.) 

PiscHALis  servus  servorum  Dei,  dilecio  filio  Or- 
BERTO  ejusquesuccessoribus  regttiariiersubsiiiuen- 
dis  in  perpetuum. 

Desiderium,  quod  ad  religiosum  propositum  et 
animarum  salutem  pertinere  monstratur,  auotore 
Deo  sine  aliqua  esi  diJatione  complendum.Ulusiris 
siquidemvirEribo  cum  conjugesua  Guilla^einepiis 
ejus  tiadimuot  in  Babebergensi  parochia  in  fundo 
proprio,  qui  vooatur  Guizna  [aL  Wizenabe]  eccle- 
siam  Beati  Bonifacii  episcopi  et  martjris  nomini 
fundaveruni,  quam  beato  Petroapostolo  etsanotaB 
B  ej U8  Romanffi  Ecclesiffi  cum  omnibus  dotis  sive  pre- 
diis  obiuierunt.  Quam  nos  pro  eorum  devoiione 
Romanffi  matri  in  fUiam  adopianies  universa  doiis 
ejus  tam  praBdia  quam  mancipia  huic  pagin»  diii- 
genier  annotari  jubemus.  Suniigiiur  hiBcprfiBdia 
die  fundationis  ejus  a  prsdiciispersonis  fiiiaenosirte 
perdonata,  Guizna,  Nidrendroff,  Diedungesdorf, 
Salewenbergh,  Hiiteboidesdorf  cum  casiro  in  eo« 
dem  fundo  siio,  Grummenaha,  Eppenruii,Suphen- 
ruit,  Gretsinruit,  Herbendorf.  PraBterea  in  provin- 
cia,  qu8B  Mannua  [aL  Manau  dicitur],  Churenl>eroh 
Bocchesruit,  Niwenruii,  Pafienruit,  Sibeolinien, 
Liubensiat,  Rampogen,  Ruienbach,  Tittenwiden, 
Albewinesberch,  Utelenhofen,  Pulteshofen,  Tius* 
l^iendorf,    Wolvesbach,   Heiehenvelt,  Nerdesdorf, 


velitiscumomnigratiorumactioneobnixeprecamur  C  Moseten,  Thetglngen,  Husen  ;  mancipia  vero,   ut 
prflBcipuecum  aliaecomplures  venerandae  person» 
de  magnis  rebus  apud  apostolicam  sedem  agentes, 
infecio  negotio  redieruni. 

Magnificate  ergoDominum  mecumei  exaltemus. 
nomen  ejus  invicem,  cui  quam  facile  est  resistere 
superbis,  tam  facile  esthumilibus  dare  gratiam. 
Quia  vero  asperum  est  confusis  iemporibus  esse 
prsBpositos,  curandum  nobisesi  et  omninosaiagen- 
dum  ui  res  dura  fiat  mercedis  occasio.  Dum  ergo 
seminandi  tempus  est,  semina  bonorum  operum 
serere  non  cessemus,  ut  majores  in  die  messis  laB- 
titia  manipulos  reportemus  capitinostro,  quodest 
Christus  per  compagem  charitatis  adheBrenies,  ne 
ab  eo  mundanisplusjusto  intentilucris  separemur 
ei  veluii  palmiies  de  vite  ejecti  arescamus.  Sed 
quia  in  exsequendis  justitiee  operibus  divinaB  gratiaB 
adjutorioopusest,  omnipotentis  Deiassiduis  preci- 
bus  clemeniiam  exorate,  quatenus  ad  hsec  nobis 
operanda  et  veile  inbuat  et  posseconcedat,atque  in 
ea  nos  via  cum  fructu  boni  operis,  quam  se  esse 
testaius  esi,  dirigat,  ut  sinequonitiilpossumusper 
ipsum  implere  omnia  valeamus. 


breviter  persiringamus,  uiriusque  sexus,  quaBoun- 
que  jundatores  habuerunt,  eccIesiaB  jdabant  quam 
f undaverunt,  excepiis  tribus  Wezeione,  Hoiescaioo 
ei  Potone. 

Huj  us  ergo  loco  f undationem  aposioiicflB  sedis  auo- 
toritate  communimus,  ut  semper  in  jure  proprio 
nostrsB  RomansB  EcclesiaB  sub  disciplina  monasiici 
ordinis  conservetur,  ei  ex  eo  quoiannis  byzantius 
Lateranensi  palatio  persolvatur.  De  cffitero  autem 
constituimus,  imo  beatorum  aposiolorum  aactoritate 
pr6Bcipimus,utqu8Bcunquediximu8  pr8Bdia,viila8  et 
mancipia  seu  cffitera  l>ona,  qns  proBnominatflB  per- 
sonaB  ad  eumdem  locum  coniulerunt,  qufficunque 
etiam  in  fuiurum  auiper  ipsos  aut  per  aliosfideles 
[)  de  ipsorum  jureiargienteDomino  confereniur,8ub 
monasiica  regula  iilic  mihtantibus  firma  semper  et 
integra  cooserventur,  nuiiique  hominum  liceat  eo- 
clesiam  iilam  temere  perturi>are,  aut  ejus  posses- 
siones  auferre  vel  ablatasretinere,velinju8iedata8 
suis  usibus  vindicare,  minuere,  veliemeraria  vexa- 
tione  faUgare,  sed  omnia  tuta  maneant  ei  quieia, 
eorum  pro  quorum  susieniaiione  ei  gubematione 
concessa  sunt,  usibus  profutura.  Nullus  ibi  abbas 
qualibetsubreptione  seu  violentiaprffiponaiurquem 
non  communi  sensu  fratres  vel  eorum  pars  consilii 
sanioris  vei  de  suo,  vel  de  alieno,  si  oportuerit,ool* 
legio  secundum  Dei  timoremet  beaii  Benedicii  Re- 


(144)  Eberhardus  erat,  ob  iitteram  initialem  E  asoriptore  confusas* 
Pataou  GLXXIil. 


u 


1323 


S.  OTTONIS  BAMCERGENSIS  EPISCOPI. 


gulam  elegerint.  Baptismum  et  sepulturam  eidem  A  bergensis  episcope,  dilectioni  tu»  palUumad 


Ut4 


sacra 


locolibere  concedimus,  ut  ibi  si  quitumulari  volue- 
rint,  eorum  devotioni  et  extremae  voluntati,  nisi 
forte  excommunicati  sint,  nulius  obsistat.Permitti- 
mus  quoquein communi  consiliofratruru  abbas  ad- 
vocatum,  quemsibi  utiiioremproviderint,instituat, 
qni,  si  postmodum  monasterio  inutiiisfueritetfra- 
tribus  gravis,  alium  quem  voluerint  praBftciant.Nulli 
quoque  abbatum  sine  fratrum  eiectione  et  confir- 
malione  ibidem  Deo  servienlium  aliquam  advoca- 
tiam  prorsus  alicui  concedere  Lceat,  ne  forte  looum 
et  oecasionem  rapiendi  quie  sua  non  sunt  laicalis 
persona  manu  importunitalis  inveniat.  Quod  si  fe- 
cerit,  in  virtute  Dei  et  Domini  nostri  Jesu  Gbristiet 
auctoritatebeati  Petri  principis  apostoiorumet  nos 


missarumsolemnia  celebrandaconcedimus,quo  ni- 
mirum  fraternitas  tua  intra  ecciesiam  tuamuti  no- 
verit,  illis  tantum  diebus,  quos  preBsens  descriptio 
continet,  videlicet  die  sancto  Resgrrectiouis  Domi- 
nicffi  et  Pentecostes,  item  Nativitate  Domim  aostri 
Jesu  Christi,  et  in  Natalitio,  sanctorum  apostoiorum 
Pelri  et  Pauli,  et  in  solemnitate  L.  Dionjsii  martj- 
ris,  auuiversarioetiam  tuae  consecrationis  die  et 
dedicatiouibus  ecciesiarum. 

Cujus  nimirumpaliii  volumus  te  per  omnia  ge> 
niuro  [al.  gratiam]  vindicare ;  hujus  siquidemindu 
menti  lionor  humilitas  atque  justitia  est.Totaergo 
mente  fraternitas  vestrase  ezhiberefestinelinpros- 
peris  humilem,  et  in  adversis,  si  quaodo  eveniunt, 


tr8Bezcommunicationisubjaceat,graduq^ueofficiiet  g  cum  justitia  erectam,8micam  bonis,  perversiscoa 


ordiais  sui  dignitate  in  perpetuum  careat.  St  qua 
igiturin  futurum  ecclesiastica  saecularisvepersona 
hanc  nostree  constilutionis  paginam  sciens  contra 
eam  temere  venire  tentaverit,  secundo  tertiove 
commonita,  sinon  satisfactionedignaemendaverit, 
potesiatis  honorisque  suidignitate  careat,  reamque 
se  divino  judicio  existerede  perpetrata  iniquitate  co- 
gnoscat  et  a  sacratissimo  corpore  ac  sanguine  Dei 
et  Domini  nostri  Jesu  Christi  aiiena  fiat,  atque  in 
extremo  examine  districtae  ultioui  subjaceat.CunC' 
ti&  autem  eidemlocojusta  servantibussitpaxinDo- 
mino  nostro  Jesu  Christo,  quatenus  et  hic  fructum 
bonffi  actionis  percipiant,  et  apud  justum  judicem 
prcemia  fleterneB  pacis  inveiiiant.  Ameu. 

Ego  Paschalis  cathoiic6B  ecclesifls  episcoptis,  etc. 

Ego  Rodbertus  presbyter  tituii  Sancti  Eusebii,etc. 

Data  Lateranis  per  manum  Joannis  sanctae  Ro- 
manse  EcolesiaB  diaconi  cardinalisac  bibliothecarii 
xvin  Kl.  Maii,  indictione  n,  Incarnalionis  Domi- 
nicsB  anno  1 109,  pontificatusautemDomini  Pascha- 
lis  secimdi  pap»  anno  x. 
XIU. 

(145)  Paschalis  II PP.  S.  OUoniBamb,  Ep.ejusque 
successoribususum  pallii  et  prxferendx  crvcispO' 
testatem  concedit.  (Aprilis  15,  anno  llil.) 

PaschaUs.,..  venerabili  fratri  Ottoni  Babenber- 
gensi  episcopo  ejusque  successoribuscanonicepro- 
movendis  in  perpetuum. 

Charitatis  i>onum  est  proprium  congaudere  pro- 
fectibusaliorum,  charitasenim  non  quserit  qua;  sua 


trariam,  nuilius  unquam  faciem  contra  veritatem 
suscipiens,  nuiiius  unquam  faciem  pro  veritatelo- 
quentem  premeus,  misericordiflBoperibusjuxta  vir- 
tutem  substautisB  insistens,  et  tamen  insistere  etiam 
supra  virtutem  cupiens,  infirmis  compatiens,  beoe 
valentibus  congaudens,  aiienadamnapropriadepu- 
tans,  de  alienis  gaudiis  taaquamde  propriis  exsul- 
tans,  iu  corrigendis  vitiis  pie  sflBvienSy  in  fovendis 
virtutibusauditorum  animumdemulcens,  ia  ira  [aL 
intra]  judicium  sine  iralenens,in  tranquillitate  ao- 
tem  severitatis  just»  censuram  non  deserens.  B»e 
est  ergo,  frater  charissime,  pailii  accepti  dignitas, 
quam  si  soilicite  servaveris,  quod  foris  accepisse 
ostenderis,  intus  habebis. 

Ad  bfiBC  etiam  crucis  vexillum  intra  Babenbe^ 
gensis  ecclesiflB  parocbiam  ante  faciem  tuam  portare 
concedimus,  saiva  videlicet  MoguntinflB  metropdis 
reverentia,  ut  speciali  sanctflB  RomauflB  EcclesiflBdi- 
gnitate  prflBditus,  specialiter  ei  studeas  obedienfiflB 
ac  servitiis  insudare.  Fraternitatem  tuam  superoo 
dignatio  per  temporalonga  servetincolumem.Amen. 
amen. 

Scriptum  per  manum  Joannis  scriniarii  regtona- 
rii  ac  notarii  sacri  paiatii. 

Dat.  RomfiB  in  insulaLjcaonia  per  manumJoan- 
nis  sanctae  RomauflB  Ccclesifle  diaconi  cardinalis  ac 
bibliothecarii,  vicedomini  Friderici,archicanceilarn 
et  Coloniensis  archiepiscopi  (140)  xvn.  Kal.  Maii, 
indictione  nu,incarnat.DominicflB  aonoi  1 1 1  ,pontifi- 
catus  autem  domini  Paschalis  seoundi  papsB  xi^m- 


8unt.  Unde  et  Aposlolus  :  Tunc,  ait  vivimusy  si  vos  D  perii  vero  Henrici  quarti  imperatoris  anno    primo 
statis  in  Domino(I  Thess,  m) ;  et  iterum  ;  Quaeest 
enim  nostra  spes  aut  gaudium  aut  corona  gloHtef 
nonne  vos  ante  Dominum  nostt*um  Jesum  Christumf 

(I  Thess,  n) Hoc  igitur  charitatis   debito  pro- 

vocamur,  et  apostolicAB  sedis  auctoritate  compelli- 
mur,  honorem  debitumfratribusexhibere.etsanctfls 
RomduaB  CcclesifiB  dignitatem  pro  suo  cuique  modo 
cflBteris  ecclesiis  impertiri. 
Idcirco  venerabilis  frater  Otto  EccIesiflB  Baben- 


XIV. 

Bruno  Trevirensis  ep.OUonemBambergensemevocat 
ad  cognoscendum  causam  Spirensis  elecU. 

(Circa  an.  1112.) 

Bruno  Treverorum  Dei  gratia  provisor  Jndignus. 
0.  Bambergensis  CcclesiflB  saucto  pontifioi,  sinoer» 
charitatis  obsequium. 

Beatitudini  vestrflB  magna  hilaritat^  congratoior» 
quoniam  non  absque  magnosanctitatisvestraB  me- 


a45)  Cistat  in  Paschail  PatrologisB  t.  GLXIII 
col.  285.  sed  minusintegra.Prodit  auctiorex  apogra* 
pho. 


ri46)  Crgo  tunc  adhuc  AE. 
cellarias.  S.  R.  E. 


Colon.  erat  flLrchicaa- 


1395 


EPlSTOLiB  ET  DIPLOMATA. 


132« 


riloprovenire[existimo],  memoriam  vestri  domi- 
num  papamtam  dulciterretinere.  Gum  enimdomini 
mei  regis  iegatione  functus  essem,  de  obedientia 
vestrflBcharitatismecumcontulit,  vobisque  salutem 
et  apostoiicam  [beaedictionem J  per  me  maadavit. 
Inito  autem  dispeisatioQis  suae  consilio  nobisinjun- 
xit,  utelectum  Heistettensem  atque  Spirensem(i47) 
consecraremus,  vosque  in  adjutorem  etcooperato- 
rem  nobis  vocaremus.QuiatamendeSpirensiquae- 
dam  sibisignificatafuerant^praBcepit  utsanctoeum 
studio  ezamiaaremus,  et  siordinefratrumquiaJes- 
sent  testimonio  posset  se  deobjectisexpurgare,ad 
Dei honorem  et  EcclesiaB  necessariam  pro videntiam 
ipsum  ordinaremus.  Ex  parte  igitur  domini  papsB 
vos  moneo  ut  ad  hoc,  quiacausaDeiest,nepervos 
proteletur  sludeatis,  et  a  die  Dominic«e  Resurrec- 
tionis^infra  xv  dies  ad  nos  Spiram  veniatis. 

XV 
FridericiColoniensisep.  litterx  ad  Oltonem  Bam- 

bergensem,  quem  ad  suas  partes  contra  Eeinri- 

cum  V  soliicitat. 

(Anno  iii5.) 

Domino  Ottoni  Bambergensis  EcclesiaB  venerabili 
episcopo  Fr.  Coloniensium  Dei  gratia  id  quodestin 
orationibus  et  obsequio,  quidquid  ?erffi  fratemi* 
tatis  non  otiosa  efficit  dilectio. 

Quasdam  sanctitati  vestre  iitieras  jam  antea  mi- 
simus,  quas  si  forte  accepistis  de  tam  longa  respon- 
sionis  vestrffidilationenon  parummiramur.Utenim 
longamearumsententiambreviterreplicemussum- 
maintentionis  erat,  ut  prudentiam  vestram  ad  de- 
fensionem  veisaitem  adiiberam  deplorationem  hu- 
Jus  quem  videtis  gravissimi  sanctffi  Ecclesifficasus 
excitaremus  quem  ipsum  tacito  desiderio  vos  diu 
intrinsecus  fovisse  jam  olim  cognovimus. 

Iterum  venerande  frater,  iterum  idem  dicimus. 
Si  zeius  domus  Dei  imo  si  veraciter  amor  Eccle- 
siffi,  quffi  domus  Dei  est,  vos  meduliitus  comedit,  ne 
tantam  ejus  desolationem,tamcrudelem  hffiredita- 
tis  Dei  direptionem  et  profanationem  nimia  patien- 
tia  ulterius  disslmuletis.  Ecce  per  miserioordiam 
Dei  magnum  nobis  ostium  apertum  est,  ut  veritas 
nostra  diu  siluit,  inmanifestumprodeatut  libertas 
nostra  diu  suppressa  cervicem  erigat,  quia  pro  nobis 
et  pro  seipsa  jam  in  vocemprorupit  sancta  Roma- 
na  Eclcesia.  Jungit  se  nobis  Francia  (148),  libero, 
sicut  audistis  ore  veritatem  Saxonia  profitetur.  Et 
quem  charissime  frater,  aon  moveat,  quia  omnis 
ecclesiastici  vigoris  auctoritas  aulicisetpalatinisin 
quffistum  versa  est.  Sjnodales  episcoporumconven- 
tus,  annua  conciha,omnesdeniqueeccie8iasticior- 
dinisadministrationesinregalem  curiam  translata 
8unt,  ut  iilorum  marsupiis  inserviantqusB  spiritua- 
liter  examinari  debuerant,  Quid  decathedris  epis- 
copalibus  dicemus,  quii>us  regales  villci  prffisident 
quas  disponunt,  etde  domo  orationis  speluncam 
plane  latronum  efficiunt.  Deanimarumlucris  nulla 

(147)  De  liis  in  Yita  actum. 

(148)  In  synodo  BeUovacensi  a  1 114. 


A  penitus  quffistio  est,  dum  tantum  terrenis  lucris 
regalisfisci  os  insatiabile  repleatur. 

Hic  no8,  qui  Ecclesiffi  Dei  per  ipsius  gratiam  co- 
lumn»  sumus,  qui  navemPetri  per  hujus  sffiouli 
procellososfluctus  gubernaredebemus,  hicinquam^ 
nos  advigilare,  hic  clavum  moderaminis  firmiter te- 
nereconvenit»  ne  nobis  segniter  torpentibus  dum 
sine  nisu  moderaminis  fluctuat,hiset8imilibu8  im- 
piffi  tyrannidis  scopuiis  alli8aoonvellatur,et(quod 
absit )  irruentium  fluctuum  gravitatemergatur :  ne 
eanes  muti  et  latare  non  valentes  prophetffi  verbis 
arguamur  (Isa.  lvi  )  neve  illud  in  nos  oonveniat : 
Nonne  aseendistis  ex  adverso,utopponer$tis  murum 
pro  domo  IsreaUs  {Exeeh.xiu).  De  nobis  quidem 
sanote  et  venerabile  frater,  nonexnobis  sed  ex  vlr* 

£  tutequam  Deus  in  nobis  operatur,  hoc  vobis  fidu- 
ciaUterinipsiusgratiam  promittimus  quia  ex  hac 
qua  coepimus  veritatis  libera  professione,  neo  tri- 
bulatio  nec  augustia  nec  mors  neo  vita  [nos]  sepa- 
rabit.  In  hoc  vero,  scitis»  positi  sumus,  in  hoc  no- 
vum  homineminduimus,  utmortificationem  Jesu  in 
corpore  nostro  ciroumferamus,  utpropter  ipsum  in 
mortem  tradamur,  quatenus  et  vita  Jesu  in  hffio 
nostra  mortaii  carne  quandoque  manifestetur. 

In  hac  ergo  gloriosa  spe  non  defecimus,  et  de 
vestraconstantia  idem  speramusetintimeoptamus, 
et  quia  indigne  passl  sitis,  utad  memoriam  vestram 
sffipe  reducatis,  hortamur.Nohtenoslongaexspeo- 
tatione  ulterius  suspendercseddevestrasententia 
scripto  noscertificate.  SalutatvosdominusGhuono 
pronepostuus  episcopus  [Prffinestinus]  etRomana 

^  Ecclesiffi  legatus,quiimperatorem[Heinricum],nec 
non  Monasteriensem  episcopum  [Purchardum],  et 
Hermannum  de  Winceburg  oum  omnibus  Gallio 
episcopis  in  conciiio  Belvacensi  (0  Deo.a.  iii4)ex- 
communicavit,  ethoc  vobis  notum  fieri  prfficepit. 
Eamdem  sententiam  iterabit  in  pnedictos  etinom- 
nes  compliceseorum  in  concilioRemensiquod  erit 
Lcetare  Jerusalem  (28  Marta.  11  i 5),  cum  aliis  tri- 
bu8  eplsoopis  noviter  a  Romanasede  directis.  Vale. 
(149). 

XVI. 

Heinricus  Y.  imp.  Ottonem  adconvmtum  Spirensm 
invitat. 

(Gircaann.  iii6.) 
D     Hbinricus  D.   G.   R.  I.  Aug.,  Ottoni  Babenber- 
gensium  diiectoepiscopo,gratiamabunde  etomne 
bonum. 

Roma  nostri  nuntii  rediere,  et  Dei  gratia  ex  parte 
maxima  nobis  Iffita  et  prospera  retulere.  Mandant 
etiam  nobis  nostri  fideies  quod  tempus  habemus 
acceptabile,  ut  Romanffi  sedietreipublicffi  consula- 
mus.  Quapropter  necessario  nostrosprincipes  con- 
vocamus,  utinde,  sicuti  justum  est,  eorum  consi- 
lium  et  auxilium  habeamus.  Ad  quod  plurimum 
indigemus  tu«  fidei  prffisentia  et  tui  consllii  pru* 

(149)  Consule  de  bis  Vitam  suprii. 


13J7 


S.  OTTOMS  «MttBBflGESfSIS  CIPISCOPI. 


iii8 


deatia,  quoniam  et  ta  corde  tenusdiligimus,  et  Ubi  JL 
de  omni  honore  aosUroprQutinobiapEietipsisiQdubi* 
tax)ter  confidimu&. 

Coalidentar  igitur  et  jntim^  rogaiQii3  tuam  dild- 
ctionepi,  ut  die  Veperia  post  proximum  festum  S. 
Mariffi  veniasad  nos  Spiram,  et  ibi  super  his,tuoe^ 
aliorumnostrorum  principumoonsiilo,  ad  Dei  hono« 
rem  et  regni  et  CiiristianaB  pacis  statum  tractabimus. 
£t  hilariterfacias  hoc  sciens,  quod  te  cito  dimitte- 
mus.  Et  [ob]  hQclibenter  tibi pi^roeremus,  nisitam 
alti  negotii  nos  urgeretinstantia.  Praeterea  manda- 
mus  tibi  ut  mittas  pro  comile  N.  quem  tibi  commi- 
Bimus,  et  eum  nobis  reprasentes  (150). 
negligentia,  eadem  quidem,  qu®  cffitefis  ejusdem 
ooneilii  neglectoribus,  vobis  quoque  injunota  esset 


XVIII. 


5.  OttonisBamberg,  eja.  littera  fUndaiUmispro  mo- 
n^terio  MicMleld. 

(Anno  iil9,  Maii  «.) 

[Ex  archivo  monasterii.  Sed  apud  Bruschium  cor- 
ruptffi] 

In  nomine  sanctie  et  individum  Trinitatis  Orro 
divina  favente  clementiaoctaTussanctae  Babeober- 
gensis  EcclesiaB  episcopus. 

Noverit  Christi  fidelium  universitas,  tam  pne- 

sentis  tevi  quam  etiam  futuri,  monasterium  Sancti 

Joannis  evangelistae  in  loco  qui  dicitur   Michelvelt, 

nostro  opere,  nostro  studio  esse  constructum.  Re- 

cognoscantetiam»  tam  prssentesquamfutun,  qui- 

.    ^.         1-    ^      I  o.  •  .    m    •  1         bus  bonis  ipsumlocum  cumulaverimus,  dequibus 

sententia,  scilic^  vei  divini  omcu  suspeosio  vel  a  r  •      T     «    ^   u      n*   •  •^-   j-  • 

•,  V»  M^  p  II  possessionibusfratnbusilhcmservitiodivmoexcu- 

bantibiis  subsidia  temporalisvitffi  procuravimus  ut 


oommunione  corporisetsaaguinisDominioi  formi 
danda  int^rdictio ;  nisi  nostr»  petitioois  diligeatia 
boo  prffivenisset  et  eximia  sanctitaiis  vestr»  revan 
rentiai  ne  id  tieret,  apud  Ecciesiam  promeruisset ; 
quibua  simuL  concurrentibus  causis^etcooperantibus 
hoc  tandem  obtinuimus,  ne  quid  severitatis  vestra 
subiret  dilectio,  cujus  hactenus  ii^  Eeclesia  vaiuisset 
devotio.  Digpumnimirum  a^bitr<au9sum,inomni- 
bu9  honorive^tro  et  revercqtin  parcendumet  pro 
posse  loco  et  t^mpori  providere  et  ooosulere,  cum 
sanotitatis  vestr®  dilectio  beata  magno  se  devota 
charitatis  nobis  obligaveritmuner^  (131). 

De  c^tero,  sicutin  mandatum  accepimua,  deaun- 
tiamUiS  ut  ad  coQciiium  v.  Kaiendarum  Augusti  Fri- 


dum  hujus  veritatistestimoniummultosassertores, 
muUostesteshabuerit,  qu®anostratlu^Utate  ^- 
tuta  sunt  jugiter  inconvuisa  permaneaot 

Sciant  etiam  omnes  quod  ipse  locus,  quo  mo- 
nasterium  constructum  est,  cum  esset  mansus  ad 
jus  nemoris  pertinens,  aUo  manso  inRisehae  [Rei- 
sach]  episcopatui  restitutus  est.  Per  apibitum  qui- 
dem  monasterii  latas  patia  agrorum,pratorum  sed 
et  nemoris  partem  usque  ad  viam  meridianam  qus 
in  transversum  silvse  porrecta  est,  et  in  occidentali 
ponte  apud  Seberc  terminatur,  ad  ipsum  monaste- 
rium  tradidimus,  et  in  hocquietimonachorumcon- 


,.  .    .  ,.  .  ,      .      ,  .        j      .   j  L..     .         sulentes.Praevidimuseniminevitabile.utviciuorum 

d.»lax.»api«d.otol«gatoceiebraaduD.|ndulMtanter  ^      erulosis  litibus  non  gravarentur,  si  eorum  po». 

sessiones  alienis  possessionibusarctarentur.  Prste- 


veniatis,  ne  et  hujus  mandati  negleotor  effectus, 
austerioris  sententiffi  decretum,  mea  petitione  nil 
amplius  prcevalante,  vobis  indicatis.  Pr»ierea  dur 
oem  [Suevi»  Fridericum]  et  confratrem  ejus,  et  G. 
[Godefridum  oomitem]  PaLatinum  et  reiiquos  oom- 
pliceseorum  inpredictoconoiiio  exoommunioatos 
noveritis.  Litteras  etiam  nostrasrogamusut  hratri- 
bus  nostris,  PragenM  scilic^  etMoraviensi  episeo- 
pis  dirigatis. 

XVII. 

Adalberti  ep.MoguntiniadOttonem  Bambergensem 
litterx  de  ejus  absentia  a  synodo  Coloniensi  con- 
querentes. 

(AnnoillS.) 
Reverentissimo  Bambergenjsiumepiscopo,  A.  Mo- 


rea  de  jure  nemoris  ad  episcopatum  pertinentis, 
volenteet  rogante  comite  Berengero(152)cum  con- 
niveotia  primatum  cleri  et  popuii  Babenbergensis 
Ecclesifie  in  usum  monasterii  et  monachorum  tan- 
quam  privilegio  beneficii  bfiec  transtulimus,  in  pr»- 
terfluenti  Ouvio,  qui  dicitur  Begenz ab  ejusdemno- 
minis  villa  usquead  rupem,quidiciturGozensteiQ, 
piscatioaem  propriam  n^pn^sterio  l^giti  sumus. 
Pascua  animalium  infra  semitam  qufis  avillaBegeoz 
directa  viam  contingijL  ducentem  Veldeq.  A  supra- 
dictoponte  concessione  nostra  libere  caeduntur 
gna.  ad fladificiorum  cellfisque usum sparsim« tamen 
et  ubi  custodes  nemoris  monuerint  ad  focum  vero 


guntinffi  sedis  minister  indignus,  fraternffi  dilectio-  n  lignaquflBtrabilibuspperibus  apta  non  sunt,  ubi 
nis  etorationis  inviolabile  pignus.  *  — •-*  •-        •-•   -•  ••-  ^-  ^^- 

Quod  proxime  dominus  PraBnestinus  Romaufle  Eo- 
clesi»  legatusnobis  apostohcaauctoritatedenuntia- 
verat,  nostra  quoquediligenliaporomniaRomaqfls 
auctoritati  subdita  solertim  impleverat  denuntiaqa 
et  vobissub  eadem  auctoritate  et  nostrautiad  con- 
ciiiumColoniflBcelebrandumia.  I4!8,)vestraveniret 
prflBsentia.  Sed  quia  nescio  qua  prsBtermissumf  uerit. 


(150)  Ambigui  haeremus,  Henrico  IV,  an  V,  tri- 
buenda  sit  hflec  epistoia,  cum  utriqne  conveniat. 
Quoniam  vero  nulla  hic  iilii  rebellis,  sed  Romanse 
sedis  mentio  fit,  posteriori  et  anno  1116  ascribi- 
mus,   quo  concordia   iterum  fuit   tentata.  Elucet 


cumque  potuerint  inveniri,  nisiin  locis  condensio- 
ribus  et  latibulis  ferarum.  Faci^ndis  quoque  alve- 
ahs  apum  ubique  in  nemore  largam  Ucentian^  de- 
dimus. 

Vill»  autem,  quas  ipsi  monasterio  contulimns, 
istflB  sunt.  Ipsa  villa  Michelvelt,  Ueroltesruit»  Nuseze, 
Ruchedorf,  Widelwanch,  Willeberc,  item  Berol- 
tisrvit,  (]hurbendorf  ex  pflu^te,  Buhenbach  cum 
parochia,  Vutenloch»  Ruikersberg,  Bircheex  parte, 

saltem  hinc  augusti  scriptoris  insignis  sBstimatio  de 
S.  Ottonis  prudentia. 

(151)  Ab  ipso  enin  consecratus  est. 

(15ij  De  Sulzbach,  in  pago  Nordgove. 


isat 


EPBTOLE  ET  WPLOMATA. 


1330 


SooD6Qv6l,Buobaexparte,BenzeDrvit,  oum  Risebs, 
Huwensteiii  qui  et  GernotesteiD  dicitur,  Sigetiarti- 
sruit,  Urbach,  Uveloch,  PileinsteiD,  Luzenbucbe, 
Ebersberg,  Friderichesrvil,  Perharlsruit,  Sumer- 
bawen,  Namegast,  Hoplenabe  ex  parte,  Francke- 
nabe,  Girchendorf  ex  parte,  item  Circhendorf  ex 
parte,  Artolfesprunnen,  flagenach,  Godesettdorf, 
Steinegewazzer  ex  parte,  Hachenber,e  Cimerbero, 
Igelsruit,  Plez,  Toberin,  Junruit,  Gozemarsberg, 
Pernhach^  Grune,  prsedium  Henphenvelt  et  paro- 
chiam  oum  fundo  et  omnibus  pertinentiis  suis, 
Swaigollesruil  ex  parte,Otenbercb,  Snelharstesdorf, 
Welmesgesezo  (153). 

Delegavit  autem  eas  super  altare  sancti  Joannis 
▼ir  illustrissimus  comes  Berengerus,  quem  ejusdem 
loci  advocatum  constitueramus.  Affuerunt  autem 
testes  horum  omnium  Bucco  de  Cuimen,  Meinhart 
de  Parchstein,  Wignandus  Udelscalch,  Wirnt  de 
Wolferingen,  Wignandus  de  Woifesbacb.etfratres 
ejus  RapotoetBruno,  Merboto  et  Eppo  de  Eberman- 
nesdorf,  Rupertus  de  Bibra,  Eogelmar  de  Woldel- 
spach  et  Alibero  frater  ejus,  Poppo  de  ScoDevelt, 
Baldewin  de  Restelbach,  Eckenbertus  de  Tennel- 
berc  et  fratres  ejus  Poppo,  Reinolt,  VolchoJt  de 
Gelhendorf,  Hertuinc  de  Bernrvit,  Rupertus  de 
Stein,  Marquart  de  Gunzendorf,  Robo  frater  Ruper- 
ti  (154). 

Igitur  ut  bflec  et  aiia  quae  ipsi  monasterio  vel  per 
nos  collata  sunt,  vel  postmodum  afidelibusChristi 
conferenda  erunt,  tam  apostolico  quam  regio  cum 
privilegio  per  nostram  solertiam  dato  rata  sint, 
et  ut  si  quis  eorum  injusta  usurpatione  quidquam 
EcclesiflB  subripuerit,  vel  privilegia  immutaverit, 
fieterno  anathemate  percutiatur,  et  majeslatis  reus 
babeatur,  sigilii  nostri  impressione  hanc  chartam 
debis  omnibus  conscriptam  signamus,utin  omne 
sevum  statuta  nostra,  DomiDo  faveDte,  corrobore- 
mns. 

Addo  DomiDicae  iDcarDatioDis  1119,  iDdict.  xii,U 
NoDasMaii,  actum  felioiter.  AmoD. 

XIX. 

Notitia  de  eadem  fundatione,  et  coUatione  juris 

parochialis. 

fEx  eodem  archivo.] 

Noverit,  tam  DostraD  collegium  aetatisquam  suc- 
cessio  totius  posteritatis,  qualiter  Babcnbergensis 
episcopus  OttocoenobiumMichelyeldensein  honore 
S.  Joannis  evangelistse  fundaverit,  et  pervariosre- 
ditus  sumptibussoisquacunque  quaesitosproposse 
ac  nosseditaverit.Quietiam  magnfledevotionisaffe- 
ctum  eidem  loco  exbibere  cupiens,  ut  ab  omnibus 
comprovincialibus  liberius  frequentaretur,  contulit 
ei  confessionisycommunionis,  baptismi  etsepulturae 
commoditatem  secundum  arbitrium  abbatts,  an- 
Duente  Regelone  parochiano  Veldense. 
Data  in  fundoejusdem  ecclesiee   Michelveldensis, 

(153)  Spectant  hsec  ad  notitiamgeographicamsu- 
perioris  Palatinatus  etveteris  pagi  Nordgoviae.. 

(154)  Hic  primo  in  nostris  cnartis  Dobiles  a  locis 


k  praeseotibus  et  aure  tractis  (155)  his  testibus,Bbe- 
rhardo  prseposito  et  Egilberto  majoris  ecclesim  de- 
oauo,  Sefhdo  capelkiDo,  Regilooe,  parochiano  de 
Velden^  Wemberocapellano  et  aliisquamplunbor. 
Abdo  DomiDicae  iDcamatlcHiift  tm  (15d)<  iodi- 
etione  xii)  ii  Non.  Maii,  aotum  feliciter. 
XX. 
Idem  Otto  parochiam  Miche^eldinsm  erigH. 
[Ex  arcbivo    moDasterii.] 
(Addo  1121,  Nov.  6.) 
Notum  sit  omDibusCbristi  Hdelibus.tampraeseD- 
tibus  quam  fut  ris,  quaDtutn  utilitatisomDilius  cod- 
ferat,qui  incediflcandis  monasteriislaborat.Etquia 
Yoluntatis  nostrfleestutomnimodis  quietietprospe- 
rilatiDeoservientiumprovideamus,maximetamen 

B  in  illis  locis  decet  nos  eniti,  ubi  laboris  nostri  dili- 
gentia  vel  sumptuum  necessaria  autpraedibrum  sub- 
sidia  constant.  Inter  csetera  autem  quoniam  et  Mi- 
chelveldensiscoenobiilocus  quasiquoddam  insigne 
ad  monimentum  nostri  laboris  refulget,ob  amorem 
ipsius  quemDominusJesus  Christusspecialiprcero- 
gativa  castitatis  dilectioilis  sude  praeconio  fecerat 
dignum,  enmdem  locum  ipsi  specialiter  dedicavi- 
mus.  Quia  autem  propositi  nostri  est  iocum  ipsum 
exaltare  et  ampliflcare  in  omnibus,  ita  vidclicet,  ut 
tam  prsesentibus  quamsupervenientibus  in  longin- 
quumconsulamus,  ecclesiam  S.  Leonbardi,  aquo- 
damcapellano  nostroHeroIdo  Domineconstructam 
ipsique  monasterio  adjacentem,  auctoritate  nostra 
eidem  monasterio  tradidimus. 

Q  Ut  autem  ampliori  dilectionis  studio  locus  ipse 
frequentetur  ab  omnibus,  statuimus  ut  omnium 
adjacentium  villarum  populi,  quae  etipsius  raona- 
steriijurissunt,in  eadem  ecclesiaomnia  Christian» 
fidei  instituta  abeo,  cuipermiseritabbas,accipiant. 
Ad  majorem  itaque  firmitatem  horum  omnium,ne 
quis  im^osterum  adversarius  beec  infringere  et  in- 
firmare  coDctur,  banno  firmamus,  et  sigilli  nostri 
impressione  signamus.  Affuerunt  autem  testes  ho- 
rumomnium  Heroldus  canonicus  majoriseccIesieB, 
Wernherus  de  Erhinhach,  Sefridus  capellanus;  mi- 
nisteriales  episcopi  Ezzo  de  Burgelin,  Stercherde 
Muchindorf,  Eberhach  de  Lapide,  Wolfram  de  Zu- 
dinruit,  Hadmarde  Dornhach,  Heinricusde  Chur- 
tinruit,  Hartwicus  dePIez,Sigbotde  Turndorf,  Er- 

jx  chenbertus  de  Hanbacb. 

Anno  Dominicae  Incarn.  1121,  indict.  xiv,  viii 
Mus  Novembris  actum  feliciter. 

XXIX. 

Adelberti  II  ep.  Monguntiniacres  litlera  ad  Ottonem 
ob  ejui  absentiam  a  synodo» 

(Anno    1122.)  ^ 

AoBLBERTUsDei  gratia  saDctae  MogUDtinae  Kccle- 
sice,  licet  indignus  et  humilis,  minister,  OTTorti 
dilectoet  venerabilis,fratri  suo  Babenbergensi  epi- 

denominati  occurrunt. 
(155)  More  Bavarico. 
(106)  Leg.  1119,  ut  sopra,  vei  mutanda  Indictio/ 


1331 


S.  OTTONIS  BAHBBRGENSIS  EPISCOPI. 


1331 


soopo,  frateroam  in  Domino  dilectionem  et  ora- A  meorumatqueinmemoriamHeioricibenigiiiqiion- 


tiones. 

Fraternitatem  yestram  coram  Deo  et  hominibus 
hactenus  laudabiliter  vixisse,  et  contra  hadreticos 
temporehujus  schismatisplurimum  desudassepro 
Ecclesia,nul]ipenedubium  est.  Quanto  igiturzelum 
vestrum  erga  Deum  et  Ecclesiamferyentiorem  du- 
dumesie  cognoyimu8,tanto  magisnunc  miramur, 
quod  tamen  talva  fraterna  charitate  dicimus,  vos 
Deo  et  Ecdesifle  minus  devotum  existere,  et  quo- 
dammodo  refrixisse^cum  jam  magnum  ostium  nobis 
apertumsitrecuperandffi  uuitatis  ecclesiaslicffi,cum 
jam  bonum  certamen  nostrum  Dominocooperante 
pervenerit  ad  finem,etnunc  quammaximenobiset 
omnibus  orthodoxis  summopere  satagendum  sit, 
ut  quod  dudum  a  nobis  est  inchoatum  bene,  voti-  g 
vumin  Deinomine  sortiatur  effectum. 

Dilectioni  vestraB  pridem  significavimus  ut  sanctfle 
apostolicffi  sflBdislegatoet  fratribus  nostriscoepisco- 
pis  vestris,  aus  cfleteris  cathoiicisprincipibus  inloco, 
qui  dicitur  Plefeld,  occurrere  velietis,  et  Wirzebur- 
gensis  episcopis  (157)  unanobiscum  ioteresse  ordi- 
nationi.  Ad  quam  utique  prompto  et  alacri  animo 
etiam  non  rogatus  venire  debueratis,  non  solum 
quia  coepiscopus^sed  etiam  quiaconcivis  vesterest 
et  j  ure  propinquitafis  ipsum  quodammodo  f amiliarius 
et  speciahus  diligere  debetis.  Sed  quia  venire  ne- 
glexistis,  dominus  cardinalis  usque  ad  satisfactio- 
nema  divino  officio  cfleterisconsentientibusvos  su- 
spendere  voluit.  Nos  autem  pro  singulariamore  et 
reverentia  veriti  ne  quid  durius  contra  vos  diffiniri 
deberet,  vix  obtinuimus. 

Nunc  itaque  fraternitatem  vestram  rogamus,  et 
ex  auctoritate  domini  papflB  et  apostolicfle  sedis  le- 
gati  et  nostra  prflecipimus,  ut  univertali  concilio 
in  Navitate  sanctflB  Dei  Genitricis  MoguntiflB  (158) 
celebraodo  omni  amputata  occasione  vestram  exhi- 
beatis  prflBsentiam,  utibi  et  domini  papsB  legationem 
cogQOscatis,  et  de  statu  EccolesiflB  una  nobiscum  in 
commune  consulatis.  Si  quiveroepiscoporumhuic 
sfluncto  concilio  interesse  neglexerint,  sciaot  se  ex 
auctoritate  domini  papsB  et  apostolicflD  sedis  legati 
et  totius  concilii  sjnodalisententia,quahujusmodi 
prflBsumptores  feriendi  sunt  modis  omnibus  sub- 
jacere. 

XXII 


dam  imperatoris  cujus  eleemosjnflB  dispensatorem  a 
Deo  ordioatnm  me  profiteor,nec  non  in  remedium  et 
Sfldutemomnium  successorum  meorum  in  locoillo 
qui  Uraugia  nuncupatur,  sancto  Laurentio  mona- 
sterium  construere  iocoepi,  quod,  annueote  divina 
gratia  coosummavi,  coosecravi,  et  in  auxiliare 
patrocinium  sflinctorum  dedicavijbonisimmobiiibos 
dotavi.  deinde  etiam  aliis  emolumeotis  dilatavi, 
quosdam  Deo  famulaotesilluc  coogregavi,ii8  etiam 
eteorumio  diviooobsequio  successoribus  pro  per- 
petua  susteotatione  de  necessariis  prospexi,  post- 
modum  etiam  auctoritate  pootificali  corrpboravi. 
Et  quooiam  aooo  DomioicsB  locaroationis  1106 
episcopatusverooostri  aooo  vi,accedeoteimprimis 
cleri  oostrietaliorum  fideiium  oostrorumcoDseosQ 
simul  et  coosilio,  illud  fledificium  iochoatuDi,emDO 
quioto  postmodo  ad  fastigia  perductum,Dec  Dooic 
hoooremsaoctorummartyrum  Laureotii  et  Georgii 
solemoiter,  ut  prfledicilur,  dedicatum,  per  mflmum 
Starcheri  advocati  juxta  deceotiam  ditavi,  ad  reli- 
quias  etiam  eorumdem  sanctorum  martyrum  quasdam 
ecclesiolas,  villas,agro3,silvas,  pa8cua,aquasflu|ua 
rumve  decursus,  vioeas,  homioes,  et  alias  prorsus 
omoes  utilitates,  qusB  ad  preedictum  castellum  seu 
vero  curtim  hact  eo  ns  pertioere  videbaotur,delegaTi, 
quflBioquamcurtisquoodamlatecelebrata.aedificiis 
etiam  et  fortaliciis  sic  est  coostructa,quod  Eroustus 
dux  Orieotfldis  Fraociee  commorao  s  io  valido  castello 
ibidem:  prout  ex  sigois  appareoter  adhuc  cogno- 
scitur  (159)  cum  suis  familiaribus  resideDtiam  fe- 
C  cerit  ibidem,cujus  parentela usque  modo  nondum 
defecit. 

Ne  igitur  hflBC  traditio  imquam  a  successoribas 
nostris  pro  damnosa,  aut  ab  alia  qualibet  persooa 
perinvidiam  (quod  absit  t)  impretiata  pro  iniqua 
quomodolibet  reputari  valeat,  saoeoosiUam  curtem 
cum  prsediis  suis  attioeotibus,  quorum  annui  pro 
ventus  fluanuatim  soli  hoctempore  septemlibrasin 
reditibus  exponere  consueverunt,  multo  meliore 
concambio  restauravimus.  Siquidem  castellum  Al- 
binstein  cum  omnibus  pertinentiis  suis  magno  la- 
bore  comparatum,  et  curtem  eidem  proxime  adja- 
centem,  qusB  Hovestat  dicitur,  ecclesisB  nostne  in 
proprium  inde  cootulimus  ettradidimus;  atquesic 
hoc  coocambium  firma  stipulatiooe,  imo    etiam 


S.  Ottonis  ep.  Bamberg.charta  fundationis  monO'  D  scripticooseosusapostoliciet  imperialismunimioe 


sterU  Uraugiensis  (158*), 

(ADD0li22.) 

Cego  Otto  solaDei  omnipotentis  gratia  Saoctie 

Babenbergensis  EcclesiflB  humiUs  episcopus  omnibus 

in  Ghristofidelibuscapio  fore  notumqualiter  intuitu 

dlvinflB  contempIationis,in  propitiationem  peccatonim 

(157)  Ruggeri  scilicet  a  1122. 

(158)  Wormatiae  dein  habito  a.    1122. 

(158*)  Exstaot  exFrisio  ia  Hist.  Ep.  Wirceb.  prob. 
n.  29,  veroacule,  quas  nuoc  ex  libro  Salico  Trim- 
peivensi  io  idiomate  originali  damus. 

(159)  Nota  collectorii,  Hflec  sigoa  hodiedum  con- 
tpiciontor,  et  sunt  arcus  varii  et  pinnfle,  qttse  atrium 


fecimus  corroborari.  Insuper  etiam  propria  qufle- 
dam  dona  de  stipendio  nostro  comparata  eidom 
mooasterio  sioe  cootradictiooe  cujuslibet  hominis, 
commuoi  suffragio  juris  geotium  attitulaote  dele- 
gavimus,atqne  pro  susteotatiooe  hujusmooasticfle 
congregationis  perpetuo  servitio  mancipavimus. 

antiquum  ecclesifle  et  nunc  coemeterium  Uraugiense 
ex  una  pMrte  cingunt.  Supersunt  etiam  alia  monu- 
menta,  lupides  euormes,  pelves,  arcus  cum  liiiis  et 
aquilis,  auorum  plures  accurate  delineavimus  ;  qase 
omnia  ab  antiquitatum  goaris  tutissime  ad  sflBc  x 
referuntur. 


1333 


EPISTOLB  ET  DIPLOMATA. 


im 


Quapropteromnesnostri  ordinlssuccessores  ge- 
neratim  et  eorum  quemlibet  speciatim,  excelsum 
nomem  Domini  Zebaot,  et  per  virtutem  eidem  sancto 
Petro  aDeo  concessam,  neo  non  et  per  victoriam 
sanctorum  LaurentiietGeorgii  hnmiliter  exoramus^ 
quatenus  huic  nostree  intentioni  prorsus  et  omni- 
modeseconformare,  eteumdemlocumpaterna  beni- 
volentia  protegere,  pauperibus  etiam  Christi  inibi 
habilantibus  manum  auxiliarem  patrocinii  porri- 
gere  velint,  utiniis  omnibus  fructum  sempiterufiB 
retributionis  ex  hoc  opere  nobiscum  participare 
mereantur  id  quod  tribueredignetur,  cujusregnum 
et majestas jugiter perennatasasculisin  saecula. 

Testes  hujupsunt  EverhardusprsBpositus,  Ei?i!- 
wardus  decanus,  Thammo  [Thairao]  praBpositus, 
Udalricuscustos,  Dudo  scholasticus,  Ruschelin. 
Volmar,Heriman.Laici,  Arnold  deCunstat  etfrater 
ejus  Werenzo  Ratiac  etfilius  ejusMigRer.  Gundela- 
cus  deObirsteineveld,flenricusdeWeida,  Adalbero 
de  Wiselach,  et  alii  quamplures. 

Actum  Babeuberc  anno  Domini  i  122,  indictione 
XV,  regnaote  Heinrico  juniore. 

XXIH. 

OUofmBpiscopitraditio  admonasierium  S,  Michaelii. 

(Anle  an.  4423.) 

[Ex  dipUmaiario  monasierii.] 

In  nomine  sanctse  et  individuie  Trinitatis.  Otto 
Dei  gratia  episcopus. 

Quiafacileres  in  oblivionem  ducuntur,  quorum 
origo  nescitur,  debet  earum  series  litterisimprimi, 
neper8uccedenti,atemporaipsarummemoriamen- 
tibushominum  possit  elabi.  Quapropter  prsesentis 
chartie  paginaomnibus,tamprflesentibusqiiam  fu- 
tuns,  significare  volamus  qualiter  prnedium  in 
Al  tenholfeld  de  manu  Adeloldi  Walpotonis  in  ditionem 
nostram  cesserit,  vel  in  qnos  usus  a  nobis  depntatum 
sit,  ne  per,  ignorantiam  rei  gestaeliceat  cuiqnam  in 
posterum  vel  aliudhinc  flestimare,  vel  minus  for- 
sitan  utiliter  aliquid  inde  disponere.  Udalricus 
Walpoto  cum  exigentibusculpis  suis  anathematis 
vinculoinnodarimeruisset.in  breviexhincsubi  psa 
excommunicatione  praesentem  vitam  finivit  :  qui, 
cum  adhuc  viveret,  cum  fratresuo  Adeloldo  dispo- 
suerat  ut  de  bonis  suis  pro  remedio  animflesnae  ad 
ccBnobium  SanctiMichaelisin  montemdaretnrprae- 
diumDamesdorf,  ubiecclesiasita  est,  atquemolen- 
dinum  cum  aliis  duohus  mansis  in  Dalenvelt,  ut 
postobitumsuumsepultiiramibidemipseconseqne- 
retur,  et  fratres  devotius  in  commtmicatione  ora- 
tionum  et  eleemosynarum  suarum  ejusmemoriam 
haberent. 

Defunctus  autem  cum  propter  excommunicationis 
sententiam  sepeliri  non  permitteretur,  frater  ejus 
Adeloldus  nos  adiit,  et  accepto  consilio  praediuni 
Altenhofeld  libero  et  absoluto  jure  possidendnm 
nobis  tradidit,  quatenus  et  sibi  beneficium  fratris 
eidemmortuofratrissepulturam  soluto  banui  vinculo 
impetraret.Obtinuit  ergoquod  voluit,seda  mona- 


A  sterio  Sancti  Mlchaelis  oblationem,  quam  frater 
disposuerat,  subtrahere  sibi  retinuit.  Nos  autem 
praddium  nobis  traditum  possessivo  jure  sub  pote- 
statem  et  dominium  nostruru  redegimus,  ethabita 
postmodunideliberationead  altare  Sancti  Michaelis 
sineomnicontradictionedonavimus,  uilumen  unum 
continuum  perpetuo  exinde  habeatur  ibi,  ut  et  nobis 
lumenperenneDominuscumsanctissuis  concedere 
dignetur.  Sane  curam  et  defenf^ionem  ipsius  allodii 
Walthero  de  Streitberg  ea  conditione  commisimus, 
ut  non  advocatijure  sed  defensorispietate  rusticis 
praeemineat,  nulla  eos  vi  opprimendo  aut  iniqua 
exactione  liedendo.  Testes  hujus  rei  sunt  Eberhar- 
dus  prsepositus,  Egilbertus  decanus,  Udalricuscu- 
stos,  Tuto  scholasticus,  Reginboto  comes,  Sterkerus 

Q  comes,  Arnoidus  de  Chunstatt,  Ezzo  de  Willhal- 
merstorf,  Bilioc  de Memenstorf,  etalii  multi. 

XXIV. 

(i  60)  Catellisti  llPPMtterw  ad  Ottonem  Bamberg.ep. 

qtdbusmonasteriaab  ipso  constructaconfirmai. 

(Anno  H23,  April,  3.) 

Callistus  episcopus  .  .  .  venerabili  fratri  Oltoni 
Babenbergensi  episcopo  S.  et  A.  B. 

Bonis  fratrum  nostrorum  studiis  non  solum  favere, 
sed  adeaipsorum  etiamdebemusanimos  incitare. 
Tnisigilurreverendissime[a/.  charissime]  et  vene- 
rabilisfraterOttoBabenbergensisepiscope,supplica- 
tionibusinclinatimonasteriasanctiJoannisRaptistsB 
in  Regnisdorf,  sancti  Joaunis  evangelistae  in  Miche- 
Q  linvelt,  sancti  Jacobi  in  Entisdorf,  Sancti  Laurentii 
martyris  in  Vrowa,  Sancti  Georgii  martyris  in  Bru- 
viningen,qufie  ipse  propriis  sumptibus  construxisti, 
et  Babenbergensis  Ecclesise  conferens  apostolicse 
sedis  rohorari  munimioe  qucesivisti,  in  beati  Petri 
ejusqueRomanse  ecclesiee  protectione  suscipimus 
contra  pravorum  hominum  nequitiam  defensanda, 
Statuimus  enim  ut  possessiones,  pra^dia  etomnia 
bona,  qufle  et  fraternitas  tua  eisdem  monasteriis 
divinaamorisintuitucontnlit,  quaequealiorum  fide- 
liumjustaobligationeconcessa  sunt,autin  futurum 
justelegaliterve  acquirivel  oflP«Tricontigerit,  firma- 
eis  et  illibataDominoaiictore  permaneant.  Ordina- 
tionemsaneabbatum  velmonachorum  suorumaca- 
tholicisepiscopis  dioeoe-^anis  accipiant.  Rerum  vero 
insorum  monasteriorumcnrain  etadministrationem 
^  in  tua  tuorumque  successonim  potestate  manere 
cen<5emus. 

Nulli  itaque  hominum  facultas  sit  eadem  mona- 
steria  temereperturbare,  aut  eorum  possessiones  au- 
ferre  velablatas  retinere,  minuere,  vel  temerariis 
vexationibus  fatigare,  sed  omnia  integre  conser- 
ventur  eorum,  proquorum  sustentationeet  giiber- 
nationeconcessasunt,usibusomnimodisprofutura. 
Si  qua  igitur  ecclesiastica  saecularisve  personaetc. 

Scriptum  per  manum  Gervasii  scriniarii  regionarii 
et  notarii  sacri  palatii. 

Datum  Laterani  permanum  Hugonis  sanctffi  Ro« 


(160)  Ex  arohivo  monas.  Hichelfed.  Sed  apiid  Ludewig  SoriptBamb.,  p.  427,manc€e. 


1338 


S.  OTTONIS  B.\MBEItGENSIS  EPISCOPI. 


Ii36 


manfle  EoclesiflB  subdiacoDi,  m  non.  April,iDdict.i,  A  vos  uiliiloanDus  commendaiidum  omnibus  Testris 


Incar.  Dnicfle  an.  1123,  pontificatus  autem  Dni  Ga« 
lizti  sedi  pp.  anno  quinto. 

XXV. 

S,  Ottonis  Bamb.  ep,  eputola  encyclica  ad  abbatet  et 
praposilos  monasterionm,  quce  ipse  autfundavit 
aut  reatituU,quosadofficium  suum  exsequendum 
eohortatur, 

(Circaan.H23.). 
Otto  Dei  gratia  Babebergensis  Ecclesia  minister 
humilis,  venerabili  fratri  Wuiframo  abbati  cffiuobii 
S.  Michaelis,  Wigando  Tharisiensi,  Baldewino  Ban- 
zensi,  Eggehardo  Uraugiensi,  Imbriconi  Michelvei- 
densi,  Walchuno  de  Enthisdorf,  Eriboni  de  Pruve- 


successoribus. 

De  cflBtero  in  nomine  Domini  vobis  benedicimus ; 
testis  enim  mihi  est  Deus  quomodo  cupiam  omnes 
vosin  Ghristi  visceriims.  Amen  (161). 
XXVI. 

Boleslai  III  Polonics  ducis  tiiteroB^  quibus  \S.  Oito- 
nem  Bamberg.  ad  conversionem  PomeranicB  ni- 
vitat. 

(Girca  ann.  1123.) 

[Anselmus  Meiller  iu  Vita  S,  Ottonis  ,  p.  106.] 
Dominosuo  et  Patri  amantissimo  Ottoni  venera- 
bili  episcopo,  Bolezlaus  dux  Polonorum  filialis  ob* 
sequii  humilem  devotionem. 


ningen,  Friderico  de  Gengenbach,  Eberhardo  Scu-  ^  Quiain  diebus  juventutis  tu»  apud  patrem  meuiB 


turensi,  Ottoni  Steinensi,  Lingerio  [seu  Liugero]  de 
Regenstorf,  Ingramo  de  Arnoslstein,  prseposito  de 
Clunicken,  prfieposito  de  Hosterhoven,  et  omnibus 
8ub  ipsis  pie  conversantibus,  salutem  et  perseve- 
rantem  in  Dei  voluntate  famulatum. 

Cum  primum  curflB  pastoralis  regimen,  quamvis 
indigni,  suscepimus,  monasteria  EcclesisB  nostraB 
subdita  qualiter  in  monastica  religione  disposita 
essent,diligenlerattendimus,sedomniaadiscipIinfle 
suflB  rigorenimisresolutainvenimus.  Quod  moleste 
ferentes  ac  dispensationi  nostra  incautum  existi- 
mantes,diu  multumquelaboravimus  fusisad  Deum 
precibus,  ut  perdivinam  providentiam,  qufle  in  sui 
dispositione  non  fallitur,  hoc  mutaretur  in  melius. 
Tandem  Deus  virtutum,  cujus  est  lotum,  quod  est 


decentissima  te  honestate  conversatum  memini,  et 
nuDC  quoque  Dominus  lecum  est,  firmans  te  et  be- 
nedicens  tibi  in  omnibus  viis  tuis,  si  tufle  non  dispUcet 
dignitati,  veterestecum  renovare  animo  sedetami- 
citias,  tuoque  consilio  simul  et  auzilio  uti  ad  Dei 
gloriam  promo^endam  ipsius  frratiacoadjuvante. 

Nosti  enim,  ut  arbitpor,  quomodo  Pomeranorum 
cruda  barbaries  non  mea  quidem  sed  Dei  virtutc 
humiliata  sociari  EccIesiflB  per  baptismi  lavacrum 
seque  admitti  petivit.  Sed  ecce  per  triennium  iaboro, 
quod  nullum  episcoporum  vel  sacerdotum  idoneo- 
rum  mihique  affinium  ad  hoc  opus  inducere  queo. 
Unde  quia  tua  sancti  tas  ad  omne  opus  bon  um  prom- 
pta  et  indefessa  prfledicatur,  rogamus,  Pateramao- 
tissime,  non  te  pigeat,  nostro  comitante  servitio, 


optimum^  vota  Mspiciens  humilium,  in  omnibus  ^  pro  Dei  gloria  tUABque  beatitudinis  incremeoto  id 


monasteriisnostris  religionis  prflestititaugmentum, 
quia  vos  gregi  suo  pastores  idoneos  elegit,  ac  fra- 
trum  vestrorum  numerum  in  sancta  conversatione 
multiphcavit  ;  quod  in  vicino  S.  Bfichaelis  monte 
ostenditur,  quia  dum  non  plus  quam  viginti  fratres 
et  eosdem  sub  tenuidiscipUnainvenimus,jamDeo 
gratiasplusquam  septuaginta  ibioernimus,  absque 
his  qui  honeste  conversantur  extrinsecus.  Unde  nos 
non  mediooriter  ItBtificati  omnesvosprflBlatosac 
subditos  in  charitate  sanctaappellamus,  ommium 
pedibus  humiliati  in  Deo  et  propter  Deum  obse- 
crantes,  ut  digne  ambuletis  vocatione  qua  vocati 
estis,  et  religionis  vestrflB  ac  spiritualis  disciplinfle 
rigorem  alii  succedentes  aliis  hareditario  jure 
in  longitudinem  dierumconservetis. 

In  memoriam  igitur  tam  salubris  exhortationis 
addimusdecretum  nostrsB  episcopalis  confirmationis 
dirigendum,  transcribendum,  relegendum  singulis 
monasteriis  ;  monasticAB  religionis  spiritualem  miii- 
tiam  Deo  placitam,  hominibus  acceptam,  celebrem 
angelis,  terribilem  hostibus,  ut  jam  per  omnia  cab- 
DobianostrasubauctorltateSpiritussanctirenovavi- 
mus,  instituimus,  sic  deinceps  integram  illiba- 
tamque  perseverare,  sancimus  atque  decernimus, 
commendantes  eam  subtestimonioChristiet  Eccle- 
siflB  vobis  electis  rectoribus  acdilectisfratribus,per 


la  boris  assumere.  Sed  et  ego  tues  patemitatis  devotos 
famulusimpensflLS  omnes  et  socios  itinerum  etlio- 
guflB  interpretes  et  coadjutores  presby  teros,  et  qu»- 
cunquenecessariafuerint,  prflBbebo.  Tu  taDtum,  san- 
ctissime  Pater,  venire  dignare. 

XXVII. 

CallixtusIIPP,  omniainstitutaS,  Ottoniseonfirmat. 
(Anno4i24,  ApriL  13.  ) 

Gallixtus  .  .  .  venerabili  fratri  Ottooi  Babeber- 
gensi  episcopo.  .  .  • 

Sanctorum  Patrum  prfleceptis  et  canonicis  san- 
ctionibus  demonstratur,  quod  prsBdia  et  possessio- 
nes  ecclesiarum,  qufle  vota  fidelium,  pretia  peoca- 
D  torum  et  pauperum  patrimonia  nonimmeritonun- 
cupantur,  vendi  vel  alienari  non  debeflint.  Quqb  enim 
diviuflB  majestatis  obsequio  et  coelestium  secre- 
torum  usui  sunt  dicata,  non  decet  in  alienum  jus 
redigi  et  in  alterius  servitii  formam  transmutare. 
NempeutbeatiSymmachi  verbis  loquamur,  posses- 
siones,  quas  unusquisque  EcciesisB  proprio  dedil 
aut  reliquit  arbitrio,  alienari  quibuslibet  tituiis  aut 
distractionibusvel  subquocunquearguqmento  noa 
patimur. 

Eapropter  nos  tuis  justis  postulationibus  an- 
nuentes,  mansos^  qui  episcopalis  menssB  tuAB  servitio 


(161)  De  hac  epistoU  et  ejus  epooha  disseruimus  in  Ottonis  Vita,S  LXV* 


1337 


EPISTOLB  ET  DIPLOMATA. 


1338 


dediti  sunt,iD  eodem  statu,  in  quo  bene  a  te  dispo- 
siti  cognoscuntur,  futuris  temporibus  permanere 
prssentis  scripti  nostri  confirmatione  sancimus, 
statuentes  ut  nulli  successorum  tuorum  vel  alicui 
hominum  liceateos  vendere,  siveinlaicoruui  bene- 
ficium  tradere,  aut  in  usus  alios  commutare  ;  sed 
sicut  a  te  dispositum  est,  de  unoquoque  prsdicto- 
rum  mansorum  denarius  nnus  annis  singulis  Babe* 
bergensi  Ecclesise  pro  anima  imperatoris  Henrici 
fundatorisejusadconcinnandaluminariaconferatur. 
~Abbatias  vero  et  regulares  canonias  per  iudustrias 
tuam  in  religionis  ordine  stabilitas,  et  alia  a  te 
recte  constituta  nullihominum  facultassitinposte- 
rum  immutare.Siquis  autem  conlraHanc  nostram 
confirmationem  venire  temerario  ausu  prffisumpserit, 
excommunicationis  vinculo  subjaceat. 

Data  Laterani  Idib.  Aprilis,  indictione  secunda. 

XXVIII. 

(\6i*)  Narratio  de  S.  Ottonis  Bamb.  ep,  apostolatu 

in  Pomerania, 

(Anno  1124.) 

Anno  Dominicffi  Inoarnationis  millesimo  centesmo 
vicesimo  quarto,  indictione  secunda,  Gallixto  papa 
secundo  Romanse  sedi  prffisidente,  Otto  Dei  gratia 
Babenbergensis  Ecclesi»  octavus  episcopus,  igne 
diviniamoris  8uccensu8,et  prffiddictiaposlolici  au- 
ctoritate  assensuque  roboratus  partes  Pomerano- 
rum  paganorum  cum  quibusdam  civitatibus  terre 
Lutitiffi  aggressus  est,  ut  eos  ab  errore  gentilitatis 
revocaret,etad  viam  veritatis  agnitionemque  Ghristi 
filii  dei  perduceret,  quibus  dominoopitulanle  con- 
versis  et  baptizatis  ecclesias  construxit  et  conse- 
cravit. 

Deinde  juxtaSS.  Patrum  instituta  hffic  eos  ser- 
vare  docuit,  scilicet  ut  sexta  feria  abstineant  a 
carne  et  lacte  more  Ghristianorum,  Dominico  die 
vacent  ab  omni  opere  maIo,etad  ecclesiam  divinum 
officium  audituri  veniant,  ibique  orationibus  stu- 
diosi  insistant,  solemnitates  Sanotorum  cum  vigiiiis 
secundum  quodeisindicatum  fueritomni  diligentia 
observent,  sacrosanctam  Quadragesimamjejuniis, 
viglliis,  eleemosjnis  et  orationibus  diligentissime 
observare  studeant,infantes8uosin  sancto  Sabbato 
Pascbffi  et  Pcotecostes  cum  candelis  et  cappa,  quffi 
dicitur  vestis  candida,  et  patrinis  comitantibus  ad 
baptismum  deferant,eosque  vesteinnocentiffiindu- 
tos  per  singulos  dies  usque  in  diem  octavam  ejus- 
dem  Sabbati  ad  ecclesiam  deferant,  etcelebrationi 
divini  officii  interesse  satagant. 

Hoc  etiam  districla  redargutione  prohiibuit  ne 
filias  suas  necarent,  nam  hoc  nefas  maxime  inter 
eos  vigebat,  ne  etiam  filios  suos  aut  filias  ad  bapti- 
smum  teneant,  sed  sibi  patrinos  quffirant,  patrinis 
etiam  Rdem  et  amicitiamut  carnaiibus  parentibus 
servent.  loterdixitetiam  ne  quis  commatrem  suam 
duoat  in  uxorem,  nequepropriamcognatam  suam 

(161*)  Conf.  Ursperg.  Chron.  ad  a.  1125  el  supra 
in  Vita. 


A  usque  in  sextam  et  septimam  generationem,  et 
unusquisque  contentus  sit  una  uxore,  ne  sepeliant 
mortuos  Christianos  inter  paganos  in  silvis  aut  in 
campis,  sed  in  ooBmeteriis,  sicut  mos  est  omnium 
Cbristianorum,  ne  fustes  ad  eorum  sepolcra  po* 
nant,omnem  ritum  et  pravitatem  paganismi  abji- 
ciant,domos  idolorumnon  construant^pythonissas 
non  adeant^  sortilegi  non  sint,  ne  quid  etiam  im- 
mundura  comedant,  non  morticinum,  non  sufToca- 
tum,non  idolotytum^nequesanguinemanimalium ; 
ne  communicentpaganis,ne  cibamaut  potum  cum 
eis  aut  in  vasculis  eorum  sumant,  ne  in  bis  omni- 
bus  consuetudinem  paganismi  repetant. 

Injunxit  etiam  eis  ut  dum  sani  sint,  veniant  ad 
sacerdotes  Ecclesiffi,  et  confiteantur  peccata  sua ; 

Q  in  infirmitate  autem  vocent  ad  se  presbyteros,  ac 
pura  confessione  expiati  corpus  Domini  accipiant. 
Instituit  etiam  ut  de  perjuriis,  de  adulteriis,  de- 
homicidiis  et  caeteris  decriminalibus  secundum  ca- 
nonica  instituta  poenitentiam  agant,  et  in  omni 
Ghristiana  religione  et  observatione  obedientes  sint 
et  ut  mulieres  post  partumad  ecclesiam  veniant,et 
benedictionemasacerdote,ut  mosest,  aocipiant. 

XXIX. 

5.  Otto  con/irmat  donationem  Michelfeldensi  cosnobio 

factam, 

(Anno  1125,  Martio.) 

[Exarchivomonasterit] 

Notum  sit  omnibus  scire  volentibus,  qualiter  Ka- 

rolus  de  Smalenahe  super  altare  Sanoti  Johanis 

C  evaagelistffi  Michelfeldensi  coenobio  mansum  oum 
molendino  in  quodam  municipio  See  nunoupato 
quod  allodium,  qua  ipse  primus  inter  laicos  huno 
locum  dotavit,  sibiquesepulturaminibiprocuravit, 
banni  obUgatione  Otto  episcopus  Babergensis  eidem 
coenobio  stabilivit^  sigillique  sui  impressione  mu- 
nivit  ipsa  die  qua  ipsum  per  se  corpus  illius  inibi 
sepulturffi  tradidit  (162),  Hujus  rei  testes  suntEzzo 
de  Burgelline,  Starcher  de  Muteohendorf.  Wolfram 
de  Zudenruit,  Hademar  de  Dorbach,  Sigeboto  de 
Turndorf,Erohenbreoht  de  IIannebach,Gelphradde 
Chungesteine. 

XXX. 
Litteraqmrumdamepiscoporumetprincipumquibus 
S.  Ottonem  ad  novum  regem  Henrioo  substituen- 

r^     dum  invitant, 

(Anno  1125.) 
Adalbertus  Moguntinus,  Fridericus  Coloniensis 
Udalricus  Constantiensis,  Bucco  Wormatiensis, 
Arnoldus  Spirensis  per  Dei  misericordiam  archie- 
piscopi  et  episcopi  ;  Udalricus  Fuidensis  abbas  ; 
Uenricus  quoque  dux  [Bavariffi],  Fridericus  dux 
[Sueviffi],  Godefridus  Palatinus  comes,  Berengerus 
comes  de  Sulzbach  et  cffiteri  utriusque  professionis 
principes,qui  exequiis  imperatorisintererent,vene- 
rabili  fratri  Ottoni  episoopo  hinc  fratemas  in  Ghristo 

(16*2)  Otto  tunc  et  Pomerania  redux  in  monaste- 
rio  Michelfeld  substitit.  Gonsule  Vitam. 


133» 


S.  OTTONIS  BAM6ERGENSIS  EPISCOPI. 


1340 


oratioiiesjinde  fidelissimum  devotaservitutis  obse 
quium. 

Postquam  domous  imperator  viam  universfiBcar- 
nis  ingressus  est,  et  nos  exsequias  ejus  cuin  justa 
devotione  etreverentia  complevimus,  ipseordo  rei 
et  temporis  qualitas  exigere  videbatur  de  statu  et 
pace  regni  aliquid  conferremus,si  nonabesset  prffi- 
sentiae  vestrse  consilium  et  aiiorum  principum» 
tanto  negotio  utile  et  pernecessarium.  Quam  ex- 
spectare  quia  grave  erat  etdifficiie,  sedit  omnium 
nostrum  sententia,  si  vestrse  tantum  non  displicet 
concordiflB,curiam  in  festo  beati  BartholomflBi  apud 
Moguntiam  celebrare,  et  ibidem  convenientibus 
principibus  de  statu  et  succesore  regni  ac  negotiis 
necessariis,  prout  Spiritus  sanctus  aspiraverit,  or- 
dinare. 

Nullum  tamen  praBJudicium  deliberationi  et  vo- 
luntati  vestrae  facientes,  nihil  nobis  singulare  ac 
privatuminhac  re  usurpamus,quin  potius  discre- 
tioni  vestrs  hoc  apprime  intimatum  esse  cupimus, 
quatenus  memor  oppressionis,  quia  Ecclesia  cum 
universo  regno  usque  modo  laboravit,dispositioni8 
diyiQflB  provideutiam  invocetis,  ut  in  substitutione 
alterius  person»  sic  EcclesieB  suab  et  regno  provi- 
deat,  quod  tanto  servitutis  jugo  amodo  careat,  et 
suis  Icgebus  uti  liceat,  nosque  omnes  cum  subjecta 
plebetemporaliperfruamur  tranquillitate.Contesta- 
mur  etiam  dilectionem  vestram,  ut  pacem  credito 
vobis  coBhtus  popuio  infra  prescriptum  curiaB  ter- 
minum  et  ultra  ad  quatuor  hebdomades  ordinetis 
quatenus  omnibus  tutior  flat  concursus  ac  reditus, 
et  ut  curialiter,  more  videlicet  antiquorum  princi- 
pum,  cum  propria  impeosa  neminem  pauperumlflB- 
dentes  conveniatis. 

XXXI. 

Adalberti  MoguntinilUterm.quibusOUonem  Bamb, 

ad  synodum  vocat, 

(Circa  an.  il25.) 

ADBLBKRTus  sanctflB  MoguntiuflB  ecdesiflB  humills 
minister  et  apostohcaB  sedis  legatus,  venerabih  et 
in  Christo  dilecto  fratrietcoepiscopo  domnoOttoni, 
salutem  obsequium  fraternflB  dilectionis. 

Tribulationes  et  destructiones  Herbipolensis  Ec- 
clesie  qusBet  qnantaBsint,quandiu  duraverint,jam 
dudumdiscretionivestr8Binnotuit,quflB  usque  adeo 
muItiplicatflB  sunt^  nisi  in  brevi  eisprovideatomni 


A  consilium  potissimumdesideraremus  coDvenire,et 
de  ipsius  reformanda  pace  et  rehgione,  quantum 
divina  misericordia  concedet,  soilicitius  pertra- 
ctare. 

Siquidem  fratnim,  qui  nobiscum  sunt,  et  quos 
prsBsentiahtervel  per  litteras  nostras  convenire  po- 
tuimus,  tale  est  consilium.  Quoniam  venerabilis 
frater  et  coepiscopus  noster  Rogerus(i64)  viam  uoi- 
versflB  carnis  ingressus  est,in  hoc  Ecclcsiae  illi  pro- 
videamus,utpromovendofratremiIIumGebeharduD 
dispersa  illius  EccIesiaB  dispensatorie  potius  recolli- 
gamus,quamalium  super  imponendograviterqui- 
dem  dispersa  funditus  exstirpare  permittamus. 

Quocircafraternavos  commonemuscharitate,ut 
prflBsentiamvestramconventui  fratrum  nostroruffl, 
3  quos  in  idipsum  convocavimus,  in  proximo  festo 
B.  Luc»  (165)  vehtis  reprflBsentare^  velsi  idmioiffle 
vaIueriti-(.  adimplere  consilio  quod  Spiritas  san- 
ctus  vobis  dictaverit,  consensus  vestri  htteras  non 
differatis  transmittere.Valete,  et  in  orationibui 
vestris  nostri  memoriam  facite  (166.) 

XXXII. 

Otlonis  ep,  Bamberg.litterce  derestauratione  mona- 

sterii  Banthensis, 

(Annoil27.) 

[Ex  archivo  Banth.  et  Vinar,] 

C.  In  nominflB  sanctte  et  individueB  Trinitatis^ 
Otio  humitis  sancteB  Babenbergensis  EccIesiflB  epi* 
scopns  octavus.  Quia  summus  et  esseutialiter  bo- 
nus  pastor  curam  sancti  oviHs  sui  committere  di- 
gnatus  est  humilitati  nostrflB,  perTigih  corde  debe- 
mus  amare,  fovere  et  augere  profectum  spiritualis 
vitflB,  et  in  hoc  ipsum  vota  fidehum  verboet  exem- 
plo  informare  et  adjuvare.  Ecclesiam  igiturmona- 
stic»  professionis^  quam  in  Bantzensicastrofunda- 
vit  et  edificavit  felicis  memorifle  Alberad  comitissi 
(167)  pro  redemptione  animae  suab  et  omnium  suo- 
rum,  et  domioo  meo  beato  Petro  in  hocBabenber- 
gensi  loco  cum  omnibus  prflBdiis  suis  per  manum 
mundiburdi  sui  Hermanni  marchionis  delegavit, 
negligenha  prflBlatorum  suorum  spirituahbus  et  tem- 
porahbus  bonis  desolatam  paterna  gratia  respcxi- 
mus,  eamque  innovare  et  in  ecclesiasticum  statuia 
erigere  omnimodis  intendimus.  Et  ne  in  vacuum 
denuo  curreret  intentio  bonaB  voluntatis  nostrs, 
Baldewinum  virum  probabilem  el  omnibus  bonis 


potenset  misericors  Dominus,quod  in  proximo  Ec-  D  convenientem  abbatem  inibi  ordinavimus,adjunc- 
clesia  iUa  omnimodis  annihilabitur.  Unde  si  facul-  tis  ei  viris  fidelibus  et  religiosis.  Ipsam  vero  eccle- 
tas  suppeteret,    vestras  fraternitatis  prflBsentiam  et      siam  anno  DominicflBlncarnationismillesimocente- 


(163)  Hic  aliquam  speciem  capitulationis  depre- 
hendisse  me  aibitror. 

(164)  An.  1125,  vid.  Episcop.  Wirceb.  p.  60. 

(165)  NuUa  alicubi  hujus  synodi,  ut  videtur, 
omissse  raentio. 

(166)  Ibidem  p.  307  legitur  alia  Ottonis  nostri 
citatio  ad  sjnodum  Mogunt.in  causa  Ottonis  Hal- 
berstadensis  episcopi,  qui  miserum  suura  statum 
Ottoni  nostro  per  htteras  suas  exposuerat,  ejus 
auxihumefflagitans;  quitamenimpedirenon  potuit 
quominus  isle  obSimoniamposteadepositusmerit, 
util.  c.  memoratur. 


(167)  Primam  hujus  raonasteru  originem  alibi 
(Hist.  Wirceb.  p.  310.)  ad  annum  1058  revocavi- 
mus,  ab  Alberada  comitissa  jam  vidua  iocGeptam 
una  cum  altero  marito  Hermanno  marchioneVoh- 
burgensi  a.  1069  absolutam.  Qui  nostram  Wirce- 
burg.  episcopatus  historiam  recensuit  (len.  litt. 
Zeit.  a.  1795.  B.  III.  p.  658.),  Alberadam  filiam 
dicit  Ottonis  marchionis  de  Schwinfurt,  qui  a.  1048 
etiam  dux  SueviflB  fuit  ;  primum  vero  maritom  ei 
tribuit  Henricum  de Landsberg  ex  Bavaria, quaiide, 
ipse  siiet.  Vid.  supra  n.  40. 


134i 


EPISTOLiE  ET  DIPLOMATA. 


134t 


simodecimo  quarto,  indictione  septima,  undecimo 
Kalendas  Octobris  solemniter  dedicavimus  in  ho- 
nore  beati  Petri  principis  apostolorum  et  magni 
pretiosique  martyris  Dionjsii. 

Ipsadiesecundumtenoremtestamentisuietfidem 
antiquse  traditionis,  consilio  et  testimonio  piorum 
et  ministerialium  nostrorum,  eidem  EcclesieBomnia 
bonasuacomputavimu8,assignayimu8etconfirma- 
vimus,yidelicetMuggeburgcum  omnibus  pertinen- 
tiis  suis^  mobilibus  et  immobiiibus,  yilHs,  pratis, 
silyis,  pascuis,  yiisetinyiis,exitibu8etreditibjs,et 
totum  Bantzgowe  quod inter Itesam et  Moyam situm 
est,  cum  yillis,  silyis  et  terminis  suis,  exceptisproB- 
diis  et  beneficiis  ministerialium,  etexcepto  monte 
SteklLiltzeet  praedio  Grodeze  cum  pertinentiissuis, 
et  foresto  Banlzensi,  in  quo  tamen  habet  ahbas 
ejusdem  locicaedendi  etpascendi  liberam  faculta* 
tem.  QuflBCunque  igitur  bona  ipsius  ecclesiaB  infra 
terminosMuggeburgensisprfiedii  yel  in  aliqua  parte 
possessionisejus  injustis  beneficiis,  imo  prsedatoriis 
permissionibus  aliqua  occasione  yel  ingenio  a  mi- 
Disterialibus  nostris  yel  ab  aliis  honcioibus  usurpata 
et  distracta  fuerunt,  solerti  curaet  frequentibus  ex- 
pensis  ei  recognosci  et  restitui  effecimus,  omnem- 
que  possessionem  ejus  yei  in  locis  descriptis  yel  in 
Volckaba  et  in  Gloden,  yel  ubicunquesitam,  utpote 
sortem  Domini,  diyinobannoabalioruminyasione 
muniyimus. 

Succedente  quoqne  tempore  considerantes,  prflefa- 
tum  montem  Stekkiltzeimportunisetmalishomini- 
bus  in  prflBsidium  yesanifle  sufle  congruentem,  pro- 
spicientes  futurse  securitati  sub  priyilegio  et  testi- 
bus  idoneis  ipsi  ecclesiae  in  perpetuam  possessio- 
nem  redonayimus  anno  Dominicee  Incarnationis 
millesimo  centesimo  yigesimo  septimo,  indictione 
quinta,  regnante  gloriosissimo  imperatore  Lotha- 
rio.  Hujusrei  testes  sunt  Eberhardus  preepositus 
major,  Egilbertusdecanus,  tuto  magister  scholarum 
Eberhardus,  Uodalricus,  Reginboto  comes,  Sterker 
comes,  Babo,  Thiemo,  Arnolt,  Starker,  Luipolt, 
Liupolt  et  alii  multi  de  cleroetpopulo.  Hoc  autem 
pactum  cum  abbate  stabihter  iniyimus,  ut  neque 
per  eum  neque  per  aliquem  successorum  ejus  yen- 
ditione,  concambio  yel  beneficio  in  aJiam  transeat 
personam.  Ipsi quoque et  successoribus  ejus  aucto- 
ritate  Dei  et  nostrahoc  mandatum  etconsilium  de- 
dimus,  ut  de  prflediis  in  prflesentiarum  babitis,  yel 
in  futuro  ex  oblationefidelium  yel  aliquoeyentu  ac- 
quirendis  nullibeneficiumconcedatur,  nisi  ratione 
majoris  emolumenti,  prfleter  hfiereditaria  beneficia 
fidehum  suorum,  quae  etiam  pro  opportunitate 
personse  et  temporis  redimero  et  expedire  labo- 
rent. 

flis  ita  compositis  cum  eadem  plantatio  fidelium 
Christi  nostra  operaet  industria  abbatis  sui  diyinis 
et  humanisproficeretincrementis,annua  advocato- 
rum  seryitia,qu8e  expaterna  hflereditateiliisstatuta 
dicebanturde  fratrum  ceilario,  non  sine  magnofa- 
miliaris  reidetrimento  persolyebantur.  Quapr^pter 


A  petente  ipso  yenerabiii  abbate  a  comite  Rapotone, 
qui  eotemporeadyocatusejus  erat,hocobtinuimus, 
ut  omne  jus  suum,  quod  sibi  de  ipsa  abbatia  de- 
beri  afiBrmabat,inmanusnostrasremitteret,  ethoo 
ei  in  stabile  deneficium  concessimus,  ut  annuatim 
duo  talenta  abejusdemlociabbateprodebitototius 
seryitii  ipsi  ejusque  hfleredibus  persolvantur.  Haec 
omnia  successoribus  et  filiis  nostris  in  perpetuum 
memoriale  insinuamusetcommendamus,  utsciant 
et  recogitent  quod  pro  fide  et  merito  fundatorum 
suorum  exemplo  nostrfle  humilitatis  Batzensi  BC' 
clesifle  debeant  prodesse  etprfleesse  speciali  gratia, 
salyo  priyilegio  libertatis  ejus  incanonioa  electione 
prflelati  sui. 
Et  uthflec  omuia  rata  et  inyiolata  permaneant,  et 

3  ea  nemo  temerarius  infringat,  chartam  hanc  inde 
jussimus  conscribi  et  sigillo  nostro  roborari,  ana- 
thematizantes  et  bannoepiscopaliobligantesomnes 
qui  in  ea  traditorum  yel  confirmatorum  yiolatores  ex- 
stiterint.  Conyentionis  autem  nostrse  cum  adyocato 
hi  testes  sunt,  Egilbertus  decanus,  Tuto  magister 
scholarum,  Uodalricus  custos,  Gerunck  decanus 
de  Tuirstat,  Stercker  comes,  Reginboto  comes, 
Helmrich,  Adelbero,  Poppo,  Diepolt,  Arnolt,  Rin- 
munt,  Gotefrit,  et  alii  multi  de  clero  et  populo 
Babenbergensi. 

xxxin. 

Wigandi  Tharisiensis   abbatis  UttersSy   guibus  S, 

Oltonem  ad  reditum  e  Pomerania  hortatur, 

(Anno   1127.) 

Domino  et  Patri  charissimo  pio  Ottoni,  episcopo 
ac  gentis  Pomeranifle  apostolo,  Wigandus  Thari- 
siensis  coenobii  proyisor  indignus,  dignum  in  om- 
nibus  seryitium  et  oratione  spirituale  debitum. 

Benedictus  Deus,  Pater  misericordiarum,  Pater 
luminum,  qui  ex  utero  formans  yos  seryum  sibi 
deditinlucem  gentium,  ut  salusejus  in  extremis 
terrse  per  yos  annuntiaretur,  ae  lumine  fidei  tene- 
brosa  gentilium  corda  irradiarentur.  Unde  mater 
Ecclesia  noTofiliorum  augmentodignelflBtatur,  dum 
per  ministerium  yestrum  multa  millia  barbarfle 
nationis  sacro  baptismate  renascuntur,  et  abjecta 
idolorum  cultura,  destructisdelubris,  refledificatiseo- 
clesiis  yerus  Deus  adoratur  et  colitur. 

Ergopost  EyangeHum  alienis  annuntiatum,po8t 
tantiministeriiopuscon8ummatum,jam  adproprias 
D  oves  reyertenti  pastori  grex  omnis  Isetabundus  oc- 
currit,  clerus  cum  populo,  ac  singulari  gaudio  mo- 
nachorum  processio  Patrem  suum  suscipit,  con- 
cinens  in  jubilo  cordis  et  yoce  exsultationis  :  Re- 
vertere,  revertere,  Sunamitis,  revertere,  revertere  tU 
intueamur  te  (Cant  yi).  Ego  autem  horum  om- 
nium  minimus,  sed  fidei  et  dilectionis  integritate 
nulli  secundus,  circa  festura  S.  Mauritii  in  Saxo- 
niamyeni,speransoptatissimum  adyentum  domini 
mei,  ut  primus  susciperem,  quem  noyissimus  de- 
duxi.  Sed  redeunte  nuotio  yestro  spe  exspectatio- 
nis  mesB  frustratus,  multum  autem  de  certo  reditu 
yestro  laDtificatus^  quod  oorporaii  fprflBsentia  non 


1343 


S.  OTTONIS  BUfraiOSNSlS  EnSGOPI. 


1344 


potui,  in  spiritu  hamilitatis  dominum  meum  pri-  A 
mus  salutare  studui,  dicens  non  sono  tantum  oris, 
sed  flagrantissimo  etiam  jubilo  cordis: 

Salve,  magne  Pater,  dic  libere,  dic  r^Terenter, 
Dic  rogo  versifice,  ioclite  praesul  ave. 

Exspectate  redis  populi  spes  optio  cl«ri, 
Digne  dator  legis,  certa  medela  gregis. 

Nolumus  ergo  vos  ignorare,  Patnr  sanctissime, 
quia  ex  quo  recessistis,  semper  imminebat  nobis 
dies  angustiaBettribulationis.  Tjrannus  enimCon- 
radus  (168)  toto  pene  anno  in  castello  Numbergensi 
moratus  bonaepiscopatussibi  vicinadevastavit,  de 
redditibus  vestris  frumentum  exparte  abstulit,  cen- 
Rum  sibi  persoivi  statuit,  villicum  de  Rustall  bis  ca- 
ptivatum  oranibus  rebus  suis  dispoliavit.  Insuper 
nrbem  Babenberg  oallida  machlnatione,  ut  fertur, 
apprehendere  studuit,  sedDeogratiasiniquitasejus  B 
nequaquam  praevaluit.  Egoenimet  Conradus  custos 
de  dispensationenobiscreditasoUiciti,  civitatipr»- 
sidiaet  custodes  cum  ceterisfidelibus  vestris  depu- 
tavimus,  militibus,  prout  opuserat,  stipendiaeroga^ 
Timus«reliqua  omnia  quAB  commisistis  diligenter 
procuravimns. 

Inter  Hermannnm  et  Fridericum  maxima  guerra 
habetur,  insidiad  di versiB  altrinsecns  tenduntur,  ra- 
pin«  rapinis,  incendia  incendiis  redduntur  ;  inter 
qufle  villa  subjacens  Lapidi  Botonis  [Botenstein]  oum 
ecclesia  combusta  est.  Pridericusquadam  nocte  mu- 
nitionem  Niestein  cum  militibus  suis  olam  ingressns 
viriliter  agere  coepit.  Sed  qui  in  arce  erant,  missis 
jaculis  et  jactis  lapidibusunum  de  suis  occiderunt, 
plures  vulneraverunt,  sicque  infecto  negotio  vix  cum  q 
suisomaibus  evasit.  Prffitereapertotamprovinciam 
multa  malagrassantur,rapinisincendiisomniava8- 
tantur.  Ergo  tot  malis,  tot  miseriis,  finem  facere 
sperantesadventum  vestrum  clamamussinguli,  cla- 
mamus  omnes :  Veni^domine,  veni,  festioa,  netar- 
daveris,  adveni  desiderabilis,  quem  exspectabamus 
in  tot  tribulationum  tenebris. 

Reliquus  rerum  Testrarum  status  in  Bavaria  et 
Saxonia  satis  prospere  agitur.  De  negotio  autem 
mihi  specialiter  injuncto  paternitatem  vestram 
scire  volo,  quia  ouprum  ad  septiogentos  et  eo  am- 
plius  oentenarios  oomparavimns,  exquibus  trecen- 
tos  maximadiffioultateusqueSmalchalten  perduxi- 
mus,  et  jam  viribus  exhausti  manum  auxilii  vestri 
ardenti  desiderio  prsestolamur,  ao  exoptatissimum 
omni  regno  sanctitatis  vestr®  reditum  vix  exspec- 
tamus, 

XXXIV. 
Adalberii  11  ep,  Mog.  epistolaad  Ottonem  Bamb,  de 

exeommunicatione   Conradi  invasoris    regni  a. 

ii21  facta. 

(Cbca   an.  1127.) 
Adelbertus  Dei  gratiaMoguntinus  archiepiscopug 
et  apostolicae  sedis  legatus,  venerabili  fratri  Ottoni 
Babebergensi  episcopo,  salutem  in  Domino. 

il68)  Postea  rex  Lotharii  successor. 
169)  Fallantur,  qui  haec  ad  Henricum  V  imp.  et 
a.   liI9  referunt,   qui  licet  ab  episcopis  fuerit  a 


Excoaununioationem,quam  communicato  fratrum 
et  principum  consilio  io  invasorem  regni  fecimui, 
jam  dudum  fraternitati  vestraB  per  litteras  nostras 
sigDificavimus.  Sed  quia  dubitamus  utrum  ad  vos 
pervenerint  litteree,  audiviuius  euim  quod  eGdestt 
vestra  veiit  easignorare,  mittimusiterum  praeseotei 
apioesmonentes,  ut  quod  fecimus  nos,  et  voftfacia- 
tis,  et  peromnesecoleiuasvestrasipsum  iniqoitatis 
auctoremoumfautoribussuis  acommunione  Chrls- 
tiana  etomni  divino  officio  aroeri  pr»cipiatis(i69). 

XXXV. 
Conradi  archiep.  Salzburg.  Ltiterce  ad  Oiionem  tt 

canonicos  Bamberaen$u  de  eorum    deeano    ia 

patriarcham  Aquileiensem  electo. 

(Anno  1128.) 

Venerabili  fratri  0.[TTOMi]BabenbergeiisisBcck- 
sisB  episcopo,  C  [onradds]  Salzburgensis  Eodesic 
Dei  gratiahutnilismini8ter,devotsoratiooia  afie^ 
tum  ac  servituis  obsequium. 

Electo  Aquileiensi  EcclesiflB  in  episcopalis  fasti' 
gii  dignitatem  deoano  vestro,  fratre  nosiro  et  cofk> 
sacerdote  dignissimo  eliminatam  luisse  veterum 
spurcitiorum,  qusB  longoilUo  tempore  dominala 
fuerat,  credebamusf(Bditatem,cumabjeota  indigna 
satisomni  ecclesiastico  regimioipersona,clerumet 
populum  vidimus  tam  honeste  atque  caQooice  de 
alterius  substitntione  oogitare,  talemque  Tirum  ou- 
rabili  unanimitateelegisse,  cujus  persona»  scientii 
et  vita  vere  nobis  idoneum  reprasentarent  episco- 
pum.  In  iliius  siquidem  virtute  Bat>enbergensis 
decoratur  et  honoratur  Eoclesia,  in  quam  rorsitf 
eum  neceBsefueritfiducialiusspemponere,  virtntis 
et  disciplinflB  fructus  inveniri  non  dubitamus,  ci^us 
primitiastamdulcesinhocviro  prsBgustavimus. 

Verum,  ut  apparet,  nondum  impleta  sunt  pec- 
cata  Aquiieiensium,  qui  eadem  perfidia,  quao 
oontra  illum  Gerardum  [at,  Richardum]  stirpea 
inutilem  exercebantprius  ob  iiliusnequitiam,  nunc 
contraistum  canonice  eiectum,  ideoque  merito  sui- 
oipiendum,  semperinsaoi  etperfidi  tumultaanturob 
ejus  probitatem  omnibus  amplectendani,  utiUui 
quod  mali  bonum  elegerunt,  non  suum,  sed  Dci 
fuisse  ostendant,  etperhocquod  innooentem  perse- 
quuntur,  propositiim  suum  sui  similem  eligendi 
fuisse  evidentissimum  faciant.  Quorum  maliUamet 
quantum  oportuit  patienter  sustinens,  et  quantum 
D  potuitprotemporeleniter  arguens,ac  deiodenegata 
sibi  a  clericis  obedientia  honesta  occasione  prudenter 
declinans,  egregisB  virtutis  et  modestisB  exbiboit 
documentum,  et  transgressoribus  dignae  oonfiisio- 
nis  intulit  opprobrium. 

Nuncitaque  absentiamejus,  sirecederet,SDquani 
miter  ferre  non  valentes,  apud  nos  manere  roga- 
Timus,  quousque  castigata  fureDtium  insolentia 
electum  suum  recognoscerent,  et  debita  reverentia 
reposcerent.  Sed  metuentem,  ne  fama  sua  propter 

communione  exclusas,  neutiquam  tamen  regni 
invasor  fuit,  quod  Conrado  Hohenstauffensi  eooH 
petit,  de  qao  pieBcedens  episiela  agit. 


ms 


EPlSTOLiE  Bf  WPLOMATA. 


1346 


▼icinitatem  looorum  aliquid  snspioionis  ex  hac  re  A 
pateretur,  eum  tenere  non  potuimuSyTirtatam  sua- 
rum  apud  nos  depositum  servantes  inpacedimisi- 
mus,  obsecrantes  vos,  tam  pro  antiqua  amicitia 
quam  pro  adepta  sibi  et  nobis  honoris  gloria,dili- 
gere  enm  ut  fratrem,  honorare  eum  ut  electum 
pontiflcem,  servare  utnecessariumhominem,inquo 
nihil  prseter  pietatem  inrenimus  et  lionestatem, 
quem  etiam  denuo  in  opus,  ad  quod  assumptus 
est,  restitui  necesse  erit. 

EJtudem  litterx  ad  canonicos  Bambergenses. 

G.  Sahzburgensis  Ecclesiae  Dei  gratia,  si  quid 
est,  fratribus  omnibns  Babenbergensis  canoDicse 
orationem  cum  diiectione,omne  bonum  cum  salute. , 

Succisa  in  AquilegensiEcclesiaarbore,qu8s  inuti- 
literterramoccupabat,8estuantibusnobis,nesimilem  g 
vel  cerle  nequiorem  vacanti  sedi  improbitas  cleri^ 
corum  adduceret,  repente  nobis  vir  probitate  con- 
spicuus,  omnium  honore  dignissimus  sacerdota- 
lem  infulam  suscepturus  dorainus  et  frater  noster 
E.  [oiLBERTUs]  decanus  vester  producitar,  cujus 
virtute  atque  in  bonis  artibus  exercitata  prudentia 
omnemnostramanxietatemexpulsamessegratula- 
remur.  In  quo,inverumfateamur,  Ecclesiaevestrse 
honor  plurimum  subiimator,  in  qua  tam  utilistam 
egregia  persona  nutrita  cognoscitur.  Unde  quia  nihil 
in  eo  ntsi  quod  ecciesiasticam  personam  deceat, 
bonos  delectet  et  malos  ofifendat,  experti  sumus 
honestatem  ssecuh,  pietatem  Dei,  per  quse  etiam 
AquiIegiensiumdisplicuitoculis,juredignumest,ut 
a  vobis  atque  omnlbus  ecclesiaB  flliis  honoretur  et  ^ 
diligatur  promagnoprobitatis  ejus  testimonio,quod 
malis  dispHcuit.  Displicuisse  tantummalis,aitbea- 
tus  Gregorius,  magnabonorum  commendatio  est. 
XXXVf. 

S.  Otto  Bamb.  ad  conciliumHerbipoienseinvitatur 

pro  Inn^eimo  papa  recipiendo. 

(ABnoil30.) 

In  Chrieto  plorimum  dileoto  ftrairi  Ottoni  Bara- 
bergensis  Eeoleei»  Tenerabili  episeopo,  fratev 
Gualtenoe  Ravenna^  Eeelesise  huaiilisminister,  et 
flrater  Geihardus  saaei»  Roman»  Boolesiee  oardi» 
naiis,  apoetolio»  sedis  legati  salutem  et  oma^ 
booum. 

Pratemitali  vestranotum  etieorediiQas  quoddo- 
minas  noster  papa  iQnoceQtius  o«uei  litteris  suis 
misit  nos  et  adregem  et  ad  regoi  priQoipes,quiouHi  D 
amore  et  booore  nos  recepit,  sed  responsionem 
snam  adoonsilium  pvinoipam  distalit,  inter  quos 
frateraitatem  vestram  primam  aut  inter  primospro 
servitio  Ecclesi»  ad  ouriam  festinasse  oredidiiiMis, 
quippe  quem  inter  reliquos  episcoposregni  Teuto* 
nici  mater  nottra  RomanaEoolesia  quadam  praero- 
gativa  dilexit  et  tanquam  spacialem  filium  oreana 
propriis  manibus  benedixit.  Rogamus  itaquedileo- 
tionem  vestraai,  et  in  ea  fide  et  devotione,  quam 
matri  vestrse  Roman»  BocIesisdebetismaDdamus» 
ut  omni  occasioQe  el  excusatione  remota  qaanto- 
cius  ad  nos  veniatisy  etin  oausa  Coclesiae  tanquam 


fideUs  et  catholicus  nobis  assisteodo  legationem 
dominipapflecumlitteris  suis  unacumaliisfratribus 
recipiatis  et  obaudiatis. 

XXXVII. 
Lotharii  regis  invitatio. 

Lotharius  Dei  gratia  Rom.  rex  Ottonl  dilecto 
fldelique  suo  Babenbergensi  episcopo,gratiam  suam 
et  omne  bonum. 

Propter  instans  et  valde  necessarlum  Roclesiffi  et 
regni  negotium  Wirlzburch  gratia  Spirilus  sancti 
tractandum,  de  infirmitate  tua,  quae  adyentum  tuum 
ad  nos  tardavrt,  dolemus,  quia  prudentise  tu»  discre- 
tione  ac  consilio  ad  opns  Ecclesiae  et  regni  potissi- 
mumnnncindigemus.Verum  quia  virtusin  infirmi- 
tate  perflcitur,  inea  charitate,  quam  Rcclesias^pro 
qua  Dei  gratia  semper  devote  laborasli,  debes, 
commonemus  te  et  quam  intime  rogamus,utsi  alio 
vehiculo  non  possis,  navigio  saltem  ad  nos  et  ad 
conventum  venerabilium  confratrum  etcoepiscopo- 
rum  tuorum  Wirlzburch  una  nobiscum  adventum 
tuum  desiderabilem  prsestolantium  venire  properes. 
Yale. 

XXXVIII. 

S.  Ottonis  Bamb.  litter»  fundaHonis  monasterii 
HeiUbrofm. 
(Anno  il3i.) 

C.  In  QomiBesanot»  etindividuaeTrinitatis.OTTO 
sanctflB  Babeatiergensis  Eceiesiagratia  Deiepisoo- 
pua,  universis  Ghristi  fidelibus. 

Quia  subsidia  temporalis  vitae  a  Christo  Redem' 
ptore  nostro  nosaccepisserecolimus,indignumest, 
si  non  etiam  ad  laudemetgloriamejusdemRedem- 
ptoris  nostri  qu»  possumus  bona  operemur.Qua* 
propter  uaiversorum  notiti»  patere  volumas,  qua- 
liternospreediumapudHaiesprunnem  ab  Adelberto 
comite  et  a  fratre  suo  Chunardo  atque  a  tribus  so- 
roribuB  suis  digoo  pretio  comparavimus,  idque 
beato  Petro  in  Babenbergenei  Eooiesia,cui  auctore 
Peo  deservimus,  permaoQm  Adelberonisde  Tage- 
stettan  donavimus.  Ut  autem  in  pradiclo  looo  de«> 
siderii  nostri  adjuvante  Domlno  compieretur  effeN> 
otos^quo  soilioet  mooastica^religionis  ordineminibi 
iostitueremus,  basilioam  ibi  iu  hoaore  beatsMario 
virginis  oum  claostralibus  officiais  exstruximus, 
ooQVOcatisque  illio  fratribus,  ac  ordiaato  eis  spiri- 
tnaii  palrelooum  ipsum  ia  aomea  abbatiae  promovi* 
mas.  Dedimus  qaoque  eidem  ooeaotMo  permanum 
Wigoaadi  de  Beerbaoh  ia  u«us  fratrum  prfledium 
apud  Adelstorf,  quod  a  qoodam  Dieterioo  et  a  so- 
rore  ejus  ao  Eberhardo,  aeo  qoq  et  ab  Irmiogarda 
a  liberis  eorum  gxgv  marois  comparavimus.  Item 
HatespruQQem,  Witramdorf,  Ertehe,  Obpendorf, 
Velsendorf,  PeoemaQQesdorC  Quae  igitor  booa  prse-* 
falo  moQasterio  prfesentisscriptur»  pagiaarobiora* 
mus,  statueutes  ut  quasouaque  possessioaes,  quae- 
oaaque  l>oaaidemcoeQobium  ioprsBseQtiarumjuste 
et  legitime  possidet,  aut  ia  futurum  ooooessioQe 
pootificum,  iiberaUtateregumvelpriQcipum,obla- 
tiooe  fidelium  seualii»  justismodifty  pneitonla  Hi^ 


1347 


S.  OTTONIS  BAMBEBGENSIS  EPISGOPI. 


1348 


minopoterit  adipisciy  firma  in  perpetaumetillibata 
eidem  monasterio  et  fratribus  imbi  Deo  servienti- 
bus  permaneaQt. 

Sane  adyocatum  eidemcoenobio  nullumspeciali- 
ter  designamus,  sed  advocatum  altaris  Beali  Petri 
principalis  ecclesiee,  ejusdem  ccjRnobii  defensorem 
esse  sancimus.  Decernimus  ergo  ut  nuUi  omniao 
bommum  liceat  iocum  ipsum  temere  perturbare, 
aut  ejus  possessiones  auferre,  vel  ablatas  retinere, 
vel  temerariis  vexationibus  fatigare,  sed  omnia 
integra  conserventur  fratrum  ibidem  Domino  famu- 
lantium  usibus  profutura.  Si  quis  autem  buic  no- 
strse  constitutioni  temttrarioausucontrairetentave- 
rit,  si  commonitus  reatum  suum  non  correxerit, 
sciat  se  banni  nostri  vincuio  ligatum  et  cum  liac 
catena  ad  tribunal  6Bterni  judicis  perLrabendum. 
Cunctis  autem  eidem  loco  sua  jura  servantibus  sit 
pax  Domini  nostri  Jesu  Gbristi  et  perpetua  cum 
electis  Dei  cobabitatio  concedatur  in  regno  cce- 
lesti. 

Hujus  rei  testes  sunt  bi  :  Adelbero  de  Tagestet- 
ten,  Adelberecbt  de  Dabspacb,  Fridericus  de  Her- 
goltispacb,  Ueinrich,  Eberbart,  Megingoz  de  Otlo- 
besdorf,  Otnant  de  Esenowa,  Czzo  de  Burgelio, 
Uro de  Willehaimisdorf,  Gernot  et  fiiius  ejus,  Ru- 
dolf  de  Putendorf,  Maceiin  et  Berbtolt  de  Husen^ 
Woifram  de  Stetebacb,  Ghunrat  de  Nuisaze,  Die- 
tmar  de  Uobenekke,  Egino  de  Glirigenbrunnen.  De 
canonicis  vero  Egili>ertu8  decanus,  Cbunradus  cu- 
stos,  Dietpertus,  Udalricas  longus,  Volmarus,  Se- 
fridus  et  alii  multi. 

Anno  DominicsB  Incarnationis  ii32.indictioQe  x, 
regnante  imperatore  Lothario,  actum  Babenbercb 
febciter. 

XXXIX. 

(170)5.  OUo  ccBnobio  S.Michaelit  capellam  seucel- 
Um  S.  FidM  dotuU. 
Annoll37,  Maii  25. 

In  nomine  sanct»  et  individusB  Trinitatis.  Otto, 
divinadispensante  olementia,ootavu8  Babenbergen- 
sis  episcopus. 

Quiafacilein  oblivionem  res  ducitur,  cujus 
causa  nescitur,  debet  rerum  gestarom  series  Utte- 
ris  imprimi,  ne  a  succedentium  memoria  possit 
elabi.  Proinde  universorumnotitisB  patere  volumus 
quaUter  nos  divini  amoris  instinctu  cellam  in  occi- 
dentali  parte  montis  l>eati  arobangeii  Michaelis  in 
hoDore  Domini  et  Beate  Fidis  virginis  construxi- 
mus,  eamque  cumomnibus  appenditiis  sulscoeno- 
bioS.  Micbaelis  donavimus,  voientes  utiquein  boo 
utrique  loco  consulere,  quatenus  uni  prffistaretur 
obsequium,  necaiteri  necessitaUssusdeessetsola- 
tium.  A  venerabiU  quoque  Uermannoabbate  et  reU' 
quis  fratribus  pr8BdioUciBnobiihocobUouimu8,at- 
queab  eis  perpetuum  firmatum  est,  ut  septemfra- 
tres  et  duos  conversos  eidem  ceUs  dimittant,  qui 
in  eadem  ceUa  quoUdianas  circa  di  vinum  obsequium 

(170)  Hanc  depravatamin  editis  chartam  ex  di- 
plomatario  mQnasterii  retUtoimas, 


A  excubias  agant,  et  propriis  utiUtatibus  tam   foris 
quam  intus  inserviant. 

Adquorum  sustentationem  hiec  prflsdia  eiden 
ioco  contuiimus  :  Veliendorf,  Tragamusil,  Gissital, 
qusB  una  cum  eodesia  ac  mancipiis  ac  moleadino 
comparavimusaBlchperto  de  Saxonia  octoginta 
marcis,  et  Gebehardo  comiti  de  Sulzbach  deDen- 
sanda  commisimus.  Item  Silwiz  et  Grunowa  qos 
eminus  a  LuitpoldodeKirchendorf,  simul  cum  mi- 
nisteriaii  quodam  nomine  Bertolfo,  qui  de  ipto 
allodio  duo8  mansos  inbeneficium  habet,  qui  scili- 
cet  mansipoatobitum  ejusdem Bertoifi  adS.  Fidea 
sicut  et  cflBtera  pertinebunt,  eo  quod  filios  non  d« 
consociali  sed  de  aetema  habeat  uxore.  Ipsa  bona 
Bertoifo  comiti  de   Blassenberg  sub  mundiburdio 

2  commendavimus.ItemprediumapudChemtmehca 
quod  postea  commutavimus  cum  Kluoowa  et  Ko- 
mele  et  Dornowa  et  Bucha  et  Revit  et  Streitruit. 
ac  manso  uno  apudGoren,quaBpartim  (a  Regnibo- 
tone  comite  de  Giche  et  ab  Eberhardo  minlsteriaii 
nostrodigno  pretioacqui8ivimu8[i7l]  ),  partimab 
Eclceberto  de  Saxooia  quadragintamarcisemimai 
et  insuper  uxori  ejusBerthffi  ac  filis  ejus  benefi- 
cium,  quod  ab  Ecciesia  nostra  idem  fickbertnsha- 
buerat,  concessimus,  quorum  scilicet  boaoroo 
Popo  comes  advocatus  est.  Item  preediumacbeoe- 
ficium  cujusdam  Thieoionis  apudAiren  et  Eppental 
et  Timeoreut,  quod  ab  ipso  Thiemone  et  ab  bore- 
dibus  sulsquadragintaquinque  marcisredemmius. 
Dedimus  prffiterea  eidem  cellflB  S.  Fidis  hospitale 
S.  Gertrudis,  quod  est  ex  altera  parte  flumiiiiscua 

^  prndiis  suis  Mirinbule,  et  Potechendorf,  jquod 
utrumque  abcepimus  ab  Hermanno  de  Bramberch 
pro  benelicio  fratris  sui  Stephani,  ipsorumque  booo- 
rum  advocatiam  idemUermannu8hat>et.  Itemapod 
Schlurispach  xvi  mansos  una  cum  ecclesia  et  dote 
ejus  acmolendino,  quod  RalpotonicomititueQdom 
commisimus.  Ipsum  estallodium,quodnobisSige- 
boto  Wundingesaze  dedit  pro  advocatia  Holveldel 
pro  beneficio»  quod  habuit  Waldo  maritus  aorohs 
ejus  priBter  Utzingen,etWunckendorf,  qu»  et  ipsa 
ad  idem  hospitale  dooavimusi  •  quibus  Uziogen 
Amoido  de  Ghunstat,  WuncJiendorf  Friderico  d^ 
Lutteobach  defensandum  commisimus,  statuentes 
tam  de  bisquamde  prffinominatispraBdiisquotidie 
ad  ipsum  hospitale  sex  deoarios  dari,quibu8  alan- 

D  tur  advenientes  peregrioi. 

Sane  advocatias  omnium  pradictorum  bonorum 
praBnominatispersonis  subtali  conditionecoQoesst- 
mus,  utpersemetipsossinesubadvocatis  easadmi- 
nistrent.  Placitum  vero  cum  colonis  nequaqoam 
pooant  nisi  aut  de  percussura,  aut  de  furto,  aut  de 
irrupto  agrorum  limite,  vel  certe  si  accersiantur  a 
prsBposito  vel  priore.  Quinque  dies  in  anno  quilibet 
rusticus  suo  operatur  advocato.  Dedimus  autem 
eamdem  cellam  praBdicto  S.  MichaeliscoBOobio  cum 
omni  justitia  ad  se  pertinente,  hoo   est  utriusque 

(171)  Parenthesis  a  diplomatario  abesU 


1349 


EWSTOLiB  ET  DIPLOMATA. 


1350 


sexas  maacipiis,  eodesiis.   villis,  «dificiis,  areis,  A  Santa  juzta  Wacherode  situm  ia  oomitata  Rapoto- 


existibuset  redditibu8,agrisculti8  et  iacnitis,  quffi* 
sitis  et  inqaireadis,  pratis»  pascuis,  viis,  et  iaviis, 
aquis  aquarumve  decursibus,  molis,  moieadiais, 
piscatioaibus,  silvis,  veaatioaibns^  ac  cum  omai 
utiiitate,  quas  ulio  modo  iode  proyenire  poterit, 
statuentes  ut  nulli  deinceps  personae  facultas  sit 
ipsam  cellam  cum  quibuslibet  pertinentiis  suis  oo- 
casione  qualibet  ab  ejusdem  cosnobii  jurisdictione 
subtrahere.  Fratribus  auteminipsaceliahabitanti- 
bns  debonissaootiMicbaelisababbate  obtiauimus 
in  circuitu  ipsius  cellflB  de  cultis  et  iooultis  circiter 
XXX  jugera  ad  facien<ios  hortos  et  pomaria  sive  alia 
utilitati  su»  oecessaria. 
Nuili  ergo  temerare  lioeat  quae  anobisprodivioi 


nis  comitis  a  quodam  Nizone  etab  haeredibus  ejus 
Eggehardo  et  Ludevico  sedecim  talentisemit,  etin 
prflBsentia  nostri  propria  manu  sub  allare  S.  Mi- 
chaelis  in  moote  Babeobergeosi  donavit,ea  soilicet 
ratione  ut,  dum  ipse  vita  pr»senti  fungitur^  in  ao- 
niversario  matris  su»  fratribus  inde  serviatur^post 
obitum  vero  suum  agendus  anniversarius  transeat 
ad  ipsum.  Sed  et  casuiam  novam  cum  aurifrigio 
decenter,  ornatam,  et  albam  cum  stola  et  caiice 
ipso  die  B.  arohangelo  cummagoa  devotioneobtu- 
lit ;  venerabilis  vero  abbas  Hermannus  una  cum 
fratribus  suis  consortium  pienee  fraternitatis  suae 
eidem  Gothafrido  donavit,  ut  quidquidnni  de  fra- 
tribus  vivo  vel  defuncto  impenditur,8ibi  perpetua- 


nominis  honore  sunt  disposita.Maneanthumilitatis  3  liter  persolvatur.  Utautem  de  his  nullus  reddatur 


nostrffi  statuta  omniffivoinconvulsa,nuilisuccesso- 
rum  nostrorum  pontificum  ea  violare  sit  lioitum, 
pro  quorum  custoditione  prsemium  debet  sperare 
perpetuum  :  de  cujus  pietate  confidimus,  ut  ea, 
quse  ministrantium  Deo  usibus  a  nobis  pro  ejus 
sunt  amore  coUata,  augeatpotius  quam  minuat.  Si 
quis  autem  contra  hac  venire  tentaverit,  ipse  pec^ 
cabit,  admonitusquesi  reatumsuumdignaemenda- 
tione  non  correxerit,  poenas  delecti  sui  in  judicio 
Domini  sustinebit.  Cunctis  autem  eidem  cellsB  justa 
servantibus  eique  de  suis  largitionibus  suffiragium 
impertientibus  sit  pax  Domini  nostri  JesuChristiet 
flBterna  retributio  in  vita  perenni.  Verum  ut  hflec 
sciantur  a  posteris,  prflesentem  chartam  fecimus 
inde  conscribi,  qnam  banno  nostro  roborantes  si- 
gilli  quoque  nostri  impressione  jussimus  insigniri. 
Hujus  rei  testes  sunt  Eberhardus  preepositus,  Egil- 
bertus  decanus,  Gonradus  custos,Tuto  scolasticus, 
Pero,  Henricus,  Udalricus,  Sifridus,  canonici ; 
Hatho,  Bernolt,  Hartnit,  Gerimch,  Megindach  et 
cflBteri  parochiani  :  Ratpoto  comes,  Walpoto,Adel- 
ber  de  Steina,  Arnoi  de  Cunstat  et  frater  ejus 
Wimt,  Heiorich  de  Hofsteto,Tabo  de  Schonebrun- 
nen,  Hermannus  Otgotz  de  Lizendorf,  Pillunc  de 
Mame^doifT  et  frater  ejus,  Guodeloch,  et  alii 
multi. 

Data  et  confirmata  anno  DominicflB  lucamationis 
1137(172)  vm  Kalend.  Junii,  feria  111,  in  synodo 
Babenbergensi  in  prflesentia  cleri  et  populi. 

XL. 
Alia  ejusdem  OUonis   donatio  ad  idem  camobium  ^  li^us. 


ambiguus,  atque  ut  persuccedentia  tempora  firraa 
hflBC  et  inoonvulsa  permaoeant,  petiiione  fratrum 
prasentemchartulam  fecimus  inde  conscribi,quam 
et  singilh  nostri  impressione  jussimusinsigniri. 
XLI. 

Fragmentum  litttrarum  S.  Ottoni%  Bamherg,  ep,  de 
fundatione  ccenobti  Vessera, 

(Anno   1138.) 
In  nomine  sanctas  et  individuse  Trinitatis.  Otto, 
sanctflB   Bambergensis    £cclesifle    episcopus   Dei 
gratia. 

Quia  facile  incontemptum  resducitur,  cujusorigo 
nescitur,  debet  ergo  rerum  gestarum  series  iitteris 
imprimi,  ne  ad  posteros  memoria  possit  elabi. 
n  Proinde  notum  esse  cupimus  tam  futuris  quam 
prsBsentibus,  qualiterGodebaldus  comes  deHenne- 
berg  cum  uxore  sua  Luckharde  et  ex  unanimi 
consensu  hfleredum  suorum  pro  amore  Christi,  et 
propter  sanctflB  vitflB  perennitatem,  quemdam  pro- 
prietatis  suflB  locum,qui  anomineoujusdamflumi- 
nis  Vessera  nomenaccepit,  msinu  emisit,  et  divino 
servitioassignavit,  eundemqueregularium  clerico* 
eum  monasterio  initians  subbeatae  MariflB  Virginis 
patrocinio  dedicari  postulavit,  etc. 
XLII. 

S,  Ottonis  ep.  Bamberp,  litterae  fundationiset  confir- 

mationis  monasterii  Ensdorff, 

(Anno  1139.) 

Innomine EgoOTTO,sanctM  Babenbergensis 

EccIesiflB  octavus  episcopus,  omnibus  Ghristi  fide- 


facta  anno  incerto 
[Ex  ejus  diplomatario,] 

In  nomine Otto  sanctfle  Babenbergensis 

EcclesiflB  solo  nomine  episcopus,  Christi  fideiibus 
perpetuam  in  Domino  salutem. 

Quia  facil&  in  contemptu  res  deducitur,  cujus 
origo  nescitur  debet  rerum  gestarum  series  htteris 
imprimi,  ne  a  posterorum  notitia  possit  elflcbi. 
Qua  propternotum  essecupimus,tamfuturisquam 
preesentibuSy  qualiter  venerabilis  nosterOotefridus 
presbyter  S.  Ratisi^onensis  EcciesiflBprflBdium  apud 

(172)  Edit.  perperam  1127, 


Notum  esse  cupimus  omnibus  Christi  fideUbus, 
tam  futurisquam  prflBsentibus,qualiternosDomino 
cooperanteinidipsuminepiscopioRatisbonensijuxta 
Vilsam  in  prfledio  Palatini  comitis  Ottonisde  Witte- 
hnespahc  ipius  rogatu  consensu  auxiho  etconsilio 
locum,cuiEnsdorf  nomen  estinditum,  in  salvatio- 
nemanimarum  providimuseligendum,  construentes 
ibidem  in  honorem  Deiomnipotentis  etsancti  Jacobi 
Apostoli  monasterium  secundum  Regulam  beati  Be- 
nedioti  degentium,inperpetuum  favente  Dei  miseri- 
oordia  inibi  futurorum.  Ut  autem  idfirmius  et  stv 


13Si 


S.  OTTQNIS  BAMBEttCENSIS  £PISCOPI. 


im 


bilius  asse  possetjpradictus  Otto  Palatinus  oostro 
coQsilio  eumdem  iooum  beato  Petro  mancipavit  ea 
intentioae  et  pactione^ut  subtantomundiburdioac 
defensione  ab  omni  adversarioruminjustalffisione 
protegi  posset  et  defendi.  Et  revera  prudenti  con- 
silio palefiat  receptacuium. 

Notificamus  igitur  nostris  ounetisque  fidelibus 
quod  eidem  coenobio  quABdam  prasdia  delegavimus 
per  manum  advocati,  prffidictiscilicet  Ottonis  cum 
omni  jure  Bajoarici  ritus,  et  servis  Christi  ibidem 
degentibus  in  victu  vestituque  concessimus.  Sunt 
igitur  hffic  :  Gigant,  Qunemars,  Gemundi,  Lesan, 
Stresenhoven,  Oroscbenreit,  Mulendorf,  Popenreut 
molendinum,  Potensteine,  Wihesteine,  Fridriches- 
reut»  Uasalahe,  Schupphe,  Chunesbac,  Stette- 
bahCy  Eschenbahc,  Eriebahc,  Sugast,  Gotesfri- 
desmale,  Stadele,  Chrandorf,  Steinenla  molendi- 
num^Erlebahc,  Jacobsreutcummolendino,  novuin 
molendinum,  pratum  cum  novaUbus  j  uxta  Jaoobes- 
reut.  In  nemore  Nittenowe  xxv,  mansus,  Rechart, 
Turne,  in  eodem  prsedio  lui,  molendioa,  Messan- 
berge  cum  molendino,  Eichaha,  Hage,  Sicenhoven, 
Drushingen,Hovestetin>  Uffheim,  Pabenhoven.Ista 
veroprsdiaPalatinus  prffidiotuseidem  cosnobiocon- 
tradidit,  prsdium  in  quo  iocus  ipse  fundatus  est 
cum  adjacen  ti  curia  Wilinbahc,  Berengotesrewt  cum 
vineis,  Kelwelinc,  Udeiscalchesberc. 

Anno  Incarnationis  Domini  1149,  indict,  n.  Acta 
sunt  hffic  anno  Konradi  111  regis  secundo,  episco- 
patus  vero  domini  OttonisxxxiiBabenbergfeliciter. 
Amen,  ameo,  A. 

XLHI. 

S.  Ottonis  Bamb.   ordinatio  de  quibmdam  decimis 

monasterio  Ensdorfenn  traditis. 

(Anno  incerto) 

Otto,  sanctffi   Babenbergensis    Ecclesiffi  solo  no- 

mine  episcopus. 

De  decimis  novalium  ecclesiffinostrffiin  Ratisbo- 
nensi  episcopatu  8itorum,quas  nos  de  eodem  epi- 
scopatu  justo  concambio  redemptasccenobio  beati 
Georgii  Prtlfeningen  donavimus,  quid  posteaactum 
sit,  prffisentium  ac  futurorum  notitiffi  patere  volu- 
mu6.  Igitur  cumfratresejusdemco&nobiiipsasdeci- 
mas  sine  inquietudinepossiderent,nullusque  esset, 
qui  eos  in  causa  puisaret,  considerans  venerabilis 
Aribo  abbas  ejusdemloci  cum  fratribus,quodjam 
multoties  essent  a  familia  Ratisbonensi  super  hac 


A  questione  gravati,  etinfuturumsibiprospicientes, 
utpote  qui  noilent  tot  inquietudinumulterius  susti- 
nere  molestias,  nos  supplicesadierunt,etutea8dea 
deoimas  in  usus  nostrosreciperemusinstantissinia 
prece  postulabant.  Quod  nos  facere  omnino  recust- 
vimus,quippequi  easdem  decimasduorum  aposto- 
licorum,  Calixtiscilicetac  lnnocentiiprivUe9ii9,nec 
non  trium  pontificum  Ratisb.  eeciesiffi  H&rtwid, 
Chunonis,  Heinrici  auctoritate  roboratas  eidemmo- 
nasterio  sciebamus. 

Cum  ergo  in  hoc  nostrum  inclinare  non  potuisseat 
assensum,idoommuniconsilioapud  se  dififtnierunl, 
ut  decimas  illasomnino  nontangerent,nullusquem 
exiguam  partem  ex  eis  intra  septa  oionasterB 
inferre  uila  ratione  prffisumeret.  Quod  ubicomperi- 

Q  mus,  misimus  ad  eos  venerabiies  fratres  nostros 
Wignandum  Thari8en,et  Ei>erbardum  Bibiirgeosea- 
qui  eis  vice  nosLra  fraterno  corde  suggerereot,  ul 
decimas  quas  nuiius  impeteret,  jure  quieto  retenta* 
reot.  lUi  vero  huic  suggestioni  a  maximo  usque  ad 
minimum  omnes  contradixerunt,  seque  ounqaaoi 
tali  consilio  pari|uros,  vei  de  decimis  iliis  iinquaB< 
aliquid  coenobio  suo  iilaturosparibus  vocibus  affir- 
maverunt. 

Taudem  nos  inito  cum  ecclesia  nostra  consOio 
juxta  tenorem  petitionis  eorumdecimasiilas,  oeet 
nobis  etilUs  perirent,ad  manum  nostram  recepimu&. 
easdemque  ahis  coenobiis  divisimus.  In  quamm 
diyisione  dedimus  coBnobio  beati  JacobiioEnsdori 
coram  subscriptis  testibus  usibus  fratrum  perpetno 
profuturas  has  decimas  :  In  parocbia   Sohiiehleo 

^  SweUiersrewt,  Hemmensigile,  Pappeoberch,  PerD- 
rewt,  Sigifridesrewt,  Unterloch,  RonahOy  Karman- 
feiden,  Sohefloe,  et  aliarum  trium  villularum  ia 
ipsum  pertinentium.  Testes  fuerunt  tii :  Eberhardus 
prffipositus,  Egelwertus  decanus,  Ruziiprttpositns, 
Cunrad  custos.  Tuto  scholasticus,  Udalricus  longus 
Starkerde  Muttendecheodorf,  £zzo,  Guodeloeh, 
PUiunc,  Wiihalm,  Rodolf,  Ckunrat  camerahus, 
Eberharl  oum  aliis  multis. 
XLIV. 

Innocentius  U papaconfirmdtreUgionema.S.  OUotu 
in  sua  monasteria  tntroduetam 
(Anno  1139,  Jan.    23.) 
Innocentius,  etc. 

Quoties  iilud,  etc.  Vide  in  Innocentio  IJ,infra^h 
D  num.  353. 


Quffi  sequuntur  epislolas  edidit  Eccardy    sed  sine  temporis  noia,   in   Corpore  historicorum 

medii  evi»  tom.  II,  pag.  329  etseqq. 


XLV. 

Ad  B,  Scolasticum. 
0[tto],  Deigratia  Babenbergensis  Ecclesias  epi- 
scopus,  E.  prffipositus,  A.  decanus  oum  universa 
congregatione  S.Georgii,  E.  scholasticndisciplin» 
viroi  paternffi  fraternffique  dilectionis  afieotum. 


Quia  morum  tuorum  qualitatem,  vit»  eonversa- 
tionem,  liberalium  studiorummaturitatem,cumad- 
huenobiscumconver8areris,experimentodidicimus, 
inte  unanimiter  intendimus,  utque  nnus  ex  nobis 
fias  invitamus.  Intelleiimus  cnim  illo  tempore,cuii 
esses  apudnos,assiduumetfidelemlaboreailauffl 


1353 


EnSTOLiG  ET  DIPLOMATA. 


1354 


ciroa  offioium  tibi  commissumy  ita  ut  facile  notari  A  magis  pro  pace  et  tranquiUitate  EcclesiaB  et  regni 


possetquid  nobiset  EcclesiflB  Dostne  cuperes,  et 
quidem  coustitutus  super  multa,  cum  admodo  in 
paucis  esse  fidelis  promitteres.  Nos  igitur  destituti 
scholarum  magisterio,  a  te  pro  antiqua  familiaritate 
impetratum  mittimus,  ut  prol>atio  tu»dileotionis  iiat 
exhibitio  operis.  Rogamus  et  utfaciiem  tesuperbao 
re  prffibeas,  et  in  bre?i  ad  nos  yenire  nullo  modo 
differas.  Si  quid  vero  huioobstatfestinationi,  huno 
oertum  tibi  praescribimus  terminun,  in  jejuDio 
Septembrisprocuidubionobis  Moguntin  occurras. 
XLVI. 
Ad "  **  cardinalem. 

RomanflB  sedis  dignissimo  cardinali,  0  [tto].  Dei 
gratia  Bambergensis  electus,  utriusque  hominis 
deyotissimos  conatus. 

Cum  divino  prasdictusingeniocardo  sis  et  munimen 
sanctffi  matrisBcclesiflB,beatosnosfore  reputamus, 
quod  in  tanto  rerum  discrimine  sanctitatis  tuflB 
oonsulere  possimus  auctoritatem.  Notum  sit  ergo 
charitati  tu8D  nos  a  domino  apostolioo  paternflB 
oonsolationis  aocepisse  litteras,  quarum  exempiar 
idoircotibi  subscriberecurayimusy  ut  eo  hducialius 
nostris  yaieas  oondescendere  precationibus.  Flagi- 
tamus  itaque  obnoxius,  ut  perspecta  aocuratius 
clausula,  qua  jubemur  oonsuleremetropolitanum, 
ut  officii  Bui  debitum  prosequalur,  liberum  et  au- 
ctoritati  tuflB  oondigoum  nobis  suppedites  consi- 
lium.  Non  enim  es  immemor  prflBcepti  domini  apo- 
stolici  perte  metropolitanoinjuncti,  yidelicet  ut  a 
consecratione  episcoporum  contineatmanus.  Quo- 
oirca  petere  nos  consecrationem,  ubi  certi  sumus 
non  posse  coDsequi,  res  est  friyola  et  yanitati  si- 
miliima.  Succurrat  ergo  nobis  in  hac  difficultate 
tuflB  pietatis  auctoritas.quatenus  tuo  interyentu  locus 
nobis  detura  MoguntinflBsedisarchiepiscopoconse- 
quendi  gratiam,  quamdominuspapanobis  exhibere 
dignatur.  Non  onim  si  nostri  seryitii  obtentu  anniii 
curayeris,  negabit  tibi  epistolam  commendatitiam, 
quam  ex  ipsius  parte  RomaneB  sedis  perferamus 
pontifici.  Super  hoo  quoque  tua  instruere  nos  di- 
gnetur  paternitas,  ut  pro  iibro  actionum  NicflBni 
concilii  digne  apostolico  respondeamus.  Niliil  sane 
in  nostro  ex  his  reperimus  armario,  nec  xx  capi- 
tuia  in  eadem  synodo  statuta»  et  nomiua  episcopo- 
rumexdiyersismundi  partibus  oongregatorum. 

XLVU. 

Episcoporum  epistolce  ad  Ottonem  Bambergemem 

eptscopum, 

Venerabiii  fratri  et  coepiscopo  Ottoni  episcopo, 
Dei  gratia  quaiescunque  C.  Saltzburgensis,  E.  Mo- 
nasteriensis  episcopi,  cum  orationibus  deyotum  et 
intimum  seryitium. 

Conyenientibus  ad  ouriam  prodestruenda,  quflB 
regnum  inyasit,  calamitateejusdem  regni  principi- 
bus,  miramur  et  satis  dolemus,  yestram  non  adesse 
pr8esentiam,cum  in  hoc  negotionemo  possetnobis 
magis  esse  necessarius.  Unde  personam  yestram 
nulia  deberetis  oocasione  subtrahere,  quoniam  eo 

Patrou  CLXXUI 


B 


collat>orare  nobis  deberetis.  Obnixe  itaque  debita 
dilectione  dignitatem  yestram  monemus  et  roga- 
mus,  ut  remota  penitus  omni  occasione  yel  exou- 
satione  adhuo  tentetis  yenire,  scientes  omnes  prin- 
cipesdesiderarepresentiamyestram  et  exspectare. 

XLVIII. 
Epistola  Hermanni  Augustinensis  episcopi  od  Ot^ 

tonem  Babenbergensem  episcopum    de  Lothario 

rege, 

Rono  Christi  et  EoolesiflB  odori  Ottoni  yenerabili 
Bal>enbergensium  episcopoonmique  EoclesiflB  suab 
Hermannus  A.ugusten8i8  EcclesiflB  Dei  gratia  humilis 
mioister,  oum  uniyerso  olero  et  populo  suo,  de- 
yotas  orationes  in  Christo  oum  fideh  seryitio. 

Aspiciat,  Dominus  de  sede  sancta  sua  cogitet  de 
nobis  omnis  ooBiestium  terrestriumspeciahteryero 
Babenbergensium  Ecclesia,  quflB  murumprodomo 
Israei  semper  huousque  se  posuit,  quam  zeius  do« 
mus  Dei  semper  comedit,  inoiinet  aurem  suam  et 
audiat  :  aperiat  oculos  suos  et  yideat  tribula- 
tionem  nostram.  Ecce  enim  desolata  est  civitas 
nostra,  ciyitas  sancta  etantiqua  ;  ciyitas  hacte- 
nus  dicta  Augusta,  sed  nuno  potuit  dicenda  po* 
tius  angusta  yel  angustia.  Sedet  in  tristitia,  non 
estqui  consoletuream,  nisi  Deus  noster  et  Deum 
timentes  :  propter  Deum  in  charitate  compatian- 
turnobis  in  passionibus  nostris,  quas  passi  su- 
mus  introitu  domini  regis.  In  cigus  adyentu  susti- 
nuimus  paoem  et  non  yenit  :  quABsiyimus  bona 
et  ecce  perturl>atio,  exigentibus  quidem  peccatis 

C  nostris  qu8Bfecimus,  non  contra  eum  sed  con- 
tra  Deum.  Ipsum  enim  yenientem  ad  nos  debito 
honorecumgaudiosuscepimus,  nos  et  uniyersus 
clerus  noster  et  popuius,  tanquam  regem  et  domi- 
num,  tanquam  eum,incuju8  manu  est  regnum,  et 
potestaset  imperium  tanquamjustumetmisericor- 
dem  judicem,perquem  sperabamusrecuperarediu 
perditam  pacem.  PrflBtermissis  itaque  muitiset 
magnis  EoclesiflB  nostrflB  miseriis  et  injuriis  unum 
solummodo  sacrilegum  nefas  in  anribusdominire* 
giset  principum,  qui  aderant  iacrymabili  yoce 
conquesti  8umus,quodcontingitante  adyentumre- 
gis  paucis  diebus.  Hoc  yidelicet,  quod  ciyes  nostri 
quidam  exierant  a  nobis,  qui  non  erant  ex  nobili 
semine,  nequamy  filii  scelerati  qui   in  conductu 

D  nostro  ac  fere  in  prflBsentia  nostra  spoliayerant 
Aquensem  episcopumapostoiicflBsedisiegatum  per 
Dos  ad  curiamregis  transeuDtem.  Super  his,  in- 
quam,  omni  curiflB  conquesti  sumus  justitiamque 
regno  etEcclesiflB  debitampostulayimushumiliter. 
Dum  ergo  principes  in  hoc  essenti  et  oonsiiium 
super  his  caperent,  orta  est  macliinante  diai>olo, 
subito  inter  yendentes  et  ementes  qucBdam  pro  yili 
causa  parya  seditio,  primum  per  secretarios  regis  in 
suburbio ;  deinde  clamor  ingens  toiiitur,  forenses 
campanflB  puisantur,  ooncurrunt  ciyes  conyeniunt 
regis  milites,  uniyersi  ad  pugnam  festinant,  uni- 
yersioausam  pugnflsignoranti  unusiliud,  alter  aiiud 

43 


im 


S.  OTTONIS  BAMBERCENSIS  EMSCOPI. 


opinatnr  ;  rex  ipse  neoem  sibi  intentari  suspioatur. 
Videns  ergo  milites  et  ministerialeseGelesifficoram 
matriee  ecclesia  stantes  armatos,  existimat  eoeex 
consilio  contra  ipsum  congregatos,  qui,  quod  vere 
dicimus  in  Domino  ex  nulla  conspiratione  contra 
regem  facta  convenerant,  sed  propter   tumullum 
populi  inconsulte  subito  concurrerant,  nescientes 
quid  facerent,  cum  et  ipsi  se    in  manum  regis  ex 
aliquorum  macbinatione  tracJitos  nullatenus  dubita- 
rent.  Cgo  interim  indignus,  ac  solo  nomine  episco- 
pus,  oblitus  annorummeorum,etsenectutiB,imme- 
mor  vitffi  etmortiSfSuspensusinterbrachiaduorum 
soiummodo  clericorum  meorum,  caBteris  fugam  oa- 
pientibus,  misi  me  in  turbamintra  utramqueaciem 
non  clypeo  protectus,  aut  galea,  sed  sacris  tamen 
vestibus  indutus  etsigno  crucis  armatus ;  crucifixum 
enim  in  memoriampassionisDominicee  anie  pectus 
nostrumportavimuspropriis  manibus,   sperantes, 
ul  Christianos,  crucis  Chrisii  memores,  ut  oportuit, 
ab  injuria  mutua  et  ciede  fraternacompesceremus. 
Illico  irruebant  in  nos  et  in  nostros  rex    et  sui  in 
die  Dominica  v  Kal.  Septembris,  ei  facta  esi  cades 
aacriiega  clericorum  etlaicorum  prope  januasma- 
tricis  ecclesi»  intus  et  extra,  ab  hora  diei  vi,usque 
ad  vesper^am,  plerisque  occisis  pierisque  vulneratis 
plerisque  captivatis,  plerisque  fugaiis,   plerisque 
spohaiis.  Ego  vero  per  signumcrucissospesevasi, 
repens  manibus  ac  pedibus  interhostes  et  pericula, 
inter  enses  eisagittasy  et  jaculaqusB  undique  circum- 
Yolabant  canoscapitis  mei  et  collum,  et  latera,  et 
dorsum  meum  etmeorum,  qui  me  nonmodo  por- 
tabant,sedperbrachia  et  crura  trahebant,  inferen- 
tes  me  per  aliud  quoddam  osiium,  cum  maxima 
difficultate  super  altum  murum  ante  summum  al- 
tare  in  ipsum  scunarium.  ibi  ego  fusis  non  modo 
precibus,  sed  fletibus,  jaoui  miserabiliter  in  san- 
guiue  vulneratorum  exspectans  proprii  sanguinis 
efifusionem  et  desiderans  morlem,  lotereaexirapor- 
tam  civitatis  inierforensesetregismilitesregnabat 
similiter  csedes   hominum  ac  pecorum,  funesta 
pr6edia,funestumincendium  sanctuaria  profanata 
Bunt ;  ecclesiffi  plures  combustse  sunt,  plures  ef- 
fracta  et  deprasdatae  sunt ;  clericorum,  monacho- 


A  rum,  BanctimoniallamdespoliatflB  oongregationasin 
dispersione  sunt ;  inolusas  quoquemolieresmisera- 
biliter  ejectae  sunt ;  viri  ac  femineB  impudeoter 
denudatSB  sunt ;  parvuh  eorum  partim  oeoisi  sont, 
partim  captivi  abducti  sunt.  Nam  quodex  inttmis 
pr.ecordiorum  didmus  suspiriis,  rex  Christianiis 
induxit  super  Ecclesiam  Chrtsti  inimicos  Chnsti, 
hominesinhumanos  et  paganos,  Bohemos  yideli- 
cet  ac  Siavos,  qui  vulgahter  Valuwen  diountnr, 
quipersecutoresChristiet  EociesisB  esseac  fuiue 
semper  manileste  ab  omnibas  cognoscontor.  Nox 
ipsam  litem  diremit,  sed  tota  nocte  regis  exercitus 
matricem  ecclesiam  ex  omni  parte  obsidione  cir- 
cum4edit,  qua  in  nocte  egoipse  de  meo  expubus 
hospitio,  omoibusque  meis  nudatus,  et  in   ipsiia 

n  plaiea  civitatis  nosirsB  desertus  ac  solus  tam  diu 
flens  jacui,  donec  adomino  N.  Magdeborgensium 
arcliiepiscopo  in  hospitium  ejus,  tanqaam  hospes  et 
peregrinnspermisericordiam  Dei  coiiectos  fai. 

Mane  autem  facto,  quoscomque  et  qootquolToloit 
de  obsessa  ecclesia  rex  abstraxit,  et  ut  taoeamui 
de  cflBteris,  ipsos  et  vulneratos  et  omnino  despeca- 
tos  in  vincuhs  secam  abdnxit.  Eadem  Tero  die 
castrametatus  est  in  campo  juxta  civitatem,  re- 
gressusque  tertia  die  cum  armaUs  in  urbem  muni- 
tionesomnes  diruit  urbis  et  confregit,  omnibusqoe 
prsBda  etincendio  consumptis,  quarto  destructionis 
nostrffi  et  sexto  ad  ven  tus  sui  die  IsetuB  abiit.  Archiepi  - 
scopi  quidem  e  t  episcopi  et  abbates,  qai  aderant^satis 
ac  satis  regiam  majestatem  praBmonuerant,  quatenus 
regio  more  victis  saitem  parceret,  et  imitando  Be- 

G  gem  regumjustoscumimpiisnonperderei.Sedira- 
cundia  regaiis  potentiaB  non  prius  mitigata  estydo- 
nec  omnis  civitas  nostra,  sine  judicio  sine  justitia 
funditus  deslructa  et  inrecuperabiliter  adoiliiiata 
est.  Propterea  nos  cum  universo  clero  et  populo 
civitatis  nostreBprecamur  perChrisiumet  in  Ghrisio 
misericordiam  venerandam  paternitatis  vestne,  ut 
doloribus  nostris  clementer  condoleatis,  et  lameni 
tabilem  EcdesiaB  nostrsB  ruinam  consihoet  auxiho 
iufatigabiliterfulcientes,murum  inexpugnabilem  pro 
domo  Israei  nos  ponere  soiiio  more  Testro  sat- 
agatis. 


SEBMO 


Quem  habuit  S.  Otto  adprimitivam  suam  ecclesiam  amio  1124  fundatam,  habitus  Pirisss 
in  Pomerama,  cum  ab  ea  prima  vice  Bambergam  rediret  (173). 


Fratres^  aemulor  vos  Dei  aemulaiione  illCor,  xi),  D  didlstis,  et  Christiani  faoti  estis,  una  inDomino  Ec- 
Tos  euim  omnes  qui  in  pr6Bsentiarum  ad  me  au-  clesia  estis  desponsati  per  fidem  Domino  meo  Jesu 
dieudumconvenistis,ei  me  docente,  Christo  cre-      Chrisio  ;  una,  inquam,  vos  omnes  Ecclesia   estis. 


(175)  Iluncsermonem  S.  Otlonis  adnascentemsuam 
in  Pomerania  Eccelesiam  habiium  ponit  Andreas  Bio- 
graphusi  ediius  a  Gretsero  tomo  X  no  v»  editionis  pag. 


620,  post  inchoatam  primam  conversionem  circa 
11^4-1125  ;  sed  quo  anno  prascise  sii  habitus  nil  in- 
terest :  hoc  interest  ut  Cathoiici  sciani  quam  fldem 


1357 


8BRM0  AD  ^UERKmS: 


iSir» 


una  et  anica  sponsa  Domini  mei  Jesu  Christi,  quia  A'  sit    EcoJesia,  suosque   defectus    reficef e.  Videte 


uDiversali  Ecclesiae  per  fidem  incorporati  estis. 
Sed  quia  egoper  ejusgratiam  hujus  vestrsedespon- 
satioois  auctor  esse  videor,  nam  ego  et  uni  viro  de- 
spondi  vos :  «  Virginem  casiam  exhibere  Christo  (/ 
Cor,  Yii).  »  Hinc  est,  quod  amulor  vos,  non  tamen 
qualibet,  sed  cmulatione  Dei.  Nam  et  mala  aemula- 
tio  esse  potest,  juxta  illud  Apostoli :  5un<  quidam, 
qui  mmulantur  vos  non  bene  [GaL  iv) :  ffimulari  au- 
tem  est,  velle  indignari,  hcet  pro  imitari  nonnun- 
quam  positum  inveniatur,  ut  est :  (smulamini  cha- 
rismata  meliora  (/  Cor.  xn).  Volo  autem  vobis  in- 
dignari,  et  paratus  vobis  indignari,  quod  pridem 
diii,  cemulor  vos.  Quia  siiie  tristitia  et  indignatione 
ferre  non  possum  nec  potero,  si,  quod  absit,  adin- 


ergo  et  tenete  ;  et  ut  sciatis,  dihgeDter  enume- 
rate  qu«  tradidimus  vobis  discedentes  a  vobis. 

Primiim  ergo  sacramentum  est,  quo  jam  jmbuti 
estis,  sacrosanctus  baptismus.  Hoc  sacramentum,  fra- 
tres  mei,  abhinc  etsemper  tenereet  venerari  debe- 
tis,  et  parvulis  opportuno  tempore,  scihcetin  Sab- 
bato  sancto  Paschffi  et  Pentecostes,  per  manus  sa- 
cerdotum,  traderedebetis,  certissime  scientes,quod 
quicunque  sine  iHo  de  hac  vita  migraverit,  etregno 
Dei  carebit,  et  insuper  maledicti  originaiis  pcenas 
luet  flBternas. 

Secundum  sacramentum  est  confirmatio,  id  est 
unctiochrismatis  in  fronte.Hocsacramentum  victu- 
ris  est  necessarium,  videhcet,  ut  Spiritus  sancti 


joriamDominimeiJesUyCuiperfidemvosdespondi,      corroboratione  muniantur,    si    armentur  contra 


cum  diis  aiienis  vos  denuo  contanunare  volueritis, 
Hocenim  est  fornicationis  genus,  quod  maxime  se<* 
parat  a  Deo. 

Fratres,  intendite,  ecce :  Omnes  in  Chrato  bapii-' 
zaH  estis,  et  omnes  Christum  induisiis  {Galat.  ui) ; 
originaUum  et  actualium  peccatorum  induigentiam 
accepistis  ab  ipso,  mundi  estis  et  sancti,  non  per 
nos  sed  per  eum  mundati,  et  sanclifioati,  qaiaipse 
saBguine  suo  lavit  peccata  mundi.  Nolite  ergo  ite- 
rum  inquinare  vos  cuitura  idolorum.  Nam  hfiec  est 
immundilia,  qua  omninoDeus  offenditur  etpenitus 
separat  a  Deo.  NoUtevosprostituere  corruptoribus 
et  immundis  spiritibus :  soli  Deo  creatori  vestro, 
nuili  autem  oreaturflB  divinum  exhibete  honorem  : 
ne  indignatio  ejus  et  furor  veniat  super  yos  :  sed 
magis  in  fide,speetcharitateproficite,  utbenedictio  C 
ejus  veniat  super  vos  et  super  fihos  vestros,  et  ut 
ei  credentes,  et  fidem  operibus  exornantes  vitam 
habeatis  in  nomine  ipsius,  qui  de  tenebris  vocavit  vos 
in  admirabile  lumensuum  (Joan.v  ;  /  Petr,  ii).Gerti 
enim  esse^  et  nuUatenus  dubitare  debetis,  quia,  si 
hanc,  in  quahodie  positi  estis,innocentiam  et  san- 
ctificationem,ipsiusadjutorio  servare  usquein  finem 
vitffi  studueritis,  non  soium  mortem  evadetis  aeter- 
nam,  sed  etiam  gaudi  um  regni  ccBlestis  possidebitis 
in  flBternum. 

Sed  quia  vita  proesens  sine  peccatis  duci  non  po- 
test :  lucta  enimeitentatioest  vita  homtnis  super  ter^ 
ram  (Job  vu),  discessurus  a  vobis,  trado  vobis  qufle 
tradita  sunt  nobis  a  Domino,  arrham  fidei  sanclflB 
inter  vos  et  Deumy  septem  videhcet  sacramentaEo-  ]] 
ciesiflB,  quasi  septem  sanotificativa  dona  sancti  Spi- 
ritus,  quibus  utendo  in  laboribus  et  certamine 
bujus  vit»  nondeficere  sed  proficere  vestra  pos- 

prfledicaverit  Otto  in  Pomeraniam  invitatus  a  ducei 
et  missus  a  papa  Caiixto  II  praedicaverit  neophjrtis 
Pomeranis,  nempe  Cathoiicam  prorsus,  quaiem  hoc 
8£BCulo  xviu,  Catholici  proiitemur.  Uspergensis  prs- 
ter  hsBC  dogmala  a  S.  Ottone  annuntiata,  narrat 
leges  disciplin»  et  morum  nostris  conrormes  prse- 
scriptas  neophytis,  desumplas  ex  disciplina  Germa- 
niciB  Ecciesi».  decundo.  ideo  hancdoctrinam  babitam 
in  Pomerania  apud  conventum  neophytorum,  sive 
Pirissae,  sive  Damini,  sive  Uzedomi  ascripsi,  ut 
pateat  orbi  honorato  impudentia  et  calumnia  tum 


omnes  tentationes  et  nequitias  vitfls  pugnaturi.  Non 
antemusqueinsenectamdifferendum  est,  utquidam 
pntant,  sed  in  ipsius  adolescentice  fervore  percir 
piendum,  quia  iUa  flstas  magis  obnoxia  est  tentaUo- 
nibus. 

Tertium  sacramentum  est  unctio  infirmor  um,  qnod 
ideo  moriturisnecessariumest,quia  in  iUaunctione 
per  yirtutem  Spiritus  sancti  remissio  dalur  pecca- 
torum,  etipse,qui  moriturus  est,  contra  spuituales 
nequitias,  id  est  contra  maUgnos  spiritus,  in  exitu 
vitflB  animabus  insidiantes  eadem  Spiritus  sancti 
Yirtute  pugnaturus  armatur.  Hoo  omni  Ghristiano 
in  agone  mortis  ardentissime  desiderandum  et  de- 
vbtissime  percipiendum  es  t,  utpote  remedium  animflB 
certissimum. 

Quartum  sacramentum  est  corpus  etsanguis  Do- 
mini.  Hoc  sacramentum  victuris  et  morituris  est 
necessarium,  si  ve  vi  vim  us  sive  morimur ,  hoc  viaUoo 
semper  est  utendum.Est  enim  cibusanimce  verus, 
vitaminsehabensflBternam.  Unde  frequenter  misssB 
celebrandflBsunt,etvos  adeasdem  devoteconvenire 
debetis,  ut  ssBpius  huic  viaUCs)  communiceUs.  Quod 
si  non  potesUs,  quia  carnaies  esUs,  huic  tam  san- 
cUssimflB  rei  per  vos  ad  omnes  missas  participari> 
saitemper  mediatorem  vestrum,  scihcet  sacerdotem, 
qui  pro  vobis  communicat,  fideUter,  reverenter  et 
devote  missas  audiendo  communicate.  Oportet  tamen 
et  vos  ipsos  ter  vel  quater  in  anno,  si  ampliusfieri 
non  potestet  confessionem  facere,  atqueipsi  sacra- 
mento  communicare. 

I  Quintum  sacramentum  est  per  pcenitentiam  re- 
conciUaUo  lapsorum,  id  est  ipsorum,  qui  post  ba- 
pUsmum  propter  graviores  culpas  ab  Ecclesia  pro* 
jecU,   saUsfacUone  pcenitentiflB  iterum   ei  refor- 

Danielis  Grameri  in  cUm  grossen  Domerschen  Kir- 
chen  Gbronico  a  Gretsero  pro  merito  castigata  ac 
confutata  tomo  X  novae  ediUonis,  qui  ausus  est 
scribere  a  S.  Ottone  non  fuisse  Christum  Pomeranis 
praedicatum,  sed  papisticas  superstiUones  :  tum 
aliorum  acatboiicorum,  qui  non  cessant  etiam  hoc 
sflBculo  eleganti  scurriiibus  caiumniis  sanctissimi 
apostoii  vitametpraedicationem  iacerare,  non  obstan- 
tibus  clarissimis  coflevorum  testimonus  a  Gretsero 
etBoUandisUsaddiem  U  Julu  coiiectis. 


im 


APPDNDIX  AD  S.  OTTONFM. 


1360 


mantur,  et  hoc  sacramentum  quasi  malagma  et 
recuperatio  est  cadentium  in  pugna  et  yulnerato- 
rum. 

Sextum  sacramentum  est  coojugi  um^  id  est  copula 
matrimoniaiis.  Quinqueautemsacramenta  superiora 
quasi  generaiiasunt,  etomniChristianonecessaria. 
Istudautemquasiparticulareest,quianonomnibu8 
necessarium  est,  sed  eis  tantum,  qui  se  continere 
non  possunt.  Et  sicut  ad  superiora  sacramenta 
omnes  homines  trahendi  sunt  et  invitandi,  ita 
nullus  ad  hoc  trahendus  vel  invitandus  est,  nisi, 
qui,  ut  dictum  est^  se  non  continent,  sed  vaga  et 
illicito  concubitu  sesepolluuntetcommaculant.  His 
enim  suadendum  est  ut  infirmitati  suae  honestiori 
subveniant  remedio.  Vos  autem,  qui  usque  ad  htec 
tempora  non  Ghristiani  sed  pagani  fuistis,  sacra» 
mentum  conjugii  nonhabuistis :  quiafidem  uni  thoro 
non  servastis,  quivoluistis,  plures  habuistis  uxores, 
quod  deinceps  vobis  non  licebit :  sed  unus  vir  unam 
tantum  habere  debet  uxorem,  et  una  unum,  quod 
amplius  est,  a  malo  est.  Si  quis  ergo  in  vobis  est 
qui  plures  habuerat  uxores  ante  baptismum,  nunc 
unam  de  illis,  qu»  sibi  magis  placet,  eUgat,  dimis- 
sisque  aliis,  hanc  solam  habeat  ritu  Christiano.  Et 
partus,  inquil,  femineosaudio,  quia  vos,  o  mulieres, 
necare  consuevistis :  quodquantumabominationis 
habeat,  exprimi  sermone  non  potest.  Videte,  sihoc 
vel  bruta  animaiiafaciant  fetibussuis.  Parricidium 
hoc  non  fiat  modo  in  vobis^  quia  sine  gravissima 
poenitentia  dimittinon  pote8t:siveigitursitmascu- 
lus,  sive  femina»  diligenter  nutrite  partus  vestros. 


A  Dei  enim  est  et  marem  procreare  et  feminam. 
Septimum  itaquesacramentumestordinatio  siye 
consecratio  clericorum,  quod  et  ipsum  particulare 
est  et  non  generale,  quia  non  omni  homini  neces- 
sarium;quamvis  enim  omnes  homines  indigeant 
cIericis,non  tamen  estnecessarium  omneshomines 
fieri  clericos.  Ad  ipsum  tamen  sacramentum,  qoi 
moribus  et  scientiamagis  idonei  sunt,invitandi  sunt 
potius  quam  trahendi.  Unde  adhortor  yos  et  in- 
vito,  quiacogere  non  debeo,  ut  de  Uberisvestrisad 
clericatum  tradatis  liberahbus  studiis  prius  dili- 
genter  instructos,  utipsi  per  vos,  sicut  alis  gentes  de 
lingua  vestra  iatinitatis  conscios  possitishai>ere  de- 
ricoset  sacerdotes. 
Ista  igiturseptem  sacramenta,  quffiiterum  vestri 

n  causaenumerare  lil>et,  idestbaptismum,oonfirma- 
tionem»  iofirmorum  unctionem,  eucharistiam,  lapso- 
ri^m  reconciliationem,  conjugium  etordines  per  nos 
humilessuosparanympbosccBlestis  sponsusin  arrham 
verffi  dilectionis  vobis,  Ecclesia  ac  sponssssu®  trans- 
mittere  dignatus  est.  Quapropter  omni  honore  ac 
reverentia  eadem  sacramentaservaie,  diligiteetve- 
neramini  ;  docete  ea  fiiios  vestros,  ut  memoriter 
teneant,  et  diligenter  observent  in  omoes  genera- 
tiones.  Ecce  habetis  ecclesiam,  hal>etis  sacerdotem, 
de  hisomnibus,  et  quflecunque  suntnecessariaYobis, 
abundantius  vos  instruere  scientem.  Ipsum  ergo, 
sicut  me  audietis  honorantes  et  amantes  eum, 
et  quscunque  vobis  dixerit,  facientes.  Et  nunc 
ego  vado,  iterum  cito  reversurus  ad  yos.  Valete  in 
Domino. 


APPENDIX. 


CONVENTUS  SEU  CONCILIUM  IN  UZEDOM 

CIVITATE  POMERANliG. 

Sub  duce  Vratizlao  et  S.  Ottone  episcopo  Bambergensi,  apostolo,  Pomeranorum  a  papa  misso»  (174) 
anno  Christi  il27,  Honorii  II  papae  anno  iv,  Lotharii  II  regis  ui.  —  In  eo  ad  fidem  oonversi  principes 
Pomeraniffi  et  populus  baptizantur  per  S.  Ottonem. 

(HARTZHBin,  ConciUa  Girmania.  tom.  III,  p.  301.) 


In  hac  civitate  Uznoym,  quia  prope  fuit  festum 
adventus  Spiritus  sancti  dux  terrfls  Vratizlaus  toto 
corde  Christianusinstinctu  Oltonis  episcopi  baroni- 
bus  ac  capitaneii«  totius  provincisB  ac  profectis  in 

(174)Primussece9sus  sancti  Ottonis,  Bambergensis 
episcopi.  in  Pomeraniam,  anouente  Calixto  il  papa, 
fuitanno  1124,  die  24  Aprilis;  rediit  Bambergam 
1125,  29  Martii.  Secunda  profectio  Bamberga  in 


G  civitatem  in  festo  Pentecostes  conventum  indixit, 
causam  simul  Christi  mandans,  E  vangeiium  et  Evan- 
gelistamiterumadvenisseOttonem  episcopum.  Ita> 
quedie  statutocongregatisomnibusadducto  in  me- 

Pomeraniam  anno  1127,  certe  non  post  1128,  sub  . 
Honorio  II  Bambergam  reversus  ;  obnt  1137,  dO  Ja- 
lii.  Synodushaec  habita  fuit  post  secundam  iter  circa 
1128.  HsBC  ex  AcUs  Ss  Antwerp.  ad  diem  2  Julii. 


136i 


SERHO  IN  EXSEQUnS  S.  OTTONIS. 


i30S 


dium  epUoopo  duz  ait :  «  En  ad  quod  veDistis,  en  A 
«  coramest  iiuntiusAitissimi,pacemfert  nonarma 
«  neque  vestra  sibi  sed  vosmetipsos  Deo  lucrari 
«  quflerit.  AtteDdite,  oro,  antehocquadrienniumin 
«  superioribus  hujus  terr%  partibusdocens,me  teste 
«  nostis  quoqueetipsi,  omnia  replevit  Evangelio. 
«  Et  tunc  quidem  has  partes  visitare  volebat,  sed 
f  Deo  prosperante  negotia  sua,  totoannoillo  san- 
«  ctis  operibusiliictenebaturoccupatus,emensoque 
«  anno  ad  suarevertiySUflRsedisrationibuscogeba- 
u  tur,  nec  ad  vos  venire  praBvaluit,  sed  queso,  una 
«  mecum  et  hujus  et  illius  vite  causas  diligenter 
«  advertite.  »Longadeindeadsuosorationehabita 
Sefredus  subdit. 

Adfuit  Spiritus  sancti  gratia  et  sermonem  ducis 
omnium  cordibus,altiusquam  diciqueatimplanta-  n 
vit,  omnesque  pari  voto,  pari  consensu  faciendum 
respondent,  quidquid  episcopussuaderet^  Igituroc- 

(175)  Ex  Sefredo  cosbyo  in  Vita  S.  OttoDis  lib.  iii, 
cap.  1,  n.  124.  Apud  Cauisium  LectioD.  aDtiguar. 
1.  m.  Sed  pienior  et  accuratior  exstat  eadem  die  se- 


casioneipsius  temporis  de  adventu  Spiritus  sancti, 
de  remissioue  peccatorum,  de  variis  charismatum 
donis,de  bonitate  et  clementia  divina,  sermone  mi- 
rabili  pressul  eos  alloquens,  evangelizaviteisJesum, 
et  quosdamquidemjamdudumChristianos,  seder- 
rore  paganismidenuoinquinatosprffisenti  sermone 
ad  compunctionem  et  validam  cordis  constructionem 
emollitos,  cum  magno  fructuaspicientium  per  ma- 
nus  impositionem  Ecclesite  reconciliavit ;  alios  au- 
tem  certatim  se  ofierentes  catecohizatos  acprotem- 
pore  instructos  baptizavit,ettotamiliamIhebdoma- 
dam  doctrinee  sacrisque  operibus  instabat,  gaudio 
iagenti  adeo,  ut  vere  Spiritus  sancti  prflesentiam 
ilhc  adesse  certissime  constaret.  Itaque  concilium 
hoc  non  autea  solutum  est  quam  principes  ipsi  et 
omnesqui  cumeisadvenerant,  baptismali  sacra- 
menta  percepissent  (175). 


canda  Julli,  pag.  507,  apud  Hagiographos  Antwer- 
pieDses.  Rursum  apud  Gretserum  lomo  VI  dovbb 
editioDis,  pag.  645. 


SERMO  IN  EXSEQUIIS  SANCTI  OTTONIS 

Habitus  ab  Embricone  episcopo  Wirceburgensi. 
(Epiicopatus  BambergensiSf  cod.  prob.  p.  89,   ex  tom.  1  Jul.  Bolland.,  p.  423.} 


Ecquid  fiet,quid  erit  consilii  ?  Mortua  estMartha. 
Ecce  ubi  jacet.  Quis  ergo  venientem  Dominum  Je- 
sum  in  hoc  castello  amodosuscipiet  ?  Equidemde- 
fuLcta  est,  defunctaestMartha,qu6eillumsu8cipere 
coDsueverat.  Defuncta  esthospitaDomini  Jesu.qu» 
veoieoti  hospitium  proebebat,  sedet  ponebatmen» 
sam. 

Pariterbenigne  ac  llberaliter  ministratum  estab 
eo  (Ottone),  nisi  quod  non  soium  ministravit  Ctiristo, 
sed  minister  et  hospesac  susceptor  fuit  Christiano- 
rum.Ecquis  stabit in  loco ej us,  quis vicem  ministirii 
hujusimpiebit?Quis,rogo,  aget  queeiste  agerecon- 
suevit  ?  OmDibus  gradibus,omnibus  ordioibus,  om- 
nibus  personis  Ecclesifle  valde  utiiis  fuit.  Ecce  de- 
functus,  ut  vere  dicam,  servus  servorum  Dei.Quid 
facietis,n)onachi?qnid  facij'li8clerici?quid  facietis, 
pauperes  et  meudici  ?  Quis  vobis  restiluet  matrem 
vestram?  Ubi  amodoilla  materoa  ubera,ubimater- 
nos  affectus  quaeretis  ?  Sed  quaerere  ubi  potestis, 
vobis  denuntio,  nusquam  invenietis.  Sui  temporis 
enim  saBcula,  confitenter  dico,  hunc  solum,  huoc 
unum  tantae  misericordiae  virumhabuerunt.Utenim 
de  aliisvirtutibus  ejustaceam.qufleplurimsefuerunt 
et  clarae,  in  misericordia  et  misericordise  operibus 
tantus  erat,  utnuilum  penitusexomnibus  mihinotis 
ei  possim  adaBquare. 

Sed  quid  dicam?  Doleo,dico  iterum,doleo  vicem 
illorum  qui  insiDumhuncmisericordieafugerecon- 


C  sueverunt.  Doleo,  ut  verum  fatear,  vicem  meimet- 
ipsius,  ac  ut  ita  dicam,  miseret  me  mei  meritoque 
moerore  conturbor;multumenim  pr8Bsidii,multum 
solaminis  in  hoc  amico  perdidi :  hic  enim  commo- 
dus,societate  opportunusmagnuromihifuit  praesi- 
dium.  Cum  hoc  fiducialiter  ac  tute  omnes  curas 
meas,  omnianegotiamea  seuconsiliapenitioracom- 
muDicare  solebam.  Hic  mihi,  ut  breviterjdicam,  in 
omnibus  opportunitatibus  meis  magnus  fuitsuble- 
valor. 

De  me  certe  dico  ;nammei  nominisordouniver- 
sus,videIicetordo  pontificalis,hocadempto  compare 
merito  lugebit.  Hic  nobis  gemma,  hic  decus,  hic 
splendor  fuit  ;conventusquippenostros  inconciliis 
sicut  aureis  virtutum  suarum  radiis  collustrabat. 
In  hoc,  ut  ita  dicam.quasi  in  veterilibroquomodo 

D  nobis  vivendnm  vel  quid  atreudum  esset  conspicie- 
bamus,sanctaenim  exempia,sanctae  actiones  magis 
erudiunlquamverba.Seddoctrinahaec,odolor?rara 
est  in  hominibus  ;  quotquol  sumus^  eloquio  magis 
quam  exemplo  proximos  sedificare  studemus  :  sed 
ille  et  eloquio  et  exempio  dixit  et  fecit.  Talem  Mar- 
tham  de  medio  nostri  ablatam  cequa  mente  quis 
ferat?  Sed  vado  ad  altiores. 

Hujus  certe  interitum,  oKomane  pontifex,  caput 
sacrosanctae  Ecclesise  senties,  ettu  regnator  orbis, 
rex  Alemanniae  imperator  Romanorum  Auguste,ca- 
sum  pontificis  hujusexperieris.  Ambo  permaxinii 


13«3  APPENDIX  AQ  S.  OTTONRM.  I3M 

magQa  clade  tnulctafti estis, magnis enim  AbodiUe  A  tamtrajecii7Quidqnidpertonarum,quidqQidrerQm 

ambidextervobisoccubuitOccubuitillequiutraque  vel  operum  seeculo  auferre  potuit,  Deo  aplavitpie- 

manu prodextera utebatur,  Israelilicce gentis ductor  tatis  ac  misericordiflB  obtentu.  Quid  multa ?  Miseri- 

egregius  :occubuit,  inquam,  qui  potens  erat  et  in-  cordia  ejus  super  omnia  opera  ejus,  miserioordia 

dustriusy  et  prona  voluntate  reddere  qu»  sunt  Gsd-  Dei  ante  oculosejus  semper  fuit. 
saris  Caesari,  et  Deo  quae  sunt  Dei.  Non  tibi,  o  im-         Orate  ergo,  fratres  dilectissimi,   orate  attenlius, 

perialis    majestas  !    non   tibi  cito  consurget  aiia  ut  et  ipse  hodie  misericordiam  consequatur.  Orate, 

columna,  cui  tam  fiducialiter  inniti   queas.  Hic  te  ut  illa  beatissima  anima  quam  credidit,  quam  spe- 

quidem  non  solum  divitiis  et  prudentiasfficulari,sed  ravit,  quam  dilezit,  reipsa  Dei  misericordiam  hodie 

quod  utroque  majus  est,  sanctitate  sufiul8it.Sancti-  percipiat.  Equidem  non  surdis  auribus  illud  evange- 

tate,inqQam,etyirtutummeriti8imperatorempariter  licum  accepit :  t  Beali  misericordes,  quoniam  ipsi 

et  imperium  sublevavit,  jastitia  enim  et  sanctitas-  misericordiam  consequentur  ; »  et :  €  Estote  miseri- 

in  dextera  ejus.  Non  parvares  acta  est,non  parva  cordes  sicutet  Pater  vester  misericors est.  >»Nullus 

heBcmutatioinEcclesiaDei ;  nonergoleviterferenda  autem  misericors  essepotest^quinonethumilisfuit, 

talis  virimors.Ubiamodotaleingenium,  talempru-  omnisergo  misericorset  humilis  est:  unde  bene 
dentiam,talem,bonitateminveniemus?                    g  infere  possumus,  quod  veram  etcoram  Deo  pro- 

Sed  redeamusadmonachos,  redeamusadpopu-  batam  habuithumilitatemspiritus  ejus,  qui  tantae 

lum  spiritualem,detrimenta  illorumlamentanobis  misericordiaB  exstitit.   Interventu  ergo  beat»  Dei 

faciunt.Quid  fiet  de  illis  ?  quid  fiet  de  monachis  et  Genitricis  Mariie,  cuisemper  devotusfuit,interventa 

pauperibus,  quiad  has  manus  spectare  eonsueve-  beatiMichaelis  archangeli,cuju8  ecclesicereparator 

rant  ?  Lugetis,  video,  et  fletis  Ottonem  no8trum,et  et  sublimator  hodie  conspicitur,  quem  patronumet 

certe  non  immerito  :  yobis  enim  ille  occubuit,vobis  servatorem  et  corpori  et  animae  suaa  delegit;  inter- 

ablatus  esl.  Yos  nempe,  omonachi  I  specialiterpo-  ventuque  omniumbeatorum  spirituumspiritusejus 

pulus  pascuffi  ejus  etoves  manus  ejus.  Hic  profecto  divinam  misericordiam  consequatur  :  ipsorum,  in- 

erat,  qui  de  abundantia  divitumhujus  mundi  ves-  quam,  alqueomnium  sanctorumsuorum  meritis,Ri 

tram  supplere  sollicitus  fuit  inopiam.  uspiam,  sicut  esl  humanee  fragilitatis,  tanta   ejus 

Hio  magno  auctoritatis  exemplo  gloriari  solebat  opera,  tantae  ipsius  miserationes  et  benefacta,  hu- 

dicens  :  «Spolians  iEgjptios  ditayrHaebreos.  »Nam  mana  laude  velhumanae  laudis  intentione  titiUata 

revera  sancte  ac  religiose  multa  saBcularibus  extor-  sunt  vel  maculata  :  nihil  enim  satls  purum  coram 

8it,quibu8  penuriamsublevaretspiritualium.  Sancta  summo  judice ;  rogate,  qu8B80,rogate  attentius;  ore- 

et  religiosa  fraude,  utita  dicam,  divites  circumve-  mQs  omnespariteruthocabolere,hoctollere  digne- 
niebat,  ut  eleemosjnas  facerent,  quandoque  non  ^  ^^  jp^^  q^j  jQjm  pecoata  mundi,  Agnus  Dei  Domi- 

cogitatas  ;argumentosusenimerat  inlucrisdivinis,  qus  noster  Jesus  Ghristus,  qui  cum  Patrc  otSpihtn 

nam  et  manus  Domini  cum  eo  erat.  Oquammultos  sancto  vivit  et  regnatDeus  in  siBcula  ssdccdorum. 
divites  cum  suis  omnibus  divitiisadspiritualemvi- 


ANNALES  BABENBER6ENSES,  ENSDORFENSES, 

AUGUSTANl  MINORES. 
Pbrtz,  Monumenta  Germania  hiitorica,  Script.  tom  X,  p.  1.) 


Heimo  p^sbyter,  coenobii  Smcti  Michaelis  Bahenbergensii  monachm  (175*),  virseriptis  inler  eequales  ela- 
rus  et  Ottoni  episc*jpo  ut  dicunt  charus,  a  Bemhardo  episcopo  primo  Pomeranorum  apostolo  edoctus,  anno 
1135  chronographtam  edidit,  quacomputationem  temporum  tnde  ab  inttio  mundi  ad  suam  usque  aetatem  emen- 
daret*  Rebus  sextss  aetatis  regerendis  cyclos  paschales  adhibuit,  ^uibus  notitias  adsua  usquetempora  ex  Ber- 
noldonfadpue  et  annalibus  Wirzeburgensibus  excerptaascripsit,  Cyclos  ipsos  usaue  aaan.  1505  produxU, 
QuA  aere  ita  fatur :  Doniqae  a  passione  Domini  usque  in  annum  Domini  1135,  qui  est  decimas  refmi 
c  Lotharii  IQ,  transierunt  lunares  cicli  59  et  15anni,  cicli  8olares40  et  16  anni,  cicli  magni  pascales  duo 

(175*)  Ipse  Burcardum  monachumSanctiMichahe-  D  p.  463  canonicum  Sancti  Jacobi  extra  mnros  civita- 

lis,  eai  librum  inscripsit,  fratrem  et    copresbjtcrum  tis  fuisse  scribit,  Cui  consentirc  videtur    catalogus 

vocat.  Andreas  Lang,  abbas  ipsius  coenobii,  in  vitis  librorum  ab  Hormanno  abbate,  quiaa.  ilS3-1147se- 

sanctorum  ordinis  sancti  Benedicti  inter  codices  bi-  dit,  bibliotbecfle  Sancti  Michaelis   illatorum  ;  recen- 

bliothec»  regiae  Bambergensis  n.  57  Heimonem  mo-  setur,  eaiui  loco  83''  [leimonis  presbyteri  in  ecclesit 

nasterio  ipsivindicat  (Jack  Beschreibung  des  Hand-  S.  Jacobi  exlra  muros  Bamberg«,  consideratio  an- 

schriften.  etc.  T.  I,  p.  10  ;  t.  11,  p,  xm),  in  chronico  norum  saeculi  et  Christi  Jesu  scripta  a.   1135.  Vid. 

tamen  coonobii  sui  cod.  n.  58  (Jdck  I.  c.  p.  11  ;  11,  J&ck  und  Heller  BeitrHge  zur  Literaturgeschichte  a 

p.xm)  et  in  Yita  Ottonis  episcopi    apud  Ludewig  1825,  p.  i,  xxix. 


«8BS  ANNASBB  BABENttRGBNSIS,  ETG.  43JB6 

«  et  73  «imi,  cicli  iDdictioDam  a  iiativitate  C^isti  77  et  aDoi  13.  C»terum  ultra  liaDC  aDoum  adjeci  460 
<c  aoDos  adliuc  forte  futuros  ad  completioDem  iertii  magoi  cicli  pascalis,  io  quibus  successurae  posteritati 
M  statum  futurorum  temporum  discere  et  assigoare  reliaquo»  suppliciter  rogaos  omoes  ista  lecturos,  ut 
cc  mei  peccatoris  humilisque  presbiteri  Heimoois,  ^ui  haec  qualiacuoque  ooaad  Dovitatis  ostentationem, 
«  sed  ad  veritatis  ioTestigatioDem  et  juDiorumexcitatiooem  elaboravi,  digoeotur  apud  DomiDum  Jesum 
«  Christum  io  bonoremioisci.  t 

/n  fine  eycU  addit : 

«  Sic  finitur  tertius  magnus  paschalis  ciclus  a  passione  Domioi,  Post  ejus  completiooem,  si  cui  forta 
«  tuoc  placuerit,  superaddatilh,  quaotum  sibi  coUibuerit.  —  Et  tu,  frater  dilectissime  Burccurde,  oe  ces- 
«  ses  orare  pro  me,  ut  ereptus  de  lacu  miseriaB  et  de  luto  fecis  muodanse,  hujus  regoi  et  societatis  saocto- 
c  rum  particeps  fieri  merear. 

>  Omoe  tulit  puDctum  qui  miscuit  utiie  dulci.  » 

lAber,  defuneto  post  qmdriennium  Heimone,  bibUotheecB  Sanctt  Mi^uulis  iUatus,  ]ibique  per  qu^draginta 
cirnter  annos  adnotationibus  histonci$  quctus  est,  sed  hodie  latet,  Exsiant  tamen  alii  duo  codices,  quorum 

1)  AUer  ea  Babenberaensi  girca  annum  1180  descriptus,  in  monasterio  a  sancto  Ottone  Babenbergensi  epi^ 
scopo  condito  {\16)  Ensdorfensit  ad  ViUam  fluviumpropf  Ambergam  sito,  per  tria  saUem  scecula  servatus 
notisque  historids  auctus  est,  deindein  MauH  monasterium  prope  Tubemas  translatus,  hodie  in  bibliotheca 
universUatis  Argentoratensis  tei^atur,  ubi  eum  on.  1841  evolvi, 

2)  AUer  regius  Monacensis  inter  Latinosin  foUo  majore  numero  2  signatuSy  ante  aliquot  soscula  ex  Augu- 
stensi  ecclesia  bibliothecce  electoraU  Bawaricx  iUatus  esse  videtur  ;siquiaem  continuationem  Heimonis  Augu- 
stanam  quam  infra  ediluri  sumus,  prwtereaque  annales  Augustanos  tomo  scriptorum  tertio  primum  in  lucem 
prolatos  exhtbet.  Evolvi  eum  an,  1833.  Quibus  ita  usus  sum,  ut  ex  chronographia  Heimonis  usque  ad  exitum 
sacuti  undectmi  paueis  tantum  notUiis  propositis,  reUquas  usque  ad  an,  1135  omnes,  tum  annales  Babenber- 
genses  et  Ensdorfenses,  uUimo  vsro  loco  Augustanos  sisterem,  quibus  ad  reliquos  Suevias  annales  transitus 
paratur. 

EX  CHRONOGRAPHIA  HEIMONIS. 

I.  —  EX  CODICE  ENSDORFENSI*               *B  1110.  Gelasius  seoundus  sedit  aoDo  uno. 

1006.  ^  Episcopium  Babeoberg  a  rege  Heiorieo  1120.  Calistus  secundus  papasedit  anQis  5. 

secuDdo  *  coDstituitur,  Eberhardus  ibi  primus  epi-  1121  >.  ['Mooasterium  oostrum  hic  iu  Enstorf  ce- 

scopus  preficitur  [cf.  Add.  Witzburg.J.  pit  edificari.  ] 

1012.  Domus  sancti  Petri  et  saocti  Georgii  Ba-  1124  ^  [*  Hic  dedicatum  est  a  veDerabili  Otlooe 

beoberg  dedicatur.  Babenbergeosi  episcopo  f  uudatore.  ]  —  [  Watkunus, 

1040.  Eberhardus  primus  episcopus  Babeoberg  dc  claustro  sancti  Blasii  monachus,  primushuicloco 

obiit.                                                                          -  preficUur  vir  bone  viie  abbas  scec  XIIL  ex,  ] 

1096  *.    Facta^estezpedicio  coDtra  *  Sarracenos  11 25.  Honorius  H.  papa  164»«  sedit  annis  5. 

sub  duce  *  Gotfridode  Lovea.  Heinricus  V  imperator  obiit  9  Kal.   Junii.  Cui 

1098.  Capta^  est  Jerusaiem.  successit  circaKalendas  Septembris  Lotharius  ter- 

1100«  [Hoc  anno  ordo  saocti  Bernhardi  sumpsit  cius,  dux  Saxonis. 

inicium  manu  s(bc.  XIV.]  1130.  Petrus  tilius  Leonis,  etGregorius  diaconus 

Paschalis  secundus   papa  161^8  sedit  annis  19.  Sancti  Angeli,  pro  papatu  contcndere  ceperunt. 

HicpiumOttonemconsecravit4.  Idus  Maiiin  sancta  .  1133.  Eclypsis  soUs  facta  est  4.  Non.  Augusti 

die  pentecostes,  et  pallium  ei  cum  ahis  privili^is  q  luna  16. 

dedit.  1 1 35.  Hoc  anno  ista  coUectio et  digestio  cyclorum 

1106.  Henricus  quartus  imperatorobiit.Cui  suc-  ab  initio  munndi  usquehuc  factaest. 

cessitfiUus  ejus  Heinricusquintns,  et  regnavit  posl  H.  —  EX  CODICE  AUGUSTANO. 

eum  annis  20.  1006  **.  Episcopium  Babenberg  a  rege  Heinrico 

Hic  subjicere  juvat  duas  notas  historicas  ex  eodem  codice  fol.  89  depromtas,  atque  sceculo  XII 
conscriptas  rCounradus  subdiaconus  vir  jocundus  et  amibilis,  miro  quodam  et  incomparabiU 
ingenio  prfiBditus,  gravi  lanffuore  paralysis  per  aliquod  tempus  in  membris  debiUtatus,  et  circa 
fioema  cathoUcis  viris  aBccTesiaB  reconciliatus,  praesentis  vitse  cursum  in  senectute  bona  1122<* 
3  Kal  Februar.  consummavit,  pro  cujus  animas  remedio  fldeles  quique  humanaB  fragilitatis 
memores  assiduas  preces  effundite  coram  Domino. 

Engilger  Augustensis  wcclesiflB  canonicus  in  Lateranensi  aecclesia  presbyter  ordinatus,utpote 
vere  catnoUcus,  propter  instantem  persecutionem  Constantiam  sese  contuUt,  ubi  aecclesiaB 
membra  sub  Uodairico  antistite  cathoUceB  fidei  defensore  magis  videbantur  tuta ;  et  heu 
112P.  4  Non.  JuUi  ex  hujus  vit»  peregrinatione  in  verc^^ confeMionc  yitam  finivit. 

WARIM    LECTIONES. 

*  «CPCtt/oX.  notevte  ^.  915.  Laudo  papa  123^«  sedit  menses  5et  post  eum  Leo  VI  sedit  menses  2. 
Deinde  Johannes,  X.  8editannosl4  menses  2.  —  920  Heinricus  primus  regnavit  a.  17.  •  cundo  supplevi, 
»  errore  ductus  haee  anno  1092  adscripsit,  cujus  ad  latus  annus  mundi  VGXVI  habetur.  ♦Fa  supplevi. 
•  cont  supplevi.  •  du  supplevi.  "^  c&supplevi.  «  nolfB  annorum  1121, 1124,  asterisco  uno  insignes,  interpo- 
latori  saecuUXn,  Ensdorfensi  debentur.  '^  au^  H23  (?)  ***  Ex  anlerisco  Boehmerus  noster  quocum  hoec 
Monachii  exscn^^si  ista  notavit  :  955  Ungari  juxta  Augustam  Alcmanniae  urbem  immensa  cede  necantur. 
—  1001.  Heinricus  secundus  regnavit  annos  23,  menses5. 

NOT;E. 

(176j  Ottonis  chartam  a.  1 139  vide  in  Ussermann  episcopatus  Bambergensis  cod.  prob,  p.  87  —  Andre» 
Lang  Vita  Ottonis  iib.  i,  c.  29,  p.  423. 


1367                                            APPBNDIX  AD  S.  OTTONBM.  1368 

constitaitur,  et  Eberhardus  ibi  primus  episoopus  A  cessit  filius  ejus  Heinricusquintus,  etregnayit  post 

prsBficitur.  eum  annis20. 

1012.Domussancti  Petri  et  sancti    Georgii  Ba»  1108.  Heinricus  rex  adhuc  puer,  Italiam  indeque 

binbergdedicatur.  Romam  cum  maximo  ezercitu  intrans,  Paschalem 

i024.  Heinricus  secundus  imperalor  obiit  2.1dus  papam  quiainiquepote8tati8ueBrestitit,captivatua] 

Julii,  cui  successit  Kounradus  7.  Idus  Septembris,  Tinculis  injecit ;  dimissusautem,  investituras   epi- 

et  regnavit  annos  fere  15.  scopaluum  eundem  regemprimusresignarecoegit. 

1039.  GhuniguntimperatrizuzorHeiDricisecundi  1117.  Terremotus   magnus   ubique  terrarum,  se- 

obiit  5,  Nonas  Marcii.  Eodem  anno  Ghounradus  im-  mel  in  die,  semei  in  nocte  est  factus.  * 

perator  obiit  2.  Nonas  Junii,  cui  successit  filius  1126.  Heinricusquintus  imperator  8.  KaL   Janii 

ejus  Heinricus  terciu8,et  regnavitannos  17.  obiit,  cui  successit  circa  Kal.  Septembris  Lotharius 

1056.  Heinricus  tercius  imperator  obiit  3.  Nonas  tercius  genere  Sazo,  et  regnavit  annis  11  ^^ 

Octobris^  filius  ejus  Heinricus  quartus  regnavit  llSl.Lotharius  rexcum  expeditione  Italiam  io- 

annos  50.  trat,  et  Augustam  totam  in  suburbio  ferro  et  igoe 

1099.  Hoc  anno  prior  expeditio  Jerosolimitana  vastat. 
facta  est  a  Gofiredo  duce  PhlandriaB,  multisque  n     1133.  Hermannus  Augustensis  episcopos  obiit. 

FranciaB  et  Teotonic»  principibus,  unde  quidam  :  WaltheruseIigiturl4,KaleDdasAprilis.  Eodemanno 

Anno  milleno  centeno  sed  minus  uno  tenebrce  factea  sunt  3.  Nonas  Augusti. 

Jerusalem  Franci  capiunt  virtute  potentL  1134.  Waltherus  in  Saligenstat  episcopusordina- 

1105.  Heinricus  rex,  filius  Heinrici  quarti  impe-  tur  5.  Idus  Septembris. 

ratoris,  contrapatrem  armatur  :  ubique  luctus  et  1135.  Hoc  annoista  collectio  et  digestio  ciclorum 

paTor.  ab  initio  mundi  usque  hucfacta  est. 

1106.  Heinricus  quartusimperator  obiit,  cuisuc- 

ANNALES  BABENBERGENSES. 

1137.  Lotharius  tercius  imperator  obiit  3.  Non.  1153.  GunradusIH,  rexobiitlSKaL  Martii.  Fri- 
l>^o,\Watkunusahhas  obiitt^  cui Ditumiussubroga-  dericus  successit4.  Non.  ejusdem. 

tur  ssBc.  XII [.  ex.]  C     1 155.  *♦  **  Otto  palatinus  obiit  [fundator  huju$  ct- 

1138.  Gunradus  III.  rex  constituitur    t.   Kal  nobii  felicisrecordationisscec.XV.]. 

Martii.  1 158.  ^*  '*  Victor  et  Alezander  in  apostolica  sede 

1139.  Heimo,  auctor  istius  operis,  obiit  2.  Kal.  dtscordes  erant. 

Aug.  1170.  Eberhardus  decimus  episcopus,  yir   mise- 

1140.  [1139]  Otto  octavus  Babenbergensis  seccle.  ricordi»  et  pietatis,  migravitad  Christum.  Cui  ipsa 
siffipius  episcopus,  pienus  operibus  bonisetelemo.  die  Hermannuspraspositus  unanimi  tocius  cleri  et 
sinis,  celo  ^*  gaudente  terra  plorante  supernam  Je-  populi  electione  susbstituitur. 

rusalem  ascendit  2.  Kal.  Jul.  *Helmricus  abbas  quartus  hujus  loci  obiit.   Boto 

1142.  Richenzaimperatrixobiit.  subrogatur. 

1144.  Eberhardus,  piffi  memoriae  prfiepositus  majo-  1173  *^.  **  Heiiica  palatinaobiit|/tin^a(rtr  hujus 

ris  8BCcIesi8B  obiit,  cenobii  pie  memorie  et  omni  laude  digna  sasc.  XV.]. 

1146.  Egilbertus  nonus  «piscopus  (176*),  vir  mise-  1177.  Herraannus  undecimus  episcopus  obiit.  Otto 

ricordise  et  pietatis,  ad  Ghristum  migravit ;  cui  ipsa  regaliprosapiaortus,  majoris  quoque  secclesiflBpn»- 

die  dominusEberhardus,  SanctiJacobi  praepositus,  positus,  subrogatur.  Generalis  sTuodus  514  episoo- 
omni  sapiencia,  probitate  et  religione  conspicuus,  n  porum  sub  Alexandro  papa  agitur.  In  qua  etiaai 

unanimi  tocimsclerietpopulielectionesubstituitur;  memoratus  Otto  se  suosque  snccessores  a  domno 

cujus  primo  anno  sanctus  Heinricus  ab  Eugenio  papa  consecrari  debere  praerogative,  dominica  Ju- 

papa  canonizatus  est.  dica  consecratus  obtinuit  ^". 

1147.  Expeditio  1147«.  ['Expeditio  ad  Jerusalem  ii%0.  [Eocannomutatus  est  marchionatus  Stifrie 

sub  regeGunrado.j  in  ducatum.  Eodem  anno  Otto  de  Scheyria  fit  dus 

1 149  *».  ['Gunradus  rex  repatriayit.]  Waioarie  saec.  XV.] 

VARIiE    LEGTIONES. 


(176*)  Bambergensis. 


i369 


ANNALES  BABENHBR6ENSES,  ETG. 


4370 


1184?  Otto  dux  Bawarie  obiit  ^*.  Aimales  ensdor-  A 
fenses. 

1189.  Expedicio  sob  imperatore  Friderico. 

1190.  Fridericus  imperator  aquis  suffocatus  est. 
1196.  ...  Oct.  obiit  Fridericus  paiatiDUS  piteme- 

mori6B.  [...  Babarus  obiit  ssbc.  XV.  filins  fundatorit 
nostri  saec.  XV,  ex.] 

M97.  Henricus  VI.  imperator  obiit.  4.  Kal. 
Octobr.  *'. 

1198.  Phylippus  rexconstituitur,  et  OttodeSazo- 
nia  ei  opponitur. 

1201.  Terre  motus  factus  est  ad  horam  nonam 
4.  Non.  Mai. 

1202.  Poto  abbas  quintusobiit ;  prsf uit  annis  33. 
Alberosubrogatur  ••. 

1203.  Albero  abbas  obiit.  Rudiger  subrogatur.  "  « 
1206.  [Hoc  anno  ordo  fratrum  Minoi^um  sumpsit 

inicium  sxc.  ZV.] 

1208.  Phylippus  rex  Babenberc  occiditur  ab  Ot- 
tone  palatino. 

1209.  Idem  Otto  a  marschalco  de  Kalentinejugu- 
latur. 

1210.  Otto  deSaxonia  mortuoPhylippo  consensu 
principum  ab  innocentio  papa  coronatur,  et  post 
unum  anaimi  deregnodejicitur,  etFridericusfilius 
Heinrici  imperatoris  rex  constituitur. 

1216.  [Hoc  anno  ordo  Predicatorum  sumpsUtni' 

cium  sasc.XV.] 
1218.  [Hoc  anno  Strawbing.construUursssc.  XV.] 
1220.  [Hoe  anno  Abach  erigitur  scBC.  XY.] 
122*.  [Hocanno  Landawe^^  construitur  saec.XV.] 
1225.  Heinricus  >®   fUius   Friderici   imperatoris  ^ 

cum  filiaLiupoldiducis  Austrie  Nurnberc  celebravit 

nuptias. 

1227.  Cunradus  episcopus  Ratisponensis  obiit. 
Gotfridus  prcepositus  subrogatur. 

1228.  [Otto  filius  Ludunci  ducis  Bawarie  accinai- 
iur  ffladio  Struwinge  swc,  XIH.  ex.  XIV,] 

1229.  [Ludwicus  duxnascUur  saec.  XIH  ex.  XIV.] 
1231 .  Luodwicus  dux  Bawarie  Chelheim  occiditur. 

Liupoldus  dux  Austrie  obiit. 

1235.  [Bainricus  dux  nascitur  saec.  XIII.  ex. 
XIV.] 

1241.  Tatararii  destruere  ^conantur  totam  eccle- 
siam.  —  Facta  est  eclipsis  solis  2.  Non.    Octobris 
circa  horamnonam,etobscuratuMe8t  sol,et  tenebre 
facte  suntper  totam  terram,  et  stelle   apparuerunt  D 
manifeste. 

1242.  [JJoc  anno  Albertus  comes  de  Pogen  obiit 
manussaec.  XV]. 


1246.  Ipso  anno  dux  Austrie  in  die  sancti  Yiti  oc- 
cisus  est. 

Hocanno  iantgravius  Tuoringie  suscepit  regnum 
Romanorum^et  adomno  apostolicoet  abaliis  princi- 
pibus  spirituaiibussublimatus  estinregem,etcruce 
signatus  est  superomnesqui  imperatori  consentie- 
bant  >*  cum  suisfautoribus,  et  promovit  expeditio- 
nem  cum  exercitu  magnosuperregemfiliumimpe- 
ratoris  ;  et  congressi,  accepit  triumphum  yictorie, 
etregnavitpotenter  domnoapostolico  per  omni8  ei- 
dem  favente  ;  et  facta  est  maxima  strages  etinter- 
fectio  hominum  in  rcgnis  universis  ;  apud  regiam 
civitatem  Nurenberch  bomines  frigore  et  nuditate 
etfame  matres  et  parvuli  miserabiliter  perie- 
runt. 

1247.  Et  idem  rex  in  omnipotentia  sua  regnans, 
obiitin  ebdomada  prima  quadragesime  ipsius 
anni. 

Hoc  anno  cessaveruntdivinain  Ratisponensidyo- 
.cesi  a  domno  apostolicoetlegatoetepiscopoRatis- 
ponensi  a  legato  confirmato. 

1250.  Fridericus  imperator  obiit. 

1251.  Rex  Kunradus  apud  Ratisponam  vixevasit 
mortem. 

1254.  Kunradusrexfilius  Friderici,  quiduxeratfi- 
liam  Ottonis  docis  WawariCy  obiit. 

[Otto  dux  BavaricB  obiii  saec.  XIIL  ex.]Muchs. 

i*2fi^.[Ludwtcus  et  Hainrtcusduces  Wawarie  ac- 
cinguntur  gladto  saec.  XIII.  ex.  XIV.]  Chunradus 
abbas  obiit  Heroldus  subrogatur,  Michahelis. 

1256.  Maria  hic  ducissa  Brabancie  (177)  occisa 
est.  Duo  reges  sunt  electiapudFranchenfurt,ama- 
jori  parte  rex  Angiie,  a  tribus  autem  electoribus 
marchio**  Brandenburgensis,ubietiam  infinitamul- 
titudo  principum  convenerat. 

*'  Maria  duoissa  ioterfecta  est  a  duce  Ludwico 
marito  suo.  Hec  scripta  sunt  manu  Kunradi  **  can- 
toris  de  Gewangesek  •*.  Fridericus. 

1267.  Rex  Boemie  habuit  prelium  cum  ducibus 
Waubarie,  et  ipsam  Baubariam  rapinis  et  incendiis 
devastavit. 

1269.  Filius  regis  Chunradi  in  Gallia    occiditur. 

1271.  Anna  ducissa  obiit.  Rex  Boemie  cum  rege 
Ungarie  certamen  iniit,  et  magna  slrages  facta  est 
in  Austria  et  etiam  in  Ungaria. 

1 273.  Hoc  anno  venerabilis  comes  Rudolphus  in  oc- 
tava  Mychaelis  electus  est  in  regem  Romanorum, 
dignus  nominis  ethonoris.  Heroidus  abbas  noster 
Rastello  preficitur,  Alhardus  de  Pnveninge  subro* 
gatur  Marie  Magdalene. 


VARLE  LECTIONES. 

"  iwantt  saee.  XII,  gua  1155,  1158,  1173,  Hinc  inde  diversae  manus  coostaneorum.  "  additur  in  codice 
vux  X,  quibtisdam  abscisis,  *•  tur  supplevi.  *•  Landaw«  •»  voco  abscisa.  •*  consentiebant  codex. 
«•  machio  codex,    "  h<BC  anno  1261  adscripta  omniajam  erasa  sunt.    •♦  radi  supplevi.    «»  vox  dubia. 

NOTiE. 


(177)  Uxor  Ludowici  ducis  Bawari». 


137i 


APPENWX  A».  S.  OtTWBM. 


1371 


4275.  Hoc  anno  papa  Gregorius  X«»  apudLiidgu- 
Dum  Gallie  concilium  ceiebravit,  regique  Rudolfo 
obediria  christianis  omnibus  subanathemateordi- 
navit. 

1276.  Domnus  Alharbus  abbatiam  resignavit. 
Gerungus  monachus  noster  subintravit  dominica 
Reminiscere. 

1278.LeoepiscopusRatisponensisob]it ;  domnus 
Reinricus  canonicus  substituitur.Hocannoillustris 
rez  Romanorum  Rudolfus,manensin  Austriaquam 
sibi  antebienniumfayenlibus  ejusdemterreoptima- 
tibus  subjugaverat,summo  Deopermittente,nec  non 
rege!Ungarie  cum  multo  suorum  Sarracenorum 
exercitu  adjuvante,  condicto  die  et  loco  adversa- 
rium  suum  regemBohemiecumezerciiu  suoinnu- 
mero  gladio  stravit,  et  de  hostesuo'*  victoriamrex 
serenissimus  reportavit. 

1280.  Hoc  anno  17.  Kal.  Decembris  obiit  venera- 
bilis  dorainus,  Magnus  Albertus,  quondam  Rati- 
sponensis  ecclesias  episcopus,  magister  in  iheo* 
logia. 

1281.  Hoc  tempore  comparavimus  donationem 
ecclesie  Wolfespach  cum  advocacia  judicio^  etpi- 
scacione  et  silva  et  agris,  85  libris. 

1282.  Hoc  anno  in  die  sancti  Achatii  (177*)  in 
meridie  sole  radiante  scissa  est  turris  a  summo  us- 
que  deorsum,concussaquecapeIIaet  scissa*"inali- 
qua  parte,  et  semoto  altari  sancti  Blasii  ictu  ful- 
minis  est  divisum. 

3.  feria  pentecostes  venit  ••. 

1285.  Gerungus  abbas  destituitur.  Ruedgerus 
subrogatur  de  Sancto  Emerando  post  ascensio- 
nem  Domini  3.  feria,  qui  mansit  10  diebus.  Item 
eodem  anno  Eberhardus  preficitur  in  die  sancti  Dyo 
nisii. 

1288.  Hoc  anno  apud  Coloniam  magna  strages 
facta  est  inter  episcopum  Coloniensem  et  ducem 
Brabantensem,  et  ceciderunt  unadie  octo  miliaho- 
minum,  ipse  quoque  episcopusiet  sui  capitanei  ei 
comites  occiduntur. 

1289.  Eberhardus  abbas  obiit. 

1290.  Heinricusduxobiit.  Libhardusdecem  diebus 
post  obitum  Eberhardi  nondumpleneelapsisinab- 
batem  eligitur  unanimi  deliberatione  et  consensn, 
adeo  prosperum  habens  succes8ura,quod  in  quinque 
diebus  continuatim  succedentibuseligitur,ac  Rati- 
spone  confirmatur  et  consecralur  jocunde,laudabi- 
liter,  feliciter  et  honeste. 

1291.  Hujus  iempore  missa  beate  Virginis  privi- 
legio  sanctitur  celebrari.  Minhardus  custos  curiam 
solventem  talentum'^^  redemit;domnus  Libhardus  '^ 


A  abbas  medletatem  •*  addidilfratribtis  singttlis  diebos 
pro  consolatione. 

1293.  Luodwicus  dux  obiit.Hic  dedlt  nobisecdd» 
siam  Vilshovenpro  meltorandaprebendaetagendA 
sollempniter  anniversaria  die  sua. 

1294.  Libhardus  abbatiam  resignavil,  ot  consilio 
domni  episcopi  domnusEngelroarus,  prior  Altahaih 
slsecclesie,nostreecclesiepreficitur ;  Udalrici  venit 
Hic  unanimi  fratrum  deliberatione  et  consensu  in- 
stituit,  ut  prebenda  defuncti  fratris  perejusdem 
anni  circulum  pro  remedio  anime  ejus  pauperibua 
erogelur. 

1296.  Heinricusde  Rotenekke  episcopusobiit;coi 
summus  prepositusdomnusChunradus  deLupurch 
^*  die  quinta  sollemniter  subrogatur. 
B  1298.  Minhardus  custos  et  monachus  nostrecoo- 
gregationis,  vir  bone  indolis  et  multe  devoUoois 
quique  multum  bene  ante  ecclesie  nostre  fecit,  in 
abbatem  eIigitur,domniChunradi  episcopi  Ratispo 
nensis  et  Engelmari  quondam  abbatis  nostri  consdiio 
mediante.  Preficitur  itaque  peromniacanonice,rite, 
laudabiliter  et  honeste. 

1299.  Hoc  anno  inimici  Christi,  scilicet  Judei, 
fere  per  totum  mundumcrematisunt,  adeo  utpaaci 
evaderent  christiani,  Christi  sanguinem  ulcisccotes 
Eodem  quoque  anno  Albertus  dux  Austrie  cum 
exercitu  Ungarorum  regem  Romanorom,  videlicet 
Adolfum,dolose  estagressus  circaRenum,et  ipsuo 
regem  inlerfecit  et  regnum  sibi  usurpavit. 

1300.  Hoc  anno  maxima  pestilentia   animatiiim 
G  et  maxime  vaooarum  per  totum   mundum  suborta 

88t. 

l305.MortuoMeinhardoabbate,WemherusabbaJ 
in  Munster(l77*)  subrogatur. 

1309.  Moriuo  Wernhero  abbate,  Fridoricas  prior 
hujus  ecelesie  substiiuitur. 

1310.  Friderico  abaciam  resignante,  Alberti» 
monachus  Sancti  Emmerammi  subrogatur. 

1314.  Hoc  anno  scilicet  die  Luce  ewangellste  *^ 
duo  reges  in  Franchenfurt  sunt  electi  *',  a  majcri 
parte  dux  Ludwious  Wawarie**,  aminori  parte  FH- 
dericus  dux  Austrie,  qui  *^  ambo  a  suis  electoribm 
in  reges  sunt  consecrati,  et  uterque  se  per  omnes 
annos  regem  Romanorum  ••  scribebat. 

1319.  Hocanno  Rudolfus  dux  Wawarie  obiit. 
^  1322.  Hoc  anno  in  vigilia  sancti  MichelisarchaiH 
geh  **  predicti  duo  electi,  sciiicetrex  Ludwicusdox 
Wabrie,  et  Fridericus  dux  Austrie,  juxta  civitatem 
Muldorf  congressi  suntin  prelium,et  Fridericus  dui 
Austrie  cum  suis  opiimatibus  detentus  esi  a    refie 


VARLE  LECTIONES. 

*^priuiBcripseratDeiquoddeUvit$eriba.  "  judido  adTocacia  (*ic).  ••  cissa  codex,  "•  hxe  tuper' 
seripta  ad  Eberhardum  abbatem  pertinere  videntur,  *^  m  tt,  codex.  •*  L.  todex,  ••  medii  r.  ••  Ak 
factus  monachus  erata  videntur.  •♦  ste  supplevi,  •'  ii  supplevi.  •*  arie  supplevi.  >'  i  supplevi.  •■  Ronu 
iupplevi.    ••  han  supplevi. 

NOTiE. 
(177')  D.  22.  Jnnii.  (178)  MOnchsmdnsier  dioec,  Raiisbonensisad  Danublnm  infra  Ttyfabuk^. 


1373 


ANNAU»  SABENBEBGBNSBS,  ETC. 


im 


lomanorum  Ludwico,elibi  e^utrpqueparte  multi  A  deSwartzpnrg^^etKarolusrex  Bohemie  *«;amajori 


unt  interempti. 

1328.  Hoc  anno  Ludwicus  rex  Romanorumcum 
K>pio30  exercituivit  Romam,  ubiconsilio  Romano- 
'um  ut  dicitur  deceptus,  papamvel  pociusantipa- 
>am  instituit,qui  ipsumin  regemRomanorumcon* 
(ecravit  ;  qui  tamen  post  non  multum  temporis 
iroperavit  ad Johannem papam XXII, qui plus  quam 
i8  annis  Avinione  sederat,  cujus  gracie  resignato 
)apatu  se  tradidit  puniendum. 

1332  Hoc  anno  Ludwicus  imperator  obsedit 
Jtraubiug  post  Udalrici. 

1334.  Alberto  abbatia  resignante,  Ulricus,  prepo- 
itus  et  monachus  hujus  cenobii,  preficitur  ;  etvix 
td  medium  annum  supervixit.  Eodem  anno  secun- 
lus  Ukicus,  prior  et  monachus  hujus  cenobii,sub- 
rogatur, 

i337.  Hoc  anno  Ratispona  fuit  aquibusdam  per- 
idis  civibus  clancuio  sufiossa  et  Ludwico  cesari 
^radita  ;  set  Dei  gracia  et  beatorum  pontiticum 
iVolfgangi  et  Erhardi  meritis  atanto  periculo  sunt 
(alvati. 

1338.  Hoc  anno  yolayit  multitudo  locustarum. 
^odem  anno  cremati  sunt  Judei  in  Straubing. 

1 340.  Hoc  anno  obiit  domnus  Njcolaus  Ratispo- 
lensis  episcopus  5.  Ydus  Octobris.  Quo  sepulto  in 
me  diocesismonasterio  dicto  Obern-Altachordinis 
lancti  Benedicti,  domnus  Hainricus  de  Lapide  in 
^ossessionibus  episcopii  exaltatus  est  auxilio  Ludwici 
sesaris  et  quorundam  secularium  dominorum,  qui 
;astra  episcopii  sibi  tradiderunt  sine  consensu  to* 


parte  *^  comes  de  Swarlzpurg  **  electus,  set  per 
toxicum  *•  infectus  obiit  *^  Karolus  regnavit,  bene 
rexit*»,  clerum  dilexit. 

1348.  Hoc  anno  terre  motus  factus  est  in  conver- 
sione  sancti  Pauli,  qui  Yillaeh  dejecit. 

1349.  Hoc  anno  facta  est  pestilencia  magna  in 
toto  mundo.  Eodem  anno  surrexerunt  homines  di- 
centes  se  penitere  peccata  sua»  euntes  cum  vexillis 
et  cumflagellis  percucientes  se,  et  perambulaban^ 
omnes  ^*  regiones. 

1350.  Anno  Domini  1350.  Ludwicus  markrafiuB 
congregayit  exercitum  magnum  et  intravit  Bran- 
denborgam  contra  ducem  Saxonie,  qui  elegerat 
quendam  molendinatorem  pro  markravio  in  terra 

B  que  yocatur  Marck.  quoniam  markravius  terre  U- 
iihusfuit  amisguBmagisquamtrigiataanno8,et  dice» 
bant  ipsum  revixisse. 

1361.  Hoc  anno  circa  festum  sancti  Georgii  mar- 
tjris  imperatrix  uxor  Kardi  peperit  fihum,soilieet 
Wenozeslaum,  in  oiyitate  Nuerenberch  ;  ad  cojus 
baptismnm  Karelua  imperator  omnes  principes  Ala- 
mannie  convocavit,  qui  et  Tenernnt.  Et  celebravit 
ibi  honorabititer  imperialem  curiam,etibi  ostendit 
reliquias  imperiaies.  Eodem  anno  in  yigiUalf alhei 
apostoli  obiit  Ludwicus  markgrafius  dux  Bawa- 
Tie. 

1364.  Hoc  anno  in  die  Bonifacii  Stephantis  dux  » 
Wabarie  et  filii  sui  "  Stephanuset  Fridericus  obse- 
deruntciyitatemMueldorf,cnpiente8,eam,expagnare. 


ius  capituU.8et  precipue  domni  Friderici  purkravii  ^  E» "  ?ie  beati  Augn.tini  ab  "  obsidio  cam  magno 


leNuernberch  et  domnide  Homberch.quorum  utri- 
[ue  majorem  capituli  consensum  in  episcopi  ele- 
itione  habebant.Eodem  anno  obiit  circa  festum  Lucie 
irginis  Johannes  unicus  et  novissimus  heres  infe- 
ioris  Wabarie  ;  cujus  ducatum  possedit  Ludwicus 
iesar,  dux  superioris  Wabarie. 

1342.  Hoc  anno  tanta  iuundatio  pluvie  facta  est, 
ta  iit  omnes  fructus  terre  devastaret  in  ^^  vigilia 
^raxedis. 

Hoc  annoobiit  yenerabilis  domnusNjkoIaus^Ba- 
isponensis  episcopus,  in  die  Gereonis. 

Hoc  anno  circa  dominicam  Esto  mihi  Lud wicus 
sesar  Johannem  ducem  Karinthie,  filium  regis  Bo- 
[lemie,  de  genitaUum  inpotencia  infamatum,  expu-  — 

lit  a  ducatu  et  a  provincia  Tyrol,  ablatam  qnoque  ^  Sunt  M,C  trinum,  duplex  X,  I  quoque  binum  (179). 
ixoremcopulavitfiliosuoLudwicomarchioniBran-     WenczeslayquejugumcaditAustriasubWabarinum. 


exercitu  recesterunt  in  »•  Prawnowe.  Cum  quibus 
Rudpertus  comespalatinus  etduxWabarie,purkra- 
yiusde  Nurnbereh  etquampiures  etinnumerabiles ; 
et  volebant  pugnasse  cum  Budolpho  duci  Austrie,qui 
dedii  fttgam  d«  Bied  ad  partes  suas. 

1368.  Uhrico  abbacia  resignante,  Fridericus  inflr- 
marius  ecdesie  nostre  substituitur,Barbareyirginis 
etmartiris. 

Anno  "  milleno  ter  centum  ter  quater  uno  (178) 
Austria  quos  payit,  hos  ense  Babaria  strayit, 
Martiris  in  festo  Theodori;  sic  memor  esto. 
Gamelstorf  villa  felicior  ergo  sit  iila. 


ienwurgensi. 

1347.  Hoc  ^^  anno  Lwdbicus  imperator  obiit  in 
die  Maximiliani.  Et  eodem  anno  *^  duo  reges  Bo- 
manorum  sunt  ^*  electi,scilicet  comes  Guntherus  ^^ 


Ut  yaleas  esse  monachus,  tibi  crede  necesse 
Bostrum  porcinum,  et  dorsum  fac  asininum, 
Osquecolumbinum,corovinum,crusqueboyinum". 


VABIiE     LECTIONES. 

*»  in  supplevi,  ♦*  Hoc  supplevi.  ♦•  ann.  supplevu  ♦»  sunt  supplevi.  *♦  G  supplevi.  *'  pu  supplevt, 
'•  Bo  supplevi.  *''  par  srpplevi,  *«  pur  supplevi  ♦»  i  supplevL  »<^  ob  supplevi.  "  r  supplevi.  "  eos  c. 
»»  d  supplevi  '*  s  supplevi.  "  a  supplevi  *•  i  supplevi,  *^  (ruae  sequuntur  sxc,  XIV,  in  margine  folii 
ultimi  (^odicis  scripta  sunt.  ^»  m  scriptio  uttimae  paginas  saec.XV.  hasc  est :  Iste  iiber  pertinet  ad  Sanotum 
lacobum  Ensdorfr  ordinis  sancti  Benedicti  Batisponensis  dioces.  quod  jacit  in  ducatu  comitis  palatini 
MCCCCLXXXL 


NOTifi, 


(178)  4313 


(179)  1322. 


1375 


APPENDIX  AD  S.  OTTONEM. 
ANNALES   AUGUSTANI    MINORES. 


13: 


1137.  Lotharius  tercius  imperator  2.  Nonas  De- 
cembris  obiit,  Gunradus  genere  Suevus  forimsito 
(179*)  anno  eligitur,  et  regnavit  aonis  ii.Hic  prius 
a  quibusdam  contra  Lotharium  in  regem  electus, 
in  Italiam  fugere  compuisus,  postmodum  rex  effi- 
citur. 

Ii40.  Hac  tempestate  quidam  in  specie  bona, 
griseorum  scilicethabitu,  angustam  intrans,  zodo- 
rum  etpsalmistam  se  nominat^et  in  principe  demo- 
niorum  multa  signa  fatiens  totam  in  se  convertit 
Alamanniam. 

1147.  Chuonradus  rex  et  Ludewicus  rex  Francie 
cum  multis  christianis  Jerosolimam  et  contra  Sar- 
racenos  proficiscentes,  proficiunt. 

1150.  Rex  a  Jerosoiimis  revertitur,  multis  ehri- 
stianis  a  barbaris  captis  et  occisis. 

1152.  Kuonradus  rex  obiit.  Fredericus  filius  fra- 
tris  sui  eligitur.  Walterusepiscopusseniooonfectus 
deponitur.  Deelectione  episcopi  dissensio  interca- 
nonicos  et  ministeriales  ecclesie  orta,  coram  Fre- 
derico  regecanonicis  "est  adjudicata.  Cujus  etiam 
interventuChuonradus  natione  Suevus  eligitur. 

1156.  Fredericus  rex  cum  expeditione  Romam 
pepgens,  ab  Adriano  papa  imperator  consecratur. 
Magister  Arnoldusapapa  suspendipreecipitur.Spo- 
letumab  imperatorecapituret  vestatur.Mediolanum 
hostis  regni  pronuntiatur. 

Discordia  inter  episcopum  et  canonicos  Augu- 
stenses  oritar ;  papa  abutrisque  appeliatur. 

1158.  Fridericus  imperator  iterum  cum  expedi- 
tione  Italiam  perlustrans,  Cremam  obsidet  elcapit, 
Mediolanum  in  deditionem  recipit.  Scisma  inter 
sacerdolium  et  regnum  oritur. 

1162  Fredericus  imperator  Italiam  tertio  cum 
expeditionevastans,  Mediolanum,quiapactum  fru- 
straverat,  funditus  eveftit  in  Kalendis  Marcii  sci- 
smate  adhuc  durante. 

1164.Pugnainter  fridericum  ducem,  filium  regis 
Chunradi,  et  Welfonem  juniorem  in  Tuingen. 

1166.  Fredericus  imperator  quarto  cum  maxima 
expeditione  Romam  usque  progressus,  postinfini- 
tam  Romanorum  cflBdem  ecclesiamsancti  Petri  in- 
vasit  et  destruxil,  ac  ibidem  mense  Au^usto  castra 
figente,  maxima  clades,  nostris  inaudita  seculis, 
Teutonicos  invadens,WeIfonem  et  Fridericum  du- 
ces,  et  pene  omnes  occidit  principes.  Eodem  Anno 
tota  Italia  imperatori  rebellis,  et  cum  paucissimis 
per  montem  Cillenii  (180)  eum  fiigere  coegit. 


A  1167.  Cuonradus  Augustensis  episcopus  6ta\ 
Hartwicus  eligitur  in  Kalendis  Novembribos,  s* 
cunda  fere  hora  noctis  qute  estomnium  saactonii 
imperatore  adhuc  in  ^^  Itaiia  manente. 

1169.  ArnoldusMaguntinusarchiepiscopusin  E« 
lendisJuIii  Maguntitein  ecclesia  sancti  Jacobi  oec^ 
ditur.  Rudolfus  et  Cristanus  discorditer  eligontm 
1174.FridericusimperatorquintamexpeditioDea 
per  montem  CilleniiinItaiiamduceQs,Sicusim(i8(; 
unde  prius  clanculum  recesserat  incendlt,  AsUn 
(182)  in  deditionem  recepit.  Paleam,  que  Alexw 
dria,  obsidet  nec  capit  ;  in  vigila  pa»cheeiiii] 
maxima  clade  suorum  ab  ea  recedit,  scismate  act 
huc  durante  •*. 
1177.  Scisma  quod  19  annos  duraverat,  papi 

B  Alexandro  et  imperatore  Friderico  Venetiis  conw 
nientibus  terminatur.  Suburbium  Auguste,  ecdfr 
sia  sancti  Mauriciiet  ecclesia  sancti  Petri  igne  soai 
consumptae. 

1179." Hartwicus  episcopus  ma.  .  .» 

clesiarum  novis   super ravit  hoc  ipso  ei 

interfuerunt  290.  .  .  episcopi. 

1181.  Heinricus  dux  Bavirari»  et  Saxooiffi^qss 
reus  majestatis  dicebatur,  sine  difficultate  impsn 
deponitur.  Otto  palatinus  dux  efficitur. 

1183.  Imperator  pentecosteu  Ratispone  eum  (H^ 
tone  duce  celebrat.  Idem  Otto  duxpost  paucosdie 
incastroPhulIendorfobiit.  Longobardi  in  Gonsta» 
tia  in  gratiam  recipiuntur.Ecclesiasancti  Oadaliki 
AugustaB  combusta  est. 

Q  1184  Hartwicus  Augustensis  episcopus  8.  Kil 
Februarii  obiit.  Udelscalcus  eodem  die  eligitur 
Eodem  anno  filii  imperatoris  quorum  alter  m 
alter  duxfuit,  militias  ciogulo  Maguntiae  potiuntt 
inpentecosten,  patre  et  matre  prffisentibus.  Eodes 
anno  Cristanus  archiepiscopus  Maguntinus  obi. 
Chunradus  reslituitur. 

1185.  Filio  imperatoris  Heinrico  regi  Constaotia 
fiiia  Siculi  regis  Augustffi  in  palatio  episcopi  4.K«!. 
Novembris  juramento  tirmatur.  Sequenti  anno 

1186.  naptiffi  Mediolani  celebrantur. 

1187.  Ecciipsis  solis  ab  horasexta  in  horam  no- 
nam  estfacta.Eodemanno  gensbarbarorumSalhi- 
dino  duce  Jerosolimam  etdominicamcrucemcapL 
Eodemanno  impf^rator  et  filius  ejusdux  cum  mui^ 

^  principibus  zelo  Christi  crucem  in  ultionem  ejas 
Maguntiffi  6.  Kal.  Aprilis  accipiunt.  PhilippusColo- 
niensis   archiepiscopus  in  gratiam  ibi  recipitur. 


VARIiE  LECTIONES. 


■»  canonis  codex.  •«  1.  codex,  ^^  dnrBinie  supplevi,  "  sententia  esse  videtur ,  Hartwicum  episeojm 
Bomnm  adconsilium  generale  Laferanense  profcctum  esse,  cui  interfu9ssent290  episcopi  Hartivicus  »«•' 
piscopos  cuciter  300  in  concilto  prcesentet  resensetur    apud  Martene  et  Durand,  CoUectio  ampliss.  V/l 

NOTiE. 

(179*)  I.  e.  anno  foris  ante  lineam,  8cilicetll37,         (181)Susa« 
(180)  I.  e.  Cinisu.  (182)  Asti. 


377  ANNAEESpABENBERGENSES,  ETC.  1378 

1188.  Heinricus  prias  dux,  non  recepto  ducatu,  A  costes  (Mai.  27)  bora  matutina  exortus  est  ignis 
1  Kratiam  redit  •».  sevissimus  ex  domo  iustitoris  juxta  vicum  Stezen- 

bach,  de  quo  plurime  domus  trans  Licum  purum  et 
omnes  intermedie  domus  tam  intra  muros  quamin 
suburbioharene  cremabantur,  et  non  solum  struc- 
ture  lignee,  verum  etiam  octo  domus  lapidee  sunt 
exuste,  in  quibus  homines  promisoui  sexus  plures 
quam  centum  perierunt,  quorum  alii  suflfocati,  alii 
omnino  combusti  reperiebantur.  —  Eodem  anno 
tanta  f uit  habundantia  frugum,  quod  modius  siiigiais 
pro  4  solidis  Augustensibus  vendebatur. 

4285.  Hoc  anno  Tartari  Ungariam  invaserunt 
circa  purificationem,  et  terram  per  totam  quadra- 
gesimam  potenter  occupantes,  infinitos  popuios  oc- 
cidunt.  Tandem  aprincipibusHungariequasi  totus 
g  eorum  exercitus  interimitur.  Pestileotia  pecudum 
solito  major  per  totam  estatem  duravit,  ita  ut  in 
Augusta  non  decima  pars  vaccarum  remaneret  vi  va . 
Eodem  etiam  anno  cesar  (186)  in  Wetfelaria  com- 
bustus  est  Nonas  Juiii  sabbatoindie  Willibaldi.  Ju- 
dei  quoque  in  Monako  tempore  autumpnali  pro  occi- 
sione  cujusdam  pueri  promiscui  sexus  132  combu* 
runtur. 

1288.  Hoc  anno  domnus  Wolfhardus  electus  ec- 
desie  Augustensis,  vacante  sede  Moguntina  per 
domnum  Hugonem  filiumcomitis  silvestris  etdom- 
num  Wernherum  de  Lewenstein  canonicos,  trans- 
missos  ex  parle  capituli  Mogunlinensis  ecclesie,  in 
monasterio  sancte  Marie  Augustensis  cum  magua 
sollempnitate  in  episcopum  confirmatur  15.  Kal. 
Septembris. 

1296.  Hoc  anno  6.  Kal.  Maii  fraudulenter  obses- 
sum  est  castrum  quod  dicitur  Mergatau  (186)  a 
Baveris,  scilicet  a  C.  de  Haldenberch.  Qui  eodem 
anno  patruumsuum  dictumdeLosbachfraudulen- 
ter  occidit  in  Lausp^ch. 

1298.  Hoc  anno  Adolfus  Romanorum  rex  per 
domnum  Albertumducem  Austrie  inbellocummul- 
tis  aliisinteremplusesljuxtaWormaciam,  in  campo 
qui  dicitur  Haselbuhel  secunda  die  mensis  JuUi. 
Idem  etiamAlbertusmoxinregemelectus,  lOannis 
cum  magna  potestate  regnavit,  acdemum  interfe- 
ctus  crudeli  morte  decessit. 

1302.  Eclipsis  lune  universalis  Felicis  in  Januario 
die  dominico  [Jan,  14.)  ad  noctem  sub  matutinis 


grratiam 

4208.  Hoc  anno  il.  Kal.  Julii  rex  Philippus  in 
Jibenberc  occiditur. 

1237.  Hoo  anno  factus  est  terrc  motus  magnus, 
.a  ut  concuterentur  templaet  structuralapidse  16. 
Lal.  Octobris  in  die  sanctorum  martirum  Luciani 
t  Gemellianepostdiluculum  anteprimammissam. 

1241.  Hoc  anno  factae  sunt  tenebre  Nonis  Ooto- 
ris,  die  dominico  post  meridiem,  Fidis  (183)  vir- 
inis. 

1246.  Hocanno  matrimoniuminter  domnumCon- 
Bidum  Romanorum  inregemeiectum,  etfiiiam  ducis 
awarie  contractum  est. 

Hoc  anoo  Nonis  Augusti,  die  videlicet  sancti 
^swaldi  regis  illustris,  Gonradus  Romanorum  in 
egem  electus  cum  domno  Heinrico  lantgravio  Thu- 
iDgiflB,  ordinatis  et  instructis  utrimque  aciebus» 
irope  Frankenfurt  bello  congressus,  in  fugam  cum 
uis  versus  est ;  et  sequenti  anno 

1247.  predictus  lantgravius  Thuringiee  mortuus 
st.  Post  cujus  obitom  domnus  Wilhelmus  comes 
ioHandio  in  regemelectu8est.Siboto*^  Augustanus 
piscopus  episcopatumresignavit,  succedente(184) 
ibi  filio  comitis  de  Dilingen. 

1256.  Hoc  anno  Ludowicus  dux  Bawarie  occidit 
ixorem  suam  Mariam,  filiam  ducis  Brabentie,  die 
Lntonii  i6.  Kal.  Febr. 

Yalde  *'  negligens  est  clerus  hujus  ecdesie,  qui 
icta  imperatorum  et  principumin  proesentigenealo- 
fia  sic  vacare  permittit,  predecessorum  vestigiain 
>rocedendo  nuUatenusinmitando,  quis  usque  modo 
tatis  eleganter  et  diserte  scripserunt. 

1271.  Hoc  anno  venerabili  domino  Hartmanno 
M>mite  de  Diligen  regente  episcopatum  Augusten- 
lem^  et  ecclesia  Romana  post  decessum  Glementis 
[>ape  quarti  carente  tunc  anno  quarto  pontifice,  in 
Sueviaet  per  omnescircumjacentesprovintias  tanta 
Pames  invaluit,  ut  in  eadem  civitate  modius  tritioi 
pro  4  libris,  modius  siguli  pro  3  libris  et  4  soiidis, 
medius  ordei  pro  35  solidis,  modius  avene  pro  24 
lolidis  denariorum  Augustensium  venderentur,  et 
plurimi  pauperes  famis  aogustiati  miseria  quasi 
exanimes,  et  plures  inveniebantur  mortui  in  pla- 
teis. 

1278  Hoc  anno  feria  sexta  septimo  Kalend.Sep- 


c  ^r 


tembris  facta  estpugna  interdominumRuodoIfum  o  ^&trum. 


de  Habsburk  regem  Romanorum  ex  una,  et  domi- 
num  Otacrum  regem  Bohemie  ex  aitera  parte,  juxta 
civitatem  Marohegge,occisusque  est  rex  Bohemia 
et  ceciderunt  cum  eo.  ....  milia. 
1279.  Hoc  anno  feria  septima  ebdomade  pente- 


i308.  Hoc  anno  Albertus  rex  Romanorum  per 
Johannem  fratuelemsuumtribus  vulneribus  trans- 
fixus,  morte  subitaneaet  improvisa  vitam  finivitin 
die  apostolorum  Philippi  et  Jacobi  (MaL  1.) 

1310.  Eclipsis  solis  validainfine  Januarii  quodest 


VARIiE  LECTIONES. 

«*  hucusqtie  secundo  manus.  •*  vocemsupplevi.  •»  hac  leguntur  in  fine  paginx  annos  il20  usque  1257 
exhibenlis  ;  scripta  suut  manu  coosva. 

NOTiE. 

(183)  D.  6.  Ociobris  quee  a.   1241  in  Dominicam  (185)  Fridericus  impostor. 

incidit.  (186)  Hodie  Mergenthau  ad  Paar  fluvium,  quinde* 

(184)  Hartmanno,  filio  Hartmanni.  cim  millibus  passuum  ab  Augusta. 


im 


GOALTERtJS  GLDNfACfeNSIS  BWNACHtJS. 


m 


in  vigilia  Brigfide  (187),  circa  horam  vespertinam,  A  magna  fuit.  In  tempore  messis  vendebatur  modii 


diesabbati. 

1311.  Anno  Domini  1311  in  die  Egidii  {Sept,  1. 
hora  vespertina  venit  grando  super  Augustam,  et 
ceciderunt  lapides  globosi  et  magni  quasi  vitella 
ovorum,  ex  quorum  impetu  fracta  fuerunt  pro  ma- 
gna  parte  omniatectadomorum  descindulis  facta. 
Et  vitra  in  fenestris  ecdesiarum  versus  aquilonem 
totaliter  comminuta  fuerunt.  Fructusarborum  per- 
cussi  etezcussiquasl  omnes.  Itemin  ortis  gramina 
et  oiera  omninodestructa.etcapita  caulium  usque 
ad  magudarim  amputata.  Mira  dico :  quidam  civis 
invenit  in  pomario  suo  sub  arborequadam  30pas^ 


seres  percussos  et  mortuos.  Similiter  in  agris  bene 

100  grues  inventi  sunt  mortui,  qui  portabantur  in  g  vix  48  a^nos  complevit. 

foro  Perlaiciad  vendendum.  Eodem  anno  karistia 


siliginis  in  Augusta  pro  26  solidis.  Et  post  messo 
cepit  crescerepretium  annonedeseptimanaiasept 
manam,  ita  quod  circa  festum  Michahelis  modih] 
siguli  dabatur  pro  42  soiidis  denariorum. 

1312.  Eclipsis  solis  particularis  sexta  die  Jcli 
quod  est  in  octava  apostolorum  Petri  et  Pauli,  ael 
horam  prandii,  feria  quinta. 

1321.  Eclipsis  solis  universalis  et  tenebre  supc 
faciem  terre  per  totam  Alemanniam  in  Junio  in  di 
Johannis  et  Pauli,  sub  missa  magna,  feria  seit 
(Jun.  26). 

1457.  Intoxicatus  est  dulcissimus  rex  Ladizlaos 
Ungarie  et  Bohemie  rex,  in  Praga  innocenter;q!i 


(187)  Gujus  festum  Kal.  Februariis  et  a.  1310  die  dominioa  celebrabatur. 


ANNO  DOmNI  MGXU 


GUALTERUS 


CLUNIACENSIS  MONACHUS 


DE  MIRiCDLIS  BEAT^E  VIRGINIS  MABLE. 

(LkUBEfBibliotheca  nova  mnauscrtpt.,  1. 1,  p«  650.) 


PROLOGUS. 

Fratri  venerando  et  in  Ghristi  visceribus  pluri" 
mumcomplectendoSancti  Venantiimonacho  Gualtb- 
RU8,Cluniacensis  monachus,  usqueadhnempondus 
diei  et  asstus  constanter  portare. 

Petitionis  vestr6e  nostrceque  promissionis  non 
immemor,  miracula  sanctissimfie  Dei  genitricis  et 
semper  Virginis  Mari®  quas  coram  vobis  retuli  ad 
«dihcationemlegentiumlitteris  mandavi,  nonprce- 
sumptlODiscausa,  sed  utsimphces  quique  heecsitti- 
piici  stjlo  conscripta  facile  intelligant,  et  per  ea 
ad  supradictflB  et  semper  diccndee  Yirginis  Mari» 
venerationemcommoveantur  ;  et  ne  quisista  velut 
vana  et  frivola  rejicienda  putet,  scias  me  nequa- 
qoam  oculis  propriis  hac  aspexisse,  sed  ab  uno  [f. 
a  viroj  venerabiU  Qoffrido,  Carnotensi  episcopo  et 
apostolicas  sedts  legato,  in  conventu  nobilium  per- 
sonarum  referente,  cognovisse.  Nunc  ergo  qu«B  ad 
laudem  gloriosse  OeiMatrisaudivimus,  tibiet  c(pte- 
ris  sibisimilibus  in  Christo  parvulis,  qualium  est 
regnum  coelorum,  notificabimus. 
CAPUT  PRIMUM. 

In  Galliis,  vico  quidicitur  Dormienlium,  habetur 
imago  Matris  Oommi  taatavenustate  et  formositale 
depicta,  ut  tupranihii.  Adhanc  videndam  etvene- 


C  randamexdiversisproviaeiiBfidelesquiqiieveiiiufit, 
vda  solventes  etauxiiium  iUius  implorantes.  Mtter 
vero  totios  ausedcordiiB  se  adesse  miraeulis  i» 
queDtibusprobat^ex  quibuspauoaquasad  n^yv» 
runt,  referemus.  Cum  divina  providentia  amio  ab 
Incarnatioae  Domini  1133  peccatis  nostns  exigw- 
tibus»  ad  correctionem  multorum  saoro  igne  quo* 
rumdam  corpora  depasci  permitteret,  supra  dicU 
ecolesia  tanta  divinn  largitatis  gratia  redundabal, 
ut  quicunque  patienshancinfirmitatem  coram  beata 
Yirginis  vuitu  adveniret,  statim  supema  gratia  ^ 
sitatus  ardoris  sui  refrigerium  sentiret :  ea  pix^ 
et  {/*.  ita]  languentibus  ecclesta  illa  replebatur,  ul 
vix  in  ea  consistere  posset  advenientiuoi  turbi. 
Accidit  autem  ut  cujusdam  rustici  ad  jus  ecdesii 

p.  pertinentis  uxor  satis  apud  suos  habens  honestatis, 
pavenda  et  horribiiiultione  in  ipso  vultupercnteie- 
tur.  Adducitur  ad  communem  salutis  portum,  eta 
supradictam  ecclesiam  manibus  filiorum  et  parentos 
introducitur.  Coram  sanctissimae  Virginis  imagi» 
gemebuoda  prosternitur,  et  multis  lacrjmis  et  $ir 
spiriis  Matrem  misericordise  evocat,  et  ut  sui  niis^ 
reatur  flebilis  et  miseranda  deprecatur.  Conventos 
virginum  sacrarum  in  eadem  ecclesia  Regtn»  vi^ 
ginum  tervientium  accurrunt,  etpro  de vota  sibi 


id^ 


m  NmAGBUS  6.  MABIA. 


i38t 


supplicant  anoilla,  quam  miserabili  languoris  ge- 
nere  teneri  conspiciunt ;  pervigilem  ducunt  noctem 
psaimis  et  orationibus  cumiacrymis  etcordis  con- 
tritione  Dei  misericordiam  et  B.  Virginis  auxilium 
invocantes.  Fitinuaditarerum  mutatio,  miserioor- 
dia>ol>duratur  ;  quasi  preces  Virgmis  respuuntur, 
nec  ad  uUum  perducuntur  effiectum :  manet  infe* 
liz  mulier,  et  adiiucexspectatMatrem  misericordi» 
ut  sui  misereatur.  Furititerum  iniirmitas  et  totum 
vultum  mulieris  occupat ;  fetor  invisus  ab  iofeiicis 
facie  consurgit,  omnemquerepletecoiesiam.  Tadio 
laboreqae  gravatus  recedit  maritus,  fillii  fiiiaque 
illius  vigiiis  fetore,  deprecatione  iassantur.  Muiier 
in  velata  faciem  indecoram  impudenter  coram  populo 
exigit»  et  jam  ipsa  desperata  post  zui  dierum  ez- 
speotationem  ante  imaginem  Virginis  prosternitur, 
et  lacrjmis  suffusa,  miserandafacieiiujusmodi  ver- 
bis  quasi  pr»sentem  Dei  Matrem  compellat :  «  0 
Domina»  inquit,  quam  totius  misericordiffi  Matrem 
et  pietaiis  fontem,  et  portum  credidi  miserorum» 
video  te  mihi  in  crudeiem  versam,  et  frustra  tuam 
ezpectare  misericordiam.  Omnes  aiienigenas  huc 
advenieniesetundique  conourrentes  pristiniB  sani- 
tati  restilui&,me  autem,qu«B  propria  anoiila  tua  sum 
despieis,  neo  ulium  invenio  consilium  a  te  mihi 
coilatum.  Recedam  ergo  ab  ecciesia  tua,  necfa- 
ciam  cffiteris  ampiius  fetorem,  aut  terrorem  meed 
inauditffi  deformitatis. »  Uffic  dicens  mulier  ab  eo- 
clesia  egreditur  et  omni  ooUacrjmanti  turba  spe- 
ctantium,  voces  miserandas  et  iacrymosa  suspiria 
trahens  pedetentim,  ut  poterat,  egreditur  a  toto  vioo, 
meante  et  stupente  omni  populo  ;  fit  terrori  muiier 
omni  occurrenti,non  enim  vuitum  praeferebatho- 
minis,  sed  informis  moastri  imaginem  protendebat. 
Carebat  omni  naso  cum  labio  inferiori,  utriusque 
genis  inhrmitatis  vioientia  conjuuctis,  et  jam  ab 
ocuiis  proUuente  muititudine  concremati  sanguinis, 
taudemincumiientejam  die  fatigala  nimis  infeiiz 
muiierad  domum  cujttsdampervemtrustici,hospi- 
tiumque  abiilo  qusesivit;  qui  misericordiamotusin 
parte  secretiori  domus  susb  lectulum  in  stramioe 
iiii  composuit  et  ad  quiescendum  in  eo  muiierem 
coiiocavit :  monuit  iilam  ut  aliquantulum  cibi  su- 
meret,  et  iiia  non  acquievit  ;  tenebrescente  autem 
nocte  muiierprffidio  et  iabore  visa  est  obdormisse ; 
et  in  eodem  .sommo  videt  B.  VirgiuemDei  Domiuj 
Matrem  cum  ;coDSueta  eiaritate  assistere,  sibique 
comminari,  seque  increpantem  cur  ab  ecclesia  re- 
cessisset;  illa  autempedibusejusprovoiutamiseri- 
cordiam  {precal>atur  :  fieata  itaque  Dei  Geniftriz 
manu  propria  mulierem  erigit  et  coram  se  stare 
prsBcipit :  manu  benigna  vuitum  attrectat,  et  omni 
effugatodolore  pristinieeam  sanitati  sub  momento 
restituit,  ila  ut  nec  etiam  cicatriz  aut  signum  aii- 
quod  vuineris  aiicuj  us  remaneret,benedictaque  mu- 
iiere,  visio  gioriosa  disparuit.  liia  ad  semetipsam 
revera,  sanitatis  sus  incerta,  visionem  suam  ad 
memoriam  reducit,  vultum  suaviter  manu  tangit, 
integram  faoiem  invenit,  et  prorsus  fugatum  Ian« 


)|  gorem :  certafacta  de  miraeuio  muiierTOces  laudis 
et  coQfessionis  emittens.damore  valido  totam  sui 
hospitii  turbat  famiiiam  ;  accenduntur  iuminaria 
piurimayaccurrunt  vicini,  videat  fulgentifaciese- 
dere^quam  pauio  ante  videranthorribilideformitate 
fetere,  interrogant  quomodo  factum  sit,  narrat  mu- 
lier  visionemquam videratfper  quam  sanatafuerat. 
Reduciturad  ecciesiam  muiier,  elcoram  imagine 
sanctissimffi  Dei  Genitris  prosterniiur,  ouratrici 
sues  flezis  genibus  et  ejuians  gratias  refert,  admi- 
rante  et  congaudente  popuio,  et  in  Virginis  i>eat8B 
laudes  aociamante.  Viderea  ibi  popuium  certatim 
conourrentem  admuherisoscuiandamfaciem,quam 
MaterDomini  propria  manu  formaverat.  iradidit 
autem  seipsam  muiierinperpetuamanciiiameidem 

n  ecclesiffi  ad  laudemet  gioriamncminisJesuChristi) 
qui  cum  Patre,  etc. 

CAPUT  II. 
Alio  autem  tempore  in  eodemvicomanebat  qui- 
dam  plel>eiffi  muititudinis  vir,  qui  uzore  propha 
derelicta,quamdam  pueilamdevirgmaverat,  quam 
loco  peilicis  in  proprios  usus  tenebat.  Mulier  autem 
iihiis  graviter  et  iniquo  animo  hujusmodi  disjun- 
ctionem  ferens  quotidie  coram  B.  Virgine  prost^ 
nebatur  clamorum  faciens  de  muiieroula  iiia.Dioebat 
autem  hffic  verba  quotidie  :  a  Sancto  Maria  Mater 
Domini,  fac  milii  justiiiam  de  meretrtce  iiia,  qu» 
mihi  virum  meum  incantationibus  aufert.  »  Pecca- 
trizautem  mulierquotidieprocedebatad  ecclesiam 
et  ante  imaginem  Matris  Domini  heBC  prolerebat : 
<x  Ave  Maria,  »  eto.,  iiia  ciamabat^  haec  salutabat, 
donac  sic  ageodo  annum  peregerunt.  lilusoescenta 
autem  die  Dominicffi  Resurrectionis  appparuit  Dei 
genitriz,  et  semper  virgo  BAarta  mulieri  quffi  cla- 
morem  faciebat,  et  dizik  ei : «  Muiier,  quffire  alium 
qui  tibi  justitiam  faciat  de  muliercuia  illa,  quia 
ego  nuUomodo  facere  possumeam  tibi.  »  Uia  vero, 
ut  sibi  videbatur,  respondebat  illi  dicens  :  •  0  Do- 
mina,  quffi  potestatem  obtinessuper  omnescoeio" 
rum  virtutes,  eftquffimundanamsuperbiam  semper, 
cum  tibi  placuerit,  humiiias,  nec  non  daNnonum 
crudeiitatem  potestatecomprimis,  quomodo  dicis, 
Domina,  te  mihi  non  posse  justitiam  facere  de  mi- 
sera  muliercula  quffi  peocat  intiiium  tuum  ei  inte 
auferendo  mihi  maritum  meum? « Adhademulieris 
verba  respondit  Regina  virginum  dicens :  c  Verum 

D  dicis,  muiier,  quia  mihi  data  est  potestas  omnium 
quffi  in  coelo  sunt  et  in  terra,  et  in  damones  facio 
justitiam  ;  sed  peccatriz  iilaquotidie  mihi  reducit 
in  memoriam  gaudium  majosquod  unquam  habui 
in  prffisenti  sfficuio,  proferens  mihi  salutationem 
angeIicam,quffifuitgaudiumre8taurationishumani 
generis  ;  et  ideo  non  possum  pati  ut  aliquot  infor- 
tunium  illi  conttgat.  >  Hffic  dicens  visio  astaniis  et 
colloquentis  disparuit.  Mulier  vero  cum  mane  sur- 
rezisset  recolens  visionem  quam  viderat,ad  eocle- 
siam  quidem  processit  ;  sed  coram  beatffi  Domini 
Genitricis  imagine  intime  se  prffisentavit,  neo  so- 
litum  ciamorem  apud  eam  fecit ;  ffistimaJ^at  enim 


1383 


GDALTFRDS  CLDNIAC.  MON.  —  DE  MIRAC.  B.  MARLE. 


1384 


seperincantatioDemessedelusametetmalitiasupra-  A  retineatur  in  ecclesia  usqueintertiam  diem,  nt  ti- 


dict»  pellicisDei  Matrem,  quoddictu  quoquenefas 
est,  ad  haec  dicenrla  contractam.  Mansit  autem  diu 
in  Ecclesia  stupens,  et  nesciens  quo  se  verteret  vel 
quid  agere  deberet;  posthffic  egrediturab  ecclesia, 
et  in  porta  habet  obviam  illam  de  qua  lo£[uimur 
pelliceam,  in  cujus  aspectu  commota  mulier,  velut 
amens  exclamat ;  «  0  iofelix  mulier,  cur  tu  hanc 
ecclesiam  prassumis  ingredi,  qufls  mihi  legitimum 
tulisti  maritum,  etipsam  Deimatrem  prfficantatio- 
nibustuis  adeo  seduxisti,  utmihi  dixerithac  nocte 
sic  salutationibus  tuis  delectari,  ut  de  te  nullam 
possit  facere  vindictam.  »  Peccatrix  autem  mulier, 
coram  multitudine  virorum  ac  muherumsic  provo- 
cata,nihil  mali  procaci  respondit  mulieri,  sed  tan- 


derent  quid  ei  accideret.  Quod  cum  placuisset 
omnibus,  matercumpueroinecclesiamansit  usque 
in  diemtertium.  Tertiaautemdiefacies  paerialtra 
solitumresplenduit,  etinipso  splendore  sine  as- 
gnstiaspiritumexhalavit,  oomplevitqueei  DominiB 
quod  promiserat,  dans  ei  panem  angelorum  quo  ns- 
triuntur  omnes  ordines  coBlestium  virtutam  ;  cor- 
pusculum  autem  sancti  pueri  intra  eamdem  eede- 
siam  sepelieruot  adlaudemet  gloriam  DominiJesB 
Christi,  etc. 

CAPUT  IV. 
In  quodam  monasterio  erat  imago  Viginis  snpra- 
dictae  satis  honeste  depicta :  in  eodemautem  mona- 
sterio  erat  quidam  monacusqui  jacebat  in  ecclesk 


tum  inturba  dedinareeam  volens,  in  medio  populi  g  sacrosanctn  curam  habens  horarum  sonandamm. 


sese  ingerebat:  atcontramulieraliapenefuribunda 
et  vix  ab  ea  continens  manus,  vociferans  inseque- 
batur  eam  populo  contra  renitente.  Turbatipresbj- 
teri  et  clerici  accurrunt,  causas  ciamoris  inquirunt 
refert  mulier  omnia  sicut  narravimus  et  visionem 
quamvideratsicuteamsupraretuhmus :  inquirunt; 
clerici  apeccatrice  cujusmodi  salutationem  B.  Vir- 
gini  proferret ;  refertilla,agno8cunt  salutationem 
angelicam  quam  Gabriel  archangelus  ei  protuiit, 
cum  Dominum  exea  nasciturum  prsdixit.Ubi  vero 
peccatrixmulier  se  exauditam  comperit,  ante  supra- 
dictam  imaginem  genua  flectens^audiente  populo, 
perpetuam  continentiam  devovit,  seque  sanctimo- 
nialem  fieri  postulavit,  quod  consecuta  cellulam 
juxta  eamdem  ecclesiam  fiedificans,in  ea  se  conclusit, 
etineodem  proposito  permansitusqueadtumulum 
fideUter. 

CAPUT  III. 
Accidit  autem  ut  qusedam  pauper  mulier  cum 
parvulo  fiUo  quem  in  ulnis  ferebatsolasupradictam 
ecclesiam  ingrederetur  nemine  in  ecclesia  consi- 
steote ;  quod  ubi  muUer  conspexit,  coram  Dei  Ge- 
nitricis  imagine  genuaponens  orationempropriam 
ccepit  dicere,  et  ut  sibidignaretur  adesse,  supplex 
orare.  Forte  parvulus  quem  mulier  in  brachiis  te- 
nebatfrustumpanisdentibus  adhuc  infirmis  rumi- 
nabat ;  qui  intuens  puerum  quem  beata  Virgo  in 
manibus  tenebat,  partem  panis  sui  fregit  etimagini 
Filii  Virginis  porrexit  balbutiendodicens  :  « Infans. 
comede ;  »  quod  dum  saepius  iteraret  et  pueri  simUi- 


Qui  cum  vitiis  deserviret  plurimis,  carnis  fluxui  dt- 
ditus,  quaque  nocte  monasterium egressus  cum  m^ 
retrice,  quam  propriam  tenebat,  dum  aUi  dormireot 
iUicito  concubitu  defluebat  abominabiUsDeoet  ho- 
minibus.  Dum  itaque  anUquus  sic  eum  deladeret 
hostis  et  nuUum  sui  criminis  haberet  conscium, 
pia  DominiMaterhujusmodi  miraculum  manifesta- 
vit  super  Ulum.  Erat  juxta  sepradictam  eoclesiam 
stagnum,  perquod  in  parva  navicula  quaquenocte 
transibataddomuminfeUcJs  muUercula  monachus 
infelicior ;  cum  autem  iUuc  pergereveUet,obseratu 
undique  porUs,  et  anteimaginem  B.  Virginis  trans- 
siens  veniam  coram  ea  petebat,  animam  et  corpusii 
ejus  ponens  custodia,  et  sic  perquoddam  egredie- 
baturostiolum.  Accidit  autem  ut  nocte  qaadam 
cum  ad  opus  nefarium  properaret,  peUta  Teniaeo- 
ram  imagine,  ut  navicula  submergeretur in  stagno, 
et  infeUx  monachus  aquis  immersus  suffocarotor, 
Adfuit  iUico  dsmonum  turboinfeUcemtrahensani- 
mam  ad  tormentorum  loca  :  quibus  oceurreos 
B.  Dei  Genitrix  eripuit  miseram  animam  de  pcpnis 
iUorum,  dicens  :  « Omiseri,  nec  miserandi  I  ntquid 
prffisumpsistisiDvadere  animam  monachihajus,qai 
Ucet  ad  peccandum  pergeret,  sub  mea  tamen  custo- 
dia  se  posuit.nAudienteshcecdffimonesexclamant 
c  Judicemur  ante  Dominum. »  Cumque  coram  Deo 
venissent,  aitMater  misericordiaB :  t  AnimamhaDc, 
charissime  FiU,  sub  mea  positam  custodia  invase- 
runt  doemones,  et  nisi  citius  occurrissem,  ad  sua 
secum  tormenta  pertraxissent.  Gumque  judieium 


tudo>utpoteinsensibiUs,miDimeresponderet,coepit  ^  vestrum  qussissent,  eoce  coram   vobis  assisteos 


infans  muUeris  flere  quia  videbat  alium  puerumde 
pane  sicco  noUe  comedere.  NunquamobUviscenda 
clementia  Salvatoris  1  Imago  pueri  iUius  per  virtu- 
tem  sancti  Spiritus  locuta  dixitpuero  fleoti:  «Usque 
terUam  diem  tecum  epulabor.  »  Stupefacta  muUer 
qu8B  filium  tenebat  in  ulnis,  cum  audivissetimagi- 
nem  loquentem  ad  filium,  exclamavit  pr«  timore. 
Sanctimoniales  mox  adveniunt,  causam  damoris 
inquirunt,  narrat  muUer  tremens  quomodo  pueri 
sanctissimiimago  locuta  sit  ad  fiUumsuum,etquid 
ei  dixerit.  Audito  miraculotanto,accurruntomnes 
tam  derici  quam  laici»  dantquecoosiUum  ut  infans 


oro  ut  revocetur  ad  corpus  suum,  etdeinceps  vi?at 
ut  monachus  neciUusionibusetdeceptionibusda- 
monum  ampUus  acquiescat,  ne  deterius  in  fioe  iUi 
contingat. »  Benigaissimus  autem  iudex  ait  Matri 
8U89 :  «  Quomodo  non  licet,  Mater  veneranda,  me 
tibi  aliquid  negare ,  sicut  petisti,  redeat  monachos 
ad  ordinem  suum,  et  agat  pcenitentiam,  ne  gravios 
indie  ultima  judicetur.  €  Sic  anima  dimissa  a  so- 
peris  ad  smculum  reversa  est,  Dum  haBC  ciroa  aoi- 
mam  sic  aguotur,  nox  transierat,  monachique  fri- 
trem  defunctum  esse  nescientes  qu®rebant  nec  in- 
veoire  poterant.  Gum  vero  circa  stagnam  quidam 


i388  GILO  TUSCtlLANUS  EPISC.  —  NOTITIA.  1386 

illorum  deambularent,  viderunt  eum  exaqu»  pro  A  surgens,  impetrato  silentio,  omniamanifestatsicut 

fundo  surgere,  et  ad  littus  natando  venire  conan-  supra  exposuimus»  et  quomodo  per  misericordi» 

tem.  Quod  cum  vidissent,  intrantes  in   naviculam  Matrem  e  diaboli  faucibus  abstractus  etsaluti  suae 

perrexerunt  ei  obviam,  eteumforasftduxerunt.  Ille  restitutus.  Yideres  populum    pie    collacrymari  et 

vero  cursu  concito  pervenit  ad  ecdesiam  vociferan-  compatiendo  pectora  tuudere,cordibusque  ac  voci- 

dodiceos  :  a  Convenite  hucad.me  qui  Dominum  bus  gloriosam collaudare.  Ecce  quas  de  B.  Maria 

timetis,  et   Matrem    misericordiffi    veneramini. »  audivimu8,proutpotuimusiitterismandavimus:ve- 

Gurrens  itaque  pervenit  coram  imagine  Genitricis  niant  itaque  ad  eam  poenitantes  cum  interno  gemitu 

Dei,  et  cadens  in  faciem  suam  cum  mullis  lacrymis  reapectora  tundentes,  sinedubio,  si  vere  poeniteant 

et  gemitu  valido  se  peccasse^  se  reum  esse..«Aderat  meritis  hujus  sanctissimffl  Yirginis recuperaturi  gra- 

turba  mirantium,  tam  monachorum  quamlaicorum  tiam  benignissimi  Filii  et  Domini  nostri  Jesu  Christi 

et  quid  hsec  sibi  vellent  penitus  nescientium.  Post  qui  vivit,  etc. 
longa  autem  suspiria  tandem  monachus  ab  oratione 


ANNO  DOMINI  MCXLn 

GILO  TUSCCLANUS  EPISCOPUS 


NOTITIA 

{Hisioire  lUUraire  de  la  France,  t.  XII,  p.  81.) 


Gilon,  sumomm^,  de  PariSy  k  cause  du  long  s^jour  qa'il  fit  en  cette  ville,  naquit  k  Touci  dans  le  comt6 
d'Auierre.  Moreri,  qui  le  confond  avec  Gilles  de  Paris,  plus  r6ccnt  que  lui  d*un  si^cle,  avance,  par  suite 
de  cette  m^prise,  qu'il  enseigna  les  belles-lettres  dans  la  capitale.  U  est  mieux  fond^  k  dire  que  Gifon  entra 
dans  le  clerg6  de  Paris,  quoiqu*il  ajoute  sans  preuve  qu'il  y  recutle  diaconat.  Ce  qui  estcerUin,  c'estqu'a- 
pr^s  Y  «Lvoir  brill6  par  ses  talents,  il  en  sortit  Tan  iii9  pour  se  retirer  k  Cluni.  S'il  fuyait  T^lat  en  se 
conGnant  dans  ce  monast^re,  il  ne  rencontra  pas  ce  qu'ily  cherchait.  Le  pape  Calixte  II,  dans  un  vojage 
qu'il  fit  k  Ciuni,  eut  occasion  de  le  connattre,  remmena  peu  apr^s  k  Rome,  et  le  cr^a  en  m6me  tcmps 
cardinal  et^vdque  de  Tusculum  (1).  Honor^  II,  successeur  de  Calixte,  h^ritade  son  estime  pour  Gilon,  et 
lui  en  donna  di?erses  preuves.  L'an  1127  il  le  revdtit  du  titre  de  l^gat,  en  renvojant^  la  terre  sainte  pour 


pacifier  les  troubles  qui  s'j  ^tajent  ^lev^s  parmi  le  clerg^.  Nous  avons  les  lettresde  ce  pape  k  Bernard,  pa- 


donn^e  jusqu'alors  de  sa  prudence  et  de  sa  capacit^. 

La  mort  d'Honor6  fut  le  terme  des  services  que  notre  pr^lat  rendit  au  saint-si^ge.  Loin  de  lui  dtre  utile 
depuis,  il  en  devint  le  fl6au  par  le  parti  qu'il  prit  dans  le    schisme  dlnnocent  et    d'Anaclet,    concurrents 

f>our  la  papaute.  Gilon  tint  pour  le  dernier  ct  le  moins  i^gitime  a?ec  une  opinifttret^  qui  survecut  mdme  k 
a  mort  de  cet  antipape.  On  ie  voit  en  ii34  exercer  au  nom  de  celui-cides  lonctions  de  i^gat  en  Aquitaine, 
de  concert  avec  le  tameux  G^rard,  ^vdque  d'Angouldme  (3).  En  vain  Pierro  le  V^n^rable  tssaja-t-il  de  le 
ramener  au  parti  d'Innocent,  par  deux  lettres  tr^s-pressantes,  dont  la  premi^re  fut  ^crite  du  vivant  d'A- 
naclet,  et la  seconde  lorsquil n'^tait plus  :  il  ne  parait  pas  qu'elles  aient  fait  aucune  impression  sur  son 
esprit.su  est  vrai  toutefois  qu'il  vecutjusqu'en  i  142,  commele  pense  un  habile  critique  (4),  on  aura 
peine  k  se  persuader  qu'il  ne  soit  pas  venu  k  r^sipiscence,  d'autant  plus  qu'aIors  il  ne  subsistait  plus  au- 
cune  ^tincelle  de  schisme.  Dom  Mabillon  n'h^site  pas  mdme  k  Tassurer  (5|,  et  rapporte  k  saint  Bernard, 
d'apr^s  Ughelli(6),  rhonneur  de  cette  conversion.  Mais  ni  I'un  ni  rautre^cnvainsnedonneniaucunepreuve 
positive  de  ce  fait. 

Le  public  possMe,  mais  non  dans  leur  int^gritd,  deux  ^crits  de  Gilon,  dont  Tun  est  un  podme  histori- 
que  de  la  premi^re  croisade,  en  six  livres,  Fautre  une  Vie  de  S.  Uugues,  abb^  de  Cluni.  La  premi^re  de 
ces  productions,  tir^e  de  robscurit^  par  les  soins  d'Andr^  Duchesne,  se  trouve  k  la  fin  du  I V»  tome  de 
son  Recueil  des  historiens  de  France.  hlle  y  forme  les  quatre  derniers  livres  d*une  Histoire  totale  de  cette 
expMition,  comprise  en  sept,  dont  les  trois  premiers  appartieunent  k  un  nomm6  Foulque.  Le  travail  de 
celui-ci  n'^tant  repr^sent^  dans  cette  Mition  que  sur  un  munuscrit  plein  delacunes,  DomMart^ne  a  jug6 
k  propos  de  le  faire  reparaltre  dans  le  troisi^me  tome  de  ses  Anecdotes,  d'apr^  un  exemplaire  beauconp 
mieux  condition^  de  rabhaje  Saint-Germain  des  Pr6s.  Cette  seconde  ^dition  n'est  pas  n^nmoins  tef- 
lement  compl^te,  qu'elle  ne  laisse  encore  plusieurs  vides  k  remplir.  Dom  Mart^ne   reconnalt  Iui-m6me 

ii)  Duches.  Hist.  des  card.  fr.  1. 1,  p.  98.  (4)  Mab.  Ann.  t.  YI,  I.  lxzvUi  no.  137. 

2)  Wai.  Tyr.  Hisi.  1.  lxxiu,  c.  23.  (5)  Ibid.  no  4. 

3)  Helinand.  p.  187  \fiibL  PP.  Cist.  t.  YU.  (6) /tai.  saera^  1 1,  p.  S64. 

Patrol.  GLXXID,  M 


1387  GILONIS  TUSCtJLANI  EPlSCOPt.  IS88 

qu*il  aurait  pu  la  reodre  plus  parfaite,  s'il  etti  eu  pour  lors  conQaissance  d'uii  aulre  maauscrit  qu*U  a  tq 
depuis  k  labbaye  de  MarchienDes.  Cet  exemplaire  k  pour  tiire :  BUtoria  Gilonis  cardinalu  episcojn de  vi& 
me^-osolymitana  ;  et  &  la  fin  on  lit :  Expltcit  libeUus  Gibnis  Parisiensis  clerici,  postea  Cluniacensis  mona- 
chi,  inde  cardinalis,  episcopi  de  vta  Hierosolymitana,  quando,  expulsis  et  occisis  paganis,  devictx  suni  Ni- 
ccea^  Antiochia  et  Hierusalem  a  Christianis.  Onvoit  1&  tous  les  ^tats  par  oi^  passa  Gilon,  et  en  deux  raob 
tout  le  pr^cis  de  Touyrage.  L^s  m^mes  paroles  se  Toient  t  la  fin  de  ce  poeme  dans  un  manuscrlt  de  \i 
Biblioth^que  du  roi,  pour  le  moins  aussi  ancien  (il  est  du  ziuo  sidcle),  et  encore  plus  ample  que  celui  de 
Marchiennes,  caril  renferme  un  prologue  de  Gilon  en  yers  ^l^giaques^  qui  ne  se  rencontre  ni  dans  celui- 
1&,  ni  dans  les  autres.  £n  voici  les  premiers  distiques,  d'apr^s  lesquels  on  verra  que  ce  po^me  n'6taii  pas  le 
coup  d'e8saide  notre  auteur. 

Hactenus  intentus  lembus  pueriiiadixi, 
Maieria  puero  conveniente  levi. 
Nec  Tumodedimus  cartnen,  neccarmen  Achilli; 

Sedjuvenisjuveni  carmina  plura  dedi, 
Materiamque  gravem  penitus  mens  nostra  refugit ; 

At  levibus  nugis  dedita  tota  fuit* 
Mias  mollis  erat,  tenerisque  lusibus  apta, 

Quasque  gravant  nuntem,  ferre  neguibat  ea. 
Ausus  eramy  memini,  de  bellis  scribere  ;  sed  ne 
Materia  premeret.  Musa  reliquit  opus. 
A  cet  extrait  du  prologue  nous  joindrons  le  d^but  de  rouvrage,  ce  qui  suffira  pour  mettre  le  lectear  en 
6tat  d'appr6cier  la  versincation  de  Gilon. 

Est  ope  divina  Turcoru  nfacta  ruina. 
Hoc  pro  laude  Dei,  licii  imparmateriei, 
Carmine  perstrtngo  fat  ili,  nec  ludicra  fingo. 
Christe,  mex  menti  tvi  bella  referre  votenti 
Adsis,  iaus  cujus  series  est  carminis  hujus, 
Ut  bene  proveniant,  et  te  duce  carmina  fiant. 
En  terminant  ce  pogme  historique,  il  d^clare  son  nom,  sa  patrie  et  sa  demeure  par  ces  deux  vers  : 

Hxc  ego  composui,  Gilo  nomine,  Parisiensis 
Incota,  Tuciaci  no»  mfieiandus  alminus  : 
11  n*6tait  donc  pas  encore  moine  de  Cluni  quand  il  mit  la  main  k  cet  ouvra^e,  mais  habitant   de  Paris. 
Cependant  Beaudouin,  second  roi  de  J^rusalem,  qui  mourut  en  1118,  n'existait  d^jk  plus,  puisqu'il  en  paiie 
comme  d'un  prince  dont  le  gouvernement  ^tait  expir^ ;  ce  qui  prouve  avec  quel  fondement   noas  avons 
retard^  la  profession  religieuse  de  Gilon  jusqu'ii  Tan  1119. 

Notre  auteur  avait  pass6  de  T^tat  monastique  k  T^piscopat  lorsqu'il  entreprit  d'^crire  la  vie  de  saiot 
Bugues,  ouvrage  dont  les  Bollandistes  se  sont  content^s  de  donner  des  extraits  (7),  ainsi  que  de  celui 
d'Ezelon  sur  le  mdme  sujet.  Cest  lui-m^me  qui  d^clare  ce  changement  d'^tat  dans  son  ^pHre  d6dicatoir« 
k  Ponce,  successeur  de  saint  Hugues,  ins^r^e  par  dom  Mart^ne  dans  le  premier  tome  de  ses  Anecdotes. 
Car  on  ne  peut  douner  un  autre  sens  aux  regrets  qu'il  y  raanifeste  d'dtre  rentr^  dans  le  monde  apr^ 
Tavoir  quitt^,  d'avoir  perdu  k  Rome  ce  quil  avait  amass^  k  Guni.  Cette  ^pltre  est  bien  ^crite  et  pleioe 
de  grands  sentiments. 

On  doit,  sur  le  t^moignagede  Guillaume  de  Tvr(8),pr^sumer  aussi  favorablment  des  lettresqu'il  ^rivit 
au  clerg^  d'Anlioche  pendant  sa  l^gation  en  Palestine.  Le  temps  nous  les  a  envi^es  (9),  et  nous  ne  les  cod- 
naissons  que  par  les  ^lo^es  que  cet  historien  en  fait.  EUes  avaient  pour  robiet  d'enga^er  ce  clerg^  et  son 
patriarche  k  restituer  k  1  archev6que  de  Tjr  plusieurs  ^glises  que  ce  pr^iat  revendiquait.  Ces  lettres 
eurent  leur  effet ;  c'est  la  meilleure  preuve  de  1  ^loquence  du  l^gat. 

(7)  BoU.  t.  III  Apr.  29,  p.  6^5.  (9)  Vide  infra. 

(8J  Guill.  Tyr.  HistA.  lxxui,  c.  23,  p.  847. 


EPISTOLA  GILONIS 

TOSCULANENSIS  EPISCOPI 

De  vita  B.  Hugonis  Gluniacensid  abbatis  ab  ipso  conscripta.—  Plangit  se  a  olaustro 

avulsum. 

(Circa  annum  1110.) 

martAne,  Anecdot.  tom.  I,  pag.  321,  ex  ms.  Igniacensis  monasterii. 


Dilectissimo  Patri^cnm  jueunditate  animi  semper  Uhulo  dignior  quam  vocabulo,  fllios  cum  ipso  at  per 

recolendo,  dominoPoNxio  abbati,  frater  (10)  GiLola*  ipsum  mellea  paradlsi  duicedine  satiari. 

ilO)tFr8Bter  Gilonem    cardinalem   et   Hildebertum  Vezeliacensis,  quorum  opus  manuscriptum  assem- 

'uronensem  archiepiscopumi  cujus  lucubratio  non  tur  in  manuscnpto  codtoe  Qari^Manaci  (YidePa- 

semel   est  edita,  Vitam   sancti  Hugonis   scripsere  trol.  t.  CLIX}. 
Hugo  Clamacensis  monadias  et  Rajnaldus  abbas 


1380 


EPIST.  AD  PATWARCH.  ANTIOCH. 


1390 


QuoDiam  celsitudinis  yestraB  revereDtla  de  yiro 
ineffabili  me  quoque  faricommoDuit,  elegiplus  ap- 
parerepraBSumptortemerarius^quamvestrfle  voluD- 
lati  contrarius.  Et  quidem  tauti  luceruam  lumiuis 
aureo  sustolleudam  caDdelabro  super  aruDdioeum 
et  fragile  vehiculum  atloUeos  videor  deprimere, 
dum  levare  cupio  ;  utque  trabuut  oculos  radiaDtia 
lumiDasolis  :  ita  Dimio  sui  spleudore  Dostrfle  meutis 
hebetudiuemtaDti  patrouigestareverberaDt.  Gsete- 
rum  ut  meDdicatis  tioDulisve  utar  sermoDibus, 

Si  voxiDfragilis,  pectus  mihifirmius  esset, 
Pluraque  cumliuguis  pluribusoraforeDt» 

NoD  tamcD  idcirco  complecterer  omnia  verbis. 
Materia  vires  exsuperaDte  meas  : 

Invidame  spatio  Dalura  coercuit  arcto. 
iDgeDio  vires  exiguasque  dedit. 

Quia  vero  boua  voluDtas  pro  facto  saepe  reputa- 
tur,  si  DOD  est  UDde  comparetur  gratia  veuia  sal- 
tem  DOD  Degabitur.  Hiuc  est  quod  vidua  quae  duo 
misit  fleraiD  gazopbylaoium,0roesidivitiispr8efera« 
tur  :  quia  sinceram  devotiouem  obtulisse  creditur 
divitiis  ditiorem.  Oportebat  saue  dod  ia  sapicDtia 
verbi  sanctum  efferre  qui  suorum  luce  meritorum 
coniscat.  Sic  licet  mensis  regalibus  Dectareus  li- 
qlior  patulis  distribuatur  fialis,  tameu  iD  augustis 
cyathis  ioterdum  propiuatur.  Digaumprofecto  fuit 
ut  vita  illius  Romce  particulatim  scriberetur,  qui, 
dum  vixit,  RomaDorum  priDcipum  Petri  dico  et 


A  Pauli,  maximuscaltorexstitissecognoscitur.  Sihoc 
modo  culpamevasero,  vestraedigDatioDi  deputabi- 
tur,  quideditis  auimos,  ut  iDciperem,etcoDgruuDpi 
rebus  ordiuem  prsefixistis.  DeDique  jussiouem  Te- 
stram  tauta  comitatur  efficacia,  quodquidquid  iu- 
juDgitis  DODgravat,licet  arduumsitaDatura.  Uaum 
difficilereperiquod mea magisfecere dehcta  muado 
me  redditum,  qui  duramPharaoDisservitutem  ab- 
dicaveram.  Nudc  primum  Dovi  jam  iD  terris  coele- 
stis  regDi  habitaculum.  0  siliceretulterius  coetibus 
saactorum  associari  I  pedibus  vestrisprocumberem^ 
De  a  coDsortio  beatorum  obsessus  onmi  orimiDB 
excluderer.  Ego  socius  peccatiset  spoliatus  virtuti 
bus,  iaDgueutium  medicos  aaimarum  adieram,  et 
iterum  latroDibos  expositus  plagis  reerudesceDtibut 

n  oompellor  exdamare  :  PutrueruDt  et  cornipt»8uot 
cicatrices  mese  :  egomorbidaovis  prooul  astabulis 
aberraot,  nisi  me  pius  pastor  reducat,  oito  deficiam, 
et  in  ipso  coDamiae  vestigiacoDcideDtassurgeotis. 
Ego  prodigus  iile  substaotiam  Patris  perdidi,  dum 
quod  CluDiacus  docuit  Romae  servare  noapotui.  Ego 
ne  cum  multis  perirem  Lot  egredieatem  ad  mon- 
taoa  sequiproposueram^sed  retrorespicieas  versus 
ia  statuam  semitas  justorumaoaobservavi.  Super- 
est  ut  oiagaitudiais  vestrs  clemeatia,  me  regredi 
ab  urbe  prsecipiat,  qui  progredi  aon  possum  et  oratu 
fratrum  mesaacti  Spiritusauraprovehatadportum 
optatum. 


EPITOME  ynJE  SANCTI  HUGONIS 

ABBATIS  CLUNIACENSIS 

Ab  Ezeloae  atqae  Gilone,  proxime  ab  obita  sancti  scriptee,  per  aaonymam  excerpta. 

(Vide  Patrologiffi  toin.  CLIX,  col.  943.) 

HISTORIA   DE  VIA  HIEROSOLYMITANA 

AUGTORE  GILONE 
(Vide  Patrologiae  tom.  CLV,  col.  000.) 


GILONIS  TUSCULANI  EPISCOPI 

LEGATI  APOSTOLICI 

Acerrima  disputatio  adversus  Antiochenumpatriarcham  quodnolitpapaeRomanoconce- 
dere  primatum,  contemnat  literas  papae,  i^nominia  afflciat  papales  legatos,  seseque 
non  nlium  dicat,  sed  fratrem  papse,  cum  mjuria  Decalogi. 

Apud  LuDBWiQ.  Reliquim  ms$.  dipL,  p.  452. 


iEoiDius  Tusculanus  episcopus^  apostolicaB  sedis 
4egatus,  B.  Aatiocheno  patriarchaB.Quod  relatioae 
jpLon  didici  vel  remusoulorum  deceptoriavanetatei 


im  o  sub  in terminatione  magoi  discriminis  oum  em- 
besoentia  declamo,  experientiam  profarens,  non 
oonjeoturam.  Gontempseras  jam  sspeaomero  san* 


GILONIS  TDSC.  EPIST.  AD  PATRIARCH.  ANTIOCH. 


1391 

ctam  et  apostolicam  sedem,  litteras  omnium  chri-  A 
•tiaaorum  Patris  insolentep  respuens,  legalos  ejus 
contra  tuffi  professionis  sacramentum.  rejiciens.  Ego 
tamen  legationem  domnimei  papflBassumen8,cum 
his  qui  oderunt  pacem,  paciiicus  esse  optabam  spe 
correclionis,  non  consensu  malignilatis.decebam 
ad  hoc  habitee  tecum  familiaritatis  aliquant»  con- 
tubernium,  quodmetibitidelissimum  praesentabat, 
propensioremadobsequendum  tuae  charitati,  quam 
ad  arguendam.  Demum  si  aliquando  persona  potens 
minus  aptum  delegaverit  nuntium,  non  despicitur 
humilitas  missi,  quia  servaturreverentiae  mittentis 
domini.  Tu  autem,  summi  papcB  non  attendens  im- 
perium,  me  conservum  tuum  de  finibus  noslris  extur- 
basti  suflfocalumapstimans,  siallegatumlibi  directe 


i49i 


matre  tibi  copiose  coUati,  libenter  te  subjiceres 
illi,  quae  quoscunque  reges  tibi  subjecit.  Hoc  san- 
ctum  ut  implere  valeas,  clama  cuoc  Isaia  :  Laiera 
ceciderunt,  sed  guadris  lapidibus  cedificabimus.  Sie- 
comoros  succidervntj  sed  cedrosimmutalnmus  .Alio- 
quintime,quod  proverbia tibi  specialiterimprecao- 
tur.Oculumqui  subsannatpatrem  etdespicit  matrea 
efifodiant  corvi  de  torrente,  et  comedent  eum  filii 
aquilae.  Quod  procul  dubiu  reipsa  tibi  cootinget, 
quando  dictante  justitia  dominus  papa,  episcopi, 
cardinaies,  tota  accordanteEccle8ia,adver8U8  prs^ 
sumptiones  tuas  consurgent.TuncpraBsumptiones 
tu»crepabunt,qui  teinsaitumdirigensuitra  metas 
tui  ordinis  te  extollis,  non  considerans  teipsun. 
Porro  bonum  est  ut  oculus  scandalizans  eruaturet 
silentiumimponeres.  In  quonimirurafactotibidicit  g  projiciatur  quatenus  intuitus  superbiae    et   malitis 


Zacharias  propheta :  Leva  oculos  tuos  et  vide  ma' 
ledictionem,  quasi  volumen  volans  ad  domumjurantis 
in  nominemeomendaciter, ut  consumateam.  Scriptis 
profecto  et  patentibus  argumentis  amodo  demon- 
Btrabitur  universis,  quantocum  tuopericuio  contra 
omne  fas  et  jus  tentes  antiquum  Divinitalis  consi- 
lium  immutare,  quodam  supercilioRomanum  con- 
temnensdominium.  lili  sane  post  communem  in 
baptismate  promissionem,in  consecratione  tua  co- 
ramDomini  sepulcro,  obedientiampapaepromisisti 
BumpsisU  denuo  pallii  fidem,  cooperante  domino 
Moricio   Portuensi  episcopo.    Jampridem  erroris 
seductus  phantasmate,  aocendistiequum  superbias 
ut  cadas  retro  confusus  non  in  faciem,  ut  Saulus. 
Quaiis  vero,  quam  lamentabilis  vere  et  detestabilis 
est  iila  sacrilega  usurpatio  qua  te  collegam  et  fra-  ^ 
trem  domini  papae  jactas  quoddicereadhaBcusque 
tempora  omnis  horruit  Christianus,  ct  dicentem 
inter  christianos  Ecclesia  non  habuit.  Ignoras  Pe- 
trum  apetraChristo  denominatum,   super  cujus 
corpus  Romae  tota  consistit  Ecclesia,  Petrus  Iste 
implet  fundam  et  Philisthasum  Goliath  in  frontem 
percutit,  ubi  crucis  vexiilum  profanus  et  impius 
non  habet.  Omnis  siquidem  Ecciesia.  Bomana  ad- 
versarios  cernit.  Fundamentum  aiiud,  praBter  id 
quod  positum  est,  frustra  laborantes  statuere.  Re- 
cordatetandemquodsacrahistorianarrat :  Profecti 
arrogantes  de  Oriente  in  campum  Sennaar  con- 
struxeruntturremBabel^habenteslateres  pro  saxis, 
et  bitumen  pro  cimento.  Oriens  non  immerito  uni- 
versalis  Ecclesia  Roma  est,  a  qua  quicunque  resi-  D 
lierit,  fetorem  omnibus  sociis  facit,  Sennaar  enim 
fetor  eorum  interpretatur,  de  quibus  propheta  : 
Computrueruntiniquiiatibussuis.  Etlsaias :  Eritpro 
suavi  odore  fetor  ei  pro  zona,  etc.  Istis   terrenis 
voluptatibus  deditilutoetlateribus  coeium  attingere 
cupientes,  dum  attoilunt  se  super  se,  confusionis 
sempiternffi  babel  aDdificaot  cum  iEgyptiis,  qui  cum 
simiiioperefilios  Israel    affligebant,  in  abjssum 
repente  dissoivendi.  Enimverosiin  petrafidei,  qusB 
est  Romana  Ecciesia  Petri,  aedificii  fabricam  con- 
strueres  non  in  arena  mundanad  spei,  in  qua  M07- 
•M8  tepelivitiGgyptiuQi,  memor  e8seil>eneficii  apia 


obteratur,  et  oculus  sanaefidei  simplicitatis  aperit- 

tur.  Unde  dicit  Apostoius  iSiquis  inter  vos  videtwt 

essesapiens,  Qui  aliquando  exscHicatur  illo  superbc 

l>culo,  spiritaii  illuminatus  est  a  Domino.  Haecciiie 

Romanae  EcclesiasrecompensHs,  quae  miseram  Ao- 

tiochiam  ex  ipsis  hiantium  faucibus  hostiu  m  vadenter. 

violenter  extraxitjam  funditusabsorptam,  et  in  dies 

fiiios  suosad  conservandam  eam  mittit,  suamtole- 

ransimminutionem,  obipsius  liberationem?  Miraa 

in  modum  factum,  est   sicut  quod  dicit  Ancos : 

Quomodo  si  eruat  pastor  de  ore  leonis   duo  crun 

aut  extrenium  auriculae,  ita  vos  eripuit  apostolici 

pietas  de  inestimabiii  Persarum  rabie.  O   altitodo 

profunda !  Parum  eratlitteras  domini  papae  negligere, 

si  non  et  meipsum  episcopum  tu,  episcopus^per  tuua 

capella  num  et  characteres  contumeliosos  confntares, 

legatumdomini  tui  impudenterrepellereaTNescia» 

forsitan  legationem  solam  sequestram   pacis  te: 

beili  a  sapientibus  nuncupari.    Utinam    aperirti 

Dominus  oculos  tuos,  sicut   aperuit   ceeci  Tideas 

multo  plures  nobiscum  esse,  quam  tecum.  Sed  podor 

caecitate  percussus  nisi  per  El jsaeum  ducaris  in  Sa- 

mariam,  sicut   Benadad,  visum  recuperare  doa 

poteris^  videlicet  per  obedientiamdomini  papere- 

dire  ad  metropohm  Israelitorum,  Romanam  Eede- 

siam.  Sinautem,utBaiaam,apert08  tandemhabebis 

oculos,  cum  solavexatio  dabit  intellectum,  timeo- 

dum  certe  et  vere  timendum,   ne    propter  toac 

singularem  extoiientiam    Orientalis  coDfuDdator 

Ecclesia  inter  se  intestinum  mittens  exeidium,  et 

OccidentalisEcciesiaBperdens  auxUium.Quod  indih 

bitanter  eveniet  nisi  ad  te  redieris,  et  nisi  sufra- 

ganeos  suos  Trevirensiarchiepiscopoliberedimis^ 

ris,  nuDius  in  hoc  sustinenspraejudicium  sidomio: 

papae  mandatum  observes.Scandalisistisdemedii} 

sublalis  per  Psalmistam  ioquatur  Domians  paoe: 

in  plebem  suem  et  in  ...  et  ambulabimus  in  dosi 

Domini  cum  consensu.  Caeterum  in  rebelliooe  cos 

pertinacibus  pacem  non  habemus,neoperibusmt- 

lignis  communicemus,  quia  nec  spiritus  haBC   fed 

pacem,  tiominibus  I>onaB  voiuntatisofferens.  CooT 

dimus  tamen  ex  divina  pietate  quod  vel   ab  hii 

admonitus  cessabis.Deniquen  da  toholaT^ia- 


1393 


GADFRroUS  CATAL.  EPISC.  —  NOTITIA. 


1394 


thiochenam  Ecclesiam  processisse  asseris,  navem  A  quia  SionpriQcipiumnosfrflBsalutisdiversisdecaa- 


Petri  in  Jerusalem  SBdificatam  cognosce,  portuque 
ab  illo  anchora  solutalittoribusyestris  peraBstuan- 
tium  volumina  undarum  applicuisse.  Attestante 
enim  Domino  oportebat  praedicari  Evangeiium  in 
omnes  gentes  incipientibus  ab  Jerrusalem.  Igitur 


sis  exaltare  nos  convenit,  ut  ezaitemur.  Postremo 
proChristolegationefungens»tanquam  Deo  ezhor- 
tante  per  me,  obsecro,  reconciliare  Patri  tuo,  ut 
yiTHs  propler  eum,  qui  est  pax  nostra,  qui  fecit 
utramque  uniri. 


ANNO  DOMINI  MOXLII 

GAUFRIDUS 

catalaunensis  episcopus 


NOTITIA 

Gallia  Christiana,  (tom.  IX,  pag.  879) 


<c  Cum  B.  Bernardus,  inquit  Alberious  in  Chro- 
Dico,  in  episcopum  Catalaunensem  fuisset  electus, 
recusavit,  et  per  ipsum  Gaufridus  abbas  Sancti 
Medardi Suessionensis  fitepiscopus  Gatalaunensis.  » 
Succinit  Ghronicon  S.  Medardi,  Spicil.  tom.  11,  pag. 
787,  inhaec  verba  :  «  Anno  1131  Gaufridus  cogno- 
minatus  Collum-cervi,  abbas  ecclesise  B.  Medardi, 
episcopus  CatalauneDsis  effectus  est.  »  Paulo  post 
vero  missusest  cum  Mattheeo  Albanensiepiscopoab 
Innocentio  II  papa  ad  Ludovicum  VI  Francorum 
regem,  ut  eum  consolaretur  de  morte  Philippi  filii 
ejus  primogeniti.  Anno  sequenti,  quo  consecratus 
est,  confirmavitLaurentio  abbatiSancU  Vitoui  fun- 
dationem  prioratus  Galidi-fontis,  aliaque  omnia 
ejusdem  monasterii  bona  io  sua  dicecesi  posita  ;  et 
anno  1133  eccIesiaB  Cellensi  quasdam  ecclesias. 
An.  1134  monasterium  in  Argona  fundavitdeditque 
canonicis  regularibus,  quiposteaadordinem  Gister 
ciensem  transierunt.  Anno  1137  subscripsil  funda- 
tioni  Garthusiae  Montis-Dei,  deditqueOdooi  abbati 
S.  Remigii  Remensis  altareLupemontis.Annoll38 
litem  Manassis  II  episcopi  Meldensis  cum  Risendi 
abbatissaFarffi-monasteriidiremiteumaliisarbitris. 
Eodemanno  adejus  preces  Guarinusdedit  mona- 
sterio  Novigenti  ecclesiam  de  Foutanis  juxta  Mon- 
tem-Desiderii,  qu6B  adbuc  sub  manu  laica  erat,  et 
monasterio  SanctiPetri  personatum  totius  parochifle 
Vitriacensis.  Anno  1140  adfuit  concilio  Senonensi 
adversusPetrum  Abselardum  ;  praesensque  fuitcum 
Hugo  Roceii  comes  satisfecit  ecclesise  Sancti  Remi- 
gii  Remensis.  Eodem  annofundavitanniversarium 


Bsuum  in  ecclesia  Sancti  Martini  a  Campis  Paris . 
Eodem  circiter  tempore  composuit  cum  Hugone 
episcopo  Autissiodoreosilitemquamhabebat  abba- 
tissa  Farffi-monasterii  cum  episcopo  Meldensi.  Ad 
eum  scripsitPetrusvenerabilisabbasGIuniacilib.  n, 
epist.  43,  in  hsec  verba  :  «  Vos  Quniacensis,  imo 
divini  ordinispertotamFranciam  primum  dissemi- 
natorem,auctorem,  provcctorem:  vos,  inquam,  in- 
veterati  draconis  de  tot  monasteriorum  cubilibus 
expulsorem :  vos  diuturni  somni,et  longi  monastici 
torporis  excitatorem  ;  hffic  etmille  taliadum  recolo 
dumrumino,  dum  teneo,  totuset  integerin  sacrum 
vestrum  amoreroflammesco.Inde  estquod  de  duo- 
bus  vos  alterumelegi,  quos  in  non  fictfie  charitatis 
vertice  totius  Belgicae  Galliae  vestrae  amicis  praepo- 

Quendos  non  tantum  credidi,  sed  et  publice  prsdi- 
cavi.  Quid  et  illud  quod  et  tantae  urbi  non  solum 
episcopum,  sed  et  principem  necessario  vos  esse 
oporteat :  nihilde  monaohopontifexvindicet,nihil 
de  religioneprincepsusurpet,nihiIdeprisco  ordine 
mundus  furetur.  »  Anno  1141  confirmavit  cellae 
Brigensi  tertiam  partem  decinpifle  ecclesiae  Sanctae 
MarieedeGodreio.  Anno  1142  subscripsit  chartae 
Sansonis  archiepiscopi  Remensis  pro  monaslerio 
Sancti  Theoderici ;  et  obiit  v  vel  vi  Kal.  Junii.  ex 
Necrologiis  :  eodem  anno,  non  sequenti,  ut  fert 
Gbronicon  S.  Petri  Gatalaunensis(sitamenin  chro- 
nologia  epistolarum  S.  Bernardi,  quas  modo  citabi- 
mus,  nibil  erratumest),  conditusin  choro  ecclesifle 
cathedralis  inter  aquilam  et  imaginem  S.  Stephani. 


1395 


GAUFRIDI  GATALAUNENSIS  EPISGOPI. 


139« 


GAUFRIDI 

EPISTOL^  ET  DIPLOMATA. 


GaufridtepistolaadPetrumVeneralnlemCluniacen'  A  nitasde  cfletero  h»c  mutare  et cassare ppaesumpse- 


cem  abbatem. 

(Exstat  inter  epistolas  Petri  Yenerabilis  sub  num. 
42^  Vide  infra  ad  annum  1156.) 

n. 

AdStephanum  Pariiiensem  episcopum, 

(Yide  infra  in  Stephano.) 

III. 

Charta  fundatimis  abbatice Monasterii  in  Argona. 

(Anno  1134.) 

[GaU.  Chri8t.X,  Instrum.lC?.] 

In  nominesanctffietindiyiduaBTrinitatis,  Gaupri- 

Dus  Gatalaunensis  Ecclesise  niinister  humilis. 

Si  utilitatibus  Ecclesiarum,  si  necessitatibus  in 
eisGhristofamulantium  adpetitionemeorum  quibus 
commisssBSunt  providemus,  opus  charitatis  et  offi- 
cium  pontificis  ezercemus.  Notum  sit  igitur  tam 
prassentibus  quamfuturis,quod  locum  et  ecclesiam 
qu8B  Monasteriumdic]tur,dedimusEustachio  rene- 
rabili  abbati  Sancti  Dei  Genitricis  Mari»  et  fratri- 
busibidem  Deo  servientibus  posterisqueipsorum, 
cum  decima  ejusdem  parochisB,  et  silya  cum  pratis, 
terris  cultis  et  incultis,  liberam  et  absolutam  ab 
omni  costumia  etinquietatione  episcopi,  archidia- 
conietdecani,ineatamensubjectione  Gatalaunensi 
EcclesisB  et  obedientia,  ut  ad  consulendum  nobis  et 
capitulo  beati  protomartjris  veniant,  quoties  epi- 
Bcopus  yel  archidiaconus  eosvocayerit.  Ordinamus 
etiam  etfirmamusut  quicunquehactenus  capellam 


B 


rit,  anathematis  vinculo  innodamus  eam. 

Signum  Stephani,  Sig.  Odonis,  Sig.  Reinerii. 
Sign.  Gnidonis  archidiaconi.  Sig.  Ancheri  decani. 
Signum  Johannis,  Sig.  Wiberti,  Sig.  Walteri 
presbyterorum.Signum  Guarnerii,  Sign.  Petri  dia- 
conorum.  Signum  Bononis.  Sig.  Hugonis.  Sig.  Se- 
gardi.  Sig.  Guiardi. 

Actum  Gatalaunis  annoab  Incarnatione  Domini 
4134,  epacta  xii,  concurrente  vi,  Waiterius  eancei- 
larius  scripsit. 

IV. 

Chat^  Gaufridi  episcojn  Caialaunensis  donationes 
prcecipuas  monasterio  Trium-foniium  a  Petro 
Cluniacensif  Atone  sancti  Eugendi  et  BenedicU 
sancti  Petn  ad  Monles  abbatihus^  atque  canonicis 
Compendiensibus  factas  confimantis. 

(Anno  1136.) 
[GalL  ChrUt.  ibid,,  col.  168.] 

Gaufridus  Dei  gratia  Gatalaunensis  ecclesis  mi' 
nister  humilis. 

NotumsitomnibusP.Gluniacensem  abbatem,  A. 
abbatem  Sancti  Eugendi,  P.  abbatem  Sancti  Petri 
Gatalaunensis,  decanum  et  capitulum  Gompendien 
8isEcclesiae,singulosvidelicet  sub  testimonio  sigilii 
sui  et  assignatorum  testium^  petitione  douini  Ber 
nardi  abbatis  Glarae-Vallis,  privilegium  fecisse  abb&ti 
et  fratribus  Trium-fontium  super  his  qu8e  eis  con- 
cesserunt  et  dederunt,  in  hsc  verba  : 

«  Venerabili  domno  Guidoniabbati  etfratribus^ 
Tribus-fontibus,  Petrus  Gluniacensis  abbas  salutesi 


Summell8Btenuerit,costumias  quas  materecclesia,  ^  et  diiectionem.  A  domino  et  amico  nostro  Bernardo 


Monasterium  sciiicet,  antiquitus  debuerat  episcopo, 
archidiacono  et  decano,  in  perpetuum  solvat,  ha- 
bea  tque  praeter  silvam  quidquid  est  intra  fines  ipsius 
Summellffi  de  Monasterii  parochia.  Ad  heec  Petrus 
deAtheioetneposipsiusGippuinus,  assensu  etcon- 
cessione  domni  Galberti  Gatalaunensis  et  Milonis 
de  Gemone,  concesserunt  et  dederunt  eidem  abbatiae 
obremediumanimarumsuorumquepraedecessorum, 
alodiumquodhabebantavado  Ositremontusquead 
terram  de  Noviers  juxta  Summellam,  et  a  terra  de 
Noviersper  Fomoneium  juxta  Algicurtem  usquead 
Bercholtham^  et  de  Bercholtha  ad  Wambais  juxta 
Hattummaisnil,  usqueadlocum  ubicadit  Wambais 
in  Gelestre,  et  de  Gelestre  usque  ad  Ositremont. 


Glarae-Vallis  abbate  quem  plurimum  diligimus  ro- 
gati,  concedimus  vobis  et  fratribus  vestris,  quosin 
eodem  charitatis  affcctu  habere  cupimus,decimam 
illam  deinc^ps  possidere  liberam  quam  a  vobis  fratres 
nostri  de  Baudovillari  acciperesolebanl.  Hocetiam 
donum  esse  factum  vobis  innotescimus,  cum  coo- 
silio  et  personarumlaude  Gluniaci.  Signum  dorom 
Bernardi  prioris.  Signum  Bernardi  de  Meleiaco. 
Signum  Jarentonis.  Sign.  Gaufridi  prioris  de  Sancti 
Margareta.  Sig.Gigonis  camerarii.  Valete  memores 
nostri.  fratres  dilectissimi.  » 

a  Ado  Dei  gratia  ecclesiae  Sancti  Eugendii  Juren- 
sisabbas,  notum  facio  omnibus,  quod  ego  stabihr; 
in  capituJo  ecclesiae  Sarmatiensis,  lundantibusom- 


HsBO,  igituretquidquidamodopie  dictsesanctffi  Dei  D  nibusfratribus,atque  consentientibustam  monachis 
Genitricis  ecclesiae  donabitur  concessione  pontifi-  quem  conversis,  quod  ecclesia  eadem  Sarmatiensis 
cum>liberalitateprincipum,oblationefidelium,8ine  singulisannis,  Dominicaproximaante  mediam  Do- 
contradictione  tenenda  sigilli  nostri  munimine  fir-  minicam  Quadragesimae^sexsolidos  Gatalaunensis 
mamus,  testes  assignamus;  et  si  cuiquam  importu-     monetfiepro  ecclesia  Sanct»  MarisB  de  Tribus-fonti- 


i397 


EMSTOUB  ET  DIPLOMATA. 


1398 


nis,  oanonicis  Sancti  Gornelii  Compendiensis  per-  A 
solveret.  Testes  Robertus  prior  ejnsdem  loci,Girar- 
dus,  Milo.  Affuerunt  et  istiquos  domnusEbaias  Dei 
erratia  Catalaunensis  episcopus,  misit  ad  hoc  audien- 
dum  :  Raduifus  abbas  sancti  Petri,  et  magister 
Rainerus. 

«  Ego  Benedictas  abbas  Sancti  Petri,  et  uoiversi 
ejusdem  ecclesieB  fratres,  domniGuiilermi  Gatalau- 
nensis  episcopi  et  Bemardi  ClaraB-Vallis  abbatis 
preces  suscepimus,  et  ecclesiffi  beatffi  Mari»  qun 
sita  est  in  silya  Luiz,  in  loco  quem  incoliB  Tres- 
fontes  appellabant«  alodium  quod  apud  Lombracum 
babebamuslibereinperpetuumconcessiraus :  quod 
ne  temporis  assensuprssumptuosealiquisconaretur 
iofirmarei   sigilli  nostri  et  assignatorum  testium 


V. 


Pfimlegium  Gaufridi  episcopipro  fMnasterio  Sancti 

Petri. 

(Anno  1138.) 

[Ibid.^  coi.  169,  ex  autographo] 

lu  nomine  sanctaB  et  individuffiTrinitatis,  Gaupri- 

Dus  Dei   gratia  Catalaunensis  Ecclesi»  minister 

humilis. 

Ecclesiasticis  utilitatibus  fideliter  insudantes,  et 
contcmplationisstudiosollicitiusinhsrentescongruo 
sunt  remuneralionis  beneticio  prosequendi»  ut  et 
nos  eorum  obsequiis  digne  respondisse  videamur, 
et  illi  ex  indulta  consolationis  gratia  utiliores  exi- 
stant.  Quia  igitur  eztra  fines  nostros  manentibus 
quandoquemanumporrigimus^  longeamplius,  longe 


firmavimus   muniroine.  Signum    Duranni.   sign.  b  ^®°^^^'*^*\^^?"^*?"^°^^"*^'"V^^^^®^^'°'^*^"^^^^ 


est 


Philippi.  Sign.  Dudonis.   Sign.  Alberti.  Actum 
hoc  anno  ab  Incarnatione  Domini  iin.  » 

«  Gaufridus  sanct»  Compendiensis  EcclesiaB  de- 
canus,  Johannes  cantor,nosquesimulejusdem  loci 
fraternitas  universa,  tam  prsesentibusquamfuturis. 
GunctisTolumus  innotescat  quiadomni  regis  Ludo* 
vici,  ejusque  conjugis  regipffi  Adelaidis,  atque  co- 
mitis  Theobaldi,  necnon  virorum  venerabilium 
Goisleni  Suessionis,  Gaufridi  Carnotensis,  Guarini 
Ambianensisepiscoporum  domnique  Bernardi  Clar»- 
Yallensis  abbatis  petitionibus,locum  quemdamqui 
Tres-fontes  vocatur  in  silva  Luiz,  qusB  tota  de  jure 
nostras  est  ecclesiffi,  fratri  Yidoni  abbati  et  mona- 
cbiscum  eoibidemservientibusinhabitandum  con- 
cessimus.  Quod  ne  longa  temponim  vetustate  a 
memoria  tolleretur,  litteris  fecimus  assignari.  Pla- 
cuit  itaque  nobis  ut  terramiilam  etnemus,et  quid- 
qoid  de  terra  ecclesiaB  nostras  ubicunque  adjacet, 
in  eadem  silva  salvis  aliorum  terminis  ulterius  eis 
accesserit,  dicti  monachi  possiderent,  excolerent, 
et  quidquid  in  ea  juris  nostri  erat  libere  et  quiete 
perpetualiter  obtinerent  Pro  hisomnibus  Catalau- 
nensium  sexsolidoseisconstituimus,  quos  singulis 
annis  proxima  ante  mediam  Quadragesimam  Do- 
minioa  ministerialibus  nostris  apud  Pontigonem 
persolvant  ;  et  sic  per  totum  annum  in  tota 
quietudine  quantum  in  nobis  est,  perseverent.  Fir« 
matumestigitur  hoc  praBsenti  cyrographo,  et  sigillo 
signisque  qui  adfuenint  ad  posterorum  notitiam 
roboratum.  Sign.GoisleoiSuessionis,  Signum  Gau- 
fridi  Carnotensis,  Signum  WariniAmbianensisepi-  ^ 
scoporum.  Signum  Bernardi  Clarte-Vallis  abbatis. 
Sig.  Gaufridi  decani.  Sig.  Johannis  cantoris,  Slgnum 
Odonis  et  Haymonis  prffipositorum.  Sign.  Rainaidi 
abbatis  sancti  BartholomaBi.  Sig.  Theoderici  abbatis 
S.  Eligii  Noviomensis.  Actum  Compendii  anno  ab 
Incamat  Domini  1130,  in  publico  capitulo.  > 
Actum  Catalauni  anno  il36. 


et  pro  nobis  invigilant,  respirare  debent  in  muni- 
ficentia  nostree  recompensationis,  nec  magnum  est 
si  nostra  metunt  temporalia  quorum  intercessionibus 
praeparamur  ad  aBterna.  Notum  sit  igitur  prsBsenti- 
bus  et  futuris,  ad  petitionem  reverendi  fratris  et 
amici  nostri  Hugonis  abbatis  Sancti  Petri  deMonti- 
bus,  assensu  et  voluntate  capituli  beati  protomar- 
tjrisy  nos  dedisse  eidem  abbati  et  ecclesise  ipsius 
personarum  totius  parochiffi  Vitriensisin  eohonore 
et  libertatequaeumdominus  Anscherus  decanusS. 
Stephani  tenuerat,  sic  tamen  ut  die  anniversarii  xx 
solidorum  refectionem  SanctiPetriconventusexinde 
habeat,  quatenusnostra  misericorditer  foveatobla- 
tioquorum  pronobisapudDeum  intercedit  oratio. 

£t  ecce  testes  hujus  actionis.  Signum  Raineri, 
^  SignumOdonis,.Signum  Gaufridi^SignumGuidonis 
archidiaconum.  Sign.  Garneri  cantoris.  Sign*  Jo- 
hannis  capellani.  Signum  Garncri  de  Malleio. 

Actum  Catalaunis  anno  DominicsB  Incamalionis 
1138,  epacta  vii^  coucurrente  v. 

Galterius  cancellarius  scripsit  et  subscripsit. 
VI. 


Gaufridus  episcopus  Catalaunensis  anniversarium 
suum  fundat  in  ecclesia  S,  Martini  de  Campis 
Parisiensi, 

(Anno   1140.) 
[Ibid.] 

In  nomine  sanctae  et  individuaB  Trinitatis,  amen. 

Qnia  juxta  propheticam  et  apostolicam  vocem, 
veritatem  a  fiiiis  hominum  diminui,  et  refrigescente 
multorum  charitate,  ioiqnitatem,  proh  dolor  t  vide- 
inus  abundare,  expedit  ut  per  abundantiam  bonorum 
operummultiplicatiiuiquitatisetinalitiasstudeatnus 
resistere.  Et  cum  omnes  omnibus  oflRcia  debeant 
charitatis  impendere,  prsBlati  tamen  EccIesiaB  pro 
officio  pastoralis  curaBreligiosisfidelibusimpendius 
etdevotiusdebentprospicere,  et  de  soa  abundantia 
illorum  inopiam  supplere.  Hac  ratione  et  devotione 
ego  Gaufridus  Dei  gratia  Catalauiensis  episoopus 
incitatus,  pro  salute  animes  meaBetanniversariimei 
recordatione,  concessioneet  asiensu  domni  Gaufridi 
archidiaooninostri  etaliorum  arctiidiaconorum  no- 
strorum,  totiusque  nostri  capituli  donavi  monachis 
Sancti  Martinide  Campis  Parisius  manentibus,  altare 


im                                     STEPHANUS  PARI8IENSIS  EPISGOPUS.  14M 

de  Frisiyilla,  altare  de  Nigro-loco,  altare  de  Verre-  A  Mauri-inoDtis,oonstituimu8etin8Bteriiampermanefe 

riis,  altare  de  Wallimont,  altare  de  Expantia,  cum  firmamus,  ut  in  monasterio  prsedicti  Mauri-montis 

capellis  et  dotibus,  et  omnibus  ad  praedicta  altaria  perpetuo  missa  beatffi  Marisesemper  virgiois  onini 

pertinentibus,  salvo  in  omnibus  episcopali  et  archi-  die  sine  intermissione  celebretur,  si  tanti  sacerdotes 

diaconalijure.Quodutratumetfirmumpermaneat,  ibi  fuerint  qui  id  officii  implere  possint.  Quod  si 

sigillinostriimpressioneet  testimoniiscanonicorum  nonnisi  unus  fuerit  et  necesse  fuerit  ut  aliam  qoam- 

nostrorumcorroboravimus.  Signum  magistri  Haine-  cuoque  missam  celebret,  etiam  pro  defunctis,offi- 

riiarchidiaconietdecani.Signum  Odonisde  Roseto  cium  beatas  Mari»  dicat  privatim,  vel  secum,  vd 

archidiaconi,  Sign.  Gaufredi  archidiaconi,  Signum  cum  ministris,  usque  ad  secretam  :  postea  dicto 

Guidonis  archidiaconi,Signum  Henrici  thesaurarii,  solemniter  quod  necessarium  fuerit  officio,  cum  ad 

Signum  Garnerii  cantoris.  Sign.  Guiniberti  succen-  secretas  venerit,  prius  secretam  beatse  Mariae  cele- 

toris,  Signum  Johanniscapellani,  Signum  Gualterii  brabit ;  et  post  perceptionem  Dominici  corporis  e( 

presbyterorum.  Sigiium  Petri,  Signum  Guarnerii,  sanguinis  similiter  privatim.sicutofficiumcelebra- 

SigoumHadulfidtaconorum.  Sig.  Stephani,  Signum  vit,sicpostcommunionemcumcollectaconsumma> 

Renaldi,  Signum  Hogerii  subdiaconorum.  Signum  vit.  Ad  tanti   celebratiooem  mysterii  Guarnerus 

Balduini,  Sig.  Hugonis, Sig. Milonis  acolythorum.  g  illustris  de  Altreio  donavit  ecclesifie  Mauri   monti^ 

Actum  est  hoc  anno  Incarnati  Verbi  1140,  episco-  majorem  partem  decimae  qufle  ad  ipsum  pertinebat 

patus  autem  nostri  decimo.  de  villa  quse  dicitur  Super-turbam,  pro  remedio 

YII.  animae  iusB  etElisabethuxoris  suae,  etantecessorum 

Fundatio  GaufridiCatalaunensis  episcopi  in  abhalia  suorum  et  filiorum,  atque  libera  donatione  confir- 

Mauri-montis,  mavit.  Si  quis  vero,  quod  non  optamus,  hoc  nostrs 

(Anno  1442.)  constitutionis  privilegium  pro  nihilo  ducere  et  banc 

[Ilnd,,  col.  472,  ex  autographo.J  memoriam  beat»  Marise  vilipendere  ausus  fuerii, 

In  nomine  Patris,  et  Filii,  et  Spiritus  sancti,  ego  ex  parte  Dei  et  ejusdem  matris  Domini  nostri  ana- 

JoFPRiDus  Dei  gratia  Gatalaunensis  Ecdesiae  epi-  thema  sit. 

scopus.  Actum  est  hoc  in  prffisentia  nostra  Hemis  metro- 

Quae  Spiritus  sanctus  per  manus  meas  dignatur  poli,  viNonasMartii,  annoIncarnat.Dominicsiiil, 

operari,  quo  ratum  sit  in  perpetuum,  litteris  man-  epactaxi. 

dare  decrevi  ex  coosilio  venerabilium  fratrum,  sci-  Hujus  rei  testes  sunt  prcedicti  abbates,  et  Wall^ 

licet  Anselmiabbatis  sancti  VincentiiLaudunensis,  q  rius  filius  noster,  ipsius  Warnerifrater  :Balduinas 

Nicolai  abbatis  Sancti  Nichasii,  WlUelmi  abbatis  decanus  (41),  Petrus  monacbus,et  multi  alii. 

(41)  Decanus  non  ecclesiffi  oathedralis,  sed  aliusforte  ejusdem  oiritatis  ecclesi». 


▲NNO  DOIIINI  MCXUl 


STEPHANUS 

PARISIENSIS  EPISCOPUS 


NOTITIA 

{Gallia  ChristianajUOY.  edit.,  tom.  VD,  col.  59) 


Stephanu8l,quemnonnulliPbilippiIautLuclovici  D  decanum  fuisse  tradidere,  verius  ex  antiqua  et 

Crassi  regum  Franci»  natum  perperam  asseruot,  illustri  familiaSilvaneclensigenituserat.qucPran- 

alii  non  minus  mendose  ex  gente  Garlanda  ortum,  ci»  buticularii  oflBciosubprimis  terti»  dynastiasre- 

fratremque  Anselli  senescalli  et  Stephani  de  Gar-  gibus  condecorata  fuit,  prout  testantur  chartularia 

landa,FranciaBcancellarii,archidiaconiParisiensi8,  Sanctae  Mari»  Corboliensis,  et  abbaliarum    Edera- 

quod  peccandi  forte  ansampr»buit  eis  qui  errantes  censis,  S.  Victoris  Parisiensis  et  Caroli  loci,  in  cujus 

in  nomine,  huncpontiflcatusdignitatehonestalum,  fundationeGuillelmi  Lupi  Silvanectensisfralcrnun- 

illum  vero  cancellarium  Franciae  Aurelianensemque  cupatur,  filius  quippe  Guidonis  Silvanectensis,  aliis 


i401 


NormA. 


i40S 


de  Turre,domini  de  Chantilly  et  d'Ermenonville,ac 

BerthflB  uzoris.  Inomnidisciplinarum  genereezcul 

tus  fit  archidiaconusParisiensiSjinde  defuDCtoGir^ 

berto  statim  subrogatus  episcopus,  vix  cathedram 

adeptus  est,  cum  ob  singularem  quo    Victorinos 

prosequebatnr  amorem  largitus  eis  est,  capitulis 

quorum  intererat  asseiiiientibus,  annuum  reditum 

priebendarum  vacantium,  tam  in  ecclesia  majore 

S.  Mariffi  quo  potiebatur  ecclesia  S.  Joannis  Ro- 

tundi,  quam  ineccl.  S.  Marcelli,  S.    Germani  An- 

tissiodorensis,  S.  Glodoaldi,  et  S.  Martini  de  Gam^ 

peilis  :  ecclesisB  autem  Sancti  Joannis  Rotundi  in 

compensationem  dedit  unam  praBbendam  anno  i  124 

episcopatusprimo  (i).Ganonici8  Ecclesi»  Parisien- 

sis  eodem  anno  nonnulla  concessit  instrumenta,ez 

quodhaud  temere  colligiturcoeptam  tunc  esse  com- 

munemintercanonicosmensam.  Fossatensibus  mo- 

nachis  deditecclesiam  de  Boissiaco.  Pontisarensibus 

donationem  S.Pr«jecti  de  Turno  confirmayit.Gon- 

▼entionem  inter  Matthffium  priorem  Sancti  Martini 

a  Campis,  etBurchardumde  Montemorenciacosta- 

bilivit.  Unus  est  ex  episcopis  quibus  Galiztus  papa 

mandaTit  vu  Kalend.  Sept.  ut  interdictum  ob;in- 

cestuosasnuptiasGuilleJmiNorthmanni|cum  filia  co- 

mitis  Andegavensis  latum  in  suisparochiisfacerent 

observari  (2).Subscripsitdiplomati  Ludovici  Grassi 

bona  Prffimonstratensium  confirmantis  an.  1125. 

Controversiam  habuit  adversus  Theobaldum  Note- 

rium  archidiaconum,  qui  multa  ultra  muneris  sui 

poiestatem  aggrediebatur.Ad  causam  definiendam 

Toeavit  abbates  etdericos  Parisienses,  qui  parati 

erant  ad  sententiam  ferendam,  cum  Theobaldus 

summi  pontificis  provocayitjudicium(3).  Gontinuo 

episcopus  et  archidiaconus  Romam  petiere,  quos 

inter  arbitri  a  summopontifice  delegati  pacemcom 

posuere  Honorii  pontificatus  an.   tertio.  Exortum 

quoque  inter  episcopum  et  canonicos  ecclesiaB  Pa- 

risiensis  (4)  ob  scholaresinclaustro  habitantes  dis- 

sidium  compescuere  Sugerius  S.  DionjsiietGildui- 

nus  Sancti  Victoris  abbates  cum  Thoma  priore  et 

Roberto.  Anno  eodem  cumStephanusin  Victorinos 

pronus  prffibendam  ecclesiae  suae  tradere  iis  ten  tasset 

obTiam  ivit  rex  Ludovicus  ft),  vetans  ne  quid  in 

Ecclesia  Parisiensi  minueretur,  nec  canonici  regu- 

iares  prflsbendam  in  ea  obtinerent :  quo  metuens 

diplomate  episcopus  nelil^ertas  ecclesiaB  labefacta- 

retur,  ilii  et  ejus  terr»  sacris  interdixit,  idem  mi- 

nitantibus  et  archiepiscopo  Senonensi  etepisco))o 

Garnotensi.  Rex  vicissim  nec  episcopo  nec  ejus  bonis 

hospitibus  et  colonis  pepercit,  temporaiesque  redi- 

tus  manu  regia  invasit.  Quaqropter  Stephanus  ad 

cpem  sibi  ferendam>tamepiscopos  su»  provinci», 

quamabbates  apudGistercium  tum  convocatos  ap- 

pellavit,  rogavitque  ut  pro  spiritali  fraternitate, 

quam  cum  rege  contraxerant  eum  obsecrarent,  ut 

(1)  Hist.  Ecclesiae  Paris.  t.  U,  pag.  23. 

(2)  Spicileg.  t.  IH,  p.  149. 

(3)  Hist.  Ecclesiffi  Paris.  t.  H,  pag.29. 

(4)  Ibid.  p.  31. 

(5)  Ibid.  p.  25. 


A  pacem  secum  componeret,Dum  haec  agebanturLu- 
dovicus  acceptis  ib  Honorio  litteris,  quibus  ab  in- 
terdicto  absoivebatur^  ferocior,  neminem  audivit. 
Rursus  igitur  a  Stephano  ad  Cistercienses  perfu- 
gium.  Ea  de  re  ad  summum  pontificem  scripsere 
Hugo  Pontiniacensis  et  Bernardus  GlaraB-Vallensis 
abbates,  scripsitet  GaufridusGarnotensisepiscopus 
litteras,  quas  habes  apud  S.  Bernardum  (6). 

Eodem  anno  cum  Thoma  priore  Sancti  Victoris 
testis  fuit  Stephanusdonatffimense  Dec.  a  canonicis 
Senonensibus  ecclesifie  Sancti  Salvatoris  canonicis 
regularibus  Sancti  Joannis  apud  Senonas  degenli- 
bus.  Habitaest  die  13  Januarii  1128  synodus  Tre- 
censis  pro  militibus  Templi,  cui  adfuit  Stephanus. 
Gisterciensum  abbatum  litteris  factus  forsanmitior 

3  Honorius,  simulque  permotus  malis  quae  adversarii 
Stephani  regia  subnixi  auctoritate  in  Ecciesia  Pari- 
siensi  moliebantur,  Parisiensi  capitulo  deditlitteras 
vi  Nonas  Martiian.  1129(7),  quibus  vetabat  nequid 
in  Parisiensi  Ecclesia  immutarent  absque  episcopi 
consensu  etrescindebatquidquidexquo  Stepbanus 
coeperat  esse  episcopus^  in  ej  us  prffijudicium  erat  ab 
iis  constitutum. 

Interf  uit  Stephanus  die  Paschs  e  j  usdem  anni  coro  • 
nationi  Pliilippi  regis  Ludovici  Grassi  primogeniti. 
Hoc  etiam  anno  celebratur  a  Matthseo  episcopo  Al- 
banensi  sanctas  sedis  legato,  olim  priore  Sancti 
Martini  a  Gampis,  consilium  Parisiis  in  monasterio 
Sancti  Germani,  ubi  Argentolium  restituitur  S. 
Dionjsio  petente  Sugerio  abbate.  Huic  adfuit  Sle- 
phanus  et  subscripsit  litteris  Ludovici  VI  hac  de  re 
datis.  Malum  acerbum  anno  ilSO  Gallias  afQixit ; 
Parisiensesprffisertimigne  sacro  vorabantur.Quam 
ut  ablueretluem  Stephanus,opem  sancta^GenoyefsB 
implora  vitfSoiemnem  indix  it  s  upplicationem ,  in  qua 
ad  tactum  sanctarum  rehquiarum  sanati  asgroti  : 
hujus  in  memoriam  miraculilnnocentiusU  annose- 
quenti  festum  Miraculoruna  instituit,  nec  procul  a 
basilicamajoreexstructaseurestitutaecclesiaSancta 
GenovefaB  Ardentium,  ab  »gris,  qui  ardentes  dice- 
bantur,  nuncupatffi. 

.  Remis  sjnodum  habuit  Innocentius  mense  Oct. 
anno  1131,  inquapacem  interregem  Ludovicumet 
Stephanum  conciliavit ;  dignitatienim  regis  consu- 
lens  et  libertatiEcciesiaB,  a  capitulo  Parisiensi  prae- 
bendam  petiit,  quam  canonicis  Sancti  Victoris  liben- 

^  ter  concessere  (8),8icquea  dissidiishisce  quies  fuit. 
Stephanusin  Martyrologio  Ederensi  legitur  hanc 
abbatiamannoll32con8truxis8e,ordinemsecundum 
RegulamS.  Benedicti  sanctimonialibusstatuisse.et 
auctoritate  apostohca  Innocentiipapae  subanathe- 
mate  ne  mulieres  ejicerentur  firmavisse,  multaque 
alia  bona  innumerabilia  eis  fecisse,  Anno  eodem 
StephanomandavitInnocentius(9),  ut  Archembaldo 
Aurelianensi  subdecano  et  sociis  honores  et   bona 

(6)  Epist.  45,  46,  47,  49. 

(7)  Hist.  EcclesiflB  Paris.  t  H,  pag.  27. 

(8)  Ibid.  t.  II,  paff.  28. 

(9)  Spicileg.  t.  UI,  pag.  154  et  seq. 


1403 


STEPHANUS  PARISIENSIS  EPISCOPUS. 


14N 


ablata  restltui  satageret.  Scripsitet  ut  interdietuin 
ecclesias  Sanctffi  Genoyef»  a  se  infliotum  solve- 
ret. 

Giroa  ad  tempus  Stephanus  episcopus  querelam 
habuit  cum  SiephaDo  de  Garlauda  archidiacono, 
Heurici  archiepiscopi  Seoonensis  con8anguineo,qui 
horrenda  perpetrarat  facinora  in  terra  Sancti  Ger- 
mani  Pratensis  (10),  quam  ad  ezaroinandam  Pru- 
vinum  vocatus  a  metropolita venire  renuit,  ne  con- 
trahonoremetdignitatemParisiensis  Ecclesiffi  obe- 
diret.  Hanc  autemBernardiabbatis  Glaree-Vallensis 
arbitrio  de  consilio  Gaufredi  Garnotensis  termina- 
tamfuis8everisimileest(li).  Tis  quoquetemporibus 
Galo  Parisiensis  scholse  magister a  Stephano  ezcom- 
municatusobgra^issimam,  qiiam  Algrinocancellario 
Ecclesiee  intulerat  injuriam  ad  Henricum  archiepisco- 
pum  Senonensem  provocavit,  et  post  ad  legatum 
sedis  apostolicffi,  quibus  respondit  Stephanus,Hcn- 
rlco  quidem,absqueassensuipsius  nonpotuissead 
tribunal  suum  vocare  causam  Galonis  ez  ezcommuni- 
cati  ;legato  vero,  Galonem  ejusque  socios  absolvere 
nonposse  antcsatisfactionem,  paratumque  se  esse, 
cum  nonnisi  de  regis  et  episcopornm  consilioege- 
rit,  acauctoritateetpraeceptopaps  Galonem  ezcom- 
municaverit,  coramlegato  etipso  papastare,suam- 
que  auctoritatem  tueri.  Monachis  S.  Martini  de 
Campis  dedit  anno  i  i33episcopatus  nono,  ecclesiam 
Sancti  Dionysii  de  Carcere  cum  omnibus  ad  eam 
pertinentibus  et  preebendam  in  basilica  majore ; 
quam  quidem  ecdesiam  a  lalcis  acceptam  Ludovicus 
rez  ei  dimiserat,  ut  monachis  traderet,qui  vicissim 
virginibus  instituendis  tradiderunt  ecclesiam  quam 
habebant  in  inonteMartjTum.Ezstatetiamnummo- 
nachorum  Cluniacensium  prioratus. 

Anno  eodem  Thomas  prior  S.  Victoris  occisusest 
xniKalendas  Septerobr.  ;  cujuscsdesplurimascon- 
civit  turbas.  Perrezerat  Stephanus  ad  Calam  ad 
abbatiam  Monialium  emendandametordinandam, 
habebatque  In  coroitatu  magistrum  Thomam  ;  in 
reditu  vero  juzta  S.  Stephani  castrum,  quod  Gor- 
niacum  dicitur,  subito  a  nepotibus  Theobaldi  ar- 
chidiaconiinsidias  episcopo  in  via  struentibus  as* 
sultum  passus  estdie  Dominica,  qui  cuminermes 
invasissent  prmdictum  Thomam  interfecerunt  (12) 
Tam  atroci  scelere  perculsus  Stephanus,  Parisios 
reversns,  subito  auctores  analhemate  percus8it,ar- 
chipresbyterisque  mandavit,utlatam  ab  ipsoezcom- 
municationis  sententiam  promulgarent  (13).  H»c 
iisdem  peneverbisscripsitadGaufridum  episcopum 
Garnotensem  emonasterioClareevallensi^quo  tffidio 
se  receperat  post  lalam  in  hujns  sceleris  auctores, 
ezcommunicationis  sententiam  (15),  simulqueGau- 
fridum  invitavit  ut  ad  se  veniret  solandum,  quidio 

(10)  Spidleg.  pag.  159,  160,  161. 

(11)  Ibid.  pag.  155,  156,  157,  158. 
(i2)Ibid.  t.  III,  pag.  163. 

(13)  Duchesne,  t.  IV,pag.746. 

(14)  Not.  in  S.  Bernard.  col.  Lviii. 

(15)  Bernard  ep.  159. 

(16)  Ibid.  ep.  158. 


A  lali  negotio  facto  opus  esset  deUberaturas.  Seripsit 
pariter  ad  Innocentium  summum  pontificem  (1 5)  do- 
loris  et  luctus  plenani  epistolam,  in  qua  InnoceDtiam 
imprimisobsecrat  nese  verbis  Theobaldi  Nolerii,  si 
ipsum  adeat,  circumveniri  sinat,  suas  quoqae  Ber- 
nardus  litteris  Stephani  adjecit  litteras  (16),  quibut 
permoto  pontifici  plaouit,  ut  eptscopi  ad  qoos  ei 
causa  exspectabat,de  tanto  flagitio  j  udicium  ferrent 
Innocentii  litteris  (47)ezcitatiGalliffi  episcopi,  apod 
Jotrum  nonprocula  Matrona  flumineconvenerunt 
Quid  in  consilio  decretum  sit  non  facile  dicto  est, 
hujusenim  actainterciderunt,8ed  sententiam  episco- 
porum  confirmavit  Innocentius,  novasque  insaper 
parricidis  irrogavitpoBoas.  Occisoperhffic  tempora 
ab  adfersariis  Archembaldo  Ecclesi»  Aurelianensis 

B  subdecano,  eo  fermetempore  quo  Thomas  Victori- 
nus,  cum  caedis  auctores  in  conventu  cardinalium 
damnati  veniam  deprecati  fuissent,  ad  flagitium 
ezpiandum  delegavit  summus  pontifez  Stephanum 
etGaufridum  quibus  etsignificavitlatamaseineos 
sententiam  litteris  datis  Pisis  vi  Idus  Januarii,anoi 
8cilicetll34  (18).  Monasterium  Sancti  Eligii  Fossa- 
tensibus  a  Galone  olim  minus  canonice  dooatum 
cum  Stephano  restituisset  Theobaldus  abbas  (19), 
Stephauus  diu  retenturo  ecclesiffi  Fossatensi  iterum 
donavit  anno  1134,episcopatus  undecimo.  Pactum 
iniit  cum  Ludovico  regepro  quodam  fossato  sitoin 
suburdio  Parisiensi,  Gampello  dicto.hisconditiooi- 
bus  ut  duas  partes  rez,episcopusvero  tertiamobti- 
neret,  anno  1136  (20).  Insequenti  cum  monaehi  et 

C  canonici  ajurisdictione  et  potestate  episcoponiffl 
subtrahereseconarentur,  ablnnocentio.vu  Kalend. 
Aprilis  anno  1137  obtinuit  litteras,  quibus  eoclesic 
et  mouasteria  notataetiamprivilegiosumaii  ponti- 
ficis  in  potestateetjurlsdictioneParisiensisepiscopi 
permanerent.  Eodem  anno  subscripsit  chart»  Lu- 
dovici  VI,  privilegiaepiscoporumprovinciffiBurde- 
galensi8conftrmantis(81).  LudovicoYI.  raorientivu 
Kalend.  Augusti  adfuit,eumqueadmeliorem  vitam 
accinzit.  Donum  Hugonis  Tiroli  de  ▼illa  BofesmoDt 
monachis  SanctiMartinifactum  confirmavft.Resti- 
tutas  monialibus  de  Edera  decimas  largitns  est 
anno  1 138,donumque  ecclesiffi  Garoliloci  a  Gnilldmo 
germano  factiim  confirmavit.  Prior  atui  Sancti  Nicolai 
de  Aciaco  ecclesias  parochiales  de  Oerenciaco  et 

j)  Garrona  in  sua  dioecesi  asseruit  an.  1140  (tt).  Me- 
moratur  et  in  charta  Ludovlci  VII  regis  datoanno 
1141,  regniquinto,  qu»  asservatur  in  histosiamss. 
S.  Victoris.  Quantffiautem  apud  summum  f>ontificem 
Innocentium  fuerit  ezistimationis  Stephanus^plores 
ad  eum  probant  epistolffi,  prffisertim  18  et  19,  a 
quo  ob  institutosin  ecdesia  deDogilo  presbyteros 
incoDsuItis  Sancti  Florentii  monachis,  quoramia- 

(17)  Not.  in  S.  Bernard.  col.  liz. 
(18)Hi8t.EccIes.  Paris.  t.  II,  pag.  50. 

(19)  Ibid.  p.   50. 

(20)  Hist.  Eccles.  Paris.  t.  n,pag.  39. 

(21)  Labb.  Melanges  cur.  pag.  608. 

(22)  Hist.  sancti  Martini  a  Campis,  pag.  296. 


1405 


NOTITIA. 


1406 


tererat  reprehensus  legitar  in  tabulario  hujus  mo-  A 
nasterii.  Dedieetanno  obitus  Stephani  nonconstat 
apud  auctores  et  monumenta,  iv  Kal.Aug.  mortem 
oppetiisse  volunt  Victorini.  Joannes  hujus  domus 
scriptor  hsc  de  ejus  obitu  scribit :  «  Hoc  tempore 
obiit  Stephanus  Parisiensis  episcopus,  et  sepultus 
est  in  moDasterio  Sancti  Victoris  Parisiensis,  io 
mediochori.Etsuper  tumulumejus  scripti  suntver- 
8US  hi : 
Hic  jaeet  inter  ores  Stephanus,  qui  Parisiensis 

Exstitit  ecclesix  pastor,  et  hujus  ovis. 
Huncinopem,parvamque,  novamquepiuspater  auxit 

Extulit,  ornavil  rebus,  honore,  libris. 
Multa  dedit  multiSy  se  nobis,  plusque  daturus, 

Si  dare  plus  posset,  qui  sua  seque  dedit,  » 

Hujus  quoque  preesulis  memoria  celebratur  ad  g 
^v  Kal.  Augusti  in  obituario  Victorino  his  vetbis  : 
«  Quarto  Kal.  Augustianniversarium  pieB  recorda- 
tionis  Stephani  Parisiensisepiscopi.qui  in  vita  sua 
hancnostramecclesiammirabiii  affectu  sinceraedi- 
lectionis  amplectens,  multa  et  magna  ei  beneficia 
conferens  ;  dignum  et  perpetuum  sui  nominis  et 
amoris  memoriale  posteris  dereiiquit ;  siquidem  io 
omnibus  ecclesiis  inquibus  praebendae  sunt,  nobis 
in  singulis  praebendas  singulas  dedit,  in  seniori 
ecclesia  B.  Marias  Parsiiensis  prsebendam  unam,in 
ecclesiaSaactiMarcelli;  Sancti  Germani  Antissio- 
dorensis,  Sancti  Martini  de  Campellis  prffibendam 
unam  ;  dedit  etiam  nobis  in  omnibus  supradictis 
ecclesiis  annaalia  pr6Bbendarum,libros  quoque  opli- 
mos,  quos  sibi  paraverat^  moriens  nobis  reliquit : 
hujus  itaque  tanti  viri,  tam  speciaiis  amici  anni-  ^ 
versarium  per  singulos  annos  specialiter  et  solemni- 
tercelebrandum,etcummagnadevolionefaciendum 
est,  et  ante  missam  commendatio.  Statutum  est 
etiam,utpro  ejus  animapraebenda  una  integrasin- 
guhs  diebus  ad  eleemosy nam  prsebeatur,  et  pauper 
unus  per  singulos  annos  ez  integro  vestiatur,  et  in 
dieanniversarii  ejus  centum  pauperes,  pane  vino 
et  carnibus  reficiantur.  Anniversarium  patris  et 
matris  ejusdem.  [tem  anniversarium  Bartholomsei 
Catalaunensis  episcopi  nepotis  ejusdem.»Mense  ta- 
men  Aug.non  obiisseStephaDum,sed  Maio,constat 
ex  Neerologio ecclesiee  ipsius Parisiensi8,ubi  legitur : 
«  11  NonasMaiide  domo  SancteeMariadobiitStepha- 
nus  episcopus,qui  dedit  nobis  sexaginta  solidosde 
reditu  aitaris  ad  stationem  quatuor  ferculorum  in  ^ 
festivitate  sancti  Auguslioi :  dedit  etiam  nobis  septem 
modios  frumenti  ad  panem  Quadragesim»,  et  qua- 

(23)Spicil.  t.  11,  p.  809. 

(24)  Hist.  dom.  Franc.  t.  VI,  pag.  250, 


tuor  pallia,  et  duo  dalmatioa,  et  tunicam  unam,  et 
duos  urceolos  argenteos  cum  acerra  argentea.» 

Stephani  autem  I  hic  esse  mentionem  probat 
charta  donationum  abipso  factarum  Ecclesiffi  suse 
anno  ii24.  Obiit  ergo  Stephanus  pridie  NonMaii, 
sed  cujus  anni  hoc  opus,  hic  iabor.  Attamen  ex 
litteris  Innocentii  datis  anno  il41  Gilduino  Sancti 
Victoris  abbati^etex  chartaLudoviciVlI,  dataanno 
regni  ejus  v,  in  quibus  sit  Stephani  mentio,  liquet 
Stephanum  adhuc  superstitem  anno  li41,  mense 
Augusto.  Quinetdecimas  injusteamilitibus  tentas 
et  restitutas  sanctimonialibus  EderaB  contulit  anno 
ii42,  ex  chartulario  Ederensi.  £t  certe  in  brevi 
Chronico  ecclesiae  Sancti  Dionysii  (23)  legilur  : 
u  M.CXLII.obiit  Stephanus  episcopus  Parisiensis.  » 
Non  quiilem  me  latetejus  tumulo  inscnlptam  nuno 
hanc  inscriptionem  :  «  Hic  Jacet  felicis  memorifls 
reverendus  pater  et  Dominus  Stephanus  quondam 
Franciae  cancellarius,  post  episcopus  Parisiensis, 
hujusdomus  speoialis  benefactor,  qui  obiit  anno 
Domini  M.  CXL.  ui,  Kalendas  Augusti.  »  At  primo 
recentius  est  epitaphium,  in  quo  dum  reficitur  tu- 
mulus,  et  novum  inscribitur,  erratum  esse  quivis 
vel  mediocriter  eruditus  perspiciet.  SeoimdoSte- 
phanusnusquam  cancellarius :  fuit  in  nulla  quippe 
charta  vel  Philippi  regis  vel  Ludovici  sexti,  aut 
Ludovici  Junioris  hunc  reperies  eo  nomine  suscri- 
psisse.  Stephanum  quidem  cancellariomm  numero 
accensent  uterque  Quercetanus,MabiIIonius,  D.  du- 
Fourm\  PP.  Angelus  et  Anselmus  (24)  :  at  pace 
horumce  scriptorum  dixerim,  Stephanum  Silvane- 
ctensem  confuderunt  oum  Stephano  de  Garlanda, 
qui  ipsis  fatentibus  PP.  Angelo  et  Anselmo  (25)  jam 
oancellarii  munus  obibat  anno  1106,  quo  quidem 
anno  et  sequen  tibus  Stephanum  Silvaneotensem  can- 
cellarium  volunt  alibi.  Sed  nec  fuitdecanus  Aure- 
lianensis,  quod  soli  de  Garlanda  convenit.  Non  mi- 
rum  igitur  peccatum  esse  in  die  et  anno  in  epita- 
phioa8signati.Stephani  corpus  integrum  repertum 
est  annoI5i5,  quando  novae  fundamenta  ecclesiae 
posita  sun  t. 

Exstat  tomo  IV  Scriptorum  Historiae  Francorum 
a  Duchesnio  editorum  de  morte  Stephani  ad  Pa* 
risienses  oanonicos  Hugonis  de  Dociaco  Senonen- 
sis  archiepiscopi  epistola,  in  qua  patrem,  ordi- 
natorem  et  doctorem  sibi  puero  et  juveni  ereptum 
plangit  eosque  ad  concordiam  et  unitatem  hor- 
tatur. 


(25)  Ibid.  p.  36. 


1407  STEPHANUS  PARISIENSIS  EPISGOPUS.  1408 

NOTITIA   LITTERARIA. 

(HisUliU&raire  de  la  France,  t^XII,  p.i53.) 


Les  ^crits  d'EtienDe  de  Senlis  qae  les  temps  ont  ^pargn^s  sont  moins  propres  k  nous  donner  uoe 
haute  id^e  de  sa  litt^rature  q\i'k  nous  faire  connattre  ies  principaux  traits  de  sa  vie  et  les  ^v^nemeDts 
les  plus  remarquables  de  son  ^piscopat.  Le  tout  ne  consiste  qu^en  quelques  lettres  assez  conrtes  et  de 
chartes.  Pour  ne  pas  interrompre  la  chalne  des  faits  ^nonc^s  dany  ces  deux  genres  de  productions,  noui 
les  rapporterons  suivant  Tordre  chronologique,  au  lieu  de  les  s^parer  en  deux  classes. 

I.  D^termin^  k  r6tablir  l'ordre  dans  son  dioc^se,  notre  pr61atcrut  devoir  commencer  par  lechajiitre 
de  sa  cath^drale.  Les  chanoines  s*^taient  relftch^s  tellement  sur  rarticle  de  la  vie  commune,  que  pliisienn 
avaient  quitt^  ie  clottre  pour  vivre  dans  des  maisons  particuli^res.  Etienne,  pour  les  cngager  k  se 
rejoindre  k  leurs  confrferes,  gratifiason  chapitre  d*unerente  de  sept  muids  de  ble  destin^s  k  faire  du  paia 
durant  le  cardme  pour  les  seuls  chanoines  domicili6s  dans  le  cldftre.  L*acte  de  cetle  donation,  date  de 
l*an  4424,  fut  suivi  trois  ans  apr6s,  d'un  autre,  par  lequel  Etienne  transf^re  dans  un  lieu  voisin  de  son 
auditoire,  T^cole  publique  qui  6tait  dans  le  cloltre.  De  ]k  TEcole  du  parvis. 

II  La  m^me  ann6e  (4124)  il  signala  sa  liberalit^  envers  d'autres  chanoines  dont  la  ferveur  n^arait  nul 
hesoin  d'dtre  excitde  par  un  semblable  attrait.  Nous  voulons  parler  des  chanoines  r^^uliers  de  Saint- 
Victor.  Voici  en  quoi  consistait  le  bienfait.  Deux  prdtres  qui  desservaient  T^glise  de  Samt-Jean  le  Rond, 
qu'on  croit  avoir  6t6  1  ancien  baptist^re  de  Paris,  ^taient  en  possession  de  percevoir  Tanniversaire,  c'estr 
k-dire  I'ann^e  de  chaque  canonicat  de NotreDame.  EUenne,  du  consentement  de  son  ehapitre, 
transporta  ce  droit  aux  Victorins  par  une  charte  sign6e  de  Bernier  dojen,  d'Adam  pr^antre,  d^Etienne 
et  de  Thibaud  archidiacres,  de  huitchanoinestantprdtres  que  diacres,  etde  trois  enfants,  pueri  (26),  c*esl- 
^dire  de  jeunes  chanoines  qui  n*6taient  pas  dans  les  ordre   sacr^s. 

III.  Mais  en  mdme  temps  pour  d^dommager  les  desservants  de  Saint-Jean  le  Rond,  i1  fit  exp^dier  une 
autre  charte  par  laquelle  il  leur  donne  une  pr^bende  delacath6drale,sanstoutefois,  y  est-il  dit,qu*a  raL^oo 
de  cette  donation  ils  puissent  se  qualifier  chanoines  de  NotreDame,  et  k  la  charge  d'y  venir  faire  le  ser- 
vice  de  semaine  k  leur  tour.  Comme  il  avait  pareillement  k  indemniser  son  chapitre  pour  la  pr^bende 
d^membr^e,  il  iui  accorde  par  le  m6me  acte  le  droit  d'instituer  lesdit  desservants  et  de  les  destituer.  On 
voit  au  bas  de  cette  pifece  les  mtoes  souscriptions  que  dans  la  pr^c^dente.  L'une  et  Tautre  ont  ^16  pablito 
par  le  P.  Dubois,  dans  le  second  tome  de  son  Histoire  ecdisiaiiique  de  Paris  (p.  94). 

Etienne,  apr^s  avoir  investi  les  Victorins  du  droit  d'annate  dans  sa  cath^drale,  voulut  encore  qu'ils  ▼ 
poss6das8ent  un  canonicat.  Mais  il  ne  trouva  pas  sur  ce  pointla  m6me  complaisanee  dans  son  chapitre.  11 
y  eut  de  la  part  de  quelques  chanoines  des  oppositions  dont  les  suites  devinrent  tr^s-fAcheuses  par  Tinte^ 
▼ention  du  roi.  II  ne  reste  aucun  des  ^crits  compos^s  par  notre  pr^lat  dans  ce  d^mdl^. 

IV.  UMque  de  Paris  n'eut  pas  qu'une  affaire  disgracieuse  k  fa  fois.  Dans  les  m^mes  temps  deux  de  ses 
archidiacres,  dont  il  avait  voulut  r^primer  les  exc^s,  se  soulv^reot  contre  lui,  et  mirent  le  comble  k  ses 
chagrins  (27).  Le  premier  6tait  Etienne  deGarlande.  D^  le  commencement  de  T^piscopat  d^tienne,  Tabb^ 
de  Saint-Germain  des  Pr^s  avait  port^  des  plaintes  juridiques  k  ce  pr^lat  touchant  des  incendies,  des 
sacril^ges,  des  homicides,  et  d'autres  forfaits  commis  par  les  gens  de  cet  archidiacre  sur  les  terres  de 
Tabbaye.  Cite  k  raudience  ^piscopale  Taccus^  demanda,  pour  se  d^fendre,  du  temps,  un  lieu  s(ir  et  dd 
saufconduit.  Tout  cela  lui  rut  accord^  ;  mais  aprfes  avoir  obtenu  ddais  sur  d^iais,  voyant  qu'on  se  dispo- 
sait  k  proc6der  contre  lui  par  contumace,  il  s'avisa  d*un  exp^dient  tr6s  familier  pour  lors  k  ceux  qui  se 
d^fiaient  de  labont^  de  leur  cause.  Ce  futde  mettre  sa  personne  et  son  bien  sous  la  protection  du  sainl- 
si^ge.  L'affaire  cependant  n'en  alla  pas  moins  son  train.  Sans  ^gard  pour  cet  apel  rrustratoire,  Gildnio, 
abb^  de  Saint-Victor  et  official  de  T^v^que,  prononca  contre  rarchidiacre  une  sentence  par  laquelle  il  mil 
sa  terre  en  interdit.  Garlande,  loin  de  plier,  se  pourvut  devant  I  archev^que  de  Sens,  Henri  Sanglier,  son 
parent  Le  recours  est  admis.  Henri  mande  k  T^vdque  et  k  Garlande  de  se  rendre  la  veille  de  rAscensioa 
k  Provins  pour  y  plaider  leur  cause.  La  r^ponse  de  notre  pr6lat,  ins^r^e  dans  le  troisifeme  tome  du  Spid- 
ihge  (p.  462),  fut  telle  qu'on  devait  Tesp^rer.  Aprfes  avoir  expos61es  faits  comme  on  vient  de  les  rapporter, 
il  dj^clare  &  son  m^tropolitain  qu'outre  lemoyen  de  r^cusation  qui  rdsultedesa  parent^avec  rarchidiacre, 
il  n'est  point  en  droit  d'6voquer  une  pareille  cause  ii  son  tribunal.  On  ignore  quelles  furent  les  suites  de 
cette  affaire,  mais  il  est  certain  qu'elle  finit  par  la  r6duction  du  coupable. 

V.  Thibaud  Notier,  laulre  rebelle,  Fut  plus  difficile  k  subjuguer,  et  poussa  les  choses aux  demi^res 
extr4mit6s  avant  que  de  se  rendre.  Son  premier  crime  ^tait  des  concussions  criantes  qu'il  exer^it  k  h 
faveur  de  son  minist^re.  L'6v6que  employa  la  yoie  de  Tinterdit  pour  les  faire  cesser.  Thioaud  ne  manqia 
pas  d'en  appeller  k  Rome  (28).  Matthieu  d^Albaneet  Pierre  de  L^on,  16gats  en  France,  furent  charg^s  ptr 
le  pape  Honor^  0  de  termmer  cette  affaire  sur  les  lieux.  Ces  commissaires  rendirent  une  sentence  par 
laquelle  ils  fixaient  et  liniitaient  les  droits  de  Tarchidiacre  bien  au-dessous  de  ses  pr^tentions.  Thibaod 
parut  s'y  soumettre  ;  mais  int^rieurement  il  ne  pouvait  dig^rer  un  6chec  ausi  funeste  A  sa  cupidit^.  Ses 
neveux,  nonmoinsavaresquelui,mais  plus  audacieux,  r^solurent  de  se  venger  sur  les  promoteurs  da- 
jugement.  Thomas  prieur  de  Saint  Victor,  Vkme  du  conseil  de  T^vdque,  fut  Ta  premi^re  victime  de  Icur 
ressentiment.  Comme  il  revenait  de  Chelle  un  Dimanche,  47  aoftt  de  Tan  4l33,  avecle  pr^lat,  ils  foD- 
dirent  sur  lui  et  le  massacr^rent  pr^s  de  Gournai.  Etienne,  de  retour  k  Paris,  fulmina  une  sentence 
d'excommunication  contre  les  meurtriers.  Elle  est  adress^e  en  forme  de  mandement  aox  archiprdtra 
du  dioc^se,  pour  6tre  envoy^e  par  leur  minist^e  k  tous  les  prfitres  de  leur  d^partement.  Le  pr^Iat  y  com- 
prend  non-seulement   les  auteurs    dn  meurtre,  mais  leurs  fauteurt,  ceux  qui  leur  donneront  asile  ou  qoi 

(26)  Du  Gange,  verbo  Puer. 

(27)  Dubois,  BUt.  ecel.  ParU,  t.H,  p.  24. 
(28)/*ui.,p.80,32. 


1400  NOTITIA  UTTERARIA.  iliO 

communiqueront  en  quelque  mani^re  avec  eux.  II  d^fend  k  tout  prdtre,  chanoine,  abb6,  moine,  reclus, 
ermite,  mdme  k  Tabb^  de  Saint-Victor,  de  d^lier  aucun  des  coupables  qui  viendront  se  pr^senter  k  eux 
dans  le  tribunal  de  la  p6nitence,  se  r^servant  k  Ini  seul  le  droit  de  les  absoudre.  Cette  s^v^rit^  du  pr^lat 
ne  servit  qn*k  aigrir  les  assassins,  et  k  tourner  toute  leur  fureurcontre  sa  personne.  Averti  des  embilches 
qu'il8  lui  tendaient,  il  chercha  son  salutdans  la  fuite,  etse  r^fugia  dans  rabbaye  de  Clairvaux.  Ce  fut  de 
\k  qu*il  ^crivit  k  T^vdque  de  Chartres,  GeolTroi,  pour  l'inviler  k-  venir  concerter  avec  lui  les  moyens  de 
faire  r^paration  k  TEglise  d'un  si  horrible  attentat.  Sa  lettre  est  pleine  d'une  vigueur  episcopaie,  et  montre 
en  mdme  temps  la  vive  afQiction  dont  le  coeur  du  pr^lat  ^tait  p^n^tr^.  Elle  se  trouve,  ainsi  que  la  sen- 
tence,  dans  les  grandes  notes  de  Picard  et  de  D.  Mabillon  sur  les  lettres  de  saint  Bernard,  dans  le 
X«  tome  des  Conciies  du  P.  Labbe,  dans  ie  VI«  de  ceux  du  P.  Hardouin,  et  dans  le  second  volume  de 
VHistoire  ^cclesiaslique  de  Pam  par  le  P.  Dubois. 

VI.  Celle  qu'Etieone  adressa  sur  le  mdme  sujet  au  pape  Innocent  est  encore  plus  path^tique.  Aussi 
saint  Bernard  lui  servit-il  de  secr^taire  en  cette  occasion,  motif  qui  a  port^  les  ^diteurs  de  ce  P6re  k  la 
placereutre  ses  lettres  (ep.  159),  «  Pleurez,  mes  jeux,  dit-il,  et  versez  des  torrents  de  larmes,  parce 
que  ma  force  m'a  abandonn^,  et  que  la  lumi^re  qui  m^^clairait,  n^est  plus  avec  moi.  Ce  n'est  pas  le  per- 
sonnage  respectable  qui  vient  de  m'^tre  enlcv^,  c^est  moi-m^me  (^ue  je  pleure...  Ce  ne  soot  pas  en  efTet 
des  larmes,  mais  des  applaudissements  que  Fon  doit  k  celui  qui  ne  vivait  que  pour  J^sus-ilhrist,  et  k  qui 
la  mort  ^taitun  gain.  Mais  j'ai  tout  perdu  en  le  perdant.  U  faisait  les  fonctions  d'^v6que,  et  je  n'en  avais 
que  le  nom.  Meprisant  rhonneurattach^  k  cette  dignit^,  ii  en  supportait  le  poids  de  toutcs  ses  forces. . . 
Toute  mon  Eglise  pieure  avec  moi,  et  n*attend  de  consolation  que  de  votre  bont^  paternelle.  Si  Notier  va 
se  pr^senter  k  vous,  qu'il  sente  que  mon  Seigneur  a  exauce  la  voix  de  mes  pleurs.  Ses  neveux  sont  les 
auteurs  du  meurtre  ;  mais  il  en  est  i'occasion,  et  peut-dtre  Tinstigateur.  y> 


par  les  ordres  du  pape  Innocent,  se  mit  en  devoir  de  punir  les  coupables  (29)  ;  mais  les  peines  canoniques 
auxquelles  ii  les  condamna  parurent  trop  l^g^res  au  pontife^  qui  fit  i^-dessus  dea  reproches  tr^s  vifs  aux 
P^res  de  cette  assembl^e  (30). 

VII.  Ce  fut  eocore  cette  ann6e,  mais  avant  le  meutre  de  Thomas,  que  T^vdque  de  Paris  mit  les  reli- 
gieux  de  Saint-Martin  des  Champs  en  possession  de  T^glise  de  Saint-Denis  de  la  Chartre,  laquelle  ^tait 
depuis  longtemps  entre  les  mains  des  laiques.  La  charte  qu'il  0t  exp^dier  k  ce  sujet  porte  que  cette 
dooation  a  ^t^  faite  du  consentcment  du  roi  Louis  (le  Gros)  et  de  ia  reine  Ad^lalde.  Mais  on  omet  de  dire 
que  ce  n'^tait  que  le  contre-change  de  r^glise  de  Montmartre,  acquise  de  ces  religieux  par  le  roi  et  la 
reine,  pour  en  faire  une  abbaye  de  filles.  Cet  acte,  rapport^  par  le  P.  Dubois  et  dans  le  nouveau  Gallia 
Christiana,  est  souscrit  par  Etienne  de  Garlande  et  Thibaut  Notier,  ce  qui  prouve  que  le  premier  ^tait 
rentr^  en  grftce  avec  son  ^vdque,  et  que  Tautre  n'avait  pas  encore  commis  Vattentat  qui  lui  fit  perdre 
son  b^n^fice. 

VIII.  L'ann6esuivante,  1134,  produisitun  nouvel  ev^nement  f&cheux  pour  ce  pr^lat.  Ce  fut  Tinsulte 
faite  au  chancelier  de  son  ^glise,  par  Galon,  mod^rateur  d'une  ^cole  k  Paris,  insuite  qui  fut  portee  k  son 
tribunal,  et  dont  il  eut  bien  de  la  peine  k  tirer  satistaction  (31).  Ayant  rendu  compte  des  suites  de  cette 
affaire&rarticle  de  Galon  (t.  XI,  p.  416-418),  nous  nous  contenterons  de  rappeler  ici  les  deux  lettres 
qu'Etienne  ^crivit  k  se  sujet. 

La  premi^reest&rarchevdquede  Sens,  pour  lui  prouver  que  Tappel  interjet^  derant  lui  par  Galon 
^tait  nul  de  plein  droit. 

La  seconde  ^crite  au  l^gat  du  saint-si^e,  a  pour  objet  de  jnstifier  rexcommunication  lanc^e  contre  ce 
professeur. 

IX.  Taodis  qu'Etienne  6tait  aux  prises  avec  Galon,  il  exp^dia,  en  faveur  des  religieux  de  Saint-Maur 
des  Foss^s.  une  charte  dont  voici  la  teneur.  Sous  T^vdque  Galon,  un  de  ses  pr^d^cesseurs,  les  reli^euses 
de  SaintEloi  de  Paris  furent  cbass^es,  k  raison  de  leur  mauvaise  conduite,  et  leur  Monast^rc  adjuge  k 
rabbaje  de  Saint-Maur.  Le  z^le  du  pr^lat  s^afiTranchit  en  cette  rencontre  des  formalit^s  de  droit  ;  tout  se 
fit  par  voie  de  fait.  L'abbe  Thibaud  accepta  ce  don  en  1107,  et  le  ffarda  jusqu'a  la  seconde  ann^e  de 
r^piscopat  d'Etienne.  Alors,  press^  de  remords  sur  Tirr^gularite  de  son  acquisition,  il  prit  le  parti  de 
s*en  d^mettre  entre  les  main»  de  r^v^que.  La  d^mision  fut  accept^e,  et  rabbaye  de  Saint-Eloi  demeura 
Tespace  de  neuf  ans  entre  les  mains  d'Etienne.  Lui-mdme  k  son  tour,  ressentit  une  sjnder^se  de  garder  un 
bien  qui  ne  lui  appartenait pas.  Le  pape,  le  roi,  son  chapitre,  et  dautres  personnes  respectables,  ^tant 
venus  k  l'appui  de  ce  scrupule.  il  consentit  k  rendre  cette  maison  k  Tabb^  Ascelin,  successeur  de  Thibaud. 
Cest  ce  qu  if  ^nonce  dans  Tacte  susdit.  par  lequel  il  r^unit  k  Tabbaye  de  Saint-Maur  celle  de  Sain-Eloi, 
sous  le  titre  de  prieur6,&  la  charge  d'jr  ^tablir  douze  religieux  pour  y  faire  le  service.  Celte  r^unionfut 
confirm^e  deux  ans  apr^  par  le  pape  lonocent  II. 

X.  Les  religieuses  de  rabbaye  d'Hi^res  sont  redevables  de  leur  fondation  en  partie  k  notre  prdlat.  Elles 
luidoiventde  plusleurs  premi^res  constitutions,  que  nous  n'avons  plus.  Dubreuil  et  les  auteurs  du  nou- 
veau  Galia  Chrittiana  d  apr^s  lui,  ont  publi^  la  charte  qu'Etienne  fit  exp^dier  Tan  1138  pour  cet  etablis- 
sement.  II  y  est  dit,  entre  autres  choses,  que  relection  de  rabbesse  se  lera  du  consentement  de  T^vdque 
et  en  pr^sence  des  abbes  de  Saint-Victor  et  de  Sainte-Marie  du  Val.  Les  constitutions  dressdes  sur  les 
avis  de  Hugues  de  M&con,  ^vdque  d*Auxerre,  et  auparavant  abb^  de  Pontigni,  portaient  en  plusieurs 
endroits  rempreinte  des  usages  de  Clteaux. 

XI.  Cnfin  nous  donnerons  pour  dernier  ^crit  d'Etienne  de  Senlis  une  lettre  sans  date  et  sans  adresse, 
^crite  vraisemblablement  k  nn  l^gat  touchant  une  contestation  qui  8'6tait  ^lev^e  entre  Matthien  de 
Montmorenci  et  sa  belle-m^re.  La  dame  8*^tait  plainte  d'un  d^ni  de  justice,  parce  qu'Etienne,  au  tribunal 
duquel  railaire  avait^t^  port^e,  ne  se  pressait  pas  de  juger.  Le  prelat  s'excuse  en  disant  que  le  roi  lui 
ajant  demand^  un  d^Iai  pour  Matthieu,  dont  il  avait  besoin  pour  faire  la  guerre  k  Dreux  de  Mouchi  et  a 
Lancelln,  il  n'avait  pu  le  refuser  ;  «  cependant,  ajoute-t-il,  en  cons^uence  de  ros  ordres  nous  Ini  avona 

(29)  Canc.  t.  X,  p.  974  ;  Mab.  not.  in  ep.  Bem.  158, 

(30)  Cone.  ibid.  p.  978. 

(31)  Daohe«Q6|  BMotn  ikt  okancfiwrs  da  France^  p,  168, 


Uil 


STEPHANl  PARISIENSiS  EPISCOPI 


i4iS 


fait  signifier  depuis  qu*il  eti  k  conparaltre  devans  tous  k  Reims  ;  k  quoi  il  a  r^pondu  qu'il  Dlrait 
point  plaider  hors  de  sa  province,  dispos^  d'ailleurs  &  subir  Totre  jugement  dans  celle-ci,  poorru 
qu'on  fui  assigne  un  lieu  sOr  pour  se  d^fendre.  »  Gette  lettre  a  ^t^  publi^e  dans  le  III*  volume  da  Spi- 
al^ge  (p.  163). 


STEPHANI    PARISIENSIS    EPISCOPI 

EPISTOLiE, 

ET    VARIORUM    AD    IPSUM. 


I.  A 

Eenrici  archiepiscopi  Senonensis  ad  Stephanum,  — 
Monet  ut  ventat  Pruvinum  ad  examinandam  cau- 
sam  Stephani  archidiaconi  Parisiensis, 
(Circa  annum  1132.) 
[Dom  Lucasd^AcHBRi,  Spicil.  t.III,  p.  138.] 
Dilecti6ni  vestras  querimonia  et  damore  domini 
Stephani  archidiaconi  vestri  compelllmur  scribere. 
Idem  namque  vester  archidiaconus  super  hoc  con- 
querendo  clamat  quodlicet  abbati  S.  Victoris  vica- 
rio  vestro  rectitudinem  ofierret,  et  per  eum  justi- 
tiam  exsequi  paratusesset :  licet  etiamseipsumcum 
omnibus  suis  sub  protectione  domini  pap»  praetende- 
ret,  idem  abbas  super  terram  ejus  interdicti  senten- 
tiam  posuit.undeproefatusarchidiaconus  sepraegra- 
vari  dicit.  Addit  etiam  in  his  se  praegravatum  esse  n 
quod  a  vobis  justitiam  requisivit  et  habere  non  po- 
tuit  de  rebus  ecclesiae  Parisiensis  et  rebus  hominum 
suorum  violenter  ablatis,quamvi8,  sicutdictum  est, 
sub  defensione  domni  papae  et  custodia  ipse  Stepha- 
nus  sit  constitutus.  EtquoniaminhissepraBgravari 
sensityadnos  clamoremfecit,  etcoovenientemdiem 
etlocum  sibietsuiscoadjutoribustutum  darirequi- 
rit.  Unde  vobis  et  ipsi  diem  in  vigilla  imminentis 
Ascensionis  Domini,  et  Pruviuum,  quia  tutus  locus 
est,  locum  oonstituimus,  et  vestree  dilectioniprseci- 
pimus,  ut  ad  diem  datam  et  locum  constitutum, 
quantumres  postulabit  responsurus  veniatis,  ettan- 
quam  charissimo  consulimus  ut  interdicti  senten- 
tiam  relaxetis.  Yalete. 

StephaniadHenricum  archiepiscopwn  Senonensem* 
—Respondetse  nonpotutssea  metropolitano  extra 
sedem  metropolitanam  vocari  ad  examen  causae 
archidiacont  sui, 

(Gircaannum  1432.) 
[Ibid.] 
Audito  clamore  consanguineiyestri,domini  vide- 
licet  Stephani  Parisiensis  archidiaconi,  adversum 
nosinjuste  apudvos  conquerentis,  diemnobis  et 
locum  tutum,  yideIicetPruvinuminterrahostiii<)ta- 
tuistis^et  me  suflb^aganeum  vestrumnequeviva  yoce 
lieque  Utteris  prius  commonitom  ad  exsecutionem 


justitiffi  extra  metropolitanam  sedem  yenire  pneoe- 
pistis  :  quoniam  yester  consanguineus,  ut  dicit,  a 
nobis  justitiamrequisivit  ethabere  non  potait.Hoe 
vero,  si  placeret  vestrae  discretioni,  et  metropolita- 
nae  gravitati,  etsi  non  potuissetis  non  audisse,  noa 
debuissetis  credidisse,  qui  ei  sine  leesione  fidei, 
cum  homo  meussit,  justitiam  denegarenon  potui. 
Et  quoniam  litteris  alternantibus  adinyicem  locuti 
sumus,  et  ipsas  adhuc  pene  nos  habemus,  cum 
in  commune  venerit,  et  lectfle  fuerint.  aut  nos,  aut 
ipsum  de  mendacio  arguent  et  alterum  erabescere 
cogent.  Nos  siquidem  statim  ut  Parisius  venimus 
super  sacrilegio,  incendiis,  homicidiis  et  aliis  cn- 
minalibuscapituUsdomini  S.archidiaconi  in  terra 
S.  Germani  injuste  aclerico,  injusUus  a  diacono, 
injustissime  ab  archidiacono  et  decano  factis  damo- 
rem  abbaUs  audivimus  dominumStephanum,8ub- 
monuimus,  diem  dedimus,  etquiapropinquissimus 
ei  yidebatur,  induciavimus,  securum  locum,  secu 
rumconductum,  regis  videlicet  etregin8B,etdomiai 
Radulphi  comiUs,et  nostrum  ei  obtulimus  :  et  for- 
tassehocmodo  cum  eo  agere  est  ei  jusUUam  dene- 
gare?  £t  quia  in  nuUo,  ut  audiUs,  quantum  ad  hoc 
spectat  excessimus,undecuriamnostram  exirede- 
beamus,siplacetbenignitaUyestr8e,submonitioDem 
yestram  et  praeceptum  relaxate,  quiacontrahono- 
rem  etbenignitatem  Parisiensis  EccIesisB  nec  yolu- 
mus  nec  debemusobedire.  De  interdicto  autem,  et 
de  Utteris  domini  papae  sufficienterrespondebitur, 
si  dominus  Stephanus  ubi  justum  est  caasam  suam 
tractari  non  dedignetur. 

III. 
Gaufridt  episcopt  Camotensis  ad  Stephanum.  —  St- 

anificat  Stephanum  archidtaconum  deligere  arbi- 

trum  causae  sum  abbatem  Clarevallensem  S.  Ber- 

nardum, 

(Circa  annum  4132.) 
[Ibid.,p.  i60.] 

De  reformanda  pace  inter  vos  et  Stephanum  de 
Garlandadudum  vobis  ipso  petente  lacuU  faimus; 
nunc  autem  quoniamaudivimusquodomissisqui- 
busdam  quae  adversum  vos  videbatur  habere,paceiB 
yestram  desiderat,  sancUtaUs  yestr»  disoretioAi 


i4i8 


EPISTOLEj 


iU4 


oonsuUmm  (quem  ez  eordis  affectu  diligimus,  et  A  i^^  tempore  conquassata,  etiam  nuac  in  eo  statu 


cui  consulere  nisi  quod  honori  vestro  serviet  non 
possumus)consulimu8,iQquam,et  petimus  utdiem 
ei  competentem  et  terminum  coostituatis^  in  quo 
juxtaconsiderationemrationispacem  cum  eorefor- 
metis,  quam  offert  vobis  ad  cognitionem  et  exami* 
nationem  amicorum  vestrorum^  videlicet  abbatis  de 
Claravelle.  Non  enim  decet  paternitatem  vestram 
oblatam  pacem  respuere,quametiamnoa  oblatam 
modisoninibusproYOcaredebetis.  NamjuxtaDomini 
Salvatorisexemplum  ovem  errantemdebetis  requi- 
rere,  et  ad  paoisovilevestrisetiam  humeris  repor- 
tare.Sicumomnibu8  hominibus,  sicut  dicit  Apo- 
stolusy  pacem  debemushabere,  quanto  magis  cum 
his  de  quibusnosoportet  Domino  respondere  ?  Unde 
quod  absit  1  si  prasdicti  viri  satisfactionem  ex  ami- 
corum  sententia  non  recipitis,  certum  est  quod  et 
apud  Deum  oftensam  incurritis,  et  amicis  vestris 
ruborem  inoutitis.  Vaiete. 
iV. 
Gaufridi  episeopi  Catmolensisad  Stephanum. — EX" 

cusat  se  quod  ad  eolloquium  non  possit  accedere 

(Girca  annum  il32.) 

[Ibid.,  p.  163.] 

Litteras  apud  Bonam-Vailem  accepimus  die  Ve- 
neris  quasnobismisit  vestradilectio,  in  quibus  no- 
strum  colioquium  die  proxima  Lunae  postulabatis. 
Quod  nuUomodo  fieriveigrandiumquaBinmaoibus 
nostris  eratnegotiorum  multiludo  veiipsa  temporis 
angustia  patiebatur.  Pontile  veases  namque  monachi, 
quibus  utabbatem  provideremus.  l)eo  auctor  ope- 
ram  dabamus,  gravemnobisetinauditam  contume- 
liamirrogarunt ;  abbatibus  et  arciiidiaconisnostris, 
quos  adhocipsumiilucdirexeramus,armatain  eos 
inanu  rusticaintentantes  mortem  et  suppliciacom- 
minantes ;  et  h8BC  interim  culU  aliis  pluribus  causa 
nos  occupat,  De  eo  suteor  undeiios  consuhtis  quod 
nobis  ad  prassens  occurrit,  vestrae  faternitati  man- 
damusutcuriflBinvitaotivos  adjustitiam,ex  abun- 
dantiquidem,si  salvum  habueritis  conductum,  die 
competenti  vestram  exhibeatis  personam,dehi8  io 
quibus  appeUamini  responsurus,  si  vobis  prius  facta 
fuerit  justitia,  et  exspoiiato  restituatur  investitura. 
Postea  fratr  um  vestrorum  j  udicio,  si  quid  ad  versum 
Yos  dominus  rex  habuerit,  quantum  res  exigat,  eo 
ordine  quo  debebitis,  sicut  proDominoetperomnla 


est  ut  sine  grandi  discrimine  absentiam  nostram 
sustinere  non  possit.  Ecce  vincuium  quo  aliigatus  te- 
neor;ecce  necessitas  quaBsancto  conventui  vestro 
non  patiturnosmteresse.  SedhaBchactenus.  Prater 
et  amicus  noster  abbas  Virtuensis  et  fratres  ejus 
loci  vocaveruntnosymultoreiigionis  desiderio,  Deo 
gratias,  accensi»  unanimiter  postulantes,  ut  ad  ho- 
norem  Dei  et  salutemanimarum  suarum  pastorem 
eis  utilem  sollicitudo  nostra  provideret.  Curam  et 
administrationemabbas  ipsein  manunostradepo- 
suit  una  luit  totius  oapituli  illius  vox,  unanimis  in 
praBsentia  nostra  consensus  et  electio  ut  pastor  eis 
concederetur  de  monasterio  sancti  Victoris  Pari- 
siensis.  Quia  yero  domus  iilius  religiosas  personas 
^  non  cognoveruntexnomine,nullam  qusBsierunt^sed 
sanctitatis  vestra  religiooi  curam  hanc  et  sollicitu- 
dinem  commiserunt.Locusenimiileest  vobis  fami- 
liaris  et  religio  persooarum.  Sanctitatis  igitur  vestrae 
prudentisB^quapossumushumihtatesupplicamusut 
justo  desiderioconsihiet  auxiliimanumporrigatis. 
Suscipient  enim  cum  gratiarum  actione  personam 
quamde  prsBdioto  B.,Victori8mona8terioeleciiove- 
atraeis  obtulerit. 

VL 

32)  Anonymiad  Stephanum. »  Laudat  episeopi  con" 

slantiametperseveraniiam  ipsi  suadet. 

(Circaannumil3i.) 

[Ibid.,  p.  162.] 

Quamvis  paternitatis  vestrsB  coostantiam  nihil 
adhuc  mutarinecdebilitari  persenserim,  tamen  pro 
C  vobis  more  amici  soilicitus,  vos  moaeo  et  remoneo 
ne  a  proposito  vestroet  ajustiti»  rigore  deciinetis, 
nec  EcclesiaBvestrsBlibertatemy  quaBtemporibusan- 
tecessorum  vestrorumfloruit,  annihilari  permittatis ; 
illamque  Dominicamsententiam  memoriterretinea- 
tis :  Beatiqui  penecutionem  patiuntur  propter  justi- 
tiatn.  Sciatis  autem  me  in  omuibus  et  per  omnia  vobis- 
cum  perse  verare,  nec  pro  danmis  qum  mihi  et  hospi  ti- 
buB  meispro  vobiscontigerunt,  a  proposito  meo  pe- 
dem  retrahere.  Rex  enim  et  regina  meis  hospitibus 
xuhbras  dederunt,et  hoc  totum  pro  redemptione 
suarum  rerum  abstulerunt  :  et  mei  parenies  et 
amici  regi  et  reginsB  vineasmeasexstirparijubenti- 
bu8  X  hbra8dederunt;ethoc  totumdecaniet  archi- 
diaooruminstigatitione>imoG.  succentoris  nocturna 


facieUs.  Nosvero  sicut  vobisscripsimus,  die  proxi-  D  «usurratione  peractum  est.  Deo  vero  vobis  et  mihi 

ma  Jovis  apud  Latiniacum  vobis  occurremus,  etsi  subveniente  me  omnia  qusBCunque  amiserim  recu- 

aliquod  consihuminterim  acceperitis,  contraman-  peraturum  non  vereor,  nec  vos  sine  me  rerumque 

date  nobis.  mearum  re  cuperatione  pacem  recepturum  arbitror. 

Y  Praeterea  nisi  voscoDsiliosatis  abundare  sentirem, 

Ejusdemadeumdem.^PetitutdesignateS.  Victoris  parvitasmeapaternilati vestr» consuleret,  ut domi- 

ccenobio  canonicum  qui  instituatur  abbas   Vir*  ^^^  Senonensem  archiepiscopum  et  coepiscopos 

tuensis  vestros  precibus  yestris  etamicorum  vestrorum  vo* 

(Clrca  annum  i  132.)  bis  aUiciatis,  et  ad  justitiaB  vestras  aggravationem, 

[Ibid.,  p.  464.]  utin  episcopatibussuisadiviniscessent  modis  om- 

MultipliciseminariodiscordieBcivitasnostralongo  nibuB  impetrare  non  dififeratis, ut  ejusdem  justitiaB 


(32)  Vide  S.  Bemardi  epistolami  45« 


1415 


STEPHANI  PARISIENSIS  EPISGOPI. 


1416 


participes  vobis  ooDtraomnes  subveQiant,  et  si  ne-  A  admoQitioQe  et  auzilioiDterfectusest.  Omnes  etias: 


cesse  fuerit,  Romam  nobiscum  veQiant.  Vaiete. 

VII. 

Itemanonymi  adStephanum.  —  Monetur  utcaveat 

tihi  ab  advei'sarii8  qui  inilliusnecem  conspirarunt. 

(CircaaQQum  1132.) 

[Ibid.] 

QuoQiam,  sicut  mihi  testis  est  Deus,   non  ficto 

corde  sed  iu  veritate  vos  diligo,  et  salutem  yestram 

noQ  solum  spiritualem  sed  etiam  corporalem  desi- 

dero:  tribulatioQibusvestriscordis  affectu  coQdoleo, 

et  si  aliquid  quod  vobis  Qocere  del>eat  mihi  refera- 

tur,  iaetus  audireuoQ  valeo.Hacigiturergavos  cha- 

ritate  compulsus,  quod  de  vobis  receuter,  audivi, 

vobis  iQsiQuarenoQ  distuli.  Audivi  siquidemetpro 


illos  excommuQicamus»  qui  interfectores  et  inter- 
fectorum  praeseQtes  coadjutores  in  suo  hospitio  re- 
ceperiat,etquicumeisaliquam  communionem  ve 
participationem  habueriQt  Iq  cibo  et  i>otu,  iQ  ooih 
^ilio  etlocutioQe  (Qisi  forte  proeorum  correptioDe 
vel  emptione,  et  veQditioQC,  in  dati  etaccepti  coa- 
munione,  in  susceptioneetprotectione  :  omnesistos 
excommunicamus,  donec  resipiscant,  et  ad  satisfk- 
ctionem  veniant.  Mandamus  itaque  vobis  et  prsedpi- 
mus,  quatenus  per  singulosdies  Dominicos  hoc  modo 
et  his  verbis  excommanicetis,ac  csteros  presbyteroi 
excommunicare  faciatis.  Mandamus  enimTobis» 
quatenus  UQUsquisquevestrumiQsuo  archipresbj- 
teratu  prohibeat,  ut  Qullus  omoiQO  presbyt^,  nec 


certo  audivi  quod  quidam  maligoi  et  perfidi,  non  ^  de  88Bculo,necdereligione,  necabbas,  nec  canoni- 


solum  extranei  sed  etiam  famiUarissimi  vestri  in- 
simul  conspiraver  unt,  et  mortem  vestram  j  uraverunt, 
et  vosautimpetitioneaut  armisinterficere  disposue- 
runt  (33).  £tnehocfrivolumesseputetisetideone- 
gligatis,  pro  certo  sciatis  quia  unus  eorum  qui  con- 
jurationiinterfuit,  mihihocinconfessione  revelavit, 
etvobiscitomanifestaremultis  precibus  obsecravit. 
Gaute  igitur  de  cfistero  vos  custodite,  et  sicut  scri- 
ptum  est,  adomesticis  vestris  cavete.  Sed  quid  dico  ? 
Quid  qu8Bso  valeat  humana  industria,  si  divinanon 
adsit  custodia  ?  0  ineffabilis  pietas  Dei  l  Ecce  omni- 
potens  Deus  qui  tanta  vobis  bona  in  hoc  saculo 
contuiit,  qui  mala  vestra  tandiu  SBquanimiter  per- 
tulit,  modoin  prssentipro  peccatisvestris  subitoet 
inopinate  vos  perculere  voluit ;  sed  sola  pietate  prsB- 


cus,  nec  monachusindusus,  nec  eremita,  nec  etiaia 
abbas  Sancti  Victoris,  hnjus  excommunicationii 
reumad  sepro  confessionevenientemsu8cipiat,De- 
que  absolutionem  hujus  culpsB  tribuat,  aut  pceni- 
tentiam  injungat :  quia  ego  de  toto  reatu  nuhi  sofi 
absoiutionemetpoBnitentiam  reservavi.  Hoc  quoqae 
prflBcipimus,ut  presb7teri,quando  excommnnieaat, 
hanc  nostram  prohibitionem  omnibus  dieant  Vi- 
lete. 

XI. 
Stephani  ad  Gaufridum  Camotensemepiscopum.  — 

Deimpia  ccede  Thomce  prioris. 
(Annoll33.) 

[LABBE,Conct7.  tom.X,col.  975.] 
Caufrido,  DeigratiaBvenerabiliCarnotensiumepi- 


cedenti  misericordiflB  misericordiam  misericorditer  ^  scopo  et  apostolicie  sedis  legato,  Stbph^nus  eadem 

addidit,  qui  hocquod  perfidorum  maUtia  in  occulto 

disposuit,  vobis  occultum  esse  noluit.  Quid  igitur 

exspectatis?  ecceoccultusjudex  arcum  tetendit,  sa- 

gittas  paravit ;  et  nisi  cito  vos  converteritis  ad  ip- 

sum  emittet  sagittam  et  percutiet  inimicum.  Sed 

prius  vosDeussua  protectionecustodiat.oculos  ve- 

stri  cordis  aperiat,  cor  acpoBuitentiam  compungat, 

et  vosadseipsum  sinemoraconvertat,  qui  non  vult 

mortem  peccatoris,  sed  ut  magis  convertatur  et 

vivat. 

VIII. 
A  d  archipresbyteros  diacesisParisiensis.^Sententia 

excommunicationis  contra  occisores  ThomoB^  prioris 

Sancti  Victoris,  et  fautores  eorum. 
(Anno  1133.) 
[Labbb,  Concil.,  tom.  X,  col.  974.] 

Stephanos,  Dei  gratia  Parisiensis  episcopus,  F.  R. 
E.  B  archipresbjteris,  salutem. 

Ex  autoritate  Dei  Patris  omnipotentis,  et  Filii,et 
Spiritus  sancti»  et  sancts  Dei  genitricis  Maria,  et 
omnium  sanctorum,  excommunicamus,  et  anathe- 
matixamuSyCt  a  sanct»  matris  EcclesiaB  liminibus 
sequestramus  illos  qui  dominum  Thomam  priorem 
Sancti  Victorisinterfeceruntetqui  cum  fortitudine 
interfectoribus  adfuerunt,  et  eos  quorum  consiUo  et 


gratiaParisiensis  EcclesiaB  minister  indignus,  nuoc 
autem  miserisB  et  afflictionis  prsBco  infelix,  valete 
in  Domino. 

Galamitatis  novaB  pondus,  quamvestris  aoribus, 
imo  cordi  vestro,  illatus  sum  nescio  si  verha 
aliquibus  digne  valeatexpIicari.Nuntium  duram  et 
grave  auditu,  omnibus,  quibus  Christi  Jesu  et  sao- 
cts  matris  EcclesiaB  opprobria  duraet  graviasuott 
prflBcipue  nobis  sub  habitu  et  signoreligionis  consti- 
tutis  :  quibus  haBC  tanto  plus  omnibus  graviora  fo- 
turasunt,quanto  speciaUusad  nostrum  gravamen, 
imo  impressionem  et  ruinam  omoium  spectat  no- 
strum  unius  occasus.  Magistrum  Thomam  prioreoi 
cGBUobii  Sancti  Victoris,  virum  approbatum,  omnh 
D  busque  bonisamicum  et  dilectum,  ac  in  sancts 
EcclesiflB  defensione  illum  coadjutorem  et  propugna- 
torem  devotissimum  et  strenuissimum,  impioriuB 
manibus  exstinctum  sciatis,  carne  quidem  mortuum, 
sed,  ut  indubitanter  credimus,  viventem  cum  Ghh- 
sto.  Cui  enim  Christus  vere  causa  moriendi  fuit»  io 
gloriaomnino  deesse  non  poterit :  quoniam  etipse. 
cum  ultimum  in  nostris  manibus  exhalaret  spiritum. 
libera  voce  se  pro  justitia  mori  protestatus  est; 
certissimumpraBteritflB  prsBsentisque  justiti»  suc. 
qua  in  Ecclesia  Ghristi  contra  impios  pugnavent, 


(33)  Impetitus  est  hoc.temporeepisoopus  a  nepotibus  Theobaldiarchidiacooi*  Vide  S.Bern.  ^.  i58et 
uotast 


1417 


EPISTOLE. 


Ui8 


teatimoQrumreliDqueas,  quoniam  in  ipsa  consumma-  A, 
retur.  Uaec  eaim  prima,  bsec  et  ultima  causa  fuit 
laboris  iilius.  Namproipsajustitia  tuncmecum  ad- 
erat.  Egoenimipsius  praecipue  admonitiones  sicutei 
semper  de  his  cura  esse  solebat,  rogatuetassensu 
regis  per  eum  quoque  ad  ipsum  persuasi,  ad  abba- 
tiam  monialium,  qu8B  est  Chelis  (C^etoj,  emendan- 
dam  et  ordinandamperrexeram,assumptismecum 
Tiris  reiigiosis,  abbate  scilicet  Sancti  Victoris,  et 
Sancti  Magiorii,  et  subpriore  Sancli  Martini,  aliis- 
que  corapiuribus  monachis  canonicis  ac  ciericis. 
Cumquepro  viribus  negotio  peracto  reyerterer, 
juxtadomini  Stephani  castrum  quod  Grorniacum 
{Goumay)  dicitur,  subitaab  ejushomioibussciiicet 
nepotibus  Theobaidi  archidiaconi,  insidiasmihi  in 


Stephaniad  Innocentium  Ilpontificem  Romanum.-^ 
Ejusdem  argumeniti. 
(Annoii33.) 
ExstatinterS.Bemardi  epistolas  nA}i9,PairologisB 
tom.  GUXXILcol.  3i9. 
XI 
Stephani  ad  Henrieumarchiepiscopum  Senonensem. 
•^Probatnonposseabsquesuo  assensumetropoli' 
tanumSenonensem  vocaread  tribunal  suum  cau- 
sam  cujusdam  Galonis  Parisiensis  scholce  magistri 
(Anno  ii34.) 
[D.  Lucas  d'Achbry,  SpiciL  t.  III, p.  155.] 
SigniiicaYit  nobis  in  litteris  vestris  sublimitasve- 
stra  quodplaouit  :  quibus  obtemperare  minimo 
contemnimus,  sed  terminosquas  posuerunt  Patres 
via  praBstruentibu»  assultum  passus  sum.Cumque  B  nostri  antiquos  transgredi  formidamus.  Nunquam 


nos  inermes,  utpote  die  Dominico,  etpacem  feren- 
tes  incederemus,  subito  evaginatis  gladiis  irruunt 
super  nos,  et  nec  Deo,nec  diei  sacrse,  nec  mihinec 
bis  quimecumerant  religiosis  viris,  honorem  dan- 
tes,  intermanusnostrasetinnocentem  trucidave- 
runt,  mihique  mortem  comminati  sunt,ni8i  absce- 
derem  a  conspectu  eorum  ceieriter.  Nosautem  fidu- 
uialiud  agentes,  iumediosgladiosnosconjecimus  et 
jam  semiviYum  direque  laniatum  a  manibus  eorum 
abstraximus  :  atque  uQdiquecircumdanteseum,de 
sua  confessione,  et  de  ejusquampassus  fuerat  ini- 
micorum  impietate  dimittenda,  allocuti  sumus. 
Tunc  iilehbenti  auimo  omoibus  qui  insepeccave- 
raut  dimittens,et  suorumpeccatorumintimeremis- 
sionem  petens^perceptatandem  communione  cor- 
pons  et  sanguiuis  Chrisli,  iiberaYocesecoramom- 
nibus  pro  justitia  mori  contestatus  est  et  sic  red- 
didit  spiritum.  Umc  ergo,  licet  uostrn  spei  iiducia 
certa,  quantum  ad  ejus  spectat  salutem  et  gloriam, 
exsultandum  omnino  non  dubitet,  pretiosamque  in 
conspectu  Dommi  mortem  sanctorum  ejus  sciamus : 
mceror  tamen  et  luctus  gravis,  qui  de  amici  orba- 
tione,  et  communi  omnium  nostrum  confusione 
oboritury  nulla  prorsus  consolatione  in  nostro  animo 
temperatur.Me  euim  inipsooccisum  video  etmulto 
magis  me  occisum  quam  ipsum,  quia  me  in  ejus 
morte  pericuhs  exposiium  cerno,  ipsum  autem  a 
periculis  liberatum.  Superest  igitur,  ut,  quia  me 
Duuctam  graviter  desolatum  et  contristatum  cerni- 
Us,ad  meconsolandum  simulet  consiliandumYobis 
non  differatis.  Ego  enim,quasiquiipsamdetestan- 
dam  loci  faciem  sustinere  oonvaIeam,CIar8evaIIis 
fugiens  secessi,  ilhc  vosexspectaturus,  utconsilium 
pariter  capiamus  quid  noois  pro  sanctse  Ecclesiae  tam 
iutolerabih  ruina  faciendumsit.lnomnesenimnos 
impetusiste  casum  minatur,  etveniet^nisi  pr«eve- 
niat  Dominus.Mandoergo  vobis,etsummopere  de- 
precor  ut,  omni  dilatione  postposita  Clarflevallis 
properetis,  quia  pericula  undiquemihi  imminent, 
pro  quibus  consihum  ditferri  non  potest. 


Patrol.  CLXXIil. 


enim  reverenda  Patrum  saoxitauctoritasnusquam 
hoc  servare  consuevitautiquitas,  utaliarum  Eccle- 
siarumcausas  alicui  metropolitanohceat  terminare, 
vel  sioe  consensu  iUius  episcopi,  cui  curacommissa 
est,  judiciajudicare.  Unde  scribit  papa  Cahstus, 
quintus  decimus  a  Petro  Beuedicto  fratri  et  epi- 
scopo:  «NuIIus  metropoIitanusdicecesaniEccIesiam 
vel  parocbiam  aut  aliquem  de  parochia  prssumat 
excommunicare,  aliquidveagere  absque  ejns  consi- 
lio  vel  judicio  ;  sedhocobserventquodabapostolis 
ac  Patribus  et  praedecessoribus  nostrisstatutum  et 
a  nobis  conftrmatumest.  » Iterum  :  c  Si  quismetro* 
poUtanus  nonquod  adsuamsolummodo  propriam 
pertinet  parochiam  sine  consilio  et  voluntate  om- 

Q  nium  comprovincialium  episcoporum  aliquidagere 
tentavarit,  gradus  sui  periculo  subjacebit  et  quod 
egerit,  irritumhabeatur.»  Iterum :  c  NuUus  alterius 
parochiam  disponat  aut  ordinet  aut  judioet  :  qnia 
sicut  ordinatio  ita  et  ministratio  et  aUarum  rerum 
dispositio  prohibetur.  »  Radulfo  siquidem  Bituri- 
censi  archiepiscopo  dere  simiU  ita  scribit  papa  Ni- 
colaus :  «  Conquestus  estapostolatui  nostro  frater 
noster  Sigebodus  Narbouensis  archiepiscopus,  quod 
clericos  suos  eo  inconsultoadjudiciumtuumvenire 
compelIas,et  de  rebus  ad  Ecclesiam  suam  pertinen- 
tibus  in  iovito  quasi  jure  patriarchatus  tui  disponas : 
cum  boc  nec  antiquitas,  cui  Patres  sanxere  reve- 
rentiam,habeat :  et  auctoritatessacrorumcanonum 
penitus  nonhabeat.  »  His  igituretaUis  auotoritati* 

|v  busmuniti  nolumusnecdebemusadpraesensnostrfle 
et  fratrum  meorum  Ecclesns  inauditam  novitatem 
inducere,  et  earum  Jura  antiquitus  statuta  permu- 
tare.  Hoc  dicentes  non  instruimus  prudeDtiam  ve- 
stram  quse  satis  novit  plura  de  paucis  colUgere, 
nec  toUimus  quin  possint  metropoUtani  episcopos 
compro  vinciales  con  vocare  et  quee  priBcipienda  sunt 
praecipere,  sed  antiquum  jus  pro  parvitate  nostra 
volumus  conservare..  Unde  non  satismirari  possu- 
mus  quod  verbaQ.  faUacia  et  R.  nobisinobedientes 
Buscipitis,  cum  causamistama  nobisipsitetareU- 
giosis  viris  veraciter  audieriUs,  et  manifestam  ejus 
culpam,  si  placet,  pienius  ipsi  cognoveritis.  Pro 
iUius  itaqueirrationabUietQoa  canoaicainvitation^ 

4« 


1419 


STEPHANI  PARISIENSIS  EPISGOPI 


i4S0 


(quam  nullius  ponderis  esse,  quod  et  ubioportue*  A  quas  vobis  mittiinusy  Yidebitur,8i  diligentar  inspi- 


riti  manifestissime  monstrabimus)  ante  vestram 
quam  valde  diligere  et  honorare  volumus  praesen- 
tiam  ad  praBsens  irevisumfuitnobis  nonesseopus, 
cum  per  nos  tam  sibiquam  sctiolaribus  suis  piena- 
riam  justitiam  obtuierimus,  etad  ultimum  inprfle- 
sentia  domni  papsB,  ad  quem  hujus  caus»  finis 
maximespectat,  iuvitati  fuerimus.  Mandatum  etenim 
sedis  apostolicffi  habuimus,  cujus  auctoritate  tam 
Algrinum  quam  omnes  res  suas  sibi  retinet  et  mnnit. 
Insuper  et  vobis  et  nobis  praecipitur  ne  supereoab 
aliquo  judicetur,  sedpotiusapostoiicee  sedisjudicio 
omnis  ejus  causa  decidatur.  Gum  igitur,  ejus  causa 
ad  domni  papee  audientiamfueritinvitata ;  et  ano- 
bis,  ut  anteipsius  prffisentiam  monstrabimus,  huc 


ciantur.  Etquiasuper  domni  pap»  statuto  et  sen* 
tentia  nolumus  auferre  aut  unum  apicem  autuDum 
iota,  juxta  Guaionis  invitationem  in  festo  sancti 
AndreiB  Romam  statuimus  ire,  si  interim  oongrua 
satisfactione  non  deleverit  quod  in  nobis,  imo  in 
dominopapa  contumacitercommisit.Quod  si  Tultis 
et  si  consulitiscausamistam  tractan  incuriaTestrt 
et  vos  terminare,  non  renuimus.  Sciatis  procul 
dubio  quoniam  nos  temerepericulis  non  offerimus, 
imo,  quantum  in  nobis  est,deciinamu8.  Attamenet 
Alpiumasperitatemet  viaelongitudinem  parvipendi- 
mus,  utprimaesedis  et  Romanipontificb  dignitas, 
quantum  ad  nos  spectat,  cooservetur ;  elneinaii- 
quo  per  nosRomanaauctoritasminuatur.Unde  pa- 


usquerationabiiitersittractata.quodjuste  fecimus,  g  ternitatem  vestram  suppliciter  exoramus  at  quod 

saivareverentia  vestra,  quiasine  comtemptu  domni 

papffi  facere  nequimus  et  eo   inconsuito  relaxare 

non  audemus.Redeat  ergo  ad  se  mansuetudo  vestra, 

etneinamicum  subitoinsurgat,  indignationem  suam 

erga  nos  compescat,  qui  sic  parati  sumus   vestre 

parere  amiciti»  ut  honorificemus  ministerium  ve- 

strum  satisfaciendo  justitiaB.Yalete  in  Domino  Oeo. 

Valete  in  Ghristo. 

xn 

Slephani  ad  legatum  sedis  apostolicce.  —  Guahnem 
ejtisque  sectatores  excommunicatos  absolvere  non 
posse  ante  satisfactionem  contendit. 

(Anno  1134.) 
[Ibid.,  p.  157.] 
Yisis  literis  vestris  non  minimum  doluimus,  su- 
pramodum  moti  sumus  suggeri  vobis  posse  quod  vos 
nolumus  exaudire.  Novit  siquidem  curia  nostra, 
novitParisiensis  Ecclesia,  utpote  quod  vidit  et  au- 
divit,  quoniam  litteras  vestr|9isnobis  missasin  prae- 
sentia  Gualonis  legifecimus,  et  quod  mandastis,si 
voluisset^  fecissemus.  Ipse  autem  non  incausa  sua 
sed  in  archiepiscopi  et  dapiferi  fisus  potentia  con- 
tempsit»  et  ad  contemptum  Dei  et  nostrum  legit. 
Nos  vero  cumregeetepiscopishabuimusconsilium 
quid  super  hocesset  agendum  ;etquiajuzta  eorum 
condictuminciericos^et  parochianos  nostros  senten- 
tiam  dedimus  ;  et  quia  defuerunt  auditores,Gualo- 
nem  silere  compulimus.  Videat  itaqae  dilectio  vi- 
deat  vestra  discretiosi  inobedientesetideomortuos 
•tfetentes,  quosjustelegavimus»  antediscussionem, 


j  uste»  quia  domnipapfle  et episcoporumconsilio  feci- 
mus,  interim  stare  permittatis,  nec  mutari  pr»d- 
piatis  donec  in  Romana  aut  in  vestra  discutiatur 
audientia,  si  consulitis,  sicut  diiimus,  et  Gualoio 
suapertinacia  perseveraverit  et  Ecclesise  Romane 
nonsatisfecerit.Scimus  procul  dubioet  scitis  pro- 
certo  quoniam  Parisiensis  Ecclesiaetomnesperso- 
n»,  una  excepta,  tuebuntuream  causamsi  vestram 
pervenerit  ad  audientiam.  Et  quoniam  epistolan 
brevitate  omnem  negotiinostri  qualitatemnon  pos- 
sumus  comprehendere,  legatos  nostros,canonicos 
videlicet  Parisiensis  Ecclesi»  dirigimus  saoctitati 
vestrffi,  utcum  mora  etperspicacidiligenttajosno- 
strum  possitis  ad  plenum  cognosoere. 
j  XIll. 

Ad  anonymum. 
(Anno  incerto.) 
[Ibid.] 

Matthffium  de  Montemorenciacopronoverca  soa 
adoausamvocavimus,  diem  dedimus.  Goatigit  ao- 
tem  ut  ante  et  circadiem  datum  dominus  rexesset 
Belvaci  ducturus  exercitum  super  Drogonem  de 
MoQciaco  et  Lancelinum.  Yidens  vero  dominos  rex 
quod  milites  qui  secum  ieraot,  venire  ad  causam 
prffiuominatam  disponebant  (multi  enim  erant)  eos 
retinuit,  et  utcausainduciaretur,nobismandavitet 
rogavit.  Hac  igitur  necessitatecausainduciataetdie 
data,  interim  litteris  vestris  nos  monuistis  ut  Mat- 
thffium  Remis  Dominica  Gaudete  in  Uomino  ad  ex- 


antesatisfactionemsoIveredebeamus,maximecum  D  gecutionem  justiti»  antevos  submoneremus  ;quod 


domnipapffi  precepto  etauctoritatesententiamex- 
oommunicationis  nos  promulgasse  constiterit.  Ipse 
eoim  domnum  AJgrinum  suscipit  in  proteciionem 
tuam,  et  nobis  injungitut  de  malefactoribus  suis 
plenariam  ei  faciamus  justitiam  ;  et  siquafortesu- 
pereocausaemerseritysiblemancipavit,  et  incuha 
Romana  ftoiendum  statuit :  sicut  in  litteris  ejus. 


etfecimus.  Ipse  autem  dicitquod  ante  vos  extra 
provinciam  non  veniet.  Paratus  enim  et  est  et  fuit 
(quod  negare  non  po8sumus)inprffisentiavestraet 
ubi  tutus  eisitlocusinprovinciasuasubirecausam, 
et  novercffi  suffiplenamexsequijustitiam.  Nobisigi- 
tur,  si  placet,  significate  quid  debemusfacere.  Pa- 
rati  enimsumusobedire. 


lUl 


DIPLOMATA. 


i4n 


STEPHANl  DIPLOMATA   ET  DONATIONES. 


I.  A 

Charia  pro  canonicis  5.  Maria  Parisiensis 

(Anno    1124.) 
[DuBois,  HisL  Eccles.  Paris.^  t.  II,  p.  53.] 

Ego  Stephanus  humilis,  Dei  gratia,  minister  Pa- 
risiensis  Ecclesiee,  notum  fieri  voio  cunctis  fidelibus 
tam  futuris,  quam  et  instantibus,  quodderebusad 
presbyteratum  sez  ecclesiarum,  ecclesiffi  videlicet 
deOrliaco,  Civiliaco,  Castaneto,  Susciaco,BalneolOy 
de  Christoilo  pertinentibus  Beatae  Mariae  et  capitulo 
Parisieasis  Ecclesi»,  in  ecclesia  de  Odiaco  duos,  et 
in  singulis  preedictarum  villarum  ecclesiis  singulos 
frumenti  modios  singulisannishabendospro  remis- 
sione  peccatorum,  et  pro  servUio  Dei  ampUficando 
j  ure  perpetuo  donamus,  et  concedimus.  Statuimus 
tamen  etpraecipimus,  ut  tempore  Quadragesimae  a  B 
Gapite  jejuniiusque  in  quintum,  annonaillaadhoc 
durare  et  sufficere  poterit,  singulis  canonicis  in 
claustro  Beatse  Marice  maosioneshabentibus  panes 
inde  singulis  diebus  singulis  tribuantur.Nosautem 
sicut  et  cffiteri  canonici,  nobis  singulos  panes  sin- 
gulisdiebus  indehabebimus :  canonici  veroannua* 
les  questas,  quasab  praedicarum  ecclesiarum  sacer- 
dotibus  exigere  annuatim,  et  habere  consueverunt, 
ab  eis  nec  ampUus  exigent,  nec  habebunt.  Sub 
anathematis  autem  periculo  interdicimus,  ne  ulli 
episcopo,  uUi  archidiacono,  uUiecclesiasticsesaecu- 
larive  personee,  hanc  pu  voti  nostri  instituUonem 
aliquando  liceat  immutare,  aut  imminuere  ;  sive 
eos,  qui  hocnobiscum  instituerunt  aliqua  occasione 
in  posterum  vexare,  etc.  G 

Usec  autem  ommia  quse  supra  diximus  assensu 
archidiaconorum  nostrorumlheobaldi,  videUcet,  et 
alterius  Theobaldi,  in  quorum  archidiaconatibus 
praedictsD  habeniur  ecclesifie,  et  fecimus  et  insti- 
tuirous. 

Actum  publice  ParisUs  in  capitulo  Beat6e  Marise, 
anno  Incarnati  VerbillSi,  Ludovico  regeannoxvi, 
Stephano  episcopo  anno  primo. 

Signum  Stephani  episoopi. 

Signum  Bemeri  Decani. 

Signum  Adse  procentoris.  Signum  Stephaniarchi- 
diaconi. 

Signum  Theobaldi  archidiaconi. 

Datum  per  manum  Algrini  cameUarii. 

U.  D 

Chartapro  canonicis  regularibus  sancti  Victoris 

Parisiensis. 

(Anno    1124.) 

IHist.  EccLParis.ihid.,  p.  33.] 

Eqo  Sibphanus,  divina  gratia  Parisiensis  episoo- 


pu8,  petitione  et  precibus  Bemeri  decani,  osBtero- 
ramque  canonicorum  Beatae  MariiB,  assensu  etiam 
presbjterorum  Sancti  JoannisGuillelmi  videlioetet 
Hngonis,  ecclesise  Beati  Victoris  et  canonicis  regu- 
blarius  inibiservientibus,  etprsenominatorum  cano- 
nicorumanniversariadeinceps  habeant,  et  nuUum 
ex  debitosuperhocautecclesisB,  autdefuncto,8ive 
processionis,sive  visitationis,  propter  anniversaria, 
exsolvant  obsequium.Nolumusenim  eos  inquietare, 
et  contra  eorumdemvoluntatem,  autpropositumad 
publicum  prodire.  Hoc  autemadjungimus,quod  si 
canonicus  BeataeMariaB  preebendam  suam  in  manu 
episcopi  sui  reddiderit,  et  pro  aliquo  oraverit,  et 
superhoc  episcopus  exaudieritinprsebenda  sicred* 
dita,  aut  eremitarum  autcanonicorum  regularium, 
aut  monachorum,  aut  quorumiibet  eUgens  vitam, 
prsebendam  reUquerit,  praefata  ecclesia  Sanoti  Victo- 
ris  ejus  prffibendae  per  annum  reddituspossidebit. 
Et  ut  omnia  ad  Uquidum  determinentur,  ut  prave 
inteUigentium  ora  obstruantur  hoc  sohim  excipi- 
mus :  quod  si  canonicus  Beatfle  Marise  prsebendam 
suam  in  manu  episcopi  reddiderit,  et  pro  aliquo  ora- 
verit,  et  super  hoc  eum  episcopus  exaudierit  in 
praebenda  sic  reddita,  canonici  Sancti  Victoris  nihil 
habebunt.  EtiUudsimiU(ervolumus,quorum  quid- 
quidin  prsebendiscanonioorum  Beatae  Mariae,  prout 
superius  determinatum  est,  canonicis  regularibus 
Sancti  Victoris  concessimus  ;  hoc  idem  et  in  praB- 
bendis  canonicorum  SanctiMarcelU,  Sancti  Germani 
Antissiodorensis,  Sancti  Clodoaldi,  nec  non  etiam 
Sancti  MarUni  de  CampelUs,  communi  decanorum 
et  canonicorum  earumdem  ecclesiarum  assensu, 
prsefatis  canonicis  Sancti  Yictoris  jure  perpetuo 
habendum  et  possidendum  concedimus ;  ut  autem 
hoc  ratum  ettirmum  permaneat  in  perpetuum,pr»- 
sentem  chartam  sigilli  nostri  auctoritate  subterfir- 
mavimus,  et  signis  canonicorum  nostrorum  corro- 
boravimus. 

Actum  Parisiis  publice  in  capitulo  Be&tseMari», 
anno  Incamationis  Verbi  1124^  regnante  Ludovioo 
rege  anno  xvi,  Stephano  episcopo  anno  i* 

Signum  Stephani  episcopi,  Beraeri  decani,  Adie 
prfficentoris,  Stephani  archidiaconi,  Theobaldi  archi- 
diaconi,  Landonis  presbjteri,  Theodorici  presbjteri, 
Odonis  presbjteri,  Domberti  diaconi,  GuiUelmi 
diaconi,  Gimmeranidiaconi,Petri8ubdiaconi,  Hen- 
rici  subdiaconi,  Theobaidi  pueri,  Manassis  pueri, 
Urbani  pueri. 

Si  quis  autem  contra  hanc  nostram  dispositionem 
agere  prsesumpserit,  anathema  sit. 

Datum  per  manum  Algrioi  oonoeUarii, 


1423 


STEPBANI  PARlStENSIS  EPlSCOPt 


1U4 


III. 


Charta  pro  canonicis  S,  Joannis  Rotunai. 

(Anno    1124.) 

[Hist,  eccles,  ibid.  p.  23.] 

Ego  STEPHANus,Parisiensisepiscopus,notum  fieri 

Yolo  tam  futuris  quam  proinstantibus,  quoniam 

communi  assensu  ac  petitione  Berneri  decani,  (otius- 

que  capituli  Beat»  Mari»  pro  anniversariis  cano- 

nicorum,  qu6B  videlicet  ecclesioeSancti  Joannisprad- 

bendam  unam  donavimus  et  donandocoofirmavimus; 

hoc  autem  sub  siieotio  prfieterire  nolumus,  quod 

neque  in  visitationibus  inferiorum,  neque  nos  vel 

canonici  Beatffi  Mariae,  eos  absolvimus,  vel  relaxa- 

mus :  imo  io  eodem  servitio,  in  eodem  debito,  in 


A  salvoin  omnibusjure  Parisiensis  Ecclesi»,  in  per- 
petuum  donavimuSy  cum  omnibus  ad  eam  pertinen- 
tibus,  sciiicetmolendinouno  inMibrajjfurnoetiam 
uno  eidem  ecclesifieproximo,  viliadeFontaniSyCum 
ecclesia  et  decima,  nemore  etportu,  villa  etiam  de 
Simogiis  cum  ecciesia  et  decima,  vilia  de  Furcis 
cum  ecclesia  et  decima»  terra  et  pratis  in  loco  qoi 
diciturRouundel,  cum  prflebendaetiamBeatflB  Maris 
majoris  et  sedalis  ecdesi»,  etcumuniversiscaeteris 
appendiciis,  eo  duntazat  modo,  quo  pr6Bfat«  ecclesis 
clerici  eatenus  tenaerant.  Nos  autem  tranquiUitati 
fratrum  ibidem  Deo  famulantium  providentes,  ez 
conseosu  Bernerii  decani  et  Adse  pr8Bcentoris,  totias- 
que  capituli,  solas  processiones  (excepta  cniee, 
capellano,  et  textu,  et  aqua  benedicta)  eis  cond  onavi- 


eodemstatuinquo  sunt,  solummodoanniversariis  ,      j„-i?«M^»;«.D.m«i^n.;«rvM».if;r.«n 

,    .  _.         ,.       .         ^,  n    X    ..    .     n  mus,  c8BteraqueadiusEcclesi»rarisieo8i8pernnen< 

exclusis,  eosdemrelinquimus.  Nec  eosBeat«MariaB  B  .,^  J^^,^  .•l....„: ..«.  •.*««.„•«..,.  v-*.,«  ^ 

canonicos,  sed  Beati  Joannis  esse  volumus  et  con- 


firmamus ;  decano  etiam  et  BeatfiB  Mari»  capitulo 
liberam  potestatem  ponendi,  velremovendiejusdem 
eccIesifiB  sacerdotes  jureperpetuoconcedimus,  et 
ne  quidin  eorumsubstitutione  detur  velaccipiatur 
8ub  anathemate  prohibemus.  Statuimus  etiam*  ut 
unusquisque  Sancti  Joannisintegramsicutcanoni- 
cus  septimanam  et  integrum  servitium  persolvat. 
Verum  uthocratumetfirmum  permaneat  in  sempi- 
ternum,  praesentem  chartam  nostri  auctoritate  sigilli 
flrmari  disposuimus,  et  nominibus  canonicorum 
nostrorum  subterfirmavimus. 

Actumpublice  Parisiis  in  capituloBeatffi  MariflB 

anno  1124,  regnante  Ludovioo  rege  xvi,  Stephano 

episcopoannoi.  q 

IV. 

Charia  deeeelesia  S.  Dionysii  de  Carcere. 

(Anno    im.) 

[Hist.  eccles,  ibid.,  p.  45.] 

In  nomine  sanctas  et  individu6B  Trinitatis,  ego 
Stephanus,  Dei  gratia,  Parisiorum  episcopus  licet 
indignus,  non  ignorans  quid  sollicitudinis,  quid 
amoris,  Gbristi  et  EccIesiaB  filiis  debeam,  et  cum 
multo  timore  perpendeos  quid  oneris  pro  regendis 
fidelibus  popuIissustineam,quanto  adhaBC  auxilio 
quanta  re  pro  distribuendis  mihi  eorum  oblationi  bus 
solertia  indigeam,  faciendum  pro  necessitate  cognovi 
ad  supportandum  tantse  imposttionis  sarcinam  ser- 
vorumDei  auxilia  qu6Brere,  eosque,  ut  nobiscumob 
custodiam  gregis  Dei  vigilent,  et  orent,  stipeodiorum  [) 
nostrorum  participes  efficere.Cum  autemomnibus, 
Bi  fieri  posset,  munificem  et  utilem  episcopalis  me 
dignitas  essedeposcat,religiosis  maxime  viris  muni- 
ficentisB  et  utilitatis  mese  liberalitatem  aliquam  im- 
pendere  studui.  Quapropter  ecclesim  Beati  Martini 
deCampis,  etfratribusinibiOeo  servientibus,  eccle- 
siam  S.  Diooysii,  qum  dicitur  de  Garcere,  quam  diu 
manus  laica  injuste  invaserat,  quas  etiam  tempore 
nostro,  ad  maous  regias  redacta  fuerat,  ipsam  in 
manibus  nostrisredditam,  exconsensu,  petitione,  et 
voiuntate  ipsius  domini  regls  Ludovici,  annuente 
Adelaide  regina,  filiis  etiam  ejus  Ludovioo  rege,  et 
Benrico  ejusdem  ecclesi»  abbate  conoedentibus, 


tia  nobis  et  ecciesiaB  nostrsB  retinuimus.  Verum,  ot 
hoc  ratum  et  firmum  permaoeat  in  sempiternum, 
praBsentem  chartam  nostri  auctoritate  sigilli  firma- 
vimus,  qu8B  donum  nostrum  diligenter  exponat,et 
muoimentum  stabilitatis  perpetuo  exsistaU 

Actum  Parisiis  in  capitulo,  anno  Incarnationii 
Domioi  1133,  regnante  Ludovico  anno  xx v,  episco- 
patus  autem  nostri  ix.  Signaquoque  fratrum  nostro- 
rum  subtitulari  decrevimus,  ut  testimooio  veritatis 
quod  factum  est  corroboraretur. 

Signum  Bernerii  decani. 

Signum  Ad»  prscentoris. 

Signum  Stephani  archidiaconi. 

Signum  Theobaldi  archicliaconi. 

Signum  Theobaidi  archidiaconi. 

Signum  Gilleberti  sacerdotis. 

Signum  Theoderici  sacerdotis. 

Signum  Willelmi  diaconi. 

Signum  Ivonis  diaconi. 

Signum  Guiveranni  diaconi. 

Signum  Anselmi  Bubdiaconi. 

Signum  Petri  subdiaconi. 

Signum  Alberti   Bubdiaconi. 

Signum  Henrici  pueri. 

Signum  Maoasses  pueri. 

Signum  Henrici  pueri. 

V. 

Ckarta  de  eccksia  Fossatensi. 

(Anno  1134.) 
[Uist.  eccles.  ibid.,  p.  48.] 
Exempia  Patrum  nos  admonent,  et  ratio  nos  con- 
suUt,  ordinem,  et  munditiam  domus  Domini  tic 
amare,  ut  ea  qu6B  sanctorum  auctoritatibus  noa 
concordant,  rigore judiciali  studeamus  corrigere,  et 
ea  quflB  justitia  et  honestas  commendant,  patemo 
affectu  peroptemus  in  suo  slatu,  et  ordine  cons«- 
vare  ;  ut  et  male  viventes  ab  enormitatibus  suis 
judiciitimorereprimamus^et  beneet  honeste  viveo- 
tes  ad  meUorem  vitas  viam  paterno  amore  accenda- 
mus,  et  saluti  nostrse,  et  su8B  itaprovideamus.Ego 
igitur  Stephanus,  Dei  gratia  Parisiensis  episcopus, 
notum  fieri  volo  cunctis  fidelibus,  tam  posteris  quam 
pr«8entibu8|  monasterium  SanctiEIigii  P&ruieoaii 


14SB 


DIPLOMATA. 


14S6 


ordiniSanctimonialiiimfoisseaDtiquitusdeputatam.  A  quitus  fuerat»  habuerant,Q08in  abbatem  FossateQ- 


Verom  pro  nimia  iliius  sexus  fragilitate,  qui  voto 
castitatis  rupto,  etproposito  reiigionis  abjecto,  ad 
intolerandam  turpitudinis  proiapsus  eratmiseriam, 
ita  ut  templum  Dei  effecisset  fornicationisspeluncaro, 
venerabilis  et  bonfls  memoriae  pra^ecessor  noster 
Galo  Parisiensis  episcopus  tantam  pestem  Don  ferens, 
infames  et  incorrigibiles  personas  pro  turpitudine 
'vitfiB  prsBdicto  eliminavit,  et  prorsus  aiienavit  mo- 
nasterio.  Volens  etiam  sanctum  locum  altiori  ordine 
decorare,  prffidictura  Saocti  Eligii  monasterium 
cum  omnibus  ad  illud  pertinentibus  ecolesifie  Beati 
PetriFossatensis  jure  perpetuo  habendum»  minos 
tamen  canonice  quam  deceret,  donavit,  et  conces- 
sit.  Quod  siquidem  donum  quia  inordinate,  neo  ita 


sem  ex  integro  habemus,  et  in  perpetuum  retine- 
mus,  quantum  scilicet  ad  coBnobium  Sancti  Eligii, 
etadres  illius  monasterii  pertinere  videtur.  Sed, 
ut  totius  altercationis  moleslia  in  posterum  exolu- 
datur,  quid  potestatis  episcopus,  quid  juris  aut 
consuetudinis  canonici  SanctflB  Mari8e,taminabba' 
tissam,  quam  in  monasterium  illud  prius  possede- 
rint  et  modo  possideant,  evidenter  et  aperte  distin- 
ximus.  Sciendumigiturest,  quod  quotiesParisiensis 
episcopus  ad  j  ustitiam  vocavit,  iUa  procul  dubio 
omnemexsecuturajustitiamanteepiscopumseprs- 
sentavit.  Si  autem  servus,  velancilla,  vel  hospes 
illius  monasterii  contra  personam  episcopi,  aot 
contra  proprias  res  illius  aliqoid    foris  fecisset ; 


ut  oporteret  secondom  Deom,  actom  est  ;  abbas  g  abbatissa,  aodito  prios  episcopi  mandato,  iUoA  in 


EcoiesifiB  Fossatensis  Theobaldusvirqoidemdiscre 
los  ethonestos,su€Betsubditorum  fam»  consuiens 
et  saluti,  prmdictum  Beati  Eligii  monasterium 
nobis  in  nostra  manu  reddidit  et  dimisit,  et  se  et 
monachosFossatensesprflBdictum  monasterium  nec 
secundum  Deum  adeptos  esse,  nec  bene  possedisse 
eognovit.  Gum  vero  idem  monasterium  in  manu 
Dostra  diu  tenuissemus,  tandem  misericordia,quffi 
omnis  huraiHtatis  amica  est,  oculis  nostrisseoffe- 
rens,  visa  est  nobis  exigere,  ut,  quod  prsdictus 
abbas  nobis  dimisit,  timore  Dei  et  humilitate  com- 
punctus,  ecclesiffi  Fossatensi  misericorditer  dona- 
remus.  Dignum  enim  non  erat,  ut  ex  hoc,  quod 
gratia  humiiitatis  videbatur,  aliqood  ei  [damnum, 
▼elincommodumseqoeretor.lmo  quod  amorhomili 
tatis  videbator,  ot  tta  dicamos,  abstulisse,  miseri- 
cordia  qu»  illius  amica  est,  debebat  restituere. 
Amore  itaqoe  misericordiffi  inclinati,  et  petitione 
domni  papffi  Innocentii,  et  p>rece  domini  Ludovici 
illustris  et  gloriosi  Francorum  regis  inflexi,  et  reli- 
giosorum  virorum  inductu,  assensu  et  Bernerii 
decani  et  capitulinostri,prffidictum  S.  Eligii  mona- 
sterium  cum  omnibus  ad  illud  pertinentibus  Asce- 
lino  abbati  et  ecclesiffi  Beati  Petri  Fossatensis  per- 
petuo  habendum,  salvo  quidem  in  omnibus  jure 
nostro  et  successorum  nostrorum,  etsalvis  ioom- 
nibus  et  per  omnia  consuetudinibusEcclesiffi  Pari- 
8iensis,donanus  et  concedimus ;  ita  scilicetut  abbas 
Fossatensis  prffiscriptum  monasterium  tanquam  cel- 
lam  sua  possideat,  et  in  monacho^^  ibi  militantes 
plenam  et  perfectam  abbatis  potestatem  exerceat, 
dum  ipse,  et  successores  sui  abbates,  et  monacbi 
Fossatenses  in  nostra  et  successorum  nostrorum 
episcoporum  Parisiensium  subjectione  permanserint; 
et  Parisiensi  Ecclesiffi,  et  nobis  jus  et  honorem 
nostrum,  et  consuetunes  nostras  in  .omnibus  con- 
servaverint,  et  reddiderint.  Institutum  tamen  est, 
ut  duodecim  ad  minus  monachi  cum  suo  priore  ad 
8erviendomDeoillicapponantur,quijuxtaRegulam 
Sancti  Benedicti  ad  ordinem  teneudum  sufflcere 
videantur.  Sciendum  vero  est,  quia  eamdem  illam 
potestatem,  quffi  prffidecessores  nostri  in  monaste* 
rium  Sancti  Eligii,  et  in  abbatissam,  qum  ibi  anti- 


prffisentiam  episcopi  ad  justitiam  faciendamaddu- 
xisset ;  et  post  g*ustitiam  epboopi  abbatissa  soos 
districtus  accepisset,  si  voluisset.Quod  si  abbatissa 
servos  vel  ancillas  monasterii  Ubertate  donare,  aut 
terram  ahenare,  aut  manufirmamfacere  voloisset ; 
uullam  id  faciendi  licentiam  habuisset  absque  assensu 
episcopi,  et  absque  charta  sigillo  ejuset  sigillo  can- 
cellarii  firmata.  Hanc  ergo  potestatem  in  abbatis- 
sam,  etin  monasteriumSanctiEligii  prffidecessores 
nostri  habuisse  noscuntur;  et  nos  quoque  in  abbatem 
Fossatensem  ^amdem  retinemus  potestat^,  nihil 
nostri  juris  relinquentes,  tcI  relaxantes^gGanonicis 
vero  Beatffi  Mariffi  prffidictum  monasterium  singulls 
annisduos  pastus  exdebitopersolvit^unuminfesti- 

Q  yitate  Sancti  Pauli,  alterum  in  festo  Sancti  Eligii. 
Itaque  uterque  pastus  in  refectorio  canonicorum 
recipitur.  Gonsuetudo  etiam  est,ut  prffifaticoBnobii 
conventus  una  cum  canonicis  Beatffi  MariM  proces- 
siones  faciant,  in  die  Rogationom,  et  in  die  Ascen- 
sionis,  et  in  foneribos  canonicorum  :  alias  etiam 
processiones,  aot  pro  aeris  serenitate,aot  pro  aliqua 
tempestate,  sive  necessitate,  si  canonici  facere 
disposuerint ;  necesse  est  prssdictom  conventom 
canonicorom  iostitota  seqoi,eosque,si  mandaverint, 
in  his  processionibus  comitari.  Prffiterea  quoties 
inaterecclesiaa  divino  officio  cessaverit,  coBnobium 
Tancti  Eiigiiex  necessitate  cessabit.  Sub  hacigitur 
distinctione  eoenobium  Sancti  Eligii  ecdesiffi  fossa- 
tensi  in  ceilam  possidendum  concedimus,eo  scilicet 
tenore,utquoties  Fossatensis  abbas  debitamprofes- 

D  siohem  InParisiensi  ecclesiafecerit,  prffisenteepis- 
scopo  fateatur  coBUobium  Sancti  Eligii  ex  dono 
episcopi  et  benefieio  Parisiensis  Ecclesiffisehabere. 
Volumus  et  determinare,  quod  homines  praBdicti 
cosnobii  in  exercitumregisinconsultoepiscoponon 
debent  ire ;  sed  abbas,  aut  prior,  ex  prfficepto  epi- 
scopi  illos  debentin  exercitum  mittere.  Definitum 
estetiam,  ut  in  festo  S.  Eligii  canonici  Sanctffi 
Mariffi  dextrum  chorum^monachisinistrumteneant; 
ita  ut  cum  canonico,  quichorumtenuerit,aut  prior 
aut  cantor  monachorum  chorum  teneat,  nec  alia 
persona  adilludadmittatur;missam  vero  aut  abbas, 
autprior,  cantabit.  Quod  siuterque  aberit,  aliquis 


I4J7  EPISTOLA  DB  MORTE  STEPHANI.  1418 

excleronostpofllamcelebrabit.  Sciehdumvero  est,  A  crevimu8.Sedquiafemiiieamgexumfragaem,alqae 


quiadie  illo  prsBdictus  pastusredditus  ei  sexporcis 
▼iTiB,etsan«carnis,  exduobusmodiis  vini  et  dimi- 
dio  ad  mensuram  nostri  claustri,  ettribus  s extariis 
frumenti  bene  vanati.  Pastus  vero,  qui  redditur  in 
festo  sancti  Pauli,de  octoconstatarietibus,  etduo- 
bus  modiis  yini  et  dimidio  sextario,  et  ex  duobus 
sextariis  et  dimidio  frumentibeneyanati,  et  exsex 
nummis,  etobolo.  Ut  autem,  hoc  ratum,etincon- 
cussum  permaneat,  prfiesentemchartamfieri  prffici« 
pimus,  et  sigiilo  nostro  signavipius,  et  manibus 
oanonicorum  nostrorum  firmandum  tradidimus. 

Signum  Stepliani  episcopi.  S.  Bernerii  decani. 
S.etc. 

Actom  pnblice  in  capitulo  Sancta  Mano,  anno 


adeo  labilem  esse  cognovimus,  idcirco  priedictas 
sanctimoniales,  actioris  propositi  disciplina,  tam 
per  nosquam  perrcligiososvirosiigarecufavimus; 
habent  enim  iDstitutionesoptimas  ex  traximaparte 
de  ordinemonachorumCisterciensium  susberiptai 
partim  etiam  de  observantiis  aliarum  religioDom 
collectas  ,  quod  consilio  venerabilis  viri,  domlni 
scilicetHugonis  Pontiniacensis  abbatis,  necnoniii- 
dustria  fratris  Dostri  Willelmi,  consilio  etiam  et 
voluntate  charissimiB  fili»  Hildiardis,ejusdem  eccle- 
siffi  Sanctffi  Mariad  venerabiiis  abbatissae,  conTentof* 
quetotius,  factum  est,  volumus  et  auctoritate  epis- 
scopaU  praeoipimus,  ut  praBdicte  sanoUmoniales 
prsedictas  institutiones^sicutdeterminat»  vel  scriptc 


incltmati  Verbi  i  i34,  regnanteLudovioo  rege  anno  ^  ^^^  ^^  libris,  quos  consuetudines  vocamas,  in  per- 


xxvu,  Ludovico  rege  in  regem  subUmato  anno  ui, 
anno  episcopatus  Stephanixi. 
Datum  per  manum  Aigrini  canceUarii. 
VI. 
Charta  f^ndationis  abbatix  Hedermsis. 
(Anno   1138.) 
[GaU.  Christ.  nov.  t.  VII.  col.  ao.] 
Stephimus  Domino  ordiuante  Pansiorum  episco- 
pus,  universis  Ghristifidelibus,  tam  po8teris,quam 
priBsentibus  salutem. 

Ad  hoc  nobis  episcopaUs  officu  cura  ab  omnipo- 
tente  Deo  oonmiissa  est,  ut  reUgiosas  dUigamus 
personas,  etbeneplaceote  Domino  religionem  stu- 
deamus  modis  omnibus  propagare.  Noverintigitur 
universi,  quod  ecclesiam  Sanct»  Mariae  Ederensis 


petuum  teDeaDt,nec  unquaminaUquo^easminum 
vei  mutare  prcesumant.  Obeunte  abbatissa,  aUan 
qusesubstituendaerat,  hocmodo  eiigendam  cense- 
nius  :  inprimis  Parisiensi  episcopo  voluntalemet 
necessilatem  suam  insinuabunt,  deinde  religiosos 
viros,  abbatem  Sancti  Victoris,  et  abbatem  Sancts 
Mariffi  de  VaUe  in  suo  capitulo,  prssente  episcopo 
convocabunt,  his  antem  in  unum  convocatis,  de 
electione  abbatiss6stractabunt,et  sinecontradictio- 
nequamcunquevoluerint,dignamquejudicaveriot, 
eUgent ;  si  vero  abbates  habere  nequiverint»  pri<^ 
cum  tribus  religiossimis  sanctimoniaUbus  in  pne- 
seutia  episcopi  subsUtuentur  :  hoc  etiam  notoiD 
fieri  volumus,  quod  eamdem  ecciesiam  ab  onuii 
exactione  temporaU,  quaotum  ab  nosetsaceessores 


nostro  labore,   nostro  studio,  Dei  graUa  nos  io  ^  nostros  spectat,  Uberam  omnino  et  quietam  kn 
omnibusprecedente,  a  fundamentis  exstruximus,     concedimus,  etc. 

et  sanctimoniales  feminasinea  ponentes,  reiigionis        Actum  Incarnationis  Dominicas  anno  i  138. 
ordinem  in  eadem  ecciesiaperpetuo  conservari  de-        Data  per  manum  Algrini  cancellarii. 


HUGONIS  DE  DOCIACO 


SBIOlfKNSIS    ARCHIEPISGOPI 


EPISTOLA  AD  B.  DECANUM  ET  GiETEROS    PARISIENSIS    EGGLESLE  CANONICOS,  GONSOLATORIi 

SUPER  MORTE  PARISUENSIS  EPiSGOPL 

DuGHBSifi,  ScHpt.   R$g.  Frane.t  t.  lY,  446. 


H.  Dei  gratia  Senonensis  EcclesiaB  minister,  B. 
decano  et  caeteris  Parisiensis  EcclesieB  canonicis, 
dilectis  in  Gbristo  fratribus,  salutem  et  salutiferam 
a  Domino  diiectionem. 

Gonsideranti  mibi,fratres,  insperatum  dulcissimi 
fratris,  imo  ut  ita  dixerim,  charissimi  Patris  mei 
pontificis  vestri  casumetocoasum^fleremagislibet 
quam  scribere.  Nimis  enim  saxeum  pectus  babet, 
quemnonaddoloremvel  gemitum  piisimiviri  lacry- 
mabilis  non  emoUit  excessus.  Cffiterum  quidquid 


D  forte  nonnulli  sentiant,ego  vero  prorsus  plangoet 
lamentor  damnum  ingens  et  incommodum  meum 
Amisi  enim  portionemanim8BmesB,baculumjuTe9- 
tutis  meffi,  consolatorem  et  eruditorem  vitte  me» 
Baculus  namquesustentationis,  fratres,  siout  scitiv 
multotiesjuveninecessarius  est  plus  qaam  seoi. 
quia  jiiventuti  pernecessaria  est  doctrina ;  senectos 
vero  longo  usu  temporis  multa  didicit  per  expeh 
menta.  In  quo  ergo  erit  ultra  similis  mibi  requies, 
simile  gaudium  simiie  reclinatorium  ?  Quem  quo- 


1499 


LANDDLPHUS  JDNIOR.  —  PROLEGOMENA 


1430 


tiesTidebam,  prsdseate  gaudio  meo  non  gaudere 
ziOD  poteram.  Sedquid  dicam,  Domine  Deus,utquid 
recessisti  longe,  despicis  in  opportunitatibus  in 
tribulatione  ?  Modo  rudem  et  tenerum  amovisti 
puerum  tuum,  ettam  citosubtraxistiei  ordinatorem 
et  doctorem  suum?  Sed  quid  ago,  fratres  ?  dum 
dolorem  meum  nimisexaggero,  consolatorem  one- 
rosummevobisostendo.  Jam  vero  dulcissimiPatris 
animam  dulcedini  et  mansuetudini  commendoRe- 
demptoris  nostri.  Ad  vosautem,  quibuscompatior, 
sermonis  meiTultnm  oonverto.  Circa  vosenim  non 
mediocriter  sollicitus  existo»  quia  frequenter  in 


A  talibus  aubrepit  invidia,  perinvidiam  discordia^per 
discord  iam  di  visio,  per  divisionem  unitatis  confusio. 
Tunc  advers8B  facies,  tuncdissonaelinguaB^thesau- 
rorum  diminutio  et  invidorum  et  asmulorum  cachin- 
nus  et  irrisio.  Deus  hoc  avertat  a  Tobis,  fratres 
Spiritus  sancti  pienitudodescendatsupervos,spiri- 
tusque  vestros  uniat,divisionesremoveat,etquibu8 
unus  est  futurus  pa8tor,eadempascuagu8tareoon- 
cedat.  Quibusinspectis,  charissimifratres,  memen- 
tote  jugiter  admonitionis  nostrse  et  salutis  vestrae. 
Ad  iUum  incessanter  corda  vestra  convertite,  qui 
salus  est  omnium  sperantium  in  se. 


ANNO  DOWm  MCXZZllI-KOZUY 


LAINDULPHI  JUIVIORIS 


nvrm 


DE  SANCTO  PAULO 

HISTORIA  MEDIOLANENSIS 

(Anno  1095-1137) 

[mjRATORi  i{tfr.  ItaL  Script,,  t.  V,  p.  459,  ex  inss.  codicibos  metropolitanffi  Medioianensis  bibliotheca. 
Accedont  nottt  Josephi  Antonii  Saxii,  AmbrosiansB  Dibliothec»  prsofecti.J 


PRiEFATIO    LUDOVICI    ANTONII    MURATORII. 


Post  Amulphi  ac  Landulphi  Senioris  Historias  de 
Mediolanensium  rebus  agentes,  prsecedenti  tomo 
(Patr,  t.  CXLVII)  jam  evalgatas,  suceedit  nunc  ter- 
tia  itidem  Mediolanensis  Histaria,    auctore  Laadul- 

§ho  J uniore,  quem  0«  5anc(o  Pau/o,  ut  ab  altero 
eniore  distinguatur,  appeilare  consuevimus.  Dedu^ 
citur  autem  ab  anno  i095  usque  ad  annum  1137, 
quibus  temporibus  floruit  ejusdem  auctor,  patria 
Mediolaaensis,  et  dignitate  sacerdos.  Quaatum 
operae  etcurse  ille  posuerit  in  litteris  addiscen- 
dis.  quantoc|ue  ardore  usque  in  Gallias  ad  conqui- 
rendos  magistros  sese  contulerit,  ex  ipso  discimus 
ita  scribente  de  Liprando  celebri  presbytero  ac 
ayunculo  suo,  cap.  10 :  Csetera  vero  quas  posii- 
debat  in  libris  et  aliis  rebuSf  statuit  ut  conserva- 
rentur  Landulpho  nepoH  suo  et  atumno,  atgue  Ec- 
clesiae  acolytho,  qui  tunc  temporis  discebat  A  ureliani 
ab  egregio  magtstro  Alfredo  et  nobili  Jacobo,  Hsec 
ille  narrat  ad  annum  circiter  4i03.  Tum  cap.  13 
addit :  Anselmo  de  Pusterla.et  Olrico  vicedomino  Me- 
diolanen^t  (ambobus  deinde  archiepiscopatum  Me- 
diolanensem  adeptis)  adh^si.  Cum  Ansemonamque 


B  per  annum  et  dimidium  Turoni  et  Parisinis  in  scho, 
lismagistri  Alfredi  et  Guiliemi  legi,  et  legendo- 
scribendo,  multis^ue  aliis  modis  Anselmo  multam 
commoditctfem  dedi ;  quse  ejus  verba  referenda  sunt 
ad  annum  circiter  1 106.  Tum  io  patriam  regressus, 
rursushabitarecoepitad  ecclesiam  Sancti  Pauli  in 
Compito,  quam  Liprandus  ejus  avunculus  resedi- 
ficaverat,  multisque  ornamentis  ditarat,  et  quam 
ipse  Landulphus  ttlutum  meorum  ordinum  appellat. 
Hinc  au^.em  illi  accessit  agnomen  Landulphi  de 
Sancto  Paulo.  Imo  is  cap.  28  testatnr,  sibi  infantulo 
adjectum  fuisse  nomen,  soiUcei  Clocham  Sdneti  Pauli; 
nos  diceremas  la  Campanadi  San  Paolo  ;  in  more 
quippe  fuit  eorum  tempomm  agnomen  aiiquod 
puens  imponere,  quod  pro  nomine.  aut  cognomine 
deinde  usurpatnm  est,  uti  in  Antiquit.  Estens.  jam 
moDui. 

Verum  minime  diuturna  quies  relicta  est  histo- 
rico  nostro  a  potentioribus  urbis.  Erat  ipse  nimia 
afOnitate  ac  familiaritate  junctus  Liprando,  quem 
illi  invisum  prorsus  habebant ;  proinde  odia  illorum 
in  nepotem  quoque  conversa  sunt,  atque  is  a  smi 


1131 


landUlpaus  jnmoR. 


1431 


esi  ecclesia  deturbalus,  quanquam  meriU  plura  A  porum  potuerit,   semperque  pofefil  dominandi  «h 


ipsum  populo  Mediolanensi  commendarent.  Tunc 
enim,  ul  idem  auctor  est  cap.  40  :  Lector^  icriba, 
puerorum  eruditor,  publicorum  officiorum  et  benefir 
dorumparticepSy  et  consulum  epistolarum  dictator 
fuit,  si  quidem  in  haec  Tcrba  nullus  librariorum 
error  irrepsit.  Studiorum  autem  causa  bis  ac  ter  in 
Gallias  profectus  fuisse  videtur  Landulphus.  Rur- 
guB  enim  cap.  17  ait,  suggestum  fuisse  Olrico  Me- 
dioianensi  vicedomino,  et  Amelmo  de  Putlerla  ire  ad 

SrsBcipuum  magistrum  Aruelmum  de  Monte  Leoduni 
iioc  est  Laudunensem),  quibus  duobui  fuit  gratum 
secum  ducere  me  Landulphum  presbyteri  Liprandi 
atumnum.  Hsc  acta  circiter  annum  1409.  Jordano 
deinde,  dum  curreret  annus  H 12,  electo  et  conse- 
crato  Mediolanensis  EcclesiaB  archiepiscopo,  cum 
Landuiphus  noster,  acolythus  adhuc,  in  communi 
beneficio  presbyterorum  et  clerieorum  Mediolanen' 
iium,  susceptus  fuisset,  indignationem  incurrit  novi 


pido.  Neque  intra  pomoeria  unius  Mediolani  con- 
sistit  Landulphi  narratio  :  mulla  etiam  habet,  qai- 
busltalica  ejus  aevi  hisloria  illustretur.  Proplerei 
Pagius  in  Crit.  Baron.  ad  annum  1136,  num.  7, 
postquam  variis  ejus  laciniis  antea  editis  usus  foe- 
rat  ad  Annales  ecclesiasticos  exornandos  siinakpK 
corrigendos,  in  haec  tandem  verba  erumpit :  Iti 
finit  Hislona  Landulphi  Junioris,  pertingens  usqui 
adannum  1137,  quo  elucubrata  fuit.  Ex  ea.si  tan- 
dem  lucem  videat,  Historia  ecciesiastiea  magnam 
lucem  accipere  poterit,  Unicus  antenoi  codex  nw. 
membranaceus,  ac  pervetustus,  hujus  Historir 
habetur,  mihi  non  semel  perlustratus,  in  biblio- 
theca  metropolitani  Mediolanensis  capituli,  qui  pt- 
riter,  complectitur  Historiam  Arnulphi  pr«a- 
denti,  jam  editam,  ac  deinde  Passionem  beaii 
Arialdi  martyris,  qui  ad  Sanctum  Dionixium  esi 
tumutatus,  hoc  est  idem  opusculum,   qood  Purial- 


archiepiscopi.  ejusque  auctoritate  denuo  exclusus  fi  jius  publici  juns  fecit.  Habet  et  Ambrosiana  bibli^ 


est  ab  ecclesia  Sancli  Pauii,  juae,  ut  ille  repetit,  est 
titulus  ordinationis  me»,  Ita  is  cap.  25.  Hujusmodi 
injuria  incitatus  Landulphus  Romam  se  cantulit, 
anno  ill6.  ad  synodum  Lateranensem,  sperans  ibi 
flequiorem  iudicem  sibi  prassto  futurum  ;  tum  ante 
Caiixtum  II  papam  Terdonae  ac  Placentise  suas 
querelas  renovavit ;  sed  in  irritum  semper  cessere 
ejus  conatus  ac  voces,  Modoetiensi  quoque,  inani  ta- 
men,  coronationi  Gonradi  re^s,  peractse  anno  H28 
narrat  Landulphus  se  interfuisse,  seque  ante  ipsum 
pontificem  (Anselmum  videlicet  Mediolanensem  ar- 
chiepiscopum)  ipsumque  coronatum  (scilicet  Con- 
radum)  cA  ecclesta  Sancti  Michaelis  ponttficaiem  vir- 
gam  tn  admirabiU  pompa  usque  ad  ecelesiam  Sancti 
joannis  portasse.  Narraverat  etiam  antea  se  ele- 
ctum  ab  eodem  Anselmo,  ut  prxesset  suis  cappella- 
nis.  In  Italiam  deinde  descendit  Lotharius  III,  anno 
1136,  coronam  regni  ac  imperii   suscepturus,  atque 


thecaalterum  Landulphinse  Histori»  exemplar,  s«l 
ex  metropolitan»  bibliotheciB  codice  expressum 
Cceterum  primus,  qui  scriptori  huic  nomen  apud 
eruditos  qusesivit,  supra  memoratus  Puricellios 
fuit,  qui  tum  in  monumentis  Ambros.  basil.,  tam 
in  Vita  sanctorum  Heriembaldi  ac  Arialdi,  ejus 
auctoritate  non  raro  usus.  complura  fpagmenta  ex 
ipso  evulgavit.  prout  sui  instituti  ratio  exigebal. 
Eadem  fragmenta  rursus  in  tomum  IV  Italias  sacre 
intulit  Ughellus,  quae  postea  erudiU,  ac  praesertini 
Pagius,  in  suam  utilitatem  converterunt.  Verum  lil- 
terari»  reipublic®  intererat,  ut  integra  jam  tandem 
Landulphi  Junioris  Historia  evukaretur,  quae  etiam 
charior  futura  nobis  est,  quara  Landulphi  Senioris 
ac  Arnulphi  Historifle  Mediolanenses,  quandoquidem 
Junior  Landulphus  Cathoh'cum  se  ubique  prodit,  cl 
a  schismaticorum  erroribus  alienum,  et  quaeconqne 
sibi  scribenda  sumpsit,    accuratius  scripjsit.    '^*  ■"• 


Ut  10. 


ante  eum   stetit  Landulphus  noster,  ac  justitiam  q  tem  fetus  iste  gratiorem  adhuc  sese  exnibeat  ocuus 
imploravit.  eruditflR  gentis,  prodibit  ille  una  cum  notis  clarissimi 


Pauca  hoc  adnotare  placuit,  ab  historico  nostro 
diversis  in  locis  Historie  suie  de  se  ipso  memorata, 
ut  lector  hominem  prius  quam  ejus  librum  noscat. 
Nunc  de  ipsa  Historia  aliquid   addamus.  Brevis  est, 


viri  Josephi  Antbnii  Saxii.  Ambrosian»  bibIiothec« 
prasfecti  cujus  cura  ac  studio  illustrata  habebis, 
quaecunque  ei  visa  sunt  aut  lucem,  aut  majorcm 
locera  exposcere.  Quod  si  aliqua  adhnc  reslant  ob- 


grandia  tamen  in  Mediolanensi  urbe  gesta  continel, '  *  scura,  aut  maHca,  id  noris  tribuendum  codici  ms., 


etrerum  perturt>ationes  memoriadignas  ;  graphice- 
que  exprirait,  quid  in  animis  hominum  eorum  tem« 


3uem  aliorum  codicum  ope  aut  supplere  aut  emea- 
are  non  licuit. 


LECrORI  BENEVOLO 
JOSEPH  ANTONIUS  SAXIUS 

Collegioet  bibtiotheowAmbrosianwpraefectus. 


Quodinvotis  eruditorum  hominum  erat,  utja- 
centia  in  pluteis  patrias  nostr»  monumenta  extra- 
herentur  in  lucem,  nec  frustatim  hac  illac  sparsa, 
sed  integra,et  per  ordioemfletatum  disposita  puhlico 
darentur  oonspectui,  quenaadmodum  Papebrochius 
tom.  VII  Maii^  fol.  lxxx,  enixe  Mediolanenses  ad- 
hortabatur,  id  inprflesentiarum  aggressi  sumus,  ur- 
gemutque,  manum  ultro  danteac  facem  prfleferente 
cl.  V.  Ludovico  Antonio  Muratorio.  Nam  praster  ea 
ad  urbem  nostram  spectantia,  qu»  superioribus  to- 
mis  Yulgata  sunt,  codicem  quoque  Historiarum  Lan- 
dulphi  a  S.  Pauio  tandiu  exspectatum  e  tjpis  dimit- 


D  timus,  rudem  quidem  obscurumque  in  suo  genuioo 
textu,  sed  notis,  quantum  licuit,  a  nativa  ferrugii» 
eductum  expoiituraque,  ac  justa  temporum  serie  \i 
suos  annos  distributum  exnibemus.  Hujus  auteiE 
studii  laborera  Palatina  Socielas,  nulli  et  ipsa  la 
bori  ac  sumpLui  parcens,  ut  augeat  censum  histo- 
ricae  supelleclilis,  el  patrimonium  litterarum,  mlhi 
benevole  magisquara  raerito  (absit  verbo  invidia 
deraandavit :  nihilorainus  imbecillis  uLcunque  \in- 
bus,  ingenioque  sentirem  me  esse,  pro  obsequii  mei 
ratione  hanc  provinciam  suscepi,  notasque  adjeci. 
fusius  forte,  quam  aliquibus  suolimioris  eniditionis 


1433 


PROLEGOMENA. 


1434 


necessariae  smt,  sed  quia  non  omnibns  par  librorum 
copia,  aul  antiquarum  rerumnotitiaest.eas  quoque 
bono  usui   futuras  aliquibus  spero. 

Sjnchronus  huic  meo  labori  fuit  labor  longe  di- 

§nior  doctissimi  mihique  amicissimi  P.Stampse,  sed 
iscors  in  supputandis  eorumdem  temporum  eventi- 
bus  sensus  ;  ille  cnim  anonjmum  Gomensem  nuper 
excusum  suis  notis  illustrandum  aggressus,  ejusque 
yestigiis  pedepost  pedem,  ut  aiunl,  inharens,  An- 
selmum  anno  1123,  archiepiscopum  agnovit.  Ego 
vero  Landulphi  mei  testimonio  fretus,  nonnisi  anno 
4126  eumdem  eleclum  in  archiepiscopum  assevero  ; 
unde  chronologica  inter  nos  dissensio  non  modicfie 
difficultatis  emersit.  Hanc,  ut  per  litteras  familiares 
intellexit  pra^Iaudatus  Muratorius,  ea,  qua  prsestat, 
in  historiis  facilitate  statim  conciliare  studuit,  prse- 
fationemque  contexuit  ad  eumdem  Anonymum,  in 
qua  candide  affirmans  Olricum,  cui  Anselmus  suc- 
cessit,  nonnisi  anno  H26  ex  hac  vita  decessisse,  ut 
ego  statui  contra  adductos  ibi  plures  egregios  scri- 
ptores,  nihilominus  credibile  ait  Olrico  adhuc  vi- 
vente  electum  etiam  Anselmum  in  archiepiscopum 
ut  nunc  dicimus  coadjutorem,  quemadmodum  jam 
in  usu  Ecclesiae  fuisse  ex  Thomassino  liquet.  Hujus- 
modi  autem  consuetudinem  in  Ecclesia  quoque  Me- 
dioianensi  viguisse  asserit,  tum  hoc  Anselmi  exem- 
plo,  tum  alio  Algisii,  quem  triennio  ante  mortem 
S.  Galdini  jam  archiepiscopum  opinatur,  innixus 
subscriptionibus  ad  diplomata,  de  quibus  in  notis 
erit  sermo,  et  auctorilate  anonymi  ipsius,  qui  ad 
annum  1123  de  Anselmo  scribit  :  Archiepiscopus 
inthronizatus,  sed  male  pactus.  At  e^o  veneror  eru- 
ditionem  doctissimi  viri,  vernm  in  eius  sententiam 
flecti  non  possum,  ar^umentis  haud  levibus  ductus, 
quae  ad  notam  6  capitis  37  rejeci,  ne  hic  diutius 
lectorem  morarer  :  nequeproinde  vel  minimam  du- 
cit  rimam  illa  conjunctioanimorum,  qua  nos  arctis- 
sima  neoessitudo  constringit  ;  quin  juxta  leges  in- 
gcnuffi  amicitiae  est,  posseunumquemquelibere  sin- 
cereque  expromere  sensum  suum,  ut  eligat  eruditus 
lector,  quam  melioribus  sufTultamfundamentisjudi- 
caverit  partem. 

Ceeterum,  ut  de  prasstantia  hujus  Uistorise  aliquid 
disseram,  id  unum  proferre  sufficeret,statim  ac  pro- 
dierein  lucem  nonnulla  ejusdem  fra^menta,  Puri- 
cellio  vulgante,  excepta  fuisse  ab  eruditisviris  tanto 
plausu,  ut  insuas({uisquelucubrationes,iIlecertatim 
transferrecuraverit.  lis  enim  Papebrochiusexegesim 
suam  Mediolanensium  antistitum  auxit,  Ughellus  in 
Italia  sacra  plurimum  episcoporumlacunasexplevit, 
Pagius  uberiorcs  ad  Baronii  Historiam  crilicasnotas 
adornavit,ut8ileam  privatos  quampluresurbium  fini- 
timarom,  atque  exteros  etiam  scriptores,  qui  magni 
fecere  auctorem  nostrum  in  describendiB  annalibus 


A  temporum  illomm  ;tum  lestis  cocevus,  alque  utplu- 
rimumetiam  praesens  rebus  quas  narrat,  indubiam 
sibi  fidem  conciliet.  ac  tenebricoso  illo  aevo,  inopia 
•criptorum  non  modicum  laborante,  propitium  ve- 
luti  sidus  affulgeat.  Id  unum  affirmare  valeo,  cum 
patrise  quoque  nostrae  limites  egreditur,  summorum 
pontificum,  imperatorum  ac  principum  gesta  com- 
memorans,  ita  veritatisemper  calamum  attempe- 
rasse,  ut  a  me  collatus  cum  aetatis  illius  historiis,ab 
exterisconscHptis  consentire  cum  iisdempene  om« 
nino  vidcatur.  Quse  tamen  lucis  plurimum  arripit 
ex  scripto  Landulphi,  Uistoria  est  Modiolanensis,  ; 
chronographis  nostris  Corio,  Galcho,  Morigia,  Ripa- 
montio.  aliisque,  in  iis^useadilla  temporaspectant, 
adeo,  confusa,  ut  extricari  vix  possit.  Mirum  est 
quanta  inter  ipsos,  varietas  sitin  assignanda  Medio- 
lanensium  antistitum  sede,  cum  integro  quandoque 
decennio  aliquorum  aetas  decurtetur,  aliorum  vero 

|v  ultra  modum  producatur ;  preepostero  etiamordine 

^  eorumdem  successio  refertur,  aliis  ante  alios  male 
collocatis  ;gestadeniquequamplura  dissonisprorsus 
veritati  narrationibus  accumulantur.  Rem  exemplis 
firmarem,  nisi  supervacaneum  crederem  hic,  per 
compendium  quoque  congerere,  qua)  toto  ferme 
opere  adnotare  minime  omisi.  Uis  autem  omnibus 
emendandis  prsestoestLandulphus,  quinovam  veluti 
faciem  histori»  Mediolanensi,  praecipue  eccle- 
siasticae  induxit.  Quocirca  etiam  non  incongruum 
putavi  seriem  chronologicam  rernm  ad  hoc  Landul- 
phi  opus  spectantium  in  primo  ejusdem  fronte  defi- 
gere,  ut  unico  veluti  obtutu  rem  omnem  inibi  per- 
&actatam  commode  lector  percipiat. 

Ut  hanc  editionem  adornarem  duo  mihi  exempla- 
ria  ad  manus  fuere  in  Ambrosiana  bibliotheca,  al- 
terum  aclarissimo  Muratorio  in  praefatione  suame- 
moratum,  alterum  vero  quod  eo  postmodum  reperi, 
cum  vastam  manuscriptorum  molem  evolverem,  ut 
in  suas  thecas  atque  indicem  redigerentur.  Testatur 

^  autem  in  ejus  fronte  Jo.  Antonius  Castillioneus,  pu- 
blicus,  ut  ipse  ait,  impcriali  auctoritate  notarius,  se 
exemplar  istud  contulisse  cum  autographo  Caroli  a 
Basilica  Petri  episcopi  Novariensis,  in  collegio  S. 
Marci  Novariae*  Cum  nis  ego  (adlaborante  etiam  in- 
defesso  viro  Philippo  Argelato)  metropolitanum  co- 
dicem  contuli,  atque  indevarias  nonnullas  lectiones 
decerpsi  quas  obscurioribus  locis  auctoris  nostri  elu^ 
cidandis  satis  opportunas  censui,  easque  signavi 
numeris  arabicis  1  et  2,  ut  ex  quo  codice  erut«e  fo- 
rent  lector  dignosceret ;  primoenim  numero  indica- 
turexemplar  Muratorio  jam  notum,  secundo  alterum 
Caroli  a  Basilica  Petri  a  me  nuper  inventum.  Hae- 
sunt  de  quibuste  monitum  volui;  si  quid  inhoc  meo 
labore  minus  probatum  offenderis,  benigne  indulge, 
et  vale. 


SERIES  CHRONOLOGICA 

RERUM    AD    HANC    HISTORIAM    PERTINENTIUM 

IN  COMMENTARIIS  DIGESTA. 


Anno  1093.  Conradus,  Henrici  III  seu  IV  imp.  fi- 
lius,  Modoetiae  ac  Medoliani  ab  Ansclmo  archicpisc. 
coronatur.  Cap.  4,  num.  21.  —  Anselmus  Mediol. 
archiep    moritur.  (bid. 

1095.  Urbanus  11  Placentiae  synodum  celebrat. 
Cap.  28.  num.  6  Mediolanum  venit.  /6/rf.,  num.  7.— 
Arnulphus,    Anselmi  III  successor,  in  archiepisco- 


D  pum  Mediolan.  consecratur.  Cap.  1,  num.  i,  —  Con- 
radus,  llaliaerex,  in  Tusciam pergit  nuptias  celebra- 
turus.  CapA,  num,  31.  —  Beatus  Albertus  Clunia- 
censis  Ponlidii  monasterium  condit.  Cap.  24,«Mm.  1. 
1096.  Armanus  card.  eligitur  in  Brixiensem  epi- 
scopum.  Cap.  1,  num.  7.  —  Urbanus  II  e  Galliis  re- 
dux  Mediolanum  iterum  venit,  et  in  templo  Sanctse 


1435 


LANDDLPHI  JTJNIORIS 


14361 


ThecIsB  somQoneni  ad  popalum  e  su^estu  habet 
Cap.  28,  num,  7  et  8. 

1097.  Arnulphus  Mediol.  archiep.  moritur.  Cap.i, 
num.  S,et^S,num.  13.—  Lauduiphus  de  Badagio 
Iq  archiepiscopum  a  clero  Mediol.  electus  ab  Ar- 
mano  card.  Brixiensi  episcopo  rejicitur.  Cap,  i, 
num.  5,  et  9.  —  Anselmusde  Buiseidem  substituitur, 
et  ab  Armano  confirmatur.  Ibid.y  num,  14.  Paliium 
ab  Urbano  11  per  legatum  apostolicum  recipit.  Idid.^ 
num.  18. 

1098  Anselmus  IV,  Med.  archiep.  immunitatem 
induiget  venientibus  ad  festum  SS.  Protasii  et  Ger- 
vasii.  Cap,2,  num.  5. 

1099.  Gonradus,  Henrici  IV  filius,  in  Tusciamse- 
cundo  proficiscitur.  Cap.  1,  num.  31.—  Urbanus  II, 
summus  pontifex,  moritur.  Cap.  l,w«m.3a,  et  Cap. 
S,num,  i.  —  Anselmus  IV  archiep.  sancti  Arialdi 
corpus  transfert  eS.  Celsi  ad  S.  Dionysii  recclesiam, 
Cav.  3,  num.  5. 

1100.  Grossulanus  in  episcopum  Saonensem  eli- 
gitur  et  consecratur.  Cap.  3,  num.  Aet  7.  Anselmi 
archiep.  Mediol.  vicarius  constituitur.  Ibid.  Biennio 
in  eo  munere  perdurat.  Cap.^,  num.  6.  — Anselmus 
Mediolan.  arcniep.  ad  Hierosoljmitanum  bellum 
proficiscitur.  Cap.  2,  num.  5. 

1101.  Conradus,  HenricilV  filius,  moritur.  Cap. 
1,  num,  32.  — Anselmus  Mediol.  archiep.  Constanti- 
nopoli  obit.  Cap.  2,  rtttm.  8. 

1102.  Grossulanus  in  archiepiscopnm  Mediol.  eli- 
gitur.  Cap.  5,  num.  4.  De  Simonia  apud  summum 
pontificem  accusatur.  Ibid.,  num.  8.  Pallium  suscipit 
a  Sancto  Bernardo  cardinali  delatum.  Ibid.t  num.ii 
et  seqg.  Synodum  provincialem  Mediolani  ceiebran- 
dam  indicit.  Cap.  9,  num.  2. 

1 103 .  Sjnoduc  provincialis  tempore  QuadragesimsB 
a  Grossulano  celebratur.  Cap,  9,  num.  9.  —  Lipran- 
dus  presb^rter  innocue  per  ignem  transit  die  25 
Marth,  ut  simoniam  archiepiscopi  Grossulani  divino 

t'udicio  comprobet  Cap.  10,  num.  3  e/  6.  —  Grossu- 
Einus  statim  peracto  ignis  judicio  Romam  ad  Pa- 
schalem  II  proficiscitur.  Cap.ll,num.,  5.  Ab  eodem 
summo  pontifice  eximiis  honoribus  cumulatur.i6tVi., 
num.  9« 

1105.  Grossulanut  in  sjmodo  Lateranensia  Pa- 
scali  II  celebrata  sedi  Mediolanensi  restituitur. 
Cap.  11,  num.  12.  A  Mediolanensibus  pellitur.  Cap. 
12,nttm.5. — Landulphusde  Vareglate  post  synodum 
Lateranensem  in  Astensem  episcopum  eligitur. 
Cap»  11,  num,  15. —  Heinricus  Junior  eontra  patrem 
rebellat.  Cap.  13,  num.  3.  ~  ReliguiaD  insignes  in 
ecclesia  S.  Mariae  ad  Portam  Mediol.  repenuntur, 
et  ob  iduniversi  cleri  et  populi  suppiicatio  habetur, 
omnium  solemnior.  Caj>.  22,  ntim.  2  et  seqq. 

1106.  Cometes  longissimum  trahens  crinem  in 
occidente  apparet.  Cap.  13,  nttm.  5.  —  Henricus  IV 
imp.  Leodii  moritur.  Ibid.,  num.  4.  —  Liprandus 
presbyter  in  Vallemtellinam  secedit  Cap.  16,  nttm. 
1.  —  Annua  celebritas  pro  inventis  sacris  reliquiis 
S.  Mariae  ad  Portam  publico  decreto  statuitur.  oa». 
22,  nttm.  6, 

1107.  Laudense  bellum  incipit.  Co».  16,  num.  1. 
—  Uprandus  presb.  e  Valletellina  Mcdiolanum  re- 
dit.  Ibid, 

1109.  Mediolanenscs  urbem  Landensem  eximpro- 
viso  captam  statim  dimittere  a  Cremonensibus  com- 
pelluntur.  Cap.  16,  num.  5. 

1110.  Grossulamus  Hierosoljmas  peregrinatur. 
Cap.  17,  nwm.  9.  —  Ardericum  Laudensem  episco- 
pum,  suum  Mediolani  vicarium  designat.  Ibid.  — 
Olricus  Vicedominns  in  archipresbyterum  eligitur. 
Ibid.,  num.  6.  —  Sacros  ordines  Januae  suscipit. 
/6fVi.,  nttm.  13.  —  Cremonensesa  Mediolanensibus 
apud  Brixianorum  campum  victi.  Ibid.,  n.  14.  — 
Henricus  Vin  Italiam  descendit.   Cap.  18,  nttm.  2. 

1111.  Heinricus  V  Romam  petit.  Ibid,,  num.  3.  — 
A  Paschaii  U  Idibus  Aprilis  coronatur.  Ibid.,  num, 
13.  i^In  Germaniam  redit.  Uid.,  num,  14.  —  Otto 


A  Mediolanensis  Ticecomes  Som»  interimitor.  Ibid,, 
num.  11.  —  Urbs  Laudensisa  Mediolanensibos  ct- 
pitur  ac  deletur.  Ibid.,  num,  18.  —  Jordanus  de 
Clivi,  postea  archiepiscopus,  in  sacerdotem  ordina- 
tur  Janus.  Cap.  19,  nttm.  8  Pluviarum  et  flomi- 
num  mira  exundatio  Octobri  mense  terrore  popnlos 
implet.  Cap.  20,   num.  i. 

1112.  Jordanus  de  Clivi  in  archiepiscopom  Me- 
diol.  Kal.  Januarii  eligitur.  Cap.  21^  nvm.  3.  —  & 
dem  pallium  Roma  dafert  Mamardus  Taurinenits 
episcopus.  Cap.  21,  num.  9.  —  Recusatum  primo. 
post  sex  menses,  die  6  Decembris  sasdpit.  Ca^ 
25,  nttm.  2.  —  Liprandus  presb.  ad  Pontidii  inona- 
sterium  pergit  die  6  Decemoris.  Cap.  24,  nnm,  S. 

1113.  Presbjter  Liprandus  in  Pontidii  monasterio 
sancte  moritur  6  Januarii,  et  miraculis  claret  Csp. 
24,  nttm.  i  et3,  —  Grossulanus  a  HierosoljmitaBa 
peregrinatione  redux  Mediolanum  inffreditar  mense 
Augusto.  Cap.  26,  num.   2.  —   Civilis  pugna  intff 

B  Grossulani  et  Jordani  fautores  coomiittitur.  Ibii., 
num,  7.  —  Pace  composita  Grossulanus  Placentiaii 
serecipit.  Cap,  27,  num.  i, —  Andreas  Primiceriii 
decumanorum  moritur.  Cap,  28,  num,  3. 

1114.  Nazarius  Muricula  mortuo  Andrea  Dalvnl- 
tio  substituitur  pnmicerius  decumanorum.  Cap.  29, 
ftttm.  1. 

1115.  Paschalis  II  Rom»  in  Laterano  condliaffl 
celebrat.  Cap.  29,  num.  4.  —  Sententia  contra  Grot- 
sulanum  in  synodo  eadem  profertur.  Ibid,^  n.  15.— 
Armanus  Brixiensis  episcopus  deponitnr,  atque  ii 
ejus  locum  sufficitur  Villanus.  Cap.  30,  nttm.z  etZ. 
—  Jordanus  Mediolanum  redit  et  Henricum  imp^ 
ratorem  excommunicat.  Cap.  31,  num.  2  c/  3. 

Iil7.  Grossulanus  Rom^e  montur  in  monasterio 
S.  SabflB  VIII  Idus  Augusti,  Cap.  29,  nttm.  17.  —  Tcr 
rffimotus  quadraginui  dierum  in  Langobardia  exd- 
tatur  die  3  Januarii.  Cap.  31.  nttm.  6.  —  Jordanos 
consilium  provinciale  Mediolani  celebrat.  IbiL, 
G  nttm.  8.  —  U^onemdeNoceto  ab  Heinrico  inatitutiuo 
Cremonae  episcopum  deponit,  ac  Ui>ertum  sabstitail 
Cap,  46,  nttm.  7. 

1118.  Paschalis  II  moritur  21  Januarii.  Cap.  3S, 
nttm.  1.  —  Gelasius  11,  in  sum.  pontificem  electos, 
Henrici  imp.  insidias  fugiens,  Cajetam  se  recipit 
Ibid.,  num^  5.  —  Ibidem  presbyter  et  pontifex  cod- 
secratur.  Cap,  33,  nttm.  2.  —  Romam  reversus  in 
Gallias  proficiscitur.  Ibid,,  num.  4  et  teqa*  —  Heih 
ricus  imp.  Romse  in  speudopontificem  eligi  Burdi- 
num  curat.  Cap,  32,  num.  10.  —  In  Germaniam  re 
dit.  Ibid,,  num.  17.  —Bellum  Cumanum  inci|>it 
Cap.  34,  num,  6.  — Concilium  episcoporum  et  priB* 
cipum  Langobardorum  Mediolani  celebratur.  C^. 
34,  nttm.  iiet  12. 

1119.  Gelasius  II  Cluniaci  moritur.  Cap,  33,  nmi. 
7.  —  Calixtus  U  Gelasio  succedit.  Ihid,,  num.  8.  — 
Remis  Concilium  celebrat  20  Octobris.  Ibid.,  num, 
10. 

j)  1120.  Gallixtus  II  e  Galliis  in  Lombardiam  Tenit 
acTerdonse  consistit.  Cap.  35.  nttm.  \.  —  Inde  Pla- 
centiam  progredicns  ibidem  Paschale  festum  cel^ 
brat.  i6ta.,  nttm.  5.  —  Romse  3  Janii  excipitor. 
Ibid.f  n.  16.  —  Jordanus  archiep.  Mediol.  moritor. 
Cap.  36,  num.  2.  —  Olricus  vicedominus  Jordaoo 
suscedit  17  Novembris.  Ibid.,  num,  3. 

1121.  Burdinus  psendopontifex  capitur,  ac  Ro- 
mam  ignominose  perducitur.  Cap.  35,  num.  17.  At- 

JueinCavensi  monasterio  includitur.  /6ttf.,  ms. 
8. 

1122.  Burdinus  a  Cava  extractus  a  Calixto  II  ia 
arcem  Januhe  transfcrtur.  Cap,  35»  num,  18. 

1123.  Calixtus  U  concilium  generale  Lateraneose 
primum  celebrat.  Cap.  36,  num.  4.—  OlricusMediol 
archiep.  Komam  pergit,  et  in  concilio  ad  dexteram 
summi  pontificis  sedet,  frustra  contranitente  archi- 
episcopo  Ravennate.  /6id.,  nttm.  8. 

1125.  Henricus  V  imp.  x  Kal.  Junii  moritar.  Cce^ 
87,  num.  5. 


1437 


HISTORIA  MEDIOLANENBIS. 


1438 


1126«  Oltici» Bfediol.  archiep.  Maii  28  moritur.  A  latere  iDDocentii  n  Mediolanam  yenii.Ibid.,  num. 


Cap.  37,  num.  6  el  7.  —  ADselmus  de  Pusterula  in 
archiepiscopum  eligitur.  ibid.,  num.  7.  —  Romam 
ad  pallium  suscipiendum  pergit  Cap.  38,  num.  2.  — 
Id  tamen  e  manibus  summi  pontificis  suscipere  ab- 
nuit.  Ibid.^  num.  3.  —  Mediolanum  reversus  in  fe- 
sto  S.  Michaelis  solemniter  suscipitur.  Ibid.,  n.   6. 

1127.  Urbs  Gumana  deietur  a  Mediolanensibus. 
Cap.  37,  num.  10, 

1128.  Gonradns  in  Italiam  Tenit.  Cap.  39.  n.  2.  — 
Modoeti6Bin  liegcm  Italis  coronatur  29Junii.  Ihid., 
num.l  et  seqq.  —  Iterum  Medioiani  in  ecclesia 
S.  Ambrosii  coronam  accipit  ab  Anselmo  archiepi- 
scopo. /6tV/.,  niim.  11. 

1129.  Gonradus  in  Germaniam  redit.  Cap.  39, 
num,  17. — Goncilium  provinciale  a  J.  Crcmensi 
Card.  Papiffi  celebratur,  ae  in  eodem  Anselmus  ar- 
chiep.  anathemate  percellitur.  Cap.  39,  num.  18. — 
Cremonenses  contra  GremeD  castrum  exercitum  ad- 
moyeni.  Ibid.^num.  21. 

1130.  Honorius  11  14  Februarii  moritur.  Cap.  40, 
nutn.  1  —  Innocentius  II  die  15  Feb.  eligitur.  Ibid.^ 
num,  2.  —  Anacletus  pseudopontitex  creatur  die 
i6Feb.  Ibid.  —  Anselmus  de  Pusterula  archiep. 

f^allium  ab  Anadeto    pseudopontifex  missum  per 
egatos  accipit.  Cap.  40,  num.3  . 

1133.  Mediolanensium  agmen  captivum  Gremo- 
nam  perducitur.  Cap.  41,  ntifTi.  1.— Concilium 
episcoporum  proTincialium  Medioiani  celebratur. 
ihid.,  nvm.  5.  —  Anseimus  archiep.  a  concilio,et 
uniyerso  clero  et  populo  ab  archiepiscopaii  sede  ex- 
truditur.  Ibid.y  num.  9.  —  Robaldus  Albensis  epi- 
scopus  yicarius  Mediolanensis  Ecclesiffi  constituitur. 
Ibid.,  num.  10. 

1134.  Innocentius  II  Pisis  concilium  celebrat  ter- 


18  ;  cap.  42,  num.  4.   —  In  Mediolanensem  archie- 

Siscopura  acclamatur.  Cap.  42,  num.  7.  —  Insulam 
lediolanensem  recusat.  Ibid.,num.  11.  —  Gonra- 
dus  Lothario  imperatori  obedientiam  preestat,  ejus- 
que  vexillifer  constituitur.  Cap.  42,  num.  1. 

1135.  Gonradus  iterum  Lothario  fidelitatem  jurat. 
Ibid.  —  Robaldus  Albensis  episcopus  in  archiep.  Me- 
diol.  eligitur  25  Julii.  Cap.  42.  num  17.  —  Mediolanen- 
sesbellum  Gremonensibus  indicunt,  sed  exitu  infe- 
lici.  eap.  42,  num.  18.  —  Anselmus  archiep.  Ro- 
mam  pergens  a  Goyso  de  Martinen^o  capitur  ac 
Pisas  ad  Innocentium  II  transmittitur.  Ibid., 
num,  22. 

1136.  Goenobium  Glarsevallense  Cisterciensis  ordi- 
nis  conditur.  Cvp'  41,  num.  5.  —  Anselmus  Ro- 
magicaptiTus  mittitur  ab  Innocentio  Hatque  ibidem 
Augusto  mense  moritur-  Cap.  42,  num.  25.  —  Ro- 
baldus  archiepiscopus    Pisis  Innocentio  fidelitatem 

B  jurat.  Cap.  43,  num.  2.  ~  Cremonenses  proscri- 
ptos  a  Lothario  imperatore  excommnuicat.  Ibid., 
num.  8.  —  Pallium  ab  eodem  summo  pontifice 
transmissum  recipit.  Ibid,.  num.  3.  —  Lotharius 
iterum  in  Italiam  descendit.  Ibid.,  num.  6.  —  In 
Ronchaiialegescondit.  Ibid.,  nttm.l2.  —  Papianipro- 
greditur.  acdeinde  Abbiatum  Gras8um,et  Taurinum 
acRhegium.  Cap.  44,  nvm.  11 ;  et45,  num.  2  et  seqq.  — 
Papienses  a  Gonrado  Lotharii  duce,  praelio  commisso 
in  fugam  vertuntur,  ac  deinde  in  gratiam  imperat. 
pacta  pecunia  suscipuntur.   Cap.  45,  num.  6  et  8 

1137.  Innocentius  II  mense  Martii.  Pisis  Viter- 
bium  pergit,  ut  Lotharium  imperatorem  excipiat. 
Cap.  42,  num.  3.  —  Gremonenses  ab  excommuni- 
cationein  ipsos  a  Robaldo  lata  solvit.  Cap.  46,  num. 
1.  —  Mediolanenses  Juvenaltam  castrum  Gremo- 
nensibus  eripiunt,  et  eorum  episcopum  in  beilo 
captum  in  custodia  per  plures  menses  continent. 
Ibid.,  num.    4,   et  5.  —  Episcopus  Gremonensis, 


tioKal.  Jnnii.  Ibid.,  num,  13.  —  Anselmi  archiep, 
Mediol.  depositionem  confirmat.  Ibui.,  num.  16.  — 

Tbedaldus  Landrianus,  Stephano  de  Guandeca  mor-      ,  „„ ,    ..  _.         _^ 

tuo,  archipresbyter  Ecclesise  Mediolanensis  renun-  C  venenato  custode,  fuga  carcere  elabitur,  et  Cremo- 
tiatur.  Ibid.,   mm.  14.  —  S.  Bernardus  legatus  a      nam  redit.  Ibid. 


LANDULPHI  DE  S.  PAULO 

LIBER  HISTORIARVN  HEDI0LANEN8I8  «RBIS. 


CAPUT  PRIMUM.  Dferentisinfulamarchiepiscopatus  Mediolanen.,  in- 

AnselmusdeBuitin  archiep.Med.  eligituran,  1094(1).      gens  dolor  instaret  Mediolanensibusprosuis  militi- 

Gum  in  diebus  Robaidi  Albanensis  (2)  episcopi      busyCt  civibus  captis  Cremonse,  atque  Papiae  (5), 


Cap.  I.  —  (i)  Anni  hujus  epocham  eamdem  pror- 
susin  omnibus  mss.  Landulphi  exemplaribus  vidi. 
Falso  tamen  iisdem  prsefixam  crediderim  amanuen- 
sis  imperitia,  qui  vel  Historiam  Landulphi  unico 
descriptam  contextu  in  multa  capita  dissecuerit, 
vel  anni  numerum  male  intellexerit.  Compertum 
siquidem  est,  anno  saeculi  xi  nonagesimo  quarto 
nondum  fuisse  in  archiepiscopum  Mediolanensem 
consecratum  Arnulphum,qui  Anselmo  huicproxime 
praecessit,  et  anno  tanlummodo  sequenti  a  tribus 
episcopis  post  synodum  Placentinam  Mediolanum 
profectis,  Urbano  II  mandante,  inunctus  fuit,  ut  te- 
ttatur  Bertholdus  illiusaevi  scriptor  ad  ann.  1095  ; 
Anselmum  vero  nonnisi  anno  1097  ad  archiepisco- 
palem  sedem  promotum  fuisse  constat,  ut  mox  di- 
cemos. 


(2)  Vere  Albensis,  sicuti  legabatur  in  codice  anti- 
quo  metropolitanse  bibliothecffi  recenti  manu  male 
correcto  Albanensis.  Alba  enim  Pompeja,  cuius  ille 
erat  cpiscopus,  urbs  est  Liguri»  ac  Montisierrati, 
adhuc  connumerata  inter  suffraganeos  episcopatus 
Mediolanensis  metropolis.  Quod  adnotatum  hic  volo 
proomnibus  hujus  historiss  iocis,  in  quibus,  cum 
de  hoc  Robaldo  mentio  fit,male  YO\isi&  Albanensis 
fere  semper   usurpatur. 

(3)  Quae  bic  a  Landulpho  innuuntur,  longe  poste- 
rius  accidere,  quam  ordo  praesentis  historife  postu- 
lat.  Robaldus  enim  in  archiepiscopum  Mediolanen- 
sem  electus  est  saeculo  sequenti  jam  multum  pro- 
vecto,  ut  in  postremis  bujus  libri  capitibus  videbi- 
mus.  Gur  autem  hujusmodi  rerum  memoriam,  quae 
longo  post  tempore  contigere,  hic  prsamiflerit  auctor 


1430 


LANDDLPHI  JDNIOBIS 


iUl 


non  sQmunmemorArmani  de  Ganardo(&),  qui  sub 
specie  religioois  plantavit  quamdamradicem  novi- 
tatis  (5),  quse  paulatim  non  solum  Mediolanensem 
£cclesiam,  sed  regnumLongobardorum  per  omnes 
suos  statusfere  perturbavit,  donec  Bernardusabbas 
CiaraBvallensis  ad  expellendum  daemones,  et  adsa- 
nandum^et  ad  erigendum  infirmos  contractos  se- 

Doster,  existiraaverim  id  factum,  ut  comparationem 
qaamdam  inslitueret  publici  tumultus  excitati  tem- 
pore,  quo  scriitebat,  cura  eo  a  quo  historiam  suam 
exordiebatur,  atque  inde  occasionera  captaret  cflBte- 
ros  perturbat»  illius  aetatis  eventus  calamo  prose- 
quendi. 

(4)  Nomen  oppidi  quod  novem  miliaribus  ad  orien* 
tem  Brixia  dissitum,  ad  oram  Clusiifluminisstatuit 
iGlias  Capreolus  in  annalium  Brixiensium  tabula 
geographica ;  unde  etiara  nobilis  illius  urbis  familia 
Gavarda  ab  ipso  ssepius  meraorata  co^nomentum 
traxit.  Hinc  corrigenda  lectio  Puricellii,  qui  num. 
548euro  vocat  de  Ganardo. 

(5)  Non  aliam  fusse  arbitror  novitatem  hane, 
quam  qum  proxime  a  Landulpho  narratur,  quod 
videlicet  rejecta  electione  archiepiscopi  Mediolanen* 
sis  a  clero  et  primoribus  urbis  statuta  (recti  animi 
colore,  ut  par  est  credere,  et  reli^ioso  aliquo  prse- 
textu  interposito).  Armanus  iste  in  causa  fuent,  ut 
circumstans  ad  modum  coronse  inconditum  vulgus 
inseditionemageretur,  ductumqueopinione  summae 
intcgritatis.  qua  eum  pollere  existimabat,  utpote 
tantaapud  Romanaro,  et  Brixiensem  Ecclesiam,  ac 
Mathildem gratia  vi^entera, alterum archiepiscopum 
tumultuariis  suffragiis  elegerit  contra  antiqnum  mo- 
rem  hujus  Ecclesi®  ;  inde  enim  veluti  ex  noxia 
radice  contentiones,    dissidia,   schismata  et  bella 

Saulatim erupere, quibus  noo  tam  urbs  nostra,  quam 
nitimee  gentes  diuturna  perturbationeafflictfie  sunt, 
donec  S.  Bernardos  Claraovallensis  abbas  velut  an- 
gelus  pacis  ad  nos  missus,  concussae  calamitatibas 
universae  Langobardorum  provinciae  suppetias  tulit 
veteremque  decorem,  ac  quietem  restituit,  ut  infra 
cap.  42  narrabitur. 

(6)  Particula  quasi  non  ad  minuendam  significa- 
tionem  vocis  cui  prseponitur,  sed  potius  ad  desi- 
gnandaro  rem,  vel  dignitatem  ab  aoctore  nostro  hic 
et  alibi  in  historise  decursu  passim  usurpatur,  ideni- 
que  sonatapud  ipsumac  alterahaec  :  nempe,  videli' 
cet  :  quod  monitom  lectorem  ab  initio  volui,  ne 
dubius  haereat,  curo  offenderit  in  Laiidulpho  rodes 
husjusmodi  formulas  guasimonitus,  guasi  archidiaco- 
nt45,  etc.  Caeteruro  Armanum  fuisse  cardinalem 
S.  R.  E.  probat  subscriptio  adjecta  diploroati  pri- 
mum  edito  a  cl.  v.  Benedicto  Bacchinio  in  Hist. 
monast.  Padolironen.,  ac  deinde  inferto  in  nova 
Ital.  sacr.  editione  tom.  IV,  coI.54l,  ab  erudilissi- 
mo  amico  roeo  Paulo  Galeardo.  in  hsec  verba  Ego 
Armanuns  sanctx  Romance  Ecelesiw  cardinalis  eon- 
firmo ;  c^uod  taraen  Ciaconio  et  Oldoino,  necnon 
Brixiensium  episcoporum  Chronologis  Jo.  Franc. 
Florentinio,  et  Ughello  ignotum  fuit.  An  vero  hic 
Arraanusidem  sit  ac  Hermanns  presb.  card.  tit. 
SS.Q  uatuor  Coronatoruro,  quem  per  eaderoteropora 
floruissecompertumest,  quiaue  ab  Urbano  11  roissus 
Mediolanuro  nuper  fuerat  aa  pallium  deferendum 
Arnolpho  nostro  archiepiscopo,  dubitationi  locum 
aliquem  facit  Ughellus,  quieumdem  Armanuroaeque 
vocatum  fuisse  Arimannum,  et  Hermannum scnbii: 
attaroen  curo  Hermannuin  illum  usque  ab  anno 
1061  cardinalero  creatum  ab  Alexandro  II  et  ab 
Urbanno  II  archipresbyleratus  S.  R.  E.  dijnitate 
auctum  tradatOIdoinus,  et  nusquaro  eum  viderim 
subscriptum,  aut  memoratum  episcopum  ;  Brixien- 
sero  autero  hunc  antistitero  longe  post  saccuiuro  xi 
vitaro  produxisse  repererim  ;  anno  enim  lil6,  ab 
episcopatu  depositum  fuisse  docet  Landulpbus  cap- 


A  cundum  jttssamhominamMediolanenshimintraTit 
Armanus  enim  ille  monachus  quasi  cardinalis  (^ 
Romanus,  etaparteBrixiensium  civium,  atquef^ 
▼ore  comitissae  Mathildis  in  Ecclesia  Brixiensi  ele* 
ctus  episcopus(7),  defuncto  Amuipho  (8)  archiepi' 
scopo  Mediolanensi,  ad  alium  eligendum  Tenit  (9;- 1 
Qui  ubi  sensit  nobilem  multitudinem  Mediolanea. 

30,  et  Armanni,  non  Hermanni  nomine  tom  ab  an* 
ctore  nostro,  tum  in  documentis  mano  ipsius  f)rmt- 
tis  appeliatum  fnisse  constanter  observaverim,  ii 
eam  sententiam  adducor,  ut  diversos  illos  omhim 
existimem.  Quandoquidem  vero  de  hoc  cardiDt! 
Armanno  producenda  ha^  fuere,  ut  LandalpL 
Historia  illustraretur,  liceat  mihi  obiter  refelleR 
Puricellium.  qui  in  dissert  Nazariana,  cap.  lO^ 
num.  4,  ut  lectori  erudito  satisfaciat  quaereoti  cs 
S.  Gualdinos  postqnam  Mediolanensem  archlepisco- 

3  patum  suscepit,  nunquam  se  cardinalem  subscn- 
pserit,  cum  tamen  citra  dnbium  sit,  eomdcoQ  S  R.  L 
cardinalem  fuisse  antequam  ad  hanc  iofulam  voct 
retur,  id  factum  ait,  quod  (docente  PanTinio  ii 
libro  De  epiKopalibus,  titulis  et  diaeonis  eardin^- 
lium)  antiqfuitus  usque  ad  Alexandri  III  tempora  it 
more  fuerit,  ut  qui  ex  presbjtero  cardinali  episco- 
pus  fieret,  eardinalis  esse  desineret.  Quam  infirmt 
tamen  bsec  ratio  sit,  qnse  attilimus  dilucide  probant. 
Armanom  enim  post  initnm  Brixiensis  episcopatos 
regimen,  longeanteAIexandri  III  setalem,  S.  R.  E. 
cardinalem  subscriptum  legimus,  quemadmodaa 
in  Bacchinio  et  Ugnello  supracitatis  videri  potest 
Adde  neque  verum  esse,  qood  S.  Galdinos.  Medio- 
lanensi  Ecclesiffi  regendfle  addictus,  hunc  di^itatis 
suae  titulum  perpetuo  siluerit.  Exstant  siquidemifi 
tomo  III  Thesauri  Anecdotomm  Edmundi  Martene, 
col.  1235,  breves  litterae  Alexandri  III  ad  Garinnm 
Pontiniacensem  abbatem,  dat«  ni  Id.  Novembris, 
ejusdem  pontificatus  anno  viii,  id  est  i  f  66,  in  ouibQs 

G  octavo  loco  se  inhunc  modum  subscribit  Gualdinas: 
Ego  Gmldinus  S.  Sahinx  preshyter  cardinalis^  et 
archiepiscopus  Mediolanensis  SS, 

(7)  Ejus  electionem  ab  Ughello  anno  Christi  4096 
consignatam  Bacchiniusloc.  cit.  retraxit  ad  annom 
1087,  fretus  diplomate  ejusdem  Armani  a  se  ibidem 
producto,  quod  illo  anno  datom  potavit.  Yeram 
cum  diploma  ipsum  a  me  in  opere  Bacchinii  dili- 
genterexaminaturo  nona^esimum  seplimom  annan) 
expresse  referat.  et  dies  in  eodem  enuntiatus  anno 
huic,  non  alteri  a  Bacchinio  assignato  convenitt, 
solaque  indictio  amanuensis  fortasse  vitio  corroptt 
dissentiat,  ut  erudite  adnotavit  laudatus  Galeardos, 
Armani  electio  ab  anno  i096  minime  removendt, 

(8)  Obiit  Arnulphus  non  anno  1096,  ut  perperam 
scripsit  Ughellus,  sedanno  4097,  viii  kal.  Octobrij 
juxta  calculum  Papebrochii  antic^uis  Catalo^s  ia- 
nixuro,  et  ipsius  etiaro  Puricellii,  qui  in  vita  S. 
iierelmb . lib .  iv,  cap.  83,num.  4 .  sentenitam  suam 

D  in  Monuro.  basil.  Arobros.  num.  284,  prolatam»  qnip 
Arnulqhi  fmortem  anno  4096  statuebat,  irritam 
prorsus  voluit. 

(9)  Vocari  in  dubium  posset,  an  huic  electioiii 
interfuerit  Armanus  tanquam  suff^raganeus  episco- 
pus  electus,  quemadmoduro  in  more  nujus  Ecclesi^ 
fuisse  colligitur  ex  hac  ipsa  historia  :  Landolphos 
enim  cap.  37  Anselmuro  de  Pusterula  a  clero  me 
tropolitano  et  episcopis  suffraganeis  electum  it- 
arcniepiscopuro  narrat  ,  et  cap,  42,  loquens  de 
electione  Bobaldi,  qui  utpote  jaro  multis  ab  inde 
annis  Albensis  episcopus,  consecratione  non  indi- 
gebat,  ait,convocatos  Mediolanum  ab  ordioariis,  d 
decuroanis  tres  sufTraganeos  episcopos,  ut  in  cons 
lio  sun  ad  archiepiscopalero  dignitatem  subUnw> 
tur.Kn  vero  huc  accesserit  tanquam  legatos  apo- 
solicus,  ut  sibi  persuasum  esse  ostendit  Papebro- 
ctbius   dum  in   exegesi  suprad.  num.  103  inqoit 


1441 


msTORIA  MEMOIANBN^ISj 


1441 


ooQveaire  ad  eligeDdttm  LaQdulphom  de  Badagio 
Sancii  Ambrosii  oanoiiicaBpreBpositum  iaarchiepi- 
scopum»  yirumque  moribus  et  vita  qaam  bene 
omatum,  substitit,  et  electioni  ilU  non  conseosit. 
Ck)ronaQnde  Yulgi,  gratiaRomanaBEcclesiffi  etBri- 
xiensis,  ac  Matbildis  comitisse  faTore,  putans  ilium 
IbrerdigionisTirum,  mox  ubisensitilium  Armanum 
huic  electioDiabe&8e«coepit  adrersus  ipsamelectio- 
nem  insanire,  et  dericos,  et  sacerdotes  pugnis  et 
fustibus  Tehementer  iacerare,  Tirnm  quoque  de 
.  .  .  .  ciTibus  Paganum   nomine,   et    in  Porta 

Orientaii inipsaecciesiaqundiciturHje- 

maiis  (10)  prfissumpsit  occidere.  Hanc  insaniam 
nobilis  Landulphus  vitayit»  et  descendens  secreta- 
rium  (11)  ecclesiflB  ad  domesticam  suam  eccle- 
siam  (12),  qus  Sancti  Joannis  ad  Quatuor  Facies 
dicitur,  pervenit.  Armanus  autem  ilie  in  tanta  per- 
turt)atione  in  ecclesia  Sancti  Ambrosii  ait  populo 
sibi  coQgregato ;  Yobis  fiet  prout  proverbium  di- 
cit :  «  Popuio  stulto  episcopus   surdus  (13).  »  Hoc 


A  dicto  statim  elegit  sibi,  et  illis  (14)  in  archiepisco- 
pum  Anselmum  de  Buis(15),  hominem  simplioem 
et  canoaic8B  S.  Laurentii  praBpositum.  Uic  vero,  ut 
sensit  eiectum  a  Brixiensi  ilio  Armano,  et  populo 
impetuoso  coliaudatum,  iilico  cathedram  archiepi- 
scopatus  ascendit,  et  sedit.  Et  delicientibus  sibi 
suffragaoeis  episcopis  omnes  ecciesiasticos  ordines 
usquead  presb7teratum(16),  ordinationem  quo- 
que  episcopatus  ab  extraneis  episcopis  suscepit  : 
Virgffi  quoque  pastorati  per  munus  Mathiidis  ab- 
batissflB  adhaBsit  (17) ;  stoiam  (18)  vero  per  ie- 
gatum  D.  Urbani  PP.  sibi  deiatam  induit.  Deinde 
homo  iste  effectus  prudens  negiexit  Obertum  agno- 
mine  Baitricum,  quipropterinvestituramBrixiensis 
episcopatus,  quam  a  rege  suo  Henrico  susceperat, 
Armano  repugnabat,  et  Armanum,  qui  se  io  archi- 

B  episcopumeiegit,in  episcopum  Brixiensem  ordinavit 
Hoc  quidem  prudentia  archiepiscoporum  aotece- 
dentiumsibi,  videiicet  Anseimi  de  Raude,  et  Ar- 
nulphi   de  Porta   Orientali,    facere   vitavit   (19;. 


eiectionem  Landuiphi  de  Badagio  irritam  factam 
fuisse  a  iegato  apostolico,  qui  certe  non  alius  fuit 
quam  hic  Armanus.  Ego  verius  in  hanc  secundam 
partem  indinaverim,  cum  nonnisi  credendum  sit, 
excelsiori  aiiqua  auctoritate  prseditum  eum  fuisse, 
qui  et  coiiata  a  nobiii  multituaine  suffragia  abolere, 
et  alterom  constituere  arctiiepiscopum  suo  veloti 
nutu  potuerit,  ut  aactor  noster  narrat.  Vicarium 
papa  appeilatum  fuisse  Armanum  in  diplomate  ab 
ipso  dato  in  favorem  coenobii  S.  Petri,  tradit  Flo- 
rentininsjam  cit.  in  indice  clironolog.  antist. 
Brixien.,  sed  desiderandum  foret  ut  saltem  annum 
dati  dipiomatis  indicasset. 

(10)  Kcclesia  hsec,  Deiparse  Yirgini  sacra,  Hiema- 
lis  appellabatur  eo  quod  clerus  metropolitanus  di- 
vina  ibidem  ministeria  peragebat  iiiemis  tempore : 
sita  autem  erat  io  eodem  ioco,  ubi  nunc  immane 
templi  maximi  aedificium  surgit  a  Joan.  Galeatio 
vicecomite  Mediolani  domino,  ac  postmodum  primo 
duce,  excitatum  :  vocabantur  autem  hiemalis  ad 
differentiam  i£stiviB,  quae  sanctsB  martjri  Theclae 
dicata  erat :  jacebatque  in  confinio  porlicus,  cui 
nomen  in  prsesens  Figini  est,  ac  tandem  diruta  fuit, 
atque  unita  metropolitano  capitulo  a  sanc.  mem. 
Cardinaii  arctiiepiscopo  Garolo  Borromaeo.  De 
uti'aque  ac  ecclesia  piura  tradit  Puricellius|  in  dis- 
sert.  I^azar.,  cap.  100,  et  alibi  in  suis  dissertationi- 
bus. 

(llySecretarium  apud  ecclesiasticos  scriptores 
idem  sonat  ac  sacristia,  ut  decet  Macrius  in  Hie- 
rolexico.  in  metropolitana  nostra  Ecclesia  iocus 
iile  per  hsec  tempora  conditorium  erat  thesauri  Ec- 
clesiae,  Baroldus  enim  scriptor  Mediolanensis,  qui 
sub  initium  saeculi  sequentis  floruit,et  cujusaliqua 
fragmenta  edidit  Puricellius  in  dissertat.  Nazar. 
cap.  97  et  seqq.  describens  ordinem  metropolitanse 
ecclesife  ait,  ex  sexdecim  custodibus  octo  majores 
appellatos  in  id  muous  addictos  fuisse,  ut  bini  per 
hebdomadam  una  cum  subdiacono  hebdomadario 
jacerent  in  secreiarioad  cusiodiendum  tkcsaurum 
ecclesix,  qui  statis  demde  solemnibus  per  anoum 
festis  super  altare  proferebatur  ;  alii  autem  octo, 
mmor^s  dicti,  in  altero  jacebant  loco,  qui  ecciesias 
tribunai  vocabatur. 

(12)  Id  esi  ad  ecclesiam,  quae  prope  palernam 
ipsius  domum  erat.  Nobilissimam  eoim  familiam 
Badagioflio  ibidem  domicilio  consedisse,  argumen- 
tum  est  ecclesia  S.  Hilarii  in  iis  ipsis  coufiniis  ex- 
structa  ab  Anselmo  de  Badagio  Lucensi  primum  epi- 
scopoi  ac  postmodum  sub  Alexandri  II  nonune 


summopontifice,  ut  traditPuricell.  in  monum.Basil. 
Ambros.,  num.  !284. 

(13)  A.  I,  iurdus,  Antiquitus  in  codice  metropo- 
litanse  legebatur  surdus.  Recenti  vero  manu  inducta 
in  illum  fuit  hsec  alia  vox  lurdus  (Italice  lordo),  quae 
pariter  in  exemplaribus  Ambrosianse  bibliot.  logitur. 
Qusecunque  tamen  ea  sit,  quae  tunc  in  adagium  tra- 
heretur,  congruere  utraque  optime  potest  popuio 
stutto. 

(14)  Non  [ipse  elegit,  sed  electum  tumultuarie  a 
populo,  pejorum  fortasse  metu,  eidem  indulsit,  et 
auctoritate  sua  confirmarit,  ut  ex  ipsa  hujusrei 
narratione  patet,  et  clarius  etiamexprimiturcap.  28. 
Ibi  enim  Landulphus  refert,  Nazartum  Murtculam 

n  cum  sudB  connexionis  turba,  fere  quodcunqiAe  voiuit 
fecisse  m  Ecciesia  Mediolanensi,  et  in  Saona  Civiiate, 
lu  Medioianensi  namque  subiimavit  Anselmum  de 
Buis  hominem  simpitcem  in  nrchtepiicopum  Medio^ 
lansnsem,  etc.  Quo  autem  anno  electio  ista  conti- 
gerit,ex  vetustis  Gataiogis  a  Papebrochio  in  memo- 
rata  exegesi.  et  a  Purieellio  in  Vita  S.  Heriemb. 
cap.  82,  diligenter  expensis  manifeste  colligilur, 
consignandam  eam  esse  anno  1097,  die  3  Novem- 
bris. 

(15)  Galvaneus  Flamma  in  Ghron.  Maj.  ad  ann. 
1094  ait,  eum  fuisse  ex  vaivasoribus  de  Buyso,  qui 
pagus  est  decimo  ab  hac  urbe  lapide  distans,  sub 
metrocomia,  seu  in  plebe  oppidi  Decii. 

(16)  Hinc  peXei  praedictum  Anseimum  fuisse  qui- 
dem  prsepositum  S.  Laurentii,  sed  tantummodo 
electum,  cum  nuilo  adhuc  ordine  sacro  esset  ini- 
tiatus. 

(17)  Excidisse  a  calamo  amanuensis  per  errorem 
hoc  nomen  abbatissae  loco   alterius   comitissdd  exi- 

|.  stimo,  cum  nuUa  in  historiis  de  alicujus  abbatissse 
^  jure  aut  patrocioio  ad  hanc  eleclionem  mentio  ex- 
stet ;  item  nemo  credat,  investituram  aliquam,  quae 
iterato  anatbemate  a  conciiiis  et  summis  pontiticibus 
confixa  tunc  erat,  intelligendam  hic  esse,  sed  tan- 
tummodo,  quod  in  beneplacito  comitissae  Malhildis, 
qyiee  summa  in  Italico  regno  auctoritate  poliebat,  ac 
Komanae  Ecclesiae  partes  viriliter  tuebatur,  archi- 
episcopalem  sedem  Anseimus  consceoderit. 

(18)  Hoc  nomine  ubique  ab  auctore  noslro  usur- 
pato,  indicatur  paiiium  ut  adootavit  etiam  i)u- 
cangios  in  Glossario. 

(19)  £x  hoc  Laudulphi  contextu  ernitor  a  prsece- 
dentibus  archiepiscopis  Mediolanensibus  Anselmo 
et  Arnulpho,  toleratum  fuisse  in  Brixiensi  episco- 
patu  Robertum  Baltricum»  prudentii  ut  credenduo^ 


1443 


,    UNDULPHI  JUNIORIS 


1444 


GoDo  (20)  quoquerex,  qui  dum  paterejusHenricus  A 
TiveretpercoDtractationemMathildiscomitissffitetof- 
ficium  buj  us  Auselmi  de  Rode  f uit  coroDatus  Modoeti» 
et  in  ecdesiaS.  AD[ibrosii  regalimore  (21)  adhorum 
poDtiiicum,  scilicet  Anselmi  de  Buis,  et  Armani 
Brixiensis,  ordinationem  non  respexit*  sed  regnans 
in  loco  qui  Burgus  S.  Domini  (22)  dicitur,  vidit 
presbyterum  Lipraudum  (23)  propter  patariam  (24) 
naso»  et  auribus  truncatum  (25)  euntem  ad  Urba- 
num  pont.  Rom.,  cui  presbytero  rex  ipse  oum  de- 
yotione  inquit  :  «  Gum  sis  magister  patariorum, 
quidsentisde  pontificibus,  et  sacerdotibus  regio 

est,  consilio,  ne  HeDricus  ejusdem  fautor  acerbius 
irritaretur.  Fortasse  etiam  reprobare  iu  snffragaDeo 
episcopo  non  audabant  quod  id  se  ipsis  admisersDt; 
utrumque  CDim  ab  Heorico  imperatore,  per  yirgam  « 
et  sDDulum  iDstitutum  archiepiscopum  aFfirmat  Si- 
goDius  De  regDo  Italifle,  lib.  ix,  ad  ao.  4804  et  4092. 

(20)  Id  est  CoDradus  filius  UeDrici  III,  dicti  etiam 
passim  iV  imperatoris,  quem  muDerum  ego  quoque 
imposterum  iu  desigoaDdo  hoc  HeDrico,  cum  Pagio 
sequar. 

(21)  CoroDatus  fuit  Gouradus  eo  aoDo  quo  re- 
belli  io  RomaDam  Ecclesiam  patri  se  rebeilem  fecit, 
desceoditque  iD  Italiam,  Dempe  aooo  4093,  So- 
lemois  autem  bsec  iDSuguratio  peracta  est  ab  Ad- 
selmo  de  Haude  MediolaDeD.  archiep.  (vita  etiam 
fuDcto  subfiDemejusdem  aDoi),  aui  Modoeti«  pri- 
mum  oppido  iosigoi,  ac  deiode  MeaioiaDi  io  ecclesia 
S.  Ambrosii  regiam  Italis  corooam  eius  capiti  im- 
posuit,  ut  ex  cosBvis  scriptoribus  LaDdulpbo  Dostro, 
et  Bertboido  ad.  aDU.  4093  patet.  GoroDatioDem 
baoc  io  patria  sua  peractam  Bartbol.  Zuccliius  se- 
duius  ahoquiD  Medoetieosium  rerum  scriptor  igoo- 
ravit. 

(22)  TuDc  iosigae  oppidum,  dudc  urbs  episcopalis  C 
iuter  Placeotiam  et  Parmam  posita,  quffi  olim  Julia 
Fidentia  vocabatur. 

(23)  Luitprandum  appeiiat  Aroulphus  bistoricus 
jam  editus  io  IV  hujus  coliectionis  tomo,  hb.  iv, 
cap.  9  (Patr.,  t.  GXLVU). 

(24)  De  Pataris  et  pataria  noDDuila  protulit   Pa- 

§ius  m  crit.  BaroDii  ad.  aoD.  4058,  sed  plura  erudite 
iscussa  legi  possuDt  io  Gomraeot.  praedicti  Aroul- 
pbi  editi  eod.  tom.  IV,  eodem  aDDO,  qusB  hic  repe- 
tere  dod  vacat.  Id  equidem  adootare  Hcet,  clare 
coUigi  ex  oostro  auctore,  patari  Domep  tuDC  lem- 
poris  proprium  fuisse  eorum  qui  pootificus  obse- 
queotes  maodatis,  cootra  coatumaces  io  Duptiis 
ciericos  castimouiam  propugnabaDt. 

(25)  Haoc  iojuriam  passus  est  presbyter  Liprao- 
dus  paulo  post  martjrium  S.  Herlembaldi,  teste 
Aruulpho  loco  superius  citato,  aoDO  scilicet  4075, 
ot  Dum.  23  ibidem  eruditissimus  Aroulplii  adoo- 
tator  coDteodit,  quioimo  marljris  titulo  deco-  D 
ratus  ob  id  fuitaGregorio  VII  io  litterisad  eumdem 
datis,  quas  iufraaLaDduIphoDostro  recitatas,  cap.  6 
videbimus. 

(26)  Exstitisse  io  hac  urbe  scholas  illas,  quas  a 
coDciliis  decretas  ad  erudieodos  pueros  clericosque 
iuDiores  in  catbedralibus  prsBcipue  ecclesiis  oam 
floruisse  docet  ThomassiDus  De  veter.  et  nova 
Eccles.  discipliD.,  part.  ii,  cap.  92  ad  400,  dubitare 
DOD  sjoit  Beroldusjam  memoratus,  qui  metropoli- 
taoae  Dostrae  clerum  describens,  quatuor  magistros 
Bcholarumpluries  eoumerat,  quorum  udus  alter- 
natim  per  hebdomadas  cum  sacris  mjstis  choro 
semper  iuteresse  debebat,  omDcsque  simul,  recur- 
reotibus  quibusdam  sauctorum  memoriis,  diviua 
cum  reliquo  ejusdem  Ecclesiae  clero  officia  perage- 
baot ;  alterum  igitur  ex  hisce  magistris  fmsse  Ar- 
naldum  obvium  est  credere.  Num  vero  hinc  colliffi 
nossit  testigium  aiiquod  PaiaUn»  Medioiaaensh 


jura  possidentibus,  et  r^gjt  nuila  alimenta  {me- 
stantibus  ?  )>  £t  presbjter  ipse  absque  uUo  rmn- 
corein  beneplaoito  Dei  et  ipsius  regis  respondit 
Verumtamen  aitera  die  faoiens  iter  saum  emn 
presbjtero  Arnaldo  magistro  scholarum  Mediola- 
neusi  (26),  et  Sjro  sacerdote  (27)  ecclesi»  S.  Ma- 
n»  Pedoni  (28)  captus  estab  bominibus  Parmensii 
episoopi  (29),  quiducebaturdigerenspcenainadlo- 
cum,  qui  dicitur..  ibiqueper  it  dies  retentus  et  exi- 
poiiatus,  inde  Mediolanum  rediit.  Rex  yero  ipse, 
proot  audiyi,  a  raptoribus  illis  emendam  (30)  et 
mulum  ipsius  presbjteri  suscepit,  etmox  in  Tho- 

scholee,  quae  usque  ab  Ambrosii  sanctissimi  archi- 
episcopi  temporibus  celebris,  ma^oo  Ecclesias  doc- 
tore  AugustiDO  hic  pubiico  ac  nomme  stipendio  rh«> 
toricam  docente,  io  oostrum  quo<^ue  eeTum  florefi- 
tissima  perduravit  ;  coujectandi  aosam  praebd 
exemplar  LaDdulphi,  quo  usus  est  Puricellius.  h 
VitsB  S.  Arialdi,  tum  iu  Vita  S.  HerlemkraJ(& 
cap.  86,  constanter  legitur :  Magisiro  schoiarym 
Mediolanensium ;  qua  appeilalione  opioari  quis  pos- 
set  noD  alias  iodicatas  hic  scholas  fuisse,  ^uaoi 
qu8e  ab  antiquis  temporibus  publica  auctontate, 
atque  aere  Mediolanensis,  urbis  conditse  sunt.  Sed 
non  hic  locus  de  iiis  disceptandi,  NooDulIa  ad  bafic 
rem  pertiueDtia  fusius  prosequar  in  Histor,  iUtera- 
ria  Mediolanen,,  (]uam  pr»  maDibas  habeo  (si  pcr 
otium  taodem  licebit  absolvere)  tjpis  commit- 
teodam, 

(S8)  Ab  hoc  Sjro  conscriptam  fiiisse  S.  Analdi 
Vitam,  quae  in  praesens  desideratur,  censet  Poh- 
cellius  io  Vita  S.  Herlembaldi,  cap.  86,  cui  astips- 
latur  Pagiusiu  crit.  ad  aon.  i06I,  nu.  6,  BaroDioiD 
et  BoIIaDdum  refelleos. 

(28)  Pedonis  etiamoum  sacra  hsec  Deiparse  Vir- 
giDi  ecclesia  appeliatur,  eique  nomen  hffiredita 
rium  mansisse  a  primo  conditore  comite  Pedtm 
traduDt  Chronica  mss.  in  Ambros-  biblioth.,  queis 
titulus  Flos  Florum  in  Angilberto  II  Mediol.  arcfaie^ 

(i9)  Quisnam  esset  ParnieDsis  iste  episcopos,  a 
cujus  homiuibus  captum  Liprandum  memorat  Lsd- 
dulphus,  ex  historiis  dod  liquet.  Eberhardus,  seo 
Evrardus  illius  urbis  autistes  schismaticus,  faator- 

Sue  aDtipapse  Clemeotis,  a  quo  abbatem  quemdaio 
omam  ad  CoDcilium  properaotem  aono  4079  ii: 
carcerem  conjectum  scribit  Ugbellus  in  epis.  Ptr 
mcD.,  Dum.  226.,  teste  Bertholdo  misere  jam  obien: 
aoDO  4087,  quo  UrbaDus  II  oondum  creatus  fberat 
summus  poutifex,  oec  Cooradus  iu  Italiam  desces- 
derat.  Quis  vero  eidemsuccesserit,  igoorayit  Ugbd- 
lus,  qui  lacuoam  prope  xx  aonorum  inter  Heberar- 
dum  et  S.  BerDardum  cardiDalem  id  hac  seiie  reM- 
quit.  VadoDcm  quemdaoi  illius  nrbis  episcopan 
oomioat  diploma  UeDricilVet  CoDradiregis  nomiAe 
datum,  ac  relatum  a  Francisco  Saosoyioo  in  Ong- 
illustr.  famil.  Ital.,  ubi  a^it  de  Martineoga  famillA, 
HuDC  Vadooem  fortasseetiamGuidonem  appellatDm 
(nisi  etiam  alius  fuerit  a  Vadoue,  seu  Vidooe  hie 
Guido)episcopnm  Parmeosem  fuisseconfirmatcharU 
coDcessioois  ex  archivo  caDODicorum  ejusdem  orbis- 
productaa  BouviciDio  io  addit.  ad  novam  Ital.sacr. 
editionem  Veoetiis  peractam  ;  sed  cui  anno  c<s 
sigDaodum  sit  ioitium  aut  Qois  sedis  ignotum  pror 
sus  est  ;  atque  ideo  etiam  latet,  cui  secure  antistrt 
(certe  tamen  schismatico)  tribueoda  sit  illata  bct 
LipraDdo  carceris  et  exspoliationis  injoria. 

(30)  Emendam  esse  pecuniariam  mulctam,  sm 
compensationem damni  tradit  DuCaDgius  ia  Gios- 
sario.  floc  loco  adliiberi  ad  significandum  pretina 
quod  pro  sua  redemptione  obtuierat  Liprandus,  ad* 
notavit  Pagius  in  crit.  ad  annum  ilOO,  num.  ii> 
Verius  crediderim  (uisse  mttlctam  a  (>)ar«do  iafi* 


1448 


HIStORIA  MEDtOLANENSIS. 


1446 


sciam  adire  tentavit  (31),  et  cum  pervenisset  Flo- 
rentiam,  rez  ipseprudcDS,  et  sapiens,  atque  decorus 
specie  (proh  dolorl)  adoiescens  accepta  potioneab 
Ayiaoo  medico  Mathildis  comitisssB  vitam  fiui- 
vit  (32). 

CAPUT  II. 

Atiselmus  contra  Saracenos  transfretat,  et  in  Con" 
stantinopoli  morittir. 

Rege  igitur  in  regno  deficiente  (1)  supradictus 
Anselmus  de  Buis  Mediolanensis  archiepiscopus 

tam  raptoribus,  ob  injuriam  Liprando  irrogatam,  ut 
ex  textu  patet. 

(34)  Perrexisse  in  Tusciam,  et  Pisas  Conradum 
cum  regio  apparatu  anno  1095,  ut  filiam  Rogerii 
ducis  Sicilis  in  sponsam  acciperet,  testis  est  Ber- 
tholdus  ad  illum  annum ;  sed  inde  reversum  fiiisse, 
clare  ostendlit  Landulphus ;  ait  enim  cum  regnasse 
in  Burgo  S,  Dominiy  quo  tempore  electus  est  ar- 
chiepiscopus  Medioiani  Anselmus,  et  in  antistitem 
Brixiensem  consecratus  Armanus,nempeanno  i097. 
Secunda  igitur  hsec  in  Tusciam  profectio  est,  qus 
hactenus  scriptores  fugit,  eamque  anno  4099  susce- 
ptam  fuisse,  contraPuricelliumTerius  statuitPagius 
in  crit.  ad  ann.  HOO,  num.  22. 

(32)  Obiisse  Conradum  nono  anno  post  defectio- 
nem  a  Palre,  aUjue  ideo  anno  1404,  auctor  est  abbas 
Usper^ensis,  qui  nou  tam  egregias  regis  illius  dotes, 
sed  etiam  prodigium  quoddam  ab  oculari  teste  in- 
spectum  in  ejus  obitu,  et  sibi  postmodum  relatum 
narrat  ad  eumdem  annum.  Idem  confirmat  coseyus 
auctor  Domnizo  in  vita  Mathildis  qui  tertio  post 
Urbani  II  papffi  mortem  anno  ereptum  fato  Conra- 
radum  enuntiat :  revera  tamen  vix  incoeptus  esse 
debuerat  tertius  hic  annus,  cum  Urbanus  II  deces- 
serit  anno  4099,  eodem  mense  Juiio,quo  etiam  Con- 
radus  postmodum  obiit. 

Cap.  IL  —  (4)  H8BC  Landulphi  verba  mire  Puricel- 
lium  ambagibus  implicuere :  cum  enim  credidisset, 
auctorem  nostrumamorteConradireHquam  histori» 
Buae  scriem  fuisse  exorsum,  adverteretque  omnia, 
qu8e  hic  narrantur  deprocurata  per  Anselmum  archi- 
episcopumtanto  apparatu,  tautisque  laboribus  abso- 
luta  in  Orientem  expeditione  minime  componi  posse 
cumobitu  iilius  regis  producto  usque  ad  annum 
Buperius  statutum,  triennio  eumdem  antevertit, 
afngens  mortem  Conradt  anno  4098^  quinimo  ex 
Landulfo  corrigendos  esse  auclores  illos  magni 
alioqui  nomiois  superius  relatos  censuit,  pluraque 
congessit  in  Vita  S.  Herlemb.  cap.  86,  ut  scriptoris 
hujus  Mediolanensis,  loquentis  de  re  in  hisce  regio- 
nibus  acta,  et  ad  Uprandum  avuncuium  suum  spe- 
ctante,  auctoritatem  csetensprsefereodamprobaret. 
Refellit  Puriceliium  Pagius^  utque  falcem  veluti  ad 
radicem  mittat,  male  ab  ipso  intellectum  Landul- 
phum  dicit  in  Crit.  ad  aun.  4400,  num.  24,  neque 
enim  scribit  ilie  peregrinationem  Anseimi  in  Orien- 
tem  initam  fuisse  post  Conradi  regis  obitum,  sed 
tantum  eotn  regno  deficiente,  id  est,  eojammorti 
proximo,  vel  cum  prope  esset,  ut  in  regno  de^eret. 
[ta  Pagius.  Equidem  excusare  a  manifesta  historise 
perturbationePuricelliumnequeo :  attamen  utverum 
caudide  fatear,  nec  Pa^i  interpretatio  piacet.  Nimis 
enim  asperum  atque  aiieuum  ab  auctoris  sensu  vi- 
detur,  voluisse  ab  ilio  per  defeetionem  in  regno 
defectionem  virium  ac  vitae  significari.  Ut  igitur 
Dlaniore  via  incedam,  adverto  in  superiori  capite 
ruisse  a  Landulfo  narratum,  quod  Conradus  regni 
mi  sedem  apud  nos  constituerat,  dum  ait :  regnans 
In  loco,qui  dicitur  Burgus  S,  Domini:  c\im  ergo 
reiatis  omnibus,  quse  ad  Conradum  pertinebant, 
id  Anselmi  nostri  historiam  texendam  redierit, 
rerbis  illis  rege  in  regno  deficiente  nihii  aiiud  expri« 


D  quasi  monitus  apostolica  auctoritate  (2)  jam  dfcto 
presbytero  nolente  studuit  congregare  de  diversis 
gentibus  exercitum,  cum  quocaperetBabylonicum 
regnum  (3),et  in  hoc  studio  permonuit  praeelectam 
juventutemMedioIanensem  cruces  suscipere,  etcan- 
tilenam  de  UUreia,  Ultreia  (4)  cantare.  Atque  ad 
vocem  hujus  prudentis  viri  plures  viri  cujuslibet 
conditionis  per  civitates  Longobardorum,  viilas,  et 
casteiiaeorumcrucessusceperunt,  et  eamdemcan- 
tilenam  de  Ultreia,  Uttreiay  cantaverunt.  Statuit 
quoque  et  ipse  dum  esset  in  hac  expeditione  (5),  de 

mere  voluit,  nisi  quod,  ob  regis  profectionem  in 
Tusciam^  sedes  regni  Langobardici  ad  Burgum  S. 
Domnini  jam  fixa,  et  rudi  formulapro  more  barbari 
illius  saeculi  regnum  vocata,  apod  nos  esse  desierit. 
Certe  Anselmus  noster  in  Orientem  profectos  est 
^  vivente  adhuc  Conrado,  qui  nonnisi  postremis  Julii 
diehus  anni  4404  obiit,  duobus  nempe  tantum  men- 
sibus  ante  Anselmiejusdemfugati.etgravemluctum 
Constantinopoli  agentis,  decessum  ;  (^uocirea  non 
vitam,  sed  regnum  Conradi,  modo  hic  explicato, 
defecisse  dicendum  est,  cum  iter  suum  Hiero- 
solymas  vtrsus  moliri  coepit  Mediolan.  antistes. 

(2)  Indictam  fuisse  Hierosolymitanam  expeditio- 
nem  ab  Urbano  II  pluribus  in  conciiiis,  Placentino, 
Claromontano,  Lateranensi,  eidemque  ubique  pro- 
movendae  studium  omne  impendisse  sanctissimum 
iilum  pontificem,  ex  Baronio,  Labbeo,  aliisque  pas- 
sim  scriptoribus  constat.  Fortasse  etiam,  mortuo 
Arnulpho  archiepiscopo  nostro,  novas  ad  Anselmum 
litteras  dederat  (Jrbanus,  ut  ipsum  ad  tantam  rem 
impigre  agendam  adhortaretur ;  id  enim  innuere  vi- 
dentur  hcec  Landolphi  verba. 

(3)  Nobiiis  hujus  coosi!ii  originem,  seriemque  in 
p  iis  prsecipue,  qu»  ad  res  nostras  pertinent  compen- 
^  diosa    narratione    collegit  Calchus  ad  ann.  4087. 

quemvide. 


U)  Vox  ista,  quse  nusquam,  prseterquam  in  Lan- 
dulpho,  occurrit,  peculiaris  essedebuit  urbis  nostrse, 
et  eo  tantum  tempore  enata,  quo  expeditio  haec  pa- 
rabator.  Ejusdem  etjmon  indagare  studuit  Franc. 
Bernardin.  Ferrarius  olim  anteceesor  meus  in  Am- 
brosiana  hac  prsefectura  ;  libro  enim  vi,  cap.  7, 
De  veterum  acclamationibus  et  plausUy  ait  conflatam 
esse  ex  duobus  hisce  adverbiis  uUra  et  eia,  quibus 
ad  generose  capessendum  iter  ultra  mare  populi 
incitabantur ;  sea  confuse  prolatis,  corruptum  hoc 
vocabulum  UUreia  conditum  fuisse.  Conjecturam 
hanc  parum  certam  affirmat  Du  Cangius  in  Glossa- 
rio  :  optandum  tamen  foret  ut  alteram  ipse  firmio- 
rem  produxisset ;  interim  eidem  acquiescendum  est, 
nisi  fortasse  velis  ab  altero  hoc  adverbio  ultro  eia 
decrivatam  hanc  vocem,  quae  spontaneum  prom- 
[)  ptumque  animum  suscipientium  crucem  designa- 
rent. 

(5)  Bis  in  Orientem  profectum  fuisse  Anselmum, 
anno  scilicet  1098  et  1400,  sibi  persuadere  conatus 
est  Puricellius,  sed  citra  verum,  cum  nuila  exstent 
hujus  iteratse  expeditionis  vestigia,  et  contra  miJitet 
Laodulphi  auctoritas,  qui  de  unica  tantum  loquitur. 
Imoj  Puricellius  ipse  non  bene  sibi  convenit  ;  ait 
enim  circa  medium  anni  4098  Anselmum  Mediolani 
morantem  publico  decreto  indulsisse  immunitatem 
a  vectigalibus  pro  festo  SS.  Gervasii  et  Protasii,  et 
sub  initium  subsequentis  descripsisse  seotentifie  cui- 
dam  latae  in  favorem  abbatis  S.  Simpliciani.  Quis 
autem  credat  expeditionem  tanti  momenti  tam  ce- 
leriter  peragipotuisse,  utintrabrevepaucorum  men- 
sium  intervalium  profectus  reversusque  foret  An* 
8elmua?Adde,  ab  Urspergenai  abbate  ad  ann.  4401 
narrari,  episcopos  Mediolanenaem  ac  Papiensem 
auctores  fuisae,  ut  quinquaginta  millia  Langobardo- 
rum,  quorumpriusvotistimor^veldiffideM%a;inopia^ 


1447 


UNDULPttl  JUNIORIS 


iW 


reditibus  archiepiscopatus  non  daretur  sacerdotibus,  A 
et  levitis,  et  caeteris  clericis  beneficium,  quod  con- 
suevimus  suscipere  per  celebraliones  festorumsan- 
ctorum  martyrum,  virginum  et  confessorum  (6).  In- 
super  quidam  peroptandus  mihi  frater  nomme  Gi- 
rismannus,  spectans  ad  illi  us  admonitionem ,  patrem, 
et  matrem,  sorores,  et  fratres,  iixorem  quoque  et 
filiam  unicam  in  cunabulis  dimisit,  atque  (rediens 
a  Hierosoljmis  viam  univers»  carnis  intravit)  Ba- 
bjlonis  terram,  prffistante  sibi  divina  gratia,  simul 
cum  multis  peregrinisintravit.ArchiepiscopusYero 
ille  de  Buis  a  Turcis  et  Saracenis  fugatus  (7)  in 
gravi  luctu  Constantinopoli  exspiravit  (8). 

CAPUT  iU. 
Anseimus  Grossulanum  in  Saonensem  episcooum 

consecrat,  et  suum  vicarium  facit  in  Mediolano  d 

atUe  transfreiationem. 

Sed  ne  hnis  mei  laboris  hic  intelligatur,  dico  : 

vel  imbeciUitasobsttterant,  itineri  se  committerent ; 
quod  signum  est,  eos  non  antea  profectos  fuisse, 
puo  autem  anno  in  Orientem  concesserit  Anselmus 
incertum  est.  Concendisse  ipsum  Gena»  ciassem» 
quffi  Kalendis  Augusti  anni  ilOO  inde  solvit,  a  Li- 
gusticis  annalibus  tradi,  Calchus  afOrmat  ;  nihii 
tamen  de  hac  re  habere  Justiniani,  et  FogUett» 
historias,  advertit  etiam  Pagius  ad  ann.  iiOi,  n.  7. 
Ego  potius  crediderim,  terrestri  Anselmum  itinere 
Conslantinopolim  contendisse  sub  finem  milidsimi 
centesimi,  aut  sub  initium  anni  subsequentis  ;  cita- 
tus  enim  Urspergensis  refert  Longobardorum  exer- 
citum  Carinthia  permeata  in  Buigariffi  civitatibus 
hiemasse,  ac  tandem  ilio  eodem  anno  iiOi  Constan- 
tinopoiim  pervenisse.  n 

(b j  Mos  erat  in  Ambrosiana  Ecclesia,  ut  cum  pras* 
cipua  per  annum  festa  recurrerent,  varia  qusBdam 
munera,  et  nummi  etiam  praestabantur  ab  archiepi- 
scopo  iis  qui  divino  ministerio  ofQciisque  interessent. 
Exstat  inter  opera  citati  Beroldi  pecuiiaris  iiber  De 
ordiney  in  quo  id  etiam  iegitur  :  qualiter  denarii 
omnium  festivitatum  dividuntur.  Ibidem  minutim 
enumerantur  ^u»  ecciesiasticis  ministris,  spectata 
eorum  conditione,  ac  varietate  festorum  distri- 
buenda  erant  ab  antistite  nostro,  vinum  nempe, 
panes  ex  secale,  aut  tritico,  cera,  aliaque  id  genus ; 
quin  eliam  solidi  aut  denarii  suis  quibusque  ordini- 
bus  statuti.  insuper  recensentur  solemmores  dies, 
quibus  potior  pars  cleri  ad  prandium  in  archiepi- 
scopaii  domo  et  cum  ipso  quoque  arcliiepisco- 
po  vocari  dehebat  ;  idque  tunc  pubiice  in  choro 
notum  fieri  per  primicerium  lectorum  archiepisco* 
pus  maodabat,  cum  inchoaretur  canticum  Benedictus 
nis  verbis :  Refictte  cum  Domino.  tlinc  ego  coili^e-  D 
bam  olim  in  dissert.  mea  typis  data  pro  vindicils 
secundum  possessionem  corporum  SS.  Gervasii  et 
Protasii,  num.  i9  et  21,  non  omnino  sublata  fuisse 
in  Ecclesia  nostra  antiqua  illa  convivia  ad  foven- 
dam  mutuam  charitatem,  qu»  agapes  natalitice  di- 
cebantur,  vestigia  cuim  illarum  erant  frugaies  \m 
mensda,qu£Q  amolo  iuxu  omni,et  intemperantia  vulgi 
promiscui,  clero  tantumsacra  facientiindulgebantur, 
etusquead  sieculumxiv  Ambrosiano  ritu  perduravere. 

(7)  Fugoa  improspere  adeo  Cathoiicis  cedens,  ut 
in  fugam  Anselmus  aiiique  compellerentur,  non  aha 
luisse  videtur,  quam  qusB  in  Oderico  Vitaii  tempo* 
rum  iliorum  scriptore  iegitur.  Postquam  enim  is 
narravit  ad  ann.  [i(){,  arcUxepiscopum  Medtolanen" 
sem  et  Albertum  de  Brandaja  (seu  BLandrate)  poten- 
tissimum  lialorum  cum  catervis  Ligurum  iter  merO' 
solymitanum  aggressos  esse,  historiam  suam  prose- 
culus  ait,  Christianos  variis  undiqoe  circumventos 
(nfortuniis  per  devia  siivarum  ac  pericula  fluminum 


Cum  adhuchomo  iste  simplex  (i)  Mediolani  viverci 
etexercitumcongregaret,  habuitconsihum  statuend 
sibi  vicarium  hominem  multarum  artium  ;  und 
quidam  sagacissimi  viri  ab  eo  ordinati  saoerdota 
mandalum eundi Saonam  (2)  susccperunt,  ot  in  ipsa 
civitale  suo  jussu  et  auctoritateelectionem  episeop 
admoverent,  et  fieri  oogerent.  Qui  dum  iier  fae^ 
rent,  venerum  Ferrariam  (3),  in  quo  nemore  fjua- 
plexi  sunt  Grossulanum  etejus  consihum.  Quoruc 
sacerdotum  exercitiamintantum  valuit,  quod  qm- 
dam  ex  Saonensibus  ipsum  Grossulanum  in  victi 
afflictum,  in  vestitu  abjectum  elegerant  sibi  inepn 
Bcopum.  (4)  Et  eligentes  una  cum  illo  eJecto,  etOlis 
duobus  sacerdotibusabarchiepiscopo  missis,  vide- 
Ucet  presbytero  Joanne  Aculeo,  et  presby tero  Na- 
zario  Muricula,  Mediolanum  pervenerunt ;  ibique  pe 
jussionem  archiepiscopi,  qui  jam  erat  in  expeditioflt 

ad  maffnam   tandem  Barbarorum  urbem  Gandroi 
pervenisse,  ibique  acerrimum  commissum   praeliua. 
mgenti  utrinque  ccede,  quamvis  in  neutram  |)artea 
inchnante  victoria  ;  verum  instaurato  a  Turcis  cer* 
tamine  fusum  fuisse  ChrisUanorum  exercituoi,   Ai- 
berto  de  Brandajo  strennuissimo  heroe  cum   multij 
millibus  in  bello  perempto :  reliquos  vero   supremoj 
ducescum  suis  fuga  eiapsos   Constantinopolim  r^ 
diisse.  His  quoqoe  Anseimum  arctiiep.   te  comitea 
fugse  junxisse,  ex  auctore  nostro  credendum   e^ 
Ceoterum  praeterire  nequeo  testimonium  Radulfi  i£ 
Orientis  partibus  versati,  utpotesub  Tancredi  jq\\1' 
lisanno  ii07  militantis,  qui  num.  i47  De  g^tii 
eiusdem  Tancredi  hsec  ait:  Tunc  temDoris  Anselmta 
Mediolanensis  archiepiscopus^    WiUelmusque   coma 
Piclaviensis  cenlra  Danismam  in  Romania  praliati, 
archiepiscop^JS  interimitur ;  comes  vero  vix  Turcorw 
manus  evasit,  fuga  lapsus.  Quo  posito,  non  Constao- 
tinopoli,  sed  in  prseiio  ipso  obiisset  Anselmos,  deia- 
tus  deinde  ad  eam   urbem   ut  sepulcro   inferretar- 
Attamen  ne  erroris  insimuletur  auctor  noster,  cred 
potest  Anselmum  gravi  vulnere  in  pugna  dejectais 
a  suis  sese  a  periculo  fuga  proripientibus  curatoiL 
perductumque  GonstantinopoUm,  ubi  ex  eodem  toI 
nere  in  gravi  iuctu  interierit. 

(8)  Mortuum  anno  sa^uiari  pridie  Kal.  Octobris 
Anselmum  plures  scriptores  tradidere,  Sigonius, 
Puricellius,  U^heilus,  aliique  ;  sed  falsum  id  esse  ex 
supra  deductis  evincitur  :  quocirca  nonnisi  aono 
iioi  illius  obitus  adnotari  potest,  ut  erroris  si. 
conscius  fateri  dein  coacUs  est  ipse  ihiriceliios  i£ 
ViU  S.  Herlemb.,  cap.  83,  n.  3. 

Cap.  Ul.  — (i)  Idest  Anseimus. 

(2)  Urbs  est  ad  Ligustici  maris  oram  posit&, 
adhuc  Mediolanensi  archiepiscopo  sufiDra^^anea. 

(3)  Terrestri  itinere  Saonam  contendisse  m\sst& 
Anselmi  nos  monet  pagus  iste  Ferera  in  tabuiis  geo- 
graphicis  dictus,  qui  euntibus  iiiuo  per  Alexandnais 
Statelliorum,  et  Aquensem  urbem  occurrit  ad  moa* 
tium  radices  octo  circiter  miiliaribus  Saona  distaos. 
nisi  fortequis  velit  locum,  in  quo  constitere»  fois^ 
Ferraniam  in  eadem  vicinia  sitam. 

(4)  iilectionem  hanc  contigisse  anno  i098  afXinitt^ 
Ughellus  in  epis.  Saoneu.,  num.  i4.  Serius  taioe; 
id  factum  ex  Landulpho  colhgitur ;  cum  enim  ecs 
dicat  eodem  tempore  ordinatum  episcopum,  q^ 
arehiepiscopi  Medioianensis  vicarius  est  conatitulav 
et  iu  hoc  munere  per  biennium  perdurasse,  dooa: 
videlicet  certum  de  Anseimi  obitu  nuntium  accep:i- 
uicap.  seq.  narratur,  ciare  deducitur  non  potouse 
Ulum  ttsque  ab  anno  i098  episcopam  eli^  atqac 
ordinari  ;  secus  namque  quaiuor  annos  m  bBJu 
Mediolanensit  £cd6si«  admimatrandas  of&cio  u* 


i 


1449 


HISTORIA  MGDIOLANENSIStf 


1480 


positus  (5),  Grossulanus  ab  Armano  Brixiensi,  et  A  nando  non  magis  affectabat(9)  eamsibi,  quamas- 
ArialdoJanuen8i(6),etMamardoTaurinensi(7)ordi-     peritate  vestitus  et  cibi. 


natus  estepiscopus  etarchiepiscopiyicarius.Verum 
quiaipseordinatus  sedem  Saonensem  nondum  as- 
cenderat,  ad  ipsam  civitatem  adire  tentavit,  et 
quodammodopervenit,  sedrequies  ibi,  si  quam  ha- 
buit,  parvissima  fuit.  At  citissime  inde  exienS|  Me- 
diolanum  rediit,  cujus  magnaecivitatiscommonuit 
gentem,  ut  per  singulashebdomadasin  secundaferia 
ad  Sancti  Ambrosii  ecclesiam  convenirenty  et  pro 
archiepiscopo  illo  Anselmo,  ejusque  exercitu  lita- 
nias  (8)  facerent.  Ipsevero  Grossulanusnon  solum 
in  ipsis  feriis,  sed  fere  per  singulas  festivitates  illi 
magnflB  genti  luculentesermocinabatur,etsermoci- 

sumpsisset,  fide  Landalphi  repugnante.  Statuenda 
igitur  est  hajusmodi  electio  anno  1100,  et  quidem  B 
ante  mensem  Jalium,sicati  eamdem  Pagius  m  crit. 
ad  hunc  annum  refert. 

(5)  Pnmam  hanc  fuisse  Anselmi  expeditionem  in 
Orientem  susceptam  anno  1098  credidit  Puricellius 
in  Monum.  basil.  Ambros..,  num.  284,  falso  tamen, 
ut  supra  ostendimus.  Eamdem  postea  ad  annum  se- 
quentem  protraxit  in  Yita  S.  Herlemb.,  cap.  86  ; 
sed  ne  hoc  quidem  cum  ejusdem  Puricelli  scriptis 
componi  potest.  Ait  enim  superstite  adhuc  Ur- 
bano  lI,collectum  ab  Anselmo  exercitum,  simulque 
deliberatum,ut  sibi in  longinquas  terras  proficiscenti 
vicarius  subslitueretur  ;  cumque  ideo  baonam  mi- 
sisset,  tanta  interim  celeritate  Anselmum  Mediolano 
excessisse  tradit,  ut  jam  longe  positus  foret,  cum 
Grossulanus  electus,  nulla  interposita  mora,  ad  hanc 
urbem  venit.  Debuit  igitur,  juxla  calculum  Puri- 
cellii,  in  Urientem  processisse  archiepiscopus  noster 
Julio  mense,  quo  tandem  Urbanus  interiit,  aut  sal- 
tem  paulo  post,  si  ad  hsec  molienda  peragcndaque  C 
tempus  aliquod  intercessit  :  atqui  cap.  83  Puricelhus 
ipse  nobis  exhibet,  Anselmum  multo  post  tempore 
adhuc  Mediolani  degenlem  refert  enim  ab  ipso 
translatum  solemni  pompa  venerabile  S.  Arialdi 
corpus  e  S.  Celsi  adS.  Dionysii  eclesiam,  quod  non- 
nisi  sub  finem  hujusce  anni  fieri  potuisse,  ipsemet 
cogitur  fateri,  cum  Landulphus  senior  ab  eodem 
relatus,  et  in  hac  Collectione  tomo  IV  editus  (Patr, 
t.  CX.LVIl),cap.  2,  num.  6,  asserat,  id  peractum 
post  biennium  sux  consecrationis^  mense  fidelicet 
Novembri,  quobiennium  ab  inita  Mediolanensi  sede 
explebatur,  nisi,  etiam  serius  id  contigit ;  neque  enim 
L  indulphus  ait  s/a/m /;05^  biennium  institutam  ab 
antistite  nostro  S.  Arialdi  memorice  novam  hanc 
sacri  cultus  magnificentiam.  Inane  i^itur,  et  com- 
mentitium  est  primum  hoc  Anselmi  m  Syriam  iter, 
undequaque  difficultatum  sentibus  obsitum  :  sed 
iiuposuit  eruditissimo  viro  formula  haec  Landulphi 
tn  expeditione  positus  qua  censuit  non  aliud  exprimi,  D 
quam  profectionem  Anselmi  in  Orientem,  cum  ta- 
men,  ut  optime  Pagius  advertit  in  crit.  ad  ann.  1100, 
num.  21,  ea  tantummodo  indicitur  Anselmum  Me- 
diolano  abfuisse,  ut  reliquas  Langobardise  gentes 
ad  crucera  suscipiendam  accenderet,  quod  et  obli- 
nuit,  narrante  superius  cap.  2  Landulpho :  ad  vocem 
hujui  prudenlis  viripLwes  viri  cujuslibet  conditionis 
per  civUates  LaHgobardorum,viUai  et  castella  eorum 
cruces  susceperunt, 

(6)  De  hoc  mentio  recurret  cap.  17. 

(7)  Hunc  episcopum  ignoravit  Ughellus,  qui  Um- 
berto  sub  fioem  saeculi  xi  vita  functo  succcssorem 
facit  Amizonem  11,  cum  tamen  illum  procul  dubio 
proxime  exceperit  Mamardus  iste  Taurinensi  infula 
)amdonatus  anno  1100,  quo  Grossulanus  ab  ipso 
consecratus  in  documemto  dedicationis  ecdesi»  S, 

Patrol.  CLXXIII, 


CAPUT  IV. 
Presbyter  Liprandus  Grossulanum  de  vili  habitu 
reprehenditf  et  audita  morte  Anselmt  instat  ele-' 
ctionem  fieri  Chrossulani. 

Interea  prasbjter  Liprandus  ipsi  Grossulano 
adhaerenti  cathedr8earchiepiscopi(l)coram  Andrea 
primicerio  (2),  et  quibusdam  ahis  sacerdotibus 
placide  dixit,  ut  horridam  cappam  exueret,  et  coq- 
venientem  tanto  vicario  indueret ;  cui  presbytero 
ille  Grossulanus  pretium  emendi  non  habere  res- 
pondit.  Tunc  presbyter  Liprandus  ad  primicerlum 
inquit ;  «  Primiceri,  dives  es,  et  potes  hoc  pretium 

Sepulcri  ab  Anselmo  Mediol.  archiep.  eodem  anno 
peractffi  subscriptus  episcopus  legitur  ;  an  autem 
idem  Mamardus  sit  qui  cap.  21  a  Landulpho  Tauri- 
nensis  episcopus  memoratur,  suoloco  expendemus, 
ad  idem  nempe  cap.  21. 

(8)  Id  estsupplicationes,  de  quibus  fusse  Macrius 
in  Hierolexico. 

(9j  Intellige conci7ta6a/. 

Cap.  iV.  —  (1)  Id  est  vicarii  munus  exercenti. 

(2)  Plures  eo  tempore  fuisse  in  Ecclesia  Medio- 
lanensi  eccUiastics  hierarchiee  ordines,  quibus 
suus  praeerat  primicerius  ex  Beroldo  sffipius  pro- 
ducto  discimus.  Describeos  enim  iile  in  Ambrosiano 
Manuali  sacros  ritus  in  divinis  officiis  adhiberi  soli* 
tos  ab  hoc  clero,  rubricam  statuit  de  iis  quse  prs- 
standos  erant  in  Sabbato  praecedente  Dominicam 
diem  Palmarum  liis  verbis  :  «  Sabbato  in  Ramis 
Palmarum  archiepiscopus  datpalmas  omnibus  ordi« 
nibus  ecclesiflB  majoris  hoc  modo  :  archipresbjtero 
magnum  ramum  palmae,  ex  quo  tribuit  csteris  pre- 
sbjrteris  sibi  suh|ectis  ;  archidiacono  similiter  unum, 
ex  quo  dat  ille  diaconibus  suis.  PrimieeiHo  subdta- 
conorum  unum  ex  quo  tribuit  subdiaconis  ;  primice» 
rio  notariorum  unum,  ex  quo  dat  ille  suis,  etc.  Pri- 
micerio  lectorum  unum,  etc.  Primicerio  presbytero- 
rum  minorum  ramum  unum,  exquo  dat  omnibus  sibi 
subjectis,  »  etc.  Alibietiam  prtmicfriumpm^y/ero- 
rum  decumanorum  recenset ;  quin  etiam  suum  quo- 
que  Veglonibus  (quse  pars  est  meUropolitani  cTeri, 
schola  S.  Ambrosii  appellata^  etiam  nuoc  vigens) 
primicerius  adfuisse  ex  antiquis  scripluris  tradit 
Puricellius  in  Monum.  basil.  Ambros.,  oum.  652,  et 
in  Dissert.  Nazar.,  cap.  100,  num.  16.  Quo  igitur 
in  ordine  principem  locum  teneret  Andreas  memo- 
ratus,  quamvis  hoc  loco  sileat  Landulphus,  alibi 
tamenexpresseprodit,  eumdum  vocans  prtmi(;ert«m 
presbyterorum  aecumanorum.  Quantae  veroamplitu- 
dinis  haec  dignitas  tunc  foret,  ex  hac  ipsa  Historia 
colli^ere  possumus.  Cum  enim  de  novo  instituendo 
arcbiepiscopo  proxime  ageret  Grossulanus,  hunc 
primo  adiisse  narratur,  ac  si  ab  ipso  tanquam  prs- 
cipuo  auctore  tanti  momenti  petenda  res  foret ;  quin- 
imo  is  dicitur,  adhibitis  in  consilium  clero  et  nobi- 
libus,  electionem  ipsam  statuisse  ;  insuper  cap.  12 
formulasummamdignitatemexprimente,prtmtc«rtt<s 
Ecclesise  Mediolanensis  appellatur.  Plurade  hujus 
primicerii  summa  auctoritate  lege  in  Landulpho 
seniori.  In  praesens  hsec  dignitas  antiquo  quiaem 
jure,  sed  non  splendore  vacua  translata  estin  unum 
ex  primario  metropolitanee  clero,  qui  decorum  hoc 
primicerii  nomen  gerit,  et  tertium  locum  inter  di- 
gnitates  capituli  obtinet  ;  reliquorum  vero  adhuc 
nonnullasupersunt  vesti^iain  primicerio  Uctorum, 
qui  etiam  magister  chort  dicitur,  primisque  aliis  ex 

tuovis  ordine,  quibus  peculiares  quadam  in  A09tr«^ 
^clesia  pr«rogaUT»  mansero. 


1481 


LANmJLPttl  JUNIORIS 


1451 


bene  pr»8tare.  Yeramtamer  si  placet  prasstabo  A 
medietatem  tanti  pretii.  »  Primicerius  autem  pres- 
bytero :  <(  Hoc  satis,  perficiam  in  crastino.  »  Etvi- 
carios  ait,  quod  eam  non  indueret,  cum  de  con- 
temptu  mundi  vitam  agere  proposuisset.  Hoc  ut 
presbyter  ille  Liprandus  audivit,  sub  quadam  ad- 
miratioais  specie  protuiit,  dicens :  «  Gum  spernis 
mundum  cur  venisti  in  miindum  (3)  ?  En  civitas 
ista  suo  more  utitur  peliibus  variis,  grixis  (4), 
marturinis  (5),  et  caeteris  pretiosis  ornamentis,  et 
cibis.  Turpe  quidem  erit  nobis,  cum  adyensB  et 
peregrini  yiderint  te  bispidum  et  pannosum  in  no- 
bis.  Aitahem  yicarius  in  bac  sua  commoditate  af- 
tlictionis,  et  orationis,  atque  sermocinationis  per 
duos  annos  (6)  laboraYit,etlaborandocertitudinem 
demorte  priedictiAnselmi  de  Buis  accepit.  Primi-  n 
cerio  ergo  ipse  Orossulanus,  et  ordinariis  majoris 
MediolaneQsiserclesiflB  inquit,  ut,  sepr8esente,elige- 
rent  sibi  et  populoarchiepiscopum  convenienlem, 
priusquam  rediret  ad  episcopatum  Saonensem. 


CAPDT  V. 

Grossulanus  in  archiepiMcopum  eliffUur,   et   a  Ro- 
mano  pontifice  sioi  stola  transmUtUur. 

Tunc  primicerius  habito  consilio  cum  nobilibus, 
clericis,  et  viris  Mediolani,  coram  populo,  ei  ipso, 
alterum  de  duobusLandulphisMediolaneDsis  Eccle- 
si8B  ordinariis,  videlicet  de  Badagio  (i),  et  de  Vare- 
glate  (2)  a  Hierosolymis  redeuntibus  elegit,  sed 
Grossulanus  de  absenti  persona  electionem  fier 
prohibuit  Pars  itaque  cleri  et  popuU  ad  outam 
Arialdi  abbatis  monasterii  Sancti  Dionysii  clamavit, 
et  laudavit  Grossulanum  sibi  in  archiepiscopom. 
Ipse  vero  statimat  vidit  se  a  quadam  magna  malti- 
tudine  vulgi,  et  nobilium  conclamatum^  et  ab  abbat£ 
illo  plaudatum(3),  archiepiscopalem  sedem  asceo- 
dit,  et  sedit  (4),  et  sedens  illum  Arialdum  abbatem 
de  abbatla  in  abbatiam  majorem,  videiicet  Clarae  val^ 
lensem  (5)  transtulit.  Sedante  hQJustranslationeis 
contigit,  quod  quidam,  qui  videbantnr  moribus.ei 
vita  probi  (6)  viri  et  clerici  Mediolanenses,qaaedaii 


(3)  Pro  mundo  hic  intelligenda  videtur,  moreGal- 
lico,  frequentia  populi,  in  quam  se  coojecerat  Gros- 
sulanus  vicariam  induens  archiepiscopi  dignitatem. 
Con^ruentius  tamen  crediderim  indicatum  hic  mo- 
najsticum  institutum,  cuise  addixerat  Grossulanus 
(ut  ad  finem  cap.  seq.  ostendam),  ejusque  profes- 
sione  sese  extra  mundum  veluti  collocaverat. 

(4)  Pelles  pretiosffi  ex  grise  animalculo.  Vide 
Laurentium  in  Amalthsea  onomastica  ;  appellari 
hoc  animal  Gallico  idiomate  vair  tradit  Ducangius 
verbo  Griseus. 

(5)  Pelles  ex  Scythica  mustela,  Italice  armellino, 
quie  martes  et  marterus  appellatur  ;  de  hoc  Russico, 
animali  fuse  Aldrovandus  lo^itur,  et  novissime 
Henricus  Ruyscb,  inTheatr.  animalium. 

(6)  Quo  tempore  hoc  biennium  incoeperit,  haud 
facile  est  decernere.  Si  venim  esset,  quod  Pape- 
brochius  tradit  in  exegesi  Mediol.  archiep.;  num. 
104,  nonnisi  elapso  prope  anno  ab  obitu  Anselmi 
securum  illius  nuniium  ad  hanc  urbem  perlatum, 
mense  videlicet  Augusti  anni  H02,  quo  etiam 
mense,  Grossulanum  cleri  suffragiis  ad  infulam  Me- 
diolanensemevectum  fuisseex  antiquo  nostro  Cata- 
logo  colligit,  dici  posset  statim  post  peractam  Idibus 
Jiuii  dedicationem  templi  S.  Sepulcri  arreptum  ab 
Ansehno  Hierosolymam  versus  iter,  atqueinchoatum 
a  Grossulano  laboriosum  vicarii  munus  sexlili 
mense  anni  1100,  ita  ut  anno  1102,  eodem  itidem 
mense,  biennium  prsdicationis  et  precum  ab  ipso 
indictarum  pro  Anselmo,  et  ejus  exercitu  comple- 
retur.  Certe  in  subscriptione  documenti  relatae  dedi- 
cationis,  inqua  Grossulanus  seepiscopum  nominat, 
vicarii  titulus  deest.  Attamen  cum  ex  Landulpho 
dixerimus,  creatum  fuisse  illum  simul  episcopum 
et  vicarium,  fatendum  est,  etiam  ante  dedicationcm 
memoratam  archiepiscopi  vices  Grossulanum  ges- 
sisse*  Ut  itaque  omnia  concilientur,  censeo  ante 
Idos  Julias  exercitum  hoc  munus  ab  ipso  fuisse, 

3no  tempore  Anselmus  Mediolano  adfuit,  sollicitan- 
iB  in  proximis  urbibus  Lan^obardic»  eipeditioni 
intentus  ;  profecto  vero  in  Orientem  sub  finem  anni 
iilius,  aut  initium  subsequentis  archiepiscopo  no- 
stro,  coepisse  statim  Grossuianum  ea  peragere»  qu® 
Landulphus  narrat,  donec  anno  1102,  ut  dicemus, 
certusde  Anselmi  obitu  fieret ;  duos  quidem  annos, 
sed  minime  completos  impendens  in  hoc  munere 
post  ultimum  Anselmi  discessum  suscepto. 
Qap,  V.  — (l)  Gumdem  ease  hunc  Landulphum, 


quem  alterajam  vicecommunibus  suffragiis  archiepi- 
scopum  designatum  rejecit  Armanus,  ut  sup.  cap.i 
legitur»  suadere  yidetur  idem  prorsus  noraen  :  atqae 
huic  conjecturae  subscribit  etiam  Puricellius  in  Mon. 
bas.  Ambr.,  num.  S92. 

(2)  Castrum  est  uno  tantum  milliario  ab  Asteofi 
urbe  distans,  vulgo  dictum  VatHglia  a  quo  familia 
hcee  olim  illius  domina  nomen  sumpsit,  uttestato: 
U^hellus  in  Epis  Asten.,  num.  29.  Landulphus  iste 
primum  basilic»  Nazarian®  Mediolani  prsepositus, 
dein  Astensis  episcopus,  postremo  sanctitatis  fama 
conspicuus  coBlitum     albo    ascriptus   est,  eiusque 

Q  Vita  a  Philippo  Malabayla  contexta  in  Actis  SS.  ad 
7  Junii  legitur. 

(3)  Philippus  Malabayla  in  Vita  B.  Landulphi  so- 
perius  dicta  refert,  cum  vulgi  et  nobilium  favore  ia 
archiepiscopum  acclamaretur  Grossulaous,  Arial* 
dum  hunc  abbatem  illico  episcopale  paludamentasi 
in  illius  humeros  injecisse.  Si  aliqua  istius  narrs- 
tionis  ratio  habenda  sit,  corrigenda  fortasserii^ 
retur  hsBC  lectio  plaudatum  in  alteram  paludatum, 
id  est  paludamento  indutum  ;  ego  tamen  crediderim 

?:enuinam  hanc  in  omnibus  Landulphi  mss.  voceia 
uisse  ab  auctore  Latini  sermonis  valde  impenu^ 
deductum  a  yerbo  plaudo  ita  ut  plausu  tjrceptum, 
seu  collaudatum  significet. 

(4)  De  anno  quo  sedere  coepit  Grossulanus,  doc 
una  auctorum  sententia  est.  Successisse  illam  Ad 
selmo  anno  ilOiscribit  Sigonius,  eique  rainime  re- 
fra^atur  Puricellius  num.  291.  Citius  etiam  initiuin 
sedis  hujus  archiepiscopi  statuit  Donatus   Bossios 

rv  in  Chron.  Mediol.,  anno  videlicet  HOO.  E  contn 
Ughellus,  Pagius  aliique  nonnisisecundapost  HflO 
anno  datum  viduse  Mediolanensi  Ecclesiae  pastorem 
hunc  constanter  affirmant.  Nensem  etiam  desigiwt 
Papebrochius  loc.  cit.  Augusti  nempe  jam  ad  extre- 
mos  dies  perducti  ;  idque  historics  veritati  mafis 
consonum  est,  ut  ex  superius  dictis  patet. 

(5)  Legendum  procul  dubio  Clivatensem,  coi  pre- 
fuisse  Arialdum  (fortasse  hunc  ipsum)  postmodao: 
tradit  Landulphus  noster  cap.  14.  Clarfievallecse 
enim,  seu  potms  Carxvaliense  coenobium  iionDis 
tricesimo  quarto  post  Orossulani  electionem  aiv 
conditum  fuit,  utin  fine  hujus  historise  innuetur. 

(6)  ro  probi  in  omnibus  mss.  deest,  recentiqj< 
manu  scriptum  legitur,  et  certe  sensns  ipse  conla- 
tus  id  exigere  videtur. 


149$  HISTOIU  MEftlOLANENSlg. 

turpia  (7)  de  Grossulano,  ei  ejt»  electioae  (8)  prer  ^  eum  (15)  la  stola,  Heeeum  lasiola 
sbjtero  lipraadouolificaverunt.Quibue  virisetole- 


tm 


ricis  presbjter  ipse  cpasilium  prffibuit  utlitteraset 
duos  idoaeos  clericos  mittereat  Romam,  rogaado 
papaai,(9)  q^uateaus  Grossulanum  ia  archiepisco- 
patu  aoa  firmaret,dooeo  se  ipsos  mitteatemlUteras 
iuproximo  tempore  videret  et  audiret.  Beraardus 
autem  abbas  Umbrosffi-Yallis  (iO)»  et  cardioalis 
Romaaus  (11)  ad  has  litteras  et  auatios,  videiicet 
Obizoaem,  quicoguoijEuaatur  Nigrum»  et  Heribertum 
de  Bruzzaao  coalemueates  Grossulaai  causam» 
ipsiusque  (12)  Jegatorum  verba  videlicet  Arderici 
de  Carimate,  et  Joaaais  presbTteri  de  Ploltello  co- 
ramapostolico  etejuscuriaaonrespexit,  sed  ac- 
oeptastola  curiam  comitissffi  Mathiidis  iatravit. 
Ibique  iuitocoasilioia  beaeplacitoArdericide  Cari-  B 
mate,  qui  pro  Grossulaao,  et  stola  Romam  iverat 
abbas  iile  BeraardusMedioiaaum  veoire  festiaavit, 
etcum  procul  vidisseat  Mediolaaum,  Ardericus 
idem  iu  proteasi  (13)  virga  usque  ad  majorem  ec- 
clesiam  (14)  civitatis  portavit»  (ilamaqdo  :  «  Hec- 

(7)  Qu8B  foreot  haec  turpia  de  quibus  accusabatur 
Grossulanus,  coJiigere  possumus  ex  cap.  9  ubi  oar- 
ratur  huuc  aatistitem  m  Irequentissima  populi  coa- 
ciooe  testatum  fuisse,  juramento  ad  sacrosaDctos 
£vaDgeiiorum  codices  emisso,  se  Duoquam  cootra 
castimoDiam  peccasse. 

(8)  Pecunia  ad  Ueoricum  CsBsarem  palam  delata 
coemptam  fuisse  a  Grossuiaoo  Medioiaaensem  ipfu- 
lam  in  Ughelio  legitur,  maie  tamen  :  cum  UeDii- 
cum  IV  a  cifibus  nostris  multo  ante  ejuralum,  si- 
cuti  et  Uearicum  fiiium,  constitutum  quidem  regem 

a  patre  anno  1099,  sed  Medioianeasibus  mioime  ac-  q 
ceptum  qui  fratri  ejus  Conrado  adhserebant,  sese 
hujusmodi  electioni  immiscuisse  haud  credibile  sit, 
nec  id  Landulphi  historia  nusquam  prodat,  q^ua  in 
re  corrigendus  quoque  est  Sigonius,  Gaiesinius  in' 
tabui.  sj^nodal.,  aiiique  scriptores  qui  passim  datum 
ab  Uenrico  Insubricte  sedi  hunc  antistilem  tradunt. 
Occupatam  cerle  simoniacis  artibus  archiepiscopa- 
lem  dignitatem  a  Grossuiano,  quffi  in  decursu  nar- 
rantur,  dilucide  ostendunt. 

(9)  Paschaiem  neiupe  il. 

(10)  Quartus  ejusdem  congregationis  rector  gene- 
ralis  m  SS.  catalogum  postea  relatus. 

(11)  Tituli  S.  Chrysogoni  ab  Urbano  II  creatus 
anno  1097.  Legati  atque  vicarii  apostoiici  munere  in 
Langobardiae  partibus  Paschahs  11  aomine  tuoc 
fungens. 

(12)  Id  est  Grossulani. 

(13)  Uml)ell8e  forsitan  genus  protensum  esse  cen- 
set  Papebrociiius  ad  diem  27  Junii,  pag.  31  i,  0.5,  [) 
aisi  forsitanlegendum  sii  protensa, 

(14)  ^iempe  liiemalem  cap.  1  indicatam,  quse 
metropolitana  semper  fuit,  ac  mc^or  vocata.  Uinc 
patet  paliium  ad  Grossulanum  archiep.  fuisse 
delatum  post  tertiam  Octobris  Dominicam,  qno 
tempore  in  ecclesia  majori,  id  est  Uiemali,  officia  ce- 
lebrari  incipiebant,  ut  infra  cap.  28,  num.  8,  dilo- 
cidius  explicabo. 

(15)  Lege  Eccum  sioe  aspiratiooe ;  vox  enim  La- 
tma  est  ecce  hic  significans. 

(16)  Suspicatus  fuerat  aliquando  Puricellius  in 
Mon.  bas.  Ambr.,  num.  321,  Grossulaoum  YalHs- 
Umbros»  monachum  fuisse,  eique  suspicioni  occa- 
sionem  dederat  locus  Landulphi,  qui  cap.  27  refert, 
eumdem  Medioiano  excedentem,seu  potius  ferro 
repuisum  a  Jordani  archiepiscopi  fautoribus  Placen- 
tiam  coateadisse  ibique  io  monasterio  S.  Marci  coa- 
gregatioais  Yallis  Umbros»  hospitem  fuisse  rece* 


»  Et  ia  boc 
claoM>re  pleaitudo  vulgi  fuit  et  acelamavit ;  «  Mo- 
riatur  quicuaqueooatradix6rit.)»Clamori8taiiigeni 
et  coatiauus  fuit  donec  abbas  iUe  cardiaalis  et 
Gfossuiaaus  pulpitum  majorisecclesi»  Me^lani  as* 
oeadit  et  cum  ulerque  ibi  videbaBtur  ia  vietu  al- 
ilictu  ia  vestitu  demissi  (16),  in  smnoae  pnBclari, 
taatum  plausum  audieruat  ^bi  valut  si  pureforeiit 
angeUDei.  Ibique  Grossulaat»  stola  iadutus,  et 
abbas  ia  suo  tempore  remuaeratus  qoievit,  et  t^ 
eessity  et  post  paucos  dtes  in  gratiam  prsMlict»  eo- 
mitisseeHathiidisldem  abbasParmeasemepisoopa- 
tum  suscepit  (17). 

CAPDT^. 
Grossulanum  voluU  presbytero  Liprando  butlam  extm- 

plumU  auferre,  dwnfii^retur  $9  adoerwarUs  fa^ 

visse* 

Grossulanus  vero,  coaseotieiis  humaa»  fmgilHaH, 
usus  est  cibis  deUoiosis  et  vestibus  pretiosis  atqno 
petutsuboiagulum  (l^quopresbyterLiprandusfinie- 
l»atur  inoffioio  miss»  secundum  morem  cafdina- 

ptum.  Id  expresse  traditum  lego  in  Vita  B.  Landul« 

Shi  a  Malal>ajrla  jam  citato  conscriptay  ubi  nfuin.  4. 
rossuiaaus  moaachus  Vailis-Umorosas  appeliatmr. 
Quo  admisso  darioremhuichistpriaeiuceniquaadam 
oboriri  autumno.  Explicari  siquidem  commodius 
potest  cur  in  panhoso  etasperoamtctotandi^perdil- 
raverit,  etiam  cum  se  vicarium  archiepiscopi  Me<- 
diolanensis  gereret ;  cursuadenti  aobil|us  iadumeu- 
tum  Liprando  responderit  se  de  contemptu  mundi 
vitam  agere  proposuisse  ;  cur  denique  tam  impenso 
favore  illum  prosequeretur  cardinaUs  B^ha^rdus, 
utpote  ejusdem  institoti  aiumnum;  Fortaiise  etiam* 
uterque  monasticum  ordinis  sui  amictum  gestabat. 
cum  in  publicum  adducti  ecclesi»  majpris  Alediola- 
ni  ambonem  conscendissent  ;idenim  indicare  viden- 
ttir  verba  haec  :  Utmfue  ibi  ptdebantur  inviciuaffli- 
cti,  et  in  vestitu  demtssi. 

(17)  Anno  1106  a  Paschali  II  ParmSB,  causa  itiBe- 
ris  in  Germaniam,  morante  institutus  emsdpm  urbis^ 
episcopus  fuii,  ut  Mabillon.  in  Annal.'  Beniedi  ad' 
hunc.  ann.  narrat ;  quo  posito,  qu^  hic  narra^tur 
de  stola  seu  paliio  ad  Grossutanam  delato  ad  hunc 
eundem  aonum  referri  deberent,  cum  post  paucos 
dies  asserat  auctor  noster  Bernardum  ahbatem  car- 
dinalem  Parmensi  infula  decoratum.  AttameO  ad- 
mitti  id  neutiquam  potest,  cum  alioqoiB  uaiversus 
historiae  hujus  chronologicus  ordo  subverteretor, 
ut  ex  proxime  dicendis  patebit.  Genseo  igitur 
vitiatum  fuisse  hunc  textum,  ita  ut  amanuensis  ioco 
hujus  formulee  post  paueos  annos,  scripsei^it  post 
paucosdies,  quemadmodnm  colU^  potest  ex^erbis 
ipsis  Landulphi  paulo  ante  prsmissis  in  suo  tenepore 
remuneratus,  quse  diuturnus  certe,  quam  paueorum 
dierum  intervallum  videntur  innuere  :  Nisi  forte  ex 
auctore  nostro  corrigendi  sint  scriptores  iUi  qui 
annum  hane  1106  electioni  Bernardi  m  Parmensem 
antistitcm  assignavere,  eaque  retraheada  sit  ad 
finem  anni  1102,  vel  ad  initium  sobBe<iaentis  ;  cum 
ia  hac  re  implexa  sit  Parmeasium  episcoporum  se- 
ries,  quae  aatistitem  proxime  Beroardo  anteceden- 
tem  ignorat,  nec  securum  aliciuod  fundamentam 
proferaiur,  quo  Bernardi  electio  supradicto  anno 
1106  affigi  debeat. 
Cap.  VI.  —  (1)  Genus  sacr»  vestis  in  parvi  mani- 

Euli  formam  e  latere  sinistro  usque  ad  genua  dela- 
entis  quam  sibi  veiuti  pkaretram  appendere  sacer^ 
dotem^  sicuti  cinguto  pro  arcu  se  cingit,  ait  Gem. 
lib.  1  cap.  83.  Sacerdotalibushtqas  indomenti  moiepa 
obsolevisee  ia  Ecdeaia  Latiaai  solo  summo  poatincQ 


im 


LANDULPHI  JUNIORIS 


14S6 


U8(2).Sedpre8byterip8eip8umoiDgulumGro88Qlano  X  ^*^)'^<>^<'^^'*^^<'A^^^  ^  diem,  magnum 


dare  negavit.  Deiadeipse  archiepiscopus  quoacua- 
que  noQ  potuit  sibi  blaudire  (3)  tentaTitmims  ter- 
rere,  presbyterum  Liprandum  prascipue.  Qui  pre- 
sbyter,  cum  esset  coram  cuncto  populo  urbis 
Mediolani  interrogatus,  inquit :  «  Quam  piures  de 
hic  consedentibus  et  stantibus  ad  libitum  suum 
placitumque  tuum  locuti  sunt,  atque  de  iitteris 
Romam  missis  (4),propter  quas  supermeintendis 
tibi  responderunt,  quod  si  vis  meum  inde  habere 
responsum,  dic  mihi,  si  yis  ut  dicam  tibi  verum 
an  mendacium?alioquin  non  dabotibiidemrespon 
sum.  »  Grossulanusverosuper  hoc  percunctatus» 
tandem  in  eodem  conyentu  dixit :  «  Volo  ut  dicas 
verum.  »  Tunc  presbyter  (*),  qui  a  Domino  confor^ 


sanctitatis  suscepit  incrementum  :  forma  visifnlis 
turpior,  sed  imago  Dei,  quas  forma  justitix  faeta 
est  in  diminutionejucundior,  in  turpiiudine  putchior. 
UndeinCanticiscnticorumgloriaturEcctesia,  dicens 
c  Nigra  sum,  fUix  Bierusatem,  >  Quod  si  interiar 
species  nihil  passa  est  detrimenti,  Us  abscissUmiina 
non  est  abcissum  a  te  sacerdotale  officium,  quoi 
proprium  est  sanctitatis^etnontantumconsideratur 
inintegritate  membrorumquamin  integritate  virtw- 
tum»  Unde  imperator  Constantinus  Hierosetymitani 
eptscopi  cujusdam  oculum  pro  nomine  Christi  eru- 
tum  sxpe  oscutabatur,  et  exempto  Fatrum  atque 
documento  majorum  didicimus  non  auferri  saerum 
officium  martyribus  pro  fmjusmodi  cassura  membro- 


tatua  dixit.  «  Utterasde  quibusme  interrogas,  ego  ^  rum,  Proindemartyr  Christi,  confortarevnDomino 


non  dictavi,  nec  scripsi,  sedetahas  indivina  pagi- 
nalegi  et  in  ipsis  non  inveni  verbum  quod  con- 
firmaret  te  jure  posse  esse  Mediolanensis  Ecciesia 
archiepiseopum^  atque  consihum,  etauxihumdedi 
pluribus  ciericis,et  viris^qui  miseruntRomamObi- 
zonem  NigrumetHeribertum  deBruzzano,  ut  roga« 
rent  papamne  tibi  mitteret  stolam.  Unde  Gros- 
sulanus  commotus  ait : «  Archiepiscopusnuncsum, 
et  stolamhabeo,  Quodnisi  satisfeceris  mihi  de  hac 
praBsumptione,  faciam  de  te  quod  mihi  pertinet 
facere.  >  Tunc  presbyter  porrezit  sibi  chartam 
sigillatam  apostollco  sigiilo  (5)  h»c  continen- 
tem. 

Grbgorius  episcopus,  servus  servorum  Dei,  Li- 
PRAKDO  sacerdoti  salutem  et  apostolicam  benedictiO' 
nem. 

Si  sanctorum  memoriam  veneramur,  de  quorum 
tegimus  morte  et  abscissionemembrorum,sipatien(iam 
laudamus  eorum  quos  a  Christi  fidegladius  necutta 
pcena  divisit,  Tuquoque,abscissonasoetauribuspro 
Christi  nomine  laudabitior  es,  qui  ad  eam  gratiam 
pertingere  merutsti  quceob  omnibusdesiderandaest 
qua  a  sanctis,  si  perseveris  in  finem,  non  discrepas. 
Integritas  quidem  corporis  tuidiminutaest,sed  inte- 

in  solemnisacrorum  celebratione  id  adhibenle,tradit 
Macrius  in  Uierolexico,  v.  Cingulum,  qui  eliam  v. 
Epigonation  subdit  adliuc  in  usu  fuisse  apud  praeci- 
puos  Grsecorum  mystas  saeculo  zvi,  ut  ex  quadam 
epistoia  ab  Oriente  transmissa  constat. 

(2^  Adhibitum  fuisse  ab  episcopis  aiiisque  eccle- 
siasticis  dignit^tibus    hoc     mdumentum    testatur 


magis  credus  in  te  nuuc  esse  presbyteratus  offieium 
quod  prius  oleiunctione,  nunc  vero  tibi  est  sangumis 
tinctione  comndssum,  et  quanto  miniu  habes  quod 
possit  auferri,  tanto  minus  timeas  prcedicare  qum 
recta  sunt  semirtore,  qum  centupliccUa  reddeniur, 
Sdmus  quidem  te  ab  inimicis  sanetse  Ecclesix  sem- 
per  inimicari  atque  afftigi :  sed  tu  ne  eos  ttmeas, 
neque  perterrearis,  quia  nos  tam  te  quam  tua  omnia 
sub  nostra  et  sub  apostoUcxsedis  tuteia  cum  magna 
charitate  tenemus.etsiin  aliquibus  tibi  necessarium 
fuerit,  apostotioam  sedemapeliare  concedimus,etsi 
ad  nos  et  ad  sedem  nostram  veneris^  cum  gaudio  et 
magno  honore  suscipere  paratt  sumus. 

liis  perlectis  Grossulanus  (*),  quasi  velletdestruere 
sigiilum,  strinxit  et  cappa  sua  texlt.  Inde  presbyter 
ceu  irato  animo  rem  suam  quasivit  et  requirendo 
Grossulano  ait :  »Nisisigiiiumetchartam  ilissam 
sibi  redderet,  civitatem  totam  inde  commoveret.  » 
£t  charta  sigiilata,  et  iliffisa  sibi  reddita,  Anaidos 
abbas  monasterii  Sancti  Dionysii  (6)  seorsum  pre- 
sbyterum  fecit,  et  in  cameram  duxit :  atque  inter 
multa  blanda(*)  presbytero  ait:  utmanumobedien- 
tisB  Grossulano  daret,  sedpresbvter  ipse  ezaltando, 
et  reiterando  vocem  dixit :  «  Manum  obedieatis  ? 

(4)  Is  fideiicet  quas  contra  Grossulanum  conscn- 
bi,  ac  a  duobus  idoneis  clericis  Romam  deferh 
consiiio  suo  curaverat  ipse  Uprandus,  ut  superion 
cap.  narratum  fuit. 

Q  A.  2.  quasi, 

(5)  Dederat  has  litteras  ad 
Ir    * 


Liprandum  Gregorias 
statim  ac  foedam  aurium  etnasi  mutationem  pro 
Macrius  loco  citato.    Fortasse  nomine    cardinalis  D  tuenda  sacerdotum  castimonia  passus   fuerat  anno 
innuuntur  iiic  ordinarii    metropoiitanaB   Mediolan., 
qui  oiim  hujusmodi  tilulo  decorabantur;  imoGalva- 
neus  Flamma  in  Ghron.    Maj.,   cap.    396,  ex  Datio 
tradit  eosdem  episcopalibus  insignibus  indui  soiitos 
a  tempore  sancti  Ambrosii ;  quod  antiquum   decus, 
rerum,    et  temporum    vai*ietate  in  desuetudinem 
lapsumrenovavit  fei.  record.  Glemens  XIannoi716, 
Idibus  Judii,  datis  brevibus   litteris,  quibus  omnibus 
et  singulis  dignitatibus,  et  canonicis  ordinariis  Me- 
diolan,  perpeluo  induisit,  ut  in  omnibus  soiemnibus 
ecciesiasticis  functionibus  in  quibus  sacra  adhiben- 
tur  paramenta,  mitra  aliisque  indumentis  ad  instar 
abbatum  usum    mitr»   habentium,    tum  in   urbe, 
tum  in  dicecesi  uti  valeant,  et  gentiiitiis  insignibus 
mitam  apponere  etc. 
ifi)  id  est  blanditiis  alliGer$. 


VI 


1075^  easque  conscripserat  sanctissimus  pontifex 
non  tantum  ut  gratularetur  iiii  adeptam  martyhi 
gloriam,  sed  etiam  ut  ecclesiasticis  impedimeiitis, 
quibus  ob  corporis  deformitatem  arceri  ab  altaribos 
posset,  auctoritale  apostoiica  ipsum  minime  inno' 
datum  deciararet.  Cur  autem  hasiitteras  Grossulano 
obtuierit  Liprandus^  id  in  causa  esse  potuit,  qnod 
arciiiepiscopus  indignatione  commotus  iis  verbis, 
faciam  de  te  quod  mihi  periinet  facere,  minari  Tisns 
sit^  veile  illum  sacris  interdicere. 

pA.  1,  Cttiii. 

(d)  Grossuiano  impense  addictus,  nondum  tamen, 
ut  lunc  patet,  pinguioris  abbaties  superias  memorat» 
possessionem  adeptus. 

Ok.i,Biandimenta, 


14S7 


HISTORIA  HEDIOLANENSIS. 


iW8 


maQciiD  obedientifld  ?  per  viTentem  in  88Bcula,nec  A  Titandam»  tibi  contemperabo. . .  Qnemdam  igitur 


miDimnm  digitum  manus  me6B  darem  prohacre.  ^ 
Qnod  cum  audisset  conyentns  clericorum,qui  adhuc 
aderat  in  palatio,  ait  intrase:  «  Hoc  consiliumnon 
est  in  silentio(7) ;  •  et  cumabbasetpresbytercame- 
ram  exissent,  archiepiscopus  signum  dissolyendi 
consilii  dedisset,  presbyter  sibi  silenlium  indixit, 
et  audientiam  habuit,  dicens  : «  Ne  scandalum  in 
me  faciatis,  scitote  :egoinmeoofficio(8)....secun- 
dum  quodipse  meservaveritin  suo,  MCttali  tenore 
preebuit  manum  Grossulano. 

CAPUT  VII. 
Liprandus  Herihertum  in  domo  suseepit  CBgrotum^ 

unde  jussu  Grossulani  a  celebratione  f)  absti- 

nuit. 

Gum  alter  alterum  suspectum  haberet,  contigit  B 
quod  Heribertus  deBruzzano(l)  valde  aggravatus 
febribus  venit  addictum  presbyterum  supplicando 
nt  adversus  infirmitatem  daret  sibi  remedium. 
Ministri  yero  presbyteri  ministraverunt  cibum,  et 
lectum  convenientemiHiaegrotanti,  donecDominus 
virtutum  per  impositionem  manuum  ejusdero  presby- 
teri  prabuit  salutiferumremedium  ipsi  8egrotanti(2) 
Unde  Qrossuianus  stimulatus  ait  ad  presbTterum, 
«  quia  participasti  Heriberto  meo  ezcommunica- 
to  (3),prfficipio  tibimissamnon  cantes,  quousque 
poenitentiam  inde  susceperis^etmihisatisfeceris. » 
Et  presbyter  ad  illum  :  c  Quod  feci  in  Heriberto 
bonum  fuit,  et  a  Deo  venit,  atque  de  bono,  et  Dei 
opere  non  novi  pcenitere ;  et  si  non  habes  superme 


sacerdotem  scholasticum  (5)  in  doroo  sui  proprii 
juris  presbyter  Liprandus  induxit,  qui  sibi  missam 
oantabat  in  ecclesia  Sancti  Pauli,  quoe  dicitur  in 
Copodo  (6)  quam  ipse  presby  ter  Liprandus  una  cum 
ecclesia  Sancti  Germani  sita  in  Niguarda  (7)  reaedi- 
ficando^  et  magnificando  ditavit,  et  utnunc  appa- 
ret,  decoravit,  accepto  in  se,  suisque  hfleredibus 
jure  fundationis,  quemadmodum  legiturin  chartis 
a  regalibus  judicibus  (8),  et  viris,  et  clerico  ordi- 
nario  (9)  subscriptis,  et  attestatis.  Hinc  est  etiam 
quod  ipse  stabihus  Grossulano  restitit»  et  cffiteris 
inimicantibus  et  sibi  et  suis. 

CAPUT    VIII. 

Liprandus  eeclesiam  Sanctm  Trinitatis   eum  emem" 

ptione  Urbani  II  fundavit. 

Ut  securitatem  (4)  sibiet  snis  clericis^constitue- 
ret,  ecclesiam  quoque  Sanctae  Trinitatis  inchoavit. 
et  in  proprio  suo  allodio  ad  locum,  qui  pons  Gui- 
nizeli  (2)  dicitur,  scilicet  (*)  cum  Landulpho  suo 
acolytho  et  alumno  (3)  fundavit.  Ipsam  quoque 
beato  Petro  obtulit,  et  Urbanus  papa  II  suscepit, 
et  cum  privilegio  ipsum  presbyterum  et  ecclesiam 
communivit,  subscril>ens  : 

Bullce  ezemplum. 

Urbanus  episcopus.  servus  servorum  Dei,  dileeto 
filio  LiPRANDO  etc.  Statuimus  ecclesiam  ^illam  cum 
prcpdiolo,  in  quo  fundata  est.  .  .  .  vel  per  alios 
fideles  illicDominolargiente  collatafuerint,  abomni 
scBCulari  oppositione  quietam  perpetuo  manere,  et 


hanc  pote8tatem(4),tamen  propterhoc  scandalum  ^  liberam,  Clericisveroibivicturisvivendi  regulariter 

(1)  Ista  enim  voce  proditum  fuerat. 
(8)  Verba  quse  desunt  in  ms. 


non  alia  fuisse  vi- 
dentur  quam  servabo  eum. 

Cap.  VII.— (*)  A.  2.  celebratione  missce. 

(i)  Alter  ex  nuntiis  qui  Romam  missns  fuerat 
contra  Grossulanum. 

(2)  Eximiam  vit«e  sanctimoniam.  qfuse  in  Lipran- 
do  fulgebat,  comprobatara  a  Deo  fuisse  testiroonio 
miraculornm,  ostendit  tum  depulsa  haec  ab  heri- 
berto  aegritado  sola  manuum  impositione,  tnm  plora 
alia,  quee  in  prsesentis  Historiae  decursu  videbimus. 
Eadem  in  unum  collegit  Puricellius  in  Vita  S.  Her- 
lemb.  cap.  9i,  quem  vide. 

(3)  Ferali  anathemate  perculsos  fuisse  a  Gros- 
snlano  nuntios  illos,  quos  jam  diiimus  Romam 
missoscontraipsum,  locus  iste  nos  monet. 

(4)  Exemptus  enim  fuerat  tum  a  Gregorio  VII, 
qui  in  litteris  apostolicis  snperius  rpcitatis  hsec  ad 
illum  scripserat.  Nos  tam  te,  quam  tua  omnia  sub  D 
nostra  et  apostolkcB  sedis  fufela  eum  magna  charitate 
tenemus;  tum  ab  Urbano  11,  qui  ecclesiam  Sanctis- 
simse  Trinitatis  ab  eodem  conditam,  et  ipsum  Li- 
prandum  peculiari  privilegio  communiverat,  ut  mox 
videbimus. 

(5)  Varias  hujus  vocis  significationes  pro  varia 
temporum  antiquorum  acceptione  referunt  Ducan- 
gius  in  Glossar.  et  Macrius  in  Hierolex.  Crediderin 
hic  innui  virum  cujus  munus  in  docendo  foret,  ac 
fortasse  etiam  Arnaldum,  de  quo  cap.  i  mentionem 
habuimus. 

(6)  A.  i.  Comprdo,  verius  CompitOy  ita  enim 
etiam  in  prsesens  ecclesia  hsec  S,  PauH  in  Compilo 
nomen  gerit.  Hanc  autem  appellationem  eidem  in- 
ditam  fuisse  a  spatiosa  via,  qu8e  ante  illam  jacebat 
ac    Compitum   vocabatur,    auctor    est  Galvaneus 


Flamma  in  Chron.  Eztravag.  ms.  in  bibl.  Ambr., 
cap.  35,  ubi  plura  de  eodem  Compito  tradit. 

(7)  Pagus  ad  tria  circiter  milliaria  extra  portam. 
Comensem  po8itus,atquein  prsesens  celebris  ob  eedes 
magnificas  ab  excellentiss.  D.  marchione  Georgio  de 
Clericis,  senatus  Mediolanensis  praeside,  ibidem 
exstructas,  et  viridaria  ad  omnem  amcense  volupta- 
tis  luxum  et  delicias  exculta. 

(8)  Seu  missis  domini  regis,  quos  subscriptos  vi- 
demus  documento  confecto  annoil23,  et  a  Puricellio 
relato  in  Mon.  bas.  Ambr.,  num.  336. 

19)  Nemne  canonico  metropolitanse, 
Iap.  VIII.— (i)Securitatem,  dequa  hic  sermo  est, 
longe  ante  haec  tempora  sibi  paraverat  >Lipran- 
dus,  sub  Urbano  scilicet  II,  qui  extremum  diem 
clausitJuIio  expirante  anni  1099.  Recenset  igitur 
auctor  extra  Historise  ordinem  tum  ecclesifle  ab  ipso 
condit«e  meritum,  tura  obtenti  a  summ'^  illo  pon- 
liftce  gratiosi  diplomatis  decus,  cujiis  etiam  exem- 
plum  Grossulano  mox  obtulisse  credendum  est,  non 
secusad  litteras  Gregorii  VII  superius  descriptas, 
ut  illatam  interdicti  poenam  infnngeret,  seque  ab 
ira  minabundi  praesulis  salutari  veluti  clypeo  tue- 
retur. 

(2)  Si  constaret  qua  Mediolanensis  urbis  aut 
ditionis  parte  positus  esset  pons  iste,  securum 
aliquod  indicium  loci  haberemus,  in  quo  ecclesiam 
suam,  privilegio  summi  pontificis  decoratam  con- 
didit  Liprandus ;  sed  cum  evolutis  dili^enter  histo- 
riis,  ac  adhibitis  etiam  in  consilium  rei  anti^ariae 
peritis  viris,  nihil  ubi  tutum  pedem  figere  hic  pos- 
sim,  emerserit,  vatem  agere  nolo. 

n  A .  2,  simul. 

(3)  Ille  idem  Landulphus  est  a  quo  heec  historia 
conscripta  fuit,  ut  cap,  seq.  clarius  se  prodit. 


m 


LANDDLnB '  fDNKMS 


I4M 


eoneedifiiui  famUatemf  eo$^  deeemiihui  tam  prcH  A 
pridt  ordinatumes,  quam  aliarium  el  eeelesianm 
eonseeratidnes,  cmterorumque  dona  sacramentorum 
a  Mediolanensi  archiepiscopo  susapere,  si  quidem 
Catholieusfueritfetcommunionem  ac  gratiam  aposto* 
Hcmsedis  habuerU,  et  si  ea  gratis  ac  non  pravitate 
indulsent  idlias  autem  li&erum  eis  arbitriumsit  sa- 
erdmenta  eadem  suscipere  a  quocunque  voluerint 
CdthoUeo  episcopo.  Oecemimtu  ergo  ut  neque  Me- 
diolanensi  archiepiscopo,neque  alieniviventiumli- 
eedieamdem  eoclesiam,et  fratresquiillic  Deo  servie- 
rint,quolibet  oeeasionis  jugo  deprimere,aui  bona  eo- 
rumdistrahereet  suis  usibui  applicare,veltemerariis 
vexationibusfatigare,tedomniaintegre  conserven- 
tur  vobis,  et  suecessoribus  vestris  omnimodis  profu- 
tura,  salva  ejusdem  MediolanenHs  Archiepiscopi  ^ 
Catholiea  reterentia.  Ad  ihdicium  autem  hujus 
pereeptd  libertatisd  Romana  Ecelesia  Mediolanensis 
morietse  nummos  sex  quatuorannis  Lateranensipalatio 
persolveritis.  Si  qua  igiturin  ci^stinum  ecclesiatica 
sacularisvs  persona.  hujus  decreti  paginam  sciens, 
eontra  tam  temere  venire  tent  averit,  potestatis  ho* 
norisque  dtgniiate  careai,  reamque  se  divino  judicio 
existere  de  perpetrata  Hiiquitate  eognoscat,  atque  a 
sacratissimocorp&re  et  sanguine  Christi  Dei  ac  Do- 
mini  Redemptorts  nostriJesu  Christi  aliena  fiat, 
et  inextremo  examine  districtse  uttioni  subjaceat, 
Cunetisauiem  eidem  loeo  fuxta  servientibus  sit  pax 
ionUhi  nostri  Jesu  ChrisH,  quatenus  ethic  fruetus 
bon^aetionis  pereipiani,etdpud  distrietumjudicem 
prsmia  mtemm  paeu  inveniant.  Amen. 

CAPUT  IX  " 

LiprandusprmdiedtGrossulanum  simoniacum  esse, 

etid  se  perignis  judicium  probaturum. 

Orossulanus  autem  etejus  turba  adhano  aposto- 

ncam  monitionem  (1),  neque  ad  multas  nobilium 

vironim  preces  pro  presbytero   Liprando   fusas 

Gap.  IX.— (1)  Recitatas  nempe  Urbani  II  breyes 
litteni.8. 

(2)  SjnodamhancMediolanensemindictam  fuisse 
sub  finem  anni  ilO^,  aut  initium  sequeotis,  credere 
jubet  calculus  ex  rebus  proxime  narraodis  de- 
ductus.  Interim  adnota  Mediolanensis  archiepiscopi 
summam  illo  eevo  auctoritatem  ad  cujus  nutum  non 
tam  suffraganei  episcopi,  quam  pnncipes  Lango- 
bardi»  commorereotur. 


SUi 
01 


f3)  Id  est  mussitabat. 
4) 


lodicatur  hic  summa  sedulifas  Grossulaoi,  0 
a  prfleter  coosuetum  morem  recitandi  matutioas 
loras  aote  auroram,  maturiori  tempore  easdem 
caoi  prscipiebat,  dato  sacri  «eris  sigoo,  utexcitatus 
novitate  rei  populus  frequeotior  adesset  ;  neque 
enim  apud  Ecclesi»  mioistros  mos  ioyaluit,  ut  ad 
militiae  antiquaB  normam,  primas  aut  secuodas  no- 
ctis  figiHas  distinguerent. 

(5)  Postremam  Quadragesimas  hebdomadam,  quss 
MajorpBasim  appellatur,  authenticam  dici  io  Am- 
brosia  Bcclesia^  compertum  est :  At  de  hac  hebdo- 
mada  mioime  loquiLandulphQm  nostrum,  ex  ip- 
sius  facti  narratione  patet ;  refert  siquidem  cap. 
seq.  post  yaria  ioter  Lipraodum  et  Grossulaoum 
dissidia  aj^tata,  et  celebratam  etiam  per  duos  dies 
in  majon  ecclesia  sjnodum  fuisse  taodem  com- 
pulsum  eumdem  Liprandum  vespertina  hora  Do- 
minicm  diei  de  Ramis  P^dmarum  ad  iudicium  ignis 
parandom.  Multo  igitur  ante  deboit  Grossulanus  ea 


respeiit,  sed,  cupienssubvertereillam.sibi  labora- 
▼it  ut  episcopos  etprincipesLongobardiaB  cooamo- 
▼eret,  et  cum  ipsis  synodum  celebraret  (2).  Hujns 
synodi  tempus  dum  tippropinquaret,  et  maltorum 
homioum  tumultus  multa  turpiaadversus  Grossnla- 
num  tumultuabat  (3).  Et  Grossulanus  ad  compes- 
cendum  Ulum  tumultum,  qua8iinprimayigilia(4; 
cujuslibet  authenticffi  nocti8(5)|matutinum  pulsare 
fecit,  et  gentem  multam,tam  per  se  quampersuos 
sacerdotes  et  ministros,  occasiono  matutini  habita 
congregavit,  atque  matutioo  cantato,muIto  populo 
coram  ipsoconvocato,  de  passione  Christi,  et  pro- 
ditore  Judaprolizumsermonemfecit,  et  susBcaass 
ipsum  sermonem  coaptavit,  atque  in  fine  sai  ser- 
monis  super  sancta  Dei  Evangelia,  nullo  interrogan- 
te,  publice  juravitquod  a  die,  qua  egressus  est  ab 
utero  raatris,  pollutionem  non  fecit,  et  oamem 
snamnonooioquinaTit  (6).Arialdusvero  moDasterii 
Saocti  Dionjsii  abbas,  et  Guazzo.qui  cognominatur 
de  Orreo,  id  ipsum  jurando  firmaverunt,  et  mox 
Grossulanusadjecit,  dicens  :  Si  quis  vultadversum 
me  dicere  aliquid,  nuno  dicat ;  quod  si  modo  ti- 
cuerit,  amplius  adversum  me  audientiam  non  ha- 
bebit.  Hoc  oum  presbytero  Liprando  renaotiatum 
fuit,  e(  ipse  plures  (*)  cives  ad  ecclesiam  Sancti 
Pauli  Tocavitin  die,  quibus  dixit:  «  Videtisme  ab- 
scissomnasoet  auribus  pro  nomine]Chrtsti,  unde 
mihi  magnaretribuUo  est  promissa,  et  in  fine  per- 
severayero ;  pro  amore  itaque  Christi,  Testraque 
salute,  et  pace,  rogo  vos  ut  ad  me,  et  ea  quse  vobis 
dixero,  intendatis.  »  Et  oum  haec  et  plura  bene- 
dicta,  beneque  sonantia  adversus^praBsertim  simo- 
niam  dixisset,  proposuit,  dicens  :  <c  Grossnlanus, 
qui  pro  archiepiscopo  tenetur,  est  simoniacus  de 
archiepiscopatu  Mediolanensi  per  munus  a  manu, 
per  manus  a  liogua,  per  munus  ab  obsequio  (7).  i 
Et  cum  haec  in  suo   proposito  procederet,  sspis- 

peragere,  quaehic  describuntur :  qusenam  ergo  esseot 
illae  noctes,  authentiem  ab  auctore  nostro  vocats  ? 
existimaverim  non  aiias  fuisse  quam  noctes  sextam 
cnjuslibet  quadragesimalis  hebdomadse  feriam  pre- 
cedentes,  quae  cum  ex  Ambrosiano  ritu  Crodfixi 
Redemptoris  veoeratiooi  dicatae  siot  cultu  adeo  pe^ 
culiari,  ut  eo  die  io  revereotiam  sacriGcii  crueoti 
a  primo,  et  summo  Sacerdote  Christo  Domioo  per- 
acti,  sacerdotes  a  sacri  celebratiooe  abstioere 
jubeaotur,  authenticx  dici  potuere  ooo  secos  ac 
extremae  hebdomadae  dies,  quos  ideo  auihentiem 
dici  credimus,  quod  crueot»  Passioois  Domioi  me- 
moria  ac  si  io  ipso  archetypo  expressa  videretor. 
summa  fidelium  rcligiooe  ab  Ecciesia  recolalar ; 
Prsecipue  cum  advertam,  io  iismet  ooctibos  a 
Grossulaoo  habitum  sermooem  de  passione  Christij 
ot  hic  Landulphus  memorat. 

(6)  Hioc  000  obscure  deducitur  criminationum 
materia  <^U8b  io  Grossulaoum  iotorquebaotur,  com 
adversus  illum  turpia  qua&dam  obmurmurari  a  po- 
pulo  superius  dixit  Laodulphus,  quaemadmodum 
cap.  5,  num.  7,  jam  mooui. 

}•)  A   1,    pnndpales, 

(7)  Tria  oaec  praecipoa  capita  suot,  e  quibas 
simooiam  cootraoi  theologi  omoes  docent^  qao6 
coosule ;  hioc  taotum  collige  quam  aoliqua  sit  haec 
stricta  loquendi  formuia  apud  scbolasUcos  fami- 
liaris. 


1461 


HISTORIA  IIE0R)LA]!(ENSIS. 


iM 


simehortabatiiromnes,  QtconTenirent  ad  veram  A 
cognitionemhujuspropositi  perdiviaum  judicium  (8) 
approbatum  in  vita,  vel  morte  sua  manifestata 
per  ipsum.SedGrossulani  turbahoc  perturbabat 
auctoritate  pontificum  qui  Mediolaoum  venerant 
ad  oelebrandum  synodum  eum  Grossulano.  Verum- 
tamen  presbyter  ipse  adversus  episcoposdisputans 
rationibus  etezemplis  suam  sententiam  sustinuit 
neodimisit.  Grossulanus  vero  parvipendens  hujus 
presbyteri  verba,velutiinpr®seDtiaejus  nonessent 
prolata,  synodum  suum  in  ecciesia  Sanctae  Mariae, 
qufiB  dicitur  Hiemaiis,  per  duos  dies  tractavit  (9), 
atque  in  tertia  in  prato,  qnod  dicitur  Brorium  (iO), 
coraminfinita  hominummultitudine  deditsententiam 
deponendi  Andream  primicerium,  et  alios  sacerdo- 
tes,quos  Anselmusde  Rode  Mediolanensis  archi-  B 


episcopus^  eta  rcge  Henrico  inve8titos(H)  ordina- 
vit.  Quam  sententiam  mnltitudo  cleri  illico,  et  po- 
puli,  et  non  multum  post  tempus  Paschalis  papa 
Romanus  contempsit  (42). 

CAPUT  X. 

Preslnfter  Liprandusper  ignm  transivU  illcesus. 

Attamen  Grossulani  turba  dimicans  adversus 
primicerium  Landulphum  ejusdem  primicerii  cle- 
ricum  lapide  occidit ;  deindequasi  in  consensu  totius 
civitatis  dictum  fuit  presbytero,  ut  ad  faciendum 
judicium  multa  lignacongregaret  in  prato,  quod 
clauditur  in  murojuzta  Sancti  Aqibrosii  monaste- 
rium.  Et  presbjrter  ipseplenus  magno  Spiritu  anno- 
nam  et  vinum,  qusead  edendumhabebat,pauperi- 
bus  erogavitsuamquelupicervinam  (*)  (1)  pellem 
pro  lignis  pignoravit,  caetera  vero,  qam  possidebat 


% 


(8)  Nempe  igois,  ad  quod  provocare  tunc  licitum 
erat  ;  superiori  enim  saeculo  idem  examen  indictum 
fuerat  in  Florentina  urbe  a  S.  Joanne  Guaiberto, 

3ui  Petro  mooacho  suo  Vallumbrosano,  postea  car- 
inali  atque  e^iscopo  Albanensi^  transitum  per 
i^nem  mandavit,  ut  Petrus  Plorentise  episcopus 
simonise  reus  publice  comprobarctur  ;  quod  etiam 
61  voto  accidit,  innocue  flammas  percurrente 
monacho,  7gnei  propterea  nomen  adepto,  ut  deside- 
rius  abbas'Casinensis,  et  Bertholdus  ad  ann.  i089 
coaevi  narrant,  atque  ex  eo  Baronius  ad.  ann.  1063, 
Puricellius  in  Mon.  bas.  Ambr.,  num  296,  aliique. 
Postmodum  sublata  fuit  haec  judicii  forma,  cum 
ultra  quam  par  est  tentari  Deus  viderelur,  ffraves- 
ue  ab  Ecclesia  indicatas  censurae,  quas  collegit  in 
Ipitom.  sacr.  Canon.  cardinalis  Lauraea,  expo- 
nitquein  Polyanthaea  Pallavicinus  verbo  Purga-' 
tio, 

(9)  Hanc  synodum  celebratam  fuisse  anno  4103, 
tempore  Quadragesimae  dubitari  vix  potest ;  cum 
enim  superius  dixerit  Landulphus,  dum  hujus  sy- 
nodi  terapus  appropinqnaret  consuevisse  smgulis 
aulhenticis  noctibus  naberi  concionem  aGrossuIano; 
judicium  vcro  ignis  peractum  sit  a  Liprando  hebdo- 
mada  sanctiore  post  celebratum  concilium,  aperte 
patet  intra  Quadragesimales  dies,  et  quidem  ad 
finem  vergentes  synodum  fuisse  tractatam. 

(10)  Legendum  i?ro/zi4m.  Galvaneus  Flamma  in 
Chron.  Maj.,  cap.  68et73,  brolium  fuisse  ait  po- 
moerium  arboribus  consitum  in  tanta  densitate  ot 
nemoris  speciegi  referret,  eratque  positum  in  ea 
parte  urbis,  quee  intermedia  est  duabus  insignibus 
Mediolani  basilicis  S.  Nazarii,  et  S.  Stephani  qui- 
bus  adhuc  superstes  nomen  mansit  in  Brolio,  Sed 
locus  iste  sjnodo  celebrandse  aptus  esse  non  poterat 
nisi  fortasse  excisis  arboribus  tunc  temporis  area 
patens  inducla  fuisset :  alterum  Brolium  describit 
idem  Flamma  in  manip.  Flor.  ms.  fol.  28,  heec 
habens  :  «  Extra  muros  civitatis  erat  Brolium  ma- 
gnum,  ubi  juvenes  in  armis,  et  pugnis  diversis, 
excitalionis  causa,  conveoiebant.  »  Certe  hoc 
sseculo  XII  exstitisse  hortos,  BroUi  nuncupatos,  in 
quibus  militaria  signa  fixit  Fridericus  i^nobarbus, 
cum  castra  in  urbem  nostram  moveret,  tradit  Cal- 
chusadano.  1158,  atque  io  hujus  Brolii  capite 
sitam  fuisse  ecclesiam  S.  BabyleB  ex  Othone  Mo- 
reoa  ed  eumd.  ann.  discimus  :  fortasse  hoc  ipsum 
Brolli  pratum  erat,  de  qno  Landulphus  noster  lo- 
qnitur. 

(11)  Alterum  ex  mss.  bibl.  Ambr.,  conformius, 
utarbitror,  ad  auctoris  mentem,  quam  prodit  par- 
ticulailla  «<,  legit  investitus.ei  sane  Anselmum 
ab  Henrico  imperatore  ecclesiasticas  investituras 
contumaciter  tuente,  fuisse  in  archiepiscopum  Me- 
diolanensem  electum,  atque  ideo  a  Gregorio  YII, 
summo  pontifiice  improbatum,  tradit  Sigonius   de 


regn.  Ital.lib.  ix,  ad  ann.  1084.  Inhoc  tamen  aperU 
erroris  illum  redarguit  Pagius  in  crit.  ad  ann.  1085, 
cum  Gregorius  VII  vita  functus  eodem  anno,  ac 
etiam  die  quo  Tedaldus  Mediolanensis  archiepisco- 
pus  obiit,  successoris  Anselmi  electionem  improbare 
non  potuerit :  Tedaldum  autem  fatis  cessisse  non 
anno  1084,  ut  crediderat  Sigonius,  sed  sequenti, 
'  ex  Bertholdo  synchrono  scriptore  id  asserente 
indubium  est :  an  autem  hic  Aoselmus  vere  ab 
Heorico  investitus  sit  Mediolanensis  antistes,  Pagius 
negat,  Bertholdi  auctoritate  inter  alia  fretus,  a  quo 
post  narratam  Tedaldi  mortem,  hcec  scripta  dicit  ; 
<c  De  medio  sublato,  potentissimo  Mediolanensis 
Ecclesise  invasore,  erigere  caput  ea  coepit.  excusso- 
que  e  cervicibus  jugo  schismaticorom  Catholicum 
sibi  delegit  antistitem  Anselmum,  ejus  nomiois  III.» 
Attamen  eruditissimus  vir  hallucioatus  est  :  oihil 
enim  io  Bertholdo  a  me  diligeoter  evoluto  de  hac 
^  Aoselmi  electiooe  legitur,  verbaque  relata  ooo 
scriptoris  illius  sed  Baronii  sunt  ad  hunc  aonum 
1085.  Corruit  igiturpraecipuumilliusfuodamentum: 
cffitera  vero,  quibus  ex  eodem  Bertholdo  Pagius  fir- 
mare  seoteotiam  suam  oititur,  rem  mioime  evio- 
cuot  ;  qufie  eoim  auctor  ille  de  coojuratiooe  Medio- 
laoi.  et  quarumdam  aliarum  Laogobardiae  civitatum 
cootra  Heoricum  io  xx  aooos  iodictam.  et  de  An- 
selmo  tn  causa  S.  Petri  studiosissimo  tradit,  ad 
annum  1093,  postremum  scilicet  Anselmi  vitae,  non 
ad  primum,  quo  in  archiepiscopum  elcctus  est, 
referuntur,  Itaque  recedendum  noo  est  a  Laodulphi 
oostri  fide,  qui  eum  ab  Heorico  iovestitum  aperte 
dicit  ;  praecipue,  cum  Papebrochium  io  hac  re 
cooseotieotem  habeamus  in  exegesi  cit.  num.  101- 
ubi  quamvis  et  ipse  perperam  crediderit,  verba 
superius  relata  vere  in  Bertholdo  legi,  attamen 
nihilum  quidem  a  sententia  sua  discedit,  qua  An- 
selmi  electionem  Heorici  schismatici  imperatoris 
D  auctoritati  ascribit,  «  esto,  ut  idem  prosequitur, 
Aoselmus  schisma  exsecratus,  mox  ut  Victor  01 
vol  qui  ejus  brevem  pootificatum  excepit,  Urba- 
nus  II,  Gregoriaois  cootra  schismaticos  vestigiis  in- 
sistens,  agnitus  pootifex  fuerit,  et  curaverit  cum 
Ecclesia  recoociliari.  » 

(12)  Irritam  cassamqoe  cessisse  haoc  depositio* 
nis  senteotiam  probat  exercita  publice  ab  isto  An- 
drea  primiceriatus  sui  auctoritas,  quemadmodum 
io  decursu  historise  videbimus.  De  Paschalis  papas 
decreto  oihil  apud  auctores  legitur,  appellasse  ta- 
men  ad  summum  pontificem,  Aodream  aliosque  de- 
positos  sacerdotes  ex  hoc  loco  clare  colligitur. 

Cap.  X. —  (*)  A.  2,  lupitunicam. 

(1)  I^ywxLatioa,  seu  potius  Greeca  voce.  Pere- 
grioum  hoc  aoimal  appellatur,  ejusque  pellis  varii 
coloris  maculis  punctatim  iospersa  adhuc  in  pretio 
est.  Lupum  cervarium  vulgari  vocabulo  dici  scribit 
Aidrovandus,  fuse  de  illo  agens. 


1463 


LANDDLPm  jmom 


(464 


in  libris,  et  aliis  rebus,  statoit,  ut  oonserYarentor  A  solldos  denarioram  emerunt  qon  in  eampo  ante 


Landuipho  nepoti  suo  (2)  etalumno,  atque  Eccle- 
siffi  acolythOy  qui  tunctemporis  discebat  Aureliani  (3) 
ab  egregio  magistro  Alfredo,  et  nobili  Jacobo,  Sta- 
tuit  etiam  si  contigeritillum  mori  in  iilo  judicio, 
si  quid  corporis  ejus  residuum  fuerit  portari  ad 
ecclesiam  Sanctffi  Trinitatis,  quam  ipse,  sicut  supra 
inprivilegio  legitur,  inallodio  suo  fundavit,  et  B. 
Petro  tradidit.  His  ita  statutis,  et  ordinatis  jdem... 
Ambrosii  ecclesiam  ivit,  et  cum  ipsefacturus  judi- 
cium...  manus  Grossulani  pr8Bvaluit,et  ipsalignain 
pratodispositadispersitjpsumque  presbyterum  ab 
iila  dispositione  separavit  ignominiose.  Deinde  in 
domo  sua,  et  Sancti  Pauli  ecclesia  presbjter  ipse 
siluit,  et  quievit,  donec  pueri  et  pueli»,  mares  et 
femiuffi  inproximotempore  clamaverunt 
foras,  Grossulane.  Hunc  clamorem  Grossulanus 
cupiens  compescere,  habuit  consilium  cum  satel- 
litibus  suis,  quibus  dixit  :Iteet  vos,  et  publice  eli- 
gitoviros  de  populo,  qui  dicant  illi  Liprando, 
aut  ad  satisfactionem  meam  veniat,  aut  de  terra 
ista  excat,  aut  judicium,  quod  se  facturum  pro- 
misit,  faciat.  Gonsiliarii  itaque  de  latere  ejus  ve- 
nientes  ad  concionem  populi  in  vespertina  hora  Do- 
minicffi  diei  de  Ramis  Palmarum,  seu  01ivarum(4) 
publicaverunt  que  audierant  a  domino  suo  archi- 
episcopo  Gro8sulano,quapropternon  solumviriin 
concione  electi  venerunt  ad  presbyterum  hanc  lega- 
tionem  dicere,  sed  innumer  hominum  multitudo 
venithanc  legationem  confirmare.  Ad  quorum  cla- 
morem  damantem :  Veniat  presbyter  ipse  Lipran 


atrium  ecclesiaeSanctiAmbrosiiinduabut  conge- 
riebus  respicientibus  se  composuerunt,  longitado 
quarum  decem  cubitorum  f  uit,  et  altitudo  et  latitudo 
major  statura  hominis  cubitorum  quatuor,  via  vero 
inter  ipsas  congeries  unius  cubiti  et  semis.  His  ita 
disposilis,  et  quibusdam  lignis  in  yiainterpositis,  in 
quarta  fecia  (6)  presbyter,  indutus  cilicio,  camisio 
atque  casula,  more  sacerdotis  ab  ecclesia  Sancti 
Pauli  usquead  ecclesiamsanctorummartyrumPro- 
tasii  et  Gervasii,  etBeatissimi  Ambrosiinudispedi- 
bus  crucem  portavit,  super  quorum  sanctorum 
altare,  caeteris  sacerdotibus  deficientibus.  ipse  sibi 
missam  cantavit  (7),  et  missa  cantata  Grossulanoi 
quoque  gerendo  crucem,  eamdem  ecclesiam  in- 
Foras,  ^  travit,  et  pulpitum  cum  Arialdo  de  Meregnano^  et 

* Berardo  judice  Astensi  ascendit,et  factosilentio  in 

popuio,  et  presbytero  stante  nudis  pedibus  super 
lapidem  marmorcum,  quiinintroitu  ehori  continet 
Herculis  simulacrum  (8),  idem  Grossulanus  aitad 
populum  :  Attendite  quia  in  tribus  verbis  hunc 
homiDemvincam,etejus  confusionemostendam.Et 
ad  presbyterum,  inquit:  Proposuistiquodegosum 
simoniacus  permunusamanu;mododic,cuidedi* 
Tunc  presbyter  super  populum  oculos  aperuit,  cl 
digitum  ad  tres  illos  qui  stabant  in  pulpito,  exten- 
dit,  dicens  :  Videte  tres  grandissimos  diabolos,  qui 
per  ingenium  et  pecuniam  suam  putant  me  con- 
fundere  :  et  nonne  ille  diabolus,  qui  suasit  iilum 
fieri  simoniacum  per  pecuniam  suadere  potest  ut 
adhuc  majorem  pecuniam  daret,  et  veritatem  oc- 


dus,  ipse  humilis  exivit :  etut  legationem  audivit  ^  cultaretet  testes  et  judices  mundanos    mihi   au- 

ferret  7et  non  nescitis,quia  propter  vitandam  astu- 
tiam  diaboliet  parvorum  hominum,  ego  elegiDeum 
judicem,  qui  neque  per  pecuniam,  neque  aiiquo 
modo  potest  falii  in  judicio  ?  ad  cujus  judicium,si 
vultis  venire,  paratus  sum  quod  promisi  facere.  Et 
Grossulanus  ad  eum  :  Et  Modo  dic  de  qua  simonia 
dicis  ?  Et  presbyter  ad  illum  :  Modo  dic  tu,  qu»  est 
bona  ?  Et  Grossulanus  aliquantulum  subsiluit,  et 
ait :  Est  simonia  qu»  simoniacum   non   deponit 

eodem  anno  il02  etjndicium  Liprandi,  et  Grossn- 
lani  clectio  ponitur,  quamvis  haec  facta  dicatur  pne-. 
dicto  mense  Au^usto.  Geeterum  id  secure  discere 
poterat  Puricelhus  ex  Galvanei  Flammfie  Chron. 
majori,  et  altero  ms.  Flos  florum  ab  ipso  relatis,  in 
quibus  heec  habentur :  a  In  millesimo  centesimo  tertio 
D  secundum  chronicaro  Gothofredi  de  Bussero,  faetum 
fuit  judicium  ignis  presbyteri  Aliprandi  ecclesite  S. 
Paufi  in  Gompilo  :  »  Gothofredus  enimde  Bussero, 
cujus  opus  ms.  de  Vitis  SS.  exstat  in  biblioth.  ca- 
pituli  metropolit.,  prope  sfficulum  illud  fivebat. 
Uberiora  in  hanc  rem  argumenta  videapud  Pag.  in 
crit.  hoc  ipso  anno  ii03,  num.  6. 

(6)  2.T  Martii. 

(7;  In  more  positnm  fuisse,  ut  ante  examen  ignis 
missa,  caneretur,  tradit  Edmundus  Martene  toin.lll 
De  antiq.  F>('IesiflR  ritibus  oag.  mihi  458. 

{S\  De  hoc  simulacro  plura  disscrit  Puricellios 
in  Monum.  bas.  Ambr.  num.  ^97,  et  in  Vita  S. 
Herlemb.  cap.  ^,  quamvis  quae  de  comitibus  An- 
gleritB,  ac  stemmate  vicecomitum  antiquo  ibidem 
leguotur,  ego  jam  refutaverim  in  Append.  ad  vindi- 


et  intellezit,  manus  ad  coelos  levavit,  et  Deogratias 
egit^  etinterrogandolegatos,inquit,  vuit,etmandat 
ipse,  quod  mihi  dicitis.  Qui  omnes  respondentes 
dixerunt :  Utique  vult,  etmandat.  £t  presbyter  ad 
eos  :  Terram  non  exeo^  sed  in  istisduobus  diebus 
jejunium  ago,  et  in  quarta  feria  (5)  faciamjudicium 
praBstante  Deo  sed  unde  lignaemam,  non  non  habeo. 
Tunc  Grossulani,  et  reipublicee  ministri  quercina 
ligna  ad  flammam,  etadcaloremaptissimatriginta 

(^)  Qui  heec  scripsit. 

(3)  Hinc  Pagius  coUi^it  antiquitatem  et  famam 
studiorum  Aurelianensium. 

([4)  Die  22  Martii,  in  quem  anno  1103  hsec  Do- 
minica  incidit. 

(5)  Nempe  hebdomadae  sanctioris,  sed  cujus  anni 
ea  fere  foret,  prorsus  ignorarit  Puricellius.  In  Mo- 
num.  bas.  Ambros.  num.  295,  sententiam  suam 
protulerat,  qua  judicium  hoc  ignis  atcribendum 
anno  itOl  cerla  et  evidentit  ut  ipse  ait,  con' 
elusione  statuerat.  Postmodum  hb.  iv  Vit«B  S. 
Arialdioap.  88  mutata  in  melius  opinione,  illud  se- 

Suenti  anno  1102  adjudicandum  censuit.  At  neque 
oc  anno  id  contigisse  ex  superius  dictis  liquido 
Eatet:  cum  enim  mense  illiusAugusto  delatam  ple- 
is  et  nobilium  acclaraatione  Mediolanensem  infulam 
Grossulano  ostenderimus,  qnis  non  videt  innoxium 
hunc  Liprandi  per  ignem  transitum  postrema  Qua- 
dragesimffihebdomadaperactum  nonnisi  anno  tertio 
saeculi  ejusdem  zu  posse  affigi?  Gorrigendus  itaque 
est  error  typographicus,  quiin  exegesim  jam  pluries 
laudatam  Papebrochii  irrepsit  num.  iOi^   ubi  sub 


i46S 


mSTOIOA  UBDIOLANENSIS. 


tm 


Et  presbjrter  ait  :  Ego  dico  de  illa,  qu»  deponit  A  nus  equnm  ascendit,  etadecclesiamSancti  Joannis 


abbatem  de  abbatia,  episcopum  de  episcopatu, 
arcbiepiscopum  de  archiepiscopatu,  in  quo  est.  Et 
cuminbisYerbis  satisfecissetomnibus  audivit  po- 
pulum  clamantem  :  Exite  foras  ad  judicium  ;  exite 
forasadjudicium.  Et  presbyter  in  hoc  multiplicato 
clamore,  licet  scnex,desuperIapidecontinenteHer- 
culis  simulacrum  prosiluit,  et  una  cum  popuk>  in 
carapo,  in  quo  erant,  lignorum  congeries,  yenit.  Ibi- 
que,  dum  ignis  lignis  accendebatur,  presbjter  cir- 
cumstantibus  dizit :  Vos  prsBter  me  non  cernitis 
sacerdotem,  qui  hunc  ignem  mihi  benedicat  (9), 
sed  cemitis  chartam  hanc  quam  teneo,  in  qua  sancta 
verba  et  signa  sanctse  crucis  continentur.Et  ego 
minister  haec  yerba,  et  signa  inferius  dicam  et  fa- 


qui  dicitur  ad  Goncam  (13)  Tenit.  Arialdus  vero 
praedictus  de  Meregnano  inquirens,  et  exspectans 
plenitudinemignispresbyterumtenuit,  et  tenendo 
manum  suamlaesam  prooul  abipsocaloreignissen- 
sit,  tamen  ad  presbyterum  inquit:  Presbyter  Li- 
prande»  vide  mortem  tuam  in  igne,  convertere  ad 
dominum  meumarchiepiscopum,habita  securitate 
tuae  vitae,  alioquin  vade  et  arde  te  cum  Dei  male- 
dictione.  Et  presbyter  ad  illum  :  Satanaretrovade. 
Illo  retrocedente  presbyler  prostractus  aterraleva- 
vit,  et  signo  crucis  sibi  apposito,  ingehs  flamma 
ignis  in  meridiem  et  septentrionem  se  divisit,  et 
via  apparuit,  quam  presbyter  intravit,  ettransiens 
per  ipsos  carbones  igois,  ceu  arenam  calcaret  sen- 
sit ;  et  dum  per  ipsam  viam  transibat  flamma  post 


ciam:EtDeus,  aui  est  Dominus    meus,    desuper  n  •     '  .l  *     ^    *  •  .^.  -••  -1     ^  ^         •  *  i 

^-    ?  p»     ^*^""**""»    '"''"»'    7.      *;      B  ipsum  coibat,  et  ut  ipse  mihi  dixit,  et  bene  intel- 


jgaembenedicat.  Et  audientes^  etbene  intelligentes 
dixerunt :  Amen.  Atque  cum  in  eircuitu  ignis  hsc 
verba  dixisset,  et  signa  fecisset,  et  aquam  bene- 
dictam  et  incensum  super  ignem,  astaote  ibi  Gros- 
sulano,  aspersisset,  dubitabatde  ordinando  sacra- 
mento  apud  GrossulanumetArialdumde  Meregna- 
no,quieratquasipotenti8simusprincepsGrossuIani, 
et  procnratorjudicii,etexspectans  presbyterum  per 
igoem  in  monte  finiri,  vel  per  nimium  terronem  ad 
dominum  suum  Grossulanum  converti  :  ipse  nam- 
que  (10)  Berardo  judici  Astensi  hanc  legem  non 
solum  per  mortem,  sed  et  per  quamlibet  ignitam 
lassuramin  presbytero  factamcondemnaredixerat. 
Absitquodl8esura(il)  sedignemadeo  magniflcabo, 
quod  procul  oculos  decapite  ejus  eruet,  et  in  ipso 
igae  ardens  cinis  putrefiet !  Attamen  presbyter  cum  vi. 
disseteosdeordinandosacramento(i2}dubitare,dixit 
ad  eos  :  Sinite  me,  quod  ego  bene ordinabo,necfiniam 
sacramentum  donecdixerotantum,quanlum  vobis 
satisfecerit.  Eiillico  inconsensueorum  apprehendit 
cappam  Grossulani,  ipsamqie  quassavit.  dicens  : 
Iste  Grossulanus,  qui  est  sub  ista  cappa,  et  non  de 
aiiodico,  est  simoniacus  de  archiepiscopatu  Medio- 
lani  per  munus  a  manu,  per  munus  a  ligna,  per 
munus  abobsequio.  Etcumillisvidebatursufficere, 
addidit :  Et  ego  ad  fiduciam  maleficii,aut  incanta- 
tionis,  velcarminis  non  intro  hoc  judicium,  sic  me 
Deus  adjuvet,  etistasanctaEvangeliain  istosancto 
j  udicio.  Facto  hoc  sacramento  concorditer  Grossula- 


i 


cias  SS.  corp.  Gervas.  et  Protas.,  num.  35. 

S9)   Eliam   hoc   servari    solitum    in   hujusmodi  D 
liciis  perigoem  tentalis,  docet  supracit.  Martene. 
(iO)  Sciiicet  Grossulanus. 

(ii)  Sensus  esse  videtur,  quod  Berardus  judex  non 
tam  modice  libandam  cuiem  Liprandi  vasta  illaignis 
mole,  quam  excitare  medilabalur,  sed  omnino  ab- 
sumendum  esse  intrepide  sibi  polliceretur. 

(12)  Id  est  jurixjurandi  formula. 

(13)  Ecclesia  haec  in  urbe  nostra  ad  viam  Roma- 
nam  posita  eliam  in  prmsens  nomen  hocgerit,  cura 
antiquilus  dicereturcoemeterium  perej?rinorum. 

Cap.  XI.  —  (l)  In  allero  ex  mss.  bibl.  Ambr.  le- 
gitur  communi  civilalis  ore, 

(i)  Nondum  enim  Mediolano  discesserant  post 
synoduin  recenter  a  Grossulano  celebratam  ;  unde 
confirmatur  initffi  hajus    synodi  tempus,   superius 


lexi,  donec  in  via  hujus  ignis  fuit,  hancorationem 
Deoprotulit,  dicens  :  Deus  innomine  tuosalvum  me 
fac,  et  in  virtute  tua  libera  me :  DeuSj  in  nomine  tuo 
salvum  me  fac.  Et  dum  tertio  ppoferrethoc  verbum 
facy  se  extra  ignem  vidit,  nec  in  se,  nec  in  suis 
sacerdotalibusvestibuslincisac  sericis,  quibuserat 
indutus  sive  in  cilicio  laesionem  ullam  sensit. 

CAPUTXI 
Liprandus  in  synodo  antePaschalempapamGrossi^ 

lani,  praBsentissimoniamaccusal,  et  ignisjudietum 

manifestat, 

Tunc  populus  plene,  quasi  ex  uno  ore,  laudem 
Deo  et  huic  presbytero  extra  et  intra  civitatem 
contulit.  Grossulanus  vero  intrepidussedemarchi- 
episcopatus  deseruit,et  civitatem,quiaaperte  com- 
muni  civitatis(I)  juratumerat,  quod  neutri  eorum, 
nec  alioui  de  parte  illorum  pro  hac  actione  malum 
fieret,  nisi  quod  Dominus  sibi  faceret.  Sed  quia 
praesentiaepiscoporum  suffraganeorum  (2)huiclegi 
et  triumpho  favorem  integre  non  praebuit  et  ignis 
manum  presbyteri  in  projiciendo  aquam  et  incen- 
sum  super  ignemlsesit,  etquia  pes  equi  Joannis 
deRode(3)nudum  presbyteri  pedem  de  igne  ex- 
euntis  dure  calcavit ;  turba  tristis  de  casu  et  ruina 
Grossulani  in  presbyterum,  et  ejus  legem  post 
paucos  dies  scandalizavit  (4),  et  scandalizando 
hortatuquorumdam  sacerdotum  praelia  et  homi- 
cidia  muUacommisit.IntereaGrossuIanus  D.  papam 
Paschalem  gratum  sibi  invenit  (5).  Landulphus 

statutum. 

(3)  Seu  Rhaude  pago,  octo  milliaribus  Mediol. 
dissito. 

(4)  Id  est  a.  concepta  prius  recta  opinione  de  Li- 
prandi  transitu  innoxio  per  ignem,  recessit. 

(5)  Grossulanum,  statim  peracto  judicio  ignis, 
Mediolano  excessisse  superius  dictum  est.  Romam 
inde  profectum  hinc  discimus,  sed  an  hoe  eodem 
anno  ii03,  an  sequenti  incrtum  est.  Hoc  se- 
cundum  erui  ex  consequentibus  scribit  Pagius  ad 
ann.  Ii04  ;  nullo  tamen  argumento  idevincere  mihi 
videtur  yquinimo  verosimilius  censeo  Grossulanum 
contcndisse  ad  Paschalem  summum  pontificem  illo- 
met  anno  1103,  cui  explendo  post  judiciura  ignis 
novem  integri  supererant  menses.  Ita  enim  inter- 
mediumaliquod  morae  spatiumstatuipoterititeratis 
itineribus  Romam  et  Mediolanums  susceptis  a  Lan* 


1487 


LAIfDULPBI  JUNIOMB 


m\ 


vero  de  Vareglate  (6),  qui  primus  in  Coritiana 
fuga  (7)  fuerat,  rediens  aHierosolymis  (8),  Romam 
pervenit,  atque  in  Grossulanum  jam  inde  regresso 
didicit  non  solum  quod  actum  fuerat  Mediolani 
propter  concertationem  presbyteriet  Grossulani, 
sed  et  quam  solemniter  Romanus  pontifex  post 
talia  facta  ipsum  Grossulanum  su?ceperat,  quia 
ipse  quidem  papa  Paschalis  super  sedem  suam 
ipsum  Grossulanum  posuit,  et  per  quot  dies  idem 
Grossulanus  tunc  temporis  Laterani  fuit,  eumdem 
super  sedem  suam  sedere  fecit,  atque  ipsi  sedenti 
cessit,  et  locum  dedit  (9)  suam  quoque  curiam, 
et  omnes  causas  ecclesiasticas  a  se  discernendas, 
etjudicandum  ipsiGrossulano  ad  discernendum,  et 
judicandastradidit.  Sed  tamen  Landulphus  ille  de 
Vareglate  veniens  Mediolanum,  non  presbyterum, 
necejus  legem  directe  comtempsit  sed  clero  et 
populo  Mediolanensi  promittens  deponere  Grossu- 
lanum  ab  omni  ecclesiasticoofficiojuxtacanonum 
rationem  inquit :  Cur  de  iege  presbyleri  Liprandi, 
et  Grossulano  contenditis,  et  prselia,  et  homicidia 


A  in  Yobis  facitis  ?  En  vobis  certisdime  dico,  et  pe- ! 
Joannem  vicomercatensem  Grossulano  mando,  qtKr. 
ego  apud  dominum  papam  Paschalem,  ejusqQ! 
curiam,  vel  synodum  certis  cum  rationibas,  t 
justis,  et  sanctis  canonibus  comprobabo  illam»:: 
posse  subsistere  in  numero  episcoporum  nec  prs^ 
sbjrterorum,  autetiam  inaliquoordineclericonm 
Clerus  vero  et  populus  huic  authentico  viro  (i( 
et  secundum  quandam  novitatem  (H)  canooics 
Sancti  Navarii  prseposito  et  majoris  MediolaDffl- 
sis  ecclesiae  ordinario  credulus  una  cum  Gross» 
lanoad  Romanam  synodnm(12)pervenire  studai' 
Unde  rigidus  et  sapiens  capitaneus  Mediob 
nensium  Amigo  C)  de  Landriano  ait :  Vos  ludriaa 
in  aqualegare  vultis   (i3).    Sed   Grossolanus  oi 

3  moratus,  ad  pedes  apostolici  provolutus  sibi,  e 
suis  iterum  refugium  suscepit.  Presbjter  Ter: 
Liprandus  cum  jam  senex  esset,  et  duo  anni  (ii 
post  legem  ab  ipso  factam  mansissent,  proTC* 
catus,etquasicompulsusRomamad  synodumTeDit 
in  quaprfiBdictusLandulphusdeVareglate,qui  post 


dulpho  de  Vereglate,  quae  inferius  describuntur. 
Adde  hic  proxime  narrari  Grossulanum  ab  urbe 
Roma  jam  fuisse  regressum,  cum  illuc  redux  a 
Hierosolyroitana  expeditione  Landulpbus  pervenil. 
Quis  vero  sibi  persuadeat  archiepiscopum  illum 
tanto  auctum  honore,  tantisque  in  curia  Romana, 
ob  causas  omnessibi  commissas,  negotiis  implicitum, 
festine  adeo  sese  inde  proripuisse,  ut  eomet  anno 
ejusdem  Romam  profectio,  mora  et  reditus  accidis« 
sent,  antequamilluc  adventare  Landulphus,  Medio- 
lanum  postea  et  ipse  profectus  ?  Commodius  itaque 
conciliari  omnia  possunt,  si  dicamus,  Grossulanum,  q 

Zuem  eonstat  Mediolanum  discessisse  peracto  statim 
iprandi  judicio^  Romamrecto  tramitei  se  contulisse 
anno  li03:sequenti?ero  Landulphum  de  Vareglate 
intellecto  Romse  dissidio  Mediolanensium,  inde  jam 
regresso  Grossulano,  in  patriara  reversum,  ac 
demum  an.  4105  utrumque.  simul  ad  synodum 
Romanam  perrexisse,  cum  ut  superius  innuimus, 
nullum  historieae  rationis  roomentum  nos  urgeat  ut 
universR  hnec  in  unum  annum  coacervemus. 

(6)  Unus  ex  iis,  quos  absentes  in  archiepiscopum 
Mediolanensem  eligi  yetayerat  Grossulanus. 

(7)  Pagius  ad  ha3c  verba  inquit  se  non  meminisse 
vel  in  Guillelmo  Tyrio  de  hac  urbe  Contio  lib.  x, 
cap.  24  loquente,  vel  in  alio  auctore  de  hac  Medio- 
lanensium  et  Langobardoruro  clade  aliquid  a  se 
lectum.  Egojam  ad  flnem  primi  capitis  ea  retuli, 
quffi  Ordericus  Vitalis  et  Radulphus  aevi  illius 
scriptores  in  hanc  rem  narravcre.  Nunc  abbatem 
Urspergensem  produco.  qui  ad  ann.  11 01  refert  rv 
Christianorum  exercitum,  Nicomediam  profectum, 
inde  Roroania  dcclinantem  ad  aquilonaremplagam 
contra  terram  Gorizianam,  quee  Turcorum  esl  pa- 
tria,  convertisse,  ibique  a  quatuor  millibus  Tur- 
carum  afflictum  adeo  Langobardorum  exercitum, 
ut  alii  «aperentur,  alii  caederentur,  paganis  contra 
ipsos  tela  undique  et  flammis  arroantibus. 

(8)  llluc  enim  comitatus  fuerat  Anselmum  IV 
Mediolanensem  archiepiscopum. 

(9)  Vix  fidem  invenire  potest  tanta  honoris  gratia 
Mediolanensi  huic  archiepiscopo  indultay  cujus  non 
alterum  in  historiis  exempluro  invenies. 

(10)  Idest  summae  auctoritatis  viro. 

(11)  Landulphum  huncde  Vare^late  prima  adhuc 
juventa  florentem,  missum  Papiam,  ut  ccenobio 
S.  Petri  in  ^caeloj  aureo  pietate  ac  iitteris  institue- 


retur,  ibidemque  postea  monasticse  vita;  ascriptoat 
S.  Benedicti  institutum  professum  fuisse,  refe 
Mabillonius  in  Annal.  Benedictin-  ad  ann.  {\^-> 
num.  53  :  idemque  asserit  Philippus  MalabayU  s& 
pracit.,  in  ejusdcm  Vita  num.  1,  qui  etiam  exp«c- 
nens  auctoris  nostri  textum,  ait,  novitatem,  d* 
qua  hic  loquitur,  in  eo  positaro  esse,  quod  moDif 
chuscanonicfle  clericorum  praeficeretur. 

(12)  Synodum  hanc,  in  qua  de  (^rossulani  ciQ» 
actum  est,  habitam  fuisse  Romse  a  Paschaii  D 
anno  1103  credidit  Labbeus,  qui  ideo  eamdem  ic 
Append.  ad  lom.  X  Goncilior.,  col.  1833  retult, 
fidem  Puricellii  interponens,  Landulphum  nostrnm, 
scriptorem  coaevum  producentis.  Attainen  cum  iBf* 
batara  ab  ipso  in  hac  historia  chronologiae  series 
oronem  jaro  ostenderim,  et  severioribus  calcofii 
adhibitis  constet,  Grossulanum  nonnisi  anno  liO^ 
electum,  factumque  anno  sequenti  iudiciura  igoii 
ac  duobus  postroodum  annis  elapsis  diseussaiD 
Romae  Grossulani  controversiam,  corruit  foDda- 
mentum  orone  commentitiae  sjnodi,  quara  perperaa 
ad  tuendum  propositum  suuro  sibi  finxit  Puriccllic*. 
Adde  ex  Landulpho  ipso  clare  indicari  annum,  cci 
affigi  debeat  vera  synodus  :  cap.  namque  22  bs 
habet:  «  l)uranteIiteGrossuIani,scilicet  llOoseptiss 
Idus  Maii  inventae  sunt  reliquiae,  »  etc.  Non  igitor 
ante  vii  Idus  Maii  hujus  anni  sententiam  suiie 
prolulerat  Paschaiis  de  restituendo  in  sedem  Mf 
diolanensem  Grossulano.  Certum  igitur  fit  synodoiB. 
de  qua  hic  loquitur  Landulphus,  non  aliam  fuis^ 
quaro  concilium  ii  Lateranense  a  Paschali  11  cd^ 
bratura  hoc  ipso  anno  1105,  ut  contra  LabbeQcfi^ 
aliosque  illuc  anno  praecedenti  affligentes,  stttai- 
etiam  Pagins  in  Crit.  ad  hunc  ann..  num.  4  iD<> 
ctum,  putans  circa  diem  vu  Kal.  Aprilis. 

OA.  1  et  2,Amizo. 

(13)  Id  est  sufTocare.  Adagium  hoc  vulgare  tsc 
fuisse  existimat  Puricellius  in  Vita  Herleot^ 
cap.  90,  illudque  usurpari  solitum,  cum  quis  cor 
trario  votis  suis  medio  uti  vellet  ad,  assequeDdss 
finem,  quem  cmteroqui  unice  optaret."  Ludna  m^ 
seu  Lutra,  arophibiura  aniraal  est  in  aquis  siissL 
atque  in  arido  per  intervalla  degens  aequali  vil«i^ 
tegritate. 

(14)  Martio  enim  exeunte  anni  1103  pablics^ 
i^nls  examen  sustinuerat,  ut  superiori  cap.  ostc^ 
dimus. 


L«9 


mSTORiA  HmOLANENSIS. 


117« 


sam  synodum  fait AsieDsisepiscopus  (45),  neque  A 
ite  papain,velejuscuriam,Tels7nodum  adversus 
^ossulanum  verbum  ignominiosum  protulil  (16). 
sd  presbyter  Liprandus  causam,  quaraadversus 
rossulanum habuit,  pure  notificavit, etapostolicus 
311  legem  peripsum  presbyterumdatam,  etsacra- 
ento,  et  ignenotatam  laudavit,  sed  gratiam,  el 
ficium  presbyteratus  in  illo  firmavit,  et  dixit :  Si 
lc  presbyter  juraret.  et  duodecim  sacerdotes  cnm 
lo  jurando  affirmarent,  quod  Grossulanus  coegit 
»sum  presbyterum  ire  ad  ignem,  sustineret  Gros- 
ilanus  deposi  tionem,atque  super  hoc,  spatium  con- 
ilendi  per  unam  noctem   dedit. 

CAPUT  XII. 
'rossulano  coram  papa,  se  non  coegisse  Liprandum 
adignem,  jurante,  Grossulanus  resiitutus  esl,  sed  „ 
a  civibus  non  esi  reeeptus.  " 

Nocteautem  illa  transacta,  apostolicus  coram 
ynodo  aGrossulanosuscepitsacramentumjin  quo 
acramento  Grossulanus  sio  ait :  Ego  Grossulanus 
rratia  Dei  arohiepisoopus  noncoegi  dictumLipran* 
Lum  presbyterumireadignem,et  facerejudicium. 
'unc  et  Ardericus  Laudensisepiscopus(l)  jurando 
Lrmavit  id  ipsum.  Azoni  vero  Aquensi  episcopo(2) 
>roferenti  id  ipsum  jurare  ex  parte  Grossulani  ab 
Lpostolicofuitcondonatum.  Grossulanus  itaqueac- 
^essit,  ut  acciperetg^atiamrestitutionis;  et  cum  ad 
tccipiendumrestitutionem  accederetGabuta(3),  et 
)astoralis  virga,  quam  idem  Grossulanus  sua  tene- 

(45)  Electum  fuisse  Landulpbnm  a  canonicis  ca- 
Jiedralis  Astensis  in  Patri®  sn»  episcopum  anno 
HOStradit  Malabayla  in  ejas  Yita,  superiori  anno  G 
1 102.  U^hellus  in  episcop.  Asten.,  quem  secutus 
3st  Mabillon.  in  Annal.  Benedict.  ad  eumd.  ann- 
\b  his  omnibus  male  hujus  sedis  initium  designa- 
:um  scriptoris  nostri  auctoritas  probat,  qui  nonnisi 
[>ostRomanam  hanc  sjnodum  ad  eam  infulam  pro- 
motum  Landulphumdicit  iquocircanec  anteannum 
I  i05  potuit  Ecclesise  illius  episcopus  renuntiari. 

(\6)  Papebrochius  in  Ajjpend.  de  Ven.  presb.  Li- 
prando  ad  diem  27  Junii,  hujus  silentii  causam 
fuisse  ait,  quod  Landulphus  i»rece  fortassis,  vel 
pretio  in  favorera  rei  corruptus  fuerit.  injuriosum 
tamen  nimis  crediderim  hoc  suspicari  de  viro  cujus 
memoria  inter  coelites  ascribitur.  Noc  ita  certe  lo- 
cum  hunc  interpretatus  est  auctorejusdem  vit®  Ma- 
labayla,  qui  illum  stetisse  promissis  diserte  asserit. 
sed  ita,  ut  nullum  in  Grossulanum  ignominiusum 
verbum  protulerit. 

Cap.  XII.  —  (1)  Fuisse,  hunc  Grossulani  vicarium, 
ac  demura    PlacentiaB    in  Vallurabrosano  ccenobio  D 
nionachum,  testatur  noster  Landulphus.  cap.  27. 

(2)  Translatum  hunc  fuisse  ad  Vercellensem  Ec- 
clesiam  anno  1135  referl  Ughellus. 

(3)  Idem  quod  Cabuta,  seu  Cambuta.  Hoc  autem 
vocabulo  significari  pedum  episcopale  tradunt  Ma- 
crius  et  Ducange.  Duplici  autem  voce  unam  eam- 
demque  rem  Landulfus  explicavit,  ita  ut  Gabuta, 
et  virga  idem  expriraat,  ac  Gabuta  seu  virga  pastora- 
lis  ;  quod  etiam  clarius  ex  cap.  29  demonstralur. 

(4)  De  hoc  Jordane,  qui  eleclus  postmodum  fuit 
in  archiepiscopum  a  Mediolanensibus  contra  Gros- 
sulanura  anno  1112,  plura  in  decursu  dicentur. 

(5)  Eidem  enim,  eliam  sic  restituto,  prior  Medio- 
laneosiura  pars  itaobstitit,  utneduratranquilla  pace 
frui  hac  in  sede,  sed  nec  illara  quidera  attingere  se- 
cure  licuerit,  ut  in  calce  hujus  cap.  legitur. 


bat  manu  eoramS3rnodo  adterratn  eormityqtiodsi- 
gunm  quampluribus  fuitindicium,quod  sacramen- 
tum  ejus  fuit  sacramentum  mortis.  Verumtamen 
nec  papa,  nec  ejus  synodus  ad  hoo  tunc  respezit, 
sed  ipsum  Grossulanum  Azoni  Aquensi,etArderico 
Laudensi,atqueJordano  deGlivi(4),  etceeteris  Me- 
diolanensibus  tam  dericis  quam  laicis,verum  etiam 
episcopis  ejusdemfecclesiaB  sufTraganeiSyVolentibus 
eum  habere  in  archiepiscopum,  licet  otiose  (5),  re- 
stituit.  Quandoquidem  0  Pi^^s^jt^i' ii^^  Liprandus, 
lioet  occasione  hujus  restitutionis  foret  suspectus, 
Grossulano  restituto,  et  reslitutum  suscipientibus, 
tamen  in  Ecclesia  Sancti  Pauli,  suaque  domo  fuit 
saoerdos  idoneus  *m  suo  officio  per  7  annospost  ipsam 
restitutionem.  Grossulanus  vero  gratia  GuUelmi  ab- 
batis  monasterii  Sancti  Ambrosii,  et  AndresB  Me- 
diolanensis  Ecclesi»  primicerii,  etOttonis  viceco- 
mitis  (6),  et  aliorum  multorum  prudentum  tam 
clericorum  quamlaioorum,nec  sedem,necaliquam 
munitionem  archiepiscopatus  postlegem  ipsam  (') 
a  presbytero  factam,  sive  restitutionem  a  synodo . 
celebratam  habuit. 

CAPUTXIII. 
Perturbaiionein  mediolanensi  Eeclesia  oria  ob  Gros- 
sulanum,  Olrieus  vicedominus^ei  Anselmus  de  Pu- 
sterla  se  Parisinum  in  studium  transtulerunt . 

Ipsaquoque  Ecclesiaetregnum(l),  quae  proGros- 
sulanosynodum  ipsam  tractavit,  in  semetipsis  (*) 
dissensionem  servansservavit,  et  servando  quis  po- 

CJ  A.  1,  qui  quidem. 

(o)  Hojus  mentio  non  fit  in  altero  ex  mss.  bibl. 
Ambr.  sicuti  neque  in  exemplari  quo  usus  est  Puri- 
cellius.  CsBterum  de  hoc  Ottone  plura  ad  miraculum 
usque  exceIs8B  virtutis  traduntur  a  scriptoribus  no- 
stris  Corio,  Verula,  aliisque,  quibus  pedisseguum  se 
facit  Sigonius  lib.  ix  De  regn.  Ital.  la  in  primis  ce- 
lebre  apud  ipsos  est,  cum  ipse  Hierosolymffi  obsi- 
dioni  instaret,  duxMedioIanensisexercitus.singuIari 
certamine  stravisse  barbarum  quemdara  Volueem 
nomine,  qui  corporisspecie  sopracseterosassurgens, 
armisque  et  viribus  ferox  omnibus  terrori  erat  ; 
spolia  vero  ipsius  fuissevipereura  insignedetractum 
e  casside,  quod  postmodurainlegionumMedioIanen- 
sium  vexillum,  acgentilitiam  familisB  suae  tesseram, 
immortale  rei  tara  praeclare  gest»  monuraentura, 
transierit.  Attaraen  non  ita  credulus  fuit  Calchus^ 
quilib.  III  etvii  Hist.  patrite,  vanitatis  et  mendacii 
arguit  scriptores  qui  haec  tradidere,  gratiara  potius 
nobilissimse  familisB,  quara  historicara  veritatem  se- 
ctantes.  Et  quidem  ad  finera  hancenervandam  plu- 
riraura  facit  cosevorum  silentium  :  quis  enim  credat 
tam  illuslre  fortiludinis  experiraentum  ita  negli^ 
ab  omnibus  potuisse,  ut  nostri  quoque  concivis 
Landulphi,expeditionem  illara  referentis,  et  Ottonis, 
istius  mortemcap.18,  sumraa  cum  laude  narrantis, 
muta  omnino  in  hac  re  foret  historia  ?  Absurdius 
est,  quod  in  catalogo  archiep.  Mediol.  inscripto 
SuccessoresS.Bamabce  Iegitur,crucesignatum  nempe 
fuisse  Ottonem  hunc  vicecomitem,  et  cum  septem 
militibus  militum  Hierosolymam  missum  ab  Arnul- 
pho  III,  antistite  nostro.  De  hac  enim  tam  festinata 
expeditione  nullum  in  historii  exstat  vestigium. 

(*)  A.  1,  primum. 

Cap.  XIII.  —  (1)  Ecclesiastici  videlicet,  ac  laici 
quiin  hac  Grossulani  causa  contrariis^studiis  age- 
bantur. 

(')  A.  \,defensionem. 


Hn 


LANDULPm  JUNIORIS 


1» 


testenarrare  combu8t]ones,de8olatioDes,aboinina-  A 
tiones,qu8B  combusserunt  et  desolaveruntMediola- 
numet  regnum,  ipsumque  sacerdotium.ettempore 
quo  lex  presbyteri  Liprandi  venit  in  ambiguum  (2): 
etenim,uttaceam  combustiones  qam  perturbave- 
runt,  et  perturbant  Mediolanum,  memor  snm  sug- 
gestionis  principum,  cfuae  tunc  suggessit  Henrico 
dicere  (3)  Henricum  patrem  suum  regem  et  impe- 
ratoremdominum.  nie  quidem  abhorrendo  simo- 
niam  in  patre  patrem  oppressit  (4).  In  tempore 
hujus  oppositionis  egregia  stella,  quae  dlcebatur 
oometa  (5),  per  plures  dies  et  noctes  in  tempore 
yeris  a  septentrione,  et  quasi  in  occidente  late,  et 
splendide  nituit,  et  mortem  oppressi  Henrici  preesi- 
gnavit.  Ego  qnoque  in  hoc  regali  et  sacerdotali  tur- 


CAPUT  nv. 


Historicus  prmms  presbyterum  Liprandum  a  V^ 
tellina  Mediolanum  reducii. 
MeusverossBpe  dictus  avunculus  infrahojusani 
et  dimidii  spatium  homines,  qui  non  pro  amorei 
vinaB  legis,  et  ecclesiasticaB  consuetudiDis  litigabis 
de  sua  lege,  et  Grossulani  restitutione,  dlmish,f 
eorum  civitatemexivit,  atque  ValteUinam  TaUeB  : 
a  Mediolano  ultra  septuaginta  miUiaria  remotu 
habitavit.  Tunc  ego  subtractus  a  studio  (2)  inTs 
Sancti  Pauli  ecclesiam,  et  meam  domum  isto  ma 
patrono  uUra  desertam.  Assumpto  igitar  equoA> 
selmi  (3).  et  meo,  una  cum  fratre  meo,  ad  ipna 
meum  patronum  festinavi,  et  cum  processissa 
25miUariismihiangelusoccurrit,dicen8  :  Presb> 


binecre8cendolribnIationes(6Hmproperiorum,qu©  g  ter  Liprandus  rediens  a  ValteUinainfirmasjaeetL' 

fiebantf)  mihi  propter  timorem  (7)  saepedicti  pre- 

sbyteri  avuncuH  mei,  salva  ejus  reverentia  ipsius 

convictum  vitavi,et  Anselmode  Pusterla  (8),  et  01- 

rico  vicedomino  Mediolanensi  (9)  adhaesi,  quibus 

duobus  domi  et  foris,  ut  manifestum  est,  utilis  et 

rectus  fui.  Cum  Anselmo  namque  per  annum,  et 

dimidium  Turoni,  et  Parisinis  in  schoUs  magistri 

Alfredi,  et  GuUelmi  (10)  legi,  etlegendo,  scribendo, 

rouUisque  aUis  modis  Anselmomultam  commodita- 

tem  dedi. 


(2)  Ob  raemoratam    superius  IsBsionem   manus 
ante  ingressum  in  ignem,  et  pedit  post  transitum. 

(3)  Altera  lectio  ms.  Ambros.  biblioth.  habetcon-      .  ^™  ««  « 

formius  ad  hujustextus  sensum  dejieere.  Insurrexit  G  epis.  Caialaun.,  aliique. 


monasterium  de  Clivate  (4).  Citiusigitur  quamspt- 
rassem  inveni  iUum  in  lecto  sedentem,  etlaced» 
tem.  Qui,  cummeviderit  0»&°^1>&8  maous  levaK 
et  gratias  Deodixit.  Arialdusvero  iUiusmonaste: 
abbas  (5),postquam  audivitme  advenisse,  et  oon9& 
lationem  ipsi  aegroto  dedisse,me  meumque  fratrei 
extra  cameram  vocavit,  et  per  pluraverba,  seti^ 
pidare  fideUtatem  ,quam  j  uraverat  Grossulano  nobir 
notavit  (6),atque  nescientibusmonachisnosadi»- 
nuit  ut  ipsum  deportaremus  legrotum  a  monastarJD 
saltem  duobus  mUIiaribus.  Infirmus  autem  ut  seoi 
me,  meumque  fratremsolUcitarisupersuainfirfl»- 

Catalaunensis  renuntiatus  est  anno  i  1 13,  mortm 
anno  ti2i,  Deeo  plura  MabUIon.  tom.  Y  AeumL 
Bened.  Pagius  adann.  il2i  :  Gallia   Christlans  ii 


autem  hic  Henricus  contra  patrem  rebellis  in  Nori 
cis  partibusanno  iiOo,  concilio  Theobaldi  marchio- 
nis,  et  Berengarii  comitis  sub  specie  religionis,  eo 
quod  pater  ejus  a  Romanis  pontificibus  excommu- 
nicatus  esset,  ut  scribit  Otho  Frisingen.  lib.  vu. 
cap.  8.  Acta  huius  belli  prolixe  narrat  chronogra- 
phus  Hildensheimen  et  Uspergensis  abbas,  ex  quo 
Baronius.  TragcBdiffi  hujnsspecimen  quoddam  tum 
Mediolani  vigens  deplorat  Landulphus  cum  divisus 
in  partes  clerus  non  secus  ac  populus  fraternas  ve- 
luti  acies  in  seipsum  armaret. 

(4)  Henricus  IV  imperio  a  filio  spoliatus  misera- 
bili  exitu  diem  clausit  Leodii  mense  Augusto  anni 
ii06,  ut  Domnizo  in  Vita  MathUdis,  et  Ordericus  Vi- 
talis,  aliique  passim  testantur. 

(5)Dehocidem  Ordericus  lib,  v,  pag.  589,  ita 
loquifur  ;  «  Annoab  Incar.  Dom.  <106,  in  fine  Fe- 
bruarii  comela  longissimum  crinem  emittens  in  oc 


Cap.  XIV.  —  (i)  A  TUIio.  principe  Uiius  loci  op- 
pido,  Vallis-Tellina  dicitur.  Historiam  anti^uam,  ^ 
novani  huius  celeberrim»  Vallis  decem  libns  Italice 
scriptis,  editisque  in  curiensi  Rbstica  urbe  SDBd 
iTio  complexus  est  eruditissimus,  atque  amoit 
mihi  summe  conjunctus,Petrus  Angelus  LavizaHi& 

(2)  Cui  Turoni,  ac  ParisUs  vacaverat,  ut  proziise 
dictum  est. 

(3)  Scilicet  de  Pusterula  studiorum  snoram  is 
Galliis  collegffi. 

(4)  Antiquitatem  summam  hujus  monasterii  ex 
Calcho  discimus,  qui  ad  ann.  Christi  755,  de  py 
stremo  Langobardorum  rege  Desiderio  ad  Il&lia 
regni  solium  ob  Aistulphi  mortem  evecto  loqnens, 
inter  prima  illius  gesta  hoc  narrat.  Coenobium  Gi> 
vati  in  Incinati  prsBfectura  in  honorem  S.  Petr. 
apostoli  condidit,et  locupletissimum  fecit.»  Quidas- 
tem  in  causa  fuerit,  ut  pium  hoc   opus    Desiderie) 


ciduis  partibus  apoaruit.  )»  A  prima  OuadragesimaB  D  aggrederetur,  describit  Corius   parte   prima.  Al 

hebdomada  usque  ad  Passionem  Dominiperdurasse      *._•«..  . . ,  .     .     .     , 

tradit  annalista  Saxo  apud  Eccardum  tom.  I  Scri- 
ptorum  medii  sevi,  fol.fiil. 

(6)  Seu  potuis  crescentibus  tribulationibus. 
pA.  2additum  etHunt, 

(7)  Lectio  alterius  e  mss.  bibl.  Ambr.  habet  livo- 
rem  quem  videlicet  pars  Grossulano  favens  contra 
Liprandum  conceperat. 

(8)  Hic  fuit  postmodum  in  Mediolanensem  archi- 
episcopum  electus.  sicut  etiam  Olricus  proxime  hic 
memoratus,  ut  suo  loco  videbimus. 

(9)  Nomenofficii  ac  dignitatis  notissimum. 

(10)  Scilicet  Campellensis,  ita  dicti  a  Campello 
oppido  Briegii.  ubi  ortum  habuit,  Vir  magni  nomi- 
nis  fuit;  arcnidiaconus  EccIesiaeParisiensisineadem 
publice  dialecticam  docuit.  Inde  ad  canonicorum 
regularium  Institutum  transut,  ac  demum  episcopus 


enim,  Algisium  filium,  cum  ibidem  venatorio  jacQk 
aprum  insequeretur,  subita  caecitate  perculsas 
fuisse,  atquemde  S.  Petri  apostoli  ope,  ex  patris 
voto  ad  eumdem  concepto,  visui  resUtutum.  CoIIo- 
catas  etiam  eo  in  templo  SS.  Petri  et  MarceinB: 
insignes  reliquias^  Ariani  papas  dono,  ad  ipsiui 
transmissas,  memorat. 
nAA.vidit. 

(5)  Arialdum  S.  Dionysii  abbatem  impense  Grv- 
sulano  favissc,  atque  in  preemium  studiosi  offio 
quod  eidem  adsedem  arcniepiscopalempromovesoi' 
pnestiterat  pinguiori  abbatia  donatum  fuisse,  capS 
narravit  Landulphus  ;  quocirca  hunc  euradem  esse 
Arialdum  ibidem  memoratum,  facile  credere  pos 
sumus. 

(6)  Id  esinotam  fecit. 


in 


HIStORIA  MEDim.ANENSIS. 


1474 


ite  et  portatione,  ait :  Nolite  turbari,  quia  per  gra- 
Bun  Dei  nunc  mihi  multum  est  melius,  et  in  Gra- 
ino,  Deoannuente,  ad  civitatem  iter  habebimus: 
.  mane  facto  derudatas  (7)  quasiam  suas  vestes 
iduit,  ac  cibum  sumpsit,  etquasisanusfactussu- 
sr  mulam  sedit.  Puer  quoque  ejus  habens  suum 
iinum  oneratum  peilibus  stambucinis  (8),  licet  de 
>Iito  bis,  aut  ter  in  die  torqueretur  caducomorbo, 
imen  presbjtero  sedentesupermulam,  puer  idem 
3Dit  nobiscum  in  una  die  usque  ad  Sanctum  Damia- 
um  de  Baraza(9)  absqueuiioiilius  infirmitatis  im- 
sdimento  (10).  ibi  gratia  Dei  et  beatissimi  Ambrosii, 
ijus  locus  iste  celia  est  (il),  bis  (*)  recepti  perno- 
AYimus,  atque  aiteramdiemdimidiavimus,  etante 
>iis  occasum  ecciesiam  Sancti  Pauii  (i2),domum- 
ue  nostram  intravimus,  atque  famiiiam^  qu»  ibi 
derat»  nostram  Intam  fecimus. 

CAPUT  XV. 

Lmdulphus  kistoricus  se  a  presbytero  Liprando 
separavit, 

Grossulanistasy  et  inpartealtera  fictos,etdolosos 
lurmurare  de  reditu  nostro  vaide  persensimus.  At 

(7)  Exemplar,  quo  usus  est  Puricellius,  habet 
TTudatas,  Grediderim  iis  verbis  nitiil  aiiud  signifi- 
iri,  quam  vestes  rudes  et  asperas,  quas  ipse  ad 
lundi  contemptum  ac  corporis  macerationem,  con- 
leto  sanctis  viris  more,  adliibebat. 

(8)  Gorruptum  forsitan  hoc  yocabulum  est,  cum 
^Dotum  prorsus  sit  ejus  nominis  animal.  Existimo 
Biprinas  peiles  fuisse.  In  lege  enim  Saiica,  tit.  5, 
iper  buccus  diciiur,  ut  in  suo  Glossario  Liodem- 
rogius  adnotat.  Fortasse  etiam  recenter  detractae 
rant,  atque  ideo  suo  stamine,  seu  pilis  refcrtse 
lambueincB  dictsssunt. 

(9)  In  diplomate  infra  enuntiando  Caroli  Crassi 
eec  leguntur,  et  dono  similitor  in  Baraza  ecclesiam 
nam,  quse  vocatur  Sanctus  Damianus  cum  omnibus 
uis  pertinentiis,  etc.  Ex  pluribus  autem  documentis 
eryatis  in  arciiivo  monasterii  S.  Ambrosii  Medio- 
ioi,  cui  iisec  donata  fuere,  coliigilur  pagum  hunc 
on  iooge  a  Modoelia  posilum  fuisse. 

(iOj  Alterum  hoc  argumeoibm  est  sanctitatis  Li- 
randi,  quam  Deus  uiiracuiis  teslatam  saejpius  fecit, 
t  adoolavit  Puriceilius  in  Vita  saocti  Arididi,  iib. 
f,  cap.  82. 

fii)  tlac  voce  monachorum  coenobium  ssecuiispo- 
terioribus  indicari,  et  crebro  etiam  pro  monaste- 
ioiis,  quae  oiim  abbatioi»,  seu  ol^edientise  voca- 
antury  eamdem  usurpari  apud  auctores  Ducangius 
efert.  Gujus  autem  ordinis  monachorum  domici- 
lum  foret  haec  ceiia,  ioteliijjere  possumus  ex  prse- 
ictis  documentis  mooasterii  S.  Ambrosii  Majoris 
ledioiaoi,  in  quibus  locus  iste  sub  iihus  ditiooe 
uissedicitur  usque  ab  anno  881,  quo  datum  est  di- 
lioma  Garoii  Grassi  apud  Puricell.  in  Mon.  bas. 
Lmb.,  num.  131.  Quocurca  mooachi,  si  quiibidem 
unc  erant,  ejusdem  instituti  Giuniacensis  credendi 
unt. 

O  A.  1,  et2,  bene. 

(12)  Sciiicet  in  compito  Mediolani. 

Gap.  XY.  —  (1)  Hi£C  erant  fortasse  annualia 
ommunia  appellata,  ad  quse  noo  ii  taotum  de  se- 
»tuagiota  duobus,  sed  reliquus  etiam  cierus  admitte- 
latur,  et  sioguii  ab  erogatario  distributiooes  suas 
^ercipiebaot,  ut  legitur  apud  Puriceil.  in  dissert. 
«fazar.,  cap.  112. 

(2)  (juid  nomine  beneficii  intelligi  hic  debeat,  su- 
ira  mouuimus,  cap.  2,  num.  6,  ubi  statutum  ab 
Insehuo  archiepiscopo  Hieroioljrmas  profecto  nar* 


j^  ego,  ut  minus  et  minus  eorum  murmura  timerem, 
et  ut  meam,  et  ipsius  mei  magistri  causam  amplius 
excusarem  et  comprobarem,  domum  inter  cognatos 
et  vicinos  meos  non  otiose  emi,  quia  in  ipsa  viven- 
do,  iector,  scriba,  puerorum  eruditor,  pubiicorum 
officiorum  (1 )  et  beneficiorum  (2)  particeps,  et  con- 
suium  (3)  epistoiarum  diotator  (4),  saiva  mea  que- 
reia  (5)  in  ecciesiam,  et  in  ipsa  civitate  Medioiani 
videor  parvi  (6),  namque  tiiii  eorum,  qui  propter 
PatariamHeriembaidumocciderunt,etpresbyterum 
Liprandum  naso  et  auribus  trancaverunt  (7),  meab 
ecciesia  Sancti  Pauh,  quaeest  tituius  meorumordi- 
num  exturbant,  et  quia  non  sperno  hbertatem,  et 
piam  conversationem,  quse  in  ipso  presbjtero  fuit, 
factussumquasi  oppiobnum  iihs,etmeproiiibente 

^  possident  et  vendunt  res,  qusBsuntpropriimeijuris. 
Verumtamen  non  ab  opuscuh  mei  proposito. 

CAPUT  XVI. 

Exsulante  Grossulano  Mediolanenses   bellum   in- 

choant  cum    Laudensibus. 

Igitur  circa  tempus,  quo  presbjier  Liprandus  a 

Vaiteihoa  rediit  (i),  pars  cierietpopuh  lAudensis 

metueodoperjuriuminepiscopo  suo  (2),  qui  pro 

ratur,  ne  de  reditibus  arcliiepiscopatus  dareiur  sa- 
cerdotibus,  ievitis  et  clericis  bene/icium,  quod  acci- 
pere  consueverant  per  celebrationes  lestorum. 

(3)  NempeMedioiaoeosium,  a  quibus  tuoc  rectam 
fuisse  urbem  nostram  io  speciem  reipubiicfie  ex 
Othone  Frisingensi,  Morena  etSigooio  coostat. 

(4;  Amaoueosibus  forsitao  prseerat,  qui  rescripta 
et  epistoias  coosuium  ad  urbit  regimeo  periioeotes 
aut  suis  formuiis  cooceptas  exponerent,  aut  in  pu- 
p  biicas  tabuias  referreot. 

(5)  Meque  eoimjure  suo  se  abdicaverat,  quam- 
vis  llipraodi  avuocuii  coosortium,  suique  tituii  ec- 
clesiam  deseruisset. 

(6)  id  est  eontemptui  habeor. 

(7)  Geoeaiogicam  eorum  seriem,  qui  Herlembaido 
et  Lipraodo  infeosi  fuere,  cap.  44,  receoset. 

Gap.  XVI— (1)  Hioc  faciie  eoojicimus,  quo  anno 
illuc  profectut  sit  Liprandus.  Gum  enim  Laudeose 
beiium  per  qualuor  auoos  actum  fuisse  a  Laodui- 
pho  dicalur,  atque  ex  hisloriis  cooslet  meose  Juoio 
aooi  illl  desiisse^  excisa  fuoditus  a  Medioiaoeo- 
sibus  urbe  iila,  perspicuum  fit,  assigoaodum  esse 
iiiius  io  Vaiiem-Teilioam  iter  aooo  liOti,  si  post 
moram  uoius  anoi  aut  etiam  ioogiorem  ibidem  pro- 
tractam,  ut  cap.  14  ioouitur,  rediisse  debuit  sub 
ioilium  indicti  cootra  Laudeoses  beiii,  quod  certe 
nonnisi  ad  annum  1107  referri  potest,  ut  etiam  Si- 
gonius  lib.  x  De  regn.  itai.  ad  eumd.  aoo.  oarrat. 

^  Valde  igitur  erravit  Puricellius,  qui  io  Mon.  bas. 

^  Ambr.,  oum.  295  ceosuit,  Lipraodum  io  Vaiiem 
iiiam  coDcessisse,  postquam  Heoricus  V  Medioiaoi 
a  Grossulaoo  (quod  etiam  faisum  est)  ac  postmo- 
dum  Homte  a  i'aschaii  ii  corooam  accepit.  id  eoim 
aouo  iill  cootigit,  ut  iofra  videbimus.  Errori  io- 
cum  dedit  septeooium,  quo  post  prolatam  io  Ho- 
maoa  syoodo  favorabiiem  Grossuiano  seoteniiam, 
cap.  \Z  teouisse  dicitur  Lipraodus  suae  domus  et 
ecclesise  S.  Pauii  imperturbatam  possessiooem  : 
nonoisi  eoim  eo  elapso  sese  ab  hac  urbe  proripuisse 
iiium  putavit.  At  maite  a  Puriceiiio  ioteiiectum  au- 
ctorem  oostrum  adootavit  etiam  Pagois  ad  ann. 
1105,  num.  7.  ^ieque  enim  immotum  iiium  Medio- 
lani  perseverasse  tradit  Landuifus,  sed  tantum 
neminem  toto  eo  tempore  obstitisse,  quin  ad  oMcii 
8ui  munera  exercenda  tanquam  idoneus  sacerdof 
accederet. 
(2)  I^empe  Arderico« 


im 


LANDULPHI  JUNIOBB 


14: 


GrossulEDOia  synodo  RoniaQa jurayit,  ipsum  quidem  A 
episcopuoi  suspectuoi  habuit.  Hiac  estetiam  quod 
Gairardus(*)  frater  ejusdem  episcopi  Laudensis,  et 
ipseArdericusepiscopus  dicunturfuisse  fautores,  et 
coadjutores  LaudeQsium  miiitum  suam  civitatem 
destructiooi  tradentium.  Mediolanensibus  quippe 
manifeste  coaaatibus  ad  ipsius  civitatis  destructio* 
nem,  ipsi  duo  fratres  spiritualiter,  et  temporaliter 
dederunt  consilium  et  auxilium  (3).  Infinita  autem 
mala,  quae  operata  sunt  per  quatuor  auoos  in  ipsa 
guerra  non  enumero  (4),  sed  mortem  Aoselmi  ger- 
manimei,  etaliorum  multorumpropinquorummeo- 
rum,  et  civium  per  illam  guerram  manifestatam 
lugeo,  nec  tamen  coeptum  iter  penitusdesero.  Quia 
dum  civitas  illa  Laudensisadhuc  staret  et  resisteret 
Mediolanensibus  conantibus  eam  destruere  (5),  g 
Grossulanus  a  Mediolano  ezulabat  (6),  et  Laudensis 
ille  ardericus  suam  civitatem  perrarum  intrabat, 
sed  Mediolanum  frequentabat.  Presbyter  vero  Li- 
prandus  in  sua  domo,  suaque  Sancti  Pauli  ecclesia 
consolationem  regni  et  Gcclesiae  devote  exspectabat. 
CAPUT  XVII. 

OlrictiSf  et  Anselmus  revocati  a  studio  ad  ordines 
sunt  promoli, 

At  quidam,  qui  dicebantur  amici  presbytero  ez. 

spectanti,  etGrossuiano  ezsulanti,  dum  liaec  prse- 


fata  guerra  agebatur  inter  Mediolanenses  et  U 
denses,  PapiensesquoqueetCremonenses  Laud^ 
sem  civitatem  defeodentes,  suggesseruot  Oiiicol 
diolanensi  vicedomiuo,  et  Anselmo  de  Pusterla  cor. 
minato  ire  ad  praecipuum  magistrum  Anselmuci 
Moote  Leoduoi  (1 ),  q  uibus  duobus  fuit  gratum  seec 
ducere  me  Landuiplium  pre^byteri  Liprandi  alu 
num.  Etcum  (2)apudipsummagistnim,et&alre 
ejus  Roduiphum  studeremus,  nuntiatum  est  iiln 
quod  Grossuianus  Aronam  (3)  arcem  munitissijm: 
arcliiepiscopatus  possidet.  Quoaudito  ▼icedomiia 
▼aide  infremuit,  quia  propter  ejus  absentiam  d)» 
bant  quod  liic  secundus  (4)  casus  Grossulano  e» 
tigerit.  £t  ideo,  prout  dicitur,  Medioianum  redis 
festinaverunt  ('),  ipsamque  arcem  et  cietera  ad  «- 
cliiepiscopatum  pertinentia,  ajureetpotestale  Gra- 
sulani  vacuam  invenit.  £t  ii,  qui  in  utraque  {1)1* 
cebantur  amici,  quorumiiortatu  ipseadivit  Lto^ 
num,  in  isto  reditu,  nescio  quo  spiritu  ipsum  jo^ 
nem,  et  infra  ordinem  (6)  vicedominum  eleger:! 
in  archipresbyterum,  et  facta  ista  electione,  i|s. 
qui  magis  erant  in  parte  Grossolani  prseboen&l 
Grossulano  consilium,  uthuicelectionineciaode& 
nec  yituperatiooem  prflestaret ;  sed  Hierosoljmai 
peteret,  et  Ardericum,  Laudensem  episcopom,  ii 
Ecclesia  Medioiani  sui  vicarium  faceret.  In  luic  nm- 
festa  dlspo8itione(7)et  alia  non  piuribuseogniui^. 


(*)  A.  4,  Gajardus. 

(3)  Proditiooe  civium  suorom  captam,  deletam- 
que  urbem  Laud®  fuisse  scribit  Joaooeft  Mostjs, 
seu  Cadamostos  io  Chroo.  Lauden.  ms.  io  bibL 
Ainbr.  servato.  Alios  tameo  auctores  commissi  hu- 
jus  in  patriam  sceleris  oomioat. 

(4)  Tristaous  Calchus  refereos  ad  aoo.  ilil  ex- 
tremam  caiamitaiem  Laudeosis  .orhis  implacabili 
Mediolaoeosium  ira  ad  solum  dejecta,  fatetur  se 
jejuoum  lectorem  dimittere,  qui  fortasse  de  hac 
eversiooe  uheriorem  oarrationem  desiderasset.  Id 
tameo  factum  ait,  quod  piura,  etiam  diligeotius, 
persequeoti  ad  maous  noo  veoeriot.  Posterioribus 
sfficuhs  historicas  illius  urbis  n^euiorias  coiligere 
defeodeos  a  Laude,  et  Jo.  Bap.  Viiiaoova,  apud 
(][uos  fuse  descripta  ioveoies  tum  beili  hujus  occa- 
siooem,  tum  reiiquam  rerum  seriem,  qu8B  his  tem- 
poribus  accidere. 

(5)  Aooo  il09pulsis  a  Brixiae  obsidiooe  Cremo- 
oensibus,  ac  eorumdem  sociis  Laudeosibus,  Brixia- 
nos  iratos,  ulciscendas  injuris  causa,  Laudem  uoa 
cum  Mediolaoeosibus  accessisse,  atque  imparatam 
civitatem  adortos  levi  momeoto  io  potestatem  suam 
adduxisse,  scribuot  Aotooius  Campius  Hist.  Cre- 
moo.  lih.  1,  et  Sigonius  ad  hunc  aoo.  Irrito  tamen 
conatu  id  tentatum  iidem  asseruot.  Cremooeoses 
eoim  admooiti  de  Laudeosis  urhis  jactura,  ad- 
auctis  copiis  conlinuo  advolaruot,  eamque  receptam 
sociis  reddidere.  Ad  huoc  igitur  aooum,  quse  Lao- 
dulphus  hic,  et  cap.  seq.  oarrat.  refereoda  vi- 
deotur. 

(6)  Prohibitus  videlicet  archiepiscopalem  sedem 
coosceodere  ab  adversa  cleri  et  civium  factione, 
quam  perpetuo  sibi  obsisteotem  Grossuiaous  per- 
seosit,  utio  tioe  cap.  li  Laoduiphus  retulit. 

Cap.  XVII.  —(1)  Celebre  io  historiis  hujus  Ao- 
selmi  oomeo  est.Lauduoeosiseoimdecaous  Lutetise 
et  Lauduoi  per  40  et  aiuplius  aooos  theologiam 
publice  docuit;scriptis  etiam  et  egregiis  discipulis 
clarus  obiil,  aooo  iii7,ut  contenait  Pagius,  apud 
queinpiuravide  in  c^jus  laudem  acriptorum  testi< 
moma, 


(2)  De  his  Germanis  fratribus  Laudunenslbos  at 
gistris  meiiiio  est  apud  Othooem  Fhamg.  De  ge^ 
Frider.  I  imperat.,  lib.  i,  cap.  50. 

(•)  A.  iet2,t7/w. 

(3)  De  arce  ac  ad  Verbaoi  lacus  oram  ims- 
C  oeote,  aliisque  pluribus  oppidis,  ac  pagis,  qos  fi» 

piissimum  M^diolaoeosis  archiepiacopatus  patrisi- 
oium  olim  coostituebaot,  ooonulia  ego  protuli  a 
Append.  ad  Vindicias  SS.  corporum  Protas.  et  br 
vas.,  num.  28,  et  seqq. 

(4)  Id  est  favorabHis. 
C)  A.  2,  festinapit» 

(5)  lo  tellige  paHe. 

(6)  Noodum  eoim  ulio  ordine  initiatus  erat,  sei 
io  ordioem  caoooicorum  metropolitan»  adlectos. 

(7)  lo  exemplari  quo  Puricelliut  usus  est,  legiur 
depositione  .*}iode  Pagius  ad  aoo.  11 10,  num.  2,  hm 
Grossulaoi  peregrioatiooempro  abdicatiooehabitas 
fuisse  putavit,  ita  ut  scilicet  ob  profecUonem,  qota 
in  terram  saoctam  suscepitGrossuianua.  arctLkptscd- 
palem  iofuiam  quasi  abdicaverit,  atque  dioiisent : 
verum  cum  etiam  io  duohas  mss.  codicibus  u 
bibi.  Ambr.  servatis  expresse  legatur  dUposittm, 
lectiooem  haoc  teoeodam  crediderim.  £x  hoc  autec 

D  textu  oil  aliud  iooui  videtur,  quam  quod  Grosso^»* 
nus  attento  coosilio  sibi  dato  liierosolyziiam  peteiti. 
se  ad  iliud  iter  maoifeste  dispositum  seu  par&toa 
osteoderit. 

(8)  Coojectari  posset  hocloco,  causam  noo  pliffi- 
bus  cogoitam,  cur  io  Orieotem  proficisceretur  Groe 
sulaous,  luisse  legatiooem  ad  Alexiam  ComDeiitf 
Coostaotioopoll  imperaotem,  quam  eidem  comiC' 
sisse  Paschalem  II,  refert  Barooius  ad  ano.  ii'^ 
et  Ripamootius  sub  ioitium  Decad.  II ,  hist.  E^ 
Medioiaoeo.  Certe  ilium  coutra  Grasoos  de  Spin;^ 
saoeti  proCessiooe  mala  seutieotes  coram  eoiei 
Alexio  disputasse,  iodubium  est;ejus  siquideuK^ 
tiooem  apud praedictum imperatorem  babitam.atf^ 
a  Graeco  m  Latmum  sermoocm  traosiatam,  in  i^ 
Aooaies  iotulit  Barooius  praecitatus.  ^ed  an  vere  t 
Paflfchali  iiiuo  missus  fuerit,  an  captci  aolaaimo^ 
occasione  HierosolTmitaai  saiitiaens  proprio  Hai^ 


4?7 


mSTORU  HBttfOLANSNSIS. 


1479 


;ross8ulanus  Hierosoljmitanum  iter  intravit  (9),  A 
^lectus  autem  iste  yicedominus  secutus  consilium 
irderici  de  Carimate,  qui  precipue  elegit  eum  in 
Lrchipresbyterum  in  mense  Aprili^quoelectusfuit^ 
tanonicam  (10)  sBdificare  ccepit,  atquein  subse> 
[uenti  Junio  ad  Airaldum  episcopum  Januensemcum 
lukbusdamsuisconfratribus  dericis  ordioariis  ivit 
Zi  episcopus  ilJe^  lioet  foret  Grossulano  contrarius 
11),  tamen  per repraesentationem  Arderici  de  Cari- 
nate^quiprimusetmaximusdiaconus  (12)  teneba- 
iut  in  parte  Grossulani^ordinavit  ipsum  vicedomi- 
lum,  ostiarium,  lectorem  et  exorcistam  atque  aco- 
lythum.Widonem  Fuicumanium  fecit  subdiaconum 
Anselmum  de  Pusterla  atque  Henricum  de  Birago 
levitam  Landulphum  Caroniam  fecit  presbjterum. 


Qui  quinque  ordinarii  in  Junio  (13)  apud  Januam 
ordinati  pianevidebanturinfestiGrossulano,in  quo 
facto  Mediolaaensesjquilsetabantur^etiamm  majori 
gaudio  gavisi  sunt,quia  in  ipsomense  susceperunt 
triumphum  de  Cremonensibus  victis  (14),etsupera- 
tis  apud  Brixanorii  campum  (15). 

CAPUT  XVIII. 
ffenricus  imperator  Paschalem  papam  cum  curia 

eaptioavit,  et  altera  die  pace  facta,  esl  ab  eo  so- 

lemniter  coronatus. 
Cognito  boc  triumpho  per  regna,  rez  fortissimus 
Henricus  cum  ingenti  exercitu  (1)  venit  in  Italiam 
(2),atque  Romee  in  ecclesia  Sancti  Petri  discalcca- 
tus  stetit  (3)  ante  Pascbalem  papam  expectans 
coronam  imperandi(4),quemadmodum  promissum 


contra  Graecos  di8seruerit,incertumomDino  videtur 
cum  nullum  exstet  hujusmodi  legationis  securum 
fundamentum  in  antiquis  historiis,  et  Landnlphus 
noster  hoc  unum  expresse  asserat,  suasione  amico- 
rum  Hierosol^mam  transmeasse  Grossulanum^quem- 
admodum  etiam  Puricellius  advertit  in  Mon.  bas. 
Ambr.  num.  326.  Plane  coinmentitiam  legationem 
hanc  vocat  Pagius  ad  ann.  1 1 16,  num.  5. 

(9)  Puricellius  minime  sibi  constans,  peregrina- 
tionem  hanc,  quam  in  cit.  Monum.,  num.  308,anDO 
1109,  assignaverat,  libro  iv  VitsB  S.  Arialdi,  cap. 
90,  ad  an.  llll  produxit.  Neutrum  aulem  verum 
esse  Pagius  ostendit,  eamdem  probans  afOgi  debere 
anno  lllO.  Statim  enim  post  Grossulani  discessum 
initum  mense  Aprili  Olricus  et  quatuor  metropoli- 
tanae  ecclesiae  canonici  in  IV  remporibus  FeQte- 
costes  sacros  ordines  Mediolani  (po<tus  januae)  acce- 

Eere,  quae  eo  anno  contigere  ineunte  Junio,  utinquit 
andulphuscit. 

(10)  Id  est  canonicales  cedes,  fortasse  metropoli- 
tanffi  ecclesiae,cujusipse  erat  archipresbyterelectus. 
Alterum  insigne  pietatis  monumentum  reliquit  01- 
ricus,  Beroldo  teste,  quod  hic  silentio  prffiterire 
piaculum  ducerem.  Cum  enim  S.  abbas  Odilo,  su- 
periore  sseculo,  in  coenobia  Cluniacensissuiinslituti 
ritum  laudabilem  primo  induxisset,  ut  Commemora" 
tio  omnium  /idelium  defunctorum  slatuta  die  cele- 
braretur,  eumdem  Olricus  ad  Ambrosianam  Eccle- 
siam  translulit,  afflxitque  secundse  feriw  post  ler- 
tiam  Octobris  Dominicam,  constituto  aunuo  censu, 
ex  quo  clerus  universus  et  ipse  etiam  archiepiscopus 
prsesens  divinis  offlciis  emolumenta  perciperet.  Per- 
duravit  autem  pia  haec  consuetudo  apud  nos,  etiam 
postquam  Horaana  Ecclesia  ritum  hunc  amplexa 
persolvendis  communibus  sufTragiis  erga  detentas 
purgatorio  igne  animas,  secundam  Novembris  diem 
solemnem  voiuit.  Bis  enim  in  liturgicis  libris  Am- 
brosiani  ritus  usque  ad  annum  1560,  adnotata  le- 
gilur  ha3C  funebrium  precum  celebritas,  die  vi- 
delicet  ab  Olrico  jam  indicta,  ac  altera  universim 
recepta. 

(11)  Hinc  patet  falsum  esse  quod  tradit  Ughellus 
in  epis.  Januen.,  num.  23,  Airaldum  hunc  seu 
Ajcardum  fuisse  Mediolanensis  Ecclesise  vicarium, 
cum  Landulphus  noster  aperte  asserat  eumdem 
Grossulano  contrarium,  et  superius  constet  Arde- 
ricum  Laudensem  ab  eodem,  cum  Mediolano  disce- 
deret,  sibi  vicarium  constitulum. 

(\t)  Id  est  archidiaconus. 

(13)  Nempe  die  4  ejusdem  mensis,  in  quam  eo 
anno  1110  Sabbatum  IV  Temporum  incidebat. 

^14i  Gladem  hanc  Cremonensibus  infliclam  a  Me- 
diolanensibus  copiisinannum  llll  refert  Cavitellius 
in  Annal.  Cremon.  Falsum  lamen  id  esse  ex  Lan- 
dulpho  nostro  eviucitur,  cum  fusum  Cremonensium 
oxercitum  dicat  anteqjaam  in  Italiam   properaret 


"  Henricus.  Huc  autem  ille  advenit  praecedenti  anno 
illO,  utcap.  seq.  videbimus.  Congruentius  adhisto- 
ricam  veritatem  scribit  Si^onius  ante  adventum 
Henrici,  profligatis  acie  civibus,  Cremonam  a  Me- 
diolaneosibus  captam,  ac  foedo  incendio  pene  dele- 
tam  ;  prsemature  tamen  nimis  id  narrat,  ac  si  anno 
1109  accidisset.  Hoc  certi  ex  auctore  nostro  erui- 
tur,  eodem  Junio  mense,  quo  memorati  quinque 
ordinarii  Genuoe  sacros  ordines  suscepere,  victos 
quoque  Cremonenses  fuisse,  statimque  subsecutam 
Uenrici  in  Italiamprofectionem;<juaBomnia  nonnisi 
sub  anno  1110  collocariex  superius  dictis  ac  infra 
dicendis  patet. 

(15)  Id  est  BrixanXy  Italice  Brezana,  qui  pagus 
est  ad  Onginae  fl.  oram  positus  prope  castrum 
Bussetum,  ut  in  tabula  topographica  Creroonensis 
ditionis  ab  Antonio  Campio  confecta  videri  potest. 

Cap.  XVIU.  —  (1)  Trigmta  millia  equitum  electo- 
rum,  exceptishis  qui  ex  Italia  ad  eum  confluxerant. 

C  habuisse  suisin  castris  juxta  Padum  positis  Hen- 
ricum,  tradit  Otho  Frisingen.  in  Cliron.  lib.  vu, 
cap.  14. 

(2)  Anno  scilicet  1110,  in  ortu  autumni,  ut  scri- 
bit  Domnizoin  Vita  Mathildis.  Circa  medium  men- 
sis  Augusti  venisse  in  Italiam  Henricum,  testatur 
ChronographusHildensheimen.  a  Pagio  relatus,  qui 
etiam  tradit,  ab  eodem  celebratum  fuisse  hoc  anno 
Natalem  Domini  apud  Florentiam.  Exstat  penes  Pu- 
ricellium  in  Mon.  bas.  Ambr.,  num.  311,  diploma 
hujus  Henrici  datum  Vercellis,  iv  Idus  Octobris 
anni  1110 

(3)  Ad  urbam  pervenit  ni  Idus  Februarii,  sabbato 
ante  Quinquagesimam,  teste  Petr.  Diac.  in  Chron. 
Gasinen.  lib.  iv,  cap.  3^,  sicque  anno  lllt. 

(4)  Hcgiam  [talici  imperii  coronam  prius  Medio- 
lani  ab  Uenrico  susceptam  per  Chr^sotaum  (verius 
Grossulanum)  archiepiscopum,  impigre  afflrmat  Si- 
gonius  ad  hunc  ann.  Bartbolomaeus   Zucchius  addit 

D  etiam  Modoetiee  iGalvaneusvero  Flamma  in  Chron. 
Maj.  cap.  251,  insuper  tradit  comitem  itineris  sese 
junxisse  Henrico  antistitcmiIIum,acHom£ein  Ceesa- 
rem  coronandum  summopontificipnesentasse.  Hos 
omnes  manifesti  erroris  arguit  Landulphus  noster, 
qui  Grossulanum  jam  longe  ab'urbe  ista  positum 
eo  tempore  scribit,  utpote  paulo  ante  Hierosolvmam 
profectum  ;  unde  nonnisi  biennio  post  Mediolanum 
rediit,  ut  Puricellius  etiam  optime  advertit  loc.  cit. 
num.  310.  Deteriori  anachronismo  peccat  auctor 
Manipuli  Florum  ms.,  cap.  162,  etCalalogus  in- 
scriptus  Successores  S.  BarnabXy  in  quibus  iegitur 
coronatio  hsec  Mediolani  habita  a  Jordano  Clivio 
archiepiscopo,  quem  constat  anno  tantum  12  illius 
sfleculi  in  archiepraesulem  Mediolanensem  fuisse  ele- 
ctum,  ut  cap.  2l  ostendemus.  Puricellius  io  dubio 
coUati  hujusregiihonorisUenrico  fluctuans,  in  eam 
taudeoi  videtur  mcliuareseutenticgoaiuta  monasteril 


1479 


LANDDLPttFJUNlOMS 


m 


fuerat  sibi  (5),  sed  qoia  ipsam  coronam  sibi  dare 
distiilit  (6)  ipse  papa  ipsius  regis  iram  seusit, 
et  se,  suosque  cardinaies,  quomodo  non  poscebat, 
sive  noiebatducividit  (7).  Hicstrages  muita  crevit. 
Romanorumnamqueturba,utsuumpapam,suo8que 
cardinaies  iiberaret  armatacurrit,etpapa  cum  car- 
diuaiibus  in  custodia  Teutonicorum  (8)datis  0,rex 
discalceatus  in  atrium  ecciesife  Sancti  Petri  venit^ 
ibique  equum  ferocissimum  ascendit,  et  ut  erat 
nudis  pedibus  in  ipso  impetu  ibi  equitando,  ipsos 
marmoreos  ecclesiae  Sancti  Petri  gradus  descendit 
et  prout  ad  aures  meas  pervenit,  cum  lancea  una 

basiiicffi  S.Ambrosii  abbate  Italici  regni  diademate 
fuerit  redimitus.  Ego  tamen  asserere  coustanter  non 
dubitaverimUenricumiiium  MediolaDi  minimecoro- 
natum  ;  vix  enim  credi  potest  rem  banc»  quso  sacrae 
pompse  strepitu  ac  celebritate  uon  caret,  a  nuiio  ex 
tot  auctoribus,  uqi  eorum  temporum  gesta  scripsere, 
litteris  consigoalamy  ac  ne  quidem  a  Landuipbo 
nostro  in  bac  urbe  tunc  degente,  si  revera  accidis- 
set ;  eoque  vaiidius  in  boc  proposito  obfirmof ,  quod 
videam  prsedecessoris  Uenrici  ac  successoris  Con- 
radi  Modoetieusem  simui  ac  MediolaneDsem  coro- 
natiooes  ab  arcbiepiscopis  nostris  peractas,  minu- 
tim  quoque,  ut  iotra  videbimus,  ab  boc  auctore 
narrari. 

(5;  Ea  tamen  lege  per  legatos  utrinque  missos 
saDcita,  ut  iiberas  ecciesias  dimitteret,  atque  ab 
omoi  earumdem  iaica  iovestitura  imposterum  absti- 
nerety  saivo  regalium  jure,  quemadmodum  Usper- 
geosis,  ad  ann.  llii,  et  Petrus  Diac,  cap.  35,  te- 
stantur. 

(6)  Causam  bujus  diiationis  legimus  apud  Hel- 
moid.,  cap.  39,  bis  verbis  expressam  :  «  Ubi  autem 
veotum  estad  coosecratiooem,  exegit  ab  eo  domi- 
nus  papa  jurameota,  qualenus  io  Gatbolicse  fidei 
observaolia  ioteger,  io  apostoiicae  sedis  reverentia 
promptus,  in  Ecciesiarum  defensiooe  soilicitus  exis- 
teret,  sed  rex  superbus  jursLre  ooiuit,  diceos  impera- 
torem  oemioi  jurare  debere,  cui  jurameotorum  sa- 
crameota  ab  omoiDussiot  exbibeoda.  Facta  est  ergo 
cooleotio  ioter  domioum  papam,  et  regem,  et  io- 
terceptum  estopus  coosecralioois.  »  Alteram  bujus 
diiatiouis  causam  assigoat  Ordericus  Viiaiis  sub 
ioitium  iibri  x  ioquieos  :  ideo  imperatorem  ira  com- 
motum,  quod  Paschaiis  aotequam  soiemoe  sacrum 
laceret,jussisset  ab  ecciesia  expelii  quatuor  opti- 
mates  Augusti,  quos  ipse  oomiuatim  aoathematis 
pcBoa  damoaverat.  Dehoctamencard.  Aragoniusio 
vita  Paschaiis  tom.  III  hujus  coilectionis  edita 
omnino  siiet. 

(7)  Gaptum  fuisse  ab  Henrico  Paschalem  sum- 
mum  pootiiicem  cum  episcopiset  cardioaiibusycaete- 
risque  ordioibus,  et  cum  proceribus  quamplurimis 
u.  idus  Februarii,  eo  ipso  die  Domioico,  quo  iege- 
batur  Evaogeiium  :  Ecce  ascendimus  Hierosolymamy 
et  consummabunlur  omnia  qum  scripta  sunt  per  pro- 
phetas,  de  Filio  hominiSy  quoniam  tradetur  gentious, 
etc.  scribit  Paoduiphus  io  \  ita  Paschaiis  II  edita, 
tom.  lil  hujuscoiiectioois,  quem  vide. 

(8;  Commissum  fuisse  Ulrico  Aquileieosi  patriar- 
cbiB  ut  io  custodia  detineretur,  tradit  Otho  Frising. 
loco  supradicto. 

C)  A,  i  et  i,  dans, 

(9)  De  hoc  etiam  fidem  facit  prsscit.  Frisiog.  Re- 
liqua  hujus  tragicse  historifid  acta  prolixe  Barooius 
ad  buoc  aoo.  describit. 

(10;  Vocabuium  hoc  esse  ofQcii,  oon  cogoomen- 
tum  famiiitf!,  satis  diiucide  ostendit  ioterpositum 
iUud  verbum  MeUtolanensts  :  qubB  autem  digoitas  in 
urbe  nostra  hsec  foret,  Beroidus  pluries  adductus, 
eorum  temporum  scriptor  enuntial.  In  opusculo 
^&imi  cui  titttius :  Ordo  Medolaniensu  EccksUe,  de* 


A  quinqu^e  Romanis  occidit(9).  Othoaatem  Medn^ 
lanensis  vicecomes  (10)  cum  multis  pugnatorib  j 
ejusdem  regis  inipsa  stragecorruitin  monemamar 
rissimam  (11)  bominibus  diiigentibus  civitalem  Mr- 
dioianensem,  et  Ecclesiam,  sed  regia  facultas  f 
et  muitareiigiosorum  principum  prudentia  ita  f^ 
cide,  et  benignebancperturbationem  placavit  (l^. 
quod  aitera  die  (13)  io  loco  sancto,  scilicet  inecck^ 
sia  sancti  Petri,idem  Paschalis  papasecunduscuE 
cardinaiibus,  et  episcopis  cseterisque  viris  in  reii 
gionem  habitis  ipsum  regem  Henricum  soleoimtc: 
coronavit,  et  in  imperatorem   exaitavit,  et  cnm 

scribens  ordinem  supplicationum,  qu»  celebrioribui 
sanctorum  natalitiis  diebus,  ac  Dominicis  solemfi> 
tatibus  per  urbem  habebantur,  ait  :  Extremoi: 
n  agmen  claudere  debuisse  vicecomitem,  qui  Fenia 
^  muoeris  iosigoe  prseferebatur,  quique  postmodan 
sobsequeoti  archiepiscopo  viam  parabat,  serTonu: 
caterva  stipatus  cum  flagellis  ligneis,  et  scissts.  Pn- 
lato  gladio  iocidere  solitum  huoc  vicecomitem  &r- 
chiepiscopi  vices  gereotem,  atque  omnia  cum  coc- 
8uiil}us  negotia  pertraclrantem,  traditetiam  Sigonins 
De  regn.  Ital.  ad  aoo,  973. 

(11)  £am  iuculeotius  ex  Actis  Vatic,  et  Pelr^ 
Diac.  describit  ad  huoc  aoo.  Barooius  lus  Terbii : 
«  Posteradie  egressi  Urbem  (Romaoi^  conserta  pugoa 
plurimos  de  imperatoris  exercitu  obtruncant,  et 
eorum  captis  spoliis  adversus  Teutones  acriorem 
ioeuot  pugoam,  adeo  ut  fortius  eos  peoe  propelle- 
reot,  ipsumque  imperatorem  equo  dejicerent,  atque 
io  faciem  vuinerareot.  Hoc  ubi  Otho  Madiolanensis 
comes  (vicecomes)  aspexit^  pro  imperatore  se  ob- 
jiciens  morti,  equuui  illisuum  ut  evaderet  tradidit. 
(lui  oec  mora  a  Bomaois  capitur  atque  in  Urt>em 
ioductus,  minutatim   coocisus  est,  et   carnes  ejos 

t^  io  platea  caoibus  devoraod»  relictffi  sunt.  »  Rm 
autem  refeiias  Gorium,  qui  ad  aon.    1055   refert, 
hunc  Othooemcum  io  Germaoiam  pergeret,  impro- 
visa  morte  sublatum. 
p  A.  1,  Facilitas, 

(12)  Sexaginta  et  unum  diem  detentum  in  ▼incolis 
Paschalem,  scribit  Barooius  ;  pauciorem  tamen  nu- 
merum  huoc  dierum  fuisse  Pagius  tradit,  ut  io  sob- 
se(jueuti  adootatiooe  dicetur.  loterim  ex  Otbooe 
Frisingeo.  discere  possumus  quomodo  hsec  pertar* 
batio  sedata  sit.  Ait  eoim  :  >  Fer  aliquod  temporis 
sacrilegio  ausu  teotosummo  pootiiice,  conveotiooe 
facta,  rex  a  civibus  revocatur,  et  per  conditionem 
dimisso  summo  pootifice,  ac  extorto  ab  eo  per  vtm 
de  investitura  episcoporum  priviiegio,  in  Urbem 
ingreditur.  Tunc,  quasi  pseoitentia  ductus,  cives  tc 
pontificem  muoeribus  coociliat,  ab  eoque  corooatos, 
favore  omoium,  imperatoris  et  augusti  nomeo  sot- 
titur.  »  Jurameotum  cardioaiium  oomioe   Paschaiii 

D  papae,  sicuti  etiam  illud  Heorici  io  hac  cooTeniiooe 
editum,  lege  apud  card.  Aragon.  in  ejusdem  Vitt, 
tom.  iil  nostrae  coiiectionis. 

(13)  Fuisse  hanc  decimam  tertiam  Aprilis  cen* 
suitfiarooius  ;  verumcum  auctores  a  Pagio  reiati 
asseraot  Ueoricum  imperiali  corooa  insigoitum  oc- 
tavo  post  Pascha  die,  Domioica  io  Albis  nuncupato. 
retraheoda  videtur  solemois  hsec  ioauguratioad  r 
Idus  Aprilis,  io  quem  Domioicus  ille  diesaono  111! 
iocidebat ;  adeoque  etiam  minuendum  teuipuscaptirr 
tati  Paschalis  a  Baronio  assigoatum  a  diebus  t>i  ai 
56,  ut  pluribus  cooatur  osteodere  Pagius  ad  ho» 
aoo.  Card.  tameo  Aragooius  «  Actum  id  ait  Idiim 
Aprilis,  quintaferia  post  octavas  Paschce  tndicL  iv 
subjuogitque  ex  auctore  certe  s^ochrono  :  «  flec 
sicut  passi  sumus  et  ocuiis  nostris  vidimus,  et  auri- 
bu8  nostris  audivimus,  mera  veritate  cooiai- 
psimus,  9  Yide  tomum  tertiumi  supa  cit. 


i48i 


mSTORIA  M£EDtOLANENStS. 


i48S 


ipso  exaltatOy  et  benedicto  corpus  et  saDguinem  A 
Christi  ad  altaresancti  Petri  communicavit.  Demum 
idem  imperator  in  Germaniam  festinavit  (U),  ubi 
tIx  requiemullamhabuit,quiacum  inpromontorio 
quod  secus  Guarmatiam  (i5)conlinetabbatiam(i6) 
ipse  imperator  torqueretur  acutissimis  febribus, 
Guarmatini,  qui  magis  de  morte,  quam  de  ejus  vita 
sperabant,  ut  regalia  sibi  yindicarent,  armati  exie- 
runt,et  conclamando  ad  ipsum  montem  appropin- 
quaverunt.  Quod  cum  ipse  quasi  moriens  persensit 
sub  tenore  jurataB  fidelitatis,  circumstantibus  sibi 
ministris  praecepit,  ut  se  a  lecto  erigerent  et  leva- 
rent,  atque  induerent,  et  super  equum  ponerent, 
atque  armarent.  His  peractis  sudor  ab  ipso,  ceu 
aqua  de  fonte  exivit,  et  stipatus  apaucis,Guarma- 
tinis  obviam  fuit,  atque  in  primo  congressu  Guar-  ^ 
matinorum  vexilliferum  in  mortem  projecit,  ipsam 
que  civitatemin  oregladiietcombustioneignisde- 
levit.  lUam  tantum  turbam  ejusdem  civitatis,  quee 
ad  ecclesiamsanctituncconsurgit  (i7),ill8Bsam  ser- 
vari  prsBcepit.  Mediolanenses  quoque  cum  iste  im- 
perator  per  Veronam  a  Roma  in  Germaniam 
properabat,  gladiis,etincendiis,div<ir8isque  instru- 
mentis  funditus  destruxerunt  Laudem  in  Longo- 
bardia  civitatem  alteram    (18). 


(14)  Tempus  hujus  reditus  Henrici  inGermaniam 
detignat  Sigonius,  inquiens  illum  in^essum  fuisse 
Parmam,  ac  iode,  expleto  triduo  Bibianelli  cum 
Mathilde,  in  Germaniam  abiisse.  Celebratam  ab 
Henrico  Verooae  Pentecostem,  qu8B  hoc  anno  21 
Maii  contigit  testatur  Annalista  Saxo  apud  Ecard., 
loco  cit.,  col6:27. 

(45)  Wormatiam,  quse  urbs  est  vetustissima  in 
Palatinatu  ad  Rhenum  posita. 

(16)  Conditum  fuisse  ccenobium  monialium  ord. 
S.  Bened.  a  Ludovico  Fio  in  suburbiis  Wormati® 
refert  Mabillon.in  AnnaL  Bened.,  sub  ann.  838.  Ad- 
dit  Bucelinus,  part.  ii  German.  sacr.,  foL  raihi  58, 
inchoatum  fuisse  in  monte  urbi  proximo  Wallem- 
bergio  postea  ad  urbem  transtatum,  ac  (Ustercien- 
sibus  datum.  Inter  antistitas  iihus  loci  supra  cseteras 
effulsisse  D.  Mectildem  S.  Burchardi  Wormatien- 
sium  pontificis,  anno  1025  defuncti,  germanam  so- 
rorem,  ingenio  et  meritis  plurimum  celebratam, 
tradit  idem  aoctor.  U«ec  igitur  proculdubio  est  abba- 
tia  de  qualoauiturauctornoster. 

(17)  Legendum  confugit 

(18)  De  Laude  veteri  anno  1111  a  Mediolanensi- 
bus  eversa,  et  durissimae  servitutis  legibus  ejusdem 
populo  indictis,  lege  Calchum,  ad  hunc  ann.,  et  Si- 
gonium,  qui  tamen  ubi  habet  Kal.  Juliis  corrigen- 
dus  est  ex  auctore  nostro  Jnniisy  ut  cap.  seq. 
videbimus. 

Cap  XiX.  —  (1)  Vicus  est  in  Insubribus  sane  con- 
spicuus,  qui  in  valle  ad  Lucanum  excurrente  lacum 
positus,  sibi  ipsi  nomen  indidit  in  clivo  construclus 
a  quo  velutspecula  anterior  posteriorque  vallis.late 
conspicitur.  Ue  hoc  consule  Bonavent.  Castiliion. 
lib.  deGallor.  Insubr.  antiq.sedib.quieumdem  fuse 
describit. 

(2)  Pars  eslGallis  Narbonensis,  cujus  metropoli 
nomen  dedit  S,  i^idius  in  eadem  degens.  Galliam 
Gothicam  olim  a^pellatam,  Gothis  vero  expulsis 
dictam  fuisse  provmciam  Sancti  iEgidii,  tradit  Rob, 
4e  Honte  in  supplem.  Sigeberti  ad  ann.  1118« 

PatroIh  CUUUU, 


CAPUTXIX 
Jordanus  de  Clivi  d  Studiorevocattts  eiinsacerdotio 
consecratus, 
Urbs  itaque  Mediolanum  cum  jam  esset  secura 
de  victis  suis  inimicis,placuitArderico  deCarimata 
et  Vicedomino,  et  quibusdam  aliis  ordinariis  valde 
studiosis  revocare  JordanumdeCIivi  (i)aprovinoia 
quae  dicitur  Sancti  egidii  (2),  in  qua  ipse  Jordanus 
legebat  lectionem  auctorum  non  divinorum,  sed 
paganorum  (3).  Et,  ut  verum  de  eo  dicam,  psal- 
terio,  et  tympano,  et  csateris  bene  sonantibus 
in  ecclesia  instrumentis  commune  in  choro  Me- 
diolani  ita  pepercit,  et  neque  psalmum,  neque 
canticum  muslcce  arti  idoneum,  nec  singulariter. 
sive  communiter  congrue  sonuit  (4).  Verumtamen 
blanda  facies  ejus  speciei  adeo  Grossulano  placuit 
quod  ordinavit  eum  subdiaconum,cum  ipse  Grossu- 
lanus  videbatur  pacifice  tenere  archiepiscopatum(5). 
DemumJordanus  idem  adeostuduitinlibroepisto- 
larum  Pauli,  quod  Paginus  (6)  lector  fuit  ejusdem 
libri.  Hunc  quoque  Ardericus  praedictus  (7)  de  Ga- 
rimate  in  mense  septembri  (8),  qui  fuit  quartus  a 
Junio,  quo  civitas  Laudse  destructa  fuit,  jam  dicto 
Januensi  episcopo  (9)  reprnesentavit,  et  ipse  episco- 
pu8  ipsum  Jordanum  etpluresaliosdeMedioIanen- 
sibus  insacerdotes  benedixit.Sciendum  quoque  est 
quod  hic  rudis  (10)  Jordanus  sacerdos  reversus 
Mediolanum  a  Gualdo  mirsB  calliditatis^ll^presby- 

(3)  Fortasse  dialecticse  stadio  tunc  temporis  in 
GaJha  plurimum  florenti  vacabat.  Publicum  ibidem 
lectorem  eum  fuisse  cehsuit  Puricellius  in  mon, 

C  Bas.  Ambr.,  num.  314. 

(4)  Crediderim  hic  allegorice  locutum  auctorem . 
nostrum  verbis  ex  psal.  cLdesumptis,ut  ostenderet, 
eum  adeo  imperitum  /uisse  Ambrosiani  cantus,  aut 
vocis  ita  asperae  et  extra  communem  modulum  va- 
gantis,  ut  universam  choriharmoniam  confunderet, 
sicuti  indicare  videtur  corruptom  iilud  verbum  pe* 
pem7,cujus  loco  le^endum  arbitrorpero«r^t<. 

(5)  Contulerat  enim  eidem  hunc  ordinem,  ante- 

?[uam  peregrinationem  in  Orientem  susciperet,  et 
ortasse  eo  tempore,  qno  Aronae  arce  occupata,  ab- 
sente  Vicedomino,  videbatur  pacifice  sms  juribus 
frui. 

(6)  Vox  barbara,  et  Glossariis  incognita.    Gon- 

§ruenter  ad  superius  dicta  existimo  velle  hic  Lan- 
ulphum  exprimere  quod  cum  rudis  atque  indocilis 
ad  ecciesiasticum  cantum  foret  Jordanus,  pertinaci 
adeo  iabore  studuerit  recte  addiscendis  epistolis 
S.  Pauli  (quarum  lectio  frequentius  in  missis  occur- 
D  rit.  eaque  ad  subdiaconum  spectat,  cum  sacra  so- 
lemniter  peraguntur)  ut  officio  suo  in  hac  re  congrue 
satisfaceret,  sacras  paginas  publicein  ecclesia  le- 
gendo. 

(7)  Scilicet  archidiaconus  metropolitanae  Eccle- 
sm. 

(8)  Die  videlicet  23  ejusdem  mensis,  in  quem  hoc 
anno  1111  Sabbatum  iv  Temporum  incidebat. 

(97  Arialdo  nerope. 

(10)  In  iis  videlicetqusBadeccIesiasticum  ministe- 
rium  pertinebant,  ut  statim  Landulphus  explicat : 
unde  confimari  quse  superius   conjectavimus  puto. 

(11)  Cum  latini  sermonis  valdeignarus  sit  auctor 
iste,  saniori  modo  vocem  hanc  interpretandam  ar* 
bitror,  ut  nerope  a  verbo  caileo  deducta  sit,  laudem- 

2ue  potius  summae  peritiaBj  qaam  maliti®  probrom 
ruald(        " "*    ' 


Jdo  preibytero  afBgat« 


« 


i48d 


LANDULPm  nJNtORIS. 


i4S4 


teerodiscere  staduitqualiter  sacerdoii  sitsacrificaa-  A 
dum,  et  cum  iste  (12)  ista  et  alia  ad  sacerdotis  offi- 
cium  pertinentia  disceret. 

CAPUT  XX. 
Eligunturaliquitacerdotes,qui  debeant  iudicarean 
Grossulanus  absensdignepossit  essearchiepiscopus. 
Octohri  vero  mense  sequeuti  ilumiiia  per  conti- 
nuampluviamin  taDtumcreverunt,quod  non  soium 
villas,sedipsam  civitatem  in  mirummodum  pertur- 
barent.  Quidam  etiam  sibi  et  mundi  fiuem  timue- 
runt  (i),  quia  homo  imperabat(2)  qui  patrem  suum 
oppresserat.SepGuazoCuminus  una  cum  Amizone 
de  Sala  et  aliis  quampluribus,  tam  clericis  quam 
laicis,a  Guazone  et  Amizone  inductis^  tendentes  ad 
alia  coeperunt  preedicare,  et  dicere  discordiam  de 
Grossulanoessemalitiamalterodiluviodignam;  ad  n 
quorum  voces  Joannes  Maneri  et  Pelrus  de  Carate, 
qui  erant  primi  et  maximi  in  parte  Grossulani  pu- 
gnatores,  et  defensores,  et  conscii  consilii  Gua* 
zonis  et  Amizonis,  coram  populo  responderunt, 
et  iilis  dixerunt :  Dicite  quid  vultis  nobis  fieri 
ex  parte  nostra  ?  Qui  dixerunt :  Yoiumus  ut  Ar* 
dericus  de  Carimate,  qui  levita  est  ordinarius, 
presbyter  Joannes  ecclesiffi  Sancti  Naboris  prae- 
positus,  presbyter  Nazarius  Muricula,  presbyter 
Petrus  de  Sancto  Carpophoro,  presbjterLente- 
rius  de  Sancto  Protasio  in  Campo,  presbyter  Al- 
bericus  de  Sancto  Dalmatio,  presbyter  Anricus  de 
Sancto  Victore  ad  Theati*um»  presbyter  Ambrosius 
de  Sancto  Joanne  ad  Concham,  presbyter  quoque 
Galdo  de  Sancto  Micheie,  quos  omnes  scilis  esse  ^ 
defensores  Grossulani.  Et  ex  altera  parte  volumus 
quod  vicedominus,Anseimus  dePusterla,Anselmu8 
de  Badagio,  presbyter  Richelmus  praepositus  eccle- 
8i8B  Sancti  Nazarii,  presbyter  Girardus  praepositus 
canonicas  ecclesieB  sanoli  Ambrosii,  Holucus  (*)  quo- 
que  praBpositus  ecclesi»  Sancti  Stephaui,  presbyter 
Arisddus  Amerii,presbyterLanfrancus  propheta.... 
et  nos  duo  videiicet  Guazo,et  Amizo  cum  illis  ju- 
rabimus,  quod  iste  ad  istas  Kalendas  proximi  Ja- 
nuarii  concorditer  dabimus  justam,  etrectamsen- 
tentiam  secundum  canones  de  discordia  Grossulani 
sipossitesse  archiepiscopus  Mediolani,8ive  nonet 
si  Qon  poterit,  essede  alia  persona  coocorditer  fa- 
ciemus  catholicam  electionem  in  eadem  die.  Volu- 
mus  etiam.ut  Landulphus  Carogna,qui  estpresby- 
ter  ordinarius,  et  Anricus  dn  Birago,  qui  et  ievita  D 
ordinarius,  presbyter  Joannes  Actilens.  presbyter 
Olricus  de  Sancto  Martino,  Joannes  etiam  Mane- 

^12)  Legendum  istOy  ut  sensus  aliquis  mutilae 
huic  periodo  constet. 

Cnp.  XX.  —  (1)  Periculosam  hiemem  pluviiset  ni- 
vibus  supra  modum  gravem  tunc  fuisse  testatur  Or- 
dericus  Vitalis  sub  initium  lib.  x.  Calamitates  vero, 
qu8B  Uenrico  in  Germauiam  reverso  accidere,  Deo 
veluii  in  vindictam  armato,  refert  Sigebertus  ad 
ana.  1113,  quo  etiam  historise  ac  viUB  suse  finem 
imposuit. 

(i)  Nempe  Henricus  V. 

O  A.  i.Rubticus, 

(3)  Melius  priecedens. 

[i)  £rat  enim  Yicarius  Grossulanii  ut  vidimus. 


rius,  Guazo  Tastaguadum,  et  alii  clerici,  et  sacer^ 
dotes,  miUtes  et  cives  quos  nos  Tocabimus,  ve- 
niant  et  jurent  tenere  8ententiam,quam  nos  decem 
et  octo  dabimus  sine  discordia,  et  sohismate  dt 
Grossulano  tenendo,  sive  dimittendo,  sive  de  alia 
persona,  quam  nos  concorditerehgemus.  Guazone 
et  Amizone  poscentibus,  ita  pro  posse  meo  restiti, 
et  populo  prsesente  illis  dixi :  Abraham,  nec  aliquis 
iidelis  homo  veteris  testamenti,Yel  novi  tale  consi- 
lium  dedit  nec  suscepit.  Verumtamen  et  hoc  proce- 
dens  (3)  sacramentum,et  hoc  sequens  sicut  a  Gtxa- 
zone  C]umino,et  Amizone  de  la  Sala  exposita  et  ex- 
petita  sunt,  sicut  a  prsenominatis  clericis  et  laicis, 
et  Landulpho  Carogna,  et  Jordano  de  Ciivi  presbi' 
teris  ordinariis,  ahisque  presbyteris,  et  clericis, 
militibus  etiam  et  civibusjuratasunt,  me  humihter 
seorsum  existente.  Sciendum  quippe  est  quod  Ar- 
dericus  Laudensisepiscopuslicentiamjurandi  istt 
dedit  (4),  et  Ardericus  de  Carimate  primitusiioeo- 
tiam  istam  suscepit,  et  juravit,  et  primatum  et  po- 
testatem  super  hoc  negotium  sibi  judicavit.  Qoia 
postmultam  pertractationem  deGrossulano  dimit- 
tendo  vel  tenendo,  atque  de  Jordano  eligeudo  vei 
noneligendo  demum  dixit  omnibusin  isto  coujano 
sibi  conjuratis  :Proculdubio8citote  ;aon  dimittara 
Grossulanum,nisi  habuero  potestatemeligendi  Jor- 
dauum,  etpropterheec  hujusmodi  Arderici  verba 
corda  illorum^qui  Grossulanum,et  Jordanielectio- 
nem  spernebant,facta  suntquasilapidea,  et  voluo* 
tati  Arderici   colligata. 

CAPUTXXI. 
Jordanus  de  Clivi  m  archiepiscopum  eligitur  et  con- 
secratur 
Sed  cum  in  ultimo  dieDecembris  Ardericas  ille, 
et  decem  septem  ahi  essent  in  concordia  eligeodi 
Jordanum,  ego  jussu  AndreaB  Primicerii,  presbyte- 
rorum,  et  clericorum  Decumanorum  (i)  Mediola- 
nensium  ad  eos  veni,et  ut  ipse  primiceriua  mihi 
precepit,  eis  dixi :  Quod  male  consiliati  erant.  Ve- 
rumtamen  ipsi  consiiium  non  mutaverunt^sed  nuDe 
faeto,  videlicet  Ralendis  Januarii,  Aldericus  idem 
cum  vicedomino,  et  caeteris  sibi  oonjuratis  in  abji- 
ciendo  Grossulanum,  vel  in  suscipicieudo,  aut  in 
eligendoarchiepiscopum  cathoIice(2)pulpitum  as- 
cendit ;  et  facto  silentio  inpopulo  coram  allimista 
multitudine  loquens  dixit  :  Nos,  salva  reyerentiA 
papas  secundumauctoritatem  et  justitiam  cauonom 
diciumsquod  Grossulanusnon  poteste  esse  archiepi- 
scopus  Mediolani.  Isto  dicto  et  confimato,   ilhco 

Cap.XXI.  — (i)  Acentenarionumero,qai  ordiDem 
illum  complectebatur,  dicti  sunt  Decumani.  De  his 
luculentam  disseriationem  Puricellius  elucubrarit; 
quam  Deo  juvante,  si  vita  et  vires  suppetent,  edere 
aliquando  meditor  una  cum  aliis  ad  Ecclesiam  Me- 
diolaDensem  spectantibus  sub  hoc  titulo  :  Ambro- 
siani  ritus  monumenta, 

(i)  Id  est  io  publicocatu.  Pagius  explicat  ad  aoo. 
4:212,  Dum.  6.  bgo  potius  ceuseosic  I^eodum,  aat 
in  aiium  eligeDdo  arcbiepiscopum  catholice,  pulpi- 
tum  asceudit.  Coosooat  eoim  iis  quas  superioh 
capite  Guazo  et  Amizo  propooebant  dicentea,  cofl- 
corditer  faciemos  catholic  eloctionem   eodem  die. 


im 


mSTOBIA  MBDIOLANENSIS. 


448ft 


presbyterum  Jordanum  de  clivi  elegit  in  archiepi-  ^  ignominiosi»increpayit.Attamen  Astensisidem  per 


scopum  (3).  Uoccum  presbjter  Liprandus  audivit, 
ffigrotus  a  iecto  surrexit,  et  in  altera  die  illi  eiecto 
piscem  obtulit  dicens  :  GratiasDeo  quodnunc  mibi 
testimonium  perhibetis,  (4)  sed  ii  qui  te  elegerunt 
in  archiepiscopum  male  fecerunt  (5),  et  Deus  ilhs 
misereatur^quia  tu  posses  esse  unus  bonus  presbj- 
ter  de  clausuro.Nunc  autem  masculus  esto  (6).Cum 
autem  electus  ille,  nec  aliquis  de  tot  circumstanti- 
bus  ipsi  presby  tero  respondisset,presby  ter  ipse  pro- 
pinqui  us  accessit,  et  oscuiatus  Jordan  um  cicu  t  unum 
de  caeteris  sacerdotibus  reiinquit.  Landulphus  (7) 
autem  episcopus  Astensis,  et Ariaidus  (8)  Januensis 
et  Mamardus  Taurinensis  (9)non  soium  ad  oscuian- 
dum  YeneruQt,  sed  quasi  ut  ordiuarent  eum  epi- 


admooitionem  Januensis,  sufieque  humihtatis  post 
talem  ignominiam  suaetsuorum  servientiumspoUa 
recepit,  atque  in  aitera  die  ordinationi,  quam  iUi 
duov  episcopi  (12)  de  Jordano  fecerunt,  interfuit, 
non  ut  episcopus  indutus,  sed  ut  viatorcarens  ser- 
mone  ipsam  ordinationem  spectavit,  et  dum  in 
ecclesia,  qu8B  dicitur  Hiemalis,  ordinato  ista  age« 
batur,  cives  pro  hac  reprfielia  gerebant,  et  canoni- 
cam  (13)  presbyteri  Joannis  Acuiei  8poliabant.Tunc 
quamplures  super  hac  causa  et  ordinatione  mur- 
murabant,  io  quo  murmure  episcopi  supranomi- 
nati,  videlicet  Azo  Aquensis,  et  Ardericus  Lau- 
densisvidenturfuisse  (i4).Vigiiante  (15)  itaquehoc 
murmure  Mamardus  Taurinensis  illico  Romam  adi- 


scopum  in  sequentimenseFebruarioadipsum  ve- g  yit,  et  stolam  petiit  et  rediens  inde  stolam  et 
"   '  ^'  '  *  chartam  continentem sacramentum, quod  papa  po- 

scebat  a  Jordano  (16),9ttuiit,  alioquin  stolamdari. 
Jordano  papa  proliibuit,sieutidemMamardus  nota- 
vit.  At  Jordanus  per  sex  menses  jejunus  fuit,  et 
stolam  non  habuit,  sed  iQfrahocspatium,sex  mea- 
sium  Bernardo  episoopo  Papiensi,  et  Jordano  Me- 
diolanensi  conseotientibus  (17).  Papienses  et  fife- 
dioiaaenses  statuerunt,  et  juraverunt  sibi  foedera, 
quee  nimium  quibusdam  videntur  f uisse  imperatori» 
majestati,et  apostoiicae  auctoritaticontraria,et  cum 
isti  civesjurarent  sibi  servare  se,   etsua  contra 


nerunt.Sed  astensis  oumvidissetepiscopum  Aquen- 
sem  (10),  et  Laudensem  (1 1),  et  caBteros  suffraga- 
neos,et  comprovmciaies  episcopos  huic  ordmationi 
et  Dovitati  abesse,  invenit  ordinatioDem  Jordani 
differendam  fore  ;  et,  velut  homo  volens  fugere, 
surrexit  in  nocte,  et  oum  suis  rebus  coepit  abire. 
Sed  cauta  manus  Jordani  ipsumretraxit  Astensem, 
ejusque  episcopi  diaconem  vuineravit^pueros  quo- 
que  eorum  verberavit  et  exspoiiavit.  Die  autem  ad- 
veniente,  habita  cautione,  D.  Jordanus  eumdem 
episcopumquasi  vinctum,et  absentem  verbis  valde 

(3)  Electum  fuisse  Jordanum  Kal.  Januarii  anni 
111!2  dubitari  non  potest,  docente  id  Landulptio, 
qui  prtesens  aderat.  Emendandus  itaque  omnino  est 
Caicbus,  qui  electionem  haoc  anoo  lliO  contigisse  q 
asserit. 

(4)  Judicii  nempeab  ipso  per  ignis  transitum  fa- 
cti. 

(5)  Fortasse  quia  contra  Paschalis  decretum  Gros- 
sulanum  a  sede  Mediolanensi  dejecerant. 

(t>)  Scilicet  gere  le,  ul  oirum  decet, 

(I)  Nempe  de  Vareylate,  de  quo  sup.  cap,  5. 

(H)  (Juem  Grossuiani  quoque  consecrationi  inter- 
fuisse  cap.  3  dictum  est. 

(9;  Ugheiius  in  epis.  Taurinen.  Mamardum  huuc, 
quem  ipseMainardum  nominat,  eiectum  fuisse  anoo 
1 109  asserit,  quo  tamen  iundamento,  ignoratur.  Ami- 
zonem  11  ejusdem  urbis  episcopum  fuisse  auno  1104 
ei  monumento  marmoreo  a  Baldessaoo  reiato  tra- 
dit.  Ex  nostro  tamen  auctore  satis  dilucide  colligi- 
tur,  eumdem  omnino  fuisse  Mamardum,  qui  anno 
saltem  liOU  Grossuianum  in  episcopum  Saonensem 
consucravit,  et  anuo  1112  Jordano  in  arciiiepisco* 
pum  Medioianensem  inungendo  preesens  adfuit,  nisi  ^ 
quis  dicere  veiit  duos  fuisse  Mamardos  Taurioensis  ^ 
urbis  anti^tites,  inter  qoos  sedem  iiiam  obtinuerit 
Amizo ;  quod  lamen  vix  crediderim  ;  quocirca  Bai- 
dessani  relationem,  quam  cgo  ad  manus  non  hakMii, 
diiigentius  examiuandam  ceuseo. 

(10)  Azouem. 

(II)  Ardericum. 

(lii  Scilicet  Januensis,  et  Taurinensis.  Hinc  cor- 
rigendus  Papebrochius,  qui  in  exegesi,  cit.  num. 
1()5,  consecrationem  hanc  a  Bernardo  Papiensi  epi- 
scopo  simul  cum  Taurinensi  supradicto  peractam 
fuisse  putavit. 

{i'6)  Seu  prsebendee  suse  domum. 

(14)  (Juodnam  esset  hoc  murmur  clare  enuntiat 
epistoia  ipsiuamet  Azonis  Aquens.  episc.  ad  Henri- 
cum  imperatorem.  quam  e  cod.  Udelrici  i3amberg. 
Kccardus  t^uigavit  tom.  I  Scriptorum  medii  mi, 


col.  267.Nonnullaindead  rem  nostram  elucidandam 
decei'pere  opportunum  reor.  Ait  igitur :  «  Mediola- 
nenses  quemdam  arciiiepiscopum  eiegerunt  (Jorda- 
num)  et  a  quibusdam  parocnianis  suis  (intellige 
sufTraganeos  Arialdum  Januen.  et  Mamardum  Tau* 
rin.)  eum  consecrari  fecerunt ;  quod  ego  videns 
contra  imperii  vestri  honorem  fieri,  omnino  inter- 
dixi,  et  iicet  ab  ipsis  multum  rogatus,  hujusmodi 
consecrationi  interesse,  nec  assensum  prfieberevolui; 
imo  dedi  operam  erigendi  magnum  parietem  populi 
contra  popuium,  tub  occasione  cujusdam  alterius 
archiepiscopi(Grossulani),quem  parsillorum  inten- 
dit  deponere,  viri  sciiicet  perfectissime  litterati,  et 
ingenio  astutissimi  et  eloqueotissimi,  curise  vestree 
vaide  necessarii,  cujus  partem  propter  honorem 
vestrum  in  tantum  auxi,  quod  medietas  populi  con- 
tra  uiedietatem  popuiicontendit,  Muncitaque  videat 
pietas  vestra,  si  ad  hoc  velitis  me  laborare,  ut  et 
populus  ille  maneat  divisus,  etantiquus  ille  arciiie- 
piscopus  a  vestra  majestate  adjuvetur,  scribendo 
prsecipite.  »Quid  Henncusrescripseritnondum  emer- 
sit.  Hmc  tamen  dignoscimus  qois  fuerit  auctor  suc« 
censi  in  urbe  nostra  civilis  beili,  quod  magna  caede 
postmodum  exarsisse  Landulphusnosternarrat  cap. 
25  et  26. 

(15;lde8t  vigente. 

(16;  Procui  dubio  credendum  est  hoc  fuisse  jura- 
meutum  fidelitalis,  quod  aRobaldo|archiep.  Medio* 
lan.  prffistituni  Pisis  fuisse  Innocentio  II  infra  vide- 
bimus,  indignante  clero  et  populo,  atque  ipso  etiam 
Landulpho  nostro,  a  quibus  credebatur  hujusmodi 
juramento  abrogari  antiquum  Mediolanensis  Eocle- 
siae  decus,  ac  iibertas  imminui.  Ob  id  etiam  recu- 
satum  fuisse  a  Jordano  pailium,  sub  ea  indecora 
(ut  tuDC  videbatur)  conditione,  faciie  possumua 
opinari. 

(17)  Ughelius  male  Groseulanum  archiepiscopum, 
loco  Jordanit  consentientem  huic  fosderi  inter  Pa« 
pienses  et  Mediolanenses  inito  adducit  in  episc.  Pa* 
pien*,  nuou  64, 


1487 


UNDOtPm  JDNIORIS 


im 


quemlibetmortaiem  hominem  natum»  vel  nascitu-  A  stri,  etde  veste  sanctflBMari»,  ct  deossibas  san- 


rum  (18). 

CAPUT  XXII. 
De  festo  Agios,  quod  fU  ad  Sanetam  Manam  ad 
portam  Vercellinam  die,  9  Maii. 

Putavi  non  prsBtereundum  silentio,  quod  durante 
lite  (1)  Grossuiani,  scilicet  4405  (2),  vu  Idus  Maii 
(3)  inventae  sunt  reiiquiffi  pretiosas  in  ecclesia  San- 
ct»  Mariffi  ad  portam  i4),  unde  ordinarii  cum  uni- 
verso  clero  statuerunt  (5)  festum  solemne  ilia  die  (6) 
in  ecclesia  prasdicta,  in  cujus  rei  testimonium  talis 
exstatepistola. 

c  Ordinarii  cardinales  (7)  sancta  Mediolanensis 
Ecdesiffi^  necnon  et  primicerius  cum  universo  sa- 
cerdotio,  et  clero  Medioianensi^  onmisque  popu- 


ctorum  Casti  et  Poiimii  in  ecdesia  S.  MarisB  quae 
dicitur  ad  Portam.Quapropter  nonsoiumin  eadie, 
sed  etiam  ab  ea  die  et  deinceps  factus  est  ibi  jugis 
et  ceiebris,etadmirabiiisconcursusplebis  utriusque 
sexus  Deum  glorificantium  et  mdgniiicantium,quod 
hoc  tempore  tales  nobis  thesauros  sua  benigaltate 
revdare  dignatusest,quorumpatrocinianoa  solum 
nostr»  sed  et  universas  dioscesi  ejus  per  Oei  miseh- 
oordiam^  protectionem,  et  saiutem  futuram  etiam 
speramus*  Facta  est  etiam  generalis  processio  (8) 
ad  honorem  Dei,  et  Salvatoris  nostri  tam  ingens, 
tam  solenmis,  tam  admirabihs,  quaiem  nunquam 
retro  ante  tempora  vel  vidimus,  vd  meminimoi 
factam.Ad  hanc  igitur  solemnitatem  annue  omnes 


lus,  et  omnis  ordo  laicorum,   omnibus  sacerdo-      popuh  devote  concurrite  tam  mentium  securitate 


tibus,  et  clericisy  et  laicis  cujuscunque  ordinis  in 
dicecesi  Mediolanensis  Ecdesias  constitutis  pacem, 
et  salutem  a  Domino,  et  pleni  gaudii  participa- 
tionem.  Quoniam  ratio  exspostulat,  et  dignum 
est  ut  exsultante  capite  C8Btera  quoque  membra 
exultationi  congaudeant,  ideo  immensas  laetitio, 
quam  nobis  immeritis  et  insperantibus  dirina  cle- 
mentia  contulit,  vos  exsortes  esse.non  volumus. 
Notum  ergo  universitati  vestrae  fieri  volumus,  quo- 
niam  inadstimabiles  thesauros  et  incomparabiles 
margaritas  sole  splendidiores,  et  omni  aromate 
fragraotiores  divino  nutu,  et  munere  nuper  inveni- 
mus,  videUcet  partem  de  sudario  Domini,  etde  sin- 
done  ejus,  et  de  lapide  ubi  sederunt  angeii  nun- 
tiantes  resurrectionem  Domini  nostri  Jesu  Christi, 


quam  corporum  obsequio  nihil  haesitantes  deprimi 
magnificentissimam  remunerationem.  Quanta  enim 
virtus  sanctorumesty  tanta  saius  occurrenti  populo. 
Titulus  autem,  et  nomen  ejus  eximia  festivitatis 
est  sancti  Saivatoris»  Terminus  autem  hujiu  cde- 
braUonis  est  vu  Idus  Maii.  Rogamus  etiam  vos, 
et  secundum  statutum  Ecdesias  nostrae  singuiis, 
et  omnibus  prascipimus  ut  in  die  higus  festivita- 
tis  ad  honorem  Dei,  et  Salvatoris  nosth  ab  onmi 
opere  servih  vacetis,  et  abstineatis  tanquam  in 
die  Resurectionis,et  nativitatis  DonDuni  nostri 
Jesu  Christi,  quo  etiam  die  ad  frequentatioDem 
hujus  solemnitatis  statutum  est  annuaie  et  ( ' ) 
mercatum,  et  omnibus  venientibusad  hanc  soJam- 
nitatem  vel  causa  orationis,  vd  causa  mereandi, 


et  de  probato  ligno  salvihcs  crucis  Salvatoris  no-  C  et  redeuotibus  stabilita  est  ab  omni  civitaUe  firmt, 


(48)  Hujusmodi  juramenti,  quod  barbaro  voca- 
bulo  dicilur  ligiumf  quia  scilicet  homo  sic  jurans 
quasi  firmiter  et  solide  ligetur,  ea  est  natara,  ut 
intelligatur  pacta  fideiitas  contra  omnem  hominem, 
nuiio  penitus  excepto.  Hinc  patet,  cur  foedera  de 
quibus  auctor  noster  iiic  loquitur,  poutifici»  ac  im- 
peratoriae  aucioritati  contraria  dicantur,  quia  nempe 
non  fuit  excepta  persona  pontifids  et  imperatons, 
prout  jura  exigunt,  et  docent  communiter  auctores 
leudistaa. 

CAP.XXIi.—  (4)Idestcum  nondum  discussa  Romae 
foret  Grossulaui  causa,  et  pontificio  Paschaiis  de- 
creto  adjudicata  eidem  sedes  Mediolanensis,  a  qua 
repeJlendum  illum  curabat  in  synodo  Romana  po* 
tior  pars  cleri  et  populi,  ob  Simoniam  judicio  ignis 
comprobatam,  ut  supra  diximus. 

(2|  Tristanus  Calchus  quae  hic  narrantur  ad  an-  , 
num  4 107  refert,  sed  citra  verum,  ut  ex  auctore  no-  ' 
stro  annum  signante  patet, 

(3)'Nonus  iuc  dies  Maii  tam  pretioso  reperto  the- 
sauro  insignis,  eo  anno  inddit  in  feriam  tertiam 
quintad  post  Pascha  hebdomadaB. 

(^4)  Ita  dictas  ex  vidnia  portaB,  quas  Yercellas  re- 
spicit,  quamque  tum  proxime  attingebat  antiqua 
hsBC  eccJesia.  Mansit  ninilominus  eidem  cognomen- 
tum  isiud,  etiam  postquam  amplificata  urbe  primo 
post  yl^nobardi  excidium,  inde  sub  Caroio  V  ionge 
mutlo  retracUe  sunt  urbis  portsB,  atque  in  prsBsens 
quoque  ita  appellalur. 

(5)  Mediolanensem  Ecclesiam  sese  tunc  temporis 
gessisse,ac  si  archiepiscopaiis  se  des  vacaret,  quam- 
vis  revera  Grossulanus  Romana  in  sjnodolegilimus 
antistes  Medioianensis  urbis  dedaratus  foret,i'e8tum 
hoG  universideri  nomine  indictum  ac  odebratomi 


nulla  prorsus  archiepiscoi>i  mentione  habita,  perspi- 
cue  docet.  Grossuianum  siquidem  etiam  sic  restita- 
tum  Medioianensis  dvitas  prsBSulem  sunm  nanqotm 
agnoscere  voiuit,  ut  in  fine  cap.  42  aiebat  Landd- 
phus. 

(6j  Gredibiie  est,  statim  anno  sequenti  4106  cde- 
brari  incoeptum  hoc  festum,  id  exposcente  jngi  et 
admirabili  plebis  utriusque  sexus  concursu  ab  eo 
die  et  deinceps  facti,  ut  m  epistola  mox  redtandi 
legitur. 

(7)  Nomine  hoc  passim  appellatos  fuisae  eo  tem* 
pore  metropoIitanaB  nostrm  canonicos,  antiqaa  osteo- 
dunt  documenta,  ex  quo  Mediolanensis  Ecciesi»  di- 
gnitas  conjici  potest;  quamvis  enim  tituii  httjus  or- 
namentum  peculiare  minime  foret  urbis  nostrae,  ut 
prsBter  Panvinium,  et  Macrium  erudite  ostendit  do- 
.  ctrina  et  pietate  eminentbsimus  olim  Urainus,  noDC 
universo  exuitante  fidelium  coBtu  summns  poatifei 
Benedictus  Xlll  in  notis  ad  a  provindaie  ^Bneven- 
tanum  concilium,  suo  Sffdonico  insertum,  noanisi 
tamen  primariis  sacerdotilms  nobiliorum  Ecdesit- 
rum  datum  legimus.  Perseverasse  apud  nos  in  ioo- 
gum  SBvum  nobilem  hanc  appellationem,  docet  ore- 
tio  in  primis  sacri  solemniis  Fabridi  CaLatrofranchi 
majoris  Medioianensis  EcdedaB  cardinaiis  ordinarii 
habita  a  Joanne  Ambrosio  Buila  et  Mediolauii  edita 
anno  1557.  Postmodum  abrogata  fuere  a  S.  Pie  ^ 
hujusmodi  Ecdesiarum  priviiegia  (si  qaae  erant,; 
dipiomate  expedito  anno4568,  47  JKebruani,  ut  t6 
statur  Cohellius  cap,  2,  g  Et  ideo. 

n  A.  4  et  i  esse. 

(S)  Procul  dubio  eo  anno  1405,  sed  qaa  die, 
ignotum. 

O  A.  1  caret  hac  para*ctrfa,  et. 


i      1489 


HISTORIA  HEDIOUNENSIS. 


1490 


et  inyiolabilis  trevia  (9)  8  dies  ante  festum,  et  8  A 
dtes  postfestum.  Quod  si  quishujus  treyicB  yiolator 
exstiterit,  indignationem  Dei  non  effugiet  et  iram 
sotius  ciyitatis  super  se,  et  super  sua  bona  gravis- 
timam  indubitanter  incurret.  Golonen  O»  ^<>^ 
▼ulgo  Turadia  dicitur,  sive  Portenaticum  (10)  in 
his  praefatis  diebus  nulli  omni  modo  tolletur.  Ut 
autem  magis  sit  authenticum,  et  nuUa  unquam 
obliyionedeleatury  quodDeoinspirante  ad  honorem 
Dei  et  Salvatoris  nostri  decrevimus  per  singulas 
plebes  singulas  epistolasin  audientia  omnium  habi- 
tnntium  in  eis  has  litteras  legere,  et  ponere  stu- 
deant,  et  in  Martyrologio  hoc  festum  scribant  ; 
quatenus  per  singulosannosetpersingulasgenera- 
tionesistosdies  nuUa  deleat  obliyio,  sed  perpetuo 
etsolemniter  honoretur.Ha&cautemepistoIainscri-  b 
pturis  eccIesiflB  diligenter  et  semper  servetur  va- 
lida.  » 

Inyenti  autem  sunt  prmdicti  thesauri  scilicetreli- 
quiaB  :  parsde  sudario  Domini,  etde  sindone  ejus 
et  de  lapide  isto,  et  de  ligno  sancto,  et  de  sanctis^ 
anoo  Domini  1105,  yu.  Idus  Maiiin  ciyitate  Medio- 
lanensi  in  PortaYercellinaiDeccIesiaSanctaeMariflB, 
quaB  dicitur  ad  Portam.  Fuerunt  autem  prsBdicti 
sancti  confessores  Castus  etPoIimiusdiacones  San- 
cti  Ambrosii  (1 1 ),  quorum  corpora  jacent  in  ecclesia 
Sancti  Victoris  ad  Ccelum  aureum  (12),  qus  nunc 
dicitur  ecolesia  Sancti  Satyri  sita  juxta  ecclesiam 
Sancti  Ambrosii  requiescunt.  In  praedictoautem  festo 
ab  ecclesia  iEstiva  usque  ad  praBdictam  ecclesiam 
Sanctffi  Mari»  ad  Portam  ordinarii  hebdomadarii 
cum  aliis  hebdomadariis  Mediolanensis  EcclesicB 
processionaliter  vadunt  semper  prsecedentibus  vici- 
nis,  et  parochianis  ipsius  ecdesiaB  SanctsB  Maris 
cum  viridibus  frondibus,  et  ramis  arborum,  candelis 
accensis  alligatis  (13)  eisdem,etcantantibus  Agios 
(14)  propter  quod  dicitur  festum  deAgios,  quod  est 
nomen  Dei.  Quid  dicti  ordiuarii  postea  celebrant 
missam  in  ecclesia  Sanctffi  Mariffi  ad  Portam.  Deo 
gratias.  Amen,  Amen. 


CAPUT  xxra 

Liprandus  admonet  Landulphum  historicum  ut  a 
communieationeJoraaniabstineat. 

Nunc  ad  propositumredeo.  Presbyter  Liprandus 
in  summa  sua  senectute  positus  mihi  ait :  Video  te 
aliquantulum  super  me  erubescerepropter  ea  qu» 
adversus  Grossulanum  dixi  et  feci,  sed  ut  minus 
indeerubescos  veredicotibiquod  egoillam  causam 
reservo  soli  Deo  omnipotenti^  etdum  mihi  superest 
spiritus,  multum  desidero  hujus  mundi  vitam  meam 
finirein  manibuseorum,quorumprotectione  corpus 
meum,et  anima  mea  prffistante  divina  gratia,  pro- 
tegatur  amanibus  eorumy  qui  protegendo  Grossula- 
num,  veritatem  Dei  occultare  voluerunt  et  volunt. 
De  Ecclesia  autem  istaMedioIanensiy  in  qua  consu- 
lismihimanere  etvitamfinire  dico  quod  illa  est 
mihi  cupientiHierosoljmam^I)  adh*e.  ceu  navis 
sine  nauta  et  remige  in  portu  putescens,  quod  si 
vixeris  secundum  tfitatem  tuam,  eam  talem  esse 
experieris.  Interim  et  egoconsulotibi,  utparticipa- 
tionem  mensffi  Jordani,  ejusque  beneficia,  quffi  potes 
tenere  propter  electionem,  et  investituram  diacona- 
tus  capellffi  ejus,  quam  ab  eo  suscepisti,  me  ne- 
sciente,  quameitiusvales  ettamen  honestedimittas 
nec  unquam  per  illum  proficere  speres.  Vicedomino 
vero  dum  gratus  et  benevolus  tibi  fuerit,  ei  tuum 
obsequiumimpenderenon  probibebis.  Perhseoquo- 
que  verba,  quffi  hic  meus  magister  mihi  dizit  ipse 
Jordanus  ejusquefabrica(*)  mihisuspectus,  et  in 
parte  suspecta  atquegrataquemadmoduminvice- 
domino  fuit. 

CAPUT  XXIV 
Presbyter  Liprandus  in  Pontidii  monasterio  obiit, 
Hujus  mei  magistri  consilium  sequens,  cum  vel- 
lem  prorsus  dimittere  Jordani  administrationem» 
delatus  est  ipse  presbjter  ad  Pontidii  monaste- 
rium  (1),  menesciente,in  quo  monasterio  coram 
monachis  et  fratribus  ia  festo  sancti  NicoJai  (2) 
usque  ad  festum  Epiphaniffi  Domiui  splendide  (3) 
vixit,  atque  in  ejusdem  festivitatis  nocte  quando 
spiritum  emisit,magDuset  suavissplendordomum 


(9)  Immunitas,  seu  pax  data  quandiu  nundinffi 
durant,  Ducang.  in  Glossar. 

(*)  A.  1  et  2  Coloneum. 

(10)  De  hoc  vocabuloaliisquesynonymis  hic  enun- 
tiatis,  fuse  Puricellius  in  aissert.  Nazar.  cap.  95, 
num.  7,  ubi  asserit  significari  quoddam  vectigalis 
genus  a  ▼iatoribus  persolvendum,  prsecipue  vero 
teloneum  archiepiscopi,  de  quo  Galvaneus  Flamma 
inChron.  Maj.  cap.  227  in  hunc  modum  scribit  : 
«  Archiepiscopus  Mediolanensis  quosdam  alios  ma- 
limos  reditus  imperiali  auctoritate  recipiebat  quia 
super  stratas  regales  in  eiitu  quolibet  de  comitatu 
(Mediolani)  habuit  teloneum,  et  dum  intrabat  ali- 
auis  extraneus  in  equo,  vel  cum  curru,  autpedibus, 
aabat  telonario  arcoiepiscopi censum.  * 

(11)  Hoc  ex  Paulino  testatum  habemus,  qui  etiam 
sub  cura  alterius  ex  hisce,  id  est  honorabilis  viri 
Casti  diaconi  se  degisse  tradit  in  Vita  S.  Ambrosii. 

(12)  De  hac  plura  disserit  Puricellius  in  tumuh 
sancti  SatyH  illustrato,  cap.  10  et  seqq.,  et  in  mon. 
Bas.  Arobr.,  num.  304,  uoi  etiam  expendit  num. 
martyres  ut  alicubi  legitur,    an  tantummodo   con- 


fessores  fuerint  prffidicti  SS.  Castus  et  Polimius. 

(13)  Peculiaris  est,  acrecensione  dignus  Ritusiste 
in  Ambrosiana  Ecclesia  annuffi  supplicationis  cum 
frondibus,etramis  arbonim  ad  cereos  intextis  ;  at- 
que  ideo  Nicoiai    Serrarii   libello  De  sacris  Eccles. 

D  processionibus  aliquando  inserendus. 

(14)  Nomen  hoc  solemni  huic  festo  recens  insti- 
tuto  tunc  inditum,  Grfficffi  lingu»  in  urbe  nostra 
vigentis  eo  tempore  non  spernendum  vestigium  est. 

Cap.XXUL—  ({)  Intellige  ccekstm, 

C)  A.  \Jamilla. 

Cap.  XXIV  . —  (l)Inagro  Bergomensi  ultra  flu- 
viumAbduam  situm,  cujusprimus  conditor  et  abbas 
fuit  beatus  Albertus  Cnuniacensis  instituti,  anno 
1095,  Kal.  Septembris  defunctus,  ut  refert  Mabillo- 
nius  in  Annal.  Bened.  ad  ann.  1087,  quo  conditum 
fuit  hoc  coenobiuro,  et  S.  Jacobo  dicatum.  Plura 
etiam  tradit  Puricellius  in  mon.  Bus.  Ambr.  oum. 
316et33l. 

(2)  Id  est  a  die  6  mensis  Decembris  anni  1112, 
usque  ad  die*n  6  Januarii  proxime  subsequentis. 

(3)  Nempe  cum  magno  sanctitatis  splendoret 


i4»l 


LANDBLPfll  JUNIORIS 


14M 


in  qua  jacebat,admiraDtibn8  circumstaniibus  illu-  A 
strarit,  et  illuminavil,  et  sic  ille  prsdixerat  fratri- 
bus:  Inhora  illa,  quandocorpusejusferebatur  ad 
sepulcrum  solis  splendor  aerem  illumiDayit,  et 
nubes  cum  nive  cessayit.  Ipso  quoque  presbytero 
exi^tentein  vita,  cum  Jordanus  (4)  et  cseteri  Gros- 
sulanistflB  calumniabantur  eum  etsuam  legem,no- 
bilis  miles  Placentinus  de  faucibus  mortis  ad  lau- 
dem  ejus  ereptus  est  quia  cum  miles  iUe  esset, 
quasi  in  snmno  sensit  bunc  presbyterum  palpare 
guttur  suum,  et  statim  evomuit  os  piscis,  quod 
sufifocabat  eum  (5) .  Eodem  etiam  tempore,  cum 
domus  cujusdam  sui  affinis,  et  sibi  attrabentis 
arderetrepente  imber  fuit,  et  paleam,  et  domum 
ipsius  presbyteri  integreservavit.  Quod  si  currerem 
per  siugula,  qusB  Deus  fecit  ad  laudem  ejus,  defi-  g 
ceret  quidem  spiritus  meus  ;  sed  Deus,  qui  per 
omnia  sscula  vivit,  et  regnat  nunc,  et  semper, 
animsB  ejus  benedicat  (6)  Amen.  Et  mibi  gratiam 
recte  scribendi  tribuat,  quia  sincere  adhuc  cupio 
scribere  ea.  quaa  in  Ecdesia  et  in  regno  per  pon- 
tifices  et  abbates.  sacerdotes,  et  levitas,  per  con- 
suleset  cives,  etalios  Ecclesiae,  etregni  ministros 
seminata  et  operata  sunt,  non  tantum  ad  augmen- 
tum,sed  etiam  ad  detrimentum  religionis  etdirect» 
consuetudinis. 


CAPUTXXV 


Jordanusstolampapalem  accipiens  eUricos  exturbai 
kistoricum  ah  ecclesia  Sancti  Pauli  removei. 

Igitur  presbytero  Liprando  posito  in  Pontidii  mo- 
nasterio  fama  de  Grossulano  redeunte  a  Hierosu>lymis 
aures  Jordani,  et  ordinariorum  ejus  implevif.  £t 
Mamardus  Taurinensis  episcopis  iterum  Medio- 
lanum  venit  atque  stolam,  quam  in  praBcedrati 
anno  (1)  sine  sacramento  Jordani  dare  noluit  ne- 
que  dedit,  nunc  videlicet  in  festo  Sancti  Nicc^ai, 
quando  presbyter  Liprando  Pontidium  intravit, 
super  altare  sancti  Ambrosii  posuit,  et  Jordanos 
osculatus  eamde  ipsoaltari  assumpsit*.  qo»  positio 
et  assumptio  absentibus  ordinariis  et  primioeriis 
facta  fuit  (2)  Deinde  securius  idem  archiepisoopns, 
quos  voluit  laBsit,  me  quippe  eo  tempore  iiijaste 
turbavit.  Quodcum  presbyter  Andreas  pnmicerius 
intellexisset,  solemniter  me  suscepit  in  communi 
beneficio  (3)  presbyterorum  et  clericorum  Mediola- 
nensium.  Jordanus  quoque  cum  Widoni  Falcimario 
conditori  (*)  meo  pro  me  dedit  pecuniam,  oec  ta- 
men  indulsiei  (4),  quam  in  me  fecit  offensam.  Sed 
fisquo  animo  sustinui  illam,  quia  cumenses  et  lan- 
cesB  acuebantur,  ut  adveniente  Grossulano  ipse  ab 
arcbiepiscopali  sede  ejicerentur,  nimirum  (5)  si  me 
bumilem  aooly thum  negJezit,  et  presbyteram  Ari- 


(4)  Puricellius  hoc  loco  ait,  videri  legendum  eum 
Grossulanus  :  attamen  cur  emendari  debeat  hsec 
lectioy  prorsus  non  video.  Cum  enim  superius  di- 
ctum  sit,  Jordanum  Grossulano  placuisse,  et  ab 
eodem  in  subdiaconum  fuisse  ordinatum,  non  inye- 
rosilime  est  in  i]]ius  archiepiscopi  partibus  o)im  ste-  (j 
tisse  ;  imo  id  innuere  yidetur  ipsemet  Grossulanus 
loqaens  apud  Landulphum,  cap.  26,  et  quaerelas 
contra  eumdem  Jordanum  cum  suis  fautoribus  in- 
stiluens,  quod  videlicet  ipse  sibi  jurasset,  et  dcjuras- 
set» 

(5)  Miraculum  hoc  narrat  etiam  Petrus  Maria 
Campus  Hist.  suae  Placent.  part.  i  ad  ann.  11 U. 

(6)  Vitam  hujus  Liprandi  sub  titulo  Venerabilis 
inseruit  Paf^ebrochius  Actis  SS.  in  Append.  ad 
diem  27  Junii  post  S.  Herlembaldi  Vitam.  Ibidem 
asserit  neminem  meminisse  uliius  cultus  eidem  ut 
beato  post  mortem  impensi.  Attamen  ubi  agit  de 
S.  Davide  solitario  Thessalonicensi  ad  diem  26 
ejusdem  mensis,  tradit  ex  sanctuario  Papiensi  Ja- 
cobi  Guallfle,  die  25  Julii  anni  1504  reperta  fuisse  in 
ecclesia  S.  Petri  in  Coelo  aureo  Papiae  inter  cfletera 
sacra  lipsanaetiam  ossaS.  Liprandi  seu  Luitprundi, 
quae  ipse  credit  illuc  e  Pontidio  translata,  hujus 
Liprandi  esse,  cum  minime  facile  sit,  alium  huius  f\ 
nominis  invenire,  cui  potuerit  datus  fuisse  titulus 
sancti. 

Cap.  XXV.— (4)  Verbahaee  inextricabilem  ferme 
nodum  in  hujusmodi  hisloria  intexuere  :  cum  enim 
certum  sit  eodem  anno  1412  et  electum  fuisse  Jor- 
danum  Kal.  Januarii,  et  susceptum  ab  ipso  pallium 
die  6  Decembris,  ut  narrat  Landulphus,  intelJigi 
nequit,  quomodo  cnm  historica  veritate  componi- 
possit,  quod^idem  auctor  hoc  loco  refert,  stolam 
videlicet  a  Mamardo  delatam  Roma  fuisse  prxce- 
dentianno.  Puricellins  ut  se  difficultate  exsolvat, 
morem  illum  producit  ab  aliquibus  usurpatum, 
ut  annum  a  die  25  Martii  exordirentur,  ait- 
que  illo  usum  Landulphum,  ita  ut  ab  eo  die 
alterum  jam  annum  numeraret.  Attamen  sen- 
tentia  heec,  quae  in^enio  non  carel,  pluribus  re- 
felli  potest.  Primo  enim  non  constat,  hanc  incarna- 


tionis  seram  ab  auctore  nostro  adhibitam  esse  in 
describenda  hac  historia,  cum  potius  contrariuiD 
evincatur  cap.  22,  ubi  Grossulani  litem  cum  inven- 
tione  reliquiarum  in  Ecclesia  S.  Mariee  ad  portam 
advii  IdusMaii  sub  eodem  anno  H05  ponit.  Pis- 
terea  etiam  hoc  misso,  ipsa  Landulphi  nisloria  Po- 
ricellii  dictorefragatur.  Traditenim  sex  mensiom 
intervallum  fluxisse  a  delato  per  Mamardum  pallio 
adejusdem  susceptionem  die  6  Decembris  a  Jordano 
factam.  Certeautem  a  die  25  Martii  non  sex  tantum 
modo,sed  ferenovem  intercesserantmenses.  Pagias, 
quiad  ann.  1142.  num.  8,  hseeoptime,  advertit.  fa- 
cile  se  expedit,  culpam  in  amanuensem  refandens, 
cujuse  calamo  pererrorem  excidisse  ait  prsecedenti 
anno  cura  scribi  debuisset  praesenti  anno.  Papebr(>- 
chius  eadem  via  incedens,  m  Vita  Liprandi  sup.  dt. 
in  altero  ex  his  verbis  vitium  esse  afBrmat,  ita  at 
non  pr3ecedentianno,9edpraecedenti  Junio siil^n- 
dum.  Porro  uterque  apprime  rem  exp]icat,sed  lajso 
auctoris  textu.  Itaque  si  me  iramiscere  viris  tanti  oo- 
minis  licet,'salva  manuscripti  integritate  omnit 
componi  posse  censerem,  asserendo,  LaDdulphum, 
qui  jam  processerat  ad  narrandam  Liprandi  mortem 
etmiraculaipsam  subsecula  anno  1413,  cum  revo- 
caretcalamum  ad  eaquae  superiori  annocontifferaot 
usum  fuisse  hac  formula  prcecedenti  anno  relate  ad 
mortem  Liprandi  jam  narratam,  quamvis  revera, 
qu8B  tunc  referebat,  anno  proxime  elapso  accidis- 
sent. 

(2)  Fortasse  acquieverat  Jordanus  sacramento  a 
summo  pontifice  requisito,  atque  ideo  secreto  ac 
veluti  per  umbras  pallium  suscepit,  nemine  ex  pri- 
moribus  cleri  astante,  ne  illorum  indignationem 
contra  se  commoveret. 

(3)Quodnam  esset  hoc  beneficium,  jam  sapra 
cap.  2.  explicatum  est.  Fortasse  etiam  in  coelum 
Decumanorum  illumadmiserat,  ut  presbjteris  sacn 
peragentibus  inserviret. 

(')  A.  4  et  2  creditoru 

(4)  Id  est  minime  oblitus  sum  accept»  offenss  : 
qusenam  autem  hiec  esset  inferius  explicat. 

(5)  Existimo  legendum  nil  mirum. 


1493  HI8T0RIA  MEDIOUNENSls. 

prandum  Paliarium,  yirum  sibi  conveuientem  et  in  A 


im 


beiJo  potentem  assumpsit,  et  prout  quibusdam  pla- 
cuit  nondum  esse  absurdum  (6)  quod  Oullelmus 
Yenerabilisabbashoc  in  temporesubridens  etcon- 
doiens  de  iis  casibus  olericorum,  pontiflcum,  mili- 
tum  et  civium  deserunt  Sancti  Ambrosii  monaste- 
rium  etrexitetregit  abbatiam  monasterii  Sancti 
SoIutoris(7)  constructam  in  episcopatu.  Taurinen- 
sium.  Quod  sietegononconcupiviperilliusjordani 
raanus  ad  subdiaconatus  gradum  proraovericonvi- 
cini  mei  cur  per  ejus  auctoritatem  prfiesumpse- 
runt  me  exturbare  ad  ecclesia  Sancti  Pauli,  quse 
est  titulus  ordinationis  meffi  ?  et  Audreas  Suga- 
liola,  qui  si  presbyter  est,  plebeianus  est  (8), 
quojure  potestipsam  meam  Ecclesiam  possidere  ? 


CAPUT  XXVI. 

Inter  GrmulanUtas.  etJordanistas  puanacommitti- 
tur,  ipsisprcBsuUbus  adsuos  sermoetnantibus. 
In  Augusto  (1),  qui  fuit  octavus  mensis  ab  illo,  in 
quopresbyter  Liprandus  obiit.  Inistoenim  mense 
et  Grossulanus  a  Hicrosolymis  rediit,  et  post  prius 
legemfactam  deeo  ignitamintravitMedioIanum(2) 
ibique  tunc  ad  locum  ubi  sanctus  Victor  carceratus 
fuit  (3)  suos  labores,  suosque  thesauros  sacerdo- 
tibus  et  viris,  quos  sibiputabatfidelesexplicavit,et 
explicaudo  induxit  (4)  benignitatem,  qua  pavit  et 
induit  Jordannm,  quem  fecerat  subdiaconum  (5). 
Videbaturetiam  instare  adversus  Jordanum  eoquod 
dicebat,  eum  sibi  jurasse  et  dejerasse  (6),  quod 
fortis  ei  valida  turba  Jordani  non  sustinuit,    sed 


Insuper  manusejus  curossaparentummeorumde  b  ^ssumptisdrmismaximuminsultuminGrossuIanum 


proprio  nostro,  non  suo  sepulcro  projecit,  et  sunm 
mortuum  in  ipsum  posuit  ?Prseterea  Sugaliola  ille 
Andreas  domos,  campos,  prata,  vineassilvasetalia 
multa  w  qu8B  mei  proprii  juris  sunt,  quare  usurpat 
vendit  et  alienat  ?  Haec  quidem  siille,  ejusquema- 
nus,  ejusque  auctores  religiose  et  rationabiliter 
fecissent,  defensionesque  meas  si  juste  cfiecassent 
(9)  et  decidissent.  meosquidem  oculos  eruerem,  et 
sepulturam  intrarem.  Sed^  ne  moriar,  sicuti  illi  mei 
adversari  moriuntur,  et  mortui  sunt  valde  multum 
desideravi,  et  desidero  ut  ii,  qui  adhuc  vivere  vi- 
dentur,  a  sole  justitiaBilluminarentur,  ut  depulsa 
schismaticorum  et  superstitiosorum  superbia  sper- 
nantsuorumauctorum  mendacia,  atque  diligantet 


fecit.  Ipsiusautem  Grossulani  caterva  undique  con- 
currens  ferendo,  et  inferendo  vulnerationes,  orbi- 
tationes  et  multas  occisiones  in  equiset  inhomini- 
bus,  fortiter,  etprudenteripsum  Grossulanum  per 
15  dies  in  turribus  de  Porta  Romana  (7)  servavit. 
Interea  Anselmus  dePusterla  ad  ecclesiam  Sancti 
Joannis,  quee  dicitur  ad  Goncham,  audita  strage 
venit,  et  in  concionem,  quse  ibi  tenebatur  ex  parte 
Grossulani  locutus,  pluraconsuluitutperniciosailla 
pestis  cessaret,  et  certum  locum  certumquetempus 
statuerent  et  per  legitimamet  generalem  sjnodum 
cognoscerent  cujus  causa  justa  foret.  Hoc  autem 
consilium,  quiaJordano  ejusquefautoribus  displi* 
cuit,  pecunia  utriusque  pontificisad  militeset  pedi- 


teneant  quam  optimi  regis  (10),  ejusque  pontificis  ^  tes  bellatores,  ad  clericos  quoque  et  mulieres  bella 


(1 1)  patrocinia. 

(6)  A.  1,  jflacet,  non  dehet  esse  absurdum.  Pruden- 
ter  enim  egisse  videtur  Gullelmus  abbas  recedendo 
ab  hac  urce  tumultibus  plena. 

(7)  Migratio  heec  a  coenobio  S.  Ambrosii  Mediola- 
nensis  ad  S.  Solutoris  Taurinensis  anno  iil3  con- 
tigit,  nt  etiam  Mabillbnius  in  Annal.  Bened.  ad 
eumd.  adnotavit 

(8)  Fortasse  alteri  Ecclesifle  in  aliqua  plebe  ascri- 
ptus.  Videtur  autem  hic  innui  antiqua  illa  Ecclesiae 
disciplina,  qua  pluribus  evulgatis  conciliorum  decre- 
tis  cavebatur,  ne  quis  ab  eo  titulo,  seu  Ecclesia,  ad 
qnam  esset  ordinatus  recederet,  nec  ad  alterum, 
majorem  licet,  titulum  posset  transmigrare.  Vide 
epist.  175  Joannis  PP.  VIH.,  synodam  Remensem 
anni  8i3.  cap.  20,  Turonen.  III.  cap.  44,  et  alias 
apud  Labbeum. 

(9)  Alterum   ex    mss.  bibl.  Ambr.  legit  gustaS'  , 
unt.  J 

(iOJ  Henrici. 

(ii)  Fortasse  Grossulani,  in  quem  Hierosolymis 
redeuntem  enses  et  lanceae  acuebantur,  ut  paulo 
antea  dixit  Landulphus,  qui  ejusdem  depositioni  mi- 
nime  consenserat,  et  Jordani  electoribus  Andrefe 
primicerii  dictum  retulerat  quod  male  condliati 
erantyCap.  21. 

Cap.  XXVI.  —  (i)  Anni  scilicet  ili3 

(%  Puricellius  in  mon.  Bas.  Ambr.  num.  320,  et 
Pagius  ad  ann.  ili3,  num.  iO  censent,  his  verbis 
indficari,  Grossulanum  hoc  eodem  mense  Augusto 
bis  Mediolanum  intrasse,  primo  scilicet  anno  ii05, 
post  obtenlam  a  Paschali  II  hujus  sedis  restitutio- 
nem,  secundo  vero  hoc  ipso  anno  post  reditum  a 
Hierosoljmis.  Attamen  eum  in  fine  cap.  i2  Landul- 
phus  asserat  quod  Grossulanus  nec  sedem,  nec 
munitionem  aliquam  archiepiscopatus  habuerit  post 


instigantes  prevenit,  et  Jordanusaperto  orecoram 

legem  a  presbytero  Liprando  factam,  et  restitutio- 
nem  a  synodoRomana  statutum,  censerem  adverbio 
illo  prius  indicari  ab  auctore  nostro  primitus,  ita  ut 
primus  hic  fuerit  ingressus  hujus  antistitis  in  urbem 
Mediolanentem  post  ignis  judiciumcontra  eumdem 
susceptum. 

(3)  Carcerem  in  quo  S.  Victor  detentus  fuit, 
exstitisse,  ubi  nunc  ecclesia  ejusdem  nomini  dicata 
S.  Victorelli  ad  portam  Roraanan  vulgo  appcllatur 
(fortasse  obsacrm  sedis  angustias.  quAB  biennio  pro- 
xime  elapso  elegantius  exstructa  fuit,  seu  ut  ab  altera 
S.  Victoris  secerneretur,  quffi  etiam  in  prmsens  ma- 
gni  nomen  obtinet)  legimus  in  Vita  sancti  hojus 
martyris  a  Bonino  Mobritio  relata.  Eidera  autem 
antiquitus  contermina  erat  porta,  quam  Romanam 
dicimus,  quamque  solummodo  post  i^nobarbicam 
eversionero,  amplificata  urbe  nostra,  multo  remo- 
tius  ab  ista  Ecclesia  cives  excitavere.  De  his  saepius 
loquitur  in  suo  majori  Chron.  Galvaneus  Flamma, 
idemque  tradit  Puricellius  in  dissert.  Nazar.  cap. 
54,num.2i. 

(4)  Id  est  in  sermonem  induxit,  seu  commemo- 
ravit  beneficia,  quae  in  Jordanum  contulerat, 

(5)  Vide  sup.  cap.  i9. 

(6)  Hinc  patet  Jordanum  aliquando  Grossu- 
lani  factioni  fuisse  connumeratum,  ut  supra  dixi- 
mus. 

(7)  Suas  cuilibet  PortsB  urbis  Mediolanensis  fuisse 
turres.  pluribi  tradit  Galvaneus  Flamma  ;  excisa 
per  Federicum  i£nobarbum  urbe  nostra,  abrasa 
mcenia  sunt,  turresque  dejectaB.  Eas  tamen  excitare, 
siatim  acrcspirare  civitas  potuit,primum  consiliuni 
fuit,  ut  docet  lapis  adhuc  infixus  lateri  arcus,  qui 
Ponti  Portffi  Romanae  imminet,  ejusque  inscriptio- 
nem  refert  Puricellius  in  mon.  Basil.Ambr.  n«  5i5. 


1498 


LANDULPHI  JtJNIORIS 


1196 


■ua  gente  de  Grossulano,  oeude  SimoneMagocan-  A 
tayit,  et  Grossxilanus  apud  suam  plebem  idolo,  et 
vitulo  conflatili,  atque  homini  perfido,  et  perjuro 
Jordanum  comparavit. Ac  sic  stagem  quamplurimam 
uterque  pontifex  commiscuit,  in  qua  Rogerius  de 
Sorexima  miles  capitaneus.  et  Ariprandus  deLam- 
pugiano  (')  vexillifer  de  Vayassoribus,  et  Aripran- 
dusdeMedaoivisprudentissimus  cum  quam  pluribus 
ejusdem  nobilitatis  hominibus  occisi  sunt. 

CAPUT  xxvn. 

Data  pecurda  Grossulano,  et  Anselmo  de  Pusterla 
Grossulanus  Plaeentiam  adiit, 
Sed  cum  Grossulani  mantica  (1)  foret  ex- 
hausta,  et  Jordani  adhuc  onerata  conyentio  fa- 
ctaest  per  pecuniam  Grossulano  promissam, 
quam  ipse  Grossulanus,  prout  dicitur,  cum  suis  B 
et  Jordanistis  participayit,  et  facta  participa- 
tione,  Grossulanus  Mediolanum  exivit,  atque  Pla- 
centiam  adivit,  ibidem  in  monasterio  Sancti  Marci 
quod  est  de  congregatione  Yallis  Umbrosffi  hos- 
pitatus  invenit  Ardericum  Laudensem,  quem  fe- 
oerat  sibi  vicarium  in  victu,  et  tn  vestitu  ejus- 
dem  congregationis  monachum.  Alter  vero  Ar- 
dericus  de  Garimate  qui  licentiam  jurandi  ab  Isto 
cum  esset  vicarius  suscepit,  et  occasione  iUius  ju- 
ramenti  tententiam  in  Grossulanum  dedit,  Jor- 
danum  in  archiepiscopum  elegit,  Grossulani  adven- 
tum  non  exspectavit  sedcircuiens  transmarina  loca 
inventus  etjugulatus  est  aTurcis.  Sciendum  quo- 
que  est  quod  Grossulano,  et  Jordano  existente  au- 
ctore  (2)  Mediolanensium  per  gratiam  domini  Pa-  ^ 
Bchalis  papsB  11,  clerus  et  populus  Medioian.natura 
nobilis  et  religiosus  in  utraque  parte  non  sine 
causa  diciturlevis,  et  vanus,  ad  cujuslibet  n  ovi- 
tatis  prssumptionem  promptus.  Gujus  enim  reli- 
gionis^  nobiiitatis  fuit  ille  spiritusquimonuitJorda- 
nimi,  cierumque  suum  et  populum  utexprobaret  et 
excommunicaret(3)  Anselmum  dePusterladiaconem 
ordinarium  quia  deditconsilium  ut  Grossulani  et 
Jordani  causa  discemeretur  perlegitimametgene- 


Gaf 


)  A.  4 ,  Lampugnano  < 

5ap.  XXVn.  -.  (i)  Id  cst  pera. 

(2)  Forsitan  antistite  ;  alter  enim  Paschalis  H,  dc- 
creto  restitntus  fuerat  in  sede  Mediolanensi  ;  alter 
vero  ab  eodem  Paschali  approbatus  per  pallii  a  Ma- 
mardo  Taurinensi  episcopo  delati  missionem  ut  su- 
pra  dictum  est.  j^ 

(S)  Hinc  colligitur,  suasione  cleri  et  populi  qui 
Jordano  favebant,  Anselmum  de  Pusterla  pacis 
concilia  proponentem  fuisse  statim  ab  eodem  ana- 
tliemati  subjectum. 

(4)  Vox  ista  videtur  hic  pro  seductore,  seu  impo- 
store  accipi,  quemadmodum  id  quoque  per  illam 
significari  tradit  Ducan^us  ex  glossa  Grseco-Latina, 
et  Henricus  Stephanus  m  Thesaur.   Grsec»  lingusa 

V.  n>oev6(. 

(5)  Id  est  examen  cathecumenorum  habitum  tem- 

Sore  quadragesimali  circa  res  fidei,  quo  explorabant 
dei  professores,  an  illiessentidoneiad  recipiendum 
sacrum  lavacrum  in  proximo  Sabbato  sancto,  ut 
explicat  Macrius  in  hierolexico. 

(6)  Seu  potius,  Pallii  missione  confirmalum. 

(7)  Etiam  hic  videtur  legendum  nil  mirum, 
(.)  A.  4.  prohiberet. 


ralem  synodum.  Iterum  qua  ratione  di  vulgarit  eam- 
dem  dici  erroneum  (4)  quia  cum  ciero  et  populo- 
Grossulani  scrutinium(5)egitetbaptismum  ?Etcoa- 
tra  Jordanum  apostolica  auctoritate  donatum  (6 
archiepiscopum  quis  potuit  dicere  essesimulacriuii 
et  hominem  perfidum  atqueperjurium?niniirum(* 
si  qucero  quia  duia  Grossulanus  in  praedicto  Sanct 
Marci  monasierio  esset  et  Anselmus  Mediolani  in- 
staret  et  obligationem  conveniendi  ad  generalem 
synodum  quaBreret,  et  Jordanus  boc  fieri  prohibet 
(*)  dicitur  recreditur  quod  pecunia  jurata  et  data 
(8)  fuit  Grossulano  atque  Anselmo,  nepersooa  Jor- 
dani  calumniareturab  illis  in  aliqua  synodo. 

CAPUT  XXVIII. 
De  moribus  et  imbratis  (1)  presbyteri  Nazarii  Mu- 
nculas. 
Igitur  hac  cautione  (2)  facta  per  presbyterum 
Nazarium  muriculam,  et  Lafrancum  Ferrarium, 
prout  dicitur  contigit,  quod  presbyter  Andreas 
bonse  memoriae  primicerius  obiit  (3),  cui  sacces 
sitdictus  presbyter  Nazarius,  de  quo  Nazario  su- 
perest  adhuc  mihi  qusedam  scribere  veluti  de 
homine  qui  quasi  cosetaneus,  et  condiscipulus 
exstitit  mecum  in  una  vicinitate,  et  sub  disciplina 
hujuspresbyterii  Andre8e,qui  dictusfuit  Dalvoltom 
secundum  suam  cognationem.  Iste  itaque  Nazartus 
cum  essetinfra  ordines  clericus,  et  juvenis  ingenio 
acutissimus  non  sine  causa  mihi  infantulo  adjecit 
nomen,  scilicet  Glocam  (4)  Sancti  PauL*.  Insuper 
ipse  dum  singulariter  habitaretsolarium  (5)suum, 
me,  et  rusticum  Gemmarum  sive  Gaccum  atque 
Nazarium  Flotamsuper  ipsum  solarium  induxit, 
atque  de  nuptiis  fratris  sui  suave  et  dulce  obso- 
nium  nobisprsebuit  ubiperprsBcedentia  etsequeih 
tta  quae  de  libro  cordis  ejus  legi  illius  animum 
prflBvidi  non  magis  appetere  sancta  Mediolaneosis 
EccIesisB  decorem,  quam  ejusdem  Ecclesiee  utileiD 
et  honestam  nobilitatem.  In  isto  namqne  tempore 
nostrsB  coeevitatis  et  discipulatus  Urbanus  pa(>a 
synodum  PlacentiflBcelebravit  (6),  atquedeFraozia 

(8)  Scilicet  a  Jordano,  ut  initio  hujus  cap.  narra- 
vit  Landulphus. 

Cap.  XXVIII.  —  (1)  Vox  barbara,  qua  thecnts, 
seu  conspurcamenta  Italico  idiomate  significare  ti- 
detur. 

(2)  Scilicet  erogatione  pecunisp  facta  Grossulano, 
et  Ans^Imo,  ut  famae  suae  securitali  caveret  Jorda- 
nus  ;  eaque  auctorespriecipuos  habuerat  Muriculam 
et  Ferrarium  hic  memoratos 

(3)  Obiisse  hunc  Andreamsub  finem  anni  ili3,ex 
supra  narratis  colligi  potest. 

(4)  Idem  est  ac  campana  :  de  hoc  nomine  antiqni- 
tus  usurpato  in  documentis  plura  disserit  Puricel  .id 
Monum.,  num.  394.  Alterum  ex  nostris  mss.  legit 
clerica. 

(5)  Locus  editus,  in  quo  antiqui  apricabantur. 
Cubicubum  majus  ac  superius  vocat  Ducaoffius. 

(6)'Synodus  ista  celebrata  fuit  anno  1095,  circa 
mediam  Quadragesimam,  teste  Bertholdo,  qui  eam 
luculenter  describit,  asseritque  tam  frequeoteio 
fuisse,  ut  ad  illam  quatuor  raiilia  clericorum,  et 
plusquam  triginia  millia  laicorum  confiuxisse  perhi- 
beantur. 


497 


HISTORIA  MEDIOLANENSIS, 


1498 


[ediolanam  rediyit  (7),  in  qua  ciyitate  cum  ipse 
^apa  staretin  pulpito  Sanctffi  Teglfe  (8)  immensae 
Qultitudini  hominum  utriusque  sexus  preedicayit^ 
>t  prfiedicaodo  de  magna  sua  sapientia  protulit ; 
[uod  minimus  clericulus  de  Ecclesia  Deiest  major 
juolibet  rege  mortali.  Addidit  etiam  :  quod  clerici 
it  sacerdotes  per  pecuniam  in  Ecclesias  non  sunt 
ntroducendi,  sed  per  electionem  hominum,  qui 
mnt  Ecclesiarum  vicini,  de  quibus  apostolicis  dictis 
^lerus  (9)  iste  Nazarius  ingenio  acutissimus,  et 
Huricula  cognominatus,  pennas  assumpsit,  atque 
ie  soiario  suo  ad  ecclesiam  Sancti  Babilae.  Sancti- 
que  Romani,  quae  antiquitus  dicitur  Concilia  San- 
ctorum  (10),  sine  (*)  regali  et  sacerdotal  auctoritate 
volavit,  et  habito  favore  vulgi  iilius  vicinitatis  ibi 
habitavit,  etnovum  habitaculumaedificavit,expulsis 
inde  sacerdotibus,  et  clericis  consuetis  deservire 
ipsis  Ecclesiis.  Adhujusmodi  exemplumC)  Albinus 


A  bomo  de  Magenta,et  JoannesAculeus  deVicomer* 
cato,  et  Mayfredus  de  Limidi  homineslitterati  (11), 
et  intonsi,  ac  plures  urbani,  et  plebeiani  non  ha- 
bentes  sufficientiam,  sequentes  partium  vulgi  cla- 
mores  et  laudes,  intraverunt  ecclesias,  beneficia 
quarnmsu8ceperunt»etinordinatipossederunt,donec 
Arnulphus  de  Porta  Orientali  (iS)  tunc  temporis 
senex  Mediolanensis  archiepiscopus  in  Glavatensi 
monasterio  fuit  sepultus  (13).  De  caetero  preedictus 
Nazarius  cum  sufieconneiionisturbaferequodcun- 
que  voluit  fecitin  ecciesiaMediolanensi,etinSaona 
civitate.  In  Mediolanensi  namque  sublimavit  An- 
selmum  de  Buishominem  simplicemin  archiepisco- 
pum,  qui  sublimatus  Albinum,  Joannem  Aculeum 
ei  cffiteros  de  turba  connexionis  Nazarii  sua  aucto- 

Q  ritate  in  ecclesiis  confirmavit,  ipsumque  Nazarium 
et  Grossulanum  ad  omnes  ecclesiasticos  ordines 
promovit,  et  sacerdotes  fecit.  Nazarius  vero  ipse 


(7)  Absoluta  sjnodo  Placentina,  statlm  in  hanc 
metropoiim  commigrasse  Urbanum  II,  prodidit 
Ciachus,  ad  ann.  1095.  Vos  ista  redivit,  ab  auctore 
nostro  exarata,  hoc  dilucide  comprobat ;  idque  con- 
firmat  diploma  a  Primo  Aloysio  Tatto  relatum  in 
suis  Annal.  Comen.,  part.  u,pag..865,  et  expeditum 
a  Mediolaai  xvii  Kal.  Junii,  indict.  in.  Incarn.  Dom. 
anno  1096  »  (scilicet  aBr»  Pisanae,  quae  nobis  est 
tantum  annus  1095  quod  non  advertit  ipse  Tattus, 
errorem  ideo  sibi  fingens  in  hujus  diolomatis  anno, 
quem  corrigendum  asserit  ad  ann.  i095,  num.  S7), 
«  pontificatus  Urbani  II  papae  anno  VIII.  »  Rever- 
sum  autem  e  Galliis  fuisse  anno  1096,  nost  celebra- 
tum  in  tertla  QuadragesimsB  hebdomaaa  Turonense 
concilium  ex  Bertholdo  ad  eumdem  annum  disci- 
mus;  quinimo  ex  iis  quae  scriptor  ille  subdit  intel-  C 
iigere  possumus  Urbani  reditum  Mediolanensem  in 
urbem  circa  finem  Septembris  contigisse  ;  ait  enim 
ibidem  :  «  Dominus  papa  bene  dispositis  rebus  in 
Gallia,  post  reconciliationem  regis  Galliarum  (Phi- 
lippi  I)  et  post  multa  concilia,  tandem  in  Lan^obar- 
diam  curo  magno  triuropho  repedavit,  et  exaltatio- 
nem  S.  Crucis  (die  14  Septembris)   apud  Hortariuro 

f»ropePapiam  solemniter  celebravit  ;>»Mortariavero 
quam  esse  locuro  a  Bertholdo  indicatum  dubitari 
nequit,curo  nulluro  in  tabulisgeopraphicis  oppiduro 
aut  castrum  occurrat  cui  hoc  nomen  consonet)  con- 
cessisse  Mediolanuro  eodero  mense  credibile  est. 
Pagius  ad  ann.  1096,  num,  15,  refragatur,  et  Ber- 
tholduro  erroris  arguit,  prodncens  chartaro  a  Bou- 
cheo  descriptam  ,  m  qua  sic  legitur  :  «  Notum  fieri 
volumus  quodven.  papaUrbanus  anno  Incarn,Dom. 
4096,  sui  autem  ponlincalus  octavo,  ni  IdusSeptem- 
bris  per  Castrum  Tarasconem  transiens,  »  etc.  at- 
que  ninc  probare  contendit,  non  potuisse  Urbanuro  D 
in  festo  Exaltationis  S.  Crucis  apud  Mortariam 
esse  curo  triduo  ante  degeret  Tarascone  quatuor 
leucis  ab  Avenione  distante.  Attamen  curo  etiaro  in 
hac  charta  sera  Pisana  sit  adhibiia,  ut  perspicuuro 
fit  ex  bontificatus  Urbani  anno  8  ibitlero  expresso, 
quem  perperam  eroendanduro  vult  Pagius  anno  9, 
atque  ideo  charta   haec  pertineat  ad  annuro    1095, 

2U0  primum  in  Gallias  profectus  est  Urbanus,  con- 
emnari  erroris  Bertholdus  roiniroe  debet,  qui  eun- 
dem  Urbani  adventuro  ad  Castruro  Mortariffi  sub 
sequenti  anno  1096  ponit. 

(8)  Rectius  Teclx^  Erat  haec  ecclesia  illa  ad  quam 
aestivo  tempore  accedebant  roetropolitani  Mist®  ad 
difinaibidero  mjsteriacelebranda.  Incipiebatautero 
hoc  tempus  (docente  Beroldo  a  Puricellio  etiaro  in 
Dissert.  Nazar.  cap.  400  relato)  ipso  Dominicse  Re- 
surrectionis  paschali  die,  quo  arcam  in  speciem 
arc89  veteris  testamenti  efformatam  solemni  suppli 


catione  illuc  deferebant,  eamdem  postmodum  redu- 
centes  sequali  prorsus  celebritate,  curo  ad  tertiuro 
Octobris  Doromicuro  diem  sese  hieroali  ecclesise  re- 
stituerent.  Ex  his  facile  percipirous  cur  in  ecclesia 
S.  Theclffi  sermonem  habuerit  summus  pontifex 
Urbanus  ;perdurabatsiauidemffistivitempori8  mora 
ibidem  statuta  metropolitane  clero  ad  sacra  officia 
paragenda.  Hinc  etiaro  confirroantur  quae  superius 
asseruimus  de  tempore  hujusmodi  adventus  urbani 
ad  honc  urbem  ;  debuit  enim  procul  dubio  tertiam 
Octobris  Dominicum  praecessisse. 

(9)  Legendum  clericus,  ut  paulo  ante  noroinatur, 
Hcet  infra  ordines,  id  est  tonsura  tantummodo  ini- 
tiatus. 

(10)Usquead^88eculum  XV  appellatam  fuisse  hoc 
noroine  S.  BabylsB  ecclesiaro,  patet  ex  Kalendar. 
Arobrosiano  anni  1402,  in  quo  ad  27  Septerobris 
legitur  :  >  Depositio  sancti  Cali  episcopi.  Statio  ad- 
Concilia  Sanctorum.  »  Otto  Morena  ad  ann.  1158 
describens  iEnobarbicam  Mediolani  obsidionem, 
eam  vocat  Omnes  Saneti,  et  ecclesiam  Omnium  San- 
ctorum. 

(•)  A.  iyiicut, 

(••J  A.  4,  expulnonem, 

(11)  Noroen  hoc  etiaro  pro  clerico  accipi  Macrius 
inhierolex.  testatur.  Id  in  praesenti  significari  mi- 
nime  credideriro,  cum  LHndulphus  statiro  addat  et 
intonsij  ex  quo  apeH,e  conjicirous  eos  tonsura  ca- 
ruisse.  Dicendum  igitur  mutilaro  esse  hanc  vocem, 
ita  ut  loco  litterati  legi  debeat  illitterati,  quemad- 
moduro  etiaro  videntur  innuere  sequentia  verba,flac 
plures  urbani,  et  piebeiani  non  habentes  sufficien- 
tiam,  »  scilicet  doctrinae. 

(12)  Bertholdus,  ad  ann.  1093,  eum  vocat  de  porta 
argentea,  ita  eniro  tumtemporisappellabaturOrien- 
talis  hsec  porta.  ab  argenteis  radiis  nascentis  solis, 
cui  est  obversa,  ut  interpretatur  Puricellius  in  mon- 
Bas.  Amb.,  nuro.  280. 

(13)Dehoc  insiffni  coenobio  roentio  superius  fa- 
eta  est  ad  cap.  14.  Obiit  autero  Arnulphus  archie- 
piscopus  anno  t097,  die  25  aut  26  Septerobris,  ut 
ex  catalogis  archiep.  Mediol.  constat,  Interim  eroen- 
dari  hinc  potest  Ughellus,  qui  in  archiep.  Mediol. 
nuro.  79.scribit  sepulturo  fuisse  Arnulpnuro  hunc 
u  apud  S.  Victorero,  cujus  ilie  teroplum  ditaverat 
fortunis.  gratiisque,  ac  privilegiis  exornaverat.  » 
Non  eniro  ab  isto  Arnulpho,  sed  ab  altero  ejusdem 
nominis  11«  templuro,  seu  verius  roonasterium  illod 
condituro  acdonatum  fuerat,  utin  monasteriumillud 
nuro.  213,  Puricellius  tradit.  Hunc  vero  archiepi- 
scopum  in  Clivatensi,  seu  Clavatensi,  (quod  idemest) 
monasterio  sepulturo  Landalphi  evincit  auctoritas. 


1499 


LANDDLPHI  JUNIORIS 


m 


p  resbyterfactus  unacumpresbyteroJoanne  Aculeo 
sicut  supra  legitur,  in  Saona  elegit  Grossulanum 
in  episoopum,  et  Anselmi  sui  ordinatoris  vicarium 
et  successorem.  Praeterea  legem,  quam  presbyter 
Liprandus  fecit  adversus  Grossulanum  iste  presby- 
ter  Nazarius  contempsit,  domum  quoque  huj  us  pres- 
byteri  Liprandi  exspoliari  cognovit.  Propterquam 
expoliationem  Petrus  Pazananus  bomo  de  doctrina 
hujuspresbyleriNazarii  occisus  fuit.  Grossuianum 
yero  restitui  in  Romana  synodo  idem  presbyter 
Nazarius  cum  gaudio  vidit,  et  ipsum  restitutum 
suscepit,  eique  sicut  fcatholico  suo  archiepiscopo 
perundecimannos  (44)  obedire  cognitus  fuit.  Tan- 
dem  ipsum  Grossulanum  apud  Hierosolymam  pere- 
grinantemdepo8uit,et  Jordanum  de  suee  connexio- 
nis  turbain  archiepiscopumelegit.  Undecontigit, 
quodipse  presbyterNazariusexprobratusa  suispi- 
cinis  suam  Ecclesiam  dimisit,  et  per  auctoritatem 
pravorum  homioum,  et  Jordani,  quos  juste  tunc 
causabam  et  causo,  res  et  ecclesiam  meam  usur- 
pavit,  etusurpandoinvenit  cilicium,quodmagister 
et  avunculus  meusillffisumperigDemtransportavit, 
aftrabe  (45)  ecclesisB  Sancti  Pauli  deponeretur,  et 
ignominiose  consumeretur. 

CAPUT    XXIX. 

Pasehalis  papa  Jordanum  conHmuU,   Grostulanum 

deponit,  qui  ponl  annum  in  Roma  moritur, 
Taceo  multa  quae  ipse  presbyter  Nazarius  egit  ad 
meidamnum,  meamque  injuriam   et  ignominiam. 
Dicoque  quod  post  acceptam dignitatem  (i)  primi- 
ceriatusa  Jordano,  hujusprimiceriiprudentia  tan- 

(44)  His  undecim  annis,  si  ad  arithmeticum  cal- 
culum  revocentur,  locus  esse  non  potest  in  chrono- 
logia  superius  statuta,  cum  electum  dixerimus  Gros- 
sulaDum  sub  finem  Augusti  mensis  anni  4102, 
depositum  veroper  Jordanielectionem  Kal.  Januarii 
4H2.  Quocirca  exislimaverim  ab  auctore  nostro 
niimeratos  annos  vulgari  more,  ita  ut  secunduro  et 
duodecimiim.  quos  tantum  attigit  in  archiepiscopali 
suo  regimine  Grossulanus  pro  completis  annis  com- 
putaverit,  quemadmodum  usurpatura  a  Domnizone 
vidimus  sub  finem  primi  capitis,  ubi  scriptor  ille 
tres  effluxisse  annos  a  morte  Urbani  U  ad  obitum 
Conradi  regis  asserit  ;  quamvis,  adhibito  intermedii 
teoQporis  recto  calculo  vixbiennium  elapsum  fuerit, 
ut  ibidem  adnotaviraus. 

(45)  Mancus  est  hic  locus,  ad  deesse  videtur  ver- 
bum  huiusraodi,  jussitque  ut  a  trabe. 

Cap.  aXIX.— (I)  Nempe  primicerii  Decumano- 
rum,  ad  quam,  mortuo  subfinemanni  4143  Andrea 
Dalvulto  ut  dixiraus,  ideunte  subsequenti  anno  pro- 
motnm  Nazariura  fuisse  credere  possumus. 

(2)  Ob  caution.!m  videlicet  initio  cap.  28  memo- 
ratam. 

(3)  Legendum  procul  dubio  meamque  dimisU,  ut 
statim  subjungitur. 

(4)  Conciliura  hoc  Paschalis  ponlifex  celebravit 
Laterani  anno4446,atque  unicaabsolvithebdomada. 
Acta  hujus  concilii  ex  abbate  Urspergensi  descripsit 
Baronius,  aliique. 

(5)  Cardinalis  nempe  ordinarii  ecclesise  Mediola- 
nensis,  in  cujus  hierarchico  ordine  Levit»,  seu 
diaconi  manus  exercebat,  ut  cap.  17  testatus  est 
Landulphus.  Hic  autera  obiler  adnotandura  quanlo 
in  honore  haberetur  Mediolanensis  ecclesia,  ac  sin- 
guli  illius  primores  ministri. 


A  tum  yaluit,  quod  fiiror  armorum  in  Grosiiolanisti 
et  Jordanistas  cessavit  (2).  Ad  ecclesiam  Sancfe 
Teglae,  in  qua  fuitconversatio  el  finis  prsecedeot: 
Andreffi  primicerii,  ivit,  et  in  ea  habitavit,  eamgs 
dimisit  (3).Verumtamen  tunc  cum  meam  dimisi 
alterum,  id  est  Andream  Sugaliolam  ipse  una  cm 
Jordano  eidem  meaa  ecclesisB  intrusit.  Ego  ita^ 
moerens  de  hac  intrusione,  et  omnis  ecclesias& 
beneficii  et  officii  in  me  facta  expoliatione,  ivi  i- 
synodum  quam  papa  Paschalis  pro  causa  Grossohi 
et  JordaniRomaB  celebravit  (4).  In  qua  supradiet^ 
Anselmus  de  Pusterlasecundum  suam  dignitatec 
(5)  honestum  locumhabuit,  et  sedit.Sednequepr 
Grossulano,  neque  adversus  Jordanum,Yerbamb(" 
numautmalum  in  synodo  protulit.  JordanusveD 

B  a  principio  synodi  usque  in  finemsedens,  et  sUesi 
adextera  apostolici  nullo  mediante  in  ipsa  syno^ 
fuit  (6).  At  Grossulanus  ibi  stando  et  sedendoiote 
archiepiscoposetepiscopos.ceu  virprudens  ioteixk- 
bat  ad  destruendam  Jordani  impositionem  (7)  et  ei» 
versionem  (8)  eorum  quiipsam  fecerant  impositio- 
nem,etinlendendo  ad  istaegregieloquebatur  depc- 
sitione  et  restitutione  sua,  qua  positus  et  restitntai 
f  uit  in  Mediolanensi  ecclesia,cui  viro  homo  qui  in  isii 
synodosivein  Lateranensi  palatiocontradixerit,ce^ 
tumIocumnonhabuit(0).SedDominuspapaPascbaj$ 
quasi  affectans  reddere  illum  placabilem  Deo.etsib^ 
ejusscientiam  ejusquefacundiam(iO)  eommendabm 
atque  labores,quos  ipse  papa  per  scsuosque  legak» 
ROmse^et  per  Longobardorum  provinciamproipso 

^  Grossulanosustinuerat(l  i)  coram  synodorefffl^ebal, 

^6)  Etiam  ex  hoc  loco  summa  Mediolanensis  ar- 
chiepiscopi  dignitas  elucet. 

(7)  In  archiepiscopalem  scilicet  sedem. 

(8)  Notari  hic  videtur  mobilis  eorum  animus,  qni 
Grossulano  primum  faventes  in  Jordani  postmoduiB 
partes  deflexerant. 

(9)  Silente  Anselmo  de  Pusterula,  ut  proiime 
narravit  Landulphus,  nemo  fortasse  ausus  est  coa- 
tra  Grossulanuro  insurgere. 

(40^  Quanta  foret  in  Paschali  opinio  dc  Grossi- 
lani  docirina,  ea  docent  quae  cap.  41  exposita  sQOt 
Roraanam  scilicet  curiam,  omnesque  causas  ecck- 
siasticas  archiepiscopo  huic  nostro  commendaUs 
fuisse  ab  illo  sorarao  pontifice.  ut  in  iisdem  pleDOBi 
jus  diceret.  Tritheraius  quoque,  cujus  verba  eiscri- 
psit  Baronius  ad  ann.4446  nobilehoc  eidem  elogias 
texit :  «  Chrjsolanus  (ita  enim  etiam  a  Baronio  mr 
minatur)  Ecclesise  Mediolanensis  archiepiscopas,  Tir 
D  in  divinis  Scripturis  eruditissimus.  et  in  ssecolaribsi 
litteris  nobiliter  doctus,  Grseca  et  Latina  eloqueotis 
insignis,  edidit  quaedam  magnse  auctoritatis  oposculi. 
quibus  noraen  suum  ad  nolitiam  posteritatis  trto»- 
raisit,  de  quibus  ad  raanus  nostras  nullum  perveBK 
Posterioribustffficulis  repertusest  tractatus  ab  ipK 
editus  de  Spiritu  sancto,  quera  primus  vulgavit  Bi* 
ronius.  mutilura  taraen.  Integrum  asservari  ms.i: 
bibliothecaregiasub  titulo:  Petri  Grossulaniepisdf 
de  processione  Spiritus  sancti  asserit  Pagius  ad  ao: 
4446,  num.  5,  unde  preenonem  Pe*ri  Grossulu 
fuisse  cura  Ughello  in  episc.  Mediolanen.  deduc^ 
possumus. 

(44)  Inconcilio  videlicet  Lateranensi  11,  inq^' 
clericis  Mediolanensibus.  et  Liprando  ipso  actoreis- 
nocui  per  i^nem  transitus,  de  Grossulani  Simoim 
contestantit)us,  ipsum  absolverat,  et  fortasse  etits 


;oi 


HISTORU  BfBDIOLAIfENSIS. 


im 


ad  leniendam  duritiam  etasperitatemeorum,  qui  A 
(c  positioaem,  neo  restitutionem  Grossulani  su- 
eperantyel  suscipiebant,  non  Eolum  de  presby- 
ro  Liprando,  ejusque  lege  mentionem  faciebat, 
d  ruinam  gambutsB  (42)  introducebat,  qnm  ruina 
nc  apparuit  quando  ipse  Grossulanu  juravit,  et 
1  recipiendam  restitutionem  ascendit.  Insuper  in- 
rebat  quod  Qrossulani  translatio  de  episcopatu 
ionensi  ad  archiepiscopatum  Mediolanensem  utili- 
.tem  non  contulerat,  quos  casus  Grossulanus  elj- 
90  ecclesiasticffi  consuetudinis.  et  legis  (13)  a  se 
iiodammodo  repellabat.  Venimtamen  D.papa,nec 
^Dodus  neque  in  prima,  neque  in  secunda  neque 
i  tertia,  sive  quarta  die  sjnodi  Grossulano  per 
ngulos  dies  pro  se,  suaque  causa  in  palatio,  et 
jrnodo  agenti  non  satisfecit.  SedipseGrossulanus  3 
1  quinta  die  (14),  qui  fuit  ultimus  illius  synodi, 
postolicoinstantisuis  cum  prmdictisobjectionibus 
[endo  ioquit :  Domine,  Domine  veniam  ad  vos 
uamvisii,quibusdedi8tipotestatemjudicaDdicau- 
am  meam,  menondiligant.TuncPortuensisPetrus 
piscopus  se  et  caBteros  habentes  hanc  potestatem 
le  malevolentia  habita  in  Grossulanum  honeste  et 
ufficienter  excusavit,  et  cum  excusasset,  in  com- 

lostmodum  per  le^atos  allaboeaverat,  ut  episcopis 
ufTraganeis,  ac  civibus  nostris,  eumdem  a  sede  Mt- 
liolanensi  reppellentibus,  conciliaretur. 

(12>  Virgae  videlicet  pastoralis,  quae  manu  excide- 
'at  in  supradicta  synodo  ejusque  lapsus  in  argu- 
nentum  perjurii  captus  ab  aliquibus  fuerat^  ut  cap. 
.2  narratum  est. 

(13  De  consuetudine  ac  lege  translationum  epi-  p 
(copalium  tum  in  Oriente.  tum  in  Occidente.  consu-  ^ 
endus  Lucovicus  Thomassinus  De  veteriet  novaEo 
Uesice  disciplina  part.  11,  lib.  lx  et  seqq.,  ubi  rem 
tianc.  pro  more  suo,  erudite  ac  fuse  pertractat. 

(t4)  Quintam  diem,  synodi  illius  postremam, 
fuisse  Sabbatum,  ex  abbate  Uspergense.  discirous, 
a  quo  etiam  testatum  habemus,  feria  quinta  Pascha- 
lem  in  concilio  non  sedlsse. 

(15^  Scilicet  Saonensem. 

(16)  Legendum  S.  Sabbce,  quod  tunc  temporis  in 
monteAventina  constructum  Graeci  monachi  incole- 
bant,  eratque  antiquissimum.  cumeiusdem  mentio- 
nera  fecent  Joannes  diaconusin  Vita  S.  Gregorii 
Magni  summipontiflcis  anno  postmodum  i444tradi- 
bum  fuisse  monachis  Cluniacensibus  a  Luciopapa  11, 
Lestatur  Baronius  ftd  eumdem  annum,  el  patet  ex 
epistola  ejusdem  Lucii  ad  Petrum  venerabilcm  CIu- 
niacensem  abbatem,  in  qua  monastorium  S.  Sabbas 
a  temporibus  beatissimi  papae  Gregorii  (nempe  Ma- 
gni)  RomsB  fundatum,  se  eidem  et  successoribus  D 
ejus  in  perpetuum  committere  scribit ;  quamvisepi- 
stolam  hanc  ad  annum  sequentem  pertmere  Pagius 
ostendat  in  crit.  ad  ann.  i444,  num  5.  Cur  autem 
ad  illud  confugerit  Grossulanus.  conjectnram  hanc 
producit  Purricellius  in  Vita  S.  Arialdi  lib.  iv.cap. 
90,  num.  17,  quod  videlicet  cum  in  Oriente  fquo 
terapore  Mediolano  exsulans  Hierosolymam  perre- 
xerat)  egregie  contra  Graecos  schismaticos  disputas- 
set,  RoniflB  postmodum  moram  trahens.  cum  Greecis 
catholicisin  eo  coenobio  degere,  acsupremum  illic 
diera  obire  labens  selegerit.  Cseterum  emendandi  hic 
sunt  Galvaneus  Plamma  in  Chron.  maj,  Galesinius 
in  tabul.synod.  catalogus  inscriptus,  Suressores  S. 
Bamabce,  aliique  loco  S.  Sebastiani  perperam  repo- 
nenles. 

(17)  Annum  obitus  Grossulani  prasclare  nobis  in- 
dicat  aactor  noster  ;  cum  enim  concilium  hoc  Late* 


muni  concordia  illins  excusantis.etcAterorumha- 
bentium  potestatem  istam,  prolata  fuit  sententia, 
quse  prohibuitGrossuIanumMedioIauensem  Eccle- 
siam  inquietare  et  ad  episcopatum  (15)  dixit  ei  re- 
dire.  Ipse  autem  non  ad  Saonam  ivit,  sed  in  ipsa 
urbe  apud  monasterium,  quoddicitur  Sanctus  Sa* 
baoth  (16)  per  annum  unum,et  menses  quatuor 
ut  episcopus  vixit,  atque  ibi  sepultus  est  vui  Id. 
Aiig.  (17). 

CAPUT  XXX. 

Jordanuspapa  grattasagensepiscopum  Brixiensem 
consecrat,  promittens  historicojustitiam  facere. 

Jordanus  vero  audita^  et  publicata  illa  sententia 
deredeundo  Grossulanoadepiscopatum  coramipsa 
synodo  Theatrum  (1)  ascendit,  etibi  ad  pedes  apo- 
stolici  status,  grates  sibi  reddidit,  et  elevatus  ab 
ipso  apostolico  gratiam,  et  virgam  pontificalem  in 
ipso  Theatro  suscepit.  Alteravero  die  ipse  Jorda- 
nus  archiepiscopus  monitus  a  Landulpho  Astensi 
episcopo,  et  quibusdam  aliis  episcopis  in  quadam 
ecclesia  Lateranensivivo^etdeposito quondamepi- 
scopo  Armano  Brixiensi  (2)  ordinavit  Brixiensem 
electum  in  episcopum  nomine  Villanum(3).  Inqua 
ordinatione  secundum  ordinis  mei  officium  legile- 

ranense  absolutum  fuerit  Martii  undecima  die  anni 

1116,  ipse  vero  superfuisse  dicatur  anno  uno  men- 
sibus  quatuor,  liguido  constat   obiisse  illum   anno 

1117.  verum  quidemest  ex  calculo  quatuor  men- 
sium,  quos  supra  annum  a  synodo  elapsum  assignat 
Landulphus  vitfle  Grossulani  deduci,quod  ipse  non 
vni  idus  Augusti,  sed  v  Idus  Julii  sepulcro  inferri 
debuerit :  totidem  enim  menses  a  Martio  ad  hanc 
diem  intercedunt.  Attamen  existimo  intelligendum 
auctorem  nostrum  de  conlubernio  Grossulani  apud 
monachos  illius  coenobii  anno  uno,  et  mensibus 
quatuorexpleto  ;  illuc  veronon  statim  a  synodo  per- 
acta  se  contulisse  credi  potest,  sed  aliquot  interjectis 
diebus,  iis  videlicet,  qui  usqne  ad  viii  Idus  Augusti 
statutum  a  Laudulpho,  quatuormensiumcomputum 
superant.  Ex  his  refelli  debent  auctores  nostri,  qui 
in  designando  extremo  vitse  hujus  archiepiscopi 
anno,  longe  a  vero  aberrant,  Galvaneus  videlicet 
Flamma,  aui  annum  H20  ejus  morti  statuit,  et  Tri- 
stanus  (]alchus,  qui  graviori  anachronismo  ipsum 
anno  1 110  jam  defunctum  intrepide  affirmat  ad  illum 
annum,  ne  quid  dicam  de  Donato  Bossio,  qui  etiam 
citius  Grossulanum  fato  ereptum  dicit,  id  est  anno 
1009. 

Cap.  XXX.  —  (1)  Locum  nempe  supra  caeteros 
assurgentem,  in  quo  defixus  erat  Pascbalis  II  thro- 
nus,  tneatrum  fortasseappellatum,  quod  ibidemno- 
bile  sui  spectaculum  faceret  summus  pontifex.  Vox 
enira  ista,  prout  a  Landulpho  nostra  usurpatur,  in 
Glossariis  aeest. 

(2)  Causam  hujus  depositionis  nemo  scriptorum, 
quosviderim.  protulit.  Fortasse  illum  Henrici  im- 
peratoris  ab  Ecclesia  damnati  partibus  sese  devo- 
visse  quis  suspicabitur  ;  sed,  ne  hoc  quidem  difflcul- 
tate  caret,  cum  Joannes  alter  Brixiensis  episcopus, 
ab  Henrico  imperatore  intrusus  usque  ab  anno  1107, 
ut  docet  Florentinius,  perseverasse  in  ejusdem  gra- 
tia  conjiciatur  ex  diplomate  dato  in  illius  favorem  a 

ftraedicto  Henrico.  anno  ll23,  quod  in  epis.  Brixien. 
tal.  sacr.  novfle  edit.  produxit  laudatus  Galeardus. 
Silente  itaque  historia,  divinare  illam  nolumus. 

(3)  liegitiraffi  hujus  consecrationis,  anno  1116 
peractfe,  notitiara  auctori  nostro  debet  Brixiensis 
Ecclesia,  quae  perturbatis  eo  tempore  ecclesiasticis 
rebus,  plures  simul  episcopos  sortita,  hinc  pontificia, 


1503 


LANDULPfll  JUNIORIS 


i^ 


cUonein  de  Ifbro  Exodi,  atqae  mitram  de  capite  11- 
lius  Villani  casu  risentem  ipsius  capite  firmayi. 
Quia  archlepiscopus  iste  Jordanus  in  diebus,quibas 
Grossulanuscausam  suam  notificabat,  etegoinyoce 
humilitatis.  et  mansuetudiuis  geminata  domina 
tione  (4)  qusesiyi  audientiam  in  synodo,  promisit 
mihisatisfacereMedioIani  de  oaimibus,qu8B  volebam 
adversus  ipsum  Jordan  um  conqueri  in  ipsa  Romana 
synodo.Gujus  promissionitunc  malui  crederequam 
cynodaliter  decertare  quia  si  eadecertatiodirrecte 
tractaretur  aut  Grossulanum  etsuper  impositum(5) 
damnaretautdivinam  ethumanamlegem  cumipso 
papa,  salva  reverentia  sedis  copiose  (6)  judicio  hoc 
dicto  (*)  sepelirel.  Yerumtamen  pontifexipse  Jorda 
danus,  quam  RomaB  suscepitport  vicioriamet  ordina 
tionem  istam,  nullam  mihifieri  justitiam  diiexit 
nec  fecit  ;  sed  moestitiam  in  me  augmentavit. 

CAPUT  XXXI. 

JordanusHenricum  mperatoremexcommunicatMe' 

inde  imperiali  parte  suum  vicissim  antistitem  sub- 
stituente,  eorumdem  chroDologicam  seriem  valde 
impleiam  habet.  Gaeterum  hic  Yillanus,  cum  Ana* 
cleio  aDtipapsa  impeuse  faverei,  ab  InDoceDtio  II 
summo  pontifiee  excommuDicatus,  ac  episcopaius 
honore  exutus  est,  dod  anDo  1131,  ut  scripit  Ugel- 
lus,  sed  1132,  ut  ex  diplomaiibus  ab  eodem  Inno- 
ceniio  hoc  anno  Brixise  daiis  colligimus,  quamvis  ea 
seauenii  anno  1133  exarata  fuisse  perperam  puiarit 
Galeardus,  dod  advertcDs  aDDum  iDcarnaiioDis  more 
Pisanorum  iu  iis  anieversum  esse. 

(4)  Corruptus  videiur  hic  locus,  ita  ui  legi  debeat 
petitione.  Aliera  lectio  ms.  bibl.  Ambr.  habet  gemi- 
natam  donattonem  ;  uihil  tameo  eiiam  ab  ea  recii 
scDsus  eliciiur,  uisi  forsaD  legi  debeat  geminata  de- 
votione, 

(5)  Id  est  JordaDum,  io  archiepiscopum  contra 
Grossulauum  elecium. 

(6)  AfflueDiia  Dcmpe  raiioDum,  quasipse  produ- 
cturus  fuisset. 

Q  A.  2,  t6  dicto  DOD  habet. 

Cap.  XXXI.—  (DPraesb.  iit.  S.  ChrysogODi  a 
Paschali  II,  creaio,  ui  referi  Oldouius. 

(2)De  hac  legaiiooe  JoaoDis  Cremeosis  oec  01- 
doious,  oec  Barooius  oec  alius  quispiam  aliquid 
edidere  ;  ex  oostro  iameo  auciore  coosiai  huc  mis- 
sum,  ui  coDira  Heoricum  imp.  aoaihemapublice  io- 
dicereiur :  ooDoisi  eoim  apostolica  aucioriiate  id 
praecipere  poierat. 

(3)  Uioc  paiei  rediisse  Jordaoum  io  haoc  urbem 
eodem  aono  1116.  alque  excommuoicatiooem  io 
Heoricum  ab  ipso  prolatam  esse  ioira  illud  iempus, 

SuodaPaschateResurreciiooisDomioicae  ad  ieriiam 
ciobris  Domioicam  ioterfluii,  juxtasuperius  dicia 
dehac  S.  Theclae  meiropoliiaDa  ecclesia  io  adoot. 
ad  cap.  28. 

(4)  Causa  hujus  excommuoicatioois  ooo  alia  esse 
debuii,  quam  ({uee  exposiia  fuit  io  supradicio  Laie- 
raoeosi  coocilio  a  CoDooe  card.  episc.  PraBoesiioo, 
ob  videlicet  capium  iodigoeque  iraciaium  summum 
pooiificem^  traciosque  io  viocula  ac  exspoliaios  car- 
dioales.  ei  oobiles  Romaoos  aooo  1111,  propier  quas 
alibi  pluries  Heoricus  aoaihemaie  perculsus  fuerai, 
ui  Cooradus  abbas  Urspergeosis  ad  hunc  aoo.  nar- 
rai. 

(5)  Phrasis  auciori  oosiro  familiaris^  adhibiia  pro 
vigente. 

(6)  Feralem  huoc  lialiae  urbibus  ierrae  motum  con- 
tigisse  anoo  1117scribii  Rogerius  de  Hoveden  scri- 
ptor  Anglicus  eequalis,  qui  etiam  tradit,  40  dierum 


A     diolani,  et  emcilium  pronMeiale  eelehrat,  a  fi 
hiitoricum  conquerentem  expuUt, 

Henrioum  imperatorem,inquoqnodammodosp( 
rabam,  ipse  Jordanus,  si  fas  est  dicere,  una  n! 
clero  et  populo  suo,  JoanneCremense  cardinaliE- 
maoo  (I)  prsecipiente  (2)  in  pulpitoSanctaBTeglff^ 
Mediol.  excommunicaTit(4).  Magisvero  terraemot  { 
qui  Yigilante  (5)  ista  excommunicatione  regDc 
Longobardorum  penitus  commovit  et  quassaTif- 
me  nimirum  vigilare  fecit.  In  eo  quippe  (emp(? 
gentes,qus  viderantmagnasruinaspereiTitates.' 
queelibei  loca  prssertim  per  Ecclesias  proferebe 
guttas  sanguinis  ad  modum  pluviee  de  caelo  desce:- 
disse,  monstruosos  partus  et  alia  malta  prodigi&i: 
aere,  in  aquis,  in  montibus,  planitiis  sUTisque  i> 
B  disse.  et  subterranea  tonitrua  aodisse  (7),  et  iok 
divina  Tisiiatione  et  hi  qui  videbantur  esse  s&ee 
dotes,  ignorabant  quo  fugerent.  Longobardoni 
autem  civitates,  et  earum  pontifices  audita  kp- 
tione  Jordani  archiepiscopi,  et  consulam  ejnsd» 
urbis  in  statuta  die  convenerunt  (8)   Mediolaoa 

spaiio  durasse  eoque  adeo  concussam  Loogobe 
diam,  ut  plurima  domorum  sedificia  corrueriot.  Ra 
quoque  subdit  ad  urbem  nostram  periinentem,  i' 

3ue  ideo  mioime  omiiieodam  :  ait  eoim  :  c  Viri  H^ 
iolaoi  pairicise  digoiiaiis  dum  de  republica  tractt:' 
ies  sub  uoa  residereoi  turri,  auribus  omoium  ^^ 
foris  iosoouii,  uoumex  illis  oomine  vocans,  etfesti- 
naioexirerogans  ;  quo  iardaoie  persona  qusdis 
apparuii,  quae  vocaium  virum,  ul  egrederetur,  pre« 
obtiouii.  ExeuDie  illo  iurris  repeoie  cecidit,  et  om- 
nes,  qui  ibidem  erant  casu  miserabili  oppretsit. » 
C  Diem  quo  primum  quassaritellus  ccepit  tam  lactooa 
ffidium  ruioa,  adooiavit  chroDOgrapnus  Hildenibei- 
meo,  apud  Pagium  oum.  12,  teriium  videlicet  men- 
sis  Jaouarii  anoi  prsadicii. 

(7)  Fusius  hsBc  describuniur  a  Sigon.  De  re|D. 
lial.  lib  X,  et  Conrado  Lycosiene  in  Chron.  prcwi- 
giorum  ad  huoc  aooum. 

(8)  Coocilium  hoc  Mediolaneose  institutom  faisae 
sub  finem  Februarii  anni  lliTceosuitPuncelliosii 
moo.  Bas.  Ambr.,  oum.  325,  eoductus  argameoU}. 
quod  Laodulphus  oosier  cap.  seq.  asserat,  postbix 
colloquium  et  iempus  ierreB  motus  non  ultra  df 
cem  meoses  et  dimidium  vixisse  Paschalem  II.  Vt- 
rum,  praeierquam  quod  falliiur  asserens  Pascbi- 
lem  mediomenseJanuario  obiisse,uiinetiam  adoot. 
ad  sequeos  cap.  osieodemus,  id  eiiam  adTCft 
debel,  epocham  obiius  Paschalis  affigi  a  Las: 
dulpho  Doo  coocilio  Mediolaoeosi,  sed  colloqu)? 
Areoghi,  ubi  remissiooem  peccaiorum,    iDdulsen^ 

D  Jordaous,  ui  osieoduoi  verba  ioiiio  capiti  seqoei^ 
posiia.  Citius  igiiur,  juxia  hic  oarrata  credideiis 
collectam  haoc  sjoodum,  circa  medium  DeiD^ 
Februarium  :  id  euim  erui  poiest  ex  verbis  p«^ 
iofrahicpositis  ;  inillonamgue  tempore  terrm  motm, 
quae  cerie  iodicaot  ioira  (40),  dierum  iDterrailQs 
hujusmodi  ierrse  concussionis  ab  Hovedeno  sopenf 
adnotatum,  haec  accidisse  :  oec  celerius  sti^^ 
poiesi,  si  aliqua  ioter  iodiciam  ei  celebratam  ^ 
aooo  sjoodum  istam,  mora  itioerum  conTOO^ 
suffraganeis  episcopis  coocedi  debet.  QuamTi^^ 
caDdide  verum  fateri  debeam,  valdc  arduuoi  ^^ 
prudeoiem  fidem  videiur,  credere,  tempore  fervess 
m  hac  urbc  ierrae  moius,  eoofluere  voluisse  ^ 
eamdem  proviociales  epcopisos,  accelebratam  ta£3 
solemoiiatesyoodum  memoraiam.  Quocirca  dod  i^ 
re  esset  auiumare,  ea,  quae  iaoquam  post  concili^c 
acta  inferius  oarraoiur,  cooiieisse  revcra  teinpc^ 
terrsB  moius,  sed  ea  Laodurphum  nostrom  ^ 
prfleposierecongessisscutosienderet  male  ntteds:^ 


505 


BISTORIA  MEDIOLANENSIS. 


1506 


I  prato  Sancto  (9),  quod  dicitur  Brolium,  ubi  A 
rchiepiscopiis  et  coss.  duo  theatra  coDstitue- 
iint.  In  unoarchiepiscopas  cum  episcopis,et  abba- 
bus,  et  ecclesiarum  prseiatis  stetit,  et  sedit  ;  in 
itero  coss.  cum  juris,  legum  et  morum  peritis 
tque  in  circuitu  eorum  affuit  innumera  multitudo 
lericorum  et  laicorum,  mulierum  quoque,  et  vir- 
irxum  exspectantium  sepelitionem  vitiorum,  et 
uscitationem  virtutum.  Veruntamen  presbyter 
^lricus  de  Sancto  Martino,  qui  pro  domino  suo 
rrossulano  adhucinRoma  viventecrucem  ferebat, 
lec  ego  qui  pro  me,  meoque  magistro.  scilicet 
^resbytero  Liprandojam  Pontidii  sepulto  justitiam 
[uerebam^etcrucem  portabam,  ineioquio  illo  sive 
empore  audientiambabuimus,Jordano  prohibente 
Ltque  in  me  furente.  In  isto  namque  tempore 
errse  motus  Jordanus,ejusque  vice  dominus  Olricus 
ma  cum  quadam  turba  pravorum  Ohominum 
lescendit  ad  Arenchium  (10),  ubiplures  homines 
ne  absente  inveDit,  atque  ego,cum  essem  penitus 
lujus  concionis,  sive  Arenchii  ignarus.  Rolandus 
iblaticus  Lanfredi  coram  Jordano,  totaque  illa 
^ente  mentitusait:  Me  fore  peijurum  Jordani,quem 
Fordanus  mendacii  hujuscertissimusnon  correxit, 
led  conticuit.Yiacedominus  verotenore  me  exusa- 

semper  fuisse  erga  se  animum  Jordani  ;  concilium 
tamen  dilatum  fuisse,  quousque  depulso  timore 
prseteriti  iafortunii,  securius  agi  res  posset.  Hoc 
enim  posito  facilius  admitti  queunt,  qus  Puricellius 
adnotaverat,  videiicet  celebratum  vere  fuisse  conci- 
lium  decem  cum  dimidio  mensibus  aote  Paschalis 
mortem  :  sic  namque  in  6  Martii  diem  synodus 
incidisset,  ^uo  tempore  pax  animis  agitatis  redire 
poterat,  qmeta  jam  tellure  ab  Idibus  Februarii.  Ne  G 


B 


tamen  huic  opinioni,  a  me  prolatae,  indulgentior 
sim,  vetat  Landulphus  ipse,  qui  cap.  35,  narrat  in 
Terdonensi  palatio,  ab  episcopis  et  cardinalibus 
Cailistum  II,  comitantibus,  declaratam  fuisse  irritam 
sententiam  (juauidam. «  Quam  Jordanus  archiepisco- 
pus  cum  suis  consuiibus,  in  tempore  terrse  motus, 
de  suo  tbeatro  divuigaTerat,  »  Id  enim  procul  dubio 
ad  hoc  concilium  reterri  videtur. 

(9)  Quinam  esset  hic  locus,  Pratum  sanctum, 
appellatus,  nullum  in  autiquis  urbis  nostrse  monu- 
mentis  vestigium  inveni.  Fortasse  in  archetypo 
littera  tantum  initialis  S.  legebatur,  quam  Amanuen- 
sis  pro  Sancto  exarandam  putavit,  cum  tamen  scribi 
deberet  seilicet,  quemadmodum  in  altero  ex  mss. 
Bibiioth.  Ambr.  expresse  iegitur.  Certe  Landulphus 
cum  de  altera  synodo  a  Grossulano  celebrata  in 
hoc  eodem  Prato  sermonem  habuit,  cap.  9, 
Sancti  vocem  minime  adjecit  :  vide  quae  ibidem 
retulimus. 

(')  A.  2,  paucorum. 

(iO)  Describit  hoc  GaWaneus  Flamma  in  Chron. 
Maj.,  cap.  43,  his  verbis  :  Inter  ecclesiam  majo- 
rem  et  ecclesiam  S.  Theclae  fuitquoddam  ndificium 
dictum  ArenOf  nunc  dicitur  Arengum,  et  erat 
rotundum  et  magnum,  cujus  muri  erant  alti,  nigro 
et  Alba  marmore  vestiti,  et  erat  locus  atrocitatis 
magis,  quam  consolationis,  qaia  rei  ibi  punieban- 
tur.  >  etc.  De  hoc  arengo  meminit  Tristanus  Cal- 
chus  ad  ann.  1162,  et  Puricellius  plura  disserit  in 
Mon.  bas.  Ambr.,  num.  444. 

{{{)  In  cataiogo  archiep.  Mediol.  ms.  in  Bibl- 
Ambr.,  quein  cooscripsit  presb.  Antonius  Confano- 
Derius  anno  140^,  ubi  de  Alamanno.  seu  Adelmanno 
archiepitcopo  nostro  flt  meniio,  nac   legantur  : 


vit,Iicet  illumRoIandumessementitum  approbatis- 
sime  novit.  At  ego  longe  magis  sollicitus,  altera 
die  veniinIocum,quidicitur  Brolium  archiepiscopi 
(il),ibique  cum  tenerem crucem  (I2),et  pignus(13), 
in  manibus  meis,  et  projustitiamihi  conservanda 
quaererem  audientiam  ai>  ipso  Jordano,  et  cuncto 
populo,  ibi  timore  ruinae  materiarum  congregato 
(14),  ut  missam  et  predicationem  audiret,  idem 
Jordanus  in  meabusive  clamavit:  Landulphe^homo 
diaboli,  tace.  Sedetcumvidissempopulum  et  gen- 
tem  fere  totam  intendereadvocem  meam,  prosiluit 
de  cathedra  cum  furore  dicens  :  Siillumaudieritis 
me  non  audietis.  Tunc  furentis  turba  popuii  oblita 
sui  jurati  juris  (15),  vociferavit  mihi :  ToUe  te  hinc, 
toUe.  Ab  eis  itaque  recessi.  Sed  hi,qui  ibi,etalibi 
pacem,  et  remissionis  peccatorum  (16)  tam  in  isto 
pontifice  quam  a  suffraganeis  ejus,  consulibus 
ejus  susceperunt,  nondiu  misericordes  aut  pacifici 
habiti  sunt. 

CAPUT  XXXII 

Moriuo  Paschali  imperator  Burdinumin  antipapam 

eligi  fecit^  quem  Gregorium  nominavU. 

Paschalis   papa,  ad  quem  religio  et  remissio 

peccatorum  tunc  spectabat,  post  hoc  colloquium 

tempus  terrae  motus  non  ultra  decem  menses,  et 

«  Extra  civitatem  erat  Brolium,  ubi  nunc  feria  6 
fiunt  nnndinae,  quod  appellabatur  Brolium  archiepi- 
scopale,  ubi  statutis  horis  diei  aliquas  pias  causas 
audiebat.  »  Fortasse  conditum  erat  hoc  Brolium 
archiepiscopi  ea  in  area,  quae  etiam  in  praesens  nun- 
dinis  priEcipue  equorum  quolibet  Sabbato  inservit, 
jacetque  ante  Ticinensem  portam  in  amplam  pro- 
tensa  planitiem. 
(12)  Is  enim  Italorum  mos  erat,  ut  habentes  qne- 


relascrucem  manibus  prseferrent,  teste  t(adevico 
in  continuat.  Ottonis  Fnsingen.  iib.  n,  cap.  v,  de 
quo  fuse  Osins  in  notis  ad  Morenae  historiam, 
num.  64,  atque  ad  hunc  morem  revocanda  sunt  quae 
de  cruce  perlata  vel  a  se  vel  ab  aliis  in  hac  historia 
pluribi  narrat  Landulphus* 

(13)  Nempe  vadium,  seu  fide  jussionem  :  ea  enim 
formula  olim  in  judiciis  obtinebat,  ut  de  prosequenda 
appellatione  pignus  daretur.  Hujus  rei  exemplum 
reperies  in  Annal.  Roferi  de  Hoveden.  part.  poster. 
pag.  mifai  693.  Plura  lege  in  Glossar.  Ducangii  v. 
Vadium,  Antiquis  erat  vadari.  vel  vadimonium  siste- 
re,  promittere  eoncipere,  ei  ooedire,  ut  in  Brissonio 
De  verb.  signif. 

(14)  Hinc  quoque  dignosci  potest,  acta  h»c  fuisse, 
vigente  adhuc  terrae  motu. 

(45)  Libertatis  videiicet  publica  auctoritate  fir- 
matae,   quia  cuique  licebat  eo  in  ioco  jus  suum 
D  proferre. 

(16)  Intellige  quo  adpamam,  quee  indulgentiarum 
munus  est^  nec  plenana  dabatur,  cum  permagna 
tum  foret  episcoporum  parcitas  in  iis  dispensandis 
ttt  docet  Thomassinus  De  vet.  etnov.  Eccles.  discipl. 

§art.  i,  Iibr.  II,  cap.  15,  num.  3  et  seqq.  Gerte  in 
edicatione  ecclesiae  S.  Sepulchri  solemniter  pera- 
cta  anno  1100.  Anselmus  archiepiscopus  noster 
eamdem  visitantibus  tertiae  tantummodo  delicto- 
rum  parlis  remissionem  indulsit,  ut  in  docaraento 
penes  Puricellium  ad  annum  illum  relato  legitur. 
Gx  Urspergensi  vero  constat«  etiara  ab  ipso  Pascha- 
li  il,  summo  pontiOce  nonnisi  40  dierum  induigen- 
tiam  concessam  fuisse  anno  1116  visitantibus,  ac 
venerantibus  limina  apostolorum. 


180^ 


LANDULPfll  JUKIORIS 


l^ 


dimidium  vixit  (1).  In  tempore  cujus  mortisimpe-  A 
rator,audita  legatione  Romanorum  (2),  aTaurinen- 
siumpartibu8(3),Romam  adire  festiaavit  (4).  Ex 
qua  urbe  simul  cum  Romanis  quarto  oonas  Martii 
misit  Gagetas  (o)  iegatos  iegandoJoanni  Gagetano 
electo  in  papam,  cardinalibus  quoque  et  episcopis 
qui  cum  ipso  erant  Gageiis,  uti  Romam  redirent 
et  in  ecclesia  B.  Petri  hoc  quod  facieudum  erat  de 
papa  substituendo  una  cum  istis  juste  et  cathoiice 
facerent  (6).Sed  septimo  idus  ejusdem  Martii  in 
ecclesia  B.  Petri  prsBscDte  imperatore  Heinrico»et 
populo  Romano  cleroque  astante,  in  aliquo  illud 
responsum  quod  legati  imperatoris  Romanorum  vei 
cum  eligentibus  a  prip.nominato  electo  audierunt 
susceperunt  quodammodo  relatum  est,  videlicet 
quodinproximoSeptembri  ipsecum  cardinalibus  ^ 
et  episcopis  provinciarumMediolanivei  GremonsB 
esset  <1>,  et  tunc  Romani,  et  imperator  quid  agen- 
dum  sit  dese  in  papam  electo,  vel  alium  substi- 
tuendo  perdoctrinam  cardinaliumet  episcoporum 
sufficienter  cognoscerent.  Romani  vero  non  intelli- 

Cap.  XXXJI.  —  (1)  Obitus  Paschalis  incidit  in 
diem  21  Januarii  anoi  1118,  ut  Petrus  Diaconus, 
Chronographus  Malleacen.  et  Pandulphus  Pisanus 
testantur;  quamvishic  postremus  in  Vita  ejusdem 
Paschaiis  ponat  xv  Kal.  Februarii,  errore  fcr- 
tasse  Amanuensis,  cum  scribendum  esset  iii  Ka- 
lendas,  ut  ex  ipsomet  Faudulpho  eruitur,  qui  post 
tres  vacantis  sedis  dies  eiectionem  successoris  die 
25  Februarii  contigisse  asserit. 

(2)  Qua  vide  iicet  monebatur  de  festinata  electione 
in  summum  pontificem  Joannis  Cajetani  S.  R.  E. 
cardinalis  sub  nomine  Gelasii  II.  Uujus  pontifi-  q 
cis  Vita  a  Paudulpho  Pisano  familian  conscripta 
cum  prolixis  commentariis  Constantini  Cajetani  data 
est  tomo  111  coliecUonis. 

(3)  Non  a  Taurinensi,  sed  a  Padmno  agro  pro- 
fectum  fuisse  Uenricum,  ut  Romam  se  conferret, 
scribit  abbas  Uspergensis  ad  hunc  ann.  1118,  idem- 
que  tradant  Gobelious  Persona  aetate  vi,  cap.  58, 
ac  Sigonius  De  regn.  Itai.  Quid  si  forte  Landulphus 
scripserit  a  Tarvisiensium  partibiu,  ejusque  loco 
Amanuensis,  male  intellecto  verbo  iilo,  reposuerit 
Taurinensium  f  Si  genuina  esset  lectio,  quam  affert 
Pagius  junior  in  Oregorio  Antipapa  num.  57  ubi 
verba  Urspergensis  abbatis  adducens,  loco  dum 
Paduanis  regionibus  immorareturt  legit  Padanis  re- 
gionibus,  conciliari  possent,  quae  de  discessu  Uenrici 
a  Taurinensium  parttbus  Romam  versus  tradit  Lan- 
dulpbus  noster.  Attamen^  cum  in  Chronicis  Ursper- 
gensis  abbatis  a  me  inspectis  clare  legatur  Paduanis 
regionibus,  nec  aliudejusdemexempiarviderim,  rcm  |^ 
indecisam  relinquo,  quam  nonnisi  ex  diplomatibuSy  ^ 
si  quee  emerserint,  elucidari  posse  existimave- 
rim. 

(4)  Diem  ingressus  Henrici  imp.  in  Urbem  adno- 
tavit  Faico  in  Chron.  nempe  secundam  Martii  in- 
gredientem  :  noctis  enim  siicntio,  et  instructis  insi- 
diis  Romam  intraverat. 

(5)  Id  est  Cajetam  Gelasii  II  patriam.  Causam 
profecUonis  narrat  prsedictus  Falco  .  «  Apostolicus 
itaque  regis  ipsius  adventum  sic  iatenter  depreben- 
dens,  reminiscens  qualiterrex  ipse  dominum  papam 
Paschalem  ejus  prttidecessoren),etcardinaIes  fraude 
et  dolo  cepisset,  absque  mora  cardinaiibus  co-n 
vocatis  fluvium  Tiberis  ingressus  est,  deinde 
prosperis  venUs  mare  sulcantes  pervenerunt 
Caienum  (verius  Ctnjetam),  ut  notat  eUam  Pa- 
gius,» 


gentes  hancresponsionemfore  sufficientem  etlei 
bus,  et  canonibus,  atque  suis  peUtionibus  coDr 
Dientem,commoUciamaverunt ;  Nunquid  honore 
Romee  volunt  ilii  transfere  CremonaB  ?  Absit  1  So: 
ut  ubique  valeamusa8tutiaseorumopprimere,qL 
nobis  exierunt,  et  Cajetas  fugerunt.  secundu 
auctoritatem  legum  et  canonum  eligamus  not^ 
papam  prudentem,  et  bonum  juxa  ista,v«l  cons 
milem  formam  verborumr  Romanorum,  Magistej 
Guarnerius  de  Bononia  (8),  et  piures  legispeni 
popuium  Romanumad  eligendum  papamcoaveu 
(9),  et  quidam  expeditus  lector  in  pulpito  S.  Petn 
per  proxilam  lectionem  decreta  pontiiicam  d^ 
substituendo  papa  explicavit.  Quibus  periectis  et 
expiicatis^totus  populuseligit  in  papamdS)  queoi 
dam  episcopum  Hispani»  (11),  qui  ibi  aderat  cua 
imperatore.  Quem  eiectum  imperator  duxit  :: 
puipitum,  ubi  ipse  electus  interrogantibus  de  && 
nomine  dixit  :Meum  nomen  est  Burdinus  (12) ;  se 
quando  papa  Urbanus  ordina  vit  me  epicopum  aooL 
navit  me  Mauritium  (13).  Tunc  quidam  de  indut^ 

(6)  Diversimode  legatione m  hanc  refert  idem  Fi* 
co ;  in((^uit  enim,  delegasse  Henricum  ad  Geiasic: 
II  nuntios,  ut  in  Urbem  reverteretur,  quoaiam  l 
ejus  consecrationem  libentissime  interesse,  et  ca' 
roborare  desideraret^  sed  animadversa  imperators 
nequitia  a  summo  pontifice  increpatos  fuisse  legatot 
ac  re  infecta  dimissos. 

(7)  Haec  eadem  narrat.  Gelasius  ipse  in  epistoii 
ad  Gallos,  quee  in  tom.  X  Concil.  Labbei  pag.  HIT, 
legitur.  Controversiam  tamen  ibidem  decidendair 
eam  esse  dicit  Geiasius,  quae  inter  Ecciesiam  e*. 
re^um  vertebat,  non  quaa  hic  subjungitur  de  ek^ 
ctionefacta  aut  substitutionefacieuda  sumnii  pooti* 
ficis.  Item  non  in  proximo  Septembri  se  adfuturai: 
Mediolani^  vei  Cremonae  ait,  sed  in  proxima  B.  Laa 
festivitate,  quse  die  18  Octobris  celebratur. 

(8)  Hunc  memorat  Otho  Morena  in  Hist.  re: 
Lauden.  adann.  1158,  eumqueaitfuisse  magistros 
quatuor  insignium  iegis  doctorum,  quos   ad  colic- 

?uium  cum  Itaii»  principibus  in  Ronchaliis  initius 
ridericus  ^nobarbus  acciverat,  sul>ditque  Disti- 
chon,  auod  in  extremis  iaborans  confecit,  coni  t 
discipulis  suis  interrogaretur,  quem  ex  qustaff 
illis  doctoribus  snccessorem  sibi  in  cathedra  dn 
gnaret. 
{9)  Id  est  congregavit, 

(10)  Quo  die  peracta  fuerit  nefaria  hsDC  electir 
docet  ipsemet  Gelasius  in  epist.  suprad.  In  qua  scribk 
fuisse  diem  44  a  sua  electione,  nempe  nonum,  ve 
decimum  Martii.  Consonat  auctor  noster,  qui  ad  u 
Idus  ejusdem  mensis  feraie  hoc  schisma  conflataa 
tradit. 

(11)  Puerat  primo  hic  pseudopontifex  episcopa 
Conimbricensis,  inde  vero  defuncto  S.  Uerari' 
Bracharensi  archiepiscopo,  in  iliius  sedem  succe' 
serat  anno  1110.  Pallium  a  se  eidem  datum  (cu& 
videlicet  sub  Paschaii  il,  diaconi  cardinalis  ( 
cancellarii  munus  obiret),  testatur  ipse  Gelasiiu  L 
in  epist.  sup.  relata. 

(12)  Varia  de  hoc  nomine  inter  scriptores  a^ 
tantur,  ut  tradit  Baluzius  ejus  Vita  tom.  III  luiscr: 
inserta,  qui  tamen  Koderico  a  Chuna  m  UisL  ecci» 
archiep.  Bracharen.  adhaeret,  ut  credat,  gentiiiu 
hoc  ipsius  cognomentum  fuisse. 

(13)  An  primo  inditum  iili  foret  hoc  noai« 
a  summo  pontifice,  an  vero  proprium  ipst^i 
esset,  definiri  hino  facile  nequit*  Mauiitiiui 
Burdunum  appellatum  simul  fuisse   tradunt  ififl 


80d 


mSTORIA  MEDIOLANENSIS. 


i5i0 


abitu  ecolesiaslico  de  piilpito  ad  populum  tertio 
Lamavit  :  Vultis  domiauin  Mauritium  in  papam  ? 
!ui  tertio  respoadentes  et  clamantes,  dixerunt : 
blumus.TuQC  ipse  cum  caoteris  astantibus  ciericis 
perto  libro  super  huacelectum,et  mantocooper* 
xm  sublimi  voce  clamavit,  dicens  :  Et  nos  lauda- 
1U8,  et  coniirmamus  dominum  Gregorium.  Facta 
^itur  electione  ista  ad  huuc  modum,  imperator 
unc  papam  suum  Gregorium  (i4)  permovit ;  et 
er  castrdm  Sancti  Angeli  in  palatium  Laterani 
erduxit.  In  quo  iste  pontifex,  si  fas  est  dicere, 
athedram  sedit  et  prandium  sumpsit,  et  perno- 
tavit.Altera  verodie  nuUomedianteidem  papaeum- 
emimperatorem  adipsum  palatium  su.scepit,atque 
uni  ipso  ad eccJesiam  sancti  Petri  rediit,  ante  cuj us 
t  super  cujus  altare  de  clero  coram  imperatore,  et 
luribus  Homaais  iu  eademdie  ad  ordines  promo- 
ity  et  missam  cantavit,  ibique  per  quot  dies  et 
lenses  habitavit  (15),  et  fideiitatem  suscepit,atque 
plendide  de  lege  Dei,  et  ecclesiasticis  consuetudi- 
ibuspraedicavitabsque  ullorancore,pacem  regoo, 
t  sibi,etsuum  papam  Gaietano  Joanni  papaeiecto 

nes  scriptores  apud  Baluz.  loc.  cit.  Portasse,  cum 
i  prius  Burdinum  taotummodo  passim  diceret, 
ummus  poDtifex,  pro  more  episcoporum  nullam 
imiliffi  menlionem  suis  in  litulis  gerentium,  ipsum 
X  baptismi  nomine  Mauritium  nuncupavit. 
(i4>  iNempe  Vlll  liujus  nominis. 

(15)  Usque  ad  secundum  Junii  ejusdem  anni  1118 
iurdmum  sub  Gregorii  Vlll  nomine  Homse  mansisse 
ertum  ex  est  Felr.  Diac.  lib.  iv,  cap.  64,  qui  eo 
ie,  Penlecostis  solemnitati  tum  sacro,  Uenricum 
xiperatorem  iterum  coronatum  ab  ipso  fuisse  te- 
tatur. 

(16)  Seu  per  eontemptum  derisU, 

(17)  Statim  a  coronatione  in  Uguriam  rcdiisse 
[enricum,  tradit  Petrus  Diac.  loc.  cit.  Continuator 
ero  Chronici  Sigeberti  heec  insuper  addlt  ad  bunc 
nn.lilS  :  a  Henricus  imperator  ab  italia  In  Lotba- 
iogiam  repatriat,  etsecundum  illud  :  Qui  a  multis 
irruturf  neceue  est  ut  multos  timeat,  coniuratos  in 
e  regni  principes  modo  minis,  modo  bJanditiis, 
ciodo  vi,  modo  salisfaciione  ad  pacem  invitat.  » 

(18)  Aitera  lectio  ms  bibl.  Amb.  babet  seeurum 
uxitf  incongrue  tamen  :  Uenrico  enim  discedente, 
loo  iliico  Sutrium  peliisse  Burdinom,  scd  Homae 
dhuc  moratum  fuisse  ex  PanduJpho  in  Gelasii  vita 
iscimus,  quide  Henrico  loquens,  ait:  «  Eadem  via, 
ua  venerat,  in  Alamanniam  rediit,  tdolosuo  in  urbe 
elicto, 

Cap.  XXXIH.—  (i)  Legendum  papa,  pro  ut  in 
Itero  ex  mss.  bibl.  Amb.  congrue  scriptum  repe- 
itur. 

(i)  Eodem  circiter  die,  quo  superius  diximus  ac- 
lamatum  HomsB  pseudopontificem  Burdinum,  con- 
ecratus  est  Caiet«  legitimus  pontifex  summos  Ge- 
SLsius.  Cum  enim  taotum  diacoous  foret  eo  tempore, 
luo  ad  supremam  sedem  promotus    fuit,   et   teste 

alcooe  Beoeveotaoo  loc.  cit.  ooooisi  jejuoii  tem- 
•ore,  id  est  io  iv.  Temporibus  sacri  ordioes  coo- 
erreotur,  ooo  potuit,  oisi  oooa  die  Martii,  io  quam 
000  lt<48  iocidit  Sabbatum  iv  Temporum  vuroa- 
um,  presbjter  ordiuari,  dieque  10  Homaous  poo- 
itex  coosecrari  ;  quocircaemoodaodum  Paodulpbi 
sxlum  uiale  ab  Amaoueosi  descriptum,  ubi  legilur 
'elasius  infra  KaL  Martii  in  papam  con*ecratur  ad* 
ertit  Pagius  ad  aoo.  1118,  oum.  6. 

(3)  Uoo  taotum  meose,  et  paucis  diebus  Romffi 
Bdisse  Geiaaium  II,  com  primo  ad  catbedram  S.  Pe- 
ri  ascendit,  ex  superius  dictis  patet :  creatas  si- 


A  exclamavit  (16),  donec  imperator  iterum  ad  Ger- 
maniam  redieos,  (17)  ipsum  Gregorium  suum  pa- 
pam  in  Sutrioa  civitate,  quasi  securum  fecit  (18). 

CAPUTXXXm. 
Geldsius  papa  GaieiCB  consecratus  Januam^  et  Pisas 
fugit,tandemin  Franciam,ubi  moritur 
To  temporibus  autem  istis,  in  quibus,bic  Grego- 
rius  de  clero  quemdam  aote  aitari  saocti  Petri  ad 
ordioes  promovit,  Gaietaous  in  papa  electus,  et 
presbjter,  etpropterea(i)  apud  Gaietam  soiemoi- 
ter  est  consecratus,  (2)  Gelasius  papa  secuodus 
est  vocatus.  qui  etiam  per  plures  dies  et  menses  (3) 
cathedram  apostolicam  io  Lateraoo  sedit,ipsumque 
palatium  cum  cardinalibus  et  episcopis  habitavit. 
Deiodeipse  cum  oavigio  Pisas,  Januam,  pluresque 

n  civitates,  et  loca  super  mare  posita  quflesivit  (4). 
£adem  oavi  ejus  aftixa  S.  yEgidio  (5)  regoum  Fran- 
ciflB  intravit,  et  cum  beoigne  fore  recepius  a  prio- 
cipibus  illius  regni  (6),  de  mundo  migravit  Du- 
niaci  (7).  Cui  Viennensisilleepiscopus  successit(8) 
de  regia  Stirpe  genitus  (9)  et  sjoodum,  quam  ipse 
papa  Gelasius  convocaverat  iste  archiepiscopusre- 

quidem  summus  pootifex  25  Jaouarii,  die  secunda 
Martii  Urbe  abscedere  coactus  est,  metu  Heorici 
jam  ad  porticum  S.  Petri  coocubia  oocte  lateoter 
properaotis.  Burdioo  vero  atque  Heorico  post  Peo- 
tecostis  festum  Roma  digressis,  io  Urbem  rediit 
Gelasius,  peregrioi  tameo  potius  quam  domioi  spe- 
cie,  ut  loquitur  illius  itioeris  comes  Paodulpbus ; 
sed  pauco  etiam  tuoc  tempore  morari  potuit  ibidem 
oplimus  pootifex,  Ueorici  fautoribus  deouoioipsum 
per  arma  iosurgcotibus,  adeo  ut  Kaleodis  Septem- 
p  bris  vix  elapsis,  Pisas  solvere,  atque  io  Gallias  mi- 
^  grare  selegerit,  ut  ex  Falcooe  jam  memorato  te- 
statum  hsLbemus. 

(4)  Gloriosa  ubique  pietatis,  ac  muoeris  sui  poo- 
tificii  mooumeota  reliquit  Gelasius,  quae  bic  receo- 
sere  ooo  vacat,  sicuti  oec  loca  mari  circumflua  ab 
ipso  io  itioere  peragrata,  ausB  ab  auctore  oostro 
iooouotur,  cum  hsec  io  PaoduJpbo  superioribus  to- 
mis  edito,  et  io  utroqoe  Pagio  legi  commode  pos- 
siot. 

(5)  Attigisse  portum  S.  iE^idii  cum  sua  oavi  Ge- 
lasium  scribil  Faodulpbus  citatus.  Cum  tameo  fa- 
oum  S.  y£gidii,io  Occitaoa  proviocia  positum,  uoa 
leuca  a  Hhodaoo  fluvio  distet.  appulisse  ad  Rboda- 
Dum  Pagius  asserit  ubi  supra  oum.   I4. 

^(>)  Id  tradit  etiam  Faico  loqueos  de  Gelasii  io 
GalJias  accessu  his  verbis  :  c  Cootiouo  archiepiscopi 
omoes,  et  episcopi,  proceresque  alii,  gaudio  cum 
ioefrabili,  et  booore  immeoso  eum  susceperuot.  » 
|.  (7)  Legeodum  Clunincit  quo  se  perferri,  cum  Ma- 
"  tiscooe  gravissima  aegritudme  laboraret,  iostaotis- 
sime  praecepit,  ut  Hugo  mooachus  Ciuoiaceo.  apud 
Pag.  ad  aoo.  1119,  oum.  3  testatur  ibique  extre- 
mum  vitsB  sua)  diem  imposuit,  pleuritico  morbo 
coosumptus,  die  29  Jaouarii  aooi  1119. 

(8)  Guido  Vieooeosis  arcbiepiscopus  post  duorum 
dierum  ioterpootificium,  Kal.  videlicet  Februarii, 
ut  cootra  Ordericum  et  Papeprochium  statuit  Pa* 
gius  loc.  cit.  oum.  5,  Gelasio  successit  sub  oomioe 
CaJisti  n. 

(9)  Patrem  haboit  Willelmum  Burguodiae  comi- 
tem,  sororem  vero  oomioe  GilJam,  quse  Humberto 
11  comiti  Mauriaoeosi,  seu  Sabaudise  oupta  AdeJai- 
dem  pe^erit  Ludovico  VI  Fraocorum  regiaooo  1115 
io  matrimooium  collocatam,  ut  Pagius  loc.suprad. 
testatur.  Coosaoguioilatis  lioeam  a  regibus  AlamaQ<< 
nisB,  Fraocifld  atque  AogUtt  duxisse  scribit  Pandul<% 
phusinejusVita, 


iSii 


LANDULPm  JUNlORtS 


IM 


mis  celebravit(iO).  Sed  priuscum  imperatore  col- 
loquium  (1i)  habere  dlsposuit.  De  concilio  autem 
isto,  sive  colloquio  piura  scribere,  digitum  mese 
sexagenarisB  setatis  (i2)  oon  coastringo. 

CAPUT  XXXIV. 
Bellum  inter  mediolanenses,  e  Cumanos  oritur  in 
quocivttasCumana  destruitur. 

Sed  ad  praeaotaadaminquietudiDem  Langobardo 
rum,meamque  molestiam  redeo.  Quoniam  quidem 
ubi  imperator  a  Roma  exivi  (1),  et  se  a  praediclo 
papa  Gregorio  sive  Burdino  proloDgavit,mox  mauus 
Guidoais  Gumaai  episcopi,  ejusque  militum,  et  ci- 
vium  violeater  appreheaditLaadulphum  Carcaaea- 
sem  MediolaaeasisEcciesise  clericum  ordiaarium 
et  mioistrum  (2),  atquo  in  ipsa  appreheosioae  ia- 
terfecit  Ottoaem  ipsius  Laadulphi  aepotem  (3),  et 
urbis  Mediolaai  egregium  capitaaeum.Hiac  Jorda- 
Dus  poatifex  Mediolaaen,  coacioaem  militum,  et 
civium  clamaatium  in  Cumaaos  (4)  iatravit.  Ibique 
conaumeraadoetlameataadoquampluramaIa,quaB 
Cumaai  feceraat  ia  rebus,  et  omaibus  archiepi- 
scopatus  Mediolaaea.  ipsam  turbam  coacioais  ad 
faciendam  viadictam  iaflammavit.  Eodem  quoque 
tempore  idem  poatifex  Jordaaus  obseratis  januis 
eccleslarium  suo  populo  aegavit  iatroitum  (o),aisi8 
materiali  gladio  viadicaret  malitiam  Gumaaorum. 

(iO)  Indictum,  fuisse  a  Gelasio  II  concilium  ia 
media  Quadragesima  Remis  celebrandum  tradit 
Eadmerus  coaevus  scriptor  apud  Pagium  ibid.,  num. 
2.  Votum  Gelasii  absolvit  Callixtus  II,  a  quo  vige- 
sima  Octobris  die  anni  1119  celebratum  Remis  ruit 
conciliuni  a  Labbeo  tom.  X  relatum. 

(il)  Series  hujus  colloquii  vere  statuti,  sed  mi- 
nime  initi  ob  malam  Uenrici  fidem,  disserte  descri- 
bitur  in  Hessonis  scholasticicommentariolodeActis 
hujus  concilii  Remensis,  inserto  in  Concil.  Labbei, 
tom.  X,  col.  872. 

(12)  Uinc  annus,  quod  Landulphus  in  lucem  edi- 
tus  est  deduci  potest,  sexagesimus  enim  circiter 
saeculixi  esse  debuit,  si  calculus  annorum  ab  hujus 
concilii  celebrationedesumatur.Attamen  cum  primo 
higus  historise  capite  Landulphus  asserat,  se  tem- 
pore  Robaldijam  infulam  archie^iscopatus  Medio- 
lanensis  ferentis  scribere  incoepisse,  setas  illius 
nonnisi  ab  anno  1135,  quo  Robaldus  electus  est  ar- 
chiepiscopus,  aut  aliis  duobus,  in  quibus  historia 
hsec  desint,  computandaest  :  quocirca  dicendum, 
Landulphum  circa  annum  1077  enatum  fuisse. 

Cap.  XXXIV.  —  (1)  Post  diem  nempe  Junii  anni 
1119,  ut  superius  dictum  est. 

(2)  Id  est  diaconim,  Violentfle  autem  hujus  ap- 
prehensionis  ab  auctore  nostro  relatae  causa  fuit, 
quod  Landulphus  ab  Henrico  imp.  institutus  fuerat 
ejusdem  urbis  episcopus  contra  eumdem  Guidonem 
Gelasio  II  legitimo  pontiGci  adhflbrentem,  ut  in  de- 
cursu  hujus  cap.  Landulphus  noster  narrat. 

(5)  In  hoc  tumultu  non  tam  Ottonem,  ^uam  alte- 
rum  ex  ejusnepotibus  nomine  Bolanumf  imo  etiam 
Landulphum  ipsum  pseudoepiscopum,  dum  arma 
capiuntur,  interemptum  Tristanus  Calchus  lib.  vu, 
tiist.  patr.  et  Ughellus  in  episc.  Comen.  num.  48 
tradidere  ;  faiso  tamen.  Ex  nostro  enim  auctore 
constdt  Landulphum  proedictum  e  vinculis  paulo 
post  aMediolanensibus  ereptum,  ut  infra  narratur, 

(4]  Tristanus  Calchus  loc.  cit.  rem  narrat,  quffi 
Ifediolanensium  ir»  inComensessuccendendefaces 
lubdidit,  eaque  refertur  etiam  a  Benedicto  Jovio 


A  Demum  ad  sonitum  yocis,  et  jnssi  hujas  pontifi6 
Mediolaneasis  populus  coepit  facere  guerram  Ci: 
manis,  (6)  atque  ia  primo  exercitu,  qao  Medids 
aeases  castra  metati  suat  ia  Caaeto  {7),  civitat» 
ipsam  Cumaaam  occupaveruot,  ipsumque  Laa 
dulphum,  qui  iavestituram  Cumani  episoopato 
a  rege  (8),  et  ordiaatioaem  a  patriarcha  Aqi- 
leieasis(9)suometropoIitaao8usceperat,decaptioD 
liberaveruat.  Sed  Cumani  ilhco  restituU  Medidi 
nenses  expulerunt^  et  quos  iaveaeruat  jacentes  k 
fuga,  sive  ia  spoUis  oaeratos,  et  morte,  et  ia  on 
gladii  dimiseruat  (lO).Guilicioaem  yero  Bacardoiz 
et  Laaterium  Sicberi,  quemdam  qaoque  meum  De^ 
potem  et  plures  de  egregiis  militibus,  et  civibos 
Mediolaai  resisteatibus  ipsis  fugeatibas  occidermd 

Q  Marchioaes  vero  et  comites  Loagobardiae  in  bu 
tempestate  (11)  coaveaeruat  Mediolani,  ut  ibi  oo- 
ram  episcopissuffragaaeisetcomprovincialibosei- 
plicareat  imperatoris  iaaoeeatiam,  et  ipsum  impe- 
ratorem  perducereat  ia  archiepiscopi  et  episeo- 
rum  beaevoleatiam. Episcopi  itaque consedentesin 
palatio  Mediolaaeasi,uaa  cum  archiepiscopo  attents 
audieruntmarchioaesetcomites  fideliter  ioquenta 
de  domiao  suo,propter  quorum  verba  quamplum 
arbitratisuatimperatoremessealienum  ab  excom- 
muaicationis  culpa(i2).  Sed  dum  archiepiscopusei 
episcopi  coateatiose  adversus  marchiones  etcon^ 

hb.  1  Hist.  Novocom.,  videlicet  conjages  et  propiD- 
quos  interfectorum,  vestes  laceras  et  adhoc  sia- 
guine  infcctas  Mediolanum  detnlisse,  et  cum  lam- 
misi  ac  miserabili  ejulatu  Jordano  archiepiscopb, 
C  et  cuncto  populo  ostentasse,  rocfasseque,  ne  tam 
saeva,  ac  inhumana  crudelitas  inulta  relinqueretur 
Motos  inde  lacrjmis,  et  habitu  squalentium  cunctos 
ad  commiserationem,  tandemque  decretum  beUo 
prosequendam  injuriam  esse,  Alteram  tamen  cae- 
sam  Jordano  fuisse,  ut  ad  bellum  contra  Comeoses 
populum  suum  armaret,  affert  Landulphns  noster, 
nempe  mala,  quae  Comenses  in  rebus,  et  hominibcs 
Mediolanensis  sui  archiepiscopatus    perpetraverant, 

(5)  Id  est  interdicti  poenam  comminatus  est. 

(6)  Incoeptum  fuisse  hoc  bellum  contra  Comenses 
auno  1120  Sigonius  asseruit  De  regn.  Ital.  lib.  i, 
male  tamen,  ut  ex  nostro  auctore  perspicaumfiU 
illud  affligente  eidemanno,quo  Henricus  imp.  Rom 
discessit.  id  est  4118,  ut  iam  prflenotavimus. 

(7)  Ager  est  adiacens  duobus  insignibus  Ticb  O 
mensis  ditionis,  Gram^o  videlicet,  ac  Ltictito. 

(8)  Henrico  nempe  hujus  nominis  IV,  qoi  eamdem 
in  episcopatum  substituit  Hartuvico  ejusdem   urbis 

D  episcopo  ab  ipso  olim  instituto,  ac  defuncto  aoDo 
1093,  vel  1094,  ut  primus  Alojsius  Tattas  docet  in 
Annal.  Comen.  ad  ann.  1093,  num.  18  :  preter» 
vero  Landulphus  ab  Urbano  II  excommunicatas,tt- 
que  ab  episcopali  dignitate  detrusus  fuit  anno  1095. 
ut  idem  Tattus  ad  hunc  ann.  refert. 

(9)  Ulrico  scilicet,  quem  ultra  annum  1H8  Vitao 
produxisse,  additamenta  in  Ughelli  Ital.  sacr.  tom.V. 
edit.  Venet.,  num.  57  comprobant. 

(10)  Pugnam  hanc  diserte  Calchus  descdbit ; 
plura  in  Comensi  anonjmo  leges. 

(ll)Idesthocanno  1118. 

(12)  Henricus  in  piuribus  conciliis  excomm^ 
catus  fuerat,  et  in  ipsa  etiam  hac  nostra  ecci^ 
S.  Theclee,  ut  initio  cap.  3i  narrat  Landulphas.  ?> 
stremo  etiam  eum  cum  idolo  sno,  id  est  Burdifi<K 
anathemate  conflxerat  Gelasius  II,  cum  Capaa  b»- 
raretur^  teste  abbate  Urspergensi  ad  honc  ann. 


1513 


BlStORU  MEDtOLANENStS. 


i814 


tes,  duees  et  reges  (13)  disputarent,  milites  et  cives 
Hediolani  in  atrioecclesiaBjurabaDtfacereguerraDi 
Cumanis,  donec  vicum  et  coloniolam  (14)  destrue- 
reut,  civitatem  quoque  ipsam  dissiparent.  Huic 
autem  juramento  manusVidonis  (15)  episcopi  Cu- 
manorum  resistit  (16).  Sed  Arduinus  ejusdem  epis- 
copatus  advocator  (17)  consensit,  et  ut  ipsum  jura- 
mentum  compelleretur,  multum  studuiL  Verum- 
tamen  utrorumque,  scilicet  Vidonis  et  hujus  advo- 
cati  8tudium,recte,sive  non  recte,dicitur  fuisse  ini- 
quitatisseminarium.Inquoenimseminequisvivens 
vidittot  pessimaopera?In  hocseminecastramulta 
et  jucundissima,  et  oppidafortissimacumhabitan- 
tibu8,et  viilis  suis  utrobique,et8i  non  «^que  combusta 
8unt,  et  destructa.  Naves  quoque  multsB,  et  belli- 
cosfiB  cum  viris,  et  innumerabili  multitudine  homi- 
num  in  lacubus  submersae  jacent.lpsa  tandem  ci- 
vitas  suis  evacuata  cultoribus,lacrjmabiHbus  ocu- 
lis  suam  ruinam  quotidie  videt  (18),  vel  plures 
quoque  de  clero  et  popuio  totius  orbis  propter  di- 
versa  studia  (19)  Romani  pontiflcis,  et  ejusdem  ur- 
bis,  etecelesiffi  Patritii,  et  advocati,  sive  pie,  sive 
non  pie,  dicuntur  certare  ad  animarum  perditionem 
et  maximam  corporum  confusionem.  £go  autem 
memor  horum  malorum  diversas  suffero  perturba- 
tiones,Don  quia  schismasedeat  in  animo  meo,  sed 
quia  schismaticis  usurpantibus  res  meas  non  con- 
sentio.  De  ipsis  apud  pontifices,  sacerdotes,  milites 
cives,  consules,  et  reges  justitiam  quaosivi,  et 
quaero. 

CAPUT  XXXV. 
Hisloricus  ante  Calixtum  papam  Terdonm  et  Pla- 
centisB  de  Jordano  fmstra  conqueritur. 
Guerra  Cumanorum  et  Mediolanensiumdurante, 

(13)  Pagiusita  explicat,  id  est  jura  prcetensa  a 
regibus  Longobardix,  Certe  Italiee  reges  sese  in  iura 
ecclesiastica  plurimum  intrusisse,  ex  bistoriis  illius 
sevi  notum  est :  coDlra  haee  declamabat  archiepisco- 
pus  nostcr. 

(14)  Duo  ComeDsis  civitatis  suburbia,  quae  velut 
duo  brachia  lacum  ioflueotem  complectebantur. 

(15)  Nempe  illa  pars  popuii,  quse  Guidoni  Co- 
mensi  episcopo  adhserebat. 

(16)  Lege  restitit. 

(17)  Deceplus  est  Tattus  ad  aoD.  1124,  ab  hoc 
nomioe  existimans  esse  gentilitium  familiae,  quo- 
circa  eum  sub  num.  1 114  aperte  asseruit  ex  advoca- 
torum  famiJia  progenitum  :  quam  longe  tamen  boc 

a  vero  absit,  qui  modice  in  historia  versatus  sit,  D 
facile  deprehendet :  id  enim  offlcii  nomen  erat,  ut 
dilucide  ostendit  auctor  noster,  et  fuse  Du  Cangius 
explicat.  ubi  de  advocatis  ecclesim^m  disserit  in 
Glossar.,  tradens  eorum  munus  fuissejuraet  bona 
ecclesiarum  tueri,  atque  ideo  defensores  etiam  pas- 
sim  solitos  appellari. 

(18)  Bellura  hoc,  decennii  odiis  grave,  fervensque 
assidua  strage  utriusque  partis,  ac  ob  lacrymabi- 
lem  arciura  pagorura^ue  ruinam  feralis  memoriae, 
magna  ex  parte  descripsit  Corius  et  Calchus  lib.  vii 
Hist.  patr.  Integro '  tamen  poemate  complexus  est 
Anonjinus  Comensis  eo  terapore  vivens,  auod  bic 
proxirae  editura  eruditis  adnotationibus  illustravit 
vir  cl.  mihique  ingenii  amcenitate  ac  doctrinaa 
praestantia  surame  charus  P.  Josepli  Maria  Slampa; 
quocirca  bicdiutios  immorari  supervacaneum  cen- 
seo,  eidem  gloriam  elucidati  hujus  beUi  uitro  re- 

Patrql,  CLXWU* 


A  atque  eorum  pontificnm,  et  con8ulum,vidi  domi* 
num  papam  Calixtum,et  Jordanum  archiepiscopum 
cum  pluribus  ecclesiasticis,  et  saecularibus  viris 
illustribus  consedere  in  Terdonensi  palatio  (1),  in 
quorum  praesentia  quaerelae  mese  causam  protuli, 
scilicetde  D.  Jordano,  et  querendo  introduxi  inju- 
rias,  et  homicidium  (2),  quod  manus  ejusfecitin 
me,  praeter  litteras  quas  D.  papa  Gelasius  misi 
ilh  prome,  quarum  exemplum  hoc  est : 

«  G.  episcopus,  servus  servorum  Dei,  ven.  fralri 
JoRDANO  Medioianensi  archiepiscopo  salutem  et 
apostolicam  benedictionem. 

€  Frater  iste  Landulphusabecclesiasua  seque- 
ritur  exturbatum.  Quod  autem  ab  eo  queritur  (3) 
ut  titulationis  suae  certiflcationem  exhibeat  (*)  se- 

3  cundum  B.  Gregorium  ridiculum  demonstratur. 
Quod  enim  est,  juxta  ejusdem  beati  Gregori 
dicta  et  legum  statuta  probare  debet,  alioquin 
noD  est  huic  calumnia  hujusmodi  occasionibus 
impingenda  :  sed  nisi  alia  causa  impediat,  sua 
restituatur  ecclesin.  Datum  Gajets  Idibus  Mar^ 
tii  (4). 

Ipse  vero  Jordanus  oumnon  haberetunde  sesuam- 
que  turbam  ezcusaret,  et  ibi  corampapa  taceretin- 
terrogatus  ab  abrahampresbytero,etmagi8tro  suo 
capellano  ait :  Quid  debeo  ei  respondere  ?  lHe  non 
tenet  me  pro  episcopo.  Tunc  dominus  Lambertus 
Ostiensis  episcopus  (5),  et  domini  Calixti  prolo- 
cutor  (6)  quasi  papa  (7)  sua  manu  apprehendit  me 
stantem,  et  proferentem  :  Domine,  ad  hsec  debeo 
respondere,  et  ait  mihi  publice  :  Frater,depo8ui8ti 

^  querelam  tuam,et  tempus  Januarii  non  estaptum 
calcandi  uvas  in  torcnlari  (8) :  dominus  quippe 
archiepiscopus  occurrit  nobis  propter  eos,  qui  in- 


iinquens. 

(19)  Schisma  videlicet  Burdini  catholicam  con- 
volvens  Ecclesiam. 

Cip.  XXXV.  — (l)Anno  1120  Calixtus  II,  «  per- 
agratis  Provinciae  partibus,  et  Alpium  difflcultate 
transcensa,  »  ut  loquitur  card.  Aragonius  in  ejus 
Vita  tom.  III  edita,  «  Ad  S.  Ambrosium  (oppidum 
prope  Susam)  eura  jucunditatepervenit,  inde  ad  po- 
pulosas  Lombardiae  civitates  »  desceodit,  et  Ter- 
dooae  circa  fioem  Quadragesimae  coDstitit. 

(2)  Metaphorice  id  asserit  Laodulphus,  de  ju- 
ribus  suis  quodammodo  jugulatis  ;  mortuus  eoim 
coDqueri  dod  poterat. 

(3)  Lese  qtteritur,  ut  iu  aliis  bibl.  Ambr.  mss. 
( )  A.  1,  cohibeat, 

(4)  AddI  videlicet  1118  :  illuc  enim  appulerat 
sexta  circiter  ejusdem  mensis  die. 

(5)  Summus  postea  pootifex  sub  nomine  Hono- 
riill. 

(6)  Vox  ista  pro  advocato  sumitur,  pluraque  exem- 
pla  profert  Du  Cangius  iu  Glossar.  praecipue  illud 
petitum  ex  vita  S.  Willibaldi  iu  qua  hoc  habetur  : 
«  Et  iu  celebratioDe  coocilii  taoquam  verus  can- 
cellarius,  ac  prolocutor  concilii  a  dextris  archiepi- 
scopo  proxiraus  assidebat.  » 

(7)  Alteralectio  ms.  bibl.  Ambr.  melius  habet 
quasi  propria  ;  parlicula  enim  quasi  ab  auctore 
Dostro  frequenter  adhibita  uil  verno,  cui  adjicitur, 
miDuit,  ut  cap.  1  jam  raonaimus. 

(8)  Vulgare  proloquium,  ut  quis  importuoitatia 
arguatur ;  Deaue  emm  tunc  Januarius  mensis,  sed 
Aprilis  currebat« 


1518 


UNDDLPHI  JDNIORIS 


151( 


sidiantur  gratiam  Imperatoris  (9)  ;  volumus  ideo 
DUDC  audiredeejus  coasolatloae,  et  nonperturba- 
tiooe,  atque  cum  ipso  inveoire,  qualite  valeamus 
.  cum  isto  domioo  oostro  propere,  et  prospere  Ho* 
mam  adire,  ejusque  sedemobliuere.loterimarcbi- 
episcopus  cum  istis,  et  aliis  suis  fratribus  poterit 
tiabere  coosilium,  et  facere  tibi  booum.  Jordaous 
itaque  ejusque  coetus  locutus  de  sua  opuleotia  io 
illa  vespertioa  hora,  et  die  altera  palatium  desoeo- 
dity  et  io  tertia,  quae  dies  fuit  Domioica  de  ramis 
Palmarum  (10)  io  ecclesia  Saucti  Martiaoi  cum 
suis  suffragaoeis  Petrum  Terdooeosem  electum 
licet  modoabjectum  (li)iQ  episcopum  ordioavit. 
lo  eadem  quoque  civitate  et  festivitate  de  ramis 
Palmarum  Guazo  clericus  de  Orco  {*),ei  Mediola- 
neusis  CcclesiaB  lector  accepit  chartam  8  pootifi- 
cibus,  et  cardioaiibus  subscriptam  coofirmaotem 
ipsius  Guazoois  coojugium  esse  legitimum,  quod 
Jordanus  archiepiscopus  cum  Auis  consulibus  in 
tempore  terraemotus  de  suo  theatro  (i2)  divulga- 
yerat  esse  aduiterium.  In  die  autem  aitera,  qu» 
fuit  secuuda  feria  dominus  ipse  electus  papa  Ter- 
donam  ezivit,  cum  quo  Oiricus  vicedomiuus  Me- 
diolanensis,  Jordanoarchiepiscoporedeunte  Medio- 
lanum,usquePiacentiamivit,  qui  vicedominus  cum 
intenderet  excusare  suum  arcliiepisoopum,  mihi 
reiteranti  querelam  in  Placentino  palatio  de  sensu 
suo  ait:  Ferocemanimumgeris.  Cui  quidam  meus 
frater  Liprandus  nomine,  respondit :  Sisecundum 

(9)  Jordanus  eaim  archiepiscopus  nosler  io  con- 
cilio  Mediolanensi  sup.  relato,  strenue  pugoaverat 
contra  marcliiones  et  comites,  gui  ad  illud  conve- 
nerant,  ut  innocenliam  Uenrici  totarentur,  eum- 
que  in  Jordani  et  suffraganeorum  benevolentiam 
perducerent. 

(10)  Anno  isto  1120,  in  diem  11  \prilis  incidit. 

(11)  Uuic  Hbrogatum  fuisse  ab  lonocentio  II,  in 
concilio  Pisano  Derthonensem  episcopatum  ob  ma- 
nifestissimas  vita  colpas,  testatur  Ughellus  in  Epis. 
Derthon.  num.  52. 

(•)  A.  1  et  2,  Oreo. 

{iZ)  Connotatur  hic  a  Landulpho  concilium  alte- 
mm  Mediolanense,  adquodsolemnius  celebrandum 
duplex  in  prato  Brolii  Iheatrum  excitari  jusserat 
Jordanus  de  quo  vide  cap.  31. 

(13)  Fortasse  opulenLia,  ut  de  Jordanopaulo  anle 
narratum  cst. 

(14)  Id  %%idUcutiendx, 

(15)  Moratum  fuisse  Placentiaa  Calixtum  etiam 
transacto  Dominic»  resurrectionis  festo,  colligiiur 
ex  diplomate  ibidem  dato  ix  Kalend.  Matt,  indict, 
xiii,  incarn,  Doni.  anno  1121  (aerae  I  isauiO,  ponti- 
ficatus  anno  u,  in  favorem  eccleslae  S.  Evasii  de 
Casali,  quod  ex  archivo  ejusdem  eccIesisB  adhuc 
inediium  inseruit  historis  susb  chronologicae  ms. 
prflBdictflB  ecclesiaB  Benediclus  Collius  ex  oppido  Ld 
Monlisferrati,  auiiquitatis  amaniissimus,  mihique 
humanissime  communicavit. 

(16)  Calixius  Romam  pervenit  teriia  Junii  die, 
ui  ex  episi.  .Eginonis  abbatis  apud  Baronium  ad 
honc  annum  li20  consiat. 

(17)  Quai  hic  de  Burdino  pseudopontiOce  nar- 
raniur^  non  ad  hunc  ann.  1120,  sed  ad  sequentem 
pertineni.  Ex  Falcone  siquidem  Beneveniano  ha- 
bemus,  eumdeiu  victum  ax*mis,  capiuniaue  Bomam 
deducium  fuisse,  ibique  ad  ix  Kal.  Maii  camelo 
impositum,  ac  per  ^ummam  igoomiaiam  v^ilibus 


A  ferocitatemvellet  agere,  in  una  dieposset  qninqae 
millia  hominum  excitare,  qui  pugnarent  bellicis 
armis  pro  se.  Huic  verbo  vicedominus  consensit. 
£t  dominus  papa  surrexit,  et  cameram  iDtravit  et 
csteri  qui  ibi  aderant,  .potentes»  tam  episeopi 
quam  cardinales,  de  suis  cosperuntioqui  conflueo* 
tiis  (13).  At  ego,  illis  dimissis,  perveni  ad  came- 
ram,  de  qua  dominus  papa  dignatus  exire  ad  me- 
dixit  :  Frater  pecunia  estresde  quahocno  potest 
facere  multum  bonum  :  tu  peouniam  qoo  habes, 
nec  tempus  supersedenti  causss  iim  (14)  nunc  est: 
sed  Deus  poteos  est  dare,  et  transacto  isto  Pas- 
chali  festo  (15)  per  vicedominum  mandabo  ar- 
chiepiscopo,  ut  non  sit  tibi  moiestus,  sedk^enignos 
Sed  post  hoc  Paschale  festum  Romani  propere  et 
n  soiemniter  susceperunt  ipsum  papamGa)ixtum(16}. 
et  ipse  cum  Romanis  Sutrium  comprehendit  Bur- 
dinum  papam  (17),  deinde  et  in  ioco,  qui  dicitur 
Cana(l8),  posnit  comprehensum. 
CAPUT  XXXVI. 
Mortuo  Jordano  Otrieus  eligitur  in  archiepiscopum 

quiad  dexteram  Calixti  papw  sedit  contraniiente 

Ravennate. 

Deus  omnipotensnequeperlitteras  domini  Gela- 
sii,  neque  per  legatum  (1)  Galixti  Jordanum  mihi 
suavem,  sive  benignum  feeit  sed  de  mundo  illoai 
tulit  (2),  et  gratia  presbyteri  Nazarii  primioerii,  et 
Gffiterorum,  quos  suspectos  habebam,  et  habeo, 
Olricus  vicedominus  Jordano  succe.4sit  (3),qui  fere 

exuium,  turpissisum  sui  fecbse  spectaculom.  Pom- 
Q  pam  hanc  publici  ludibrii  luculeniius  narrat  card. 
Aragonius  m  Vita  Calixti  snp.  cit.   quem  vide  io 
tomo  III. 

(18)  Locus  corrupius  ;  legendum  Cava.  In  arce 
Fummonisprius  conclusum,  ac  deinde  ad  Cavense 
monasterium  perducium  Burdinum,  «  abi  perse- 
verans  in  sua  rebellione  vitam  finivit,  n  leRJmus  ia 
card.  Aragon.  loc.  cil.  Rem  aliier  describit  Balo- 
zius,  tom.  ill  Miscel.  Ait  enim  anno  sequenti  ilii, 
Burdinum  a  Calixio  II  de  Cava  exiractum  in  Januk 
quHR  arx  est  in  rupe  imminenie  civitati  Sancii  Ge^ 
mani  ad  cusiodiam  fuisse  iradiium,  id  asserente 
Anonymo  Casinensi,  quem  edidii  Anlonius  Carac- 
cioius  :  Hcnique  hinc  eiiam  educium  ab  Honono  11, 
anno  1124,  in  ai'cem  Fummonis  nonlonge  ab  .\Iatro 
civitaie  in  Hernicis  translaium  fuisse  ;  ibique  ad 
exireroum  usque  senium  perductum,  tandem  vivere 
desiisse. 
Cap.  XXXVI. — (1)  Nempe  Olricum  vicedominoni, 
n  cui  Calixius  se  iniunciurum  superiori  capite  polUch 
tus  fuerat,  ut  e  Placentia  Mediolanum  reversus  pon- 
tificiam  mandatum  Jordano  renuniiaret,  ne  eidem 
Landulpho  molesius  essei,  sed  benignus. 

(2)  Ubiit  Jordanus  archiepiscopus  die  4  Octobris 
1120,  ut  ex  caialogis  veiusiis  archiepisc.  Mediol. 
colligiiur  ;  quocirca  corrigendus  est  Calchos,  qui 
Jordanum  e  vivis  excessisse  ante  annum  1118  scri* 
bit ;  quomodo  enim  occurrere  potuisset  Calixto  II, 
Terdonam  adeunli  anno  1120,  ut  superiori  cap. 
narravit  Landulphus,  si  biennio  anie  fato  ereptas 
fuissei  ? 

(3)  Olricus  isie,  quem  alii  Henricum,  Honorium, 
et  Honoricum  vocant,  elecius  fuii  Mediolani  archi- 
episcopus  die  17  Novembris  anni  ejusdem  il20,  non 
llil,  ut  male  asseruii  Ughellus  in  eodcm  Olrico  ; 
idenim  ex  aniiquis  catalogis  clare  deduciiur>  ut 
videri  potest  in  cit.  luLegesi  Papebroohii  nom.  10G| 


1517 


HIStORlA  MEDIOLANENSIS. 


1518 


simili  modo  me  gravavit  ut  Jordanus,  fere  quia 
hic  iu  commuDi  officio^  et  beneficio  cum  ordinariis 
etdecumanispresbyteris  non  prohibuit.  Verum- 
tamen  illo  Olrico  arcbiepiscopo  sedente  in  Roma  tunc 
cum  papa  Galixtussynodeum  RomaBceiebravit  (4) 
ego  ab  ecclesia  mea  extiirbatus  ot  propriis  meis 
rebus  et  allodiis  exspoUatus,  coram  D.  papa  Ca- 
lixto,  ejusquecuriaconsedente  in  Lateranensi  pa- 
latiocausam  meam  notavi  et  ut  eam  explicaremin 
sjnodo  sjnodum  intravi.  In  qua  sjnodo  gratia 
antiquee  honestatis  Mediolanensis  CcclesiaB  (5),  et 
condiscipulatusejusdem  Olrici  valde  condolui  de 
perturbatione,  quam  Ravennas  archiepiscopus  fa- 
ciebat  sibi.  Poscebat  enim  Ravenaas  locum  se- 
dendi  in  sjnodo  ad  dexteram  apostolici  nuilo  me- 
diante,  quem  locum  Grossulanus  possedit  quando 
restitutus  fuit  (6)  Jordanus  quoque.  qui  Gros- 
sulano  successit  eumdem  locum  habuit.Tuncquand 
idem  Grossulanus  eumdem  Jordanum  deponere 
studuit  (7).  Hac  itaque  ratione  et  multis  aliis  quse 
tuncin  memorianonhabebantur  (8)  dominusOlri- 
cus  Mediolanensis  arcbiepiscopus  locum  illum  obti- 
nere  non  dubitavit.  Sed  tamen  ipse  Mediolanensis 


A  Olricus  in  feria  secunda,  qua  inccepta  et  celebrata 
fuit  Rjnoda,  loco  vacante,  neque  in  palatio, 
neque  in  synodo  apparuit.  Sjnodus  vero  tuncin 
tertia  feria  non  fuit :  et  idem  Mediolanensis  palatium 
non  intravit ;  sed  in  quarta  feria  dum  sjnodus  ce- 
lebrata  fuit,  Olricus  idem  Mediolanensis  archiepi- 
scopusad  dexteramapostoliciCalixtinullo  mediante 
sedit. 

CAPUT  XXXVII. 

Historicus  sentitimperatorem,  ad  quem  peraebat 
defunctum,  Olricus  moritur.  Anselmus  eltgitur 
in  archiepiscopum. 

Ego  exspectansalteram  diem  convenientem  mea 
causee  mesBquequerel»,  ex  improviso  vidi,  et  audivi, 
quoddominuspapagratia  consecrandi  altare(1)dis- 
Q  solvit  synodum  in  ipsa  die  Mercurii  neo  ultraabeo 
sjnodum  celebrari  audivi,  nec  vidi.  Sed  sperans  in 
Dominopersensiquoddominus  Olricus  Mediolanen- 
sis  archiepiscopus  prout  moris  et  legis  consuetudo 
exigit  (2)  pro  rege  Henrico  oravlt  et  ei  ramos  Palma- 
rum  per  Landrianensem  Thealdum  Mediolanensis  Eo- 
clesi6B  egregium  notariumin  Germaniam  misit.  Ego 
itaqne  utad  ipsumregemperveDirem«etei  sicutpatri 


(4)  CoDcilium  hoc  generale  Lateranense  primum 
anno  1122  Baronius  affiiit ;  sequenti  tamen  anno 
4  i  23  celebratum  fuisse  xv  Kal.  Aprilis  ex  antiquis 
scriptoribus  eviocit  Pagius  ad    hunc  ann.  num.  L 

(5)  Dignitas  primatus  Ecclesifle  Mediolanensis  su- 
pra  cseteras,  post  Romanam,  Italiae  Ecclesias  com- 
probata  jam  fuerat  usque  ab  anno  501,  2  et  3,  in 
tribus  aS^mmacho  summo  pontifice  sjnodis  cele- 
bratis,  quibus  praefuit  Laurentius  Mediolani  archi-  C 
episcopus,  pnmnsque  omnium  et  ante  episco- 
pum  Ravennatem  subscripsit,  ut  videri  potest  in 
Labbeotom.  IV  conciliorum  ad  praedictos  annos. 
Gensule  Puricellium,  (jui  in  Vita  ejusdem  Lauren- 
tii  fuse  hanc  prserogativam  nostree  Ecclesis  contra 
Rubeum  pro  Ravennatibus  pugnantem  firmat,cap.24. 

(6)  Anno  videlicet  1105,  (juo  Paschalis  U  syno- 
dum  Romae  habuit,  ut  superias  contra  Puriceliium 
eundem  anno  1 103  figentem  jam  diximus. 

f7)ISempe  in  aliasjnodo  ab  eodem  Paschalianno 
4116  celebrata,  de  qua  recole  cap.  29. 

(8)  Id  praecipue  memorandum  erat  quod  Arnul- 
phus  tomo  IV  prsesentis  collectionis  editus  narrat, 
videlicet,  cum  Rorase  iraperiaii  diademate  praesen- 
gendus  foret  Conradus  (anno  sfleculi  prflecedentis27) 
contendente  Ravennate  archiprsesule  Mediol.  Ueri- 
berto  apud  sum.  pontificem  dexterae  honorem,  sta- 
tutum  fuisse  in  pienasjnodo,  «  ut  Ravennas  nullo 
modo  in  fleternum  se  Mediolanensi  prsBferret  anti-  D 
stiti.  y* 

(9)  Ex  hoc  Landulphi  nostri  loco  morem  in  ge- 
neralibus  sjnodis  servatum,  ne  unquam  diebus  Do- 
minicis  prima  sessio  inciperetur,  Pagius  confirmat 
num.  1  ad  ann.  1123. 

Cav.  XXXVII.  —  (I)  Card.  Aragon.  inVita  Ca- 
lixtill,  tomo  111  hujus  collectionis  edita  hae  habet : 
V  His  a  fundamento  construxit  in  palatio  Latera- 
nensi  capellamS.  Njcolai,ad  assiduuraRomaDorum 
pontiBcum  usum.  »  Hoc  itaque  fuisse  altare,  cujus 
consecrandi  gratia  synodum  in  eodem  paJatio  co- 
actam  dissolvit,  valde  verosimile  est. 

(2)  Quee  fuerit  lex  ista,  aut  consuetudo,  cujus  in- 
veterato  usuarchiepiscopoMedioIanen«i  munns  illud 
incumberet,  ut  ramos  Palmarum  ad  imperatorem 
iransmitteret)  ex  historiis  nostris  colligi  nequit.  Id 
iu  honorem  spiendoremc^e  Ecdeaio  Modiolan^nsi^ 


trahit  Puricellius  in  Mon.  bas.  Ambr.  num.  334  ; 
grandioribusideo  litterishanc  Landuiphi  periodum, 
non  secusac  aiteram  de  sede  ad  dexteram  summi 
pontificis  contra  archiep.  Ravennatem  obtenta,  im- 
prirai  curans.  Portasse  opinari  quispdsset,  quemad- 
modum  mos  antiquus obtinuit,utRomanni  pontifices 
auream  rosam  quarta  quadra^etims  Dominica  so- 
lemni  rito  benedictam  principibus  viris  dono  mit- 
tant,  ita  inter  reliqua  AmbrosianeB  Ecclesia  decora 
hoc  etiam  connumeratum,  ut  praemissa  precum 
celebritate  iustrali  aqua  conspersirami  Palmarumm 
Ceesari  sacrum  monus  destinarentur.  Atfamen  cum 
Beroldus,  horum  temporum  scriptor  saepius  relatus, 
ritum  omnem  Domimcs  Palmarum,  ac  reliquarum 
festivitatum  describens,  mortem  huncadeo  splendi- 
dum  silentio  prsetereat,  inani  dicto  onerare  gloriam 
nostram  non  ausin.  Certe  in  usu  fuisse  superioribus 
saeculis,  ut  rami  Palmarum  ad  imperatorem  mitte* 
rentur,  luculentum  nobis  testimonium  prsefert  epi- 
stoJa  32  Joannis  papae  VIII  ad  Carolum  Calvum  irap. 
apud  Labbeum  tom.  IX  Concii.,  col  28  relata,  quse 
sic  incipit :  <  Inter  csetera;  quee  vera  crescente  re- 
ligione  ob  olim  ecclesiastica  facta  vestra  pietati 
duximus  intimanda,  virantium  vobis  Palmarum  ecce 
bravium,muttimus;M  etindecursu:«  Optantesenim, 
vos  de  cunctis  adversariis  triumphare,  nihil  aptius 
aobis,  quam  ramos  Palmaromduximus  ofTerendum.» 
Cur  autem  Olricus  nosterhoc  tantummodo  tempore 
dicatur  pro  Uenriro  orasse,  etpalmae  donum  deferri 
ad  eumdem  curavisse^  ideo  crediderim  factum,  quod 
imperator  iile  retroactis  annis  in  schismale  fuerat, 
atque  ideo  etiam  Olricus  Callixta  II,  vero  Christi 
vicario,  adhaerens,  eumdem  in  Itali»  regem  minime 
recognoverit.  Cum  i^itur  in  sjnodo  Lateranensi 
inter  sacerdotium  et  imperium  firmata  pax  fnerit. 
et  restituto  in  Ecclesiee  Rom.gratiam  Henrico  nullus 
jam  obex  adesset  iis  peragendis,  c^uae  mos,  et  legis 
consuetudo  exigebat*  muneri  statim  suo  satisfecit 
archiep.  noster,  publice  pro  ipso  ad  aras  preces 
effundens,  mittencjue  ad  eundem  ramos  Palmarum^ 
quibus  regiam  Italici  imperiidignitalcminipso  testa« 
rctur,  slmulque  fecilium  eventuum  omen  prffistaret, 
quemadmodum  offerri  palmam  Galliep,regibu8,  cum 
primo  soiium  adirent|  Uincmarus  tradit, 


1519 


LANDtlLPtn  JuNtoms 


ISfO 


et  domiDO  iseo  causaroraeamnotincarem  itercum  A  culam  meam  cummoerore  :  in  qua  ego  sedensi,   et 


puero  (3)  subiutravi,  et  vitans  manus  Cumanorum 
qui  tunc  lemporis  guerram  faciebant  Mi^diolanensi- 
bus,  Veronam  adivi  ubi  Bernardum  episcopum(4), 
meum  quondam  gratum  condiscipulum  inveni,  et 
pcripsum  fere  usque  ad  introilum  episcopatus 
Tridenliui  bene  fui.  Kl  cum  sperem  ibi  in  melius 
procedere,  pie  et  tenere  condolui  supcr  regisHen- 
iici  morte  (5j.  Uude  valde  fessus  redii  ad  domun- 

(2)  Id  est  (amulo  :  servulos  enira  etiara  senioris 
flBtalia  pt<ero»  a  douiinis  dici  asseruit  S.  Ambrosius 
lib.  1,  l)e  Abraham,c.9,quod  adnotatum  velimetiam 
procfleteris  hujus  hist.  locis,  in  quibus  hoc  idem 
verbum  occurrit. 

(4;  Prceclaro  genere  apud  Brixienses  natura,  ad 
Veronensem  sedem  promotum  fuisse.  anno  i  I23,in 


de  soJito  more  pro  viclu  meo  scribensaudivi  voces 
et  flelus  de  morte  Olrici  archiepiscopi  (6)  et  sabse- 
quenter  compulsus  a  promiscuosensumeae  cogDa- 
tionis  et  vicinifleab  ipso  officio  meo  surrexi,  atque 
ad  D.  Anselmum  de  Pusterla  a  presbytero  Nazano 
piimicerio  et  caeteris  clericis  ordinariis  et  episco- 
pis  snffraganeis  in  archiepiscopum  electum  (7)per- 
veni.  De  cujus  Anselmi  morte  nimirum  valde   su- 

ipso  documentorum  haec  videtur  genuina  solutio 
nodi,  quem  implicant  notfle  annorum  hujusmodo 
scripturis  adjectfie  ;  nam  conjectura  illa  utcunque 
erudita,  quod  viventibus  adbuc  Olrico  et  GaJdmo 
eiecti  fuerint  in  archiepiscopos  ut  vuJgo  dicimus, 
coadjutores,  Ansclmus  et  Algisius,  nova  omniDo 
miln  videtur  in  hac  Ambrosiana  Ecclesia,  in  quam 


eaque  usquead  1135     perdurasse,   Ughelius  luctor  r«  hujusmodi  morem  invectumcredere  vetat  silentium 
est  in  episc.  Veronen.,  num.  78.  velerum  omniura  ac  recentium  scriplorum,  pned 


(5)  Extremum  diem  ciausit  Henricus  V  Junior 
dictus  anno  ii2a,  x  Kal.  Junii.  teste  abbale  Ur- 
spergensi,  aliisque  apud  i*ag.  ad  hunc  annum,n.7. 

(6)  Gravis  controver^tia est  inter  histoiicos,  quo- 
namvere  anno  obieritUlricus.  Pagius  ad  ann.ii20 
n.  8,  certum  esse  ai«  mortcm  ejus  incidisse  in  an. 
Ii22\lege  ii23,  quo  Giricum  Lateranensi  concilio 
interfuisse  ipse  Pagius  leslatur).  In  idem  consenliunt 
Calchus,  Sigonius,  Puricellius,  U^hellus,  aliique. 
Sed  contra  stataucloritas  LanduJphi  faclo  preesentis 
qui  audita  morte  Henrici  imperaloris,  cum  in  con- 
finiis  Tridentmi  episcopus  moraretur,  postmodura 
patriffl  suffl  restitutus,  considensque  in  domo  sua, 
ex  ululatu  et  fletibus  civium  de  Glrici  obitu  admo- 
nilus  fuit.  Itaque  non  antean.  ii25,  quo  sublatua 
fuit  Henricus  Cwsar,  Olricum  fatis  concessisse  di- 
cendumest.  Adde  quodtabula  synodalis  aliique  an- 


que  Landulphi  nostri,  qui  et  Aoselmi  electionem 
post  mortem  Glrici  et  eventus  omnes  etiam  miDons 
momenti  minutim  describit,  et  substitutos  abseoti- 
bus  arcliiepiscopis  vicarios  Grossulanum  atque  Ar- 
dericum.  et  expulso  a  Mediolanensibus  Anselmo 
hoc  eodem,  suCfectum  nolat  admistrationi  Ecde- 
siffi  Robaldura  episcopum  Albensem,  quin  tamen 
ulJam  de  alia  prsevia  Anselmi  ante  mortem  Olrici 
electione  faciat  mentionera.  At  poeta  anonjmos 
co»evus  et  ipse  scriptor  ad  annum  ii2d,  vocat  An- 
selmum  archiepiscopum  intronizaium,  Non  ignoro  : 
sed  quam  obscure,  quam  involute  scribit,  ut  ardaum 
sit  verura  ejus  sensura  attingere  !  Deinde  nec  no- 
vum,  nec  poeto*  injuriosum  est  dicere  quod  figurate 
Jocutus  fuerit.  quatenus  eo  anno  cum  Olricum  Ro- 
mae  detineret  Lateraneoseconcilium,  partesabseolis 
archiepiscopi    contra   Comenses    ageret  AD.<teImas 


tiquiores  archiepiscoporum  Mediol.  catalogi  concor-      tam  superbe,  ut  iuxta  vulgare   proloquiuni  tyiUro- 
dibus  numeris  5anno8,  menscs  6,  diesil  regiminis  ^  ntiatuidid  posset.  Valde  autem  historico  nostro  io 


Olrico  tribuunt,  undesequitur  obisse  illum  dieiSMaii 

an.  il26,  utin  seq  not.  accuratiusostendam.  Abda- 

xit  celebres  illos  scriptores  in  eam   opioionem,  qucB 

prjeripit   mortera  Olrici,  docuraentum  a   Puricellio 

relatuminMonura.  basil.  Arabr.,  n.  836, cui  subscrip- 

tuslegitur  AmetmniMediolanenmarehiep,  ;notaau- 

tem  anni  eidera  apposita  est  it23 ;  ex  quo  inferunt 

morluum  eo  annoOlricura,  electuraque  Aoselmum 

ejus  successorem.  Sed  ego  adverto  illud  idena  docu- 

roenlum  inchoari  nomine  Olrici  archiepiscopi,  ineo- 

demlegiinterquatuordecimaliosibi  nominatos:«  Si- 

gnum  manuum  Anselmi  de  Pusterla,  Arialdi  Grassi, 

etc.»  Itaque  ralionabiliter  credi  debet  scripturam  il- 

Jain  fuisseconceptam  primitus  notato  anno,  quo  erat 

archiepiscopus  Olricus,et  cum  versarelurcirca  quas- 

dam  Iites  intercanonicoset  monachos  Ambrosian» 

basilicw,  oovis  in  diesintervenientibusdifficultatibut 

prolractam    suspensamquc   tandiu  htesisse,  donec, 

rebus  omnibus   sub  Anselmo  compositis.   ejus  ad 

archiepiscopatum  evectio    subscriptione  fuerit  fir- 

mata.  Exemplum  In  proroptu  est  ab  ipso    PuricelJio 

desumptum.  Profertille  Dissert  Nazar.,  c.  i06,n.8, 

duplicem  charlamconfectam  anno  ii73,  in  quarum 

utraque  hoc    ad   calcem  legitur :    «    Ego    Algisius 

Mediolanensis  archiepiscopus  subscripsi ;  »  cum  ta- 

men  certum  sit.  S.  Galdinum,  cui  Al^isiussuccessit, 

triennio  adhuc  in  hujus  Ecclesi»  regiminc  supervi- 

xisse,  defunctum  solummodo  anno  ii76.  Mon  alia 

se  via  cxpedit  Puricellius,  nisi   asserendo  «<   binas 

illas  Algisii  subscriptiones  non   co  protinus  factas 

tempore,  quo  documenta  ipsa   confecta   fuere,  sed 

posf  n'?qno«»  inde  annos  ;  forle  siquidem  aliae  postea 

lt;es  «'XcilatiH  fucrunt,quibus  e  mcdio  tollcndis  pro- 

dHsset  subscripliooem  illam  ^arcliiepiscoi)!)  super- 

n<!ili.  >  ll»*e  oTilom  in  pr^»«^f»nli^  docnmenti  contro- 

V«riU  Puriceilio  repouiuius.  Miiu  c^'t«  ex  cout9Xtu 


juriosum  esset  suspicari  quod  rem  tanti  momeoti, 
cujus  Dullum  aliud  exemplum  fuerat  in  Ecdesit 
Mediolaneosi,  etquam  ignorare  non  poterat,  cum 
hujusmodi  electiones  fierent  io  publico  popuJi  coo- 
veotu,  oeJigenter  omiscrit.  Fortius  etiam  ea  conje- 
ctura  eliditur  io  Algisio  ;  nam  S.  Galdioi  Vita,  quam 
paulo  postejus  obitum  fuisse  contextam  Hensche- 
nius  censet  in  Act.  SS.,  ad  diem  i8  Apr.,describens 
extremura  diem  quo  S.  Galdinus  quievit,  adhuc  ci- 
meliarchaB  titulo  Alffisium  notat,  dum  ait :  «  Oaia 
corporis  multa  debilitate  laborabat  (Galdinas)  mis* 
sarum  solemnia  a  supra  meraoratocimeliarcha,qm 
postea  successit,celebraripriecepit.  » 

l-r8Bterea  vetustiores  cataJogi  MedioIaDen.  ar- 
chiep.  aperte  tradunt  deoas  hebdomadas  ac  dies 
quatuor  intercessisse  ab  obitu  S.  Galdini  ad  elecUo- 
nem  Algisii,  et  historici  fere  omnes  Mediolaneoses 
auin  et  Sigonius  et  Uffhellus  asseruot  in  his  comitiis 
aivisum  prius  fuisse  clerum,  aliisarchipresbjrteniffl, 
aliisarchidiacooum  promoveotibus,  taodem,  ne  lon- 
gius  protraheretur  electio,  dt  flexisse  omnes  in  eie- 
ctiooem  Algisii  cimeliarch».  His  positis,  an  credi 
possit  suflfectus  io  archiepiscopum  coadjutorem  vi- 
vente  adhuc  S.  Galdinoy  lector  jodicet,  qaem  oe 
longiuB  onerem,  alia  firmamentaomitto. 

(7)  Antequam  diem  electionis  hujus  Anselmi  st«- 
tuamus,  cum  oraoia  hic  perturbata  videam  in  exe 
gesiarchiep.MedioI.  a  Papebrochio  edita,  sicati  et 
a  Puriceilio,  et  Pa^o.  necessarium  doco  rem  altiot 
repetere,  et  collatis  invicem  cataiogis  quos  Pape^ 
brochius  et  Mabilionius  produxere,  cum  altero  qoi 
ebibliothecacapituli  metropolitani  eductus,  fortasse 
ctiam  iilis  antiquior  huic  GoIIectioni  inseretur,  se- 
rieui  antistitum  nostrorum  usque  ad  Obertum  dili- 
genti  examine  elucidaret 

Certum  eit  Jordanum,  de  quo  lu^eriue  mOfiUa 


IBSl 


HTSTOMA  MBDIOUNENSIS. 


im 


spiro  (8),  quia  lioet  illefuerit  moUis  et  dulcis  su< 
speotis  meis,  meisque  adversariis,  et  suis  prodito* 
ribus,  tameo  ipse  dod  fuit  oeu  Jordaaus  furiosus, 
immeuior  mei,  oeuOlrious.  la  iila  enlm  diein  quo 
electioaem  iste  Anselmus  archiepiscopatus  susce- 
pit,  me,  ut  praeessem  suis  capellanis  (9),  elegit, 
quorum  oapellanorum  oonsilium.etsinonomnium 
alienavit  eum  a  me  fere  in  omnibus  quae  ipscope- 
ratus  est.  In  eo  enim  quo  ipse  festinavit  ad  confe- 

fuit,  electum  fuisse  anno  1112  Kalend.  Januarii,  ut 
testis  cst  Landulpbus  eiectioni  huic  tunc  pr^sens. 
Gum  igitur  catalogi  omnes  in  hoc  conveniant,  eum 
sedisse  annis  octo,  mensibus  novem,  et  diebus  trit)us, 
atque  obiisse  iv  Nonas  Octobris,  constat  eumdem 
mortuum  an.  il20,  die  quarta  mensis  Octobris. 

Sequitur  Olricus,  aui  pariter  concordes  catalogi 
annos5,  menses  6  aies  \i  sedis  assignant ;  obiisse  d 
autem  asserunt  v  Kal.  Junii :  retrocedendo  itaque 
per  hunc  annorum  et  dierum  numerum,  rcperimus, 
quodeiectusfuitanno  1120,  die  17  Novembris,  ita 
ut  post  Jordani  mortem  sedes  vacaverit  raens.  1,  et 
dies  18,  ac  ipse  Olricus  obierit  an.  1 1?6,  die  28  Maii 

Anselmus  mde  occurrit.  in  cujus  regiminis  tempore 
consentiuQt  catalogi,  nisi  quod  ille  a  Papebrochio 
editusdiera  mortisxix  Kaiend.  Octobris  designat  ; 
alter  vero  metropolitanae  diem  19  (intellige  Kal.) 
Septembris  statuit.  Errorem  tamen  amanuensis  in 
primo  fuisse  dilucide  ostendit  modus  ipse  nume- 
randi,  id  est  19ante  Kalend.  Octobris  clics,  qui  in 
Septembris  nou  reperitur,  cum  ille  mensis  habeat 
soiummodo  xvui  kalendas  ;  quocirca  legendum  est 
xix  Kalend.  Septembris  :  id  enim  cum  Landulpho 
nostro  conconlat,  qui  mense  Augusto  Anselmum 
hunc  defunctum  scribit ;  statuunturautem  Anselmo 
archiepiscopatus  anni  lO,  mensis  4,  et  dies  14.  Si 
itaque  rctrocedas  a  die  quarta  decima  Au^usti,  qua 
obiit  anno  1136,  pervenies  ad  diem  tngesimam  C 
Junii  an.  1126  quaelectus  fuit,  postmcns.  1  acdies2 
vacantis  sedis  a  morte  Olrici. 

In  cataiogo  Papebrochii,  antequam  de  Anselmo 
sermo  sit,  haec  leguntur  :  «  Ab  electione  Anselmi 
de  Pusterlaad  electionem  Robaldi  suntanni  novem, 
dies  viginti  novem,  »  quod  in  catalogo  metropoli- 
tanae  et  altero  superiori  tomo  edito  nequaquam  ex- 
primitur.  Si  i^itur  computus  fiat  ab  hoc  numero 
annorum  et  dierum,  dicenJum  erit  electioncm  Ro- 
baldi  incidisse  in  annum  1135,  die29  Julii.Attamen 
h<ec  minime  accommodari  possunt  cum  reliqualec- 
tione  cataIogorum,quorumalter,  idestPapebrochii, 
statuit  Robaldo  regiminisann.  11,  mens.  4,  dies  23 
alter  vero  metropolitanae,  sicuti  etiam  Mabillonia- 
nus,  10  tatum  annos  ultra  menses  4,  et  dies  26 
assignannt  (quamvis  crediderim  errrorem  irrepsisse 
in  illum  numerum  11,  qui  in  catalo^o  Papebrochii 
expressus  est.  cum  ipse  in  elucidatione  10  tantum 
annos,  ultra  menses  ac  dies  prffidictos  adnotet,  sic-  D 
uti  eliam  in  nuraero  dierum  23,  in  quo  Papebro- 
chius  corrigendum  ait  Mabillonii  catalogura,  cum 
taraen  Mabillonianus  cura  raetropolitano  omnino  con 
sentiat).  Obiisse  autera  Rot)aldum  oinnes  relerunt 
ni  Kalend.  Januarii  ;  quapropter  si  hinc  retrocodns, 
ad  quartam  Au^usti  dieni  anni  1135,  te  adductura 
videt>is,  atc|ueideo  Robaldi  electio,  juxta  hunc  cal- 
culum,  5  diebus  distaret  ab  eoannorum  9,  et  dierum 
29  numero,  quem  superius  in  catalogo  Papebrochii 
adnotatum  vidimus.  Rem  tamen  facileconciliari  posse 
puto,  si  dicamus,  abalterodiem  electionis,  abaltero 
adnotatum  diera  initfr.  sedis,  a  qua  arcebatur  cano- 
nura  decreto,  vetante  ne  unius  Ecclesitb  episcupus  ad 
aliamtransferreiur  inconsulto  surarao  pontifice.  Ad 
ipsura  autera  Pisis  raoranteraexpediri  legatio  poiuit 
statira  ac  de  eligendo  Albensi  hoc  episcopo  a  clero, 
et  suffragaoeis  tractari  coepit,    ita   ut  quiata    post 


A  rendam  pacem  oumanis,  quando  eorum  oivitad 
ad  destruendam  oapta  fuit(lO),  mihi  quippe  pla- 
ouit. 

CAPUT  XXXVIII. 

Anselmus  a  Romano  pontifice  respuil  ntnlam  susci» 

pere  eonsentientibus  MediolanensibuSt  ne  honor 

archiepiscopatus  minuatur, 

Sed  cum  idem  arohiepiscopus  secutus  oonsiliura 

quorumdam  capellanorumel  primicerii,  Pelrivero 

electionem  die  favorabili  jam  obtento  Innoceniii 
rescripto  eumdem  solemniter  rennniiaverint  archi- 
cpiscopum  Mediolanensem,  atquehinc  desumpta  fne- 
rit  cjusdem  archippiscopalis  re^irainis  epocha.  Certe 
in  hac  translatione  Innocentii  II  placitum  inter- 
fuisse  iestisest  S.  Bcrnardus  in  epist.  de  qua  men 
tio  erit  cap.  42,  num.  18.  Quocirca  dicendum,  Ro 
baldum  electumanno  1135.  die  29  Julii,  et  ponti- 
ficio  indulto  ad  sedem  promotum  die  4  Augusti, 
obiisse  anno  1149,  die  30  Decembris.  Hoo  unum 
adjicere  libet,  nullum  dirficultati  propositae  locnm 
fuiurum,  si  catalogum  Actis  Ecclesiw  Mediolanensis 
insertiim  sequi  vellemus  :  in  eo  enim  supra  annos 
decera,  inie^ri  menses  quinque  Robaldi,  sedi  assi- 
gnantur,  quibus  siatutis,  illummet  diem  29  Julii  (si 
emortualera  excipias)  atiin^oremus,  quo  post  novem 
annos.  ac  dies  29  ab  electione  Anselmi  donatum 
infula  Mediolanensi  Robaldum,  Papebrochii  catalo* 
gus  docet.  Sed  cum  in  nullo  veterum  caialogorum 
id  adnotatum  vidcrim,  hunc  unum  vadem  nujus* 
modi  Brmandse  sententiae  accersere  nolo. 

Htec  piacuit  exarainare  unico  tanium  loco,  no 
repeiita  in  subsequentibus  capitibus  discussio  an- 
norura,  ubi  de  electione  aui  obitu  nosirorum  an- 
tistitum  agitur,  leclori  fastidium  crearet.  Cfleternm. 
ut,  undedivertimus,redearaiis,exdiciis  perspicimra 
fii,  Anselranmde  Pusterula  eiectumfnissadie  trij^e- 
sima  Junii  anni  tt2B,  non  auiem  1123,  iii  Pagius 
ei  Papebrochins,  aliiqne  snp.  cit.  credidere  :  ciim 
Olricus  eo  tantum  anno  decesserit,  quemadmodum 
saiis  superque  probatum  ex  huc  usque  aliatis  cre- 
diderim.  Hinc  quoque  eximi  potest  Ughellus  k  scru- 
pulo  illo.  quo  se  vexari  passus  esi,  cum  in  Lauden- 
sibus  episcopis  num.  20reiulit  documeniura  ab  01- 
rico  archiepiscopo  nosiro  subscripiura  «nno  1125. 
In  Appendice  enira  ad  toni.  IV  priraaeeditionis  cor- 
rigendum  hunc  annum  affirmavit,  ejusque  loco 
reponendura  1123,  queinadraodura  eiiam  correctum 
fuit  in  nova  Veneta  editione,  omissa  oranino  quali- 
bet  anni  nota,  ubi  de  Arderico  Lauden.  episc.  agi- 
tur  ;  sed  fruslra,  ut  dilucide  jara  ostendiraus. 

(8)  De  raorte  Anselmi,  praeter  ea  qu®  adno- 
iavimus  num.  superiore,  disserendi  locus  erit, 
cap.  42. 

(9)  Etiam  hinc  non  modicum  lumen  erui  potest 
ad  assequendum  tempus  raoriisOIrici.  ac  electionis 
Anselmi  ;  cura  enira  superius  dixerii  Latidulphus, 
se  audito  Henrici  irap.  obitu  reversura  fuisse  in 
patriara.  ac  in  doraunculasua  considentcin,  victura 
pro  raorc  scribendocaptasse,  perspicuura  esi,  eura 
neutiquaratura  fuisse  hujus  praefecturffi  lionore  ac 
beneficio  insigniiura.  Deiiuit  itaque  Anselrai  electio 
nonnisi  moriuo  Henrico  acciflisse,  si  illa  eadera 
die,  qua  peracta  esi,  designatusquoque  Landulphus 
fuii,  nl  Anselrai  cappellanis  praeesset. 

(10)  bliiam  in  hoc  excidii  Coraensis  anno  assi- 
gnando  in  conirarias  senientias  diriraitur  scripto- 
ruin  aginen.  Deleiara  fuissc  ullirao  praelio  Comen- 
seni  urbera  anno  1127  graves  auciores  Iradidere, 
Corius,  Calchus,  Sigonius,  Jovius  Ballarinus,  Tat- 
tus,  aliique.  Econtra  auctor  Chron.  FIos  Florura. 
PuricelRus  et  Pagius  sequenli  tantum  anno  id 
peractum  testantur.  Item  inter  ipsos  de  hujus  rui- 
na  meose  non  convenit  ;  alii   enim    Martiam,   alii 


18» 


LANDDLPHI  JUNIOWS 


tsn 


Terdonensis  episcopi,  oontra  publicum  interdi- 
ctum  (1)  oleri  et  populi  Mediolanensis  Romam 
ivit  (2),  mihi  quidem  non  sedit.  Yerumtamea  ipse, 
ceu  vir  prudens  et  sapiens  cum  papa  Honorio  et 
cardinalibus  ejus  multa  contulit,  et  conferendo 
ecclesiasticas  consuetudines  AmbrosianeB  Ecclesiae 
et  honores  ejus  archiepisoopatus  et  urbis  vivis  et 
bonis  ratioDibus  defendit  (3).Unde  ipse  papa  huic 
prudenti  viro  dixit :  Frater  meditatus  (4),  et  epi- 
scopus  venisti.  Sed  si  frui  auctoritate  archiepi- 
scopi  in  temporibus  meis,  necesse  est  ut  stolam 
Buscipias  a  manibus  meis,  aut  sicut  ego  suscepi, 
ad  altare  sancti  Petri.  Hinc  dominus  iste  Mediola- 
nensisRobaldum  (5)  Albense  mepiseopum  adj  uravit, 
ut  sibi  consuleret.  Tunc  Robaldus  ille  Albensis  sic 
ait  :  Quod  prius  sustineret  nasum  suum  scindi 
nsque  ad  oculos,  quam  daret  sibi  consilium,  ut 
Busciperet  RomsB  stolam,  et  Ecclesiae  Mediola- 
nensi  prffipararet  hanc  novam  et  gravissimam, 
quam  Honorius  papa  dioebat  sibi  imponere,  men- 
suram.  MeHiolanum  igitur  iste  Anselmus  arohi- 
episcopus  sine  stola  rediit  (6),  et    eumdem    Al- 


A  bensem  episoopum  seoum  reduxit.  Verumtamen 
archiepiscopalem  sedem  non  ascendit  (7),  donec 
Ubertus  de  Meregnanoejusscrlbanon  juravit,quod 
ipse  dominus  suus  Anselmus  nuili  minuimeDto 
honoris  EoclesiaB  Mediolauensis  consensit,  et  ad 
ipsum  (8)  Albensis  ille  episcopus  Robaldus  aucto- 
ritate  sua  confirmavit.  Deinde  pontifex  iste  Ansei- 
mus  sedem,  et  castella  archiepiscopatus  (9)  in 
beneplacito  cleri  et   populi  recuperavit. 

CAPUT  XXXIX. 
A  nsetmus  archiepiscopus  Conmdum  imperatorem  co- 
ronat,  quem  Bonoriuspaparejicit.unde  Anselmus 
jussu  papx  excommunicatur, 

Anselmus  in  Gastellis  (i)  habitans  intellexit  nuod 
clerus  etpopulus  Mediolanensisnobilem  priDcipem 
Q  Conradumcumecolesiastioapompa,et  civili  trium- 
phoconveniente  rege  naturali  (2)  suscepit.  Cum 
autem  clerus  et  populus  idem  de  coronando  rege 
ipso  tractaret,  pontifex  idem  Anselmus  a  Leuco 
descendit  ad  Modoetiam,  quiest  primus  locusco 
ronae  regis  ItaliaB  (3),  ibique  pemootavit,  et  con- 
silium  redeundi    ad  montana    susoepit.    Ct  po$t 


Julium  designant.  Ex  Ottone  Frisingen.  colligi  certe 
videtur  eodem  anno  adventum  Gonradi  in  Italiam 
contigisse,  quo  eversa  funditus  urbs  il)a  fuit.  Ait 
enim,  lib.  vii,  cap.  17  :  «  Gonradus  a  fratre  ac  qui- 
busdam  aliis  rex  creatus,  Pyrenaeum  per  ju^um 
septimi  montis,  qua  Rhenus  et  yEnus  fluvii  oriun- 
tur,  transcendit,  ubi  a  Mediolanensibus,  aui  tunc 
Gomense  bellum  per  decem  annos  pro  arflictione 
populi  utriusque  civitatis  miserrime  protractum, 
capta  ac  delata  urbe  prospere  consummarunt  ho- 
norifice  suscipitur.  .x>  Curo  igitur  Conradum  descen-  Q 
disse  in  Italiam  anno  1128  tradat  abbas  Ursperg,  de 
annis  Lotharii,  et  alii  passim  scriptores,  eodera 
quoque  anno  dicendumest  Gomdnsera  urbem  di- 
reptam,  ac  solo  sequatam  fuisse.  Porro  particula 
illa  tunc  minus  apte  apposita  videretur,  si  a  Co- 
mensi  excidio  adltalicura  iter  Conradi  praetcr  fluxis- 
set  integer  ferme  annus.  Prseterea  decera  annorum 
spatium,  per  (j^uos  actum  id  bellura  Frisingensis 
testatur,  nonnisi  huic  anno  accommodari  facile 
potest,  cum  incoeptura  dixeriraus  anno  1118,  post- 
quam  mense  Junio  Romana  ab  urbe  discessisset 
Henricus.  Hsbc  sunt,  quae  suadere  hujusmodi  sen- 
tentiam  valent ;  eaque  adnotare  voluiy  ne  partibus 
meis  deesse  viderer,  illa  praeteriens  quee  ad  verita- 
tem  propius  consectandam  ex  historiis  elucent. 
Caeterum  scribentibus  de  patria  sua  magis  deferen- 
dum  esse,  auam  exteris  ultro  profiteor  ;  atque  ideo 
libentius  8ui)scribam  senteotiflB^  quam  in  comraen- 
tariis  ad  poeraa  de  bello  hoc  Comensi  amplexus  est  ^ 
praelaudatus  P.  Joseph  Maria  Starapa.  Imout  amico  " 
nuic  doctissimo  obsequium  meum  qualecunque 
tester,  solidis  ar^nmentis  ab  eodera  productis,  ut 
epocham  Comensis  excidii  superiori  anno  figendam 
probaret,  id  in  praesens  addo,  quod  P.  A.  Crispus 
in  sua  Insubrica  historia  manuscripta,  Busti,  vulgo 
dicti  Arsitii,  religiose  asservata,  testatum  reliquit  : 
cum  videlicet  in  vico  Ol^iati  Olonse  nostrae  dioece. 
sis,  solo  8»quaretur  antiguissiraa  ecclesia  B.  Lau- 
rentio  levitfle  et  martyri  dicata,  inventara  fuissc 
tabulam  marmoream  in  ingressu  januse  majoris  his 
litteris  inscriptam  ; 

t  ANNO   DNIC.   INCAR   MILL.   CeNT.   XXVII. 
■   CVMl   DE8TRVVNT.    HEC   POBTA   ERIGIT. 

Cap.  XXXViU.—  (1)  Intellige  cleri  ac  populi  re- 
luctantis  clamorem,  ne  Romam  pergeret  Anselmus 
pallium  suscepturus,  quod  injuriosum  £cclesi6B  Me- 


diolanensi  arbitrabantur,  ut  infra  videbimus. 

(2)  Perrexisse  ad  Urbera  Anselmura  nostrum  sta- 
tim  ac  electus  in  archiepiscopum  fuit,  ut  pallium  a 
suramo  pontifice  reportaret,  ea  docent  quae  inferios 
narrantur.  Cura  igitur  Honorium  II,  qui  vigesima 
primaDecerabris  anni  1124  creatus  est  supremus 
pastor,  adiisse  dicatur,  hinc  eiiam  satis  perspicae 
colligitur,  Anselmi  electionera  longe  posterius  ac- 
cidisse,  quara  Puricellius  ei  Papebrochius  assere- 
bant.  Certe  hoc  Anselrai  ad  Roinanam  urbem  iter 
in  annutn  1125  conjiciuni  Puricellius  et  Fagias. 
Juxta  calculura  vero  ex  antiquis  caialogis  superios 
deductura,  nonnisi  posi  mensem  Junium  sequeDtis 
anni  1126  Anselmura  hunc  Romam  proficisei  po- 
tuisse  liquido  consiat. 

(3)  Consuetudo,  honorque  archiepiscopalis  sas 
digniiatis,  quam  apud  Honorium  ei  cardinales  prs- 
cipue  defendebat  Anselraus  ille,  erai,  qno  donataDi 
fuisse  antiquilus  Mediolanensem  Ecclesiam  ex  fai* 
sioriis  colligimus,  ui  videlicei  palliuraasummo  poD- 
iifice  nonnisi  per  legaios  missura  acciperet.  Id  io 
more  posiium  reperiraus  usque  ab  anno  594,  quo 
indiciione  xii  scribens  S.  Gregorius  Magnus  Cod- 
siantio  episcopo  Mediolanen.  epist.  1,  lio.  iv,  b»c 
habei  :  «  Praeterea  pallium  ad  sacra  missarom 
solemnia  uiendum  ex  more  iransmiilimus.  >  S^ecalo 
decimo,  anno  circiter  930  conservaiam  hanc  ho- 
noris  prsero^aiivam  Mediolanensi  archiepiscopo 
legimus  in  Hist.  Leodien.  in  qua  Raiberius  Vero- 
nensis  primo,  ac  dein  Leodiensis  episcopus  in  epi- 
stola  sua  testaiur,  se  Hilduino  antistiii  nostro  pal- 
lium  detulisse  a  Joanne  XII  ad  eumdem  transmis- 
sum,  ut  iomo  III  hujusraei  collectionis,  pag.  300, 
jam  adnotavi.  Proxime  vero    ad   hunc    AnselmoiD 

fieculiaris  decoris  iesiimonium  receperai  ab  UrbaDo 
1,  Arnulphus  hujus  nominis  Ili  nec  non  ADselooai 
de  Buis,  et  a  Paschali  II  Grossulanus  atque  Jor- 
danus,  ui  Landulphus  noster  narravii.  Quanti  vero 
momenii  decus  hoc  forei  ex  Baronio  intelHgere 
possumus,  qui  ad  ann.  1070  refert,  LaofraDCO 
Caniuariensi  archiepiscopo  peienii,  ui  ab  Alexao- 
dro  II  pallinm  miitereiur,  negatum  id  fuisse,  atqae 
ab  Hildebrando  archidiacono,  postea  Gregorio  Vlt. 
in  heec  verba  rescriptum  :  «  Necessarium  nobis 
videiur  vos  aposiolorum  limina  visiiare.  »  Pra»cla 
rius  esi  quod  in  epistola  sua  apud  Papcbrochium  io 
Exeg.,  num.  102,  ad  Arnulphum  nosirum  praBoie* 
moratum  scribii  Urbanus  II  :  «  Pallium  fraternitati 


ins 


mSTOBIA  MBbIOLANt!!NSIS. 


im 


triam  dierum  interpositioDem  oastellum,  quod  di- 
citur  Plebia  (4)  asceudit,  ibi  plures  sodob  so* 
Doros  (5)de  coronando  rege  GoDrado  audivit.  Et 
ego  noD  iD  amaritudiue  ab  ipso  poatiike  au- 
divi,  ut  citissime  Mediolaaum  adirem,  et  affectum 
civium  omaium  super  hujusmodi  regale  oego- 
tium  sibi  Duatiarem.  Tunc  Unifredus  Aboriti, 
et  armiger  ejus  a  vespera  hora  diei  usque  ad 
solis  ortum  mecum  et  cum  puero  meo  requiem 
DOD  habuit,  sed  ad  pleaitudinem  coDcionis  cieri  et 
populi  coDvocatam,etcongregatamMedioianiqaasi 
Id  hora  terlia  perveni,  ubi  clerus  et  populus  quasi 
homo  UDds  am  piissime  et  mirifice  coUaudavit  et  con- 
clamavit,  ut  archiepiscopus  veniret,  et  principem 
illum  coronaret.Ad  hfiecquoque  Rogerius  Clivellus 
Dobilis  miles  et  potens,  populo  circumstante  ait : 
Per  corpus  Domini,  nisi  voluntas  Dei  essety  ut  hic 
Dobilisdominuscoronaretur,istebenedictuspopulu8 
nequaquam  ad  laudem  ejusitaconcorditer  clamaret 
Gausa  itaqueistasiccollaudataet  statuta,Anselmus 
de  Badaglo  subdiaconus  ordinarius,guido  de  Lan- 
driano  electus  capitaneus,  Guerenzus  Puzobo- 
nello  vavassor  (6)  streauus,  Rubacastellus  civis 
et  cques  Dominattssimus,  ex  parte  totius  cleri  et 


A  popuU  legationem  de  collaudatoetcoronandorege 
CoDrado  pontiflci  Aoselmo  coatulerunt.  Qui  cum 
esset  in  castro  PlebisB,  et  intendisset  super  horum 
legationem  et  meam  relationem,  et  festinavit  ad 
urbem.De  csBtero  ipse  quasiconsentiens  coramuni 
omnium  gentium  voto  iu  ecclesia  Sancti  Michae- 
lis  (7),  qu8B  est  ModoetisB  benedixit.  et  unxit,  et 
coronam  electo  Conrado  in  festo  sancti  Petri  (8) 
posuit,  altero  episcopo  astante  regi  corooando.  In 
quo  facto  ego  quippe  piger  non  fui,sed  ante  ipsum 
pontificem,ipsumquecoronatum  ab  eccIesiaSancti 
Michaelis  pontificalem  virgam  in  admirabili  pompa  (9 
per  Dei  voluntatem  congregata  ad  honorem  illius 
regis  usque  ad  ecclesias  Sancti  Joannis  bona  cum 
voluntate  portavi,et  in  Sancti  Joannis  ecclesia  (10) 

g  solemniler  cum  rege  isto  qvamoptimo  missam  au- 
divi.  Eamdem  quoque  solemnitatem  coronationis 
idem  pontifex  in  ecclesia  S.  Ambrosii  (11),  me  alibi 
Don  meo  vitio  (42)  detento,  celebravil.  Verum- 
tamen  quidquid  directe  est  actum  in  illo  domino 
meo  rege  dilexi  etdiligo  Hunc  namque  gradieatem 
per  comitatus  et  marchias  Lombardies  (13),  et 
Tusciae  comites,  et  marchiones  cujuscunque  no- 
bilitatis  viri  potentes^  et  humiles  cum  gaudio  sus- 


tuse,  pr8eter  consuetadinem  Romanse  Ecclesise,  qu8B 
nulli  noc  dignitatis  genus,  nisi  preesenti  concedit, 
litteris  tuis  exorati  ex  apostolicae  sedis  benedictione 
transmittimus.  » 

(4)  Id  est  rationihm  prcmumius, 

(5)  Seu  Hobaldum. 

(6)  De  hoc  Ansehni  reditu  Puricellius  in  Mon. 
basil.  Ambr.,  num.  338,  asseril  sermonem  haberi 
incatal.tam  raelropolitani  archiepresbyteri,  quam  C 
urbis  nostr»  secretarii  his  verbis  :  «  Hic  cum 
magna  comitiva  nobilium  Mediolanensium  in  festo 
S.  Michaelis  per  portara  Ticinensem  intrans  in  sede 
sua  coilocatur,  ut  moscst  in  talibus.  »  Si  solemnem 
hunc  ingressum  tunc,  cum  ab  urbe  reverteretur, 
peregilAnselmus,  fatendum  est  eum  statim  ac  ele- 
ctus  et  consecratus  fuit,  Roraanum  iter  arripuisse  ; 
anlequara  enira  triura  raensiura  spatiura  effluxis- 
set,  die  29  Septerabris  jara  Mediolanura  reversus 
erat. 

(7)  Non  quia  electus  tantura  foret,  et  nondura 
consecratus,  ut  a  Puriceiiio  traditura  Pa^ius  cen- 
suit  ad  ann.  It25,  nura.  20,  cura  eura  jara  ordina- 
tura  fuisse  indicent  ea  verba  :  «  Meditatus  et  epi- 
scopus  venisti ;  »  sed  quia  clerus  et  popuius  eura 
Mediolanensis  Ecclesise  jura  apud  Koraanura  pon- 
tificera  violasse  reputaverat,  ut  iufra  declarat  auctor 
noster. 

(8)  Lege  idtpsum.  D 

(9)  Totara  ferrae  Verbani  lacus  orara  cura  adja- 
centibus  oppidis  atque  arcibus  paruisse  archiepiscopo 
nostro  jara  docui  in  Append.  ad  vindic.  corpor.  SS. 
Gervas.  et  Prolas.,  nura.  29.  Plura  legi  possunt  in 
Corio  prirase  editionisir>03,  pag.  85,  ubi  Cassonus 
Turrianus  archiepiscopus  in  Matthaeura  vicecorai- 
tera  sacris  diris  invectus,  raolta  archiepiscopalis 
ditionis  castella  et  loca  enuraerat,  inquiens  :  «  Tu, 
MatthaBC,  rera  universam  Angleriensem,  Lencen- 
sera,  Bellanensera,  Valiasinensera,  Cattanensera, 
Travalliensera,  Brebiensera,  quffi  arces  et  loca  sunt 
antiquiius  ecclesiastici  nostri  juris,  tenes.  » 

Cap.  XXXIX.—  (1)  Archiepiscopalis  nerape   juris. 

(2)  Inter  cmtera,  quaj  Conradus  arraaverat,  ut  ad 
imperiura  assuraeretur,  id  etiara  erat,  quod  ab 
Agnete  Henrici  seniorisfilia  in  lucem  editus,  atque 
ideo  Henrici  postremo  defuncti   sororius  regnum 


sibi  naturali  jure  competere  affirraaret ;  inde  etiam 
Mediolanenses  Conradtira  tanquara  regem  suum 
naturalem  susceperunt.  Venisse  autem  Conradum 
in  Italiara  anno  1428  superius  dtxiraus  :  mensem 
quo  apudlnsubres  fuit,  nobis  indicat  Landulphus, 
cura  illura  infra  asserat  vigesiraa  nona  Junii  die, 
S.  Petro  sacra,  Modoetiae  coronatum. 

(3)  Hinc   redargui  polest   Onuphrius    Panvinius, 

?[ui  in  lib.  Decomitiisiraperatoriis,  cap.  11  coronara 
erreara,  qua  inaugurari  solent  Italim  reges,  in  usu 
fuisse  ante  Friderici  11  terapora  Mediolani  aut 
ModoetisB  nequaquara  crcdidit.  Solide  illura  refu- 
tavit  quoque  Puricellius  in  Mon.  bas.  Arabr., 
num.  343. 

(4)  Id  est  Brebia,  oppidura  non  longe  a  Verbano 
lacu,  antiquissirais  raonuraentis  refertura,  atque 
olim  celebre,  nunc  prope  funditus  dinitum,  ut  scri- 
bit  Booav.  Castil  ioneus  I)e  Galior.  Insubr.  antiq. 
sedib.,  col.  raihi  373,  qui  norainis  etyraon  et  reli- 
qua  insignis  antiquitatis  vestigia  ibidera  manentia 
refert. 

(5)  Id  estfamara  late  difTusam  communis  plausus 
ac  concilii  Mediolanensium. 

(6)  Seu  valv(issor,  noraen  illo  wvo  notissiraura, 
quo  vassalli  fcudales  raaiores  aut  rainores  indica- 
bantur,  ut  ex  Du  Cangii  Glossar. 

(7)  Hujus  ecclesiae  menlio  fit  in  diplomate  Cle- 
mentis  papsB  III  ad  Obertum  Modoetiensera  archipre- 
sbjterura  anno  H88  dato,  et  a  Barthol.  Zucchio 
cap.  20exhibito  ;  eaqueinter  ecclesias  post  S.  Joan- 
nera  priraa  recensetur. 

(8)  Nerape  die  29  Junii  anni  i  128,  ut  sup.  nota- 
viraus. 

(0)  Spu  potius  popuU  multitudine, 

(40)  Ecclesia  hrec  antiquitate  sua  venerabilis,  ut- 
pote  a  Theodelinda  Langobardorura  regina  ex- 
structa  ac  dotata.  in  prsesens  etiara  celebris  est, 
pontificaliura  insigniura  privilegio  fulgens,  et  recen- 
tibus  auri  ac  picturarura  ornaraentis  in  nobiliorera 
sacri  cultus  raagnificcntiara  adducta. 

(7l )  Nerape  Mediolani,  quod  Sigonius  omisit, 
ModoetienseratanturaConradicoronationeraad  hunc 
annura  recensens. 

(12)  Id  est  me  legilime  impedito. 

(13)  Non  tamen  omnes  :  nonQuIIse  enim  cif itates 


iBS7 


LANDDLPHI  JUNIORIS 


IBM 


oeperunt.  et  amaveruiit.  Qui  yero  rebelles  fuerunt 
ejus  acutissjmi  gladii  fortitudinem  senserunt, 
atque  mortem  etconfusionem,ceu  Anselmus  marhio 
del  Busco  (i4),  et  illustris. . .  comes  (15)  suscepe- 
runt.  Alter  quorum  Anselmus  Yitam  et  absolutio- 
sem  suscepit  pergratiam  Mediolanensium,  quibus 
in  angustissimis  prsBliis  campestris  ceu  miles  for^ 
tissimus  profuit.  Alter  vero,  scilicet  comes,  vel 
mortem  8ustinuit,ac  sic  benigne  et  fortiter  agendo 
Romsd  appropinquavit.  Sed  forlis  manus  Honorii 
pap»  ipsum  resupinavit  (16),  atquead  Germaniam 
quasi  ad  sua  propria  loca  redire  fecit  (17)  Joannes 
igitur  Gremensis  cardinalis  Romanus  episcopos 
suf&aganeos  et  comprovinciales  Mediolanensis  Bc* 
clesiaB,  ut  excommunicaret  Mediolan.  pontificem 
convocavit  PapieB  (18).  Quibus  convocatis,  et  car- 
dinali,  per  plures  viros  et  sacerdotes  ipse  pontifez 

Ero  Lothario  stabant,  ut  ez  Landulpho  ipso  in  flne 
Qjusmet  capiiis  colligi  potest.  Exstat  in  codice 
Babember^ensi  apud  Eccardum  loc.  cit.,  coi  36i. 
Epistola  Litifredi  Novariensis  episc.  ad  eumdem 
Lotharium  scripta,  in  qua  hasc  habentur  :  «  Excel- 
kntia  vestra  pro  certo  cognoscat  quod  Novaria, 
Papia,  Placentia,  Cremona  et  Brixia,  civitates  ItaliaB 
firmiter  fideJitatenQ  vestram  cusiodiunt,  et  adven- 
tum  vestrum  unanimiter  cupiuni.  Conradus  autem 
Mediolanensium  idolum,  ao  eis  tamen  relictum, 
qui  arrepta  fuga  solum  Parmas  babei  refugium  ubi 
iam  pauper,  iamque  paucis  stipaius  viliter  moraiur 

2uod  ab  uno  ioco  ad  alium    vix  fama   ejus    exien- 
itur.  » 

(14)  Bosekum  locus  est  in  agro  Alexandrino  ad 
Orbam  fluvium  in  limite  diiionis  Genuensis  ei  Mon- 
iisferraii,  olim  hujusmodi  marchionum  dominio  ei 

^  sede  celebris,  quorum  splendorum  et  jura  amplissima 
describii  flieron.  Ghilinus  in  Annalib.  lialicis  Ale- 
xandrinae  urbis  postremo  folio,  asserens  locum 
ipsum  in  quo  exciiaia  fuii  prsdicia  civiias,  illorum 
diiioni  iunc  paruisse. 

(15)  Hujus   comiiis  nomen,  quod  in  archetjpo 
'   iemporum  veiusiate  abraso  iniercidii,   ex  cerebro 

suo  supplere  conaius  esi  recens  auclor  Alex.  Ma- 
ximil.  de  Bode,  ({ui  in  disseri.  jur.  public.  de 
Eiruris  ducatu  ediia  Halffi  Magdeburff.  anno  1722, 
cap.  1,  §22,  pag,  22  haec  aii  :  «  Verisimile  esi, 
illusirem    comiiem,    cujus   nomen    in    Landulphi 

1'unioris  ms.  legi  non  poiuii,  Alberium  fuisse,  seu 
ngelberium,  quem  Bonorias  II  papa  in  Tuscias 
ierra  marchionem,  ei  sui  vicarium  haouerai.  Saltem 
Muraiorius  chartam  hujus  Alberti  referi,  in  qua 
se  cooperanie  ^raiia,  et  beati  Petri,  ei  domini  papsB 
Honorii,  ejus  vicarii  munere  ad  hujus  honons  fa- 
siigia  provecium  faieiur.  >  Fluxa  iamen  opinio  haec 
esi :  illusiris  enim  comes,  de  quo  in  ms.  nosiro  fii 
meniio,  jussu  Conradi  multaius  gladio  dicitur  a 
Landulpho,  certe  anie  annum  1130,  quo  Conradus 
ab  flonorio  H  repulsus  in  Germaniam  redierai.  Non 
ergo  esse  poiuit  Albertus  ille  marchio  quem  adhuc 
floruisseanno  1135,  imo  etiam  1146  ciaris.  Mura- 
iorius  cap.  eod.  30  Aniiquit.  Esten.,  pag.  293  ei  94, 
ex  documeniis  ibidem  indicaiis  colligii.  idem  de  In- 

f^elberio  dicendum,  quem  adbuc  viventem  anno  1137 
reciius  1135)  referi  Annalisia  Saxo  apud  Eccardum 
m  Hisi.  medii  ffivi,  nec  non  Pagius  ad  ann.  1134, 
num.  1  ex  Chronicis  Pisanis  genuinis  ab  Ugheilo 
relaiis,  nonnulla  de  hoc  Ingelberto  dilucidius  pro- 
ferens.  Quis  auiem  fuerii  isie  comes,  nihil  in  ms. 
nosiro  innuiiur,  ex  qao  seeurum  de  illo  judicium 
capi  possii  :  quocirca  nolo  cscorum  more  in  aere 
digladiari. 

(46)  Id  esi  a  proposiio  devolvii.  Cur  auiem  Hono- 
ritts  papa  Conradoinfensus  esseti  magit  notum  est. 


A  Mediolanensis  mandavit,  ne  presumerent»  sed 
ipsum  per  unius  diei  spatium  exspeotareat.  Al 
Papienses,  Cremonenses,  Novarienses  quoque  ei 
eorum  episcopi,  et  aliarum  civitatum,  predicaotes 
hoc  regiumopus  Anselmi,conirarium  Deo,  et  ma- 
gno  regiLothario(20),  nequaquam  illius  pontificis 
legationem  susceperuot,  sed  ipsum  priestante  ear- 
dinaliillo  Joanne  excommunicaverunt,  ei  Medio- 
lanensibus  protegentii  us  castrum  Cremie  (21) 
guerram  facerc  staiueruni.  Attamen  in  maxima 
parte  Mediolaneoses  catbolicam  reverentiam  (23; 
vivente  papa  Hooorio,  huic  pontifici  prsbuerant 

CAPUT  XL. 

A  nselmus  archiepi^copus  A  nacleto  anl%pafxadh€prei, 
et  ab  ipso  stolam  recipit. 


B 


Honorio  defuncto  (1),   Anacletus  papa  Bomano- 


quam  ui  referri  debeai.  Loiharius  enim  II  in  impe- 
raiorem  elecius  fuerai  anno  1125  teKio  Ral.  Se- 
piembris,  acldibusejusdem  mensis  Aquisgrani  ia 
Germaniae  regem  iDunctus,  id  approbanie  per  le- 
gatos  suos  Eurardum  ei  Romanum  Honorio.  Con 
radus  vero,  qui  posi  Fridericum  fratrem  suum  io 
Loiharium  insurrexerai,  ab  Honorio  excommunica 
lionis  scnieniia  perculsus  est,  ui  Otho  Frisingen. 
ejusdem  Conradi  uterinus  frat^r  lib.  vu,  cap*  17, 
narrai.  Aique  hoc  fortasse  ielum  fuii,  quo  repu  sum 
a  RomanaD  urbis  ingressu  Conradum  referi  auctor 
noster,  cum  armis  conira  eumdem  conflixisse  Ho- 
norium  nusquam  apud  scriptores  invenerim. 

(17)  Anno  1129  lialiam  adhuc  conira  Loiharium 
obtinebai  Conradus,  ui  iestaiur  ad  hunc  ann.  Si- 
gonius  ;  imo  necj^ue  recesserai  Septembri  mense. 
Ixsiat  enim  in  Hisi.    Mathildis  a   Francisco   Maria 

^  Floreniinio  compacta,  lib.  ii,  pag.  mihi346,ejusdem 
diploma  datum  Lucae,  ubi  tunc  ipse  morabatur, 
4  Septembris  1129,  in  quo  nonnulla  monasterio 
S.  Poniiani  largitur.  Intra  iempus  iamen,  quod  ah 
hoc  mense  ad  obitum  Honorii  sub  initium  anni  1130 
defuncti  superfuii,  rediisseConraduminGermaniam 
dicendum  est,  si  ab  Honorio  compulsus  fuii  illoc 
proficisci.  ut  narrat  noster  Landulphus  :  quodnoB 
advertit  Puricellius,  qui  in  Mon.  bas.  Ambros. 
num.  353.  rediisse  in  Germaniam  Conradum  scribil 
paulo  ante  quam  Innocentius  II  e  Gallia  venieos 
Genuam  appelleret,  id  esi  anno  11J2. 

(18)  Concilium  hoc  provincialium  episcoponus 
convocatum  fuisse  Papis  anno  1128  Pagius  ad 
buncann.  num.l4  tradit.  Illud  tamen  in  sequenteiD 
annum  referendum  videtur,  cum  auctor  noster. 
posi  discessum  Conradi  ab  Italia,  quem  vergente  in 
unem  anno  1129  contigisse  ostendimus,  congrega* 
tam  banc  sj^nodum  narret.   Ei   valde  credibile  esU 

D  nonnisi  expulso  ab  lialica  Conrado  nrocessisse  Bo- 
norium  ad  plectendum  Anselmum   illius   fautorem. 

(19)  Id  estne  praecipites  in  proferenda  aenienlia 
foreni,  ipsoabsenie^ac  inaudiio. 

(20)  Hinc  patet  a  priedictis  urbibus,  ut  supra  io- 
nuimus  minime  suscepium  Conradum,  cuiu  Loihi- 
rium  regem  publice  profiterentur. 

(21)Antonius  Campus  in  Uisi.  Cremonen.  t«i 
ann.  1129  referi  Cremenses  Ecclesifle  Cremoneo^ 
subditos,  nulla  jusia  premente  causa,  rebelles  ab 
eadem  iemere  descivisse.  ac  foedus  cum  Mediola 
nensibuslunc  Cremonensium  hostibus  percussisse. 
atque  ideo  ab !  indignatis  (]remonensibus,  ut  se  at> 
injuria  vindicareni,  contra  ipsos  bellum  indictutu. 

(22)Tanquam  legitimo  suo  pasiori. 

Cap.XL.—  (1)  Obiit  Hooorius  II  die  14  Febmarii 
anui  1 130,  ui  recie  Fagius  coniendii  ad  hunc  aoa 
num.  1  ei  2. 


iBSO 


HISTORIA  UEDIOLANENSIS. 


1830 


rum  secundus  (2)huic  Mediolanensi  stolam  (3)  per  A  latneruDt(i3)  nulla  guerra  Mediolanenses  ignomi* 


suos  idoneos  nuntios,  videlicet  Joannem  Pal®- 
8tin8e(4)episcopum,  et  Beltramum  subdiaconum 
RomaDum  mandav  it.  (5) ;  quam  stolam  ipse  Anselmus 
pontifex  clero  et  populoMediolanensicircumstante 
etcollaudante  Anacletum  papam ,  ej  usque  legatos  et 
legationem  reverenter  suscepit.  Pars  vero  sibi 
adversainde  magis  detrahere  coepit.  At  plenitudo 
cleriet  populi  ad  eum  concurrebattimoremquoque 
et  reverentiam  regi  Gonrado  et  papfle  Anacleto  ex 
dileotione  portabat  (6).  Et  dum  hic  spes  fuit  (7)  in 
plenitudine  EcclesiaB  etcivitatis  Mediolani/  et 
venditiones  (8),  et  privilegia,  quaeegregiicapitanei 
de  Besana  (9)  et  de  Porta  Orientah  (10)  atque 
Lomagna  (M)  et  Gregorius  papa    septimus,   et 


niavit  sed  Papensibus,  Gremonensibus,  Novarien- 
sibus  cunctisque  suis  inimicis  lateetsplendidi  ipsi 
Mediolanenses  perstiterunt  (14). 

CAPUT  XLI. 
Clerus  Afediolani  A  nselmum  dearchieptseopatu  peliit 

Papa  Innocentius  id  confirmaty  et  B.  Bemardum 

Mediolanum  mittit. 

At  ubi  Anselmusarchiepiscopus  contraipsas  ven- 
ditiones  et  privilegia  facere  voluit  et  fecit  et 
multitudo  cierietpopuli,atqueconsulumipsasven- 
ditiones  et  privilegia  legere  voiuit  contigit,  quod 
quidam  manipulus  militum  Mediolaneasiumcaptus 
e^ihMediolanensihus(i),ei  plures  de  ordinariis 
decumanis  sacerdotibus  coeperunt  nescioquo  spiritu 


Urbanus  papa  secundus  presbytero  Liprando  fece-  g  super  causa  regis  Gonradi  ridere,  et  causam  Ana 
runt  (42)  vim  suam  oblinuerunt,  et  oculi  omnium      cleti  latenterspernere.HisAnselmus  archiepiscopus 


(2)  Se(]uenti  post  Honorii  mortem  die,  idestlS 
Februarh,  electus  fuerat  in  Romanum  pontificero 
Gregorius  diac.  card.  S.  An^eli  sub  nomine  Inno- 
centii  II,  vir  tanta  morum  mtegritate  conspicuus, 
4  ut  unicce  unicus  dignitati  divina  jam  videretur 
providentia  preeformalus, »  feste  Arnulpho  Sagiensi 
superius  edilo  tom.  IIL  pag.  423.  At  postri'iie  ad 
Innocentii  electionem  id  est  17  Februani  in  S.  Petri 
cathedram  intrusus  est  Petrus  Pelri  Leonis  fiiius, 
presb.  card.  tit.  S.  .Vlariae  trans  Tiberim  flagitiis 
omnibus  deturpatus  (ut  cap.  3  idem  Arnulphus 
describit)  Anaclctus  II  dictus  ;  proinde  non  papa, 
ut  in  hoc  ms,  legitur^  sed  pseudopapa  procul  dubio 
appellandus. 

(3)  Quam  videlicet  ab  Honori  II  manibus  sumerc 
Anselmus  detrectaverat,  ut  cap.  38  narravit  Lan- 
dulphus.  j 

(4)  Lege  Prgenestinw  Kcclesiae  non  episcopum, 
sed  pseudoepiscopum.  Legitimus  enim  illius  Ec- 
clesiae  antistes  tunc  erat  Guillelmus,  qui  in  Vita 
Innocentii  II  a  card.  Aragonio  conscripta,  et  tertio 
tomo  pag.  434  inserta,  primus  numeratur  intcr 
cardinales,  qui  ejusdem  canonicse  electioniadfuere: 
quocirca  credi  potest  in  hujusmet  electionis  odium 
creatus  alter  Praenestinus  episcopus,  ac  fortasse  ille 
idem  Joannes,  quem  a  pseudopontiflce  Anacleto 
Sabbato  sancto  ailni  1130,  una  cum  aliis  renuntia- 
tumpresb.  cardinalem  tit.  S.  Pudentianae  refert 
Oldomus. 

(5)  Festinati  hujus  muneris  causara  prodit  Sigo- 
nius  adann.  1130.  Anacletus  enim  ut  in  occupata 
dignitate  pontificia  sese  flrmaret,  institil  adversam 
partem  sacris  censuris  premere,  «  et  ad  causam 
suam  amicos,  quamplurimos  potuit,  aggregare.  > 
Eumdera  Anselraumab  Anacletocardinalemquoque 
creatum  fuisse  docet  Oldoinus  loco  cit.  j 

(6)  Pessimae  hujusdilectionis  auctoremAnselmura 
archiepiscopum  facit  Sigonius  loc.  cit.  incjuiens  : 
«  Anselmus  Mediolanensis  archiepiscopus  ei  (id  est 
Anaclelo)  se  tradidit,  atque  una  secum  populum 
Mediolanensum,  ac  plerosque  Lombardiae  episcopos 
traxit.  »> 

(7)  Alternum  ex  bibl.  Ambr.  mss.  habct  dum  hic 
spiritus  futt,  qufle  iectio  clilucidiorem  sensum  Lan» 
aulphi  facitin  hunc  modum,«  dum  videlicetspiritus 
concordiae  (licet  pessimw;vigerel  in  universo  ferme 
clero  et  populo  pacifice  Anaclcto,  et  Courado  ad- 
haerenli.  »  Auctor  enim  noster  ex  ejusdem  asseclis 
erat,  Anacletum,  ut  vidimus,  papam  vocans,  et  cre- 
dens. 

(8j  Quod  praestatur  doraino  feudali  pro  distractio- 
nis  seu  venditionis  prfledii  facuitate,  ut  explicat 
Du  Gangius  in  Glossar, 


(9)  Institutos  fuisse  a  LanHuIpho  archiepiscopo 
noslro,  anno  979  electo,  plebium  capitaneos,  qui 
ab  eisdem  postea  co^nomentum  accepere,  ut  capi- 
tanei  de  Incino,  de  Missalia,  de  Meregnano,  auctor 
est  Galv.  Flamna  in  Chron.  maj.  cap.  712.  Besana 
vero  est  vicus  nostrse  diopcesis  in  plebe  Aliati. 

(10)  Eliam  cuili^et  urbis  Mediolanensis  portae 
assignatos  fuisse  antiquitus  suos  capitaneos,  docet 
idem  Galvaneus  Flamraa  ibidem  cap.  698  et  845, 
rudia  qusedam,  carmina,  quae  nobiles  familiasenun- 
tiant  sua  setate  in  id  munus  adlectas,  proferens  in 
Ghronic.  extravag.,  qusest.  48,  videlicet : 

Ex  senis  portis  sumplos  capitaneos  urbis 

Novas,  Cumce,    Ticinis,    Orientis,  Roniiey    VercelliSf 

TurreSy  Badagios^  Busti,  Oriens,    Carrogia,  Crassos. 

,      (11)  Pagus   est  agri   Mediolanensis  in  Missalise 

'  Plebe. 

(12)  Pontificia  haec  diplomata  jam  Landulphus 
retulit  cap.  6  et  8. 

(13)  Sensus  est :  «  Vim  suam  obtinuerunt,  quanri- 
vis  nec  producta.  nec  qusesita  fuissent,  »  ut  initio 
cap.  seq.  ex  verbo  illo  legere  clare  colligilur,  nisi 
forteibilegendum  sit  lcedere,  hic  y ero  patuerunt. 

(14)  Lege  praestiterunt,  ut  in  aliis  bibl,  Ambr. 
mss. 

Acta  prospero  eventu  a  Mediolanensibus  bella, 
contra  foederatas  Cremon8e,acPapi«eurbessuscepta. 
luculenter  describunt  Antonius  Campus  in  Ilist. 
Gremon.  ad  anno  1430  et  Sigonius  adann.  1131  et 
1132.  Gum  Novai*ien>ibus  singulari  acie  congressos 
fuisse  Meliolanenses,  in  historiis  neutiquam  legi : 
auxiliares  tamen  illorum  copias,  iisdem  quibus 
amicse  ipsis  urbes  perculsse  sunt,  cladibus  afflictas 
dubittiri  neqnit,  auctore  nostro  id  confirmante. 
'  Cap.  XLI.  (1)  Lege  Cremnnenstbus  ut  in  Ambros. 
mss. 

Hfipcautem  ad  annumll33  referenda  Pagius  cen- 
set  in  cril.  ad  ann.  H.30,  num.  48  idque  asserere 
consentaneum  est  hisloride  auctoris  nostri.  Cum 
enim  supeiori  anno  adhuc  splendide  agerent  Medio- 
lanenses  adversus  hostes  suos,  terrorem  undique 
ceedes  spargentes,  ut  in  Sigonio  legi  potest,  non- 
nisi  post  illum  annum  dicendum  est,  eosdem  hac 
belli  ignominia  plecti  coepisse  ;  prtecipue  eum  hoc 
eodem  auno  constructura  a  Cremonensibus  castrura 
Piceleonis,  ut  incursiones  Mediolanensiura  facilius 
obtunderent  supracit,  auctores  Iradaut;  eo  enim 
pn»pugnaculo  tutati,  confidenlius  in  hosles  irruere 
potuerunt,  el  palantera  fortnsse  Mcdiolanensium 
manipulum  occupare,  ac  in  triumphum  Creraonam 
perducere . 


15» 


LANDULPm  JUNIORIS 


183! 


multos  snstinens  stimulos  tandem  presbyterum  A 
Azooem  magistrum  puerorum  canentium  principa- 
literin  missa  sacerdotum  oelebrantium  corporiset 
sanguinis  Christi  sacrificia,  quosdam  alios,  qui 
fueruntdolosi  in  celebratione  coronsB  regisGonradi, 
excommunioayit.  Exoujus  excommuaicationis  ra- 
dice  circumcisi  (2)  Christum  filium  Virginis  igno- 
rant  et  maxima  pars  Quiritum  et  Longobardorum 
auctorem  diYineeet  humansp  legis  minime,  amant 
sine  quibus  auctoribuscoeli  vel  terreB  pacefrui  non 
possumus  (3).  En  etiam  nunc  dissensio  multa,  et 
perniciosa  nimirum  ortaest  inMediolanensipopulo 
8ub  excommunicationis  titulo,  quia,  si archiepisco- 
pus  excomraunicayit  hunc  presbjterum  et  alios  in 
pulpito  S.  Teglte  et  episcopi  comprovinciales  et 
8uffraganei,sicutsupra  dictum  est(4),excommuni-  g 
caveruntillumPapiflB.Ordinariiitaqueet  decumani 
sacerdotes,  et  cfleteri  faventes  papfle  Innocentio  se- 
cundo,et  insidiasperpetrantesf)  hujusmodi  archi- 
episcopo,  suas  pecunias  effuderunt,  etipsas  legis,  et 
morumperitisatquebellatoribus  viris  tribuerunt. 
Unde  ipse  archiepiscopus  compulsus  est  intrare 
popularem  concionem,ut  ibi  decertaret  cum  suis 
excommunicatis  de  excommunicatione  Cumque  ipse 
exspectaret  sagittas  de  justa  autinjustaexcommu- 

'  (2)  Num  JuHseos  Mediolani  tunc  dcgentes  innuit 
auctor  noster  ?  Eos  certe  in  hac  urhe  constitisse 
retroartis  saeculis,  probat  rescriptura  Theodorici 
regis  Jttdxis  Mediolanensihus  datum,  quod  lib.  v 
Yariar  Cassoidori  legitur. 

(3)  Connotari  in  hac  periodo  ManichflBOs,  <  aucto- 
rem  legis  aot  Deura  Veteris  Testamenti  rejicientes,  (j 

Suitunc  in  aliis  partibus  multiplicabantur,  »  credi- 
it  Pagius  adann.1133,  num.i5,incongrue  tamen, 
cum  tunc  teroporis  Uuirites  ac  Langobardos  turpi 
hoc  errore  raaxima  parte  infectos  nullus  unguam 
asseruit.  Id  enim  longe  ab  hac  (etate,  sub  initium 
videlicet  saeculi  superioris  tantummodo  accidisse 
testanlur  fragmenta  Hist.  Franc.  apud  Baron.  ad 
ann.4017,  etGlaber  lib.  ni,  cap.  8.  Obscurum  ita- 
que  hunc  auctoris  nostri  textum  non  aliler  explicari 
posse  crediderim,  quam  dicendo  ex  ileratis  hisce,  et 
contrariis  interse  anathematum  sententiis  ita  per- 
turbatos  animos  fuisse,  ut  et  Judsei  in  errore  soo 
confirmarentur,  et  maxima  Quiritura  ac  Langobar- 
dorum  parslegitimura  pontificem  ignorans,  acatho- 
Hco  erga  Deum  cultuaverteretur,  atqueideo  violatse 
humanaeac  divinse  legis  rea  sese  infortuniis  merito 
objicere. 

U)  Cap.  videlicet  39. 

r)  A.  1  et  2  jtraeparanies,  l^ 

(*•)  In  margine  additur  d^mmKUOvyimf  quodtamen 
in  aliii  mss.  deest. 

(5)  Puricellius  in  Mon.  bas.  Ambr.,  num.  358- 
censuiteos,  qui  a  Landulpho  narrantur  cum  sufTra- 

?:aneis  convenisse  pureindutos  rudi  et  inculta  lana 
uisse  Cistercienses  novitios,  a  quos  degcntes  apud 
Medioianum  etnuperconversosepistolam  i34direxit 
S.  Bernardus.  Contra  Papebrochius  in  Exegesi, 
num.  1l6insurgit,  atque  ex  codice  Humiliatorum  a 
Puricellio  ipso  allegato  in  eam  propendet  senten- 
tiam,  «  ut  non  alios  hoc  loco  indicari  putet,  quam 
seeculares  magnates,  et  nobiles  cives  Mcdiolani,  qui 
sub  idem  tempus  a  S.  Bernardo  Spiritu  divino  ine- 
briati  formara  vivendi  in  habitu  religioso  cura  suis 
familiis  inhabitando  sumpsprunt,  dicti  fratres  S. 
Bemardi,  aui  deinde  fuerunt  fundatores  primi  et 
secundi  ordinis  Humiliatorum.  »  Ut  hoc  fidentius  sta* 


nicatione,  Nazarius  primicerius  mirae  callidilatis 
homo  per  prolixum  sermonera  cunctae  concioni  io- 
duxit  fastidium.  Archipresbyler  autem  O  Stepha-  j 
nus,qui  cognominatur  Guandeca,  videns  primice-  ' 
rium  suum  fastidiose  fore  locutum  vocem  suair  j 
exaltavit,  et  contra  archiepiscopum  sic  ait  :  Hoe. 
quod  isti  nolunt  tibi  dicere,ego  dico:  Tues  hiprct}- 
cus  perjurus,  sacrilegus,  et  aliis  criminibus,  qus 
non  sunthic  notandaes,  reus.  His  auditis  ex  im- 
proviso  archiepiscopus  obstupuit.  Archipresbyler 
vero  ille  habens  textumEvangeliorum  ad  manum 
continuojuravit^  quod  ipse  de  istis  rebus,  quas 
dixerat  esse  in  isto  Anselmo,  quidicitur  de  Pusteria 
in  judicio  epi»copi  Novariensis  et  Albanensis,  qui 
sunt  de  suffraganeis  Ecclesise  Mediolani,  staret 
Consules  itaque  Mediolani  in  concordia  utriusque 
partis  statuerunt  utipsi  et  alii  suffraganei  venireot 
In  statutaitaque  die  non  solum  suffraganei,  sed 
quamplures  pure  induti  rudi  et  inculta  lana,  et 
rasi  insolita  rasura  concurrerant  (5).  Cumquc  arcbi- 
episcopus  iste  Anselmus  vidisset  cos  constare.  el 
populo  [videri]  quasi  si  essent  an^eli  de  coelis,  td 
ipsum  populum  ait  :  Omnes  illi,  quos  hic  videtis 
cumillis  cappisalbis  et  grisiis  (6),  haeretici  [sunt]. 

tuat,  id  facit,  cquodCisternensesnec  dum  Mediolani 
fundati,erant,  sedilluc  primum  introductisuntpost 
concilium  Pisanum,  nec  pauci  illi,  quos  in  suo  co- 
mitatu  habuit  S.  Bernardus,  potuerunt  turbam  bic 
indicatara  facere,  i  Falliturtamen  vir  doctissimus; 
neque  enim  acta  hsec  sunt  S.  Bernardo  Mediolani 
commorante,  sed  antequam  ad  concilium  PisaDum 
proficisceretur,  quo  tempore  nondum  Mediolanuoi 
advenerat.  Constat  autemex  eadora  epist.  sup.  cit., 
Mediolanenses  legationem  direxisse  ad  S.  Bertiar- 
dum ,  ut  fortasse  ipsum  ad  sedandam  discordiani. 
quam  nuper  narravimus,  Mediolanom  accirenl.qQO- 
circade  iis,  qui  in  comitatu  S.  Bernardi  erant,  cum 
Mcdiolanura  postea,  Pisano,  concilio  absoluto,  ad- 
venit,  serrao  esse  non  potest.  Praeterea  dici  etiam 
nequit,  qui  hic  raeraorantur,  fuisse  magnates  ac 
nobilcs  cives  Mediolani,  qui  fratret  S.  Bemar^ 
postmodura  sunt  appellati,  ac  fundatores  priroi  et 
secundi  ordinis  Humiliatorum  exstitere.  Id  enim 
nonnisi  post  secundum  S,  Bernardi  in  hanc  urbem 
adventum  contigit,  anno  videlicet  H:U,  utexipso 
Hurailiatorura  codice  Puricellius  affirmal,  a  cujos 
propterea  sententia  non  esse  recedendum  existimo: 
quamvis  enira  verura  sit,  nonnisi  anno  1135  seo 
etiam  H36  utidera  Puricellius  nura.  383  contendit. 
prirao  conditura  fuisse  CIar*vaIIense  coenobium 
Cisterciensis  instituti,  fuissetamen  Mediolani  domi- 
cilium  aliquod  in  suburbiis,in  quorecepti  jam  es<ent 
Cistercienses.  docet  titulus  ipse  epistolse  supra- 
dictiB,  qu88  ita  inscribitur  ad  nfltitios  apnd  Medio- 
lanum  connersos ;  quod  etiam  Baronius  diserte  affir- 
mavit:  quidquid  Ughellus  dicattom.  FV  Ital.  sarr. 
existimans  in  hac  epistola.  novitiorum  noroine  in- 
telligendos  esseeos,  qui  S.  Bernadi  opera  ad  Pisa- 
num  concilium  pergentis,  recens  conversi  ejus  se 
magisterio  ex  anirao  iara  devovissent. 

(6)Hinc  eliam  vaiidum  Puricellii  sententiiemuni- 
mentum  astruitur,  Cistercienses  videiicet  fufsse  eos. 
qui  populo  astabant.  In  Historia  enim  occidcntal 
Jacobi  de  Vitriaco.  prope  medium  sw»culi  sub- 
sequentis  defuncti,  cap.  i9,  ubi  institutum  et  roorcs 
Cisterciensium  viridi  adhuc  observantia  florentium 
describnntury  inter  alia  hoc  legitur  :  »  Primi  igitor 


1833 


HISTORIA  MEDIOLANENSIS. 


iS34 


Inde  simplices  et  compositi  (7)  ad  expeilendum  et  A 
deponend  um  (8)  bellum  commoverunt.  Verumtamen 
gladio  Anselmi  in  die  illa  resistere  non  potuerunt. 
Sed  mediante  nocte  per  expansam  pecuniam  mauus 
primicerii  otpresbyteri  [archipresbyteri]  Stephani 
fortissima  in  summo  diluculo  ipsum  Anselmnm  a 
sede  compulit  :  qui  cumnoninveneritquodeclina- 
ret,  paternam  suam  domum  intravitfactoqne  mane 
die  altera idem  Anselmus  coram  humili  sua  piebe  in 
ecclesia  sancti  Ambrosii  congregata  se  praasente 
jurare  fecit  camerarium  suum,  ne  iste  dominus 
suus  efitugeret  judicium  ipse  snfifraganeorumet  co- 
ram  eis  responderet  StephanoGuandeca  dicto  pre- 
sbjtero  de  iis  rebus  quas  sibi  objecerat  remota 
causa  regis  Gonradi.  Joannes  autem  de  Rode  unus 
deconsulibusMediolanireversusadalterampartem,  g 
qufiB  eum  miserat  de  juramento  isto  Anselmi  nihil 
retulit  sed  ait :  Dominus  ille,  ad  quem  me  misistis, 
ad  Qullam  rationem  faciendam  nobis  venire  pro- 
mittit  (9).  Tunc  qui  in  concione  iila  aderant  cla- 
maverunt :  Etipsedeincepssit  remotusa  nobis.Ac- 
sic  qaisque  sufifraganeus  ad  sedem  suamrediitnisi 
Robaldus  Albanensis,  qui  in  chrismate  et  in  coeteris 
episcopalibus  olficiis  Ecclesise  Mediolani  subve- 
nit  (iO).  Anselmusautem  illequasi  a  cuncto  rlero 


et  populo  abjectus,  et  sxpulsus,  ad  solita  castella 
archiepiscopatus  exiTit(H)inquibusquaIemcunque 
requiem  suscepit  (12).  Interim  Innocentius  papa 
Pisis  synodum  celebravit  (13),  inqua  Robaldo  epi- 
scopo  Albanensi  reprsBsentante  (*),  Tedaldus  de 
Landriano  (14)  archipresbjter  EcclesisB  Mediola- 
nensis,  Amizo  de  la  Sala  archidiaconus,  Anselmus 
de  Rode  levita  ordinarius,  et  alii  plures  ejusdem 
EcclesiflB  ordinarii,  et  cum  primicerio  decumani 
sacerdotes  contra  solitum  decus  Mediolani,  et  ejus 
Ecclesias  Innocentio  paps  fidelitatem  juraverunt(i). 
Cremonenses  veroneqnaquampropterhanc  fideli- 
tatem  militesMediolanenses,  quoscaptos  habebant, 
dimiserunt.Sed  papalnnocentiusdepositionem  (16) 
et  expulsionem  saepe  dicti  Anselmi  de  Pusterla  fir» 
mavit.  Attamen  prflsnominati.  qui  fidelitatem  jura- 
verant,  timentes  hos  casus  urbis,  et  Ecclesis  Me- 
dioIanidififerebantredireMediolanum,nisi  haberent 
protectorem,qui  coram  populo  Mediolani  confirma- 
ret  Anselmi  expulsionem,  et  in  nihilum  reduceret 
Gonradicoronationem(17),et  populum  tantae  urbis 
convocaret,  et  confirmaret  ad  Lotharii  imperatoris 
amorem,et  ad  ipsius  Innocentii  papsB  unitatem.Ad 
hflBCperagendapapaadeoidoneumangelnmhabuit 
sicut  Bernardus  abbasGIar-Vallensis  fuit(i8). 


Gistercienses  nigrum  habitum  in  griseum  commutan- 
tes,  velera  reformare,  et  nova  superaddere  studue- 
runt  ;  »  griseus  yero  habitus  non  alius  est,  quam  ei 
alba  et  nigra  lana  contextus. 
^7^  Id  est  universas  cleri  et  populi  ccetus. 

(8)  Nempe  Anselmum. 

(9)  Quam  Terum  sit,  quod  superins  asseruit  Lan- 
dulphus,  per  irtitdiVK  nempe  actum  esse  cum  An- 
selmo  archiepiscopo,  apertum  hoc  mendacium  com- 
probat. 

(10)  Rogatus  nempe  a  clero  et  populo,  ut  credi 
potesl,  ne  repulso  a  sede  Anselmo  archiepiscopo, 
deserta  iaceret  Mediolanensis  Ecclesia. 

(11)  Abjectum  expulsumque  aclero  et  populo  An- 
sehnum  nonnisi  anno  1134  pro  certo  habuit  Puri- 
cellius  loc.  cit.,  num.  351.  Econtra  Papebrochius  in 
Exeg.,  num.  107  et  114,  diserte  affirmat  id  pertinere 
ad  annum  1132  ;  deceplus  tamen  a  praeconcepta 
opinione  (valide,  ut  arbitror,  superius  revulsa)  quod 
videlicet  Anselmus  anno  11^3archiepiscopaIiauctus 
dignitate  fuisset  :  inde  enim  nuraerandos  censuit 
novem  annos,  qui  ab  eleclione  ipsius  ad  electionem 
Robaldi,  ut  vices  archiepiscopi  gereret,  in  catalogis 
statuuntur.  Meiiiam  inter  utrumque  sententiam  am- 
plectitur  Pagius  ad  ann.  1133,  num  18.  eidem  anno 
alligans  hocAnselmi  infortunium  ;  idque  conformius 
esse  reliquae  subjungendiB  Landulphi  historiffi  ipse 
quoque  credidenm. 

(12)  Hanc  requiem  habuitAnselmus  non  perduos 
annos,  ut  juxta  calculumsuumscripsit  Papebrochius 
num.  117  SU8B  Exegesis,  sed  per  illud  temporis  in- 
tervallum,  quod  ad  concilii  Pisani  celcbrationem 
efnuxit;nec  ita  tenue  esse  debuit,  ut  quievisse  ex- 
pulsum  archiepiscopum  nostrum  raerlto  dici  possit. 
Proinde  hinc  etiam  explodendfe  Puricellii  sententisB 
in  superiori  adnotatione  relatsB  argumentum  desu- 
mitur. 

(13)  Gum  Lotharius  imperator  anno  1133  Rom® 
constitissetimperiali  etiam  diademate  pridie  Nonas 
Junias  ab  Innooentio  II  solemniter  praecinctus  (quod 
perperam  Cavitellus  annolI37  peractum  dicit)  spes 
erat,  fore  utpraDsentiaGesariisetarmorum  terrore, 


compulso  ad  meliora  Anacleto.  EcclesiHB  tandem 
tranquillitas  redderetur.  Sed  prsevalentibus  adversas 
partis  viribus.  et  obdurato  in  schismate  pseudopon- 
tificis  animo  pacis  consilia  eludente,  satius  habuit 
Lotharius  in  Germaniam  rcverti,  Innocentius  vero 
Pisas  iterum  se  recipere,  ubi  tuto  confldens  conci- 
^*  lium  ex  universo  Occidente  indixit,  quod  etiamtertio 
Kal.  Junii  anni  1134  celebravit,  ut  docet  Pagius  ad 
bunc  ann.,  1  et  2. 
(')  A.  ipraesente, 

(14)  Missus  hic  fuerat  ab  Olrico  archiepiscopo  in 
Germaniam  ad  Henricum  juniorem,  cum  tantum- 
modo  notariorum  ordini  (qui  adbuc  in  Ambrosiana 
majori  Ecclesia  vigel)  ascriptus  esset,  cap.  37 
vidimus.  Dum  itaque  bic  archipresbyter  Ecclesix 
Mediolanensis  dicitur,  credi  potest  sufifectus  fuisse 
Stephano  de  Guandeca,  quemannoelapsosauctorem 
acerrimum  susb  ab  urbe  expulsionis  Anselmus  ha- 
buerat. 

(15)  Quondam  esset  hoc  solitttm  decus  Mediolani, 
et  ejus  Ecclesise^  quod  violari  auctor  nosler  arbitra- 
batur,  explicat  Pagius  ad  ann.  1134,  num.  6.  *'  Me- 
diolanenses  enim,  qui  hactenus  antiquam  liberlatem 
retinuerant,  juramentum  fldelitatis  a  Gregorio  VII 

D  decretum,  quod  hodie  a  prtesulibus  exigitur,  depori 
EccIesiaB  suee  adversari  ^bi  persuadebant.  » 

(16)  Ab  archiepiscopatu  Mediolanensi,  a  quo  de- 
iectus  jam  fuerat  in  publica  concione  cleri  et  populi 
nujus  urbis  ac  suffraganeorum  antistitum  oonventu, 
ut  paulo  ante  narratum  est. 

(17)  Id  est,  propositum  male  susceptum  in  coro- 
natione  Gonradi  anno  H28  peracta,  ipso  Gonrado 
repudiato,  nunc  ejurarent. 

(18)  Multis  supplicationibus  expeticrant  Mediola- 
nenses  S.  Bernardura,  ut  schismatis  conciliator  ad 
urbera  nostram  se  conferret,  idque  multo  etiam  an- 
tequam  concilium  Pisanum  celebraretur,  ut  ex 
epist.  132  et  duab.  seqq.  ejusdem  S.  abbatis  con- 
stat.  Nunc  a  latere  suo  directum  Innocentius  II  ad 
reconciliandam  hanc  urbem  S.  Bernardum  misit, 
teste  Ernaldo  in  ejus  Vita  cap.  2,  lib.  n. 


1535 


LANDDLPHI  JDNIOWS 


1836 


CAPUTXLII.  A 

B.B^marc/u5  facil Mediolanenses obedire  Ecclesise et 
Lotharno  imperatori,  Robaldus  in  archiePiscopum 
eUgitur,  Anselmus  captus  in  Pado  romce  moritur 

Interea  princepsConradus  allioriconsilio  pDtitus 
imperatoris  Lotharii  vexilliferest  factus  (I),et  pr«- 
nominatus  abbas  nil]  moratus  cum  Carnotensi 
episcopo  (2),  et  Robaldo  Albensi  (3)  Mediolanum 
intravit  (4),  quam  civitatem  nimirum,  prout  voluil 
formavit.  Ad  nutum  quidem  bujus  abbatis  omnia 
ornamentaecclesiastica,  quse  auro  et  argento  pal- 
liisque  in  ecclesiaipsiuscivitatis  videbantur,quasi 
ab  ipsoabbate  despecta  in  scrineis  reclusa  sunt  et 
non  solum  masculi,sed  etiam  mulieres  tons»,  sunt 
et  ciliciis,  et  laneis  vilissimis  induti  adquselibet  re- 

Cap  XLIL— (i)  Conradum  regni  et  imperii  aemu  B 
lum  in  deditionem,  et  gratiam  acceptum  fuisse  a 
Lothario,  non  anno  H33,  ut  fortasse  vitio  typogra- 
phi  in  Pagio  legitur  ad  ann.  1135,  num.  12  ;  sed 
sequenti  1134.  ut  Trithemius  tradit  in  chron.  Hir- 
saugiensi.  Chrooographus  Uildesheimensis  apud 
eumdera  Pag.  loc.  cit.  narrat  in  festo  S.  Michaelis 
annill35in  loco,  qui  dicitur  Mulenhusen,  Conra- 
dum  imperatori  reconciliatum.  Bis  igitur  debuit 
Conradus  amicum  foedus  cum  Lothario  iniisse  (pri- 
maeva  pace  anni  1  I3i,  ob  aliquod  interjectum  dissi- 
dium,  abrUpta)  si  fides  duobus  hisce  scriptoribus 
haberi  clebet.  Nisi  credere  veliraus,  obedientiam 
primo  a  Conrado  praestilam  Lolhario  anno  1134, 
iterato  postmodum  sacramento,  in  publico  princi- 
pum  conventu  6rmatam  anno  1135.  Quaecunque  ta- 
men  causa  fuerit  hujus  secundi  congressuSf  de  pri- 
ma  Conradireconciliatioue  loqui  auctorem  nostrum, 
ex  iis,  qnm  statim  subdit,  perspicue  colligitur. 

(2)  Videlicet,  Gaufrido  des  Lieves,  gui  ab  anno  C 
lli6  usquead  1138  Carnotensis    Ecclesife  regimini 
praefuit.  ut  in  Galiia  Christ.  tom   II  legitur. 

(3)  Eo  videlicet,  quem  Anselmo  deposito  Medio- 
lanens^s  df^lejjerant  vicarium  archiepiscopalibus 
obeundis  officiis. 

(4)  Soluto  Pisano  concilio  statim  festinasse  ad 
hanc  urbem  S.  ClaraBvallensemabbatemilloraet  an- 
no  1134  auctores  oranes  tradunt.  Adjecti  fuere  hu- 
jus  pontificiaB  legationis  coliegae  praeter  Gaufridum 
Carnotensera,  Guido  Pisanus,  etMatthaeus  Albanen- 
sis  episcopus  S.  H.  E.  cardinales  teste  Ernaldo  in 
VitaS.  Bern.,  lib.  u,  cap.  2.  Quhb  autera  fuerit 
Modiolanensiura  civiura  I^titia,  et  plausus  in  tanti 
viri  adventu,  explicari  vix  potest.  At  septem  usque 
milliariaobviura  eidera  occurrisse  populum  tanta 
seius  oranis,  ac  conditionis  frequentia.  ut  quasi  de 
civitatc  migrasse  videretur,  Ernaldus  idem  te- 
statur. 

(5)  Plura  insignia  miracula  Mediolanensi  in  urbe  0 
a  S.  Bernardo  peracta  legi  po^sunt   in  prflBcit.  ejus- 
dera  Vila,  ac  in  Puricellio  in  Mon.  bas.  Ambr.  num. 
363  et  seqq. 

(6)  Rera  ita  narratauctor  ejusrlem  Vitae  :  «  Gum 
tractatura  essetin  publicode  negotio,  proplerquod 
tara  vir  Dei  quam  cardinales  advenerant,  oblita  for- 
titudinis  suse  civitas,  omni  ferocitate  deposita,  se 
ita  abbati  substravit,  ut  obedientiae  eorura  non  in- 
congrue  iile  posset  aptari  poetfie  versiculus  : 

Jussa  sequi  tam  velle  mihif  quam  posse  necesse  est, 

Vide  epist.  137  novfB  edit.  S.  Bernardi.  in  qua 
ad  imperatricera  Ricizara  ipseraet  S.  abbas  scribit 
qu.^e  acta  ab  ipso  sunt  in  Mediolanensiura  reconci- 
liatione. 

(7)  In  assignando  vacantis  sedis  tempore,  quo 
S.  Bernardo  oblata  est  infula  Mediolanensis,  mire 


ligiosa  convertuntar,  aqua  in  vinum  mutatur,  dc- 
mones  fugautur,  contracti  eriguntur  {o),  infiroii 
etiam  a  quacunque  iofirmitate  similiter  sanantor, 
et  quoscunque  captivosinfirmos  Mediolaaensesba- 
bebant  deinimicissuisin  custodiaabbas  ipse  soMl, 
et  liberos  dimisit  et  tantum  populum  ad  amorem 
imperatoris  Lotharii,  atque  ad  obedientiam  Inao- 
centii  papee  per  sacramentum  panis,  quod  abbas 
ipse  porrexit,  confirmavit  (6).  Tandem  idempopulus. 
ut  haberet  abbatem  ilium  in  archiepiscopum  (7)  ad 
ecclesiam  S.  Laurentii  (8)  in  qua  erat  hospitatus 
eumhymnis,etlaudibusetsolitosuoKyr.(9)cucurrit. 
Quod  abbas  illenon  tulit  (10)  sed  ait  :  Ego  incra- 
stinum  ascendam  palafredum  (II)  meum,  et  si  me 
extra  vos  portaverit  (12),  non  ero  vobis  quod  peti- 

ailucinati  sunt  scriptores  nostri.  Beraardious  Co- 
rius  ad  ann.  1115,  historiam  omnem  praevertens, 
statim  post  Jordanum  archicpiscopum  in  hiinc  di- 
gnitatem  vocatumsanctum  Bernardumscribit,  nuila 
prorsus  ment  one  habita  successoris  Olrici ;  quo  io- 
tolerabili  errore  Merula  quoque  non  caret.  Donatos 
Bossius,  a  se  ipso  Hissentiens,  in  catalogo  S.  abba- 
tem  Henrico,  seu  Olrico  anleponit,  quem  in  Chro- 
nicis  posteriorera  fecerat.  Sigonius  ad  ann.  11  ^, 
Morigia  lib.  n,  Bugattus  lib.  in,  Gelasinius  iu  tabuU 
synodali,  omnesque  ferme  recentiores  archiepiseo- 
porura  Mcdiolanen.  Catalogi  ante  AnselmumdePu- 
sterula  electionera  hancstatuunt:  quam  falso  tameo 
tradita  haic  sint,  Landulphus  noster  oculatus  testis, 
vitaque  ejusdem  Glareevallensis  abbatis  a  cofPTis 
scripta  abunde  probat  *  nonnisi  enim  deposito  Ad 
selrao,  susceptaque  ad  nos  legatione  post  PisaDum 
conciliura  acclamatus  in  archiepiscopum  fuit  S.  Ber- 
nardus  anno  eodem,  quo  Mediolanum  primo  secon- 
tulit  1134,  ut  ex  historia  hac  constat,  Pagiusque  ac 
Puriceilius  testantur. 

(8)  Nempe  majoris  appellati,  quae  altera  est  ei 
quatuor  insignibus  Mediolani  basilicis. 

(9)  Gum  non  agatur  hic  de  sacra  aliqua  supplica- 
tione,  sed  de  tumultuario  populi  accursu,  dubitatio 
mihi  suboritur,  num  hsec  fortasse  peculiaris  esset 
acclaroationis  formula,  qum  in  elcctione  archiepi- 
scopi  tunc  temporis  a  Mediolanensi  populo  adhibe- 
retur.  Acclamatura  quandoque  in  s^nodis  hac  voce 
Kyrie  eleiion,  scribit  Macrius  in  HieroL  De  ea  om- 
nrao  silet  Ferrarius  in  praeclaro  suo  opere  De  cet. 
acclamat.  et  plausu.  An  recenseri  ibidem  mereatar 
mos  iste  urbis  nostrae,  lector  decernat. 

(10)  Non  Mediolanensi  solummodo  infulee,  sed  et 
pluribus  aliis  sibi  oblatis  oonstanti  honorum  cofl- 
teraptu  repulsam  dedisse  S.  Beroardum,  ab  Ernal- 
do  intelhgiraus,  qui  lib.  ii,  cap.4  ejusdem  Vil«  b»c 
habet  :  «  Quot  Ecclesiae  destitut»  pastoribos  eum 
sibi  in  episcopum  elegerunt?  Elegit  eum  domeslic^ 
Lin^onensis  Ecclesia,  elegt  Gatalaunensis.  Intra 
Ueliam  civitas  Januensis,  et  Mediolanum  metropolis 
Ligurum-huncoptaverunt  pastorem  el  magislrutn- 
Rcrai  nobilissiraa  Francias  civitas,  secund^e  Belgics 
provinciae  capul,  ejus  dominationem  ambivil.  Om- 
nibus  his  vocationibus  postpositis  non  soliicilaTit 
aniraara  ejus  honor  oblatus,  nec  motus  est  pesejus 
ut  inclinaret  se  ad  gloriam,  nec  magis  eum  dele- 
ctabat  tiara  etannulus,  quara  rastrum  et  sarculus. » 

(11 )  Id  est  equumgradarium,  de  quo  vide  Du  Gaug. 
in  Glossar. 

(1-2)  Incerta  admodum  est  Puricellii  conjectur^ 
qui  in  Mon.  bas.  Ambr.,  num.  368  censet,  S.  Ber 
nardura  his  verbis  innuere  voluisse,  quod  S.  Ainbro 
sio  regiraen  Ecclesia;  Mediolanensis  sibi  oblalui! 
recusanli  contigerat,  ut  videlicet  ab  urbe  fugieDs 
cum  Ticinum  attingere  putaret,   mane  ad   poriac 


i83? 


HlStOBIA  MEblOLANENSlS. 


im 


tis,  ac  sic  a  Mediolano  reces8il(t3).  Sed  quidamde  A 
discipulis  ejns  qui  remanserunt,  per  civilatem 
euntes  collectam  multam  de  auro  et  argentoet  re- 
bus  pluribus  sibi  fecere  et  faciunt  (14).  Mediola- 
nenses  vero  ordinarii  et  decumani,  qui  papeo  la- 
nocentio  fidelitatem  juraverant,  confortati  de  hac 
Mediolanensium  conversione  (15)  fecerunt  Litifre- 
dum  Novariensem  Widonem,  Iporiensem,  et  alios 
suffraganeos  venireMediolanum,  quiin  consiliosuo 
subiimaveruntRobaldumAlbanensemepiscopumin 
Mediolanensem  arcbiepiscopum  (16),  babita  securi 
tate  C)  retinendi  prout  diciiur  Albanensem  episco- 
patum  (17).  Isto  sublimato  Mediolanum  super  Cre- 
roonenses excrcitum  suum admovit  (18,  de  quo 
exerci  tu  ipsi  Cremonensem  apprehenderuu  1 1 30  mili- 


tesin  nocle  errantes.  Anselmus  aulemde  Pusterla 
audienset  inteiligens  borum  mihtum  captionem 
pli  (**)  nullam  suscepit  consolationem  contra  Ro- 
baldisublimationem  (19)  necfue  secundum  consi- 
lium  Alberti  de  Landriano  et  amicoi  um  ejus  am- 
bulavit.  Sed  credulus  Ugonisuo  Nasovoluit  cogno- 
scere  qualiter  cum  Anacleto  papa(20)Romanorum 
posset  procedere.  Attamen  ipse  cum  isto  suo  capel- 
iano  ambulans  Romam  (21),  in  flumine  Padi  juxta 
Ferrariam  a  Gorio  de  Martinengo  (22)  captus  est, 
et  ad  Innocentium  papam  transmissus  qui  papa  in 
menseAugusti  a  Pisis  (23)  illum  caplum  Romam 
misit.  Ibique,  prout  fama  est,  Anselmus  ille  in  eo- 
dem  mensein  manu  Petri  Latri  (24),  qui  procura- 
tor  est  Innocentii,  vitam  finivit  (2.5). 


civitatis  Mediolanensis,  quse  Bomana  di^itur,  se  ad 
ductum  reperit. 

(13  Non  acquievisse  superius  enuniiato  S.  abba- 
tis  responso  Mediolanenses  cives,  atque  ideo  com- 
pulsum  fuisse  S .  Bernardum  latenter  se  ab  hac  urbe 
proripere,  credere  nos  jubet  id  quod  anon^mus 
auctor  ex  ore  ven .  Raraaldi  S.  Bernardi  socii,  et 
facto  praesentis,  refert  apud  Manriq.  in  Annal.  Ci- 
ster.  adann.  1134,  cap.  2,  videlicet  Mediolanenses 
«  ita  sibi  in  ipso  complacuisse,  at  cum  antea  illum 
non  vidissent,  ingressum  in  urbem,  mox  in  arhiepi- 
scopum  unanimi  consensu  raperentpoiiusquaro  eli- 
gerent  :  quod  cum  ille  recusasset,  paratierantom- 
nino  vim  facere,  nisi  in  fugam  latenter  evasisset.  i 

(14)Fortasse  ad  construendum  coBnobium  insti- 
tuti  sui,  quod  vere  etiam  profusa  civium  iargitate 
condiium  fuit  biennio  post  extra  urbem  ClarcevalUs 
nomine  indito,  de  quo  vide  Manriq,  eod  cap.  2  et 
seqq. 

(15)  Exstat.  epist.  132  S.  Bernardi  gratulationis 
plena  ad  clerum  Mediolanensem. 

(16)  Electum  fuisse  Robaidum  in  archiepiscopum 
nosirum  anno  1135,  die  29  Julii,  jam  ostendimus, 
cap. 37. 

n  A.  1,  auctoritate. 

(17)  De  translaiione  hujus  Albensis  episcopi  in 
arcKiepiscopum  Mediolanensem  nobis  fidem  facit 
S.  Bernardus  epist.  131  his  verbis  :  «  Si  voluistis 
licuisse  vobis,  quod  illicitum,  nisi  pro  magna  qui- 
dcm  necessitate,  sacricanones  judicant,  translatio- 
nem  episcopi  scilicet  in  archiepiscopatum,  conces- 
sura  est,  »  Atque  hinc  refellendum  censo  tura  Ma- 
billoniumin  notis  adeamdera  epist.,  tumPagiumad 
ann.  1134,  num.  18,  qui  asserunt  haec  verba  iutel- 
ligenda  esse  de  restitutione  dignitatis  archiepisco- 
palis  quee  ob  schisma  ab  Innocentio  II  abrogata  no- 
stree  urbi  fuerat.  Loaui  enim  S.  Bernardum,  et 
Landulphum  de  Robaldo,  qui  cum  episcopus  esset 
alterius  urbis,  ad  nostrara  iranslatus  est,  cuilibet 
ipsorum  verbaperpendenti  perspicuum  esse  potest. 
IJtrum  vero  Albensem  qiioque  episcopatum  cum 
Mediolanensi  simulretinuerit  Fiobaldus,quemadmo- 
dum  securitatemillum  retinendi  habuisse  dicit  auc- 
tor  noster,  apud  nullum  scriptorem  inveni. 

(18)  S.  Bernardus  Mediolano  recedens  Papiara 
et  Cremonam  adii  t,  ut  di  uturno  bello,  quod  inter  ipsas 
et  Mediolanensem  urbem  exarserat,  pace  tandem 
firmaia,  finem  imponeret,  sed  re  infecia  Mediola- 
num  rediisse  ipsemet  profitetur  S.  abbas,  Cremo- 
nensium  contumaeiam  ad  Innocentium  II  testaius 
his  verbis  :  «  Cremonenses  induruerunt,  et  prospe- 
ritas  eorum  perdit  eos  ;  Mediolanense  contemnunt, 
et  coiiflHenlia  ipsonim  seducit  eos.  Hi  In  curribus  et 
equis  spem  suam  ponenles  meam  fruslraverunt,  et 
]a!borem  meum  exinauioruut,  »  Eiiuc  eoalum  csse 


B 


bellum,  quod,  Robaldo  ad  archiepiscopalem  sedem 
evecto,  contra  Crcmonenses  Mediolanum  promovit, 
credi  potest,  quamvis  exitu  infelici,  ut  mox  narra- 
bitur. 

(**)  A.  2  ;  probi,  melius  pro6e ;  alterum  ms  nihit 
legitur 

(19  Quae  nempe  ipso  rejecto  ac  deposito,  facta 
a  Mediolanensibus,  ac  confirmata  ab  Inoocentio  II 
tuerat. 

(20)  Quera  ipse  Anselmus  in  eo  schismate  con- 
tumax,  atque  ideo  anathemate  vinclus,  pro  vero 
pontificehabebat. 

(21)  Papeprochius  in  Exeg.  num  120  contendit 
legendum  esse  Ravennam^  cum  id  dictare  videatur 
ratio  itineris  hic  descripti ;  sed  pace  viri  doctissimi, 
non  video  cur  emendanda  sit  hujusmodi  lectio  :  ne- 
que  enim  iter  describit  Landulphus,  sed  mentem 
Anselmi  connotat,  Romam  properare  per  Mantua- 

G  nam  ac  Fcrrariensem  viam  eligentis. 

(22)  In  Ambrosian.  mss.  Goizo.Xniet  cardinales 
ab  Innocentio  II  creatos,  Goizum  presb.  card.  lit, 
S.  Caeciliae  refert  Oldoinus,  euraque  subscriptura 
pluribus  ejusdem  Innocentii,  Coelestini  II  ac  Lucii  II 
diplomatibus  apud  Ughellum  videre  licet.  Fortasse 
ab  hoc  captus,  transraissusque  fuit  ad  Innocentium 
Anselraus  nostcr. 

(23)  Usque  ad  Martium  raensera  anni  1137  raora- 
tum  fuisse  Pisis  Innocentium  II  testis  est  Falco  Be- 
neventanus  m  Chron.  Qui  pnt^dicto  niense,  indict. 
XV,  Pisana  civitate  dimissa,  Viierbium  advenisse 
Innocentiura  scribit,  ut  cum  Lothario,  quem  preece- 
deoti  anno  in  Italiam   advocaverat,    colloquerelur. 

(24)  Videtur  ille  essc,  quem  Lotbarius  imperator 
memoratin  sua  epist.  apud  Dacherium  et  Pagium 
adann.  1133.  num.  7,  quique  ibidem  ioter  obsidcs 
numeratur,  quos  una  cum  munitionibus  sibi  libere 
in  manu  oblatosex  parte  Innocentii  Hipsemet  Cae- 

D  sar  testatur,  cura  prasdicto  anno  de  schisraate   tol- 
lendo  cura  Anacleti  fautoribus  Boraae  tractaret. 

(25)  Mortuum  fuisse  Anselmum  die  14  Augusti 
ferme  omnes  historiciac  catalogi  asserunt.De  anno 
gravior  dissensio  est  apud  scripiores.  Tristanus  Cal- 
chus  etMori($ia  hist,  Mediol.  lib.  n,  cap.  2  obiisse 
Anselmura  tradunt  anno  lt33.  Sequentera  annura 
ejusdem  morti  assignant  Puricellius  et  Pagius,  ac 
recentiores  archiep.  Mediolanen.  catalogi.  Pape- 
brochius  in  Exeg.,  num.  120,  eamin  annum  ll35 
conjicit  :  neaue  enim,  ut  ipse  ait,  videtur,  res  tot 
tantasque  a  Landolpho  narratas  perfici  potuisseillo- 
met  anoo,  quo  celebra'um  estconciiium  Pisanum. 
Ego  vero  tum  ex  hoc  ipso  Papebrochii  argumento, 
tum  ex  iis,  quae  cap.  37,  num.  7  accurale  exarai- 
navi,  serius  etiam  Anselmi  ohitum  proirahendnm 
censeo,  nempe  in  annum  1136. 

Cf^ierum  quanti  momenti   sit  ad  Illustrandam 


1839 


UNDDli^HI  JUNIORtS 


iS40 


CAPUT  XLIU. 


hobaldus  Innocentio  papce  fidelUatemjurat,  Lotha- 
rium  vnperatorem  sociat  et  Cremonensium  castra 
diruit, 

Hls  ita  perpetratis  ad  captloDem  Anselmi  de  Pu- 
sterla  vezilla  Mediolaneasium  et  eorum  agmina 
capta  autfugata  sunt  a  Papiensibusvelutmitissima 
ovium  pecora  (1).  Instantibus  igitur  iis  infortuniis 
Mediolano,  et  Anselmo  prout  supra  dictum  est, 
mortuo  Robaidus  ejusdem  civitatis  archiepiscopus 

Mediolanensem  Hisloriam  scriptum  hoc  Landulphi 
nusquam  magis,  quamhocloco  discimus  :  tot  enim 
commentade  Anselmo  isto  ubique  in  nostris  Anna- 
libus  tradita  occurrunt,  ut  eadem  ex  auctore  hoc 
emendare  necesse  sit^  ne  posteritati  amplius  impo- 
nant.  Coronatum  ab  Anselmo  Medioiani  Lotharium 
imperatorem  refert  Calchus  ad  ann.  1123,  et  fiden- 
tissime  Zucchius  etiam  Modoetiee,  Ottonem  Frising. 
testem  producens,  cuiu  nihil  tale  unquam  narraverit 
scriptor  iiJe»  nec  Lothario  Anselmus  adhseserit, 
Conrado  addictissimus  at^iue  ob  id  etiam  a  sacris, 
et  sede  ipsa  Mediolanensi  repuisus.  Absurdius  est, 
quod  tradit  Ripamontius,  lib.  i  Hist.  £ccies.  Mediol., 
part.  11,  ivisse  videlicet  Romam  Anseimum  peten- 
dae  a  pontifice  absoiutionis  gratia,  ibi(|ue  magna 
dignitate  transegisse  velut  in  aitera  patria  reJiquum 
vit»  tempus,  assiduum  pontifici  Innocentio,  qui 
amice  illum  liberaiiterque  tractavit.  Innocentius 
enim  nec  Rom6B  tunc  erat,  nec  diu  in  ea  urbe  super- 
vixit  Anseimus  carceri  mancipatus,  ac  mortuus 
iilomet  Augusli  mense,  quo  Romam  fuerat  Pisis 
Iransmissus.  Quid  quod  Morigiaioc.  cit.  Gaiesinius 
in  tabula  sjnodali,  et  cataiogus  incsriptus  succes* 
sores  S.  Barnabo)  testantur  ab  Anseimo  S.  Bernar- 
dum  saepenumero  hospitio  receptum,  ejusque  intuitu 
Clarsevailense  monasterium  ab  Anseimo  Archinto 
constructum,  atque  dotatum.  Figmenta  omnia  foe- 
dissima,  cum  ex  Landulpho  constet,  dejectum  sede, 
atque  extorrem  fuisse  hunc  antistitem,  antequam 
redux  a  Pisano  conciiio  Mediolanum  primo  ingrede- 
retur  sanctus  ille  abbas.  Adde  a  Caicho  hunc  Ansei- 
mum  defuQCtum  Mediolani  affirmari,  quo  nihii  a 
veritate  magis  alienum,  ut  exteros  auctores  preBter- 
eam,  Angelum  nempe  Aianrique,  c|ui  in  Annal. 
Cister.  ad  ann.  1134,  cap.  2,  num.  7,  mter  alia  falso 
narrata  de  nostro  Anselmo  totu  illo  capite,  scribit, 
eumdem  sicuti  schmismatis  socium  itaducem  poeni- 
tentiae  Medioianensibusfuisse,  unionisqueet  debitee 
obedientice  persuasorem,  imo  impetratum  ab  ipsis 
ut  in  sede  restitueretur  :  quae  quomodo  cum  aucto- 
ris  uostri  de  re  sibi  pr<esente  scribentis,  historia 
componi  possint,  prorsus  non  video,  et  Claudium 
Robertum,  qui  part.  u  Gail.  Christ.  sepultum  ilium 
scribit  in  monasterio  a  se  condito  Ciar«Bvaiiis  :  hu- 
matum  namque  Romffi  in  ecciesiaS.  Joannis  Late- 
ranensis  docent  catalogi  vetustiores.  Inde  autem 
colligit  Pagius  ad  ann.  113^,  num.  12  poenituisse 
Anselmum  contumacias  suae,  atque  in  cathoiica 
fide  et  unitate,  anathemate  soiutum,  obdormivisse. 
Cap.  XLIII.  —  (1)  Profectum  fuisse  S.  Bernardum 
Papiam,  statim  ac  Medioiano  recessit  anno  1134, 
ut  iilam,  sicuti  et  caeteras  LombardiaB  civitates  ad 
pacem  componeret,  superius  vidimus.  Id  in  urbe 
Ticinensi  obtentum  fuisse  a  S.  abbate,  credere  iicet 
ex  ipsa  S.  Bernaidi  epistol.  814  novse  editionis,  in 
qua  de  Cremonensium  duritie  apud  Innocentium  11, 
tantummodocooqueritur.  Cumigiturmotum  rursus 
beilum  contra  Fapienses  post  captum  Anselmum, 
id  est  anuo  il3o,  m  Landuipho  iegamus,  dicendum, 
novis  iuviceni  simuitatiuus  exortis,  veteres  iras  re- 
vixisse,  pugnasqueinstauratas;  sed  de  his  altum  in 
blftoriis  siientium. 


A  Pisis  Innocentio  papae  juravit  (2)  et  jurando  liber- 
tatem  Ecclesiae  Mediolanensiincontrarium  conTer- 
tii  (3),  Addito  quoque  isto  infortunio  (4)  imperatc^ 
Lotharius  cum  principibus  cujuscunque  digaitaUs 
(5)venit  in  Longobardiam  <6),  in  cujus  castris  iste 
Mediolani  (7)  cum  suis  suffragaaeis  ad  nutiim  impe-  1 
ratoris  circumferebatur  et  circumferendo  excom-  ' 
municavit  Cremonenses  quia  noa  reddideruot  im- 
peratori  Medioianenses  Cremonensium  viDcula,  et 
captionem  sustinentes  (8).  Mediolanensium  igitur 

(2)  Cum  auctor  noster  asserat,  mortuo  Anselmo 
Robaidum  Pisas  profectum  fuisse  ad  Innocentium, 
ut  coram  ipsofidelitatis  juramentum  emitteret,  h- 
quido  constat,  nonnisi  post  Augustum  menaemaiuu 
1136,  id  contigisse. 
I^  (3)  Quaenam  esset  hsec  libertas,  quam  violatam 
*'  Medioianenses  autumabant,  cap.  41  jam  ex  Pa^^io 
adnotavimus.  Interim  subjun^ere  libetconjectaraoi. 
quam  ad  hunc  locum  Puricelhus  exposuit  in  mon. 
bas.  Ambr.  num.  376,  videlicet Robaldum  jurasse 
quidem  summo  pontifici  fidelitatem,  sed  minime 
voluisse,  honori  Ecclesiae  Mediolanensit  detractum. 
Cum  enim  ista  ex  veteri  consuetudine  peculiare  id 
decus  sibi  venditaret,  ut  pallium  arcniepiscopale 
antistes  noster  non  praesens  e  pondficis  manu,  sed 
absens  per  legatos  susciperet,  existimat  Puricellius 
Robaldum  hac  in  re  constantem  fuisse,  memorem 
consilii,  quod  Anselmo  decessorisuo  Romae  dederat, 
utcap.  3ojam  vidimus.  Transmissum  certe  fuisse 
pallium  ad  archiepiscopum  nostrum  Robaldum,  pe- 
tente  in  Ecclesia  Mediolanensi,  testatur  S.  Bemar- 
dusinepist.  sua  13i  ad  Mediolanenses,  ubi  inter 
ceetera  apostoiicm  clementiae  munera,  quae  incijts 
huicurbi  Innocentiusinduiserat,  hocrecenset  :  «  lo 
p  quo  postremo  qusecunque  rationabilis  petitio  fiJis 
^  non  dico  repulsam,  sed  vei  moram  passa  estapud 
piam  matrem  ?  En  ad  complementum  pallium  prsesto 
est,  plenitudo  honorit.  » 

(4)  iNempe  amissione  libertatis,  ut  credebant 
Medioian^nses,  ob  juramentum  a  Robaldo  prab- 
stitum . 

(5)  Id  ett  tam  ecclesiasticis  quam  laicis,  quomm 
piures  nominantur  in  diplomate  ipsius  Lotharii 
dato  pro  Ecciesia  Modoetiensi,  infra  memorando. 

(6)  Expeditionem  hanc  imperatorit  in  Italiam 
circa  Assumptionem  S.  Mariae  anni  1136  contigisse, 
docet  chronographut  Uildesheimen.  apud  Pagium 
ad  hunc  ann.,  num .  1 .  In  Lombardiam  tameo  serios 
secontulisse  Lotharium,  discimus  tum  ex  hisioria 
hac  Landuiphi  tum  ex  diplomate,  qood  ab  Ugbello 
refertur  tom.  V  Ital.  sacro),  novse  edition.  in  epist 
Veronen.,  col.  1013.  Datum  apud  Procelum  joxta 
Miriticum  (iegendum juxta  Mincium,  utipse  Ugheiius 

D  col.  777.  eum appellat)  vu.  Kal.  Octobris.  Undecor- 
rigendum  censeo  Pagium,  qui  ad  hunc  eumd.  ann. 
num.  5  tradit,  Lotharium  jam  mense  Aogusto  in 
Longobardia  versatum  esse.  NiUtur  enim  diplomate 
supradicto  Lotharii  ad  Canonicos  Modoetienses  dato 
apud  castrum  S.  Bassiani,  quod  tamen  mense  acdie 
caret. 

(7)  Intellige  arc/iiepiscopu5  Robaldus, 

(S)  Sigonius  ad  aun.  1136  narrat.  «  Statim  ac 
Lotharius  in  ilahaui  venit,  anxios  ad  eum  ilaiicos 
couveuisse,  ac  iites,  quas  imtis  dirimere  certa- 
minibus  iustilueraut,  coutinuo  ad  iiiius  judtcium  re- 
vocasse.  »  ^uae  ad  Cremonenses  spectant,  Otto  Frh 
singen.  in  Ciiron.  iib.  vu,  cap.  id,  in  honc  moduiit 
rolert :  «  Lolharius  ad  Padum  usque  pro^redieus, 
Caristaiiium  (ijuardastaiium)  cepit.  ii)i  Meaioiaueo- 
te8|  et  Cremonenses  diuturnum  inter  seae  b^um 


1541 


HlStORIA  MEDtOLANENSlS. 


exercitus,  confortatus  prflBseatia  imperatoriset  viQ* 
culo  exconQmunicaiioDis  Sooziuum  (9)  Sanctum- 
que  Bassanuai  etalia  multacasteilaCremouensium 
destruxeruntUO).  QuibusdestructismuititudoMedio- 
laaensiumadcivitatemrediit,  Arcbiepiscopus  vero, 
et  quaedam  pars  inciyta  militiae  Medioianensium 
cum  imperatorein  Roncalia  (11)  superPadum  ca- 
strametati  sunt ;  ibique  per  plures  dies,  et  Eebdo- 
madas  imperator  curiam  potestative  (')  habuit,  et 
leges  dedit  (12). 

CAPUT  XLIV. 

Per  imperatorem  causa  historici  frustra  consulibus 
Mediolanicommittitur. 

Tunc  ego  quoque  ibi  per  tresdies  adfui,  etlicen- 
tiam  lamentandi  ad  imperalorem  a  domino  meo 
Conrado  rege  (i)  praesente  Sigifredo  tiUo  (2)  ejus 
interprete  suscepi  et  principibus  cujuscunque  di- 
gnitatis  circumsedentibus,et  vocem  meam  audien- 
tibus  sub  tentorio  imperatoris  quereiam  deAodrea 
Sugaliola  feci  (3)  quam  quereiam  archiepiscopus 
Taurinensis  (4)  cum  caeteris  archiepiscopis  et  epi. 
scopis,  aiiisque  litteratis  viris  intellexit  etmesicut 
vir  prudens  et  sapiens  interrogavit,  et  post  meam 

babentes  obvios  habuit ;  discussaque  utriusque  urbis 
causa,  Cremonenses  a  principibus  Itaii%  hostesju- 
dicaniur,  proscriptique  discedunt,  »  Huic  Lolharii 
decreto  archiepiscopaiis  sues  aucloritatis  sententiam, 
qua  sacris  quoque  interdicerentur  Oemonenses, 
anathemate  sancitara  Robaidus  adjunxit. 

(9)  Famaxn  huic  loco  non  mediocrem  fecit  mor- 
tuum  ibidem  ac  sepuitum  anno  1259,  monstrum 
illud  tyrannidis  terroque  urbium  iinitimarum  Ezel- 
linus,  scu  Actiolinus,  ut  eum  vocat  Calchus. 

(10)  Ex  agro  Mantuano,  ubi  juxta  Mincium  Lo- 
tharius  dipioma  supra  memoratum  dederat  ad  ca- 
strum  S.  bassani  se  contulit,  ubi  alterum  diploma 
expedivitin  favorem  cleri  ecclesiseS.  Joannis  Ba- 
ptistse  Modoetiensis,  quod  Bartholomseus  Zucchius 
in  Uist.  coronsB  ferreae  edidit,  «  datum  anno  Incarn. 
Dom.  Il3d,  et  actum  apud  castrum  S.  Bassani.  » 
Cum  itaque  destructum  fuisse  a  Mediolanensibus 
hoccastrumreferatLanduIphuspra?<en/mtmpera/om 
confortatts,  credere  possumusid  contjgisse  Octobri 
mense,  tum  ex  dipiomatesupra  relato.  datoque jua;/a 
Mincium  vu  Kal.  Octobris,  ex  quo  patet,  illuc  nec 
dum  eo  tempore  Lotharium  advenisse  ;  tum  ex  ie- 
gibusfeudalibusdatisin  lionchalia  die  7  ^ovembils, 
quae  dilucide  probant,  Lotharium  eo  mense  jam  inde 
profectum. 

(ii)  Locumistum  Galiifie  togatse  apud  Placenliam 
urbem  celebremesse  piuribus  ibidem  habitis  impe- 
ratorum  comiliis,  cuique  notum  est. 

(*)  A.  1.  potestaturx, 

(J2)  Feudales  preecipue,  datee  die  7  Novembris 
ejusdem  anniliSt),  ut  diximus,  quae  in  novumjuris 
civilis  corpus  illats  sunt. 

Cap.  XLlV.  —  (1)  Abdicaverat  se  multo  jam  ante, 
ut  diximus,  Italico  regno  Conradus,  eumque  exer- 
citus  sui  ducem  eonstituerat  Lotharius.  At  Landul- 
phus,  qui  summo  erga  illum  amore  rapiebatur, 
quemadmodnm  verba  illa,  cap.  39,  hujus  historiae 
ostendunt  :  «  Quidquid  actum  est  in  ilio  anno 
domino  meo  rege,  et  diligo,  »  eumdem  etiamregia 
dignitate  SDoliatum,  regem  ex  antiqua  appeiatione 
dicebat,  colebatque. 

(2)  NuUuni  Gouradi  aut  F.otharii  fllium  nomine 
SiKiiredam,  hi^oriHR  quasviderim,  memorant,cum 
ilii  lieoricum  ao  hridericum^  huic  vero  Lothanum 


154) 

.  responsionem  domino  imperatori  causam  meam  per 
verba  mihi  barbara  (5)  revelavit  et  dominus  impe- 
rator  secundum  petitionem  meam  prout  pontihces 
mihi  fidem  fecerunt  imperavit  consulibus  Medio- 
lanensibus  ut  Medioiani  causam  meam  juste-  et 
paterne  tractarent  Sed  nimirum  (6)  si  coetus  coq-> 
suiumhuic  prfficepto  non  obedivit  quia  Arnaidus 
de  Raude  unusex  ilUs  sonsuiibusinauribuseorum 
sonuit,  quodinvestituram  de meo  placito  susceperat 
(7).  Hoc  quidem  mens  mea  nulio  modo  novit,  nec 
jure  esse  potuit,  quia  Arnaldus  hujusArnaidiavus 
Herlembaldum  protectorem  presbyteri  Liprandi 
occidit  (8)ipsumque  auctorem  meaBcausaBadtruo- 
cationem  nasi  et  aurium,  atque  ad  vincula  et  car- 
ceres  vioienter  adduxit(9).Ardericusquoquehuju9 
juvenis  Arnaldi  patruus  eumdem  presbyterum  ad 

B  ignem  perquem  transivit  (10)  venire  compulit. 
Ugo  alter  ejusdem  Arnaidi  patruus  Andream,  de 
quo  j  uste  queror,  non,  ratione  sed  f uriose  protegit, 
et  Arnaldus  iste  mirfle  calliditatis  homo  cum  nuilum 
in  mea  causa  habeat  accessum  studet  me,  meam- 
que  causam  imqedire  per  hujusmodi  investitur» 
yerbum.  Quapropter  imperatoris  pradsentiam  ex- 
spectavi  (11). 

natos  taotummodo  assigneni  scriptores  :  quapro- 
pter  honorarium  fuisse  ephebum,  qni  Teutonicae 
iingu8B  interpretem,  apudauctorem  nostrum  ageret, 
et  eo  filii  nomine  indicetur,  hunc  Sigifredum  existi- 
mavcrim.  Si  quis  vero  contendat  reputandum  eum 
esse  vere  filium  Conradi,  vel  Lotharii,  acceptam 
hujusmodi  notitiam  unice  Landulpho  debebit. 

(3)  A  qgo  se  exspoiiatum  fuisse  omni  ecclesiastico 
p  beneficio  jam  dolueratcap.  39  :  intrusus  enim  fuerat 
^  in  eius  juris  ecclesiam  S.  Pauli  a  presbjrtero  Naza- 

rio  Muricula  eamdem  prius  occupante,  et  ad  primi- 
cerii  dignitatem  postea  promoto. 

(4)  Error  amanuensis^  qui  in  omnia  exemplaria 
irrepsit.  Taurinensis  enim  Ecclesia  nonnisi  anno 
151o,  a  Leone  X  archiepiscopaii  honore  donata  fuit. 
Arbertus  autem  tunc  sedebat,  anno  1128  electus, 
protractusque  in  annum  1147  ab  Ughelio  in  epis. 
Taurinen.  num.  31. 

(5)  Facile  Teutonica,  quae  Landulpho  illius  idio- 
matis  imperito  barbara  videbantur. 

(6)  Lege  nil  mirum,  ut  aiibi  etiam  adnotavimus. 

(7)  Andrteas  nempe  Sugaliola  jam  memoralus. 

(8)  Heriembaldus  apostoiic^  sedis  contra  Nico- 
laitas  vexillifer,  in  plebis  tumultu  contra  ipsum 
excitato  pluribus  confossus  ictibus  ceciderat  anno 
1075,  ut  superius  monui.  Ex  nostro  Landulpho 
prsBcipuum  tam  nefarias  caedisauctorem  intelligimus, 

^  Arnaldum  nempe  seniorem  de  Raude,  quod  idem 

^  prodidit quoque  Gal vaneus Flamma in Chron. maj .cap. 

:250,  tanquam  ex  Chronica  Kalendaria  desumptum, 

non  Arnaldum  tamen,  sed  Ariaidum  eum  appellans. 

(9^  De  probis  his<)e,  ac  vulneribus  Liprando 
illatis  ob  sacerdotum  castimouiam  strenue  propu- 
gnatam,  nonnulla  legi  possunt  in  adnotationibus  ad 
cap.  1,  et  fuse  in  Puricell.  loc.  cit. 

(10)  Vide  cap.  10. 

(llj  Venisse  ad  hancurbem  Lotharium,  atque  Itali- 
ca  redimitum  cerona  fuisse  a  Hobaldo  ibidem  primo,ac 
postmodum  Modoeli^e,  ultro  admisit  Puricellus  num. 
382,  ineo  tantummodoZucchium,aliosque  idasseren- 
tes reprehendens,  quod  Anselmum  hujus  solemnis 
inaugurationis  auctorem  faciaot.  Ego  tamen,  si  quid 
sapio,  ne  exccptum  quidem  Mediolani  Lotharium 
crediderim.  Antiqui  enira  scriptores  de  hoc  adventu 
in  urbem  nostraiu  siient,  seriest^uailiuerishucugc^a^ 


1543 

CAPUT  XLV.  A 

Lotharius  Papiensibus  fusis  Mediolanum  venit(\). 
Lotbarius  postmodum  imperator  in  quarta  die, 
qu6R  fuit  dies  Sabbati  (2)  post  meam  querelam,  se- 
CU3  Papiam  estcastrametatusadlocum  qui  dicitur 
Lardiracus  (3)  super  flumen  Oronam  positus  (4). 
Gumque  imperator.ibi  pernoctasset,  etdiem  Domi- 
nicam  (5)  quasi  dimidiasset^militia  ejus  cucurritad 
Papienses,  qui  armati  ezierunt  (6)  In  prselio  illo 
fortissima  manus  principis  Conradi  quamplures  de 
Papiensibus  ejecit,et  comprebendityneque  aprffilio 
se  subtraxit  donec  Papiensesferead  muroscivitatis 
conculcavit.  at  appropinquavit.  Tunc   Papienses 


LANDtJLPftl  JDNlOftlS  4544 

valde  perterrili  et  metuentes  hostilem  exerciVim 
MediolanensiumconcurrenliumadimperatoristTium 
pbum  in  primo  diluculo  secundte  ferifl^  (7)  cum 
maxima  devotiooe  (8)  reddideruntimperatoriquot- 
quot  babebant  de  Mediolanensibns  in  sua  captione  1 
(9).  Imperator  commotusmaximapietate  Papienses 
eadem  die  a  sua  custodia  soivit,  et  liberos  dimisit. 
et  die  altera  (10)  sua  castra  amovit  et  ad  locum 
qui  dicitur  Abbiate  Grassum(H)  pervenit,  et  oo&- 
nis  multitudoMediolanensium  eum  suis  miiitibas  a 
captione  Papieosium  liberatis  rediit  Mediolaoum. 
Dw  caetero  imperalor  Ticinum,  atque  Padum  (12) 
ad  suum  commodum  transivit  (13). 


descripti,  ac  describendi  credere  id  vetat,  cum  e 
Ronchaiia  ad  Lardiracum  secus  Papiam  processerit 
die  14  Novembris,  utcap.  seq.  dicemus  :  inde  vero 
die  17  ejusdem  mensis  ad  oppidum  Abbiati  Crassi 
se  contuierit,  ac  stutim  Vercellas  et  Taurinum,  ut 
ex  annalista  SaK.  et  Othone  Frising.  testatum  ba- 
bemus.  Modica  tamen  ibidem  Lotharii  mora  etse 
debuit,  cum  paulo  post  Placentiam,  Farmam,  ac 
Regium  adterit,  ubi  Uecembrem  transe^it,  Saxone 
citato  et  Sigonio  aduotantibus.  Exstat  ejusdem  di- 
ploma  ddtum  Regii  xvi  Kal.  Januarii  apud  Ughel., 
tom.  II,  col.  288  novsB  editionis.  Januario  anni  se- 
quentis  1137,  Ravennam  in  hiberna  perrexit  ;  inde 
Campaniam  et  Apuiiam  peragravit,  post  multa  per 
Flaminiam,  Picenum.  Umbnam,  aliasque  regiones 
itinera  peracta.  quse  in  Sigonio,et  aliis  Jegi  possunt. 
In  Germaniam  inde  rediens  apud  Tridenium  in  vi- 
lissimacasa^miseramhumanaeconditionisrelinquens 
memoriam,  ut  Frisingensis  loquitur,  obiit  pridie 
Non.  Decembris  annil437.Nullusigitur  suscipiendae 
Modoetiae,  aut  Medioiani  Italicce  coronee  locus  esse 
potest  in  hac  Lolharicfie  expeditionis  historia :  quod 
vero  scribit  Sigonius  Lotharium  in  reditu  Mediola- 
num  accessisse,  belloque,  Novembri  mense,  in  Cre- 
monenses  moio,  Soncinum,  Bassianum,  multaque 
alia  ex  eorum  jurisdictione  castra  delevisse,  ana* 
chronismo  laborat.  Acta  enim  haec  sunt  anno  su- 
periore  1136,  antequam  in  Roncalias  proflcisceretur 
ibique  leges  conderet  ille  imperator,  ut  ex  Landul- 
pho  nostro  constat  ;  ex  quo  item  corrige  Campum 
et  Caviteilum  similia  narrantes. 

Praeterea  mirum  valde  esset,  quod  Landulphus 
bistoriam  suum  prosecutus  usquo  ad  annum  1137, 
atque  ubique  imperatorem  conveniens,  ut  causam 
suam  pcroraret,  nulium  de  ejusdem  adventu  in 
htnc  urbem  verbum  proferret,  nullam  de  accepto 
Mediolani.  an  Modootiffi  regio  serto  memorem  vocem 
suis  inscriplisreliQquerel,  cum  alias  hujusmodi  re- 
gum  inaugurationes  utrobique  peractas  non  tam  re- 
tulerit,  sed  minutim  etiam  descripserit.  Porro  tanti 
momenti  hoc  silentium  Fagio  visum  est,  ut  corona- 
tionem  hanc  omnino  commentitiam  afflrmetad  an. 
1134,  num.  19.  Hfec  tamen  dicta  sint  quin  raihi  id 
invidise  tribuatur.  ac  si  gloriam  hanc  ab  urbenostra, 
ac  Modoetiensi  oppido  propulsare  voluerim.  Verita- 
tem  siquidem  consectari  studeo,  utique  libentissime 
manus  daturus,  si  validiora  ad  novum  hoc  decus 
patriffi  meoe,  ac  Mo  loetiae  vindicandum  argumenta 
emergant. 

Cap.  XLV.  —  (1)  Male  ab  amaouensi  aliquo  ap- 
positum  fuisse  hunc  titulum  docettumLandalphus, 
apud  c]uem  nullum  de  iMcdioIauo  verbum,  tum  su- 
perioris  capitis  postrema  adnotatio. 

(2)  Conlulerat  se  in  Ronchaliam  Landulphus  eo 
tempore  quo  Lotharius  imperator  ibidem  leges  su- 
periiis  reletas  condebat.  Cura  itaque  illae  daUe  sint 
die  7  Novembris  anni  113t),  utin  juris  volumine  ,ad 
easdem  adnotatum  legitur,  diesSabbati,  qufls  sub^- 
culu  luui  fuili  iu  docuuuui  quarluiiicjusdem  uicnsis 


incidit :  eo  igitur  die  Papiam  versus  Lothariam 
movisse  credendum  ^t. 
B  (3)  Locus  est  Papiensis  ditionis,  cui  e  regione  io 
preesens  posita  est,  paucis  milliaribus  dissita,  Tid- 
nensis  Carthusia,  artis  et  magnificentifie  miracu- 
lura,  a  Joanne  Galeatio  primo  Mediolani  diice  con- 
structa. 

(4)  Plures  hujusnominisOrooaeseuOlonae  fluvios 
recensent  Gaudentius  Merula  De  antiq.  Gall.  Cisalp. 
lib.  I,  cap.  7,  et  Bonavent.  Castillionaeus.  DeGail. 
Insubr.  antiq.  sed.  Qui  hic  memoratur,  a  Bernardo 
Sacco  in  Hist.  Ticinensi  in  hunc  modum  describi- 
bitur  :  «  Olona  ex  Mediolanensibus  collibus  valli- 
busque  dilapsa  Circiatum.  ac  Castaneatum  peteos, 
ipsis  primum  Mediolanensibus  usui  est,  quibus  potu 
exhibito  Ticinensem  oram  magnis  circuitibus  ambit^ 
rigatque  undis,  tandemque  Padum  petit  inter  vicom 
Spissi88  et  divi  Zenonis,  longe  a  Ticino  urbe  decem 
milla  passuum.  » 

(5)  Id  est  15  Novembris. 

(6)  Infestos  Medialonensibus acri  bello  Papienses, 
G  superius  cap.  43  vidimus.  Fortasse  ea  victoria  elati 

insultantesque  Lotharii,  qui  Mediolanensibus  fave- 
bat,  imperium  pati  renuerant.  Certenonnisi  pacta 
pecunia  in  gratiam  susceptos  ab  eo  imperatore  testa- 
tur  Otto  Frising.  lib.  vii,  cap.l9.  Sedfidem  superat 

?[uodannaIi8ta  Saxojam  citatus  scribit,  eam  nempe 
uisse  20  milliumtakntorum.ni^i  forte  legeiidumsU 
Tert\ol(yrum^  quse  moneta  in  usu  apud  Eapienses 
erat. 

(7)  Nempe  16  Novembris, 

(8)  Cleri  et  monachorum  coetus,  assumptis  croci- 
bus  et  sanctorum  reliquiis  urbem  egressos  lugubri 
voce  et  habitu  ad  imperalorem  processisse,  ut  ejns 
clementiam  deprecarentur,  legimus  in  suprad.  Sa- 
xone,  col.  673. 

(9/  Eos  videlicet,  quos  cap.  43  captos  dixit  Lan- 
dulphus  a  Papiensibus  veluti  vilissima  ovium  pe- 
eora, 
(10)  Scilicet  17  Novembris. 
D  (It)Oppidum  eliamin  prtBsens  celebre  qualuor- 
decim  milliaribus  Mediolano  distans,  Viglevanum 
versus  qua  deductum  e  Ticino  magnum  navigium 
ad  urbem  nostram  dilabitur.  Castrum  olim  fuit 
munitissimum,  resque  ibidem  strenue  ^estas  a  Me- 
diolanensibus  pro  restitutione  Francisci  Sforti» 
poslremi  ducis  sui  contra  Gallos  refert  Galeatius 
lapella  lib.  ni  de  bello  Mediolanensi.  Plura  dehoc 
oppido  disserit  Felix  Osius  in  Commentariis  ad  Otho- 
nem  Murenam  num.  275  et  seq. 

(12)  Complectjtur  hoc  loco  Landulphus  itinera. 
qufle  superiori  cap.  num.  H  jam  descripsimus,  ad 
Taurinensem  videlicet  urbem,  ac  postmodum  Re- 
ffiensem.  Peragrum  Novariensem,  acsignanter  \ko 
Momo  diversatum  fuisse  Lotharium  Calchus  narra* 
ad  an  1138  brevi  periodo  abuniversa  Italica  expe 
dilione  ejusdem  se  exsolvens. 

(13)  Prospere  acta  hsBc  itinera  a  Loibario  fuiss«, 
neujine  inimicam  manumin  ipsum  armantei  testatui 


1845 


HISTORU  MBDIOLANENSIS. 


1846 


CAP.  XLTl. 

Mediolanemes  episopum  Cremonentem  capiunt^qui 
venenato  eustode  de  vinculis  fugit, 

A  t  InnoceDtius  papa  GremooeDses  ab  excommuDi- 
eatione  Robaldi  archiepiscopi  solvit  (l).yerumtameD 
11  ediolaDCDsis  exercitus  CremoQensibus,Dec  eorum 
«piscopo  pepercit  (2),  quia  post  absolutiouem  (3) 
JnYeDaltam  castellum  eorum  (k),  et  alia  appreheu- 
dit»  atque  episcopum  eorum  loricatum,  et  hortaD- 
lem  suos  ad  puguam  proficieutem  (*)  homiddium  de 
ipso  castello  pertraxit,  etplures  meuses  iDcustodia 
teDuit  (5),  dooec  Herleoibaldus  de  Bresorio  custos 
iilius  custodi»  coDtamiDatus  YeDeDO,proutdicitur, 
ftubito  iD  mortem  corruit.  Et  iu  ipsa  Docte^qua  ipse 
custos  subito  occidit,  episcopus  de  ipsa  domo,qua 
daudebatur,  effugit,  et  Uberatus  Papiam,  deiude 
CremoDam  perveDit.  Hic  fortassis  episcopus  iste, 
remiDiscitur  amaritudiuis  (6),  qua  polatus  fuit  Me- 
diolaui  iD  die  suffi  ordiDationis  (7),8ed  prout  quibus- 
dam  placet,  DOD  bcDe.  Quia,  si  Jordauus  archiepi- 
8copu8,ejusquBEcclesiaamovit  Ugonem  deNoceto 


A  (8)  nobilem  yirum,  et  ParmeDsis  Bcclesifle  quasi 
archidiaeoaam  ab  episcopatu  Cremonensi,  in  qoo 
Cremonenses  per  suam  dectionem,  et  Henricus  rez 
eoram  per  inTestituram  suaslaudatioais  et  coufirma- 
tioDisipsum  posueraat,  et  susceperaut  perplures 
auDos  revercDter,  et  diu  iDtus,et  foris  tenueraat ; 
quid  mirum,si  populus  MediolaDensis  compulit  istum 
Ubertum  egregium  virum  Jurare  fidelitatem  Ecde* 
si8B  Mediolanensi,  et  archiepiscopo  Jordano,quando 
(*)  ipsum  Ubertum  episcopumconsecravit  IQuodsi 
for(e  quisdixerit :  Amotio  Ugonisfuit  justa  (9),  sed 
compulsio  Uberti  fuit  iniqua  :  necdicat  cujus  mor- 
talis  auctoritate  principaliter  estregenda  Cremona, 
ejusque  Ecclesia  (10).  Si  non  (*)  dixerit :  Utrum- 
que  fuit  malum,  et  iniquum  ;  surgat  igitur  Deus 

n  exercituum.quiMediolanum  et  Cremooam  corrigat, 
et  me  acolythum  oppressum  etezspoliatum,quem* 
admodum  in  hao  mea  copia  continente  prol>os  et 
pravos  legilur,  jure  gubernet  et  protegat. 
Deo  gratias.  Amen.  Amen 


Explicit  liber  Historiarum  Landuhhi  de  Saneio  Paulo  de  Gestis  Mediolani  ah  anno  Christi  1094,  usaue  ad 
annum  Chr,  1133  tempore  RobaUi  archiepiscopi^  qui  obiii  anno  Christi  1142;  secundo  die  ante  Kah  Jan. 
jacet  in  ecclesia  Biemali.  Huic  successii  Ubertus  de  PirovanOy  quo  sedente  Mediolanum  a  Frederieo  fundir 
tus  everiitur  (11). 


abb.  Ujsperg.  io  Yita  L.otharii  inquiens  :  a  Post 
usque  Taurinum  progrediens,  totam  citeriorem(non 
liberiorem  ut  typographi  fortasse  errore  in  Struvii 
Hi8toriamGermaD.,dissert.l6,  g  26irrep8it)  Italiam 
sine  ferro  subegit » 

Cap.XLVI.— (t)  Displicuisse  Innocentio  papeeRo- 
naldi  archiepiscopiMediol.severam  animadversionem 


tarelicetLanduIphl  Historiam  in  annum  saltem 
1137,  procul  dubio  protendi.  Cum  enim  Ubertum 
episcopum  per  plures  menses  detentum  lAndemque 
fugaelapsum,Cremon8eincolumem  restitutum  enar* 
ret,  collatis  aufie  supra  exposuimus  perspicuum  fit 
inannum  1136  contrahi  h«ec  minime  posse. 
(6)  Causam  hujus  amaritudinis  inferius  exponit 


inCremonenses,'eaque  improbata,  illos  anathemate  p  Landulphus,juramentum  videlicet  fidelitatis  Eccle^ 
infliqo  exsolvisse  arfirmat  Pagiusad  an.  1136,Dum.  ^  siae  Mediolanensi  et  archiepiscopo  Jordano,  ad  quod 


7 ;  sed  quod  hoc  anno  id  acciderit,  assentiri  eidem 
non  ita  facile  possum,  eum,  post  trajectum  Ticinum 
et  Padum  ad  suum  commodum  sub  finem  illiusmet 
anni,  absolutos  ab  Innocentio  Cremonenses  narret 
Landulphus  ;  atque  ideo  videantur  h«ec  ad  annum 
sequentem  pertinere  quo  jam  Lotharius,  et  ipse 
Cremonensibus  iratus,  ab  hisce  finibus  eicesserat. 

(2)  Obertus,  seu  Ubertus,  ut  illum  infra  appellat 
Landulphus,  Cremonensem  tunc  infulam  ^erebat, 
usque  ad  1 169  superstes,  teste  Ughelio  m  hujus 
urbis  cpisc,  num.  46. 

(3)  Nempe  Innocentii  II. 

(4)  Non  longe  a  Romanengo,  ac  Soncino  celebre 
hoc  castrum  est  in  Historia  Cremonensi,  pluribus 
ibidem  commissis  preliis  anno  enim  1215  narrat 
Campus  pugna  improspere  Cremonensibus  cedente, 
captum  fuisse  Romanengum  et  Juvenallam,  ipsum- 
que  Carrocium  (quod  in  deteriori  fortuna  gravius 
tum  damnum  ac  dedecus  hal>ebatur)  a  Mediolanen- 
sibus  ereptum  :  iterum  apud  Juvenaltam  acerrime 
cum  iisdem  decertatum  refert  anno  1239,  sed  pari 
easde  ac  nemine  victore. 

O  A.  2  perficieniem. 

(5)  Quandiu  in  vinculis  Mediolanensium  perdura- 
▼erit  Cremonensis  episcopus  ignotum  prorsus  est, 
eum  de  insigni  hoc  facto,  praedaque  divite  in  Cre- 
monensi  agvo  a  nottris  relata,  nullum  in  historiis 
Terbum  offenderim.  Narrrat  quidem  Sigonius  Cre- 
monenses  iratos  quod  Lotharii  auxilio  Cremonensium 
nlcisci  iniurias  nequivissentjnstasse  oppido  Cremonee 
anno  1139  armis  et  minisjgraves  ;  Mediolanensibus 
tamen  propere  accurrentibus,  ab  obsidione  depulsos 
fractosque  fuitse,  eorumdem  plnribus  captis,  atque 
in  carceoes  Mediolanum  transmissis.  Sed  cum  pu- 
gnam  hanc  apud  Rivoltam,  non  parum  a  Juvenalta 
sejuaclam  cMitigisse  referat,  ailtenxm  a  pr»senti 
bellum  iJlud  fuisse  credendum  est.   Interim  adno- 

Patroi.  CLXXill. 


compulsus  est  eodem  tempore  quo  Mediolani  con- 
secratus  fuit.  Id  autem  videbatur  officere  libertati,in 
quam  se  asseruerantLombardiaeurbes,  utnotum  est. 

(7)  Suffectum  fuisse  in  Crcmonensi  sede  a  Jor- 
dano  arctuep,Mediol.  Ubertum  anno  1117  Ughellus 
asserity  sed  quo  fundamento  annum  hunc  ejusdem 
electioni  designaverit  non  video,  cum  nihil  certi  de 
tempore^  quo  Valterus  proximus  decessor  obiit,  aut 
intrusus  est  ab  Henrico  imp.  Ugo  de  Noceto,  pro- 
ducat.  Certe  ante  Octobrem  anni  1120,  quo  vivere 
desiit  Jordanus  electum  atque  inunctum  fuisse  hunc 
Ubertum  ex  nostro  Landul[)ho  constat,  qua  in  re 
^avi  anachronismo  erravit  Ludovicus  Cavitellus 
m  Annal.  Cremon.  aai  omnia  confundens,  Walte* 
rum  mortuum  anno  1129,  sequenti  vero  substitutum 
Ugonemyatque  ipso  nonmultopost  defuncto,  eodem 
anno  1130  successisse  Ubertum  tradit,  quas  quam 
absurda  sint,  historise  hujus  auctoritas  evineit. 

(8)  De  hocUgone  nusquam  mentio  iniicitur,  pree- 
terquam  in  Landulphonostro.  QuseUghellusin  episc. 
Cremon.  et  Bordonus  in  Thesauro  Eccl.  Parmen. 
prodidere,  ex  eodem  cellecta  sunt. 

p  A  2.  gui, 

(9)  Pluribus  enim  summorum  pontificum  ac  con« 
ciliorum  decretis  in  laicas  investuras,  quas  sibi 
asseruerant  Henricus  lY  et  V  imperatores,  declama- 
tum  fuerat,Ciesaribus  ipsis  anathemate  pereulsis. 

(lO)Innuithoc  loco  Landulphus  jura  metronolisy 
qum  fortasse  praetendebant  Mediol .  ,u t  ipsorura  impe- 
no  reliqutt  urbes  atque  ecclesise  fini  tims  subderen  tur. 

(•)  A.  2.  si  vero, 

(11)  Quae  hic  leguntur,  desunt  in  altero  exmss. 
bibl.  Ambr.  Addita  fuisse  ab  imperito  quopiam  ex 
huc  usi^ue  expositis  patet,  cum  inchoatam  ab  anno 
^097,  lustoriam  suam  Landulphus  asque  ad  annum 
saltem  1137,  prodaxerit.  De  Robaldi  vero  obitu  Tid» 
quiB  caj^.  37,  n.  7  deiserui. 

49 


i847 


ORDO  RERDM 


ISifl 


ORDO  RERUni 

QUiE  IN  HOCCE  TOMO  CENTESIMO  SEPTDAGESIMO  TERTIO  CONTINENTDR. 


RODULPHVS  ABBAS  S,  TRUDONIS. 

Nolitla  historica  et  litteraria.  9 

GESTA  ABBATUM  TRUDONENSIUM.  11 

GESTORUM  ABBATUM  TRUDONENSIUM  CON- 

'  TINUATIO  PRIMA.  113 

RODULPHI  EPISTOLiE  QUATUOR.  193 

I.  ^  Epistola  missa  de  coenobio  Sancti  Pantaieonis 
Bodulpbo  abbati  Sancti  Trudonis.  193 

II.  —  Rescriptum  Rodulphi  abbatis  ad  epistolam 
ei  missam  de  coenobio  S.  Pantaleonis.  195 

III.  —  Epistola  Rodulphi  abbatis  ad  Waieramnum 
ducem.  209 

rv.  —  Epistola  Rodulphi  abbatis  ad   Stepbanum 

epi^pum  Mettensem.  212 

GESTORUM  ABBATUM  TRUDONENSIUM   CON- 

TlNUATiO  SECUNDA.  219 

Procemium.  223 

Liber  primus.  De  gestis  domini  Folcardi.  225 

Libersecundus.  De  gestis  domini  Gerardl  abbatis.  235 
Liber  tertius.  Libeliusgestorum  domini  abbaUs  hu- 

Jus  loci  Wirici.  289 

Liber  quartus.  251 

GESTORUM  ABBATUM  TRUDONENSIUM   CON- 

TINUATIO  TERTIA.  —  PARS  PRIOR.  269 

PrsBfatio  subsequentis  operis.  269 

Ltber  primus  continensortumactus  etobitum  beati 

Trudonis.  273 

Liber  secundus  ejusdem.  287 

Liber  lertiusejusdem.  303 

CONTINUATIONISTERTIJE  PARS  SECUNDA.  321 
Praefatio.  321 

De  gestis  Nicolai  abbatis.  325 

De  gestis  Chnstiani  abbatis.  327 

De  gestis  Joannis  abbatis  primi  hujus  nominis  338 
De  gestis  Joannis  hujus  nominis  secundi.  335 

De  gestis  Liberti  abbatis.  835 

De  ge-tis  Thomae  abbatis.  387 

Da  gestis  Willelmi  abbatis  hujus  nominis  primi.  389 
De  gestis  Henrici  de  Waelbelce  abbatis.  851 

De  gestis  Willelmi  secundi  abbatis.  853 

De  gestis  Adae  abbatis.  309 

De  gestis  Amelii  abbatis.  385 

Gesta  Robertiabbatis  hujusloci  405 

Additamknta.  425 

Dejure  solvendi  censum  male  grute.  481 

VITA  LIET  BERTI EPISCOPI CAMERACENSIS. 433 
ACTA    TRANSf.ATIONlS    S.    GEREONIS   UNIUS 

MILITIS  LEGIONIS  THEB.EORUM.  483 

LEO  MAHSICANUS  ET  PETRUS  DIACONUS. 
CHRONICA  MONASTERII  CASINENSIS.  489 

VITA  S.  MENNATIS  LEONE  MARSICANO  AUC- 

TORE.  990 

Prologus  in  vitam  S.  Mennatis  990 

Epilogus.  991 

ACTA  TRANSLATIONIS  S.  MENNATIS.  992 

NARRATIO   DE  CONSECRATIONE   ET  DEDICA- 

TIONE  ECCLESIiE   CASINENSIS   AUCTORE  LEO- 

NE  MARSICANO.  997 

OPUSCULUM  PETRI  DIACONI  DE  VIRIS  ILLUS- 

TRIBUS  CASINENSIBUS.  1008 

PrsfaUo  Muratorii.  1008 

Praefatio  J.  Baptistce  Mari.  1005 

Proiogus.  1009 

Cap.  I.  —  De  sancto  Benedicto.  1010 

Cap.  II.  —  De  Fausto.  1012 

Oap.  III.  —  De  Marco.  1013 

Cap.  IV.  —  De  Sebastiano.  1013 

Cap.  V.  —  De  sancto  Simplicio  1018 

Oap.  VI.  —  De  Laurentio.  1014 

Cap.  VII.  —  De  Cypriano.  1015 

Cap.  VIII.  —  De  Pauio  1016 

Cap.  IX.  —  De  Hilderico.  1019 

Cap.  X.  —  De  Theophanio.  1019 

Cap.  XI.  —  De  Bassatio.  1020 

Cap.  XII.  —  De  S.  Bertario.  1020 

Oap.  XIII.  —  DeAuthperto.  1022 

Cap.  XIV.  —  De  Erchemperto.  1023 

Cap,  XV.  —  De  Joanne.  1022 


Cap.  XVI.  —  De  Theodorico, 
Cap.  XVII.  —  De  Stepbano. 
Cap.  XVIII.  -  De  Victore. 
Cap.  XIX.  —  De  Alphano. 
Cap.  XX.  —  De  Amato. 
Cap.  XXI.  —  De  Alberico. 
Cap.  XXII.  De  Arialdo. 
Cap.  XXIII.  —  De  Constantino. 
Cap.  XXIV.  —  De  Attone. 
Cap.  XXV.  —  De  Pandulpho. 
Cap.  XXVI.  —  De  Pandulpho. 
Cap.  XXVn.  —  De  Landenulpho. 
Cap.  XXVIII.  —  De  Oderisio. 
Cap.  XXIX.  —  De  Benedicto. 
Cap.  XXX.  —  De  Leone. 
Cap.  XXXI.  —  De  Leone. 
Cap.  XXXII.  —  De  Gregorio. 
Cap.  XXXIII.  —  De  Gregorio. 
Cap.  XXXIV.  —  De  Brunonc. 
Cap.  XXXV.  —  De  Joanne. 
Cap.  XXXVI.  —  De  Pauio. 
Cap.  XXXVII.  —  De  Bernardo 
Cap.  XXXVIIL  —  De  Joanne. 
Cap.  XXIX.  —  De  Petro. 
Cap.  XL.  —  De  Landenulpho. 
Cap.  XLI.  De  Guidone. 
Cap.  XLII.  —  De  Roboa. 
Cap.  XLIII.  —  De  Petro. 
Cap.  XLIV.  —  De  Raynaldo. 
Cap.  XLV.  —  De  Gelasio. 
Cap.  XLVI.  —  De  Joanne 
Cap.  XLVII.  —  De  Petro. 


1025 

10» 

10» 

1080 

10» 

1032 

10S8 

1034 

1085 

10» 

1035 

1036 

1086 

1087 

10» 

1069 

10» 

1040 

1040 

1042 

10€» 

1043 

1043 

1044 

1044 

1044 

1045 

1045 

1045 

1046 

1047 

1048 


SUPPLEMENTUM  VIRORUM  ILLUSTRUM  MO- 
NASTERI  CASINENSIS,  AUCTORE  DOMINO  PLA- 
CIDO.  1049 

Cap.  I.  —  De  Richardo.  1049 

Cap.  II.  —  De  Bernardo.  1061 

Cap.  III.  —  De  Ignatio.  1069 

Cap.  IV.  —  De  Benedicto.  1068 

Cap.  V.  —  De  Justino.  1068 

Cap.  VI.  —  De  Augustino.  1068 

Cap.  VII.  —  De  Innocentio.  1064 

Cap.  VIII.  —  De  Angelo.  1064 

Cap.  IX.  -  DeHonorato.  1065 

Cap.  X.  —  De  Gregorio.  1066 

Cap.  XI.  —  De  Benedicto.  1056 

Cap.  XII.  De  Chrysostomo.  1066 

Cap.  XIll.  -  De  Klavio.  1066 

Cap.  XIV.  —  De  Severo.  1067 

Cap.  XV.  —  De  Luca.  1067 

Cap.  XVI.  —  De  Hieronymo.  1067 

Cap.  XVII.  -  DePaulo.  1067 

Cap.  XVin.  -  De  M%ttliia.  1087 

Cap.  XIX.  —  De  Benedicto.  1067 

Cap.  XX.  —  De  Bernardo.  1068 

Cap.  XXI.  —  De  Antonio.  1058 

Cap.  XXII.  —  De  Luca.  1058 

Cap.  XXIII.  —  De  Pio.  1068 

Cap.  XXIV.  —  De  Theophilo.  1060 

Cap.  XXV.  —  De  Benedfcto.  10» 

Oap.  XXVI.  —  De  Joanne.  1089 

Cap.  XXVII.  —  De  Thoma.  1080 

Cap.  XXVIII.  —  De  Hieronymo.  1080 

Cap.  XXIX.  —  De  Appollinare.  1080 

Cap.  XXX.  —  De  Andrea.  lOSl 

Cap.  XXXI.  —  De  Gregorio.  1069 

LIBERDE  ORTU  ETOBITU  JUSTORUM  OOENOBn 
CASINENSIS,  AUCTORE  PETRO  DIAOONO.      1068 
LIBER  IfiJUSDEM  DE  LOOIS  SANOTIS.  1115 

Prologus.  1115 

PROLOGUS  PETRI  DIAOONI IN  REGESTUM  OA- 
SINENSE.  1133 

PETRI  DIACONI  DISCIPLINA  CASINENSIS.  1133 
PETRI  DIACONl  EPISTOLiE  TRES.  1137 

Epist.  I.  —  Ad  Richizam  Romanoram  ImpenUri- 
cem.  —  Consolatoria  de  morte  Lotbarti  Imperatoris 
et  Henrici  ducis  BavarisB  ejus  geoeri.  1157 

Epist.  II.-- Adeamdem.  —  fiyiisdemargameBti.  1119 


.:>    Jr. 


1849 


QDiE  IN  HOG  tOMO  CONTINENTDR. 


1550 


Epist.  ni.  —  Ad  Conradum  imperatorem  II.  —  Con- 
gratulatureidesuainimperatoremelectione,  hortttur- 
que  ut  strenue  et  Christiaie  Romanum  regat  impe- 
rium,  atque  Casinense  monasterium  protegat.      1141 

RHYTHMUS  DE  NOVISSIMIS  DlfiBUS.  1143 

EpistolflB  Ptolemei  et  Gregorii  Petri  Patruorum  ad 
ipsum.  1143 

Descriptio  sacri  Casini  Montis.  1146 

FALCQ  BENEVENTANUS. 

OHRONICON.  1149 

MATTRMUS  CARDINALIS. 

Notitia  histoHca.  1261 

EPISTOLiG  ET  DIPLOMATA.  1261 

I.  —  Diploma  MatthsBi  cardlnalis  super  concordia 
inter  Henricum  Senonensem  archiepiscopum  et  ca- 
nonicos  Stampenses.  1262 

II.  —  Authenticum  cardinalium  super  compositione 
factainterStephanumepiscopumParisiensemelTheo- 
baldum  archidiaconum.  1263 

III.  —  Matthaeus  Albanensis  electionem  Udonis,  S. 
Petri  Carnotensis  abbatis,  confirmat.  1264 

IV.  —  Litterse  Matthaei  Albanensisepiscopi,  quibus 
Argentoliense  monasterium  abbatise  S.  Dionysii,  de 
sententia  concilii  Parisiensis  apud  S.  Germanum  a 
Pratis  habiti,  restituitur.  1265 

V.  —  Epistola  Matthsei  Albanensis  episcopi  ad  fra- 
tres  conscriptos,  abbates,  etc.  1266 

VI.  —  Charta  Matthaei  Albanensis  episcopi  pro  ec- 
clesia  S.  Martini  de  Campis.  1267 

VII.— Decretu  m  Matlhsei  de  expulsatione  moniali  u  m 

abecclesia  S.  Mariseet  S.  Joannis  Laudunensis.  1268 

S.  OTTO  BAMBERGENSIS  EPISCOPJJS. 

Vila  sancti  Ottonis.  1268 

OTTONIS  EPISTOLiE  ET  DIPLOMATA.  1318 

I.  —  S.  Ottonis  Bamberg.  ep.  iitterse  ad  Paschalem 
II  PP.  de  sua  eiectione.  1313 

II.  —  Heinrici  IV  imp.  memorabilediploma  pro  ec- 
clesia  Bambergensi.  1815 

III.  —  Heinricus  IV  imp.  S.  Ottoni  Bambergensi 
g^ratulatur  pontiiicatus  sui  auspicia.  1316 

IV.  —  Heinricus  IV  imp.  Bambergensl  cpiscopo 
Bcribit  de  expeditione  in  Flandriam.  1817 

V.  —  Heinricus  IV  imp.  datis  iitteris  S.  Ottonis 
Bamb.  auxilium  contra  Filium  implorat.  1318 

VI.  —  Alia  ejusdem  epistola  ad  eumdem  similis 
argumenti.  1318 

VII.  —  BambergensisEccIesiaBlitteraead  Welfonem 
BaJoariffiducemproliberationeepiscopi8uiOttonis.l319 

VIII.  —  S.  Ottonis  Bamb.  ep.  litterse  ad  Paschalem 
II  PP  prosua  ordinatione.  1819 

IX.  —  Paschalis  II  P.  S.  Ottonem  Bamb.  ep.  a  se 
ordinatum  Ruthardo  ep.  Mogunt.  commendat.    1820 

X.  —  Paschalis  II  PP.  litterae  ad  clerum  et  populum 
Bambergensem  de  Ottone  ep.  a  se  ordinato.         13*^0 

XI.  —  S.  Ottonis  Bamb.  ep.  ad  suam  Eccle.<iam 
iitterae  de  peracta  sua  consecratione.  lo2I 

XII.  —  Paschalis  II PP.  monasterium  Weissenoense 
-onlirmat.  1822 

XIII.  —  Paschalis  II  PP.  S.  Ottoni  Bamb.  ep.  ejus 
lue  successoribus  usum  pallii  et  prseferendse  crucis 
[>otestatem  concedit.  1328 

XIV.  —  BrunoTrevirensisep.  OttonemBamberg.evo- 
«at  ad  cognoscendam  causam  Spirensis  electi.      1324 

XV.  —  FridericiCoIoniensisep.litlerae  ad  Ottonem 
Bamt>ergensem,  quem  ad  suas  partes  contra  Heinri- 
5um  V  sollicitat.  1325 

XVI.  —  Heinricus  V  imp.  Ottonem  ad  conventum 
^pirensem  invitat.  1-326 

XVII.  —  Adalberti  ep.  Moguntini  ad  Ottonem  Bam- 
tH$rgensem  litterae  de  ejus  absentia  a  synodo  Colo- 
alensi  conquerenles.  1827 

XVIII.  —  S.  Ottonis  Bamb.  ep.  litter»  fundationis 
r>ro  monasterio  Michelfeld.  1328 

XIX.  —  Notitia  de  eadem  fundatlone,  et  coUatione 
juris  parochialis.  1329 

XX.  —  IdemOtoparochianiiMichelfeldensemerlgit. 

1380 

XXI.  —  Adelberti  II  ep.  Moguntini  acres  litterse  ad 
3ttonem  ob  ejus  absentiam  a  synodo.  1380 

XXII.  —  S.  Ottonis  ep.  Bamberg.  charta  fundatio- 
lis  monasterii  Vraugiensis.  1381 

XXIII.  —  Ottonisepiscopi  traditio  ad  monasterium 
$.  Michaelis.  1388 

XXIV.  Callisii  II  PP.  litter»  ad  Ottonem  Bamberg. 
»piscopuni  quibus  monasteria  ab  ipso  constructa  con- 
Irmat.  1834 

XXV.  —  S.  OttonisBamberg.ep.epistoIaencycllcaad 
i,bbates  et  prsepositos  monasterioriim.q  use  ipse  aut  f  un- 
iavit  aut  restituit^  quos  ad  officitun  suum  exsequen- 


dumcohortatur.  1835 

XXVI.  —  Boleslai  III  Polonise  ducis  litterae,  quibus 
S.  Ottonem  Bamberg.  ad  conversionem  Pomeraniae 
inviUt.  1886 

XXVII.  —  Callixtus  II  PP.  omnia  instituta  S.  Otto- 
nis  conflrmat.  1^86 

XXVIII.  —  Narratio  de  S.  Ottonis  Bamberg.  ep. 
apostolatu  in  Pomerania.  13^7 

XXIX.  —  S.  Otto  conflrmat  donationem  Michelfel- 
densi  coenobio  factam.  1388 

XXX.  —  Litter»quorumdamepIscoporum  et  princi- 
pum.  quibus  S.  Ottonem  ad  novum  regem  Heinrico 
subslituendum  invltant.  1338 

XXXI.  —  Adalberti  Moguntini  litterse,  quibus  Ot- 
tonem.  Bamb.  ad  synodum  vocat.  1389 

XXXII.  —  Ottonis  ep.  Bamberg.  litterae  de  restau- 
ratione  monasterii  Banthensis.  1340 

XXXIII.— WigandiTharisiensisabbatlslitierae,qai- 
busS.Ottonemadreditum  ePomeraniahortatur.  1842 

XXXIV.  —  Adalberti  Ilep.Mogunt.  epistolaad  Ot- 
tonem  Bamb.  deexcommunlcatione  Conradlinvasoris 
regni  a.  1127  facta.  1848 

XXXV.  Conradi  archiep.  Salzburg.  littersead  Otto- 
nem  et  canonicos  Bambergenses  de  eorum  decano  in 
patriarcham  Aquileiensem  electo.  1844 

XXXVI.  —  S.  OttoBamb.adconciliumHerbipoIen- 
se  invitatur,  pro  Innocentio  papa  recipiendo.       1345 

XXXVII.  —  Lotharii  regis  invitatio.  1346 

XXXVIII.  —  S.  Ottonis;Bamb.littersefundationiset 
monasteriiHeilsbronn.  1346 

XXXIX.  —  S.  Otto  coenobio  S.  Michaelis  capellam 
seu  cellam  S.  Fidis  donat.  1347 

XL.  —  Alia  ejusdem  Ottonis  donatio  ad  idem  cob- 
nobium  facta  anno  incerio.  1349 

XLI.  —  Fragmentum  litterarum  8.  Ottonis  Bamb. 
ep.  de  fundatione  ccenobii  Vessera.  1350 

XLII.  —  S.  Ottonisep.  Bamb.  litter»  funaationis 
conflrmationis  monasteril  Ensdorff.  1850 

XLIII.  — -  S.  Ottonis  Bamb.  ordinatiode  quibusdam 
decimis  monasterio  Ensdorfensi  traditis.  1351 

XLIV.  —  Innocentius  II  papa  conttrmat  religionem 
a  S.  Ottone  in  sua  monasteria  introductam.         1352 

XLV.  —  Ad  E.  Scholasticum.  1358 

XLVI.  -  Ad  »•»  cardinalem.  1358 

XLVII.  —  Episcoporum  epistolae  ad  Ottonera  Bam- 
bergensen  episcopum.  1853 

XLVIII.  — EpistoIaHermanniAugustinlepiscopiad 
OttonemBambergensemepiscopum  de  Lothario  rege. 

SERMO  S.  OTTONIS  AD  POMERANOS.  1355 

Appbndix  ad  S.  Ottonem. 

Conventus  seu  concilium  in  Uzedom  civitate  Pome- 

ranise.  1359 

Sermo  in  exsequiis  S.  Ottonisab  Embricone  episc. 

Wirceburgensi.  1361 

Annales  Babenbergenses,  Ensdorfenses.  Aiigustani 

minores.  1368 

GUALTERUS  CLUNIACENSIS  MONACHUS. 

DE  MIRACULIS  B.  V.  MARIiE.  1379 

GILO  TUSCULANUS  EPISCOPUS. 
Notitia.  1886 

EPISTOLAdevitaHugonisCIuniacensfsabbatis.1887 
HISTORIA  DE  VIA  HIEROSOLYMITANA.  1389 
EPISTOLAadversusAntiochenumpatriarcliam.1890 

GAUFRIDUS  CATALAUNENSIS  EPISCOPUS. 
Nolitia.  1894 

EPlSTOLiE  ET  DIPLOMATA.  1395 

I.  —  Epistola  ad  Petrum  Venerabilem  Cluniacensem 
abbatem.  1395 

II.  —  Ad  Stephanum  Parisiensem  episcopnm.  1395 

III.  —  Charta  fundaiionis  abbatiae  Monasterii  in 
Argona.  1395 

IV.  —  Charta  Gaufridi  episcopi  Catalaunensis  do- 
nationes  praecipuas  monasterio  Trium-Fonttum  a  Pe^ 
tro  Cluniacensi,  Atone  Sancti  Eugendi  et  Ben»*dicto 
SanctiPetriadMontesabbatibus.atquecanonicisGom- 
pendiensibus  factas  confirmantis.  1396 

V.  —  PrivilegiumGaufridiepiscopipromonaslerio 
Sancti  Petri.  1898 

VI.  —  Gaufridusepfscopus  Oatalaunensis  anniversa- 
rium  suum  fundat  in  Ecciesia  S.  Martini  de  (^ampisr 
Parisiensi  1^8S 

VII.  —  FundatioOaufridiCatalaunensisepiscopiiQ 
abbatia  Mauri-Montis.  1899 

STEPHANUS  PARISIENSIS  EPISCOPUS. 
Notitia.  1400 

Notitia  litteraria.  1407 

EPISTOL^  ET  VARIORUM  AD  IPSUM.  1411 

I.  — Henrici  arcbiepiscopiSenonensisadStephanum» 


«Mi 


ORDO  RERUH  QVM  W  BOC  TOHO  uT^TWENTUR. 


—  Monet  ut  yeniat  PrnTlnQm  ad  examinandam  cau- 
sam  Stepbani  archidiaconi  Parisiensis.  1411 

II.  —  Stephani  ad  Henricum  ar'hiepi8Copum Seno- 
Bensem.  —  Respondetse  non  potuisse  a  metropoii- 
tano  extra  sedem  metropolitaQam  vocari  ad  examen 
causae  arcbidiaconi  sui.  1411 

III.  —  Gaufridiepiscopi  Camotensisad  Stephanum. 

—  Signtflcat  Stephanum  archidiacooum  deligere  arbi- 
trum  causse  suse  abbatem  GlareTallendem  S.  Bemar- 
dam.  141^ 

IV.— GaufridiepitcopiOarnotensisadStepbanum.— 
Excusatsequodad  Oolloquium  non  possitaccedere.UlS 

V.  —  Eljusdem  ad  eumdem.  —  Petit  ut  designet 
S.  Victoris  c«nobio  canonicum  quiinstituatur  abbas 
Tirtuensis.  1418 

VI.  —  Anonymi  ad  Stepbanum.  —  Laudat  episcopi 
constantiam  et  perseverantiam  ei  suadet.  1414 

Vli.  —  Item  anonymi  ad  Stepbanum.  —  Monetur 
Qt  caveat  sibi  ab  adTersariis  qul  in  illius  necem  cons- 
pirarunt.  1415 

Vill.  —  kd  archipreabyteros  dioBcesis  Parisiensis.  — 
SententiaexcommunicationiscontraoccisoresTbomaB, 
prioris  S.  Victoris,  et  fautores  eorum.  1415 

IX.  —  Stephani  adGaufridum  Garnotensem  episco- 
pum.  —  I>e  fmpla  code  Thome  SBprioris.  1416 

X.  —  Stephani  ad  Innocentium  11  pontlttcem  Roma- 
num.  —  E^jusdem  argumenti.  1418 

XI.  —  StephaniadUenricumarchiepiscopumSeno- 
oensem.  — -Probat  non  posseabsquesuoassensu  metro- 
potitanum  Senonensem  vocare  ad  tribunal  suum  cau* 
sam  cuj  usdam  Galonis  Parisiensis  scbolse  magistri.1418 

XII.  —  Stephani  ad  legatumsedis  apostolice. — Gua- 
lonem  ejusque  sectatores  excommunieatos  absoivere 
non  posse  ante  satisfactionem  contendit.  1419 

Xltl.  —  Ad  anonymum.  1420 

DIPLOMATA  ET  DONATIONES.  1421 

I.  — •  Gharta  procanonicisS.  MarisBParisiensis.  1421 

II.  —  Gharta  pro  canonicis  regularibus  Sancti  Vic- 
toris  Parisiensis.  1421 

III.  —  GhartaprocanoniclsS.Joanni8Rotundi.1428 

IV.  •— Ghartaae  ecdesiaS.  Dionysii de Garcere.  1428 

V.  —  Gbarta  de  ecclesia  Fossatensi.  1424 

VI.  —  Gharta  fundationis  abbatise  Hederensis  1427 
EPISTOLA  HU60N1S  DE  DOGIANO  Senonensis  ar- 

chiepigcopi  ad  B.  decanum  et  cseteros  Parisiensis  ec- 
desisB  canonicos  consolatoria  super  morte  episcopi 
Parisiensis.  14)8 

LANDULPUUS  JUHIOR. 

HISTOKIA  MEDIOLANENSIS.  1429 

Prsefatio  Ludovici  Antonii  Moratorii.  1429 

PrsBfaUo  alia  Antonii  Saxii.  1481 

Series  chronologica  rerum  ad  hanc  historiam  perti- 
nentium.  1488 

Gap.  I.  ^  Anselmus  de  Buis  in  arcbiepiscopum 
Hediolani  eligitur.  1487 

Cap.  II.  —  Anselmus  contra  Saracenos  transfretat, 
In  Gonstantinopoli  moritur.  1445 

Cap.  ill.  —  Anselmus  Grossolanum  in  Saonensem 
episcopum  consecrat,  et  suum  vicarium  facit  in  Me- 
dtolano  ante  transfretationem .  1447 

Cap.  IV.  —  Presbyter  Liprandus  Grossulanum  de 
viii  babitu  reprehendit,  et  audita  morte  Anselmi  ins- 
tat  electionem  fleri  Grossulani.  1450 

Gap.  V.  —  Grossuianusinarchiepiscopumeligitur, 
eta  Komano  pontlflce  sibi stola  transmittitur.    1452 

Cap.  VI.  —  Grossulanus  volult  presbytero  Lypran- 
do  buliam  exempiionis  auferre,  dum  fateretur  se  ad- 
versariis  favisse.  1454 

Cap.  VII.  —  Liprandus  Heribertum  in  domo  susce- 
plt  flBgrotum,  unde  jussu  Grossulani  a  celebratione 
abstinuit.  IW 

Cap.  VIII.  *  Liprandua  ecclesiam  Sanctse  Trinita- 
tis  cum  exemptione  Urbani  II  fundavit.  1458 

Cap.  IX.  —  Liprandus  pnedicat  Grossolanum  Si- 
monfacum  esse,  et  id  se  per  ignis  Judidum  probato- 
»um.  1459 

Cap.  X.  —  Presbyter  Liprandus  per  ignem  transivit 
lUiesus.  146S 

Gap.  XI.  —  Liprandus  in  aynodo  ante  Pascbalem 
papam  Grossulani  prsBsentis  Simoniam  accusat,  et 
Ignis  judicium  manffestat.  1466 

Cap.  XII.  —  Grossulano  coram  papa  se  non  coegisse 
Liprandum  ad  ignem Jurante,  Grossulanus  restitutus 
«sC  sed  a  civibus  non  est  receptus.  1469 

Cap.  XIII.  —  PcrtvrhiaiMie  i^ediolanensi  ecclesia 
J  J  U  J     F^^  Q)|u  CENTESIMI 


15 

orta  ob  GrossulanusBlfilricus  vicedominus  et  Anselm 
de  Pusterlase  ParisinuMlaj^tudium  transtulo^unt.  14 

Gap.  XIV.  —  Historicus  pcaBsens  presbyterum  ] 
prandum  a  Valletellina  Medioianam  reducit.         14 

Oap.  XV.  ^  Landulpfaofl  historicus  se  a  presbytc 
Uprando  separavit.  u 

Gap.  XVI.  ^  Exsuiante  Grossulano  Mediolanens 
bellum  inchoant  cum  Laudunensibus.  14 

Cap.  XVII.  r-  Olricus  et  Anselmus  revocati  a  st 
dio  ad  ordines  sunt  promoti.  14 

Gap.  —  XVIII.  —  Henricus  imperator  Pascbale 
papam  cumcuriacaptivavit,  et  altera  die,  pace  fact 
est  ab  eo  solemniter  coronatus.  14 

Cap.  XIX.  —  Jordanus  de  Clivl  a  studio  revocatu 
est  in  sacerdotio  consecratus.  14 

Gap.  XX.  —  Bliguntur  aliqui  sacerdotes,  qui  d 
beant  Judicare  an  Grossulanus  absens  digne  posr 
esse  arcbiepiscopus.  14 

Cap.  XXi.  —  Jordanus  de  Glivi  in  arcbiepiscopu 
eligitur,  et  conaecratur.  14 

Gap.  XXII.  ~  De  festo  Agios,  quod  fit  ad  san 
tam  Mariam,  ad  portam  Vercellinam,  die  9  Maii.  14 

Gap.  XXIII.  —  Liprandos  admonet  Landulphai 
historicum  u  tacommunicatione  Jordani  abstineat.l4i 

Gap.  XXIV.  —  Presbyter  Liprandus  in  Pontid 
monasterio  obiit.  14« 

Cap.  XXV.  —  Jordanus  stolam  papalem  accipiei 
ciericos  exturbat,  biatoricum  ab  ecclesia  Sancti  Pet; 
removet.  i4i 

Cap.  XX VL  —  Inter  Gro.<«8uIanistas  et  JordanisU 
pngna  committitur«  ipsis  prsBSuiibus  ad  suos  semK 
cinantibus.  14i 

XXVII.  —  Data  pecunia  Grossulano  et  Anselmo  d 
Pusterla,  Grossulanus  Placentiam  adiit.  141 

Cap.  XXVIIL  —  Demoribus  et  imbratis  presbyta 
Nararli  Muricul».  l^ 

Gap.  XXIX.  —  Paschalis  papa  Jordanumconfirma. 
Grossulanum  deponit,  qui  post  annum  in  Roma  m* 
ritur.  l^ 

Cap.  XXX.  —  Jordanus  napsB  gratias  agens  episot 
pum  Brixiensem  consecraL  promittens  blstorico  js 
titiam  facere.  l^ 

Gap.  XXXI.  —  JordanusHenricumimperatorema 
communicat  Mediolani,  et  concilium  provinciale  cel! 
brat  a  quo  historicum  conquerentem  expulit.      lo4 

Cap.  XXXII.  —  MortQO  Paschali  imperator  BordiDQi 
in  antipapam  ellgi  fecit,  quem  Gregorium  nominaTi 

Cap.  XXXm. — Gelaaios  papa  GaJet»  consecratos  Jj 
nuam  et  Pisas  fugit,  tandem  in  Franciam  ubi  moj 
tur.  15J 

Cap.  XXXrv.  —  Bellum  inter  MediolanensesetCuos 
nos  oritur.  in  quo  civitas  Cumana  destruitur.     IS 

Gap.  XXXV.  —  Historicus  anieCalixtum  papam  Terd« 
nsB,  et  PlacentiSB  de  Jordano  frustra  conqueritar.l5I 

Gap.  XXXVI.  —  Mortuo  Jordano  Olricus  eilgiuir/i 
archiepiscopum,  qui  ad  dexteram  Galixti  P«P»«^ 
contranitente  Ravennate.  15i< 

Cap.  XXXVII.  —  Historicus  sensit  bnperatoTem,  a 
quem  pergebat,  defunctum.  Olricus,  moritur.  knsd 
mus  efigitur  in  archiepiscopum .  l^ 

Cap.  XXXVIII.  —  Anselmus  a  Homano  pontifi( 
respuit  stolam  suecipere  consentientibus  Meaioiiae 
sibus,  ne  honor  arcbiepiscopatos  minuatur.         13 

Gap.  XXXIX.  —  Anselmusarcbiepiacopos  Conradu 
imperatorem  coronat,  quem  Honorius  papa  rejic 
unde  Anseimus  Jussu  papa  excommunicatur.     13 

Gap.  XL.  —  Anselmusarcbiepiscopus  Anacletoi 
tipapsB  adhsBret,  et  ab  ipso  stolam  redpit.  K 

Gap.  XLI.  —  Clerns  Mediolani  Anselmum  de  \ 
ohiepiscopatu  pellit.  Papa  Innocentius  id  confirmat 
B.  Bernardum  Mediolanum  mittit.  1< 

Cap.  XLII.  —  B.  Bernardus  facit  Mediolaneni 
obedire  Ecclesi»  et  Lothario  imperatori.  Robaldus 
archiepiscopum  eligitur.  Anselmus  captus  in  I^ 
moritur  RomsB.  ^^  * 

Cap.  XLIII.  —  Robaldns  Innocentio  pap»  fidell 
tem  jurat,  Lotharium  imperatorem  sociat,  et  Crej 
nensium  castra  dirult.  ,..  .  ^ 

Oap.  XLIV.  —  Per  imperatorem  cauia  bistoa 
fhistra  consulibus  Mediolani  committitur.  4 

Cap.  XLV.  —  LotbariuB  Papiensibus  fusia  Me^ 
lanum  venit.  ^         * 

Cap.  XLVI.  —  Medlolanenaes  episcopom  CremoQ 

sm  capiunt,  qui  venenato  costode  de  viQcali8fa| 


sem  capiunt,  qui ' 

SEPTUAGESUa  TERTU 
Ex.  tjpis  fi.  JAHIN  8,  rue  Ricordaine  Lavai . 


1 


■ffli 


■  y  TH!S  VO',i;.'£ 
D0E3  m  C  :.;:..■. 

oijts::/i:l:':  .ji-'. 


3  2044  054  760  301 


D0E3  noj  z.'.::s.C£. 


3  2044  054  760  301 


y  TH!S  V';'.!::; 
D0E3  m  zx.. 
OUTS;i>i:T/:  k:\ 


rv 


3  2044  054  760  301 


i 


D0E3  NOT  C  '.::...\'i: 

outsilh: Ti'  i^i:j:'t 


3  2044  054  760  301